Guguk

**Guguklar**, **Cuculiformes** takımının tek familyası olan **Cuculidae** içinde yer alan kuşlardır. Cuculiformes takımı Otidimorphae kladının iç üyesinden biridir.

Guguklar, genellikle orta boyda ince uzun kuşlardır. Türlerin çoğu ağaçlarda yaşar ama önemli sayılabilecek sayıda türü de yerde yaşar. Familya kozmopolit dağılım gösterir ancak türlerin çoğu tropikaldir. Bazı türleri göçmendir. Böcekler, böcek larvaları ve diğer hayvanların yanı sıra meyve ile de beslenirler. Bazı türleri kuluçka parazitidir ve başka kuşların yuvalarına yumurtlarlar ancak türlerin çoğu, kendi yavrularını kendileri yetiştirir.

Yunan mitolojisinde tanrıça Hera'nın kutsal kuşu olarak görülen guguk, binlerce yıl boyunca insan kültüründe rol oynamıştır. Avrupa'da guguk, ilkbahar ile ilişkilendirilir. Hindistan'da arzu ve hasret tanrısı Kamadeva'nın kutsal kuşudur. Japonya'da ise karşılıksız âşkın sembolüdür.

## Özellikler

Renkleri yaşadığı ortama uygun olduğundan kendilerini iyi gizlerlerse de, bıktırıcı seslerinden yerlerini belli ederler. Çoğu kahverenkli olup, beyazımtrak göğüsleri çizgilidir. Atmacaya benzer olanları da vardır. Tırmanıcı ve döner parmaklı ayaklarının iki parmağı önde, ikisi geridedir.

## Beslenme

Çoğu böcek ve tırtılla beslendiğinden, faydalı sayılırlar. Yerde yaşayan iri türleri ise kertenkele, yılan, kuş ve küçük kemiricilerle beslenirler. Guguklu saatlerde, sesleri taklit edilmektedir.

## Davranış

Türler kuluçka asalağı olup, yumurtalarını yabancı kuşların yuvalarına bırakır, böylece yavru gugukların bakımını üvey ana baba üstlenir.

Asalak gugukların dişisi konak yuvanın sahibi olan dişi kuşun yumurtlamaya başlamasını bekleyip, kuluçkaya yatmasından önceki zamanı kollayarak, değişik yuvalara genellikle birer yumurta bırakır. Yuvalarında yabancı yumurta bulan kuşlar çoğu kez yeni bir yuva yaptıkları ya da yabancı yumurtaları yuvadan attıkları için bazı guguklarda yumurta taklitçiliği gelişmiştir. Örneğin, belirli bir türü konak olarak kullanan asalak gugukların konağınkilere benzeyen yumurtalar yumurtlaması, asalak yumurtaların yuvada kalma şansını artırır.

Guguk yavrusu 12 gün sonra genellikle üvey kardeşlerinden önce doğar. İlk dört gün içinde henüz kör ve tüysüzken, üvey ana babanın getirdiği yiyecekleri yuvanın gerçek sahibi olan yavrularla bölüşmemek için, konağın yuvasındaki yumurtaları ve yavruları akrobatik hareketlerle tek tek yuvadan atar. Üç hafta sonra üvey annesinden daha iri olur. Altı hafta beslendikten sonra, genellikle yuvayı da dağıtarak eş aramaya çıkar.

Göçmen olanları içgüdü ile yüzlerce kilometrelik yolu katederek erginlerin yanına ulaşır. Her kuş türü guguğun yumurtasını kabul etmez. Yumurtayı yuvadan atan, örten veya yuvayı terk edenleri vardır. Tavus guguğu yumurtasını saksağan, alakarga ve sis kargasının yuvasına, Hindistan'da yaşayan koel, yumurtasını kendi gibi siyah bir karganın yuvasına bırakır. Altın guguk, çoğunlukla ispinoz yuvalarını tercih eder.

Bütün guguk kuşları kuluçka asalağı değildir. Asalak olanlar çoğunlukla Eski dünya'da yaşarlar. Guguk kuşu, iri vücutlu olmasına rağmen, yumurtası küçüktür. Gerektiğinde guguk onu boğazında da taşıyabilir. Yumurtasının rengi ve büyüklüğü, yuva sahibi kuşunki gibidir. Ev sahibi kuş, çoğu zaman bunu kendi yumurtası zanneder. Guguk, zaman zaman yuvayı kontrol eder. Eğer yuva sahibi kuş, bir yırtıcı kuş tarafından avlanırsa veya şiddetli bir fırtına ile yuvası bozulursa, yumurtasını hemen oradan alarak başka bir yuvaya bırakır. Yeni dünya'da yaşayanların çoğu yuva yapar ve yavrularına bakarlar.

## Sınıflandırma

* **Alt familya Cuculinae**. Yavrularını başka kuşların yuvasına bırakan guguklar.
** Cins *[[Clamator]]*
*** Tepeli guguk, *Clamator glandarius*
*** Benekli guguk, *Clamator jacobinus*
*** Levaillant guguğu, *Clamator levaillantii*
*** Kestane kanatlı guguk, *Clamator coromandus*
** Cins *[[Pachycoccyx]]*
*** Kalın gagalı guguk, *Pachycoccyx audeberti*
** Cins *[[Cuculus]]*. Tipik guguklar
*** Bayağı guguk, *Cuculus canorus*
*** Sulawesi atmaca guguğu, *Cuculus crassirostris*
*** Büyük atmaca guguğu, *Cuculus sparverioides*
*** Bayağı atmaca guguğu, *Cuculus varius*
*** Bıyıklı atmaca guguğu, *Cuculus vagans*
*** Hodgson atmaca guguğu, *Cuculus fugax*
*** Filipin atmaca guguğu, *Cuculus pectoralis*
*** Kızıl göğüslü guguk, *Cuculus solitarius*
*** Kara guguk, *Cuculus clamosus*
*** Hint guguğu, *Cuculus micropterus*
*** Afrika guguğu, *Cuculus gularis*
*** Doğu guguğu, *Cuculus saturatus*
*** Horsfield guguğu, *Cuculus horsfieldi*
*** Küçük guguk, *Cuculus poliocephalus*
*** Madagaskar guguğu, *Cuculus rochii*
*** Solgun guguk, *Cuculus pallidus*
** Cins *[[Cercococcyx]]*. Uzun kuyruklu guguklar
*** Koyu uzun kuyruklu guguk, *Cercococcyx mechowi*
*** Zeytuni uzun kuyruklu guguk, *Cercococcyx olivinus*
*** Çizgili uzun kuyruklu guguk, *Cercococcyx montanus*
** Cins *[[Cacomantis]]*
*** Çizgili defne guguğu, *Cacomantis sonneratii*
*** Ağlayan guguk, *Cacomantis merulinus*
*** Çalı guguğu, *Cacomantis variolosus*
*** Moluccan guguğu, *Cacomantis heinrichi*
*** Kestane göğüslü guguk, *Cacomantis castaneiventris*
*** Yelpaze kuyruklu guguk, *Cacomantis flabelliformis*
** Cins *[[Chrysococcyx]]*
*** Kara kulaklı guguk, *Chrysococcyx osculans*
*** Horsfield bronz guguğu, *Chrysococcyx basalis*
*** Parıltılı bronz guguğu, *Chrysococcyx lucidus*
*** Pasgerdan bronz guguğu, *Chrysococcyx ruficollis*
*** Ak kulaklı bronz guguğu, *Chrysococcyx meyeri*
*** Küçük bronz guguğu, *Chrysococcyx minutillus*
*** Asya zümrüt guguğu, *Chrysococcyx maculatus*
*** Mor guguk, *Chrysococcyx xanthorhynchus*
*** Sarı gerdan guguk, *Chrysococcyx flavigularis*
*** Klaas guguğu, *Chrysococcyx klaas*
*** Afrika zümrüt guguğu, *Chrysococcyx cupreus*
*** Dideric guguğu, *Chrysococcyx caprius*
** Cins *[[Rhamphomantis]]*
*** Uzun gagalı guguk, *Rhamphomantis megarhynchus*
** Cins *[[Surniculus]]* drongo gugukları
*** Asya drongo guguğu, *Surniculus lugubris*
*** Filipin drongo guguğu, *Surniculus velutinus*
** Cins *[[Caliechthrus]]*
*** Ak taçlı koel, *Caliechthrus leucolophus*
** Cins *[[Microdynamis]]*
*** Cüce koel, *Microdynamis parva*
** Cins *[[Eudynamys]]*
*** Kara gagalı koel, *Eudynamys melanorhyncha*
*** Asya koeli, *Eudynamys scolopacea*
*** Avustralya koeli, *Eudynamys cyanocephala*
*** Uzun kuyruklu koel, *Eudynamys taitensis*
** Cins *[[Scythrops]]*
*** Oluk gagalı guguk, *Scythrops novaehollandiae*
* **Alt familya Phaenicophaeinae**. Malkoha ve coualar.
** Cins *[[Ceuthmochares]]*
*** Sarı gaga, *Ceuthmochares aereus*
** Cins *[[Phaenicophaeus]]*. malkohalar
*** Kara karınlı malkoha, *Phaenicophaeus diardi*
*** Kestane karınlı malkoha, *Phaenicophaeus sumatranus*
*** Mavi yüzlü malkoha, *Phaenicophaeus viridirostris*
*** Yeşil gagalı malkoha, *Phaenicophaeus tristis*
*** Sirkeer malkohası, *Phaenicophaeus leschenaultii*
*** Raffles malkohası, *Phaenicophaeus chlorophaeus*
*** Kızıl gagalı malkoha, *Phaenicophaeus javanicus*
*** Sarı gagalı malkoha, *Phaenicophaeus calyorhynchus*
*** Kestane göğüslü malkoha, *Phaenicophaeus curvirostris*
*** Kızıl yüzlü malkoha, *Phaenicophaeus pyrrhocephalus*
*** Kızıl taçlı malkoha, *Phaenicophaeus superciliosus*
*** Pullu tüylü malkoha, *Phaenicophaeus cumingi*
** Cins *[[Carpococcyx]]*. Yer gugukları
*** Sumatra yer guguğu, *Carpococcyx viridis*
*** Bornean yer guguğu, *Carpococcyx radiatus*
*** Mercan gagalı yer guguğu, *Carpococcyx renauldi*
** Cins *[[Coua]]*. Coualar
*** Koşar coua, *Coua cursor*
*** İri coua, *Coua gigas*
*** Coquerel couası, *Coua coquereli*
*** Kızıl göğüslü coua, *Coua serriana*
*** Kızıl başlı coua, *Coua reynaudii*
*** Kırmızı kepli coua, *Coua ruficeps*
*** Tepeli coua, *Coua cristata*
*** Verreaux couası, *Coua verreauxi*
*** Mavi coua, *Coua caerulea*
* **Alt familya Centropodinae**.
** Cins *[[Centropus]]*. Kukallar
*** Senegal kukalı, *Centropus senegalensis*
*** Defne kukalı, *Centropus celebensis*
*** Paslı kukal, *Centropus unirufus*
*** Kara gözlü kukal, *Centropus melanops*
*** Sunda kukalı, *Centropus nigrorufus*
*** Sarı göğüslü kukal, *Centropus milo*
*** Goliath kukalı, *Centropus goliath*
*** Mor kukal, *Centropus violaceus*
*** Büyük kara kukal, *Centropus menbeki*
*** Benekli kukal, *Centropus ateralbus*
*** Sülün kukalı, *Centropus phasianinus*
*** İskele kukalı, *Centropus spilopterus*
*** Küçük kara kukall, *Centropus bernsteini*
*** Biak kukalı, *Centropus chalybeus*
*** Kısa parmaklı kukal, *Centropus rectunguis*
*** Kara tepeli kukal, *Centropus steerii*
*** İri kukal, *Centropus sinensis*
*** Andaman kukalı, *Centropus andamanensis*
*** Filipin kukalı, *Centropus viridis*
*** Madagaskar kukalı, *Centropus toulou*
*** Kara kukal, *Centropus grillii*
*** Yeşil gagalı kukal, *Centropus chlororhynchus*
*** Küçük kukal, *Centropus bengalensis*
*** Kara gerdanlı kukal, *Centropus leucogaster*
*** Gabon kukalı, *Centropus anselli*
*** Mavi göğüslü kukal, *Centropus monachus*
*** Bakır kuyruklu kukal, *Centropus cupreicaudus*
*** Ak tepeli kukal, *Centropus superciliosus*
* **Alt familya Coccyzinae**. Amerikan gugukları.
** Cins *[[Coccyzus]]*
*** Cüce guguk, *Coccyzus pumilus*
*** Dişbudak renkli guguk, *Coccyzus cinereus*
*** Kara gagalı guguk, *Coccyzus erythropthalmus*
*** Sarı gagalı guguk, *Coccyzus americanus*
*** Pearly-breasted Cuckoo, *Coccyzus euleri*
*** Mangrov guguğu *Coccyzus minor*
*** Cocos Adası guguğu, *Coccyzus ferrugineus*
*** Koyu gagalı guguk, *Coccyzus melacoryphus*
*** Gri kepli guguk, *Coccyzus lansbergi*
** Cins *[[Saurothera]]* Kertenkele gugukları
*** Büyük kertenkele guguğu, *Saurothera merlini*
*** Porto Riko kertenkele guguğu, *Saurothera vieilloti*
*** Jamaika kertenkele guguğu, *Saurothera vetula*
*** İspanya kertenkele guguğu, *Saurothera longirostris*
** Cins *[[Hyetornis]]*
*** Kestane göbekli guguk, *Hyetornis pluvialis*
*** Defne göğüslü guguk, *Hyetornis rufigularis*
** Cins *[[Piaya]]*
*** Sincap guguğu, *Piaya cayana*
*** Kara karınlı guguk, *Piaya melanogaster*
*** Küçük guguk, *Piaya minuta*
* **Alt familya Crotophaginae**. Aniler.
** Cins *[[ani (kuş)|Crotophaga]]*. Anis
*** Büyük ani, *Crotophaga major*
*** Yassı gagalı ani, *Crotophaga ani*
*** Oluk gagalı ani, *Crotophaga sulcirostris*
** Cins *[[Guira]]*
*** Guira guguğu, *Guira guira*
* **Alt familya Neomorphinae**.
** Cins *[[Tapera]]*
*** Çizgili guguk, *Tapera naevia*
** Cins *[[Dromococcyx]]*
*** Sülün guguğu, *Dromococcyx phasianellus*
*** Tavus guguğu, *Dromococcyx pavoninus*
** Cins *[[Morococcyx]]*
*** Küçük yer guguğu, *Morococcyx erythropygus*
** Cins *[[Geococcyx]]*. Koşar guguklar
*** Büyük koşar guguk, *Geococcyx californiana*
*** Küçük koşar guguk, *Geococcyx velox*
** Cins *[[Neomorphus]]*
*** Pullu yer guguğu, *Neomorphus squamiger*
*** Pas kıçlı yer guguğu, *Neomorphus geoffroyi*
*** Çizgili yer guguğu, *Neomorphus radiolosus*
*** Pas kanatlı yer guguğu, *Neomorphus rufipennis*
*** Kızıl gagalı yer guguğu, *Neomorphus pucheranii*

## Dış bağlantılar
* Guguğun ötüşü
* Cuckoo videos on the Internet Bird Collection

## Kaynakça

## Kitap
*