2020 Belarus devlet başkanlığı seçimi

Belarus'ta 9 Ağustos 2020 Pazar günü devlet başkanlığı seçimleri yapıldı. Erken oylama 4 Ağustos'ta başladı ve 8 Ağustos'a kadar sürdü.

Başkan, beş yıl süreyle görev yapmak üzere doğrudan seçildi. Görevdeki Aleksandr Lukaşenko, görevde altıncı dönemi için yeniden seçildi ve resmi sonuçlara göre, %80 oy aldı. Lukaşenko, 1994'ten beri her başkanlık seçimini kazandı, ilki hariç hepsi uluslararası gözlemciler tarafından ne özgür ne de adil olarak karşılanmadı. Muhalefet adayı Svyatlana Tsihanouskaya, en az %60 oyla ilk turda kesin bir zafer kazandığını iddia etti ve Lukaşenko'yu müzakerelere başlamaya çağırdı. Bu arada, kampanya ekibi resmi sonuçlara karşı "uzun süreli protestolar" düzenlemeye hazır olduklarını belirtti.

Bütün muhalefet adayları, sonuçların geçersiz kılınması çağrısında bulunan Beyaz Rusya Merkez Seçim Komisyonu'na (MSK) temyiz başvurusunda bulundular. Seçimler, yaygın seçim hilesi iddialarıyla gölgelendi. Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve Kanada dahil olmak üzere birçok ülke ve uluslararası kuruluş seçim sonucunu kabul etmedi. Avrupa Birliği, "şiddet, baskı ve seçim hilesinden" sorumlu olduğu kabul edilen Belaruslu yetkililere yaptırımlar uyguladı.

## Arka plan
8 Mayıs 2020'de Beyaz Rusya Ulusal Meclisi, devlet başkanlığı seçimi için 9 Ağustos tarihini belirledi. Görevdeki devlet başkanı Aleksandr Lukaşenko, 1994'te yapılan ilk devlet başkanlığı seçimlerinden bu yana ülkeye liderlik ediyor ve Batı tarafından kısa süre sonra iktidarın birleştirilmesinin ardından otoriter bir diktatörlüğün lideri olarak tanımlanıyor. Muhalefet aktivistleri genellikle hükümet tarafından baskı görüyor veya gözaltına alınıyor. Lukaşenko'ya yakın olan isimler ise ülkenin tüm siyasi alanlarında bulunmaktalar.

## Seçim sistemi
Belarus Devlet Başkanı iki aşamalı sistem kullanılarak seçilir. Hiçbir aday oyların %50'sinden fazlasını alamazsa, en iyi iki adayla ikinci tur yapılır.

İki turlu sistem yürürlükte olmasına rağmen, 1994'ten beri ikinci tura ihtiyaç duyulmadı. Önceki dört seçimde Lukaşenko, ilk turda %77 veya daha fazla oy alarak her defasında yeniden devlet başkanı seçildi. 1994'ten bu yana hiçbir seçim, uluslararası şeffaflık ve adalet standartlarını karşılamadı.

## Adaylar

### Kayıtlı adaylar
Aşağıdaki aday listesi, 21 Temmuz 2020 devlet başkanlığı seçimi için MSK tarafından tescil edilmiş adayları içermektedir. Başkanlığa aday olarak kaydolmak için adayın, en az 100.000 kişiden oluşan bir girişim seçmen grubuna sahip olması gerekir.

### Reddedilen adaylar
* **[[Viktar Babarıka]]** - OJSC Belgazprombank eski Yönetim Kurulu Başkanı
** 14 Temmuz'da MSK, sunduğu gelir ve mal beyanındaki tutarsızlık iddiası nedeniyle Babarıka'nın kaydını oy birliğiyle reddetti.
* **[[Valeri Tsapkala]]** - Belarus Yüksek Teknoloji Parkı'nın kurucusu ve eski yöneticisi (2005–2017)
** 30 Haziran'da MSK, Tsapkala'nın yalnızca 75.249 geçerli imza topladığını duyurdu (160.000'den gönderdiği). Bu, başkanlığa aday olmak için gereken 100.000'in imzanın altındaydı. 24 Temmuz'da tutuklanmaktan korkan Tsapkala, iki çocuğuyla birlikte Rusya'ya kaçtı.
* **[[Syarhey Tsihanouski]]** - siyasi ve ticari YouTube blog yazarı
** Aleksandr Lukaşenko, Tsihanouski'nin bir polis memuruna karşı savaştığını ve yetkililerin ikinci evinde 900.000 dolar bulduğunu söylemeden önce Grodno'da bir provokasyondan sonra hapse atıldı. Ceza verilirken Tsihanouski, yetkililer tarafından bulunan parayla ilgili hiçbir fikrinin olmadığını belirtti. Lukaşenko, Tsihanouski'nin emrini verdikten sonra yetkililer tarafından gözaltına alındığını da doğruladı.
* **Yuri Hantseviç** - çiftçi ve blog yazarı
* **Yuri Hubareviç** - "Özgürlük İçin" hareketinin başı
* **Volha Kavalkova** - Belarus Hristiyan Demokrasisinin kurulması için organizasyon komitesinin eş başkanı
* **Mikalay Kazlou** - Belarus Birleşik Sivil Partisi'nin başkan vekili
* **Natallya Kisel** - bireysel girişimci
* **Uladzimir Nyapomnyaşçıh** - emekli
* **Ales Taboliç** - müzisyen, folk-metal grubu Znich'in solisti

### Geri çekilen adaylar
* **Alena Anisim** - Belarus Temsilciler Meclisi üyesi (muhalefet yanlısı bağımsız)
* **Aleh Haydukeviç** - (Beyaz Rusya Liberal Demokrat Partisi)

## Zaman çizelgesi
**Mayıs**
* 5 Mayıs - Belarus Temsilciler Meclisi, seçim tarihini belirledi.
* 15 Mayıs - Aday olarak kayıt olmak için toplam 55 aday başvurdu. Bu bağımsız Belarus için bir rekor olarak kayda geçti.
* 20 Mayıs - MSK, 15, 19 ve 20 Mayıs tarihlerinde toplam 15 grup kaydetti.
* 22 Mayıs - Seçim komisyonları kuruldu.
* 29 Mayıs - Syarhey Tsihanouski, Grodno'da kendisinin ve inisiyatif grubundan dokuz aktivistin gözaltına alındığı bir grev yaptı.

**Haziran**
* 5 Haziran - Seçim kampanyasının ilk grevi yapıldı ve görevdeki başkan Aleksandr Lukaşenko'nun aday gösterilmesi için imzalar toplandı.
* 10 Haziran - Lukaşenko, MSK'ye seçim kampanyası sırasında gerekli desteğin sağlanması talimatını verdi.
* 11 Haziran - Mali Soruşturma Departmanı, Belgazprombank'ın (Viktar Babarıka başkanlığındaki) bazı çalışanlarına karşı ceza davası açtı; Bankada aramalar yapıldı ve 15 kişi gözaltına alındı.
* 17 Haziran - Viktar Babarıka'nın genel merkezde tutulan özel bir banka hesabı bloke edildi ve 100.000'den fazla Beyaz Rusya rublesi ($45.000) donduruldu.
* 18 Haziran - Hem Viktar hem de Eduard Babarıka sabah erken saatlerde gözaltına alındı. O akşam Minsk'te “Dayanışma Hareketi” gerçekleşti. Yakub Kolas Meydanı'ndan Bağımsızlık Meydanı'na, 3 kilometreden fazla uzanan bir insan zincirinde birkaç bin kişi sıralandı. Eylem, geçen arabaların alkışları ve korna sesleri ile yüksek sesle onaylandı. Etkinlik altı saatten fazla sürdü ve gece yarısından sonra sona erdi.
* 19 Haziran - Yuri Hubareviç ve Aleksandr Taboliç, ülkenin pek çok şehrinde (Minsk, Homel, Mogilyov, Orşa, Pinsk vb.) mesai saatlerinden sonra devlet başkanlığı yarışından çekildi, ardından bir sonraki "Dayanışma Eylemleri" yapıldı. Bazı yerlerde gözaltılar oldu ve Brest ve Molodechno'da çevik kuvvet polisi ile çatışmalar yaşandı. İçişleri Bakanlığı'na göre 270 vatandaş gözaltına alındı. Akşam, Babarıka'nın kampanyasının liderlerinden biri, cumhuriyetçi bir referandum düzenleme ve 1994 Anayasasının geri dönüşü önerisini yayınladı.
* 30 Haziran - MSK, beş başkan adayının reddedildiği bir toplantı yaptı. Bunlar arasında, gerekli 100.000'den yalnızca 75.000 imzaya sahip olan Tsapkala da vardı. Tsapkala'nın imzalarının çoğu MSK tarafından reddedildi.

**Temmuz**
* 14 Temmuz - MSK, gelir ve mal beyannamesindeki tutarsızlıklar ve yabancı bir örgütün seçim kampanyasına katılımı nedeniyle Babarıka'yı devlet başkanlığı seçimine kaydetmeyi reddetti. Belarus'un Minsk dahil birçok şehrinde protesto eylemleri düzenlendi, 250'den fazla kişi gözaltına alındı, altı çevik kuvvet polisi yaralandı ve 4'ü hastaneye kaldırıldı.
* 15 Temmuz - Vatandaşlar, Babarıka ve Tsapkala'nın kayıtlarının reddedilmesi üzerine şikayette bulunmak için MSK binasına doğru uzun kuyruklar oluşturdu. Hat bir kilometreden fazla uzundu. Ayrıca bazı kişiler polis tarafından gözaltına alındı.
* 16 Temmuz
** Svyatlana Tsihanouskaya, Babarıka ve Tsapkala'nın seçim merkezleri birleşerek, oylama süreci üzerinde genel kontrole ihtiyaç duyulduğunu ve kazanırlarsa yeni seçimler düzenlediğini ileri sürdü.
** Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı temsilcisi, Beyaz Rusya Dışişleri Bakanlığı'nın zamanında resmi bir davet göndermemesi nedeniyle (seçimlerden bir aydan az bir süre kala 15 Temmuz'da gönderildi), gözlemcilerin yaklaşan seçimlerde hazır bulunmayacağını söyledi.
* 19 Temmuz - Bangalore Meydanı'ndaki Vitsebsk ve Minsk şehirlerindeki ilk toplantı Tsihanouskaya seçmenleriyle yapıldı. Çeşitli tahminlere göre bu toplantılara toplam 7.000 ila 8.000 kişi katıldı.
* 21 Temmuz - Aday Tsihanouskaya, Hanna Kanapatskaya, Syarhey Çeraçen ve Andrey Dmitriyeu ulusal televizyon kanalı "Belarus 1”e çıktılar.
* 30 Temmuz
** MSK, başkan adaylarını topladı. 29 Temmuz gecesi 33 Rus vatandaşının gözaltına alındığı, ayrıca güvenlik önlemlerinin güçlendirildiği ve Rusya'dan gelebilecek olası provokasyon uyarılarında bulundukları bildirildi.
** Aday Svyatlana Tsihanouskaya, eyalet çapında televizyonda tartışmayı reddetti ve Aleksandr Lukaşenko'ya bire bir tartışma teklif etti.
** Adaylar Syarhey Çeraçen, Andrey Dmitriyeu ve Aleh Haydukeviç, ulusal düzeyde televizyonda yayınlanan tartışmalara katıldı.
** Minsk'te Halkların Dostluk Parkı'nda aday Svyatlana Tsihanouskaya'nın izinli mitingi düzenlendi. İnsan hakları aktivistlerine göre, 63.000-70.000 kişi toplandı, ancak Beyaz Rusya İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan bir açıklamada, olayda kurulan metal arama kontrol noktalarından yalnızca 18.250 kişinin geçtiğinin kaydedildiği iddia edildi.

**Ağustos**
* 2 Ağustos - Tsihanouskaya ve ekibi, Baranaviçı'yi ve Brest'i ziyaret etti. Pinsk'te planlanan bir miting gerçekleşmedi, çünkü seçim öncesi mitingler için tahsis edilen tek alan Lukaşenko'nun sırdaşı tarafından 8 Ağustos'a kadar her gün 08.00 - 22.00 saatleri arasında rezerve edilmişti.
* 4 Ağustos - Slutsk ve Salihorsk'ta (Minsk Bölgesi) yerel yönetim komiteleri, seçmen toplantıları için izin verilen tek mekânın acil onarımını yapma bahanesiyle Tsihanouskaya ve ekibiyle olan toplantıları son dakikada iptal etti. Çevik kuvvet polisi her iki şehre de gönderildi. Bazı insanları gözaltına almaya başladı ve benzer bahanelerle, Lepel ve Polotsk'ta (Vitsebsk Voblastı) Dmitriyeu ile önceden kararlaştırılan toplantılar da iptal edildi.
* 5-6 Ağustos
** Minsk Şehri Yürütme Kurulu, 6 Ağustos'ta Tsihanouskaya'nın 6 Ağustos'ta yapılması planlanan bir toplantı/konser yapılamayacağını ve Minsk'teki Halkların Dostluk Parkı'nda Demiryolu Birlikleri Günü şerefine bir tatil yapılacağından bunun mümkün olmadığını duyurdu. Seçim öncesi mitinglere izin verilen Minsk'te kalan beş bölge de seçimlerle ilgili olmayan etkinlikler için 8 Ağustos'a kadar günlük olarak rezerve edildi. Rus, Ukraynalı ve Belarus pop yıldızlarının katılımıyla büyük çaplı tatil konserleri, şehir yürütme komitelerinin resmi internet sitelerinde duyuruldu. Belarus'un çeşitli şehirlerindeki ana mekanlarda, devlet başkanlığı seçimlerinde ana oylama gününden bir gün önce 8 Ağustos'ta ücretsiz konserler planlandı. Rusya Özgür Seçimler Vakfı'nın özel bir grubu, Bağımsız Devletler Topluluğu'nun uluslararası seçimler gözlemi temsilcisi olarak Minsk'e geldi.
** Tsihanouskaya'nın mitingi, Bangalore Meydanı'na birkaç yüz metre uzaklıkta bulunan Kievsky Meydanı'na taşındı.
* 7 Ağustos
** Mahkeme teknisyenleri Kirill Galanov ve Vladislav Sokolovski'yi holiganlık ve polise itaatsizlik nedeniyle 10 günlük idari tutuklamaya atadı.
** Tsihanouskaya, ortakları Mariya Kalesnikava ve Veranika Tsapkala ile birlikte Beyaz Rusya halkına seslendi. Dayanışma için bisiklet yolculuğu, 7 Ağustos'ta Minsk'te gerçekleşti.
** Minsk'te gözaltına alınan iki müzisyene destek olmak üzere bisiklete binmek de dahil olmak üzere dayanışma eylemleri düzenlendi. Bu gözaltı acımasız kabul edildi ve güvenlik güçleri tarafından gerçekleştirildi. 8 Ağustos itibarıyla birkaç kişi gözaltına alındı, gözaltına alınanların bir kısmı ambulans çağırılarak şiddet ile sonuçlandı. "Şimdiki Zaman" TV kanalının gazetecileri de gözaltına alındı. Ülkeden sınır dışı edildiler ve girişleri 10 yıl engellendi.
* 8 Ağustos
** MSK, erken oylamanın dört günündeki katılımın %32.24'e ulaştığını açıkladı.
** Akşam, Mariya Kalesnikava gözaltına alındı. Ancak bir süre sonra yetkililer yanlışlıkla gözaltına alındığını belirtti ve serbest bırakıldı. Tsihanouskaya'nın kampanyasının başkanı Mariya Moroz da gözaltına alındı &#8203;&#8203;ve Minsk'te suçlular için bir tecrit merkezine yerleştirildi.

## Kampanyalar

### Syarhey Tsihanouski ve Svyatlana Tsihanouskaya
Belaruslu blog yazarı ve girişimci Syarhey Tsihanouski, 7 Mayıs'ta YouTube kanalı "Country for Life"da seçimlerde aday olmayı planladığını duyurdu. Bu olaydan önce, 6 Mayıs'ta Belarus polisi tarafından Mahilyov Voblastı civarında gözaltına alındı.

Polis memurları, yasal polisler olduklarını belirterek kimlik göstermeyi reddettiler ve Tsihanouski'nin içinde bulunduğu arabanın camlarını kırmakla tehdit ettiler. Bundan önce, Tsihanouski'nin Mahilyou'daki destekçilerinden oluşan bir kalabalık, Tsihanouski'nin ekibinin bir üyesini polisten serbest bıraktı. Bir gün sonra, Slutsk'tan bir blogcu, Uladzimier Niaronski de dahil olmak üzere Tsihanouski'nin müttefikleri tutuklandı. Niaronski de dahil olmak üzere Tsihanouski'nin ekibi, yol polisi ve AMAP polis özel kuvvetleri mensupları ile iki minivan tarafından kovalandı.

Blog yazarının tutuklanması, Lukaşenko'nun 26 yıllık devlet başkanı olarak görev süresinin sonuçlarını kapsayan Beyaz Rusya gezilerinden kaynaklanıyordu. Tsihanouski'nin gezileri popülerdi ve onunla insan hakları ihlalleri ve ekonomik sorunlar hakkında konuşan yüzlerce insanı bir araya getirdi. Bu geziler sırasında, Tsihanouski ve ekibi, muhtemelen Beyaz Rusya özel servislerinin çalışanları olan, kendisini ve faaliyetlerini kaydeden kişiler tarafından sürekli olarak arabalarla kovalandı.

Tsihanouski tutuklandıktan sonra, destekçileri Belarus genelinde bir dizi protesto düzenledi. Özgür Avrupa Radyosu'na göre, Tsihanouski'nin memleketi olan Homyel'de 20 ila 30 kişi gözaltına alındı. Viasna İnsan Hakları Merkezi, destekçilerinden en az 19'unun Minsk'te acımasızca gözaltına alındığını bildirdi.

Tutuklanmasının ardından Tsihanouski, geçici bir gözaltı merkezine yerleştirildiği Homyel'e nakledildi. Tutukluluğunun resmi nedeni, 19 Aralık 2019'da Minsk'te Belarus'un Rusya ile entegrasyonuna karşı düzenlenen mitinge katılmasıydı. Gözaltına alınmasının ardından Tsihanouski, YouTube kanalında Beyaz Rusya devlet başkanlığına aday olma niyetini açıkladı. Video, yayınlandıktan 20 saat sonra 250.000 görüntülenmeye ulaştı. Bahsi geçen YouTube kanalının 23 Ağustos itibarıyla 304.000 abonesi var. Ancak, Beyaz Rusya Merkez Seçim Komisyonu, kendisini aday göstermek için girişim grubunu kaydetmeyi reddetti.

Eşi Svyatlana Tsihanouskaya, aday olarak seçime başvurmaya karar verdi, girişim grubu Beyaz Rusya Merkez Seçim Komisyonu tarafından onaylandı. Tsihanouski, Tsihanouskaya'nın seçimlere katılımı için imza toplamak üzere girişim grubunun başı oldu.

20 Mayıs'ta Tsihanouski, geçici gözaltı merkezinden serbest bırakıldı. Aktivist destekçilerin baskısının bunu başarmaya yardımcı olduğunu açıkladı. Deutsche Welle, serbest bırakılmasının ardından Tsihanouski'ye verdiği röportajda, Beyaz Rusyalı blog yazarı ve Rus muhalefet lideri Aleksey Navalni ile Ukrayna Devlet Başkanı olan Ukraynalı aktör Volodimir Zelenski arasında paralellikler kurdu.

Tsihanouski daha sonra Tsihanouskaya adına imza toplamak için gözcüleri tutmak üzere ülke çapında seyahat etmeye başladı. Ayrıca Tsihanouski, "Hamamböceğini durdurun!" sloganını kullandı. Kampanyanın sembolü ise terlik oldu. "Hamamböceğini durdurun!" sloganı, Sovyet şair Korney Çukovski'nin, "bıyıklı bir hamamböceğinin" tüm hayvanları nasıl korkuttuğu ve onların hükümdarı haline geldiği "Hamamböceği" masalından bahsediyor. Görünüşe göre, bu slogan Beyaz Rusya'nın mevcut liderine bir göndermedir. Terlik, sözde geleneksel bir haşere kontrol aracıdır. Euronews gazetecileri, Beyaz Rusya'daki olayları "Terlik Devrimi" olarak adlandırarak, Belaruslu aktivist Franak Viačorka'nın bu sözle alıntısını gösterdiler.

29 Mayıs'ta Tsihanouski, eşi için imza toplamak üzere Grodno'yu ziyaret etti. Aynı gün Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Minsk Tractor Works işçileriyle yaptığı toplantıda Tsihanouski'ye şunları söyledi: "Hepsi ciplerle - 10-12 araba ile harika geliyorlar... Kimin arabalarını kullandığını, kimin finanse ettiğini biliyoruz. Nereden geldiğini, vatandaşlığının ne olduğunu ve diğer şeyleri biliyoruz... Bunu hepimiz biliyoruz. Bana bilgi veriyorlar, halkımız bunu çoktan görmüş."

Lukaşenko'nun açıklamasından birkaç saat sonra, Tsihanouski Hrodna sakinleriyle konuşurken bir dakika on üç saniye sonra AMAP tarafından gözaltına alındı. Özel birimin askerleri, kimliklerini göstermeden Tsihanouski'ye, GAZelle polis minibüsüne kadar eşlik etti. Tutuklama sırasında minibüsün kapısı kırıldı. Blog yazarının destekçileri, minibüslerin gözaltı yerini terk etmesini engellemeye çalıştı. Ardından eşofman giyen kimliği belirsiz kişiler, Tsihanouski'nin destekçileriyle tartışan polislerin ayrılması için yolu açtı. Ardından destekçiler, blog yazarının serbest bırakılmasını talep etmek için Grodno'daki polis karakoluna gittiler.

Tsihanouski'nin tutuklanmasından kısa bir süre sonra Belarus devlet televizyonu Belarus 1, Grodno'daki olayların işlendiği bir hikâye yayınladı: "İlk dakikalardan itibaren bu imza koleksiyonu bir mitinge dönüştü ve yasaya göre seçim kampanyasının bu aşamasında kampanya toplantıları yapılması yasak. Sonuç olarak, bu iletişim tarzı bir kavgaya dönüştü. Düzeni yeniden sağlamaya çalışan polis, kendisini meydanda düzenlenen çekişmenin merkez üssünde buldu. Polis memurlarından biri saldırıya uğradı." Birleşik Sivil Parti lideri, Belarus polisinin emekli yarbayı Mikalay Kazlou, Minsk Traktör Fabrikasında yaptığı konuşmada Aleksandr Lukaşenko'nun "vidalama, bükme, hapse atma emrini verdiğini ve bakanın bunu hemen ele geçirdiğini kaydetti. fırsat ve provokasyon yarattı." dedi, ardından Kazlou, bu provokasyona dahil olan tüm polislerin ifşa edileceğini ve adalet önüne çıkarılacağını da kaydetti.

Vesna İnsan Hakları Merkezi'ne göre, Svyatlana Tsihanouskaya'nın girişim grubunun iki üyesi ve Tsihanouski'nin üç asistanı da dahil olmak üzere en az 13 kişi gözaltına alındı. Belarus İçişleri Bakanlığı, müfettişlerin polis memurlarına yönelik şiddet nedeniyle ceza davası açtığını duyurdu.

### "Kadın Dayanışması"
2020 devlet başkanlığı seçimlerinden önce Aleksandr Lukaşenko, Belarus'un bir kadının devlet başkanı olmasına hazır olmadığında ısrar etti. 17 Temmuz'da ana muhalefet adaylarını (Tsihanouskaya, Tsapkala'nın eşi Veranika ve Babarıka'nın kampanya yöneticisi Mariya Kalesnikava) temsil eden üç kadın, Lukaşenko ile "Kadın Dayanışması"nı karşı karşıya getirerek kampanyalarını birleştirdiler.

### Yetkililerin baskısı

### Dayanışma

Belarus muhalefetiyle dayanışma gösterileri 20'den fazla ülkede ve dünya çapında 30'dan fazla şehirde düzenlendi.

## Anketler
Belarus Ulusal Bilimler Akademisi Sosyoloji Enstitüsü tarafından, Mart-Nisan 2020'de yapılan bir ankete göre, Belarus'un başkentinde mevcut devlet başkanı Lukaşenko'nun güven seviyesi %24'tür. Aynı zamanda, ankete katılanların %11'i Merkez Seçim Komisyonu'na güveniyor.
Devlet TV kanalı ONT tarafından yaptırılan ve seçim kampanyasını önyargılı bir şekilde yayınladığı için eleştirilen devlete bağlı analitik merkez "Ecoom", seçim havası ve vatandaşların tercihleri &#8203;&#8203;üzerine sosyolojik bir araştırma yaptı. Bu verilere göre, görevdeki Devlet başkanı Aleksandr Lukaşenko, vatandaşların %72,3'ünün desteğini aldı. Aynı zamanda, geri kalan adaylar için toplamda %10'dan fazla oylamaya hazır değildi.

Belarus'ta kamuoyu yoklaması yapılabilmesi için devlet lisansı gerekmektedir. Ayrıca medya kuruluşlarının da seçimlerle ilgili çevrimiçi anket yapması yasaklandı.

### Devlet destekli anketler
**Lejant**

* *İtalik*: adayın kaydı reddedildi
* **Kalın ve yeşil** birinci olan aday
* ***Kalın italik ve sarı*** ikinci olan aday

## Gözetim

Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, zamanında bir davetiye gönderilmediği için 2020 seçimlerini izlemeyeceğini bildirdi. 1995'ten beri Belarus'ta herhangi bir seçimi özgür ve adil olarak kabul etmemişti. Ülkedeki tek uluslararası gözlemci Rusya, Azerbaycan ve demokratik sicilleri şüpheli olan diğer birkaç ülkelerdendi. 4 Ağustos 2020'de, seçimlerdeki erken oylamanın ilk günü, MSK neredeyse %5'lik bir katılım bildirdi. Ancak bağımsız gözlemciler bu rakama itiraz etti ve şişirildiğini iddia etti.

Bazı sandık merkezlerinde, oy pusulalarının perdeleri kasıtlı olarak kaldırıldı ve sadece üç tarafı kapalı kaldı.

Seçimlerden birkaç gün önce, bazı gazeteciler ve blog yazarları, zayıf ve sahte suçlamalarla tutuklandı veya seçimleri kapsama yetkisi reddedildi, bu da Ocak ayından bu yana yapılan toplam tutuklu sayısı 100'ün üzerinde oldu.

Belarus'ta seçimleri izleyen bağımsız bir dernek olan Honest People, gözlemcilerden 5096 ihlal tespit ettiğini bildirdi. Yetkililer, seçim komisyonunun bildirdiği katılım istatistiklerini de sorguladılar. Grup, 70 civarında seçim gözlemcisinin gözaltına alındığını söyledi.

## Katılım ve sonuçlar

4 Ağustos'ta katılımın %4,98, 5 Ağustos'ta %12,75, 6 Ağustos'ta %22,47, ve 7 Ağustos'ta %32,24 olduğu belirtildi. 9 Ağustos'ta, katılımın 20.00 itibarıyla %84,05 olduğu, seçimi onaylamak için gereken %50'den fazla olduğu bildirildi.

### Sonuçlar
*[[The New York Times]]*'a göre, oylamanın sonucu, "önceki seçimlerde olduğu gibi, hiçbir zaman gerçek bir şüpheye yer bırakmadı" ve Lukaşenko'nun "oy sayımını kontrol ettiğini ve geniş bir güvenlik aygıtını ve ona desteğinde tereddütsüz ve rakiplerini hor gören gürültülü bir devlet medya makinesi." Ana meydan okuyan Svyatlana Tsihanouskaya'nın seçim günü güvenlik görevlilerinin kampanya personelinin en az sekiz üyesini gözaltına almasının ardından Minsk'te saklandığı belirtildi.

## Sonrası

Devlet televizyonunun Lukaşenko'nun çoğunluğu alarak zaferini gösteren bir çıkış anketinin sonuçlarını açıklamasından sonra, Minsk'te protestocular ve çevik kuvvet polisi arasında çatışmalar çıktı. Yaralanma raporları ve sersemletici el bombası ve plastik mermi kullanımı ortaya çıktı.

Ana muhalefet adayı Svyatlana Tsihanouskaya, düzenlediği basın toplantısında, çıkış anketine güvenmediğini söyleyerek, "Gözlerime inanıyorum ve çoğunluğun bizde olduğunu görüyorum" dedi.

Anket kapandığında birçok internet servis sağlayıcısı yönlendirmeyi kaybetti, polis ve ordu Minsk'in çoğunu kapattığı için iletişim kesintileri yaygınlaştı.

Sahte olduğu iddia edilen sonuçların açıklanmasından sonraki ikinci gece protestocular, Riga pazarı çevresindeki alanı barikat kurdu. Güvenlik güçleri, protestoculara göz yaşartıcı gaz ve sis bombası kullanarak karşılık verdi.

Tsihanouskaya, Merkez Seçim Komisyonu'na (MSK) resmi bir şikayette bulunmasının ardından seçim gecesi yedi saat süren tutukluluktan salıverildikten sonra Belarus güvenlik servisleri tarafından Litvanya'ya götürüldü.

11 Ağustos'ta Tsihanouskaya, gözaltına alınmasının ardından, görünüşte baskı altında filme alınmış ve devlet destekli medyada tanıtılmış bir senaryodan bir video bildirisi yayınladı. Bildiride; Belarus halkını protesto etmeyi bırakmaya ve Lukaşenko'nun zaferini kabul etmeye çağırdı. Tsihanouskaya'nın gözaltı sonrası mesajında &#8203;&#8203;ve tavrındaki güçlü değişiklik, müttefiklerin videonun bir rehine videosuna benzetilerek, video için zorlandığı konusunda ısrar etmesine yol açtı. Daha önce seçimlerden önce güvenlikleri için çocuklarını yurt dışına göndermişti. 14 Ağustos'ta ise seçimleri %60 ila %70 oy kazandığını iddia etti ve sivil toplum aktivistlerden, Belaruslulardan ve profesyonellerden oluşan bir geçiş konseyi kurulması hakkında bir video yayınladı. Ayrıca destekçilerinin seçimin yeniden sayılması için internet üzerinden bir imza kampanyası imzalaması gerektiğini söyledi.

İşkence iddiaları da dahil olmak üzere protestoculara yönelik tutuklamalar ve şiddet, faillere karşı uluslararası yaptırım çağrılarıyla sonuçlanan seçimden sonraki hafta artış gösterdi.

Belarus Merkez Seçim Komitesi, 19 Ağustos'ta Lukaşenko'nun önümüzdeki iki ay içinde yeni bir dönem için devlet başkanı olarak göreve başlayacağını söyledi.

## Uluslararası tepkiler

Ülkeler ve kuruluşlardan bazıları seçim sonucunu kabul ederken, bazıları da reddederek görüşlerini dile getirdiler. Birçoğu şiddeti daha fazla kınayarak protestolar hakkında yorum yaptı.

Yaptırım uygulamaya karar veren ülkeler ve kuruluşlar:

*  AB'nin Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, 14 Ağustos'ta AB'nin "şiddet ve sahtecilikten" sorumlu Belaruslu yetkililere yaptırım uygulanacağını duyurdu. Avrupa Konseyi başkanı Charles Michel, 19 Ağustos'ta, AB'nin yakında şiddet, baskı ve seçim sahtekarlığından sorumlu "önemli sayıda" kişiye yaptırım uygulayacağını söyledi. Avrupa Komisyonu, Belarus'a ayrılan 53 milyon Euro'yu (48 milyon £) hükûmetten sivil topluma aktaracağını duyurdu.
*  18 Ağustos 2020'de Litvanya parlamentosu, Belarus'a ekonomik yaptırımlar getirmeyi kabul etti.
*  19 Ağustos 2020'de Slovakya başbakanı, Slovakya hükûmetinin yeni yasama oturumunda Beyaz Rusya'ya yaptırımlar getirdiğini açıkladı.

## Kaynakça