Tünay Akdeniz

**Tünay Akdeniz** (d. 4 Ocak 1949, Sivas), Türk punk rock müzisyeni, besteci, gitarist. Türkiye'nin ilk punk rock sanatçısı olarak bilinmektedir. Şarkıları, dönemin rock parçalarından melodi ve şarkı sözleri açısından farklılık göstermekte olup müziğin türü "ritmi punk değil ancak içeriği punk" şeklinde tanımlanmıştır.

Türk müzik tarihinde punk rock teriminin görüldüğü ilk çalışma Tünay Akdeniz ve Çığrışım'ın *Mesela, Mesele* 45'liği dir. Bunun yanı sıra Akdeniz, çeşitli kaynaklar tarafından *"Türkiye'nin ilk* *Punk'ı"* ve *"Türkiye'de Punk'ın babası"* şeklinde anılmaktadır. Sanatçı, 1975 ile 1978 yılları arasında *Grup Çığrışım* adıyla bir, *Tünay Akdeniz ve Grup Çığrışım* adıyla iki olmak üzere toplam üç adet 45'lik yayınlamıştır. Akdeniz ve ilişkili grupların 1975 ile 1978 yılları arasında çıkarmış olduğu şarkılar, Türk-Alman kuruluş Ironhand Records tarafından Kasım 2017'de *[[The Godfather of Turkish Punk]]* adı altında uzunçalar olarak tekrar piyasaya sürülmüştür.

## Hayatı
Tünay Akdeniz, 4 Ocak 1949'da babasının görevi nedeniyle Sivas‘ın Divriği ilçesinin Purunsur Köyü’nde doğdu. Aslen Trabzon’lu olup ilkokulu Cürek Maden İlkokulu’nda okudu. Bu yıllarda mandolin çalmaya başladı. Daha sonra Samsun Namık Kemal Ortaokulu’nda birinci ve ikinci sınıfı okudu. Trabzon Lisesi’nin yatılı kısmının orta öğretiminde yarıda bıraktığı ikinci sınıfa devam etti. Ortaokul üçüncü sınıfı İstanbul Mecidiyeköy Ortaokulu’nda okudu ve tek dersten kaldı. O sene bağlama ve darbuka çalmaya başladı. Babasının tayini nedeniyle 1964 yılında Karabük’e geldi ve ortaokul üçüncü sınıfı Demir Çelik Lisesi’nin ortaokul kısmında kaldığı tek dersi vererek ortaokulu bitirdi ve Karabük Sanat Enstitüsü Torna Tesviye Bölümü’ne başladı. Bu dönemde bateri çalmaya başladı ve arkadaşlarıyla kutduğu *Gölgeler* grubunun bas gitaristi ve solistiyle birlikte Milliyet Liseler Arası Müzik Yarışması’nın ikincisine katıldılar. Yarışma için başka bir orkestrada çalan iki arkadaşları da aralarına girdi. Toplu önünde ilk konserini yapan Akdeniz, müzik hayatını daha ileriye taşıma anlamında bu etkinliğin güzel bir tecrübe olduğunu söyledi. 1968’de üniversite okumak için İstanbul’a gitti ve makine mühendisliği okudu.

Bu zamanlarda, Karadeniz’de bağrışmak anlamına gelen *Çığrışım* ismini verdiği grubunu kurdu. Beraber stüdyoya girdiler ve şarkıları için kendi imkanlarıyla emanet gitar, bateri bulup distortion pedal kiraladılar. Ardından stüdyo parasını ödeyerek Atilla Özdemiroğlu ve Şanar Yurdatapan’ın ses kayıt stüdyosu ŞAT Yapım’da iki şarkının kayıtlarını yaptılar. Ardından kaydın bulunduğu bandı aldılar ve plağa doldurma çalışmalarına başladılar. Bunun için Unkapanı’nda dolaşmadıkları yer kalmadı. Akdeniz, bir bayram arifesinin yağmurlu gününde tekrar gitti, çoğu ofis kapalıydı. Sadece Kent Plak açıktı ve Ümit Güner vardı. Hemen girdi ve konuştular. Yağmur suları başından akıyordu. Güner, *"Bandı bırak bayramdan sonra görüşelim."* dedi. Bıraktı ve Güner’in diğer ortağı Nazmi Şenel’in İngiltere’de olduğunu öğrendi. O da geri döndüğünde ikisinin ortak kararı ile plağı yapacaklarını söylediler. Plak, yapıldıktan sonra Türkiye’deki rock severler tarafından büyük ilgi gördü ve Akdeniz’e büyük bir kariyer fırsatı sundu.

1975’te yaptığı *Salak* isimli plağı, isminden ve sözleri basit bulunduğundan TRT denetiminden geçemedi. Kendisi özellikle böyle olsun istemese de etrafındaki baskılar onu TRT'ye dava açmaya sürükledi ve davayı kaybetti. Aynı plağı yaptıktan sonra, Melody Maker dergisinden adreslerini bulduğu Avrupa'daki ünlü plak firmalarına şarkı sözlerinin İngilizce halini yazarak kısa bir mektupla gönderdi. Bu firmaların içinde Atlantic Record’a bağlı Led Zeppelin’in Swang Song firması da vardı. Genelde hepsinden teşekkür eden yazılarla geri dönüşler oldu. Swang Song da aynı şekilde teşekkür gönderdi ve şarkıları çok beğendiklerini söyledi. Ancak Avrupa’da yayınlama şanslarının olmadığını ama bundan sonraki yapıtlarını da göndermeyi istediklerini içeren bir mektup geldi. Akdeniz’i, hayranı olduğu bir gruptan böyle cevabın gelmesi çok mutlu etti ve gururlandırdı. Ayrıca mektubu saklamaya devam etti. Kendince kadın erkek ilişkilerindeki saçma olayları komik bir dille anlatan Akdeniz bir söyleşisinde, o dönemlerde besteleyip plak yapmadığı *Dikkat İnek Çıkar!* şarkısında toplumdaki magandaları anlattığını söyledi. Ayrıca ana rahminden başlayıp ölüme kadar insan serüvenini kısa özet olarak anlatan şarkısı *Chu Chu Tren* için de plak yapmayacağını ekledi.

1978’de Kuzguncuk koruluğunda futbol oynarken sağcı gençler tarafından vuruldu. Sonrasında 1979 Mart ayında askerlik görevi için Denizli 11. Tugay’a gitti. Askerden sonra ayrıldığı Karabük Demir Çelik Fabrikaları’nda, 12 Eylül Darbesi’nden sonra işe alımlar durdurulduğu için iş başı yapamadı. Önce evden posta ile rock kasetleri doldurup göndermeye, daha sonrasında Üsküdar Paşakapısı’ nda Melodi Plak'ı açarak burada kaset satmaya başladı. Korsan kaset doldurma iddiasıyla dükkanı basıldı ve cihazları teslim etmek zorunda kaldı. Sonrasında Karabük Demir Çelik Fabrikaları'ndan çalışması için teklif geldi ve ardından Eylül 1986'da Karabük'e taşındı. Hem fabrikada çalışıyor hem de kaset doldurup postayla gönderiyordu. Üstelik grubuyla birlikte programlara çıkıyordu. Daha sonra Safranbolu'daki konaklarda yalnız başına gitar çalıp söylemeye başladı. 1992 yılına kadar, isteyene çekme kaset göndermeyi sürdürdü. Aynı yıl Erzincan depreminde annesini ve yeğenini kaybetti. Demir Çelik fabrikalarından 2000 yılında emekli oldu. 2006 yılında Antalya'ya taşındı. Halen yaz aylarında Belek'te, Karabük'ten beri beraber çalıştığı arkadaşı Zeki Karagül ile müzik yapmaya devam ediyor.

## Diskografi

#### Çığrışım’la

* 1975: Salak / Babam Yazdı Ben Besteledim İşte Aşkın Tarifi (45'lik)
* 1978: Mesela, Mesele! / Dişi Denen Canlı (45'lik)
* 2017: The Godfather of Turkish Punk (Uzunçalar)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* İstanbul punk mitolojisi: Tünay Akdeniz
* Tünay Akdeniz: Punk Bir Tavırdır, Serzeniştir!