IUCN Kırmızı Listesi

**[[Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği|IUCN]] Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi** ("IUCN Kırmızı Listesi") ve bitki ve hayvan türlerinin dünyadaki en kapsamlı Küresel Koruma durumu envanteridir. IUCN Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir.

IUCN Kırmızı Listesi, kesin ölçüt kullanılarak, binlerce tür ve alttürlerin nesillerinin tükenme riskini değerlendirerek oluşturulmaktadır. Bu ölçüt tüm türlerle ve dünyanın her bölgesi ile ilgilidir. Kırmızı Liste ile amaçlanan; koruma meselelerine kamunun ve politikacıların dikkatini çekmek ve bununla birlikte türlerin yok oluşunu azaltmak için uluslararası camiaya yardım etmektir. Güçlü bir bilimsel altyapı ile oluşturulan IUCN Kırmızı Listesi, biyolojik çeşitliliğin durumu ile ilgili en geçerli rehber olarak kabul edilmektedir.

## Yayınlar
### 2012
2012 Kırmızı Listesi, 19 Temmuz 2012'de Rio+20 Dünya Zirvesi'nde açıklandı; yaklaşık 2.000 tür eklendi; 4 tür nesli tükenenler listesine, 2 tür ise yeniden keşfedilenler listesine eklendi. IUCN, toplam 63.837 türü değerlendirdi ve bunlardan 19.817'sinin nesli tükenme tehlikesi altında olduğunu ortaya koydu. 3.947 tür "kritik düzeyde tehlike altında", 5.766 tür ise "tehlikede" olarak nitelendirilirken, 10.000'den fazla tür "hassas" olarak listelendi. Amfibi türlerinin %41'i, resif oluşturan mercanların %33'ü, iğne yapraklıların %30'u, memelilerin %25'i ve kuşların %13'ü tehdit altında. IUCN Kırmızı Listesi, Hindistan'dan 132 bitki ve hayvan türünü "kritik düzeyde tehlike altında" olarak listeledi.

### 2006
En son güncelleme 2006 Kırmızı Listesi, 4 Mayıs 2006 tarihlidir. 40.168 türü ve buna ek olarak 2.160 alttürü, sualtı nesillerini, alt nüfusu bir bütün olarak değerlendirir.

Bir bütün olarak incelenen türlerden, 16.118 tanesi tehlike altında olarak belirlenmiştir. Bunlardan, 7.725 tanesi hayvanlar, 8.390 tanesi bitkiler ve üç tanesi küf ve mantarlardır.

Bu yayımda, 2004 yılındaki yayım üzerinde bir değişiklik yapılmadan, 784 türün milattan sonra 1500 yılından itibaren neslinin tükenmesini listelemektedir. Bu 2000 yılındaki listenin (766) 18 fazlasıdır. Her yıl az sayıda nesli tükenmiş türler ya yeni bulunmakta, ya fosil türüne dönüşmekte ya da üzerinde yeterli bilgi bulunmayan kategorisine alınmaktadırlar. 2002 yılında nesli tükenmiş olanlar listesi 759 türe kadar düşmüş ancak o zamandan bugüne artış sergilemektedir.

## Kategoriler
Kategoriler 10 grupta tasnif edilmiştir; bu tasnifte, tükenme hızı, nüfus büyüklüğü, coğrafi dağılım alanları ile nüfus ve dağılım derecesi kriterleri dikkate alınmıştır.

* **EX: ([[Soy tükenmesi|Tükenmiş]])**: Kuşkuya yer bırakmayacak delillerle soyu tükenmiş olduğu ispatlanan türler.
* **EW: ([[Doğal ortamında tükenen türler|Doğal ortamında tükenmiş]])**: Vahşi yaşamda soyu tükenmiş, fakat diğer alanlarda (yetiştirme veya sergileme amaçlı) varlığını sürdüren türler.
* **CR: ([[Kritik tehlikedeki türler|Kritik tehlikede]])**: Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi *had safhada (extreme)* olan türler.
* **EN: ([[Tehlikedeki türler|Tehlikede]])**: Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi *çok büyük* olan türler.
* **VU: ([[Hassas türler|Hassas]])**: Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi *büyük* olan türler.
* **NT: ([[Neredeyse tehdit altındaki türler|Neredeyse tehdit altında]])**: Şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday olan türler.
* **LC: ([[Asgari endişe altındaki türler|Asgari endişe]])**: Yaygın bulunan türler.
* **DD: ([[Durumu belirsiz türler|Yetersiz veri]])**: Üzerinde yeterli bilgi bulunmayan türler.
* **NE: ([[Belirlenmedi]])**: Şimdiye kadar yukardaki kriterlere uygunluğu değerlendirilmemiş türler.

1994 yıllı eski tasnif sekiz kategori içermekteydi. Az Risk "Lower Risk" kategorisi 3 alt kategori içermekteydi: "Near Threatened" şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday olan türler, "Least Concern" yaygın bulunan türler ve "Conservation Dependent" şu anda tehlikede olmayan fakat yakın gelecekte VU, EN veya CR kategorisine girmeye aday olan türler.

IUCN Kırmızı Liste tartışılırken, "threatened" (tehlike altında olan) resmi terimi iki kategoriyi içine alır : 
* **Kritik tehlikede:** Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi *had safhada (extreme)* olan türler,
* **Tehlikede:** Vahşi yaşamda soyu tükenme tehlikesi *çok büyük* olan türler

## Ayrıca bakınız
* Korunma durumu
* Nesli tükenmekte olan türlerin tam listesi

## Dış bağlantılar
* Afrika'daki Zürafalar Tehlikede
* IUCN Red List of Threatened Species / IUCN Kırmızı Listesi

## Kaynakça

* IUCN, 2006. Summary Statistics for Globally Threatened Species (1, 3a , 3b ). Retrieved 5 May, 2006.
* IUCN, 1994. Categories & Criteria (version 2.3). Retrieved February 12, 2005.
* IUCN, 2001. Categories & Criteria (version 3.1). Retrieved February 12, 2005.
* Rodrigues, A.S.L., Pilgrim, J.D., Lamoreaux, J.L., Hoffmann, M. & Brooks, T.M. 2006. The value of the IUCN Red List for conservation. Trends in Ecology & Evolution 21(2): 71-76.