Ferdinand Hodler

**Ferdinand Hodler** (d. 14 Mart 1853, Bern - ö. 19 Mayıs 1918, Cenevre), 19. yüzyılın en bilinen İsviçreli ressamlarından biridir. Hodler, eserleriyle dışavurumcu sanatçıları büyük ölçüde etkileyen isimlerden oldu. İlk eserleri gerçekçi bir tarzda portreler, manzaralar ve tür resimleriydi. Daha sonra "paralelizm" adını verdiği kişisel bir sembolizm biçimi benimsedi.

## Çocukluk yılları
Hodler, 1853 yılında, Bern'de altı çocuğun en büyüğü olarak dünyaya geldi. Babası Jean Hodler, az para kazanan bir marangozdu. Annesi Marguerite ise köylü bir aileden geliyordu.

Sekiz yaşına geldiğinde babası ve iki erkek kardeşini veremden kaybetti. Annesi, önceki evliliğinden beş çocuğu olan Gottlieb Schüpach adlı bir dekor ressamıyla yeniden evlendi. Diğer çocukların doğumu Hodler'ın ailesinin büyüklüğünü on üçe çıkardı.

Ailenin mali durumu zayıftı ve dokuz yaşındaki Hodler, üvey babasına tabela ve diğer ticari projelerde yardımcı olmak üzere işe alındı.

Annesinin 1867'de veremden ölmesinin ardından Hodler, yerel bir ressam olan Ferdinand Sommer'in yanında çıraklık yapmak üzere Thun'a gönderildi. 
Hodler, Sommer'den, genellikle baskılardan kopyaladığı ve bunları mağazalarda ve turistlere sattığı geleneksel Alp manzaralarını boyama sanatını öğrendi.

Hodler'in ailesini kaybetmesine sebep olan verem onda güçlü bir ölüm bilinci oluşturdu.

## Kariyer
1871'de, 18 yaşındayken Hodler, ressam kariyerine başlamak için yürüyerek Cenevre'ye gitti. Collège de Genève'de bilim derslerine katıldı ve oradaki müzede Alexandre Calame'nin resimlerini kopyaladı.

1873'te Fransız manzara ressamı Corot'nun arkadaşlarından Barthélemy Menn'in öğrencisi oldu ve Dürer'in oranlar üzerine yazılarını araştırdı.

1875'te Basel'e bir gezi yaptı ve burada Hans Holbein'in resimlerini inceledi—özellikle de Hodler'in ölüm temasına ilişkin birçok çalışmasını etkileyen *Mezardaki Ölü İsa'nın Bedeni* adlı eserini inceledi.

1878'de Madrid'e gitti ve birkaç ay burada kalarak Prado Müzesi'nde Titian, Nicolas Poussin ve Velázquez gibi ustaların eserlerini inceledi.

1880-81'de Hodler, devam eden yoksulluğu ve tanınmaması karşısındaki öfkesini dile getirdiği *Otoportre (Öfkeli Kişi)* adlı tablosunu yaptı. Cenevre'de sergilendiğinde alay konusu oldu ve Hodler'ın bir arkadaşına "İsviçreliler beni başka yerde anlaşıldığımı görmeden anlamayacaklar" demesine neden oldu. Tabloyu Paris Salonu'na sundu ve eleştirmenler tarafından görmezden gelinmesine rağmen kabul edilen ilk eseri oldu.

İlk dönem resimlerinde Corot'yu örnek alan Hodler'in erken olgunluk dönemi eserleri, canlı bir gerçekçilik ile işlenmiş manzaralar, figür kompozisyonları ve portrelerden oluşuyordu.

1884'te Hodler, sonraki birkaç yıl boyunca arkadaşı ve modeli olan Augustine Dupin (1852–1909) ile tanıştı.
 
1908'de Esperanto Dünya Derneği'ni kuran oğulları Hector Hodler 1887'de doğdu.

1879 yılına gelindiğinde artık realizm akımının ünlü Fransız ressamı Gustave Courbet'den etkiler taşıyan kitlesel, yalın portreler yapıyordu. Ama 1880'lerin ortalarında gençlik ve yaşlılık, yalnızlık ve dalgınlık gibi kavramları simgeleştirmeye gittikçe daha çok yer verdiği konulu resimlerinde tutuk bir çizgisel tarza yöneldi. Aralarında *Gece* nin de bulunduğu bu tür yapıtlarıyla Avrupa'da büyük bir ün kazandı.
 
Hodler iki kez evlendi. Önce, 1889'dan 1891'deki boşanmalarına kadar Hodler, *Poetry* (1897, Museum für Gestaltung, Zürih) adlı tablosunda resmedilen Bertha Stucki ile evlendi. 
Hodler, 1894'te tanıştığı Berthe Jacques (1868–1957) ile 1898'de evlendi.

Sonraki resimlerinde biri dışavurumculuk doğrultusunda, biri de simgesel olmak üzere, iki farklı anlatımı benimsedi. Dışavurumcu yapıtlarının çoğunu oluşturan manzara resimlerinde mistik doğa anlayışını ortaya koymakla birlikte, Fransız resminden büyük ölçüde etkilendiğini gösteren duru bir kompozisyona da ulaştı.

## Paralelizm
Ondokuzuncu yüzyılın son on yılında çalışmaları, sembolizm ve Art Nouveau gibi çeşitli türlerden gelen etkileri bir araya getirecek şekilde gelişti.

1890'da Hodler'ın sembolist imgelere yönelmesini simgeleyen *Gece* adlı eserini tamamladı. Eserde, hepsi uykuda rahatlamış birkaç uzanmış figür tasvir edilir; ancak Hodler'ın ölümün simgesi olarak tasarladığı siyah bir örtüye bürünmüş bir figür tarafından tehdit edilen tedirgin bir adam vardır. Hodler, Şubat 1891'de Cenevre'deki Güzel Sanatlar sergisine tabloyu sunduğunda, birbirine dolanmış çıplak figürler bir skandala yol açtı. Belediye başkanı eseri müstehcen buldu ve sergiden çekildi.

Birkaç ay sonra Hodler, Paris'te *Gece* adlı tablosunu Salon'da sergiledi ve burada olumlu ilgi gördü ve Puvis de Chavannes ve Auguste Rodin tarafından desteklendi.

Hodler, insan toplumunun temelini oluşturduğuna inandığı simetri ve ritmi vurgulayan "paralelizm" adını verdiği bir stil geliştirdi.
 

*Seçilmiş kişi* (1893) gibi resimlerde, figür grupları ritüel veya dansı çağrıştıran pozlarda simetrik olarak düzenlenmiştir.

Hodler, kadını doğayla uyum arzusunun somutlaşmış hali olarak tasarlarken, bir çocuk veya genç masumiyeti ve canlılığı temsil ediyordu.

*Eurythmy* ‘de (1895), ölüm teması, törensel cübbeler giymiş beş adamın, düşen yapraklarla dolu bir yolda düzenli bir alay halinde yürümesiyle temsil edilir.

Hodler, çoğunlukla vatansever temalar içeren bir dizi büyük ölçekli tarihi resim çizdi. 
1897'de Zürih'teki Schweizerisches Landesmuseum'un Silahlar Odası için bir dizi büyük fresk çizmesi için bir sipariş aldı. İsviçrelilerin kaybettiği bir savaşı tasvir eden Marignan Muharebesi de dahil olmak üzere önerdiği kompozisyonlar, imgeleri ve tarzları nedeniyle tartışmalıydı ve Hodler'ın freskleri 1900'e kadar çizmesine izin verilmedi.

Hodler 1900 yılında Paris'teki Exposition Universelle'de üç önemli eserini sergiledi: *Gece*, *Eurythmy* ve *Gündüz* (1900). Bu eserler ödüller kazandı.

Hem Berlin Ayrılıkçıları hem de Viyana Ayrılıkçıları gruplarına katılmaya davet edildi. 

1904'te Viyana'da 31 eser sergiledi ve bu ona artan bir tanınırlık ve sonunda yoksulluğunu azaltan satış başarısı getirdi.

Hodler'ın 1900'den sonraki çalışmaları güçlü renkli ve geometrik figürlerle dışavurumcu görünüm kazandı. Manzaralar, bazen su ve gökyüzü arasında engebeli kara parçasından oluşan temel unsurlara indirgendi.

Sanat tarihçisi Sepp Kern, *Cenevre Gölü* 'nde (yaklaşık 1911) "kıyı şeridinin oluşturduğu bantlar, dağlar ve bunların su yüzeyindeki yansımaları, bulutların üç parçalı ritmik friziyle birlikte kozmolojik bir bütün oluşturmak üzere bir araya getirildi." der.

Kasım 1900'de posta ve demir yolu departmanının başkanı olan Federal Meclis Üyesi Zemp, yeni bir İsviçre posta pulu için bir tasarım yarışması başlattı. Hodler, 35 yıl sonra 1936'daki İsviçre Pro Patria-Blok'unda kullanılan Freiburg çobanını gösteren bir tasarımı anonim olarak gönderdi.

Hodler 1908'de metresi olan Valentine Godé-Darel ile tanıştı, ancak ikinci karısıyla yaşamaya devam etti.

1913 yılında Godé-Darel'e jinekolojik kanser teşhisi kondu ve Hodler'ın yatağının başında geçirdiği uzun saatler, hastalığın yol açtığı gerilemeyi belgelediği dikkate değer bir dizi resimle sonuçlandı. Ocak 1914'te, kızları Pauline'in doğumundan üç ay sonra, Godé-Darel kanser nedeniyle bir ameliyata alındı. Haziran 1914'te ikinci bir ameliyat geçirdi. 
Ocak 1915'teki ölümü Hodler'ı çok etkiledi.
 
1916'dan bu yana yaklaşık 20'ye yakın içe dönük otoportreden oluşan bir dizi üzerinde çalıştı.

1914'te Cenevre'den entelektüellerin, Reims Katedrali'ne karşı top kullanılarak gerçekleştirilen Alman vahşetini kınayan dilekçesini imzaladı. İsviçreli ve Alman arkadaşları imzasını geri çekmesi için onu zorlamaya çalıştı ancak kendisi reddetti. Bunun üzerine birkaç Alman sanat derneğinden ihraç edildi.

1917'de sağlığı kötüleşiyordu. O yılın Kasım ayında akciğer ödemi geçirdi ve oğluna intiharı düşündüğünü söyledi.

Çoğunlukla yatağa bağımlı olmasına rağmen, 19 Mayıs 1918'deki ölümünden önceki aylarda balkonundan Cenevre'nin birkaç manzarasını çizdi.

## Miras

O dönemde Hodler'in vatansever temaları işleyen duvar resmi boyutundaki resimleri özellikle beğeniliyordu. Sepp Kern'e göre Hodler "anıtsal duvar resmi sanatını canlandırmaya yardımcı oldu ve eseri İsviçre federal kimliğini temsil eder olarak kabul edilir."

Hodler'in en bilinen resimlerinin çoğu, ünlü oduncu (*Der Holzfäller*, 1910, Orsay Müzesi, Paris) gibi karakterlerin günlük aktivitelerle meşgul olduğu sahnelerdir. 
1908'de İsviçre Ulusal Bankası Hodler'a yeni kağıt para için iki tasarım yapması görevi verdi. Tasarımları tartışmalıydı: Hodler ünlü adamların portreleri yerine bir oduncuyu (50 İsviçre frangı banknotu için) ve bir orakçıyı (100 Frank banknotu için) resmetmeyi seçti. Her ikisi de banknotların 1911 Seri İki'sinde yer aldı.

Hodler'ın çalışmalarının çoğu İsviçre'deki kamu koleksiyonlarındadır. Önemli eserleri barındıran diğer koleksiyonlar arasında Paris'teki Orsay Müzesi, New York'taki Metropolitan Museum of Art ve Art Institute of Chicago’ dadır.

## Nazi yağması ve tazminat talepleriyle ilgili tartışmalar
Hodler'in koleksiyoncularının çoğu, 1933'ten 1945'e kadar Naziler tarafından zulüm görmüş Alman Yahudileriydi. Sonuç olarak, Hodler'in II. Dünya Savaşı'ndan sonra sahiplik geçmişinde boşluklar bulunan sanat eserleri ortaya çıktığında endişe dile getirildi. 
Polonya doğumlu Alman Yahudi sanayici ve sanat koleksiyoncusu Max Meirowsky'nin 1938'de satmak zorunda kaldığı 'Lied aus der Ferne' adlı bir tablo, İsviçreli politikacı Christoph Bloche'in koleksiyonunda ortaya çıktığında, İsviçre'de Nazi yağmalanmış sanat eserleri hakkında bir tartışma başlattı.

Simon ve Charlotte Frick Vakfı'nda bulunan Hodler'in "Thunersee with Stockhornkette" adlı eseri, Auschwitz'de öldürülen Yahudi sanat koleksiyoncusu Max Silberberg'in ailesi tarafından sahiplenildi.

Christie's'e göre Hodler'ın "Thunersee mit Niesen" adlı eseri Nazi zulmü sonucu Ernst Flersheim, Frankfurt am Main tarafından yağmalanmış ve Flersheim ailesine iade edilmeden önce Galerie Nathan, Zürih tarafından özel bir koleksiyoncuya satılmıştır.

Alman Kayıp Sanat Vakfı, Hodler'ın 37 eserini listeler.


Dosya:Hodler Der Studierende Selbstbildnis.jpg|*Öğrenci. Otoportre* (1874), Zürih Sanatevi.
Dosya:Ferdinand Hodler - Der Lesende (ca.1885).jpg|*Okuyucu* (1885 civarı), Madrid, Thyssen-Bornemisza Müzesi.
Dosya:Ferdinand Hodler, Guerrier de Marignan, non daté.tif|küçükresim|220x220px|* Marignan Savaşçısı *, tarihsiz (1896 civarı), La Chaux-de-Fonds Güzel Sanatlar Müzesi
Dosya:Hodler - Mädchen am Fenster - 1890.jpeg|*Penceredeki Kız* (1890), Neuss, Clemens-Sels müzesi.
Dosya:Hodler Tell 1897.jpg|*Guillaume Tell* (1897), Solothurn Sanat Müzesi.
Dosya:Hodler - Die Empfindung - 1901-02.jpg|*Duygu* (1901), özel koleksiyon.
Dosya:Hodler - Blick ins Unendliche 1903-06.jpeg|*Sonsuzluğa bakış* (1903-1906 civarı), Lozan Kanton Güzel Sanatlar Müzesi.
Dosya:Ferdinand Hodler, Landschaft am Genfer See, um 1906, Neue Pinakothek Muenchen-1.jpg|küçükresim|300 px|*Cenevre Gölü'ndeki Manzara*, 1906 civarı, Münih'te Neue Pinakothek'tedir
Dosya:Student at Jena Fernidand Hodler.jpg|küçükresim|sol|180 px|*Jena'da öğrenci* (1908), Münih, Neue Pinakothek.
Dosya:Hodler - Waldbach bei Leissigen - 1904.jpg|*Leissingen Ormanı'ndaki Dere* (1904), Zürih Sanatevi.
Dosya:1910 Hodler Bildnis der Tänzerin Giulia Leonardi anagoria.jpg|küçükresim|160 px|*Dansçı Giulia Leonardi*, 1910, Wallraf-Richartz Müzesi, Köln
Dosya:1911 Auftrag Stadtdirektor Heinrich Tramm an Ferdinand Hodler, 1913 fertiggestelltes Monumentalgemälde EINMÜTIGKEIT, Hodlersaal, Neues Rathaus Hannover, Schwur Reformation 26.6.1533 Marktplatz Dietrich von A.jpg|küçükresim|450 px|orta|*Oybirliği* (*Yemin*), 1913, Hannover Yeni Belediye Binasındaki “Hodler Salonu”
Dosya:Dying Valentine.jpg|*Sevgililer günü acı içinde, (24 Ocak 1915)* (1915), Sanat Müzesi Bâle.
Dosya:Ferdinand Hodler - Bergbach bei Champéry - 1916.jpeg|*Champéry yakınlarındaki dağdaki dere* (1916), Winterthur Güzel Sanatlar Müzesi.
Dosya:Ferdinand Hodler self portrait.jpeg|160 px|küçükresim|1916'da Hodler
Dosya:CH-000957-X-10634 Hodler.jpg|küçükresim|Ferdinand Holder'ın Zürih Sanatevi sergisi için poster, 1917
Dosya:'Mont-Blanc with Pink Cloud' by Ferdinand Hodler, 1918.jpg|*Şafakta Cenevre Gölü ve Mont-Blanc Sıradağları* (1918), Bâle, Sanat Müzesi (Bâle).


## Dış bağlantılar
* Hauptman, William, & Hodler, Ferdinand (2007). *Hodler*. Milan ISBN 978-88-7439-362-6
*Berna Kunstmuseum'daki Ferdinand Hodler sergisi
* Çalışmalarının görselleri Wikiart.org'dadır
* Ressam Ferdinand Hodler hakkında 1875'ten 1918'e kadar yayınlanan makalelerin gözden geçirilmiş ve genişletilmiş seçici bibliyografyası
* Ressam Ferdinand Hodler hakkında yayınlanmış belgeler

### Notlar

## Kaynakça
*Fehlmann, Marc. Review of Oskar Bätschmann and Paul Müller eds., Ferdinand Hodler. Catalogue Raisonné der Gemälde, Die Landschaften, Zurich 2008: http://www.19thc-artworldwide.org/index.php/autumn09/ferdinand-hodler-catalogue-raisonne
*Fischer, Matthias (2009). *Der junge Hodler. Eine Künstlerkarriere 1872-1897*, Wädenswil: Nimbus. .
*Hauptman, William, & Hodler, Ferdinand (2007). *Hodler*. Milan: 5 continents. .
*Hodler, Ferdinand, Franz Zelger, Lukas Gloor, Schweizerisches Institut für Kunstwissenschaft., & Seedamm Kulturzentrum. (1981). *Der frühe Hodler: Das Werk 1870-1890*. Bern: Benteli. .
* Hodler, Ferdinand (1983). *Ferdinand Hodler, 1853-1918: Paris, Musée du Petit Palais, 11 mai-24 juillet 1983 : Berlin, 2 mars-24 avril 1983 : Zürih, 19 août-23 octobre 1983*. Paris: Association française d'action artistique. .
* Hodler, Ferdinand, Jill Lloyd, Ulf Küster, and Oskar Bätschmann (2012). *Ferdinand Hodler: view to infinity*. Ostfildern: Hatje Cantz. .
*Kern, Sepp. "Hodler, Ferdinand". *Grove Art Online. Oxford Art Online*. Oxford University Press. Web.
* *Ferdinand Hodler. Catalogue raisonné der Gemälde. Landschaften. Band 1.* Hrsg. vom Schweizerischen Institut für Kunstwissenschaft Zürich. Scheidegger & Spiess, Zürih 2008, . (Band 1 enthält Teilband 1 [Kat. 1–300] und Teilband 2 [Kat. 301–626, D1–D52 (fragliche Zuschreibungen), R1–R70 (irrtümliche und falsche Zuschreibungen).]
* *Ferdinand Hodler. Catalogue raisonné der Gemälde. Bildnisse. Band 2.* Hrsg. vom Schweizerischen Institut für Kunstwissenschaft Zürich. Scheidegger & Spiess, Zürih 2012, . ([Kat. 627–1055, Kat. D53–D68 (fragliche Zuschreibungen), Kat. R71–R105 (irrtümliche und falsche Zuschreibungen).]
* Tobias G. Natter (Hg.): *Hodler, Klimt und die Wiener Werkstätte*, Scheidegger & Spiess, Zürih 2021, ISBN 978-3-03942-016-2