Mehmet Aksoy

**Mehmet Aksoy** (d. 15 Mayıs 1939; Keseb, Hatay Devleti), Türk heykeltıraş.

Almanya'da ve Türkiye'de tanınmış bir sanatçıdır, bu iki ülkede çeşitli alanlarda açık hava heykelleri bulunur.

Kars'ta Türkiye ve Ermenistan'ın dostluğunu simgelemek 2006'da yaptığı İnsanlık Anıtı adlı eserinin 2011 yılında hükûmet tarafından yıktırılmasına gösterdiği tepkilerle kamuoyu gündemine gelmiştir.

## Yaşamı
1939'da Hatay'ın Yayladağı ilçesinin günümüzde Suriye sınırlarında kalan Keseb kasabasında doğdu. Bir Türkmen ailenin yedi çocuğundan birisidir. İlk ve orta öğrenimini Yayladağ, Hatay, Tarsus ve Antakya'da yaptı.

1960 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nin Resim bölümüne girdi. 1961'de Akademi'nin Heykel bölümüne geçerek 1967'e kadar Prof. Şadi Çalık atölyesinde öğrenim gördü. 1969'da askerlik hizmetini tamamladıktan sonra Akademi'de aynı bölümde asistanlık yaptı. 1970 yılında Milli Eğitim Bakanlığı'nın yurtdışı eğitim bursu sınavını kazanarak öğrenimine devam etmek üzere Londra'ya gitti. 1972'de Berlin'e geçti, eğitimine Berlin Güzel Sanatlar Okulu'nda devam etti. Wolfgang Bier'nin demir atölyesinde bir süre çalıştıktan sonra Bernhardt Heilege'nin atölyesine devam etti. Berlin'deki Türk Toplumcular Ocağı'nda sosyalizm ile tanışan sanatçı, çeşitli politik etkinliklere katıldı. Almanya'daki ilk döneminde *Anlamak* (1975), *İşsiz* (1977), *Nazım Hikmet Büstü* (1977), *Nazim Hikmet Hapiste* (1977), *Nelson Mandela* (1979), *Köylü Başı* (1979), *Türkiye* (1979) adlı eserleri üretti. Bu eserlerde sosyalist ideallerini ön plana çıkarttığı görülür. 1977'de yüksek lisans eğitimini tamamladı.

1978'de Türkiye'ye dönen sanatçı 1980'e kadar İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde öğretim üyeliği yaptı. İdealist bir tutumla halka heykeli tanıtmak, sevdirmek amacıyla açık hava resim, heykel, fotoğraf sergileri düzenledi.

12 Eylül darbesinde askerlerin evine baskın yapmasından sonra ülkeden ayrılıp Berlin’e giden sanatçı, 1989'a kadar Berlin'de serbest sanatçı olarak çalıştı. Kreuzberg’de bir atölye sahibi oldu ve Türk Toplumcular Ocağı yerine kurulan *Türk Merkezi*’nin başkanlığını yaptı. bu dönemde yaptığı heykellerde Türkiye’deki gerilimleri, hapishanelerde işkence görenleri konu edindi. Almanya’da çeşitli heykel sempozyum ve fuarlarına katılan sanatçı ülkede tanınmaya başladı; Berlin'de bazı açık alanlara heykelleri dikildi.

1980'lerin ortalarından itibaren heykellerinde daha soyut bir ifadeye yöneldi. 1987 yılında mermerden yaptığı Ayrılık heykelinde Almanya’daki Türklerin ve diğer yabancıların çıkarılan zorluklar nedeniyle çocuklarını ülkeye getirmede yaşadıkları sıkıntıyı, çocuğun ailesinden koparılışını soyut bir dille anlattı. 1989'da Bonn şehrine dikilecek Asker Kaçağı heykeli için açılan yarışmayı kazandı. Alman askerini küçük düşürdüğüne dair açılan dava sonucu meydana dikilmesine izin verilmeyen heykel, uzun süre Almanya gündeminde kalmış, çeşitli eyaletlere gezdikten sonra son olarak Potsdam'a dikilmiştir.

Türkiye’ye duyduğu özlem ve Berlin’de Neo-Nazilerin yabancı düşmanı hareketlerinden duyduğu rahatsızlık nedeniyle Türkiye’ye döndü. *Şahmeran Masalları* adlı heykeli ile İstanbul Bienali’ne katıldı. Ankara ve İstanbul’da sergiler açtı. Heykellerinde Anadolu kültürüne, mitoloji ve tarihine dair konuları ele aldı. 1990’lı yıllardan itibaren Türkiye’nin çeşitli alanlarında Aksoy’un eserleri yer almaya başladı. Levent İş Kuleleri’nde *Kibele Çeşmesi* heykelinde ve Soyak’taki ikinci Kibele Çeşmesi heykelinde yaşamı ve yaşamın devamlılığını çağrıştırmak için suyun akışkanlığı, köpüklenmesi, tozuması, durgunluğu, ayna etkisi, meditatif halleri ve sesini kullandı.

Sanatçı, çalışmalarını Polonezköy yakınındaki Cumhuriyet Köyü’nde "*böcek ev*" adını verdiği atölye-ev'de sürdürür.

Erkek kardeşi 2023 Büyük Türkiye depremleri sırasında İskenderun'da hayatını kaybetmiştir.

### “Ucube” davası
2006 yılında dönemin Kars Belediye Başkanı Naif Alibeyoğlu ile heykeltıraş Mehmet Aksoy arasında sözleşme sonucunda, Türkiye ve Ermenistan'ın dostluğunu simgelemek amacıyla İnsanlık Anıtı adlı eserini gerçekleştirdi. Dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Sarıkamış şehitlerini anma törenleri için gittiği Kars^ta 8 Ocak 2011’de gerçekleştirdiği mitingde heykeltıraş Mehmet Aksoy’un yaptığı İnsanlık Anıtı'nı ucubeye benzeterek anıtın belediye tarafından yıkılacağını ve yerine park yapılacağını söyledi. 14 Haziran 2011 tarihinde 24,5 metre yüksekliğindeki heykel, kesilerek kaldırıldı.

Aksoy’un, İnsanlık Anıtı’na “*ucube*” diyerek hakaret ettiği gerekçesiyle 2015 yılında açtığı dava sonucu Erdoğan 10 bin TL manevi tazminat ödemeye mahkûm olmuş; bu karar, üç ay sonra Yargıtay tarafından bozulmuştur. Yeniden görülen davada mahkeme bu kez Yargıtay'ın kararına uydu ve Mehmet Aksoy'un açtığı davanın reddine karar verildi.

Aksoy'a tazminat davasını kısmen kazandıktan sonra verdiği röportajda, 10 bin liralık tazminata atıfla “*Haram parayı heykele yatırmam*” dediği gerekçesiyle Cumhurbaşkanı’na hakaret suçlamasıyla dava açılmıştır.

Aksoy'un İstanbul'un Ümraniye ilçesinde bir site içindeki sosyal tesislerde bulunan "*İki Çocuklu Toprak Ana*" heykeli, Milli Emlak Müdürlüğü ile site yönetimi arasındaki dava sonucu arazinin Milli Emlak'a ait olduğuna karar verilince yıkılarak kaldırılmak istenmiş; yıkılmak yerine sanatçının atölyesine taşınmıştır.

## Ödülleri
* 1966 Devlet Resim ve Heykel Sergisi 2.lik ödülü (birinci yok)
* 1970 Devlet Resim ve Heykel Sergisi 1.lik ödülü
* 1979 Devlet Resim ve Heykel Sergisi 1.lik ödülü
* 1982 -1983 Lutherplatz Heykel yarışması 2.lik ödülü
* 1985 Bundesgartenschau heykel yarışması 2.lik ödülü
* 1990 Ankara Sanat Kurumu Plastik Sanatlar dalında "Yılın sanatçısı" ödülü
* 1990 III. Asya-Avrupa Bienali büyük ödülü
* 1990 Plastik Sanat dalında Sedat Simavi Vakfı ödülü
* 2004 ODTÜ Üstün Hizmet Ödülü
* 2008 Artist 2008 TÜYAP Onur Sanatçısı Ödülü
* 2010 ÇAĞSAV Ankart Onur Ödülü
* 2016 Çukurova Ödülü (Necah İbrahim ile)

## Bazı eserleri
*1986 *Buluttan Sevgililer*, Kranoldplatz Berlin
*1987 * İş Göçü * adlı heykel ansamblesi, Berlin Schlesisches Tor 
*1988 * Cemal’in rüyası*, “Statthaus Böcklerpark” gençler yurdu binası önü
*1989 * Meçhul Asker Kaçağı*, Potsdam
*1990 * Ayrılık*, İstanbul Bebek Türk Merchant Bank önü 
*1991 * Toprak Ana* heykel projesi, Ankara Esenboğa Havaalanı girişi
*1998 * İzmir Selçuk Kurtuluş Yolu Anıtı* 
*1995 * Ayı ve Boğa*, İstanbul Borsa Binası önü
*1998 * Atatürk heykeli* ve * İo Heykeli*, Cumhurbaşkanlığı Huber Köşkü, Ankara
*2001 * Can Yücel mezar heykeli*, Datça
*2001 * Kibele Çeşmesi*, İş Bankası Kuleleri
*2004 * Yenişehir Soyak Kibele Evleri Heykel Projeleri*, İstanbul
*2005 İnsanlık Anıtı, Kars
*2008 *Hezarfen heykeli*, İ.T.Ü. Maslak kampüsü kütüphane önüne
*2011 * Türk Hava Kuvvetleri “100. Yıl Anıtı”*
*2012 * [[İlhan Selçuk ve Cumhuriyet Aydınlanmasını Yaratanlar Anıtı]]*, İstanbul

## Dış bağlantılar
*Sanatçının web sitesi  
*50 Yıl Kataloğu 

## Kaynakça