Türkiye-Vatikan ilişkileri

**Vatikan-Türkiye ilişkileri**, Vatikan ile Türkiye arasında sürdürülen uluslararası politikaları içerir.

## Tarihçe
### Osmanlı İmparatorluğu
Vatikan'ın Türkiye ile, daha doğrusu Avrupalı müttefiklerinin 1571'de İnebahtı Deniz Muharebesi'nde ve 1683'teki Viyana Kuşatması'nda yenilgiye uğrattığı Osmanlı İmparatorluğu ile zorlu bir ilişki geçmişi vardır. Vatikan, Osmanlı yönetimi altındayken bile Ermenistan ile olumlu ilişkiler sürdürmüştür. Ayrıca, milliyetlerin kendilerini Türk egemenliğinden kurtardıkları bir dönemde Balkanlar ve Yunanistan ile de ilgilenmiştir.

### Kemalist Türkiye
Atatürk reformları, millet sisteminin bastırılmasına yol açtığı için ilişkileri kolaylaştırmadı. Daha önce Bizans, Latin, Ermeni, Süryani ve Melkani etnik çizgilerine bölünmüş olan Türkiye'deki Hristiyan azınlıkların haklarını garanti altına almıştı. Bu da Türkiye'nin Hristiyan nüfusunun etnik Türk gelenek ve göreneklerine asimile olmasına yol açmıştır. Ayrıca, Kemalist ideoloji, Batı Avrupa'da Kilise'ye düşman olan Fransız cumhuriyetçi ideolojisi olan Fransa'daki antiklerikalizm ile yakından ilişkiliydi.

### Papaların Türkiye ziyaretleri
Papa VI. Paulus, Temmuz 1967'de Türkiye'yi ziyaret etti. Ziyareti sırasında Doğu Ortodoks İstanbul Patriği I. Athenagoras ile görüştü, Shenork I Kaloustian, İstanbul Ermeni Patriği üyelerinin yanı sıra Müslüman ve Musevi cemaatlerinin üyelerinde bulunmuştur.

Papa II. Ioannes Paulus 28 Kasım 1979'da Türkiye'yi ziyaret etti. Konstantinopolis Patriği I. Demetrios ve Ermeni Patriği I. Şenork ile görüştü ve Efes'te Efkaristiya ayinini kutladı ve  Meryem Ana Evini ziyaret etmiştir. Ardından Ankara'yı ziyaret etmiştir, 30 Kasım 1979'da Türkiye'den ayrılmıştır.

28 Kasım 2006'da Papa XVI. Benedictus Türkiye'ye gelmiştir ve ünlü Sultanahmet Camii'ni ziyaret etti. Bu, görevdeki bir Papa'nın bir camiye olan ikinci ziyaretti ve Müslüman-Hristiyan ilişkilerini düzeltme çabalarının bir parçasıydı, ancak bazıları tarafından İslam ve şiddet arasında bağlantı kurma girişimi olarak yorumlanan Regensburg'daki konferans ile ilgili tartışmaların gölgesinde kaldı. Papa Ankara'ya vardığında 25,000 milliyetçi ve İslamcı protestocu tarafından karşılandı. 29 Kasım 2006'da İzmir'de Meryem Ana Evini ziyaret etmiştir.

Papa Franciscus 28–30 Kasım 2014 tarihleri arasında gerçekleşti. Ankara'da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmüştür. Ardından İstanbul'a geçerek Ayasofya'yı ve Sultanahmet Camii'ni ziyaret etmiş, Fener Rum Patrikhanesi'nde Patrik I. Bartholomeos ile ortak ayinlere katılmıştır.

8 Mayıs 2025'te Papa seçilen XIV. Leo 27 Kasım 2025'te Türkiye'ye gelmiştir. Ankara'da Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşmüştür. Aynı gece ise İstanbul'a gelmiştir ve Harbiye'de bulunan Vatikan Büyükelçiliği'nde kalmıştır. Ertesi gün Saint Esprit Kilisesi'ni ziyaret etti, Ardından helikopter ile Bursa'nın İznik ilçesine gelen Papa, I. Bartholomeos ile beraber Aziz Neophytos Bazilikası kalıntılarında gerçekleşen Birinci İznik Konsili'nin 1700. yıl dönümü törenine katıldı.

### Türkiye cumhurbaşkanlarının Vatikan ziyaretleri
Türkiye Cumhurbaşkanı Celal Bayar 11 Temmuz 1959 tarihinde Vatikan'ı ziyaret etmiş ve Papa XXIII. Ioannes ile görüşmüştür.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Şubat 2018'de Vatikan'ı ziyaret etti ve Apostal Sarayı'nda Papa Franciscus ile bir görüşme gerçekleştirdi.

## Dinî konular
Vatikan, 1960'lardan bu yana Konstantinopolis Ekümenik Patriği ile olumlu ilişkiler sürdürmektedir. Günümüzde İstanbul'da bulunan Ekümenik Patrik, kendisini yerel bir piskopos olarak görmeyi tercih eden Türk hükûmeti tarafından Doğu Ortodoks lideri olarak tanınmamaktadır. Patriğin bu şekilde tanınmaması Vatikan-Türkiye ilişkilerinde bir sorun teşkil etmektedir.

Kilise aynı zamanda Türk yasaları kapsamında daha iyi bir yasal tanınma elde etmeye çalışmıştır; bu durum şu anda Katolik piskoposların Apostolik hizmetlerinde yasal olarak tanınmalarını zorlaştırırken, zaman zaman kiliselerin mülkiyeti de sorgulanmaktadır. Benzer sorunlar, ruhban okulu eğitimi Türk devleti tarafından kapatılan Rum Patrikhanesi ile de gündeme gelmiştir.

## Ermeni Kırımı
2000 yılında Papa II. Ioannes Paulus, Ermeni Kırımı'nı Ermeni Soykırımı olarak tanıması; bu, siyasi enerjisinin çoğunu Ermenistan'daki olayların uluslararası toplum tarafından tanınmaması için harcayan Türk hükûmetine karşıt bir tutum olmuştur. 12 Nisan 2015 tarihinde Papa Franciscus, Osmanlı hükûmeti tarafından Ermenilere yönelik toplu techire atıfta bulunmak için 'soykırım' terimini kullanmıştır. Buna karşılık Türkiye, Francis'in yorumlarından birkaç saat sonra Vatikan'daki büyükelçisini "istişareler" için geri çağırdı ve Vatikan'daki büyükelçiyi bir toplantıya çağırdı. Ayrıca, 24 Haziran 2016 tarihinde Papa Franciscus bir başka konuşmasında Ermeni Kırımı'nı soykırım olarak nitelendirmiştir. Ayrıca Vatikan sözcüsü Federico Lombardi, gazetecilere yaptığı açıklamada "Bu durumda bu kelimeyi kullanmamak için hiçbir neden yok" diyerek, "Gerçek açık ve biz gerçeğin ne olduğunu hiçbir zaman inkar etmedik" dedi. Türkiye açıklamayı "çok talihsiz" olarak niteledi ve "Haçlı Seferleri zihniyetinin" izlerini taşıdığını söyledi.

## AB üyeliği
Kardinal Joseph Ratzinger'in Papa olmadan önce yayınladığı bir kitapta buna karşı olduğu ve Türkiye'nin bunun yerine yakın Orta Doğu ülkeleriyle ilişkilere odaklanması gerektiğini düşündüğü söylenmesine rağmen, Vatikan Türkiye'nin AB üyeliği konusunda güçlü bir pozisyon almamıştır. Ancak 2006 yılında Papa 16. Benedictus olarak Türkiye'ye yaptığı ziyaret sırasında Türkiye'nin AB üyeliğini desteklediğini açıklamıştır. Tarciso Bertone, bu konularda Kutsal Makam'ın görüşlerini dile getirmiştir.

## Turizm ve hac ziyaretleri
Vatikan ile Türkiye arasında turizm ve hac ziyaretleri temelinde ilişkiler mevcuttur. 2008-2009 Aziz Pavlus Yılı'nda, iki ülke arasında Pavlus'un doğduğu yer olan Tarsus'a hac ziyaretlerini teşvik etmek için bir anlaşmaya varılmıştır. Diğer önemli hac yerleri arasında Selçuk, İstanbul'un eski şehri, İznik (Nicaea), Bergama, İzmir (Smyrna), Manisa ve Trabzon bulunmaktadır.

## Ayrıca bakınız
* Türkiye'nin dış ilişkileri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Nunciature to Turkey. Katolik-Hiyerarşi.org
* Türkiye - Vatikan Siyasi İlişkileri