Valladolid

**Valladolid**, İspanya'da şehir. Kastilya ve Leon Özerk Bölgesinin başkenti, Valladolid ili'nin merkezidir. Tarihi Kastilya bölgesinin sınırları içinde yer almaktadır. (2020 nüfus tahminine göre) şehirde 299.265 kişi yaşamaktadır. Şehre halk dilinde *Pucela* adı da verilmektedir. Şehir başkent Madrid'e 193&nbsp;km uzaklıktadır. Rakımı ise 691 m'dir. Kristof Kolomb 1506 yılında bu şehirde ölmüştür.

## Coğrafi konumu

Valladolid şehrinin bazı önemli İspanya şehirlerine uzaklıkları şu listeden incelenebilir:
* Barselona: 744&nbsp;km
* Bilbao: 284&nbsp;km
* Burgos: 132&nbsp;km
* La Coruña: 441&nbsp;km
* León: 160&nbsp;km
* Madrid: 214&nbsp;km
* Salamanca: 119&nbsp;km
* Sevilla: 680&nbsp;km
* Valensiya: 579&nbsp;km
* Zaragoza: 385&nbsp;km

## İklim

## Etimoloji

Valladolid isminin büyük ihtimalle Latince *vadi* anlamına gelen *Vallis* ve Kelt kökenli *Tolitum* 'dan geldiği tahmin edilmektedir. Bir diğer varsayım ise Arapça بلد الوليد (Beled ül Velid) yani *Velid'in Şehri* 'dir.

## Demografi

Valladolid belediye sınırları içinde nüfus (2010 tahmini itibarıyla) 315.522 kişi olup nüfus yoğunluğu 1.594,27 kişi/km² olur. Valladolid belediye sınırları içinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:

1.000 Kişi

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:500 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:360
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:45 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:9 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1842 text:1842
 bar:1857 text:1857
 bar:1860 text:1860
 bar:1877 text:1877
 bar:1887 text:1887
 bar:1897 text:1897
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1940 text:1940
 bar:1950 text:1950
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2010 text:2010

PlotData=
 color:d width:15 align:left

 bar:1842 from:0 till: 19
 bar:1857 from:0 till: 42
 bar:1860 from:0 till: 43
 bar:1877 from:0 till: 52
 bar:1887 from:0 till: 62
 bar:1897 from:0 till: 69
 bar:1900 from:0 till: 69
 bar:1910 from:0 till: 71
 bar:1920 from:0 till: 77
 bar:1930 from:0 till: 91
 bar:1940 from:0 till: 116
 bar:1950 from:0 till: 124
 bar:1960 from:0 till: 152
 bar:1970 from:0 till: 236
 bar:1981 from:0 till: 330
 bar:1991 from:0 till: 346
 bar:2001 from:0 till: 317
 bar:2010 from:0 till: 316

PlotData=

 bar:1842 at: 19 fontsize:s text: 19 shift:(-5,5)
 bar:1857 at: 42 fontsize:s text: 42 shift:(-5,5)
 bar:1860 at: 43 fontsize:s text: 43 shift:(-5,5)
 bar:1877 at: 52 fontsize:s text: 52 shift:(-5,5)
 bar:1887 at: 62 fontsize:s text: 62 shift:(-5,5)
 bar:1897 at: 69 fontsize:s text: 69 shift:(-5,5)
 bar:1900 at: 69 fontsize:s text: 69 shift:(-5,5)
 bar:1910 at: 71 fontsize:s text: 71 shift:(-5,5)
 bar:1920 at: 77 fontsize:s text: 77 shift:(-5,5)
 bar:1930 at: 91 fontsize:S text: 91 shift:(-5,5)
 bar:1940 at: 116 fontsize:S text: 116 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 124 fontsize:S text: 124 shift:(-10,5)
 bar:1960 at: 152 fontsize:S text: 152 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 236 fontsize:S text: 236 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 330 fontsize:S text: 330 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 346 fontsize:S text: 346 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 317 fontsize:S text: 317 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 316 fontsize:S text: 316 shift:(-10,5)


:Kaynak: INE - Instituto Nacional de Estadística, İspanya

## Ekonomi

Valladolid, İspanya'da önemli bir ekonomik merkezdir. Otomotiv endüstrisi, daha sonra Renault España olan FASA-Renault'un 1953'te Renault markalı araçların montajı için kurulmasından bu yana şehir ekonomisinin ana motorlarından biridir. Dört yıl sonra, 1957'de Sava kuruldu ve ticari araç üretmeye başladı. Sava daha sonra Pegaso tarafından ve 1990'dan beri İtalyan kamyon üreticisi Iveco tarafından satın alındı. Fransız lastik üreticisi Michelin ile birlikte Renault ve Iveco şehrin en önemli sanayi şirketlerini oluşturur.

Otomotiv ve otomotiv yan sanayilerinin yanı sıra diğer önemli sanayi sektörleri gıda işleme (Acor ve Queserías Entrepinares gibi yerel şirketler ve Cadbury, Lactalis veya Lesaffre gibi çok uluslu şirketlerin tesisleri ile), metalürji (Lingotes Especiales, Saeta basınçlı döküm...), kimya ve matbaa baskısıdır.

2007 yılında sanayi işyerlerinde toplam işçilerin %14'üne karşılık gelen toplam 22.013 kişi istihdam edilmiştir.

İstihdam açısından Valladolid'in ana ekonomik sektörü sosyal güvenlikli Valladolid çalışanlarının %74,2'sini temsil eden 111.988 kişiyi istihdam eden hizmet sektörüdür.

İnşaat sektörü 2007 yılında 15.493 kişiyi istihdam ederek toplam çalışanların %10,3'ünü temsil etti.

Tarım, şehirde yalnızca 2.355 kişiyi istihdam eden (toplamın %1,5'i) küçük bir sektördür. En çok üretilen ürünler buğday, arpa ve şeker pancarı'dır.

2013 yılında milyon € cinsinden ciroya göre ilk 10 şirket şunlardı: Renault (4.596), Michelin (2.670), Iveco (1.600), Valladolid merkezli süpermarket zinciri Grupo El Árbol (849), peynir işleme Queserías Entrepinares (204), şeker işleme Acor (201), hizmet grubu Grupo Norte (174), otomobil yedek parça şirketleri Faurecia-Asientos de Castilla y León (143), Sada (129) ve Hipereco (108).

## Kültür

### Diller

İspanyolca, şehirdeki tek resmi dildir. Valladolid *[[Don Kişot]]*,’ un  yazarı Miguel de Cervantes yanı sıra José Zorrilla veya Miguel Delibes gibi yazarların yaşadığı yer olmasıyla ve Üniversite'nin itici gücü ile dikkat çeker. Şehir, İspanyolca (Dil turizmi) öğrenmek isteyen çok sayıda insanı çekmesiyle öne çıkar.

### Paskalya

Çile Haftası (İspanyolca "Semana Santa"), Valladolid'deki en iyi bilinen Katolik geleneklerinden biridir. Kutsal Cuma alayları, Kastilya dini heykellerinin enfes ve zengin sergisi olarak kabul edilir. Bu günün sabahında tarikat üyeleri at sırtında şehrin her yerinde şiirsel bir bildiri yayınlar. "Yedi Sözün Vaazı" Plaza Mayor Meydanı'nda söylenir. Öğleden sonra, çoğu 16. ve 17. yüzyıllardan kalma 31 pasodan (dini heykeller) oluşan Passion Alayı'na binlerce insan katılır. Alaydaki son heykel Virgen de las Angustias'tır ve içinde onuruna söylenen Salve Popular şarkısı ile kiliseye dönüş, kutlamaların en duygusal anlarındandır.

Paskalya, Valladolid'deki en görkemli ve duygusal bayramlardan biridir. Dini bağlılık, sanat, renk ve müzik, İsa Mesih'in dirilişini anmak için alayların eylemlerinde birleşir. Farklı Paskalya tarikatlarının üyeleri, özel cübbeleriyle, davul ve müzik eşliğinde dini heykeller (pasolar) taşıyarak sokaklarda geçit töreni yapar.

### Seminci

Şehir aynı zamanda önde gelen (ve en eski) uluslararası film festivallerinden biri olan ve 1956'da kurulmuş *Semana Internacional de Cine de Valladolid (Seminci)*'e ev sahipliği yapar.

Valladolid, devlet sansüründeki çeşitli boşluklardan geçerek, aksi takdirde İspanya'da görülmesi imkansız olan filmleri sunmayı başardı. Seyircilerden ve eleştirmenlerden bir ödül veya coşkulu bir karşılama, birçok durumda, resmi devlet kurumlarının, Francisco Franco rejiminin kendi ideolojisine aykırı bulduğu bazı filmlere onay vermesi anlamına geliyordu.

1975'te Franco'nun ölümünden sonra bile Valladolid, yasaklanan filmler için "deneme alanı" olmaya devam etti. Örneğin, Stanley Kubrick'in *[[Otomatik Portakal (film)|Otomatik Portakal]]* filminin 1975 festivalinde İspanya'daki prömiyeri hala bir dönüm noktası olarak hatırlanır.

### Yerel mutfak

Bir iç bölge olmasına rağmen, bazıları Kantabria Denizi'nden getirilen balıklar yaygın olarak tüketilir. Çipura ve barlam balığı gibi balıklar Valladolid mutfağının önemli bir parçasıdır. Ancak, Valladolid'in ana özelliği lechazo'dur (emziren kuzu). Lechazo odun fırınında yavaş yavaş kızartılır ve salata ile servis edilir.

Valladolid ayrıca çok çeşitli yabani mantarlar sunar. Kuşkonmaz, hindiba ve fasulye de bulunabilir. Beyaz fasulye ve mercimek gibi bazı baklagiller özellikle iyidir. Çam fıstığı da büyük miktarda üretilir.

Ünlü pata de mulo (katır ayağı) olan Villalón de Campos'tan koyun peyniri genellikle olgunlaşmamıştır (tazedir) ancak sertleştirilirse, olgunlaşma süreci öyle bir lezzet ortaya çıkarır ki, İspanya'daki en iyi koyun peynirleriyle rekabet edebilir.

Valladolid'de Medina del Campo'dan gelen lezzetli cuadros, muffinler, domuz tırmalama ekmeği ve bir marul başını andıran eşmerkezli daireler desenli lechuguinos gibi her yemeğe uygun bir ekmek vardır.

Valladolid şehrinin hamur işleri ve unlu mamulleri, özellikle St. Mary's halka şeklindeki hamur işleri, St. Claire's pandİspanyaları, çam fıstığı topları ve kremalı börekleri iyi bilinir.

Valladolid aynı zamanda şarap üreticisidir. Cigales Menşe Tanımı kapsamına girenler çok iyidir. Rueda'dan gelen beyaz şaraplar ve Ribera del Duero'dan gelen kırmızı şaraplar kaliteleriyle tanınırlar.

## Kardeş şehirler
Valladolid'in şu kardeş şehirleri bulunmaktadır:
* 
* 
* 
* 
* 

## Galeri

Dosya:ValladolidAyto 20-4-03.JPG|Valladolid - Plaza Mayor ve Belediye sarayı
Dosya:Valladolid - Catedral.jpg  |Valladolid - Katedral
Dosya:Fachada de la iglesia conventual de San Pablo (Valladolid).jpg |Valladolid - San Pablo Kilise cephesi 
Dosya:227021542 3b4805c63c b.jpg |Valladolid - tarihsel merkezde eski sokaklar
Dosya:Valladolid - Palacio de Santa Cruz.jpg |Valladolid - Kutsal Haç Sarayı
Dosya:Valladolid - Academia de Caballeria.jpg|Valladolid - Academia de Caballeria
Dosya:116255889 a77ca6ac75.jpg|Valladolid - Pisuerga Nehri ve Parque de las Moreras parkı
Dosya:Casacervantes jardin lou.JPG |Valladolid - Cervantes'in evi
Dosya:Puente de Hispanoamérica en Valladolid.JPG  |Valladolid - Hispanoamérica köprüsü


## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Valladolid ili
* Kastilya Leon

## Dış bağlantılar

* Valladolid Belediye Başkanlığı
* Valladolid ili Turizmi 
* Valladolid Üniversitesi