Ebu Said Mirza

**Ebu Said Mirza** (d. 1424 - ö. 1469), 1451-1469 yılları arasında Timurlular hükümdarı.

## İlk yılları
Babası Miranşah'ın oğlu Muhammed Mirza'dır. Hayatının ilk yılları hakkında bilgi yoktur. 1449 yılında, Uluğ Bey'in kendisine isyan eden oğlu Abdüllatif Mirza'nın sefere çıkmasından istifade ederek Semerkant' kuşattı. Ancak Uluğ Bey'in yardıma gelmesiyle kuşatmayı kaldırarak geri çekilmek zorunda kaldı. Aynı yıl içerisinde Uluğ Bey'in oğlu Abdüllatif Mirza tarafından öldürülmesinden sonra Timurlu topraklarındaki karışıklık, 1450'de de Abdüllatif'in suikast sonucu öldürülmesiyle daha da artmış ve Hoca Ahrar'ın desteğini alan Ebu Said Mirza'da Semerkant'ı ele geçirerek Maveraünnehir'de hükümdarlığını ilan etmiştir.

## Hükümdarlık dönemi
Hükümdarlığının ilk yıllarında Çağataylılar ile mücadelede bulundu. 1452 yılında Özbekler'i yenilgiye uğratarak akınlarını durdurdu. Çağataylılar'ın da kendisi için tehdit olmamaya başlamasıyla Timurlular'ın eski topraklarını ele geçirmek için batıya yöneldi. 1459'da Serahs dolaylarında meydana gelen savaşta Timurlular'ın Merv ve Horasan hakimlerini yenilgiye uğrattı. Timurlu mirzaların çekişmesinden faydalanarak 1458'de Herat'ı ele geçiren Karakoyunlu hükümdarı Cihan Şah'ın oğlunun isyanı nedeniyle güç durumda kalması üzerine yapılan antlaşma uyarınca Aralık ayı sonlarına doğru Herat ve 1459'da da Horasan'ı topraklarına kattı. Cihan Şah'ın 1467'de Akkoyunlular'a mağlup olup öldürülmesiyle Karakoyunlular içerisinde çıkan karışıklığı değerlendirmek üzere 1468 yılı başlarında İran ve Azerbaycan topraklarına sefer hazırlıklarına başladı. Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan başlarda kendisine bağlılık bildirmekle birlikte Karakoyunlu topraklarını ele geçirme çabaları nedeniyle ilişkiler bozulmaya başladı. Bozulan ilişkiler nedeniyle kısa sürede Akkoyunlu-Timurlu çatışmaları yaşanmaya başladı. 1469 yılı başlarında, gerekli desteği sağlayamayan Emir Said geri dönme kararı aldı. Uzun Hasan bunu fırsat görerek Emir Said üzerine yürüdü. Kendisine bağlı beylerin kaçması üzerine 30 Ocak'ta Karabağ'daki ordugahını terk etti. Uzun Hasan, Emir Said'in ordugahının ele geçirilerek yağmalanmasıyla yetinmemiş ve adamlarını göndererek Emir Said'i yakalatmıştır.

## Ölümü
Esir tutulan Ebu Said, Şahruh'un eşi Gevher Şad Begüm Hatun'u öldürmesinin karşılığı olarak Şahruh'un torunu Yadigar Muhammed Mirza tarafından 5 Şubat 1469'da öldürülmüştür.

Ebu Said'in ölümünden sonra toprakları oğulları arasında bölünmüş ve Timurlu devleti bir daha toparlanamamak üzere dağılmıştır. Torunu Babür, kendi adıyla bilinen Babür İmparatorluğu'nu kurmuştur.

## Evlilikleri
Ebu Said'in otuz dokuz eşi (karısı ve cariyesi) vardı:
*Hanzâde Begüm, Ebü'l-Hayr Han'ın kızı
*Rabia Sultan Begüm, Amcası Muhammed Timur Mirza ile Khand Sultan Begi'nin kızı
*Aka Begüm (Taghay Şah), Uluğ Bey'in kızı
*Kutluk Sultan Hanım
*Melik Sultan Begüm, Ordu Buğa Tarkan Argun'un kızı
*Şah Sultan Begüm Muğal
*Şahzâde Begüm, Bedehşan hükümdarı Sultan Muhammed'in kızı
*Hanzâde Begüm, Hanzâde Taceddin Tirmizi'nin kızı
*Saliha Sultan Ağa, Haki Barlas'ın kızı
*Cemal Begi Ağa Barlas
*Devlet Baht Ağa, Kazan Şeyh Muğal'ın kızı
*Kanizak Begi Ağa, Şeyh Yusuf İlke'nin kızı
*Ümit Ağa, Gıyas Bey'in oğlu Sultan Ahmed'in kızı
*Kutluk Begi Ağa, İbrahim Mirza'nın eski karısı Khudaidad'ın oğlu Muhammed'in kızı
*Rukiye Sultan Begüm, Alaüddevle Mirza'nın kızı
*Hurşid Begi Aghacha, Murad Akhtaji'nin kızı
*Dilshad Aghacha, Emir Bayan'ın oğlu Emir Buzurg'un kızı
*Bay Malik Aghacha, Can Derviş'in kızı
*Aafaq Aghacha Kukaltash, İbrahim Mirza'nın üvey kız kardeşi
*Shahum Aghacha, Emir Yahya Kuşci'nin kızı
*Hanifa Sultan Aghacha, Emir Acap Muğal'ın kızı
*Devlet Sultan Aghacha, Rüstem Tuta'nın kızı
*Bulhan Aghacha
*Mahdum Aghacha, GıyasBey'in oğlu Sultan Muhammed'in akrabası
*Saadet Baht Aghacha, Bağdat pirzada Ali Araka'nın kızı
*Afak Aghacha
*Gohar Sultan Aghacha, Khwaja Rasti'nin kızı
*Gülşah Aghacha
*Şah Sultan Aghacha
*Subur Sultan Aghacha, Abdülşeyh'in kızı
*Khadija Begi Khurd, Mevlana Nasraldin'in kızı
*Nusrat Sultan Aghacha, Shah Saqd Wali Suldoz'un kızı;
*Bibi Sultan Aghacha, FarrukhShah Qauchin'in kız;
*Gulrukh Sultan Aghacha, Hamza'nın oğlu Yusuf'un kızı;
*Zeynep Begi Ağa, Sultan Ahmed Suldoz'un kızı;
*Hatiçe Begi Ağa, Amir Muhammad Sarik bin Emir Muhammed Khawaja'nın kızı;
*Habibe Sultan Begüm, Emir Celaleddin Suhrab'ın kzız;

## Çocukları
Ebu Said'in bilinen 60 çocuğu olmuştur:

**Hanzâde Begüm (Ebü'l-Hayr Han'ın kızı):**
*Sultan Muhammad
**Aka Begüm (Taghay Şah):**
*Sultan Badi al-Mulk
*Gawhar Shad Begum (ö. 1531 sonrası)
*Hanzâde Begüm
**Melik Sultan Begüm:**
*Sultan Ahmed (1451 – 1494)
*Sultan Mahmud (1453 – 1495)
*Khadija Sultan Begi (ö. 1531 sonrası)
**Şah Sultan Begüm Muğal:**
*II. Ömer Şeyh Mirza (1456 – 1494)
**Şahzâde Begüm:**
*Ebû Bekir (ö. 1479)
**Hanzâde Begüm (Hanzâde Taceddin Tirmizi'nin kızı):**
*Şah Muhammed
**Saliha Sultan Ağa:**
*Zübeyde Sultan Begi
**Devlet Baht Ağa:**
*Muhammed Cihangir
*Sultan Cihangir
*Sultan Halil
*Saadet Sultan Begi
*Sahib Sultan Begi
*Bibi Begüm
**Kanizak Begi Ağa:**
*Sultan İbrahim
*Sultan Baht Begi (ö. 1531 sonrası)
*Cihan Sultan Begi
**Ümit Ağa:** 
*Aman Sultan Begi
**Kutluk Begi Ağa:**
*Ömer (ö. 1478 sonrası)
**Rukiye Sultan Begüm:**
*Şahruh (1459 – 1493/4)
*Baysungur (d. 1456)
*Ürün Sultan Hanım; Bediüzzaman Mirza ile evlendi
**Hurşid Begi Aghacha:**
*Kutluk Tarkan Ağa
**Dilşad Aghacha:**
*Sultan Sancar
*Payanda Sultan Begüm; Hüseyin Baykara ile evlendi
*Rabia Sultan Begi; Miranşah'ın soyundan Muhammed Kasım ile evlendi
*Ayşe Sultan Begi
**Bay Malik Aghacha:**
*Abdullah
*Sultan Murad (ö. 1475 sonrası)
*Şahbanu Begi; Hüseyin Baykara ile evlendi
*Mihr Nuş Begi
*Mihr Banu Begi
**Afaq Aghacha Kukaltash:**
*Sultan Begi
*Bedir Cemal Begi (ö. 1531 sonrası)
**Shahum Aghacha:**
*Tuman Ağa
*Şirin Bey Ağa
**Hanifa Sultan Aghacha:**
*Sultan Muhammed (ö. )
**Devlet Sultan Aghacha:**
*İskender
**BBulghan Aghacha:**
*Şah Mansur
*Meryem Sultan Begi
**Makhdum Aghacha:**
*Kutluk Sultan Begi
**Saadet Baht Aghacha:**
*Havand Sultan Begi
**Gohar Sultan Aghacha:**
*Miran Şah
*Fahr Cihan Begi (ö. 1531 sonrası); Tirmiz hükümdarı Mir Ala-al-Mulk ile evlendi
*Bibi Han Begi
**Gülşah Aghacha:**
*Rüstem
*Devlet Sultan Begi
**Şah Sultan Aghacha:**
*Zeynep Begi
**Subur Sultan Aghacha:**
*Sultan Osman
**Nusrat Sultan Aghacha:**
*Sultan Veled (ö. 1469 sonrası)
**Bibi Sultan Aghacha:**
*Muzaffer
**Gülruh Sultan Aghacha:**
*Ayşe Sultan Begi
**Zeynep Begi Agha:**
*Kutluk Sultan Begi
**ismi belirlenemeyen anneler:**
*II. Uluğ Bey (ö. 1501/2)
*Khvand Sultan Begi
*Hatiçe Sultan Begi
*Ak Begüm (ö. 1531 sonrası)

## Notlar

## Kaynakça