Temmuz 2023 Cenin saldırısı

3 Temmuz 2023'te İsrail ordusu, İsrail işgali altındaki Batı Şeria'da bulunan Filistin şehri Cenin'deki Cenin mülteci kampına büyük bir saldırı düzenledi. İsrail hükûmeti, "Ev ve Bahçe Operasyonu" adı verilen operasyonun amacının kamp içindeki militanları hedef almak olduğunu belirtti.

Cenin mülteci kampı, 1948 Filistin Savaşı'ndan kaçan ya da İsrail güçleri tarafından sürülen Filistinlilerin barınması amacıyla 1953 yılında kurulmuştur. Tahmini nüfusu 18,000 olan kamp, yüksek yoksulluk ve işsizlik oranlarından muzdariptir. İsrail-Filistin çatışmasında sık sık olayların yaşandığı bir yer olmuştur. İsrail-Filistin şiddetinin 2022 baharında tırmanmasından bu yana, Cenin kampı ve komşu kasabası gerilimin odak noktası olmaya devam ediyor. Cenin tarihsel olarak İsrail'e karşı silahlı direnişin kalesi olmuş ve İkinci İntifada sırasında önemli bir sürtüşme kaynağı olmuştur. İsrail Dışişleri Bakanı Eli Cohen kampı "terörist faaliyetlerin merkezi" olarak tanımladı ve İran'ı kamptaki militanları finanse etmekle suçladı.

Saldırı 3 Temmuz'un erken saatlerinde başladı ve aralarında en az 9 militanın da bulunduğu en az 12 Filistinlinin ölümü ve 100 kişinin de yaralanmasıyla sonuçlandı. Ordu, operasyonun Cenin'deki mülteci kampı bölgesiyle sınırlı "bir dizi operasyondan biri" olduğunu vurguladı. İsrail saldırısı nedeniyle 500 kadar Filistinli aile evlerini terk etmek zorunda kaldı.

## Arka plan
Cenin mülteci kampı, 1948 Filistin Savaşı'ndan kaçan veya İsrail güçleri tarafından sürülen Filistinlilerin barınması amacıyla 1953 yılında kurulmuştur. UNRWA tarafından 33.000/km2 olarak tahmin edilen yüksek nüfus yoğunluğuna sahip kampın tahmini nüfusu 18.000'dir. Kamp, yüksek yoksulluk ve işsizlik oranlarından muzdariptir ve büyük ölçüde İsrail'in Cenin ekonomisinin %80'ini etkileyen yaptırımları nedeniyle zor yaşam koşullarıyla karşı karşıyadır. İsrail-Filistin çatışmasında birçok olayın sıkça yaşandığı bir yer olmuştur.

2023 yılında mülteci kampı, İsrail hükûmetinin İsrail içindeki saldırılardan sorumlu militanları barındırdığına inanması nedeniyle İsrail güçleri tarafından defalarca hedef alındı. İsrail hükûmeti kampa yönelik baskılara öncelik verdi. Saldırı, iki hafta önce Cenin'de yaşanan bir başka şiddetli çatışma, bölgeden kaynaklanan bir roket olayı, 2006'dan bu yana Batı Şeria'daki ilk İsrail insansız hava aracı saldırısı ve yerleşimcilerin Filistin köylerine saldırıları gibi Batı Şeria'da artan şiddet olaylarının ortasında gerçekleşti. Ayrıca, Haziran ayında dört İsraillinin ölümüyle sonuçlanan silahlı saldırı olayı da dahil olmak üzere İsrailli yerleşimcilere yönelik bir dizi saldırıya karşılık verilmesi için ülke içinde artan bir baskı vardı. Başbakan Benjamin Netanyahu'nun sağcı hükûmetinin etkili üyeleri de bölgede devam eden şiddete karşı daha kapsamlı bir askeri misilleme yapılmasını savundular.

## Saldırı

Saldırı, saat 1'den kısa bir süre sonra IDF'nin "terörist altyapısı" olarak adlandırdığı alana insansız hava araçlarıyla yapılan saldırılarla başladı. Hava saldırılarını, gün ortasına kadar kampta kalan birliklerin konuşlandırılması izledi. İsrail güçleri kampa girdikten sonra çatışmalar yaklaşık 14 saat boyunca devam etti. IDF sözcüsü Yarbay Richard Hecht operasyona tugay büyüklüğünde bir kuvvet oluşturan yaklaşık 2,000 askerin katıldığını açıkladı.

Filistin Sağlık Bakanlığı'na göre olayda üçü çocuk olmak üzere en az 10 Filistinli hayatını kaybetti, 100 kişi yaralandı ve 20'sinin durumu kritik. Pazartesi günü hayatını kaybedenlerin en büyüğü 23 yaşındaydı. Gazeteciler de olayları haberleştirirken İsrail ateşinin hedefi olduklarını bildirdi.

Filistinli kaynaklar 3,000 kişinin çatışmalardan kaçmak için kamptan kaçtığını ya da tahliye edildiğini belirtti. Filistin Kızılayı, bölgede devam eden İsrail askeri faaliyetleri nedeniyle sayıların artmasını beklediğini belirtti. UNRWA kamp sakinlerinin ayrıldığını doğruladı.

İsrail ordusu, silah üretimiyle ilgili üç tesis keşfettiğini ve silah zulaları ile yüzlerce patlayıcıya el koyduğunu belirtti. Operasyon sırasında atılan füzelerin Cenin Tugayları militanları tarafından kullanılan bir ortak operasyon merkezinin yanı sıra silah üretimi ve patlayıcı cihazların depolanmasından sorumlu bir tesisi vurduğu da bildirildi.

## Kayıplar
Ölen 12 Filistinliden sekizini Filistin İslami Cihad militanları üstlendi. En az bir kişi de Hamas militanıydı.

ldürülen 12 Filistinlinin yanı sıra Egoz birliğinden 23 yaşındaki İsrailli asker Başçavuş David Yitzhak da operasyon sırasında öldürüldü. IDF tarafından yürütülen bir soruşturma, Yitzhak'ın kamptan çekilmeyi güvence altına alırken yanlış tanımlama nedeniyle diğer İsrailli komandolar tarafından bir dost ateşi vakasında yanlışlıkla vurulduğunu ortaya çıkardı. Soruşturma, IDF'nin geri çekilmesindeki konumlandırma sorunlarının altını çizdi ve Oz Tugayı subaylarına karşı çeşitli "disiplin cezaları" verilmesine yol açtı.

## Tepkiler

### Filistin
Filistin Devlet Başkanlığı Sözcüsü Nabil Abu Rudeineh, Filistin halkının "bu acımasız saldırganlık karşısında" boyun eğmeyeceğini, teslim olmayacağını ya da geri adım atmayacağını belirtti.

Gazze Şeridi içinde, iktidardaki Hamas partisi ve FHKC gibi yerel siyasi gruplar tarafından Cenin ile dayanışma amacıyla bir yürüyüş düzenlendi. 

Ölenler için ilk cenaze töreni 5 Temmuz'da gerçekleşti. Mahmud Abbas'ın müttefiki Mahmud Alul'un da aralarında bulunduğu üst düzey Filistin Yönetimi üyeleri saygılarını sunmak için geldiklerinde, yas tutanlar tarafından tartaklandı ve kovalandılar.

### Uluslararası
Ürdün, Cezayir, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) şiddeti kınadı.

Hizbullah da saldırıları kınayarak Filistinlilerin "düşmanı yaptıklarına pişman edecek birçok alternatif ve araca" sahip olduğunu belirtti.

### Birleşmiş Milletler ve AB
BM'nin Filistin bölgelerindeki insani yardım koordinatörü Lynn Hastings, Twitter hesabından İsrail'in kapsamlı askeri operasyonundan duyduğu endişeyi dile getirerek, hava saldırılarının yoğun nüfuslu bir mülteci kampında gerçekleştiğine dikkat çekti.

6 Temmuz'da "açıkça öfkelenmiş" bir BM Genel Sekreteri olan António Guterres, İsrail'i nadiren kınayan bir açıklama yaparak saldırıyı aşırı güç kullanımı nedeniyle kınadı ve İsrail'in "işgalci güç olarak sivil halkın tüm şiddet eylemlerine karşı korunmasını sağlama sorumluluğu olduğunu" söyledi. Açıklama, önceki gün BM'nin üç bağımsız insan hakları uzmanının Çarşamba günü yaptığı ve eylemlerin "uluslararası hukukun ve güç kullanımına ilişkin standartların korkunç bir şekilde ihlal edilmesi anlamına geldiğini ve savaş suçu teşkil edebileceğini" belirten açıklamayı takip etti. İsrail açıklamanın geri çekilmesini talep ederken Guterres bu talebi reddetti.

Avrupa Birliği'nin Filistin topraklarındaki temsilcisi Sven Kuehn von Burgsdorff, 25 ülkeden BM yetkilileri ve diplomatlardan oluşan bir heyetin başında 8 Temmuz'da kampa giderek Guterres'in sözlerini tekrarladı, saldırıyı uluslararası hukukun ihlali olarak niteledi ve çatışmaya siyasi bir çözüm bulunması çağrısında bulundu.

## Sonrası
4 Temmuz'da Tel Aviv'de Filistinli bir kişi tarafından gerçekleştirilen araçlı ve bıçaklı saldırıda dokuz kişi yaralandı. Hamas saldırının "kahramanca ve Cenin'deki askeri operasyonun intikamı" olduğunu iddia etti.

5 Temmuz günü Gerizim Dağı yakınlarında silahlı militanlar bir İsrail polis aracına ateş açarak araca ve yerel bir dükkana zarar verdi. Saldırıda herhangi bir İsrailli ya da militanın yaralanmadığı bildirildi. Saldırının sorumluluğunu FHKC'nin silahlı kanadı Ebu Ali Mustafa Tugayları üstlendi. Bir gün sonra, silahlı saldırıdan sorumlu olduğu iddia edilen iki Filistinli silahlı kişi, Nablus'ta kendilerini tutuklamaya çalışan İsrail askerleri tarafından öldürüldü.

6 Temmuz günü, Kedumim İsrail yerleşimi yakınlarında aracını incelemek üzere duran güvenlik güçlerine Filistinli bir saldırgan tarafından ateş açılması sonucu bir IDF askeri hayatını kaybetti. Saldırgan olay yerinden kaçtıktan sonra İsrail güçleri tarafından öldürüldü. Saldırıyı üstlenen Hamas, İsrail'in iki gün önce Cenin'e düzenlediği saldırıya misilleme olarak bu saldırıyı "kahramanca bir operasyon" olarak nitelendirdi.

## Ayrıca bakınız

* 2023 İsrail-Hamas savaşının ana hatları
* 2023 Filistin-İsrail Savaşı kronolojisi
* Ocak 2023 Cenin saldırısı
* Şubat 2023 Nablus saldırısı
* Haziran 2023 Cenin saldırısı

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* OCHA flaş güncellemesi 1
* OCHA flaş güncellemesi 2
* UNWRA durum raporu
* OCHA durum raporu 2
* İsrail'in Cenin'e baskınları