Albert Bitran

**Albert Bitran** (1931 İstanbul - 9 Kasım 2018 Paris) ressam ve heykeltıraş.

## Yaşam öyküsü
Albert Bitran 1931'de İstanbul'da doğdu. Saint Michel Lisesi'nde Türk ve Fransız lise diplomalarını aldıktan sonra, yüksek öğrenimini tamamlamak üzere 17 yaşında Paris’e gitti. Mimarlık öğrenimini yarıda bırakarak kendini tamamen resme verdi.

1951 yılında, henüz 20 yaşındayken, geometrik eserlerinin yer aldığı ilk sergisini Paris’te, “Saint-Germain-des-Près” avangardının buluşma yeri olan Galerie Arnaud'da açtı. Aynı dönemde çeşitli sanat olaylarına, örneğin Karakas'taki ilk soyut sanat sergisine veya Paris'te Babylone tiyatrosunda düzenlenen “Divergences” etkinliğine katıldı. Albert Bitran, 1954 yılında Paris'te Denise René galerisinde kişisel bir sergi açacak, sergi kataloğunun önsözünü Henri-Pierre Roché yazacaktı. Sanat alanında dönemin önemli simalarından biri olan Roché, Bitran'a kendi koleksiyonunu tanıtacak, çalışabilmesi için de Paris'in Arago bulvarında kendisine küçücük bir atölye kiralayacaktı.

Geometrik soyut resimden vazgeçen Bitran, yaşamı boyunca devam edeceği araştırma resmine yönelecekti. Çalışmak üzere sık sık gideceği Güney Fransa’daki ilk araştırmalarında peyzaj temasına odaklanacak, bu temayı “Naissance d’un paysage” (bir peyzajın doğuşu) adlı büyük kolajına kadar geliştirecekti. 1956'da yapmış olduğu bu kolaj 2006 yılında Paris'te Luxembourg Müzesinde düzenlenen “l’Envolée Lyrique” (Lirik Havalanma) adlı önemli sergiye katılacaktı.

1958'de Claude Ledoux ile evlenen Albert Bitran Fransız vatandaşlığını alacak, çalışmalarına hem Paris'teki yeni atölyesinde, hem de Aube bölgesinde “Rigny-le-Ferron” köyünde açmış olduğu seramik atölyesinde devam edecekti. Aynı dönemde İtalya’da uzun süreler kalan Bitran, bu ülkede de çalışıp sergiler açtı. Paris’te ise, Bitran’ın eserleri özellikle Jean Pollack tarafından savunulacak, Pollack’ın yönettiği “Galerie Ariel”deki birçok sergide yer alacaktı. Bitran, 60'lı yıllarda, marufle kâğıtlar ve yağlı boya tablolarla “Atölye” ve “İç-Dış” temalarını geliştirdi. 1962 yılından itibaren gravür ve litografiye de ilgi duyarak, bu alanın en önde gelen isimlerinden olan Mourlot, daha sonra Bellini ve Leblanc'da çalıştı. 1961'de Borge Birch, Kopenhag'daki galerisinde, Bitran'ın İskandinavya'daki ilk özel sergisini düzenledi. Bu tarihten itibaren, Bitran'ın eserleri, kendisinin de sık sık gideceği Kuzey Avrupa ve Hollanda’da büyük ilgi toplayacaktı. Albert Bitran, Hollanda’da düzenli olarak ilkin La Haye’deki Nova Spectra galerisinde, ardından da 1971’den itibaren, Amsterdam’da Martin de Boer galerisinde sergiler açacaktı.

1968 yılında Paris’te yeni bir atölyeye geçen Albert Bitran, Montparnasse mahallesine yerleşecek ve 2000 yılına kadar bu yeni adresinde yaşayıp çalışacaktı.

Bitran, 1970'ten itibaren, sanatının analitik bir soruşturması olan “Çift’ler” serisini başlattı. Claude Lefort'un “Bitran veya gözün önemi” (“Bitran ou la question de l’œil”-1975) adlı kitabında yazmış olduğu gibi, : “Çift’ler, gizemin terimlerini yoğunlaştırıyor”. Paris'te Ariel galerisinde 1973'teki sergi katalogunun önsözünü yazan Jean-Louis Baudry'nin belirttiği gibi de, “Bitran, Çiftler sayesinde tuzağını mükemmelleştiriyor”.

Bitran, 1973 yılında önemli bir eserini tamamladı: Altı tablodan oluşan, kendi içlerinde kapalı bir bütün oluşturan ve Ricardo Porro'nun tasarladığı bir plana göre sergilenen “Sextuor” adlı bu eser; Norveç, Danimarka, Hollanda, Fransa ve Avusturya'da sergilendikten sonra Midi-Pyrénées bölgesi, Toulouse kenti Bölgesel Çağdaş Sanat Fonu tarafından satın alındı. “Çaprazlar, Doğrusallar ve Yanallar” (“les Obliques, les Linéaires et les Latéraux”), Bitran'ın daha sonra ele aldığı temalar oldular.
Bitran, 1979 ve 1980'de Avusturya'da Salzburg'da Yaz Akademisi (SommerAkademie) seminerini yönetecek, "Traklhauss"da açılan sergisinin önsözünü de Manès Sperber yazacaktı.

80'li yılların başında Fransa’nın güneyindeki “Lot” ilinde yeni bir atölyeye yerleşen Albert Bitran, aylar boyunca kâğıt ve karton üzerine yağlı boya tekniklerini denedi. Burada yaratmış olduğu “Büyük Şekiller” (Grandes Formes) adlı seri, Louis Carré galerisinin yöneticisi Patrick Bongers tarafından seçilerek, Bitran'ın bu galeride 1987 yılındaki ilk sergisine malzeme sağlayacaktı. Bu eserler, ardından, Almanya’da Köln’de Boisserée galerisinde, Tokyo’da Art Point galerisinde ve Los Angeles’ta Louis Stern galerisinde sergilendiler.

1991 yılında, Fransa’da L’Isle-sur-la-Sorgue kenti “Campredon” müzesinde retrospektif bir Bitran sergisi düzenlendi. Bu münasebetle Jean Paris ile yapılan bir video söyleşinin metni, Lizbon’daki Gülbenkyan Vakfının dergisi Coloquio’da yayınlandı. Ardından, Fransa’nın Cajarc kentindeki Georges Pompidou Sanat Evinde “Albert Bitran, Resim ve Desenler, 1980-1992” başlıklı bir sergi düzenlendi. “Lot” bölgesinin ışık ve falezlerinin yansıdığı bu serginin katalog önsözü, Dora Vallier ve Claire Stoullig tarafından kaleme alındı.

İlhamını İstanbul’daki çocukluk anılarından ve Türkiye’ye yapmış olduğu sayısız seyahatlerinden alan “Kemerler – Resim ve Heykeller” sergisi ilk önce İstanbul'da Aksanat galerisinde, ardından 1977'de Ankara’da Nev galerisinde, daha sonra da Fransa’da Toulouse’daki Espace Ecureuil galerisinde sergilendi. Toulouse’daki sergi katalogunun önsözünü Pierre Daix yazacaktı.

Bitran’ın kâğıt üzerine yağlı boyalardan oluşan “Siyah’lar” serisi, 2008 yılında Meksiko’da, arkasından da Fransa’nın çeşitli kültür merkezlerinde sergilenecekti. Albert Bitran, Siyah’lar temasını daha sonraları büyük tuvaller üzerinde devam ettirecek, bu yeni eserleri ise 2010 (“Obliques” - Çaprazlar sergisi) ve 2011 yıllarında Londra’da Grosvenor Gallery’de sergilenecekti.
Fransa’nın Lyon kentindeki Tuilliers galerisi, Ekim 2012’de Albert Bitran’ın “Erosion des Noirs - Siyahların Aşınması” adlı sergisini açtı.

Fikret Mualla, Hakkı Anlı, Abidin Dino, Selim Turan, Avni Arbaş, Nejat Devrim, Mübin Orhon ve Remzi Raşa ile beraber Paris Türk Ekolü pentür sanatçılarındandır.

Albert Bitran, 2000 yılından bu yana, Paris'in hemen yakınında bulunan Montrouge’da ve Normandiya bölgesindeki Villerville köyünde yaşayıp çalışmaktadır. İlkbahar veya yaz aylarında, gençlik yıllarını geçirdiği Türkiye’ye sık sık gitmektedir.
Albert Bitran, ayrıca, Fransa’da Sanat ve Edebiyat Subayı nişanına layık görülmüştür (Officier des Arts et des Lettres).

Albert Bitran 9 Kasım 2018'de Paris'te vefat etti.

(Not: Albert Bitran’ın eserlerinin bir kısmını internette görmek için, “Dış bağlantılar” kısmında “ADAGP resim bankası” linkini tıklayınız.)

## Bibliyografi

Albert Bitran'la ilgili başlıca yazı, kitaplar ve resimlediği kitaplar:

* “Bitran veya gri’lerin sıcaklığı”(Bitran ou la chaleur des gris), Charles Estienne, Galerie Ariel, 1956.
* “Bitran veya yeni bir doğa duygusunun oluşumu” (Bitran, ou l'élaboration d'un nouveau sentiment de la nature), Denys Chevalier, XXe siècle dergisi, 1963.
* “BITRAN”, Michel Courtois, Galerie Birch, Kopenhag, 1961.
* “Atölye” (L'Atelier), Georges Boudaille'ın metniyle, 1964.
* “Baskı’lar” (Epreuves), Jean-Louis Baudry'nin metniyle, la Balance yayınları, Brüksel, 1966.
* “Bitran veya Gözün Önemi” (Bitran ou la question de l'œil), Claude Lefort, SMI yayınları, 1975.
* “Desenler, 1955-1975” (Dessins, 1955-1975), Alain Bosquet'nin metniyle, SMI yayınları, Paris, 1976.
* “Göklerin Kavalı” (le Mirliton du Ciel), 1985, Albert Memmi’nin şiirleriyle.
* “Nehir” (Fleuve), 1986, Jean-Dominique Rey'in şiirleriyle.
* “Albert Bitran’la söyleşi” (Entretien avec Albert Bitran), Jean Paris, Coloquio Artes, Lizbon 1992.
* “Albert Bitran; Yapıtları” (Albert Bitran, l'Œuvre), Ides et Calendes yayınları, Neuchâtel, İsviçre, 1993.
* “Albert Bitran dosyası” (Dossier Albert Bitran), Jean-Luc Chalumeau, Verseau dergisi, 1997.
* “Bitran veya İmajın Işığı” (Bitran ou la lumière de l'image), Pierre Daix, la Main Parle yayınları, Paris, 2003.
* “Bitran: Harika KEMER’in hâkim olduğu yer” (Bitran: où règne l'ARCADE magistrale), Lionelle Courbet-Viron, Area dergisi, 2003.
* “Albert Bitran, bir yaşamın öyküsü” (Albert Bitran, Récit d'une Vie), Gérard-Georges Lemaire, Vernissage dergisi, Haziran 2008.
* “Resmi resmetmek” (Peindre la peinture), Fréderique le Graverend, AREA, N°21 İlkbahar 2010.
* “Albert Bitran veya Gri’nin zaferi” (Albert Bitran ou le triomphe du gris), Gérard-Georges Lemaire, Grosvenor Gallery Londra 2010

## Müzeler

Albert Bitran'ın eserlerinin yer aldığı müzeler:

* Modern Sanat Müzesi – Georges Pompidou merkezi (Musée d'Art Moderne, Centre Georges Pompidou), Paris.
* Paris Şehir Müzesi (Musée de la Ville de Paris).
* Ulusal Çağdaş Sanat Fonu (Fonds National d'Art Contemporain), Paris.
* Lyon Güzel Sanatlar Müzesi – Jacqueline Delubac tarafından hibe edilen eserler arasında (Musée des Beaux-Arts de Lyon), Fransa.
* Nantes Müzesi, Gildas Fardel tarafından hibe edilen eserler arasında (Musée de Nantes), Fransa.
* Midi-Pyrénées bölgesi Bölgesel Çağdaş Sanat Fonu (F.R.A.C.), Toulouse, Fransa.
* Toulouse “Les Abattoirs” Müzesi, Fransa.
* Saint-Dié Belediye Müzesi (Musée Municipal de Saint-Dié), Fransa.
* Hyacinthe Rigaud Güzel Sanatlar Müzesi (Musée des Beaux-Arts Hyacinthe Rigaud), Perpignan, Fransa.
* Devlet Sanat Müzesi (Statens Museum for Kunst), Kopenhag, Danimarka.
* Yeni Carlsberg Vakfı (Ny Carlsberg Fondet), Kopenhag, Danimarka.
* Randers Sanat Müzesi (Randers Kunstmuseum), Randers, Danimarka.
* Genthôfte Radhus, Kopenhag, Danimarka.
* Belediye Müzesi (Gemeente Museum), La Haye, Hollanda.
* Merkez Müze (Centraal Museum), Utrech, Hollanda.
* Kral Baudouin Vakfı (Fondation Roi Baudouin), Thomas Neirynck koleksiyonu, Brüksel, Belçika.
* Gandur Sanat Vakfı (Fondation Gandur pour l'Art), Cenevre, İsviçre.
* 20. Yüzyıl Müzesi (Museum der 20-Jahrunderts), Viyana, Avusturya.
* Rupertinum Museum, Salzburg, Avusturya.
* İstanbul Modern, İstanbul, Türkiye.
* Resim ve Heykel Müzesi, İstanbul, Türkiye.
* Contemporary Art Society, Londra, Birleşik Krallık
* Sonia Henie – Niels Onstad Art Center, Oslo, Norveç.
* Lunds Kunsthal, Lund, İsveç.
* Fine Arts Museums of San Francisco, ABD
* Museum of Rhodes Island School of Design, Rhodes Island, ABD.
* University Museum, Berkeley, ABD.
* Grunewald Foundation for Graphic Arts, Los Angeles, ABD.
* Küba Devlet Koleksiyonu, Havana.
* Bloemhof Vakfı, Curaçao, Hollanda Antilleri.

## Sergiler

1951 	50'li yıllarda Paris'teki avangard sanat akımlarının önemli yerlerinden biri olan Galerie Arnaud'da ilk kişisel sergi.

1952 	Galerie Arnaud, Paris - tuvaller.

1957 	Galerie Ariel, Paris - tuvaller.

1957	Moselle bölgesinde bulunan Schoeneck kilisesi için 10 vitray.
 
1958 	Galerie des Contemporains, Brüksel - tuvaller.
Galerie Ariel, Paris - tuvaller.

1960 	Galerie Stephen Hahn, New York - tuvaller.

1961 	Galerie Birch, Kopenhag - tuvaller.
Galerie Ariel, Paris - tuvaller.

1963 	Galerie Ariel, Paris - guvaş sergisi.

1964 	Galerie Nova Spectra, La Haye - tuvaller.
Galerie La Hune, Paris - “l'Atelier” kitabıyla ilgili guvaş ve desenler.

1965	Galerie Arta, La Haye - litografiler.
Galerie Birch, Kopenhag - “16 Tablo ve desenleri” sergisi.

1965 	Fransa'nın Aube bölgesinde Rigny-le-Ferron köyünde büyük bir resim ve seramik atölyesi açan Albert Bitran, 10 yıl boyunca düzenli aralıklarla bu mekânda çalışmalarını sürdürecektir.

1966 	Galerie La Balance, Bruxelles - “Epreuves” kitabıyla ilgili desenler sergisi.
Galerie Ariel, Paris - tuvaller.

1968 	Galerie Nova Spectra, La Haye - tuval ve marufle kâğıtlar.
Galerie Ariel, Paris - “Danimarka’da sergileri öncesinde 17 tuval”.

1969 	Galerie Ariel, Paris - tuval ve marufle kâğıtlar.

1970 	Randers Müzesi, Danimarka - tuval, desen ve seramikler.
Galerie La Pochade, Paris - kâğıt eserler.

1972 	Galerie Lerche, Aalborg, Danimarka - tuvaller.
Galleria d'Arte La Lanterna, Trieste, İtalya - kâğıt eserler.
Galerie Ariel, Paris - kâğıt eserler, serigrafi ve litografiler, kitaplar.

1973 	Paris yakınında Vitry-sur-Seine'de, bir sosyal konut binasının cephelerine yerleştirilen, 30 metre yüksekliğinde 2 adet dev duvar resmi.

1974 	Galleria Seno, Milano - tuvaller.
Galerie Birch, Kopenhag - tuval, seramik ve desenler.
Studio Erre, Roma - tuvaller.

1975 	Galerie de Boer, Amsterdam - “Çift’ler” sergisi.
Galerie Ariel, Paris - “Çift’ler”sergisi.
Galerie Nord, Randers, Danimarka - tuval, guvaş ve desenler.
Galerie Protée, Toulouse - tuvaller.
Galerie La Hune, Paris - Claude Lefort’un yazdığı, "Bitran ya da Gözün Önemi" kitabının tanıtımı.

1976 	Galerie Arta, La Haye - gravürler.

1977 	Galerie Nord, Randers, Danimarka - “Omkring Bitran” (“Bitran’ın etrafında” başlıklı sergi).

1978	La Petite Galerie, Lyon - desenler.
Galerie Birch, Kopenhag - “Çift’ler” sergisi.
Galerie Nord, Randers, Danimarka - “Çift’ler”, guvaş sergisi.
Nordjyllands Kunstmuseum, Aalborg, Danimarka – “Sekstet - Bir Seyirci için Altı Tabloluk bir Devir”.
Galleria d'Arte la Lanterna, Trieste, İtalya - gravür sergisi.

1979 	Sonja Henie-Niels Onstad Art Center, Oslo - "Sekstet" sergisi, tuvaller.
New York International Art Exhibition, New-York, ABD - grafikler.
Trondheims Kunstforening, Norveç - "Sekstet" sergisi, tuvaller.
Traklhaus Müzesi, Salzburg, Avusturya - tuvaller.
FIAC, Paris, Bellini atölyesi - gravürler.
Galerie de Boer, Amsterdam, Hollanda - "Sextuor" sergisi, tuvaller.

1980 	Museum Carolino Augusteum, Salzburg, Avusturya - "Sextett" sergisi, tuval ve desenler.
Wash-Art sanat fuarı, Washington, Bellini atölyesi - grafikler.
Galerie Nord, Randers, Danimarka. " Bitran ve Bellini atölyesi" - grafikler.
Union des Arts Plastiques, Saint-Étienne-du-Rouvray, Fransa - tuvaller.

1981 	Saint-Dié Müzesi, Fransa - tuval, desen ve grafikler.
Birch Grafik, Kopenhag - grafikler.

1982 	Palais des Congrès, Perpignan, Fransa - tuvaller.
Galerie Sant-Vicens, Perpignan - gravürler.
Prémontrés Kültür Merkezi (Centre Culturel des Prémontrés), Pont-à-Mousson, Fransa - tuval ve desenler.
Galleri Praestegaarden, Dannemare, Danimarka - desen ve gravürler.
Galerie Nord, Randers, Danimarka - tuval ve desenler.
Randers Kunstmuseum, Danimarka - “Danimarka koleksiyonlarında Bitran” başlıklı sergi.

1983 	İstanbul Resim Heykel Müzesi - gravür retrospektifi.
Galerie Birch, Kopenhag, Danimarka - tuvaller.

1986 	Galerie Numaga, Auvernier, İsviçre - tuvaller.
Galerie Nord, Randers, Danimarka - tuvaller.

1987 Galerie Louis Carré, Paris - “Bitran – Tuvaller” başlıklı sergi.
Bükreş Fransız Kütüphanesi, Romanya - “Kâğıt üstüne” başlıklı sergi (“Support Papier”).
Stuart Şatosu, Aubigny-sur-Nère, Fransa - “10. Duvar Şiiri festivali” (10e Festival de Poésie Murale).
Galerie Ariel, Paris - “Soyut Haziran” (Juin de l'Abstraction) başlıklı sergi.
Espace Molière, Agde, Fransa - "Kolaj, yapıştırılmış kâğıt ve rölyefler".
Trondheim Üniversitesi, Norveç - "Fransk - Norsk Kunstutstilling" başlıklı sergi.
 
1988	Kopenhag Üniversitesi, Danimarka - "Albert Bitran, Ressam" başlıklı sergi,
Galerie Bernard Davignon, Paris - “Soyutlama, İfade ve Yüzleştirme” (Abstraction expressions-confrontations) başlıklı sergi.
Galerie Boisserée, Köln, Almanya - "Akroşaj" başlıklı sergi.
Galerie Brix, Kopenhag - tuvaller.
Kopenhag Üniversitesi, Danimarka - "Bitran ve Yazarlar" sergisi. Kitap ve grafikler.

1989 "Mart Salonu" (Salon de Mars), Paris.

1990	Galerie Johannes Schilling, Köln, Almanya - “Albert Bitran Ausstellung” başlıklı sergi.
Galerie Louis Carré, Paris - “Bitran – Kağıt üzerine Eserler” (Bitran-Oeuvres sur papier).
Aubigny-sur-Nère, Fransa - ”Sologne’da Şairler” (Poètes en Sologne) başlıklı sergi.
“Art Jonction International” Sanat Fuarı, Nice, Fransa.
Galerie Enrico Navara, Paris * “Irkçılığa karşı Sanatçı Söylemleri” (Propos d'Artistes contre le Racisme) başlıklı sergi.
Galerie Art Point, Tokyo, Japonya - “Albert Bitran” başlıklı sergi.

1991 	Donadéï de Campredon Köşkü, l'Isle-sur-la-Sorgue, Fransa - “Albert Bitran” başlıklı sergi.
Galerie Anie Lagier, l'Isle-sur-la-Sorgue, Fransa - “Bitran –Desenler”.
Théâtre de la Colline tiyatrosu, Paris - “Rüzgâr tabanlı adam” (L'Homme aux Semelles de Vent) başlıklı sergi.
Galerie Studio Kostel, Paris - “60’lı Yıllardan Eserler” (Oeuvres des Années 60) başlıklı sergi.
“2/91 Art Basel” Sanat Fuarı, Éditions Cillart, Basel, İsviçre - grafikler.
Galerie Louis Carré, Paris - “Kâğıt üzerine Eserler”.
Campredon Sanat ve Kültür Merkezi, l'Isle-sur-la-Sorgue, Fransa - Retrospektif sergi.

1992	Galerie Johannes Schilling, Köln, Almanya - “Ein Galerie aus Köln” başlıklı sergi.
L'Arbre Voyageur galeri ve kütüphanesi, Paris - “Rüzgârın Çapraz Yolları” (Traverses du vent) başlıklı sergi, gravür.
Galerie de Boer, Amsterdam, Hollanda - “M.L.De Boer’e Saygı” başlıklı sergi.
“Rimbaud, Rüzgâr Tabanlı Adam”, gezici sergi.
Galerie Louis Carré, Paris - “Bitran, desenler”.
Galerie Louis Carré, İsviçre - Basel Sanat fuarında bir heykel.
Art Multiple Fuarı, Düseldorf, Almanya.

1993 	Rupertinum, Salzburg, Avusturya - “Albert Bitran, Gravür ve Litografiler” başlıklı sergi.
Chartreuse de Douai Müzesi, Fransa - “Rimbaud, yirmi ressam, yirmi çağdaş yazar” başlıklı sergi.
Georges Pompidou Sanat Evi, Cajarc, Fransa - “Albert Bitran, tuval ve desenler, 1980-1992” (Albert Bitran, peintures, dessins, 1980-1992).
Galerie Annie Lagier, Toulouse, Fransa - “Bitran”.
Galerie Louis Stern, Los Angeles, ABD - “Bitran, Klasik Soyutlama” (Bitran, Classical Abstraction) başlıklı sergi.
Galerie Johannès Schilling, Köln, Almanya - tuvaller.
Galerie Protée, Toulouse, Fransa - guvaş ve karışık teknikler.

1994 	Galerie Henry Bussière, Paris - “Yüzleşmeler”(Confrontations) başlıklı sergi.
Médiathèque de Nice, Fransa - “Michel Bohbot, şiirsel bir güzergâh” (Michel Bohbot, un itinéraire poetique) başlıklı sergi.
Galerie Boisserée, Köln, Almanya - “Abstraktion nach 1950” başlıklı sergi.
Ardenne Müzesi, Charleville-Mezière, Fransa - “Rimbaud” sergisi.
Vitry Müzesi, Fransa - “Sanatçılar jürisi” (Un jury d'artistes) başlıklı sergi.
Maison des Arts Georges Pompidou (Georges Pompidou Sanat Evi), Cajarc, France - “Bir koleksiyonun etrafında. Cumhurbaşkanı ve Bayan Georges Pompidou” (Autour d'une collection, le président et madame Georges Pompidou) başlıklı sergi.

1995	Galerie Louis Carré, Paris - “Düo, desen, resim ve heykel” (Duo, le dessin, la peinture, la sculpture) başlıklı sergi.
Galerie Boisserée, Köln, Almanya - “Kunst nacht 1950” başlıklı sergi.
Hyacinthe Rigaud Müzesi, Perpignan, Fransa - “Üstadın koleksiyonundaki küçük boy eserler” (Les petits formats de Maître Rey) başlıklı sergi.
Sisteron, Fransa - “Modern Afrika sanatından yaratımın kaynaklarına” (De l'art d'Afrique moderne aux sources de la création) başlıklı sergi.
Galerie Alice Chartier, Lyon, Fransa - “Bernard Gouttenoire özgürce” (Carte blanche à Bernard Gouttenoire) başlıklı sergi.
Galerie de Boër, Amsterdam, Hollanda - "Na 50 jaar..." başlıklı sergi.

1996 	Espace Riquet, Béziers, Fransa - “Çağdaş sanatçılardan yelpazeler” (Eventails d'artistes contemporains) başlıklı sergi.
Temple de Caussade, Fransa - “Albert Bitran Sextuor” başlıklı sergi.
Galerie la Hune-Brenner, Paris - “Üstün Bilinmez” (Supérieur Inconnu) başlıklı sergi.
Galerie des Stadt, Tuttlingen, Almanya - “Von des Afrikanischen zur Modern Kunst” başlıklı sergi.
Henry Bussières ART'S, Paris - “Ender Eserler”(Œuvres rares) başlıklı sergi.
SAGA Sanat Fuarı, Espace Eiffel-Branly, Paris.

1997	Galerie Boisserée, Köln - “Graphik des École de Paris nach 1950” başlıklı sergi.
Galerie Frahm, Kopenhag, Danimarka - “Bitran”.
Galerie la Hune-Brenner, Paris - “Supérieur Inconnu no 8” başlıklı sergi.
Galerie Couleurs du Temps, Cenevre, İsviçre - “Albert Bitran”.
Studio Kostel, Paris. “Bitran, İvaçkoviç, Marfaing”.
Galerie Boisserée, Köln. “Albert Bitran, Reinhard Puch”.
Aksanat, İstanbul, Türkiye. “Albert Bitran, Kemerler”.
Galeri Nev, İstanbul, Türkiye. “Albert Bitran, Kemerler”. Kâğıt üzerine eserler.
Galeri Nev, Ankara, Türkiye. “Albert Bitran, Kemerler / Arcades”. Necmi Sönmez'in metniyle.
İstanbul Fransız Kültür Enstitüsü. Belgeler.

1998 	Vaudrémont Şatosu, Colombey-les-Deux-Églises, Fransa - “Yazışmalar: Fransa ve Almanya’da enformel sanat” (Correspondances: l'art informel en France et en Allemagne) başlıklı sergi.

Galeri Nev, Ankara, Türkiye - “Albert Bitran, Kemerler”.

Lyon Güzel Sanatlar Müzesi, Fransa - “Manet’den Bacon’a”, Jacqueline Delubac koleksiyonu" (De Manet à Bacon, Collection Jacqueline Delubac) başlıklı sergi.

Espace Ecureuil galerisi, Toulouse, Fransa - “Albert Bitran – Arcades” (Kemerler) sergisi.

1999 Pierre Noël Müzesi, Saint-Dié, Fransa - “Çok yaşayın… Sanatçı dilekleri” (A vos souhaits: vœux d'artistes) başlıklı sergi.
Galerie Louis Carré, Paris. “Dora Vallier’ye saygı” (Hommage à Dora Vallier) başlıklı sergi.
SACEM, Paris. “25 yıllık bir çağdaş sanat koleksiyonculuğu” (25 ans de collection d'art contemporain) başlıklı sergi.

2000	Donadeï de Campredon Köşkü, l'Isle-sur-la-Sorgue, Fransa - “Louis Carré galerisinin tarihi ve gündemi” (Galerie Louis Carré, histoire et actualité) başlıklı sergi.
Yapı Kredi Kültür Sanat galerisi, İstanbul - “Paris Ekolündeki Türk Sanatçıları” sergisi.
Galerie Boisserée, Köln, Almanya - “On Paper” sergisi.
Librairie Nicaise, Paris - “Başkaldıran Adalar” (Iles insurgées) başlıklı sergi.
Galerie Boisserée, ART Köln Sanat Fuarı, Almanya - “Accrochage”.

2001 Chapelle de la Visitation, Thonon-les-Bains, Fransa - “Üstün Bilinmez” (Supérieur inconnu) başlıklı sergi.

2002 	Galerie Ariel, Galerie Louis Carré, Galerie Thomas le Guillou, Paris - Üç galeride birden düzenlenen, “Ariel galerisinin 50 yılı” (50 ans de la galerie Ariel) başlıklı sergiler.
La Réserve, Paris - “AREA revues” sergisi.
Galerie Ariel, Paris - “Kâğıt üzerine eserler” (Œuvres sur papier).

2003	Artcurial, Paris - “Desen Karnesi” (Carnet de dessins).

2004 	Hôtel Liberal Bruant, Paris - “Konuşan El” (La Main Parle) başlıklı sergi.
Galerie Arnoux, Paris - “1950’lilerde öncü soyutlar” (Avant-gardes abstraites vers 1950).

2005 	Henri Martin Müzesi - Cahors, Rignaud Müzesi - Saint-Cirq-Lapopie, Zadkine Müzesi - les Arques, Fransa - Üç ayrı yerde düzenlenen “Fransa’da 50 yıldır Resim” (50 ans de peinture en France) başlıklı sergi.
Galerie Guillaume, Paris. 21 - Yüzyılın Sanatçıları" (Artistes du XXIe siècle).
Johnson&Johnson, Issy-les-Moulineaux, Fransa - “Paris’te 50’li ve 60’lı yılların görkemi” (Splendeur des années 1950 et 1960 à Paris) başlıklı sergi.

2006 	Musée du Luxembourg (Lüksemburg Müzesi), Paris - “Lirik Havalanma” (l'Envolée lyrique) başlıklı sergi.
Galeria Michelangelo, Bergama, İtalya - “Yaz Sergisi”.
 
2007	Gajac Müzesi, Villeneuve-sur-Lot, Fransa - “Düşünen Eylem” (l'Action pensive) başlıklı sergi.

Musée des Beaux-Arts de Lyon (Lyon Güzel Sanatlar Müzesi), Fransa.

Santral İstanbul, Türkiye.

Paris - “Soyut Avangartlar” (Avant-Gardes Abstraites) sergisi.

Espace Dasquié, Cahors, Fransa - “Her şey siyah veya beyaz değildir” (Tout n'est pas noir ou blanc) başlıklı sergi.

Meksiko, Meksika. “Karanlıkların Dersleri” (Lecciones de tinieblas) başlıklı sergi.

2008 	Les Abattoirs Müzesi, Toulouse, Fransa.
Institut Français d'Istanbul (İstanbul Fransız Enstitüsü) - “Eller” (Les Mains) başlıklı sergi.
Hyacinthe Rigaud Güzel Sanatlar Müzesi, Perpignan, Fransa.
Bloemhof Vakfı, Curaçao, Hollanda Antilleri.
Galeri Nev, Ankara.

2009	“Mutlak Siyah ve Karanlıkların dersleri” (Le noir absolu et les leçons des ténèbres) başlıklı karma sergi - Fransa'nın 3 ayrı yerinde sergilendi:
Villa Tamaris Sanat Merkezi, la Seyne-sur-Mer,
R. Farbos Sanat Merkezi, Mont de Marsan,
Baudoin Çağdaş Sanat Mekânı, Antony.

Galerie Ariel, Paris - “Galerinin Ressamları” (Peintres de la galerie) başlıklı sergi.

2010	Grosvenor Gallery, Londra - “Çaprazlar” (Obliques) sergisi.
Petit Montparnasse Müzesi, Paris - “Türk Paris ekolü” (l'Ecole de Paris Turque) başlıklı sergi.
Galerie 53, Paris - “Gri” (Le Gris) başlıklı sergi.
Antony Kültür Merkezi, Fransa - “Kafka” başlıklı sergi.
Fort de Condé, Val de l'Aisne, Fransa - “İzler Bienali” (Biennale Traces).
Galerie de l'Exil, Paris - “Paris Ekolü – Nejad Devrim ve Albert Bitran” sergisi.
Église Saint Etienne, Beaugency, Fransa - “Patricia Rumfola’ya Saygı” (Hommage à Patricia Rumfola) başlıklı sergi.

2011 	Santral İstanbul, Türkiye - “20. Yüzyılın 20 Modern Türk Sanatçısı”.
Grosvenor Gallery, Londra - “Albert Bitran, Resimler” (Albert Bitran, Paintings) başlıklı sergi.
Jean-Dominique Rey'in metniyle, “Nano Şiirler” (Nano poèmes) kitabı. le Pont Traversé kitabevi, Paris.

2012 Galerie des Tuiliers, Lyon ve Arts-Elysées, Paris'te - "L'Erosion des Noirs" başlıklı sergi.

2013 Centre Culturel Raymond Farbos, Mont de Marsan'da - "Méandres" isimli sergi.
	Paris'te Grand Eterna galerisinde "Le Noir Absolu" isimli sergi.
	Paris'te Pompidou Merkezinde " Modernités Plurielles 1905-1970" başlıklı sergi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Banque d’images de l’ADAGP  Alber Bitran'ın eserlerinin bir kısmının fotografları.