Edirne

**Edirne**, Türkiye'nin Edirne ilinin merkezi olan şehir. Marmara Bölgesi'nin Trakya kesiminde, Yunanistan ve Bulgaristan sınırında yer almaktadır. Edirne, 1363'ten 1453'e kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun başkentiydi. 2020 sayımına göre toplam nüfusu 180.901'di.

## Etimoloji
Şehir Roma İmparatoru Hadrianus tarafından kuruldu ve *Hadrianopolis* (, ; ) adını aldı. *Daha önce Uskudama* adında eski bir Trak yerleşimiydi. Osmanlı dönemindeki adı *Edrine* (ادرنه) Yunanca adından türetildi. İngilizcede *Adrianople* olarak yazılır, 1928'deki Türk Harf Devrimi'nin ardından ***Edirne***, uluslararası alanda kabul edilen yeni adı olmuştur.

## Coğrafya
Edirne, Türkiye'yi Avrupa'ya bağlayan D-100 (E-80) karayolu üzerinde yer alan bir sınır şehridir. Edirne, Tunca, Arda ve Meriç ırmaklarının buluştuğu düzlükte kurulmuştur. Karasal iklim hakimdir. Yunanistan ve Bulgaristan sınırında yer almaktadır. Şehir merkezi Yunanistan'a 7 km, Bulgaristan'a 17 km uzaklıktadır. İlin denizden yüksekliği 41 metredir.

## Tarih

Edirne civarına bilinen ilk yerleşimciler, Trak kabilelerinden Odrisler ve Bettigeriler'dir. Yaygın görüşe göre günümüzde Edirne'nin bulunduğu Meriç ile Tunca nehirlerinin birleştiği yere Odrisler tarafından, Odris veya Odrisia adı verilen açık bir şehir veya pazar yeri kurulmuştu. MÖ 1400-1200 yılları arasında bölge Akaların eline geçti ve bu dönemden sonra "polis" hâline getirildi. Ahameniş İmparatoru I. Darius'un MÖ 510'larda İskitler üzerine düzenlediği sefer sırasında bölge Pers hâkimiyetine girdi. MÖ 460 yılında I. Teres hükümdarlığında bağımsızlığını ilan eden Odrisler, tekrar bölgenin hakimi oldu. MÖ 340 yılında II. Filip hükümdarlığındaki Makedonların eline geçen yerleşim yeri, bu dönemde Orestia adıyla anılmaya başlandı. Bölge, daha sonraları Kelt istilalarına da uğradı. Makedonların kontrolündeki Orestia, MÖ 168'de Romalıların eline geçti. Roma İmparatoru Hadrianus'un MS 123-124 yılları arasında gerçekleştirdiği doğu seyahati sırasında adı Hadrianapolis olarak değiştirilen Orestia'ya şehir statüsü verildi. Roma İmparatorluğu'nun 395 yılında ikiye ayrılmasının ardından Bizans İmparatorluğu'nun kontrolünde kalan Hadrianapolis, bu dönemde Got, Hun, Peçenek, Avar ve Bulgar saldırılarına maruz kaldı.

813 yılında Bulgaristan Hanı Krum tarafından ele geçirilen şehir, Krum'un ölümü sonrasında tahta geçen Omurtag ile Bizans İmparatoru V. Leon arasında 815 yılında yapılan antlaşmayla birlikte iki devlet arasında otuz yıllık barış sağlanırken şehrin kontrolü Bizans İmparatorluğu'na bırakıldı.

1000'li yıllarda şehir, birkaç defa Peçenek ve Kuman saldırısına uğrasa da Bizans İmparatorluğu kontrolünde kaldı. Haçlı Seferleri sırasında çeşitli saldırılara uğrarken, Latin İmparatorluğu kontrolüne giren şehirde Bulgarlarla 1205'te yapılan muharebede Latinler mağlup oldu. Latin İmparatorluğu'nun 1261 yılında yıkılması sonrasında Hadrianapolis Bulgarların yönetimine girdi. Farklı kaynaklara göre 1361-1371 yılları arasında değişiklik gösteren süreçte şehir Osmanlı İmparatorluğu topraklarına katıldı. Türklerin eline geçince adı Edirne olarak değişen ve daha sonradan Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yapan şehir, 1453'te İstanbul'un başkent olmasından sonra da önemini kısmen yitirse de padişahların gözde yerlerinden biri ve canlı bir ticari ve idari merkez olarak kalmıştır. 18. yüzyılda yangınlar ve depremle sarsılan kentin gelişimine en büyük darbeyi, bir zamanlar avantaj teşkil eden Balkanlara açılan kapı olma niteliğinin Osmanlı İmparatorluğu'nun gerilemeye başlamasıyla dezavantaja dönüşmesi vurmuştur. Yabancı işgalini ilk olarak 1828-29 yılındaki Osmanlı-Rus harbinde yaşayan şehir, 93 Harbi'nde (1877-1878) tekrar Ruslar tarafından işgal edilmiştir.

Edirne Vilayet Matbaası Müdürü Şevket Dağdeviren'in yazdığı 1892 tarihli salnameye göre; Edirne şehri, Edirne sancağı ile beraber 6 sancak, 21 kaza, 97 nahiye, 1620 köy ve 800.000 nüfusu olan Edirne Vilayeti'nin merkezidir.

Edirne Kazası, üç nahiye ile Edirne ve Karaağaç belediyelerinden oluşmaktadır. Kazada 306 mahalle, 154 köy ve 17132 evde 85733 kadın ve erkek nüfus vardır.

Edirne şehrinde 10780 evde 53348 nüfus vardır. Şehirde 157 cami ve mescit, 69 tekke ve zaviye, 35 medrese ve kütüphane, 52 okul, hapishane, jandarma dairesi, adliye telgraf dairesi, şeriat mahkemesi, hükûmet konağı, askerlik dairesi, 4 askerî lise, 1 sivil lise, 1 erkek, 1 kız ortaokulu, numune çiftliği ile ziraat ve sanayi okulu vardır.

3.870 dükkân, 280 fırın, 37 han, 15 çalışır durumda, 9 harap hamam, 134 değirmen, 7 un fabrikası, 5 matbaa, 568 oda, 148 samanlık ve ambar, 19.476 parça bağ, 2315 bahçe, 5.228 tarla, 278 çayır ve 1.657 arsa vardır.

Bunların dışında 26 kilise ve manastır, 13 sinagog, 5 kışla, 11 karakol, 239 çeşme ve sebil, 5 imaret, 1 ıslahevi, 5 hastane, yangın kulesi, 6 buzhane, 2 reji ambarı, 1 gazhane, 15 kiremit ve tuğla ocağı, 87806 dönüm ekilir ve ekilmez arazi vardır.

Şehir dışındaki kazada, 228 dükkân, 2 fırın, 16 han, 1 hamam, 78 değirmen, 6 un fabrikası, 104 ambar ve samanlık, 54 çiftlik, 6889 bağ, 43.962 tarla, 131 bahçe, 1.230 çayır, 58 mera, 16 orman, 448 arsa, 24 cami, 2 tekke, 32 kilise ve manastır, 20 tuğla ve kiremit ocağı, 29 çeşme ve 997.074 dönüm ekilir ve ekilmez arazi bulunmaktadır.

Edirne'de Meriç, Tunca ve Arda nehirleri etrafında 2.315 parça bakımlı sebze, meyve ve dut bahçeleri vardır. Kayısı, erik, ayva, dut, muşmula ve diğer meyveleri boldur. İstanbul Yolu, Kıyık, Tekke Kapı, Yeni İmaret ve Yıldırım semtlerinde 37 yerde 19.476 parça bağ bulunmaktadır. Yılda üzümden 300 milyon kilo şarap ve 4.600.000 kilo kadar rakı üretilir. Şarabın büyük bölümü Avrupa'ya ihraç edilir.

Balkan Harbi'nde (1912-1913) ise Bulgarlar tarafından işgal edilmiştir. Birinci Balkan Savaşı'ndan sonra kabul edilen barış anlaşmasıyla Bulgaristan'a geçen kent, daha anlaşmanın mürekkebi kurumadan patlak veren İkinci Balkan Savaşı'ndan sonra tekrar Türk topraklarına katılmıştır. I. Dünya Savaşı'ndan Osmanlı İmparatorluğu'nun yenilgiyle çıkmasının ardından Edirne, Temmuz 1920'de Yunan işgaline uğradı; Türk Kurtuluş Savaşı'nın başarıyla sonuçlanmasıyla 25 Kasım 1922'de nihai olarak Türk egemenliğine girdi. Lozan Antlaşması ile Yunanistan'dan savaş tazminatı olarak geri alınan Karaağaç'ın 15 Eylül 1923'te Türkiye'ye katılmasıyla ilin sınırı bugünkü hâlini aldı. Antlaşma anısına inşa edilen Lozan Anıtı ilçenin Karaağaç mahallesindedir.

## Nüfus

## Sanat ve kültür

Bir zamanlar Osmanlı İmparatorluğu'na başkentlik yapmasından dolayı şehir han, cami, çarşı ve taş köprü gibi tarihî eserlerle süslüdür.

### Külliyeler
* II. Bayezid Külliyesi
* Selimiye Külliyesi

### Camiler, kiliseler ve sinagoglar
Edirne'de Mimar Sinan'ın "ustalık eserim" dediği Selimiye Camii, Üç Şerefeli Cami ve Eski Cami, Darül Hadis Camii en önemli eserleri oluşturur.

Şehirde Hristiyan kültürüne ait Kaleiçinde bulunan İtalyan Katolik Kilisesi, Kıyık'ta bulunan Sv.(Свети) Georgi Bulgar kilisesi ve Kirişhane'de bulunan Sv. Konstantin-Elena Bulgar Kilisesi vardır. Şehrin Yahudi azınlığına ait Kaleiçi'nde bir Edirne Büyük Sinagogu bulunur. Bu, Türkiye sınırları içerisindeki en büyük, Avrupa'daki 3. büyük sinagogdur.

### Kapalı çarşılar
Edirne'nin Selimiye Arastası, Bedesten ve Alipaşa adında üç kapalıçarşısı bulunmaktadır.

### Edirne Sarayı

Osmanlı döneminde kullanılan saraydan günümüzde adaletin timsali olan Adalet Kasrı haricinde bir bina kalmamıştır, önünde seng-i arz ve seng-i ibret. Kum Kasrı Hamamında restorasyon çalışmaları devam etmekte olup, restorasyon çalışmalarına başlanılan Matbah-ı Amire'de (Saray Mutfağı), 2013 yılı itibarıyla çalışmalar tamamlanmış bulunmaktadır. Saray mutfağı müzeye dönüştürülecektir.

### El sanatları

Edirne, Osmanlı döneminde çini ve seramik sanatının önemli merkezlerindendi. Edirne'deki saray ve önemli binaların çinileri, şehrin sanatsal geleneğinin ürünleridir.

Edirne'deki el sanatları üslubuna "Edirnekâri" (Edirne işi) adı verilir. Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti olduğu dönemden beri Edirne'deki el işçiliği yüksek nitelikleriyle beğeni toplamıştır. Günümüzde de bu gelenek ağaç ve oyma işlemeciliğinde devam etmekte; sandık ve dolap gibi ahşap malzemeler üzerine boya ile yapılan desenlerle kendini göstermektedir. Lake kap ve kutu yapımcılığı, çiçek ressamlığı, ciltçilik, hattatlık (özellikle talik yazı), ahşap oyuculuğu ve mezar taşçılığı, Edirne'deki diğer el sanatlarıdır.

Günümüzde süpürgecilik de bir el sanatı olarak varlığını sürdürmektedir. Turistik bir faaliyet haline dönüşen mis sabunculuğu da bir diğer geleneksel el sanatıdır.

## Eğitim
* Trakya Üniversitesi
* Edirne Emel-Özgür Subaşıay Teknik ve Mesleki Anadolu Lisesi 
* Beykent Eğitim Kurumları
* Edirne Anadolu Turizm ve Otelcilik Meslek Lisesi
* Edirne Sosyal Bilimler Lisesi (2014 yılında öğretmen liselerinin kapatılmasının ardından eski Edirne Anadolu Öğretmen Lisesi binasında eğitim öğretime başladı.)
* Edirne Süleyman Demirel Fen Lisesi
* Yıldırım Beyazıt Anadolu Lisesi
* I. Murat Anadolu Lisesi
* Güzel Sanatlar ve Spor Lisesi
* İlhami Ertem Anadolu Lisesi
* Edirne Lisesi
* Edirne Endüstri Meslek Lisesi
* Anadolu Sağlık Meslek Lisesi
* 80. Yıl Anadolu Lisesi
* Edirne Anadolu Teknik Lisesi
* Edirne Kız Meslek Lisesi
* Özel Edirne Beykent Anaokulu
* Özel Edirne Beykent İlkokulu
* Özel Edirne Beykent Ortaokulu
* Özel Edirne Beykent Anadolu Lisesi
* Özel Edirne Beykent Fen Lisesi
* Özel Edirne Bahçeşehir Lisesi
* Özel Edirne Bahçeşehir Fen Lisesi
* Özel Edirne Bahçeşehir Ortaokulu
* Özel Edirne Bahçeşehir İlkokulu
* Özel Serhat Ortaokulu
* Edirne Yüksel Yeşil Ortaokulu
* Edirne İstiklal Ortaokulu
* Edirne Kırkpınar Ağası Alper Yazoğlu Ortaokulu
* Edirne Serhat İMKB Mesleki Teknik Anadolu Lisesi

## Semtleri
* Yeniimaret
* Ayşekadın
* Esentepe
* Kaleiçi
* Karaağaç
* Kavgaz
* Kıyık
* Kirişhane
* Kutlutaş
* Muradiye
* Saraçhane
* Yıldırım
* Umur Bey
* Küçükpazar
* İstasyon
* Binevler
* Kooperatifevleri
* Avrupa Kent

## Belediye başkanları
### Osmanlı dönemi

### Cumhuriyet dönemi

Kaynak:

## Spor
Kırkpınar Yağlı Güreşleri şehirde düzenlenmektedir. Edirne'nin köklü kulübü Edirnespor bu şehirde oynamaktadır. Olin Edirne şehrin basketbol kulübüdür. Edirnespor Kulübü, 3. Lig'de oynamaktadır.

## Kardeş şehirler
*  Kars, Türkiye
*  Ardahan, Türkiye
*  İzmit, Türkiye
*  Yanbolu, Bulgaristan
*  Prizren, Kosova
*  Lörrach, Almanya

## Yerel medya
**Yerel TV kanalları**
* ETV (Edirne Televizyonu)
**Yerel radyo kanalları**
* 88.5 Keşan FM (Keşan)
* 92.2 Radyo Su
* 92.7 Radyo Ak
* 94.0 Radyo Mola
* 106.2 Radyo Günebakan (Trakya Üniversitesi)
**Yerel gazeteler**
* Edirne
* Edirne Haber
* Edirne'nin Sesi
* Gündem
* Hudut
* Son Haber
* Vatandaş
* Yenigün
* Batı Ekspres
* Gündem Saros
* Medya Keşan
* Uzunköprü

## Ayrıca bakınız
* Edirne Saat Kulesi

## Galeri

Selimiye_camii.JPG|Selimiye Camii
Edirne_mosque_outside.jpg|Selimiye Camii
Stained glass in Selimiye Mosque.jpg|Selimiye Camii'nin camları
Interior_of_Old_Mosque_in_Edirne.jpg
Edirne_tower.jpg|Adalet Kasrı
Adalet_Tower_in_Edirne,_Turkey.jpg
Edirne Balkan Şehitliği.jpg|Balkan Şehitliği
Edirne_7341_Nevit.JPG
Edirne_7342_Nevit.JPG
Edirne_sultan%27s_bridge.jpg
Edirne_Graveyard_7345_Nevit.JPG


## Notlar

## Kaynakça
* 

## Dış bağlantılar

* Edirne Belediyesi
* Edirne Valiliği