İslam: Anlatılmayan Hikaye

***Islam: The Untold Story***, İngiliz romancı ve popüler tarihçi Tom Holland tarafından yazılan ve sunulan bir belgesel filmdir. Belgesel, 7. yüzyılda Arabistan'da gelişen İbrahimi bir din olan İslam'ın köklerini araştırıyor ve geleneksel hikâyenin yeterli destekleyici kanıttan yoksun olduğunu iddiasıyla bu tarihin ortodoks İslami açıklamasını eleştiriyor. İngiliz televizyon şirketi Channel 4 tarafından finanse edildi ve ilk olarak Ağustos 2012'de yayınlandı. Yayınlanması, Holland'ın *In the Shadow of the Sword: The Battle for Global Empire and the End of the Ancient World* ( 2012) adlı kitabının yayınlanmasının ardından geldi.

Akademisyen tarihçi Patricia Crone'un teorilerini temel alan Holland, İslam'ın kökenlerine dair çok az somut kanıt olduğunu iddia etti ve Muhammed'in ölümünden sonra adının günümüze ulaşan belgelerde veya eserlerde görünmesinin neden birkaç on yıl sürdüğünü sordu. İnancın nasıl doğduğuna dair çok az kanıt olduğunu savunarak, Mekke şehrinin Muhammed ve İslam'ın gerçek doğum yeri olmayabileceğini öne sürdü. Muhammed'in gerçek bir tarihsel figür olarak varlığına karşı çıkmamakla birlikte, İslami köken mitinin çoğunun daha sonra Arap İmparatorluğu'nun ilk yıllarında geliştirildiğini öne sürdü.

Belgesel tartışmalı olduğunu kanıtladı. Ana akım medyanın tepkisi karışıktı ve bu, Holland'ın erken İslam tarihinin ortodoks açıklamasını destekleyen kanıtları görmezden geldiğini iddia eden -Birleşik Krallık İslam toplumu içinden- figürlerin eleştirilerine yol açtı. Hükûmet onaylı düzenleyici otorite Ofcom ve yayıncı Channel 4 programla ilgili tahmini 1200 şikayet aldı. Militan Müslümanlardan şiddetli misilleme almaktan korkan Channel 4 Londra genel merkezinde belgeselin halka açık gösterimini iptal etti.

## Arka plan
Holland, antik dünyanın en çok satan üç tarihini yayınlamış bir İngiliz romancı ve popüler tarihçidir: *Rubicon: Roma Cumhuriyeti'nin Son Yılları* (2003), *Pers Ateşi: Birinci Dünya İmparatorluğu ve Batı için Savaş* (2005) ve *Millenium: The End of the World and the Forging of Christendom* (2008). 2012'de Holland'nın dördüncü tarih çalışması olan *In the Shadow of the Sword: The Battle for Global Empire and the End of the Ancient World* yayınlandı; Roma ve Pers İmparatorluklarının çöküşünün yanı sıra Arap İmparatorluğu'nun yükselişini ve beraberindeki Arap İslam dinini araştırdı.

Holland, *[[The Spectator|The Spectator'a]]* verdiği bir röportajda, Kuran'ın doğrudan Tanrı'nın sözü olduğu şeklindeki İslami inancı reddetti ve onun Geç Antik Çağ'da bir insan tarafından "çok açık bir şekilde" yazıldığına inandığını belirtti. İslam'ın kökenlerini analiz etmek için mevcut olan "kaynakların eksikliğini" vurguladı ve tüm dini hareketlerin kendi geçmiş hikâyelerini inşa ettiklerini, bunu yaparken de kendi tarihlerinin alternatif açıklama ve yorumlarını sildiğini vurguladı.

Holland'ı *Kılıcın Gölgesinde* temelinde, İslam'ın kökenleri konusunda bir belgesel çekmesi için görevlendiren İngiltere merkezli ticari bir televizyon şirketi olan Channel 4 idi. Şirketin sözcüsü, belgeselin, "zorlu yerleşik görüşler" ve alternatif bakış açılarına ve bilgilere erişim sağlayarak "çok çeşitli konularda bilgili tartışmaları destekleme ve teşvik etme görevlerinin" bir parçası olduğunu kamuoyuna duyurdu.

## Özet
*Islam: The Untold Story*, İslam dininin kökenlerini ele alıyor. Suudi Arabistan'a seyahat eden Holland, dinin kökenlerine ilişkin ortodoks İslami açıklamalarını dinlemek için Arap Bedevilerini ziyaret ediyor. Holland daha sonra Washington DC'deki George Washington Üniversitesi'nde İslami çalışmalar öğreten pratik bir Müslüman olan Seyyed Hossein Nasr ve Princeton İleri Araştırma Enstitüsü'nde Müslüman olmayan bir İslam tarihi tarihçisi olan Patricia Crone ile konuşuyor. İlki, sözlü tarih içindeki gelişimine atıfta bulunarak inanç tarihinin ortodoks İslami açıklamasını savunur, ancak Crone sözlü tarihin güvenilirliğine ve dolayısıyla geleneksel açıklamaya meydan okur.

Holland, Arap İmparatorluğu'nun ilk yüzyılında Muhammed, Mekke ve İslam'a ilişkin en eski kanıtlara bakıyor ve geleneksel hikâyeyi desteklemek için tarihsel kayıtlarda kanıt eksikliğine işaret ediyor. Muhammed'in hayatı hakkında neredeyse hiçbir çağdaş tarihsel kanıt bulunmadığına ve ölümünden 70 yıl sonrasına kadar tarihi metinlerde ondan hiç bahsedilmediğine dikkat çekiyor. İslam'ın Arap İmparatorluğu'nun yaratılmasının arkasında olduğunu söyleyen İslami doktrinin aksine, 1.Muaviye'nin Muhammed'in ölümünden 30 yıl sonra, Muaviye'nin herhangi bir yazıtında, madeni parasında veya belgesinde -Müslüman olduğuna dair çok az işaret göstermesine rağmen- Kudüs'teki Arap İmparatorluğu'nun lideri olduğunu ve Muhammed veya İslam'dan hiç bahsedilmediğini belirtiyor.

Holland, Kuran'da tek bir belirsiz referans dışında, Muhammed'in ölümünden bir yüzyıl sonrasına kadar herhangi bir tarihlenebilir metinde Mekke'den bahsedilmediğini not etmeye devam ediyor. Peygamber'in Kuran'da çiftçilere ve ziraatçılara hitap ettiğini, muhaliflerinin ise sığır besleyip zeytin ve asma yetiştirmek olarak tanımlandığını belirtiyor. Bu, tarımın olmadığı Mekke'ye yabancı bir ortamı tarif ediyor gibi görünüyor; Böylece Holland, Kuran'da Mekke'ye atfedilen konumun, şimdi İsrail'in güneyinde bulunan Negev çölündeki bir şehre daha çok uyduğunu öne sürüyor.

Holland, Arap İmparatoru Abdülmelik bin Mervan'ın saltanatı altında, -dine Arap köken oluşturmak için- Mekke'nin kasıtlı, ancak hatalı bir şekilde Muhammed'in evi ve İslam'ın doğum yeri olarak tasvir edildiğini öne sürüyor. Holland, bunu yaparken, inancın Negev'de bir yerde apaçık görülecek olan Yahudi veya Hristiyan mirasından ayrıldığını savunuyor.

## İptal edilen genel tarama
Güvenlik korkularının artmasının ardından 11 Eylül 2012'de Channel 4, Londra'daki genel merkezinde "kanaat oluşturucular" için planlanan bir film gösterimini iptal etti. Yine de filmden "son derece gurur duyduklarını" ve 4oD web sitelerinde filme erişim sağlamaya devam edeceklerini söylediler.

İptal etme kararları, dünya meselelerinde dini okuryazarlık konusunda uzmanlaşmış bir danışmanlık olan Lapido Media'nın kurucusu Jenny Taylor tarafından eleştirildi. Etkinliğe katılmaya davet edilen Taylor, belgeseli iyi bir tarihsel çalışma ve iptalini medya tarafından kışkırtılan protestonun "korkunç" sonucu olarak nitelendirdi. Tarihsel olayları tartışma hakkının batı dünyasının temel değerlerinden biri olduğunu ve İslam'ın tarihsel sorgulamadan muaf tutulmaması gerektiğini savundu. İngiltere Eski Müslümanlar Konseyi, iptalden duyduğu öfkeyi dile getirerek, İslamcıların taleplerine boyun eğmenin "İslam'la ilgili özgür araştırma ve ifade" üzerinde "felaket" bir etkisi olacağını belirtti. Destekçilerini Kanal 4'e ve Ofcom'a gösterimi tekrar talep etmeye çağırdılar.

## Kaynakça