Bundesliga

**Bundesliga** (; ), **Fußball-Bundesliga** () veya **1. Bundesliga** () gibi adlarla da anılan Almanya'daki en üst düzey futbol ligidir. Bundesliga 18 takımdan oluşur. Bundesliga'dan düşen takımlar sonraki sezon 2. Bundesliga'da, oradan yükselenler ise Bundesliga'da mücadele ederler. Bir sezon Ağustos'tan Mayıs'a kadar devam eder. Maçlar cuma, cumartesi ve pazar günleri oynanır. Tüm Bundesliga kulüpleri DFB-Pokal kupa müsabakalarına katılır. Bundesliga ve DFB-Pokal şampiyonları DFL-Supercup'a katılmaya hak kazanır.

Kuruluşundan bu yana Bundesliga'da elli sekiz kulüp mücadele etmiştir. Bayern München, 62 sezonun 33'ünü ve on bir sezon üst üste () şampiyon olarak Avrupa rekoru kırmıştır. Bundesliga'da Borussia Dortmund, Hamburg, Werder Bremen, Borussia Mönchengladbach, VfB Stuttgart ve Bayer Leverkusen takımlarıda şampiyon olma başarısı gösterdiler. En iyi ulusal liglerden biri olan Bundesliga, UEFA'nın 2024-25 sezonu için belirlediği ve son beş sezonda Avrupa müsabakalarındaki performanslara dayanan lig katsayısı sıralamasına göre Avrupa'da dördüncü sırada yer almaktadır. Bundesliga 1976'dan 1984'e kadar ve 1990'da UEFA sıralamasında lider olmuştur. Ayrıca yedi kez kıtanın en yüksek puanlı kulübü de bir Bundesliga ekibiydi. Bundesliga kulüpleri sekiz UEFA Şampiyonlar Ligi, yedi UEFA Avrupa Ligi, dört Avrupa Kupa Galipleri Kupası, iki UEFA Süper Kupası, iki FIFA Kulüpler Dünya Kupası ve üç Kıtalararası Kupa şampiyonluğu kazanmıştır. Oyuncuları dokuz Ballon d'Or ödülü, iki FIFA En İyi Erkek Futbolcu ödülü, dört Avrupa Altın Ayakkabı ve UEFA Yılın Kulüp Futbolcusu dahil olmak üzere üç UEFA Yılın Erkek Futbolcusu ödülü kazanmıştır.

Bundesliga, seyirci ortalaması açısından dünyanın bir numaralı futbol ligidir; 2011-12 sezonunda maç başına 45.134 taraftar ortalamasıyla tüm spor dalları arasında National Football League'den sonra dünyanın en yüksek seyirci ortalamasına sahip spor ligidir. Bundesliga 200'den fazla ülkede televizyonda yayınlanmaktadır.

Bundesliga 1962 yılında Dortmund'da kuruldu ve ilk sezonu 1963-64'te başladı. Bundesliga'nın yapısı ve organizasyonu, Almanya'nın diğer futbol ligleriyle birlikte sık sık değişikliğe uğradı. Bundesliga, Deutscher Fußball-Bund (Almanya Futbol Federasyonu) tarafından kuruldu, ancak günümüzde Deutsche Fußball Liga (Alman Futbol Ligi) tarafından işletilmektedir.

Ligin tamamlanan son sezonu olan 2024-25 sezonunda şampiyonluğa ulaşan takım Bayern München'dir.

## Yapısı
Bundesliga, 1. Bundesliga (nadiren *1.* önekiyle anılır) ve bir altında 1974'ten beri Alman futbolunun ikinci kademesi olan 2. Bundesliga olmak üzere iki ligden oluşmaktadır. Bundesligen (çoğul) profesyonel ligler için kullanılır. 3. Liga 2008 yılından bu yana profesyonel bir ligdir, ancak diğer iki lig gibi Alman Futbol Ligi (DFL) tarafından değil, Alman Futbol Federasyonu (DFB) tarafından yönetildiği için Bundesliga olarak adlandırılmaz.

Ligler, 3. Liga seviyesinin altında genellikle bölgesel bazda alt bölümlere ayrılır. Örneğin Regionalligen şu anda Nord (Kuzey), Nordost (Kuzeydoğu), Süd (Güney), Südwest (Güneybatı) ve West (Batı) liglerinden oluşmaktadır. Bunun altında, çoğu Oberligen (üst ligler) olarak adlandırılan ve federal eyaletleri veya büyük kentsel ve coğrafi alanları temsil eden on üç paralel bölüm bulunmaktadır. Oberligen'in altındaki seviyeler yerel bölgeler arasında farklılık göstermektedir. Lig yapısı sık sık değişmiştir ve tipik olarak ülkenin çeşitli bölgelerinde spora katılım derecesini yansıtmaktadır. 1990'ların başında, Almanya'nın yeniden birleşmesi ve ardından Doğu Almanya'nın ulusal liginin entegrasyonu değişikliklere yol açmıştır.

İki Bundesligen'deki her takım ligde oynamak için gerekli lisansa sahip değilse bölgesel liglere düşürülürler. Lisans alabilmek için takımların mali kriterleri ve organizasyon olarak belirli davranış standartlarını karşılamaları gerekmektedir.

Diğer ulusal liglerde olduğu gibi, en üst ligde yer almanın bazı faydaları vardır:

*Televizyon yayın hakları gelirlerinden daha büyük bir pay 1. Bundesliga takımlarına gitmektedir.
*1. Bundesliga takımları daha fazla taraftar desteğine sahiptir. Birinci ligdeki ortalama seyirci sayısı maç başına 42.673'tür; bu rakam 2. Bundesliga'nın ortalamasının iki katından fazladır.
*Televizyon aracılığıyla daha fazla görünürlük ve daha yüksek seyirci katılımı, 1. Bundesliga takımlarının daha kazançlı sponsorluk anlaşmaları yapmalarına katkı sağlar.
*1. Bundesliga takımları, televizyon ve gişe gelirleri, sponsorluklar ve takım markalarının satışlarından önemli bir gelir elde ederler. Bu durum, yerel ve uluslararası kaynaklardan yetenekli oyuncuları çekmelerine ve elde tutmalarına ve birinci sınıf stadyum tesisleri inşa etmelerine olanak tanır.

Bayern München, Borussia Dortmund, Schalke 04, RB Leipzig, Hamburg, VfB Stuttgart, 1. FC Köln, Borussia Mönchengladbach, Eintracht Frankfurt, Werder Bremen ve Bayer Leverkusen uluslararası alanda en tanınan Alman kulüpleridir. Hamburger SV, kuruluşundan bu yana, ilk kez küme düştüğü 12 Mayıs 2018 tarihine kadar Bundesliga'da sürekli oynayan tek kulüp olmuştur.

1981'den 1991'e kadar Almanya'da uygulanan terfi ve küme düşme sistemi 2008-09 sezonunda Bundesliga'da yeniden uygulanmaya başlandı:

* Bundesliga'yı son iki sırada bitirenler otomatik olarak 2. Bundesliga'ya düşer ve 2. Bundesliga'yı ilk iki sırada bitirenler ise onların yerini alır.
* Bundesliga'da sondan üçüncü olan kulüp, 2. Bundesliga'nın üçüncüsü ile iki ayaklı bir maç oynar ve kazanan takım bir sonraki sezon Bundesliga'da yer alır.

1992'den 2008'e kadar, Bundesliga'yı son üç sırada bitirenlerin otomatik olarak küme düştüğü ve yerlerini 2. Bundesliga'yı ilk üç sırada bitirenlerin aldığı farklı bir sistem kullanıldı. 1963'ten 1981'e kadar iki ya da daha sonra üç takım Bundesliga'dan otomatik olarak küme düşerken, yükselme ya tamamen ya da kısmen yükselme play-off'ları ile belirlendi.

Sezon ağustos ayı başlarında başlar ve altı haftalık bir kış tatili (aralık ortasından ocak sonuna kadar) ile mayıs ayı sonuna kadar sürer. 2002-03 sezonundan itibaren, açılış maçları ilk maç gününde cuma geceleri son şampiyonların katılımıyla yapılmaya başlandı. Son şampiyonlar o tarihten bu yana açılış maçlarını kaybetmedi ve 21 maçın 16'sını kazandı (2022-23 sezonuna kadar). 2021-22 sezonundan itibaren başlama vuruşu saatleri değiştirilerek cuma maçları 20.30'da, cumartesi günleri 15.30 ve 18.30'da, pazar günleri ise 15.30, 17.30 ve 19.30'da oynanmaya başlandı.

## 2023-24 sezonu takımları

### Takımlar ve stadyumlar

## Şampiyonlar

İlk sezonu 1963-64 olan Bundesliga'da ilk şampiyon 1. FC Köln olurken, ligde toplamda 13 farklı takım şampiyonluk yaşamıştır. Bu takımlar arasında 33 şampiyonluk yaşayan Bayern München en başarılı takım konumundayken, Bayern'i sırasıyla 5'er şampiyonlukla Borussia Mönchengladbach ve Borussia Dortmund, 4 şampiyonlukla Werder Bremen, 3'er şampiyonlukla Hamburg ve VfB Stuttgart, 2'şer şampiyonlukla 1. FC Köln ve 1. FC Kaiserslautern ve birer şampiyonlukla 1860 München, Eintracht Braunschweig, 1. FC Nürnberg, VfL Wolfsburg ve Bayer Leverkusen takip etmektedir. 

Bayern München, ligde 2012-13 sezonunda topladığı 91 puan ile bir sezonda en yüksek puanı toplayan takım olmuştur. Ayrıca Bayern München, ligde 2013-2023 sezonları arasında üst üste 11 kez şampiyonluk yaşayarak bu alanda ve Avrupa'da lider konumdadır. Bayern'i ligde 1975-1977 sezonları arasında üst üste 3 kez şampiyonluk yaşayan Borussia Mönchengladbach takip etmektedir. Yıllara göre kazanılan şampiyonluklar aşağıdaki şekildedir;

Bundesliga şampiyonlarının formalarına işleyebilecekleri yıldız sayılarında aşağıdaki kurallar geçerlidir. 
Formada yıldız kullanım hakları sırasıyla;

* 3. Bundesliga şampiyonluğu: 1 yıldız 
* 5. Bundesliga şampiyonluğu: 2 yıldız
* 10. Bundesliga şampiyonluğu: 3 yıldız
* 20. Bundesliga şampiyonluğu: 4 yıldız
* 30. Bundesliga şampiyonluğu: 5 yıldız

şampiyonluklarını takiben kazanılmaktadır.

### Sezonlara göre
Parantez içindeki sayı, toplam kazanılan Bundesliga şampiyonluğunu göstermektedir.

## Futbolcu İstatistikleri

### En çok forma giyen 10 oyuncu

### En çok gol atan 10 futbolcu

### Futbolcu rekorları

* **Kendi kalesine en çok gol atan futbolcu**: 6 gol, Manfred Kaltz, Hamburg
* **En genç futbolcu**: Youssoufa Moukoko, Borussia Dortmund (16 yaş ve 1 gün)
* **En yaşlı futbolcu**: Klaus Fichtel, Schalke 04 (43 yaş ve 6 ay)
* **En genç gol atan futbolcu**: Youssoufa Moukoko, Borussia Dortmund (16 yaş ve 28 gün)
* **En yaşlı gol atan futbolcu**: Claudio Pizarro, Werder Bremen (40 yaş ve 7 ay)
* **En çok penaltı atan futbolcu**: Manfred Kaltz, (53 penaltı)
* **En çok gol yiyen kaleci**: 829 gol, Eike Immel (534 maç)
* **En çok şampiyon olan futbolcu**: 13 kez, Thomas Müller  (Hepsi Bayern München ile) 
* **En çok şampiyon olan teknik direktör**: 8 kez, Udo Lattek 
* **En erken gol atan futbolcu**: Karim Bellarabi, Bayer Leverkusen (9. saniye)
* **Bir sezonda en çok gol atan oyuncu**: Robert Lewandowski, Bayern München (2020-21, 41 gol)

## Bundesliga'nın kurucu takımları
* **[[Eintracht Braunschweig]]** (Braunschweig)
* **[[SV Werder Bremen|Werder Bremen]]** (Bremen)
* **[[Borussia Dortmund]]** (Dortmund)
* **[[1. FC Köln]]** (Köln)
* **[[MSV Duisburg]]** (Duisburg)
* **[[SC Preußen Münster]]** (Münster)
* **[[FC Schalke 04|Schalke]]** (Gelsenkirchen)
* **[[1. FC Kaiserslautern]]** (Kaiserslautern)
* **[[1. FC Saarbrücken]]** (Saarbrücken)
* **[[Eintracht Frankfurt]]** (Frankfurt)
* **[[Karlsruher SC]]** (Karlsruhe)
* **[[1. FC Nürnberg]]** (Nürnberg)
* **[[TSV 1860 München]]** (Münih)
* **[[VfB Stuttgart]]** (Stuttgart)
* **[[Hertha BSC Berlin|Hertha Berlin]]** (Berlin)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Bundesliga resmi web sitesi(İngilizce ve Almanca)
* Almanya Futbol Federasyonu (DFB)
* Ligtv Bundesliga sayfası
* Almanya Bundesliga 100'ler Kulübü 1963-2013