2023 Hollanda genel seçimleri

**2023 Hollanda genel seçimi**, 22 Kasım 2023'te Hollanda Krallığı'nda 150 üyeli Temsilciler Meclisi için yapılan erken genel seçimdir.

Seçimlerin 2025'te yapılması bekleniyordu ancak göçmenlik politikasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle 7 Temmuz 2023'te dördüncü Rutte kabinesinin dağılmasının ardından erken seçim çağrısı yapıldı. Görevdeki Başbakan Mark Rutte, seçimlerde partisinin lideri olmayacağını açıklayarak siyasetten emekli oldu.

Seçimler, Özgürlük Partisi'nin (PVV) birinciliği ile sonuçlandı. Aşırı sağ olarak nitelendirilen partinin bu başarısı, "İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Hollanda siyasetinde yaşanan en büyük siyasi çalkantılardan biri" olarak tanımlandı. Frans Timmermans liderliğindeki Yeşil-Sol İttifak (*[[GroenLinks –PvdA|GroenLinks–PvdA]]*) ikinci, bir önceki seçimin birincisi Dilan Yeşilgöz-Zegerius liderliğindeki VVD üçüncü oldu.

PVV, göç karşıtı ve İslam karşıtı politikaları temsil etmektedir. PVV olmadan diğer partiler, GL-PvdA, VVD, NSC ve daha küçük bir partiden oluşan büyük bir çadır koalisyonu mümkün olsa da bu partiler arasında da göç ve vergi politikası konusunda görüş ayrılıkları bulunmaktadır. Özellikle sol partiler, anlaşmaya varmaları halinde "sığınmacılara karşı daha yumuşak bir tavır" alınmasını istemektedir.

Koalisyon görüşmeleri sonucu PVV, bağımsız siyasetçi Dick Schoff liderliğinde VVD ve diğer küçük partilerle birlikte koalisyon kurdu ve bu koalisyon 2 Temmuz 2024'te göreve başladı. Ancak 3 Haziran 2025'te PVV'nin çekilmesi sonucu bu hükümet de uzun süreli olmadı. Schoff hükümetinin dağılmasının ardından 2025 yılında erken genel seçimlere gidilmesine karar verildi.

## Seçim öncesi gelişmeler
2021 genel seçimleri, Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD), Demokratlar 66 (D66), Hristiyan Demokrat Temyiz (CDA) ve Hıristiyan Birliği'nden (CU) oluşan bir koalisyonla sonuçlanmıştı. VVD lideri Mark Rutte başbakanlık görevine devam etti ve dördüncü kez kabine kurmuş oldu.

Hükûmet, dört partinin silahlı çatışmalardan kaçan mülteciler için önerilen aile birleşimi sınırlaması üzerinde anlaşmaya varamaması nedeniyle 7 Temmuz 2023 tarihinde istifa etti.

### Liderlik değişiklikleri
10 Temmuz 2023 tarihinde Başbakan Mark Rutte, VVD'nin baş adayı olarak bir daha aday olmayacağını ve yeni bir kabine oluştuğunda siyaseti bırakacağını duyurdu. Sigrid Kaag (D66), Wopke Hoekstra, Pieter Heerma (her ikisi de CDA), Attje Kuiken (PvdA), Kees van der Staaij (SGP), dahil olmak üzere diğer parti ve parlamento liderleri de geri dönmeyeceklerini açıkladılar. Bunların dışında Farid Azarkan (DENK), Liane den Haan (bağımsız), Nilüfer Gündoğan (bağımsız) ve Sylvana Simons (BIJ1) de aday olmayacaklarını duyurdular. Jesse Klaver, parlamento üyeliğine devam etmek istese de İşçi Partisi-GroenLinks ittifakının liderliğine aday olmayacağını açıkladı. Ayrıca Temsilciler Meclisi Başkanı Vera Bergkamp yeniden aday olmayacağını açıkladı.

## Seçim sistemi

Seçim Kanunu'nun C.1, C.2 ve C.3 maddeleri uyarınca Temsilciler Meclisi seçimleri, erken seçim çağrısı yapılmadığı sürece her dört yılda bir Mart ayında yapılır. 150 üyeli Meclis açık listeli nispi temsil yoluyla seçilir. Liste başına koltuk sayısı, D'Hondt yöntemi kullanılarak belirlenir. Bir listenin koltuk dağıtımına hak kazanabilmesi için Hare kotasına (1 tam sandalye) eşit veya bu kotayı aşan sayıda oy alması gerekir. Bu durum, %0,67'lik bir seçim barajının olduğu anlamına gelir. Seçmenlerin tercihli oy kullanma seçeneği bulunmaktadır. Bir listeyle kazanılan sandalyeler ilk olarak, tercihli oylarda, Hare kotasının en az %25'ini (gerçekte bir sandalyenin 1/4'ü veya toplam oyların %0,17'sini) alan adaylara, seçim listesindeki sıralamasına bakılmaksızın tahsis edilir. Bir listeden birden fazla adayın bu eşiği geçmesi durumunda sıralamaları alınan oy sayısına göre belirlenir. Kalan sandalyeler adaylara seçmen listesindeki konumlarına göre dağıtılır.

## Seçim Sonuçları
**Meclise giren partiler*

## Tepkiler
Uluslararası medya, sonuçları "İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Hollanda siyasetinde yaşanan en büyük siyasi çalkantılardan biri" ve Özgürlük Partisi'nin (PVV) ezici bir zaferi olarak tanımladı. Göçmen karşıtı ve İslam karşıtı politikaları nedeniyle  birçok parti Wilders ve PVV ile hükûmet kurmak istemediklerini söylediği için seçim sonuçlarının uzun süreli ve karmaşık koalisyon görüşmelerine yol açması bekleniyor.

## Kaynakça