Farabundo Martí Ulusal Kurtuluş Cephesi

**Farabundo Martí Ulusal Kurtuluş Cephesi** (, *FLMN*), El Salvador'da iki büyük siyasi partiden biridir. 10 Ekim 1980 tarihinde Farabundo Martí Halk Kurtuluş Kuvvetleri (FPL), Halk Devrimci Ordusu (ERP), Ulusal Direniş (RN), Salvador Komünist Partisi (PCS) ve Orta Amerika Devrimci İşçi Partisi (PRTC) olmak üzere beş solcu gerilla örgütünün birleşmesiyle kurulmuştur.

## İdeoloji

### Siyasi görüşleri
Marksizm-Leninizm'in siyasi ve toplumsal görüşlerinden etkilenerek kurulan FMLN, kendisini oluşturan bileşenlerin yaklaşımlarını yansıtmaya devam etmiştir. PCS'nin benimsediği demokratik mücadele eğilimi ve FPL'nin aradığı gerilla savaşı yöntemlerini birleştirerek, iktidarı elde edebilmek için ülkedeki büyük solcu grupların ortak hareket etmelerini amaçlamışlardır. El Salvador'un kültürel değerleri ve Farabundo Marti'nin devrimciliğini örnek almışlar, zaman içerisinde özgün bir sosyalizm yorumu geliştirmişlerdir.

Salvador İç Savaşı'nın başlamasıyla birlikte hükûmete karşı uzun soluklu bir silahlı mücadele başlatmışlar ve kurtarılmış bölgeler ilan etmişlerdir. Bu dönemde, sol milliyetçilik ve kurtuluş teolojisi başta olmak üzere daha kapsayıcı ideolojileri de görüşlerine dahil etmişlerdir. Schafik Handal gibi teorisyenlerin yanı sıra, Batı Marksizmi'ni benimseyen Antonio Gramsci ve Louis Althusser'in yorumlarından da etkilenmişlerdir. Küba Devrimi ve Vietnam Savaşı'nın birikiminden çok yararlanmışlardır.

1992 yılında Salvador İç Savaşı'nın sona ermesiyle birlikte, FMLN'nin politikaları Marksizm-Leninizm'den demokratik sosyalizme dönme eğilimi göstermiştir. Günümüzde, parti içerisinde Latin Amerika'daki diğer sosyalist partilerle iş birliği içerisinde olan bazı radikal fraksiyonlar bulunmaya devam etmektedir. Ancak, sosyal demokrasi ve ilericiliğe daha yakın duran, pragmatik siyaseti savunan liderlerin sayısı artmaktadır.

2009 yılında sosyal demokrat yöneticilerden Mauricio Funes ve 2014 yılında eski bir isyancı olan Salvador Sanchez Ceren, çoğunluğu elde ederek iktidara gelmişlerdir.

### Ekonomik görüşleri
FMLN'nin ekonomi politikaları, sosyal adalet üzerine kurulmuş ve ülke içerisinde eşitliğin sağlanmasını amaçlamıştır. Marksist ekonominin yanı sıra, piyasa sosyalizmi ve ekonomik demokrasi gibi teorilerden etkilenmişlerdir. 2009 yılında başlayan ve 2019 yılında son bulan FMLN yönetimi, ekonomide izleyeceği politikaları bazı temel görüşler çerçevesinde geliştirmiştir:

* Devlet, gerekli olduğu noktalarda piyasayı düzenlemelidir. Kamulaştırma politikaları, sağlıklı bir şekilde uygulandığında ülkenin gelişimine ciddi katkılarda bulunur.
* Eğitim ve sağlık alanlarında, yoksullukla mücadele edilmeli ve toplumun alt sınıflarına ulaşılması için çalışılmalıdır.
* Yerli üretim artırılmalı ve yeni istihdam olanaklarının oluşturulması için, küçük ve orta büyüklükteki işletmelere krediler verilmelidir.
* Toprak reformu gerçekleştirilmeli, tarım arazilerinin kontrolü sosyal mülkiyete dayalı olacak şekilde yeniden düzenlenmelidir.
* Aşamalı vergi uygulanmalı, toplumun üst sınıflarına doğru oranların kademeli olarak arttığı bir politika izlenmelidir. Devlet, vergi tabanını genişletmeli ve vergi kaçakçılığı başta olmak üzere, ekonomiye zarar veren sosyal faktörlerle mücadele etmelidir.
* Altyapı üzerine yapılan yatırımlar ve enerji kaynaklarına ayrılan bütçe artırılmalıdır.
FMLN, hedeflerinin çoğunda ilerlemeler kaydetmesine rağmen, gerçekleştirdiği reformlarda beklentilerin altında kalmıştır. Bu süreçte uyguladıkları politikalar, piyasa şartlarını yeterince göz önünde bulundurmadığı ve yoksulluğu yeterince azaltamadığı gibi gerekçelerle eleştirilmiştir.

El Salvador, makroekonomik verilere bakıldığında, FMLN yönetiminde ekonomik büyümesini sürdürmüştür. Mauricio Funes'in başkanlığında gayri safi yurt içi hasıla, %28 oranında artarak 22.6 milyar dolara ulaşmıştır. Salvador Sanchez Ceren'in liderliğinde ise, %19 oranında bir büyüme göstererek 26.8 milyar dolar olmuştur. Çin'le diplomatik ve ekonomik ilişkiler, ülke tarihinde ilk kez bu dönemde kurulmuştur. 2009 yılında ihracat 4.2 milyar dolarla sınırlı kalırken, 2019 yılında 6.3 milyar dolara yükselmiştir.

### Dini görüşleri
FSLN'ye benzer bir şekilde İncil'in ve Hristiyan geleneğinin insanları eşitsizliğe karşı çıkmaya ve adaletli bir düzen kurmaya teşvik ettiğini düşünmüşlerdir. Latin Amerika'da kurtuluş teolojisinden etkilenen birçok siyasi partide olduğu gibi, rahipler ve halk arasında kurulan ilişkiler, silahlı mücadele döneminde grubun kabul görmesini kolaylaştırmıştır. Hristiyan sosyalizmi, FMLN'nin yaklaşımlarında çoğu zaman belirleyici bir yere sahip olmuştur.

### Uluslararası ilişkiler
FMLN, Sao Paulo Forumu'nun katılımcılarından biri olmuş ve Orta Amerika Meclisi'nde Parlamenter Sol Grup dahilinde çalışmalar yürütmüştür. FSLN ve URNG'yle güçlü bağlantılar kurmuşlar, tarihsel olarak bazı aşırı sol gruplarla da birlikte hareket etmişlerdir. Salvador İç Savaşı sırasında Küba, Sovyetler Birliği, Libya Arap Cemahiriyesi ve Suriye gibi ülkeler tarafından desteklenmişlerdir.

## Dış bağlantılar
* 

## Kaynakça