open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yhprum Kanunu

**Yhprum kanunu** (İngilizce *Yhprum's Law*), Murphy Kanunları'nın tersidir (Yhprum = Murphy kelimenin tersi).

Yhprum kanununun basit bir özeti, "Çalışabilen her şey, çalışır." olarak da gösterilebilir.

Ancak Harvard Üniversitesi Siyasi Ekonomi dalın eğitim üyesi Richard Zeckhauser'e göre, "Çalışamayan yapılar (sistemler), yine de bazen çalışıyorlar" bu da "Bozuk saat bile günde iki kez doğruyu gösterir." felsefesinin türevi kabul edilebilir.

Resnick et al. (2004), bu kanunu kullanarak, eBay'deki sıralama (ranking) sistemine katılımın ne kadar özverili ve düzgün bir şekilde işlediğini açıklayabildi.

## Genel kurallar

# Bir şeyin olma ihtimali varsa mutlaka olur.
# Çalışabilen her şey, çalışır.
# Çalışamayan sistemler, yine de bazen çalışır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* https://web.archive.org/web/20060903193033/http://ksghome.harvard.edu/%7ERZeckhauser/postcards.pdf
Çapraz satış

**Çapraz satış** (İngilizce: *cross selling*), müşteriye genel satın alma eğilimini analiz ederek birbiriyle ilişkili ürün veya hizmetleri satma stratejisi. Çapraz satış uygulamalarında müşteri eğilimlerini tespit etmek amacıyla genel olarak veri madenciliği adı verilen istatistiksel teknikler kullanılır.
Maden cevheri

**Maden cevheri** ya da kısaca **maden** ya da **cevher**, yer kabuğunda iç ve dış doğal etkenlerle oluşan, ekonomik yönden değer taşıyan minerallere verilen ad. Her mineral cevher değeri taşımaz. Bir mineralin cevher değeri taşıması için piyasa şartları gibi birtakım ekonomik etkenlerce belirlenen Tenör değerlerine sahip olması gerekir. Maden sözcüğü aynı zamanda "maden ocağı" anlamında da kullanılır.

## Etimoloji
Maden sözcüğü Arapça kökenlidir ve "toprağın içinde sarılı olmak" kökünden gelir. Cevher sözcüğü de yine Arapça kökenlidir ve "öz, kıymetli taş" anlamlarına gelir.

## Maden bulma ve çıkarma
Madenlerin ekonomiye kazandırılması süreci, jeoloji mühendislerinden, maden mühendisleri ve metalurji ve malzeme mühendislerine kadar çeşitli mühendislik dallarında çalışan mühendisleri içine alan uzun bir süreçtir. Birçok maden çeşidi vardır. Bunlardan yüzeye yakın olanlar açık işletme, derindekiler ise kapalı işletme teşekkülleri ile çıkartılır. Elmas madeni bu gruba örnek olarak verilebilir.

Bozulmuş veya tahrip edilmiş maden alanlarının (ocaklarının) peyzaj mimarlığı mesleği faaliyet alanları içerisinde arazi biçimlendirme mühendisliği(Grading-engineering) ve bitkisel tasarımlar ile yeniden onarımı ile ülkeye kazandırılması görsel ve doğal kirliliğin azaltılması, vahşi yaşamın korunması ve rekreasyonel faaliyet alanları için daha sağlıklı mekanlar yaratılmasında önemli rol oynar.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Madencilik
**Türkiye'de madencilik
* Değerli taş
* Madenlerde havalandırma
Ahmed Esad Paşa

**Sakızlı Ahmed Esad Paşa** (1828, Sakız - 1875, İzmir), Osmanlı devlet adamı. Abdülaziz'in saltanatında iki dönem sadrazamlık yapmıştır. Darüşşafaka'nın kurucularındandır. Sanat tarihçi Celal Esad Arseven'in babasıdır.

## Hayatı
1828 yılında Sakız Adasında doğdu. Sakız Müftüsü Süleyman Bey'in oğlu olup, Müşir Kâzım Paşa'nın ağabeyidir. 1852 yılında Işıklar Askerî Lisesi'nden, 1858 yılında ise kurmay yüzbaşı olarak Harp Akademisi'nden mezun oldu. Harp Akademisi'nde iken Fuat Paşa'nın dikkatini çekti. Fuat Paşa'nın sadrazam olmasından sonra Esat Bey Paris Ataşemiliterliğine ve Mekteb-i Osmanî Müdürlüğüne tayin edildi. Sultan Abdülaziz'in Fransa seyahatinde Padişaha takdim edildi ve tuğgeneralliğe yükseltildi. Paris sefaretinde çalıştı. Paris dönüşünde Cemiyet-i Tedrisiyye-i İslâmiye'ye (şimdiki adıyla Darüşşafaka Cemiyeti) katıldı. Cemiyet kurucuların büyük bir okul kurma düşüncelerine katılarak, bu okulun Paris civarında görüp incelediği kız ve erkek yetimlerine özgü yatılı bir okul olan Pritanée Militaire de la Flèche benzeri bir okul olmasını önerdi. Yanında okulun planını, öğrencilerin kılık kıyafetiyle ilgili çizimleri ve öğretim programını da getirmişti. Önerisi kurucularca kabul gördü ve Darüşşafaka kuruldu.

Ahmed Esad Paşa 1868 yılının Aralık ayında İşkodra valiliğine atandı. Bu görevi 1870 yılının Ağustos ayına kadar sürdürdükten sonra Hassa ordusu komutanı oldu. 1871 yılında Serasker oldu. Bu görevi 1872 yılında Sivas valiliği, Bahriye Nazırlığı ve ikinci bir defa seraskerlik izledi. 1873 yılının Şubat ayında Tophane müşiri oldu.

1873'te Konya valiliği görevini sürdürürken, 1290 kıtlığı olarak bilinen büyük kuraklık döneminde, Konya Mevlevi Dergâhı Postnişini Mahmut Sadrettin Çelebi ile birlikte aç ve çaresiz kalan halka yardım amaçlı çabalarıyla Sultan Abdülaziz'in dikkatini çekti.

Bu çalışmalarının sonucu olarak Abdülaziz'in saltanat döneminde 15 Şubat 1873 - 15 Nisan 1873 ve 26 Nisan 1875 - 26 Ağustos 1875 tarihleri arasında iki dönem -toplam beş ay yirmisekiz gün- sadrazamlık yaptı. Bu iki sadrazamlık görevi arasında Tophane müşirliği, Konya ve Suriye valilikleri ve ikinci bir defa Bahriye Nazırlığı görevlerini yürüttü.

Sadrazamlık da yaptığı 1875 yılı içerisinde yine kısa bir süre için önce Nafia Nazırlığı'na sonra da İzmir (Aydın) Valiliğine tayin edildi. Resmi bir ziyarete gittiği Denizli'de yorgunluk kahvesi içtikten sonra, kahveye konan zehirden hastalanarak öldü. Suçlu olarak kahveyi pişiren zenci köle hemen asıldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Buz, Ayhan (2009) "Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danişmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
* Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181.
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002) (Google books http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ,
* Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books: http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ&
Hüseyin Avni Paşa

**Hüseyin Avni Paşa** (, d. 1819 - ö. 15 Haziran 1876), Osmanlı devlet adamı ve asker. Sultan Abdülaziz saltanatında 15 Şubat 1874 - 26 Nisan 1875 tarihleri arasında bir yıl iki ay dokuz gün süreyle sadrazamlık görevinde bulundu. Sultan Abdülaziz'e  karşı yapılan darbe sonrası düzenlenen toplantı sırasında toplantıyı basan Kolağası Çerkes Hasan tarafından suikast sonucu öldürüldü.

## Hayatı
Hüseyin Avni, 1819 yılında Isparta'nın Gelendost İlçesinde doğdu. Babasının adı Eşekçi Ahmed idi. Öğrenimi için, babası tarafından İstanbul'a yollandı. Çorlulu Ali Paşa Medresesi'nde müderris olan dayısının yanına sığındı. Medresede Kur'an ve Arapça okudu. 1837 Temmuz'unda nefer(er) olarak Harbiye'nin hazırlık sınıfına alındı. 8 ay sonra imtihanla onbaşı, 1839 Temmuz'unda çavuş, sonra başçavuş oldu. 1842'de Erkân-ı Harbiye'den mülazım rütbesi ile mezun oldu. 1849'da kolağası rütbesiyle 28 yaşında Harb Akademisi'nden çıktı.

Hüseyin Avni, 1852 Haziran'ında binbaşı rütbesi ve *Bey* unvanı alarak Harbiye'ye taktik öğretmeni tayin edildi. 12 Haziran 1853'te yarbay rütbesiyle Şumnu'ya, sonra Sofya 'ya gönderildi. Daha sonra Vidin'deki tümenin kurmay başkanlığına getirildi. Çatana Muharebesi üzerine Sultan Abdülmecid, Hüseyin Avni Bey'e altın kabzalı kılıç, albay rütbesi verdi. Sonra mirliva olarak Kars'a, oradan Şumnu'ya gönderildi. 1858'de Mekteb-i Harbiye kumandanı, sonra mekatib-i askeriyye (askerî okullar) kumandanı oldu. Ocak 1868'de askeri şura reisi, Temmuz 1863'te müşir rütbesiyle Birinci Ordu kumandanı oldu. Rumlar ayaklanınca, 7 Mart 1867'de Girit'e yollandı. 29 Kasım 1867'de Girit Eyalet valisi oldu. 9 Şubat 1869'da Serasker olarak ilk defa imparatorluk hükûmetine girdi.

15 Şubat 1874 - 26 Nisan 1875 tarihleri arasında sadrazam oldu.

30 Mayıs 1876 tarihinde yapılan ve Midhat Paşa'yla birlikte padişah Abdülaziz'in tahttan indirilmesiyle sonuçlanan hükûmet darbesinin liderlerinden biriydi.  Ancak 15 Haziran 1876 gecesi Mithat Paşa'nın Beyazıt'taki evinde bir hükûmet toplantısına katılırken devrik padişah Abdülaziz'in kayınbiraderi Çerkes Hasan'ın konağa yaptığı baskın sırasında Hariciye Nazırı Mehmed Raşid Paşa ile beraber Çerkes Hasan tarafından öldürüldü.

## Ayrıca bakınız
* Dağılma Dönemi Osmanlı Sadrazamları listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Buz, Ayhan (2009) "Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danişmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul: Türkiye Yayınevi 
* Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181.
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002) (Google books http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ,
* Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books: http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ&
*Hüseyin Avni Paşa .
Ahmed Hamdi Paşa

**Ahmet Hamdi Paşa** (1826-1885), II. Abdülhamid saltanatında hükûmette nazırlık, valilik ve 11 Ocak 1878-4 Şubat 1878 tarihleri arasında yirmi dört gün sadrazamlık görevlerinde bulunmuş Abaza asıllı Osmanlı devlet adamıdır.

Ekim 1868-Nisan 1869 tarihleri arasında Evkaf Nazırlığı, Haziran-Ağustos 1871 ve Nisan 1873-Mart 1874 tarihleri arasında Maliye Nazırlığı, Nisan 1873-Mart 1874 tarihleri arasında Maliye nazırlığı, Kasım 1877-Ocak 1878 tarihleri arasında da Dahiliye Nazırlığı yapmıştır. Ayrıca Eylül 1871-Haziran 1872 tarihleri arasında Aydın valisi, Haziran 1872-Nisan 1873 tarihleri arasında Tuna valisi, Mart 1874-Ocak 1875 ve Şubat 1878-Ağustos 1880 tarihleri arasında Aydın valisi, Ocak 1875-Nisan 1876 ve Ağustos 1880-Eylül 1885 tarihleri arasında Şam valisi Ağustos 1876-Kasım 1877 tarihleri arasında da Hazine-i hassa nazırı olarak hizmet vermiştir.

En son olarak da II. Abdülhamid saltanatında 11 Ocak 1878-4 Şubat 1878 tarihleri arasında yirmi dört gün sadrazamlık yapmıştır.

1885'te öldü. Mezarı Lübnan'ın Beyrut şehrindeki Bachoura Mezarlığı'nda bulunmaktadır.
 
## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181.
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basımevi, (Dergah Yayınevi 2002) (Google books http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ,
* Tektaş, Nazım (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul: Çatı Yayınevi (Google books:
Mehmed Sâdık Paşa

**Mehmet Sâdık Paşa (Karavezir)** (d. 1825 – ö. 1901, Limni), Osmanlı Devleti'nin son yıllarında hükûmette nazırlık, valilik ve sadrazamlık görevlerinde bulunmuş bir devlet adamıdır.

## Siyâsî yaşamı
18 Şubat 1869 1869-8 Ağustos 1870 tarihleri arasında Maliye nazırlığı görevinde bulundu. 28 Nisan 1869'de vezirlik rütbesi aldı. Ağustos-Ekim 1870 tarihleri arasında Evkaf nazırı görevine getirilen Mehmet Sâdık Paşa 24 Ekim 1970'te Aydın valiliğine gönderildi. 22 Eylül 1871'de ikinci defa Maliye nazırı oldu. Sadrazam Mahmud Nedim Paşa' yla anlaşmazlığa düşmesi üzerine 13 Kasım 1871'de görevinden alındı. 30 Haziran 1872'de ikinci defa Aydın valiliğine getirildi. Midhat Paşa’nın sadrazamlığında 13 Ağustos 1872' de üçüncü defa Maliye nâzırı oldu ve 16 Şubat 1873 yılına kadar bu görevde bulundu. 7 Mayıs 1873 yılında *Sultan [[Abdülaziz]]* tarafından Rüsumat nezaretine tayin edildi. 1874 yılı Temmuz ayı başlarında bu görevinden ayrıldı. 25 Ekim 1875 yılında  Paris elçiliğine getirildikten sonra 5 Şubat 1877'de Tuna valiliğine gönderildi. Üç ay sonra valilikten alındı. Meclis-i Askeriyye’ye dahil edildi. Ardından Muhacirîn Komisyonu başkanlığına getirildi. Kasım 1877' de İstanbul mebusu olarak yeni açılan meclise girdi.

11 Ocak 1878 yılında ikinci defa rüsumat nâzırı oldu. 18 Nisan 1878’de Nâfia Nezâreti uhdesinde kalmak şartıyla Meclis-i Vükela reisliğinde başvekil oldu. Ali Suavi liderliğindeki Çırağan Baskını sonrasında 28 Mayıs 1878 yılında görevinden alındı. 12 Haziran 1878' de üç sene görevde bulunacağı Cezayir-i Bahr-i Sefid Vilayeti valiliğine (Rodos ve Sakız adası valiliği) getirildi. 4 Haziran 1881 yılında görevinden alınan Mehmet Sâdık Paşa Limni’de oturmaya mecbur edildi.

### Ölümü
Nisan-Temmuz 1901 yılında Limni’de vefat eden Mehmet Sâdık Paşa, buradaki Niyâzî-i Mısrî Türbesi civarına defnedildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danișmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul: Türkiye Yayınevi 
* Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181.
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002) (Google books http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ,
* Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books:
Ahmed Ârifî Paşa

**Ahmed Ârifî Paşa** (1819 - 1895/96), II. Abdülhamid saltanatında 29 Temmuz 1879 - 18 Ekim 1879 tarihleri arasında iki ay yirmi gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

## Hayatı
1819'da İstanbul'da doğmuştur. Osmanlı Devleti diplomatı ve Hariciye nazırlarından olan Mehmed Şekib Paşa'nın oğludur. Memurluğa Babıâlı Tercüme Odası'nda başladı. Sonra sırası ile şu memuriyetlerde bulundu: Viyana Sefareti başkâtipliği, Amedî Divanı Humayun odası memurluğu, Viyana konferansı kâtipliği ve 1855'te Paris konferansında kâtiplik yaptı.

1872'de ilk defa olarak Viyana'ya büyükelçi göreviyle gönderildi. Birinci defa 1874, ikinci defa 1877 ve üçüncü defa (1882-1884) de olarak üç defa Hariciye Nazırlığı yaptı. 1875'te Maarif Nazırı oldu. 1875'te ise Adliye Nazırlığı görevinde bulundu. Kasım 1875 - Mayıs 1876'da ikinci defa Viyana'ya büyükelçi olarak gönderildi. Sonra da 1877'de Paris'te Fransa'ya büyükelçi olarak atandı.

1879'da *Başvekâlet* adıyla yeniden kurulan sadrazamlık makamına getirildi ve iki ay 24 gün kadar başvekillikte kaldı.

Azledildikten sonra 19 Ekim 1879-12 Eylül 1880, 30 Kasım 1882-2 Aralık 1882 ve 25 Eylül 1885-4 Eylül 1891 tarihleri arasında 3 kez Şura-yı Devlet başkanlığı görevini ifa etti. Bundan sonra ise 1882'de üçüncü defa Viyana'ya büyükelçi olarak gitti.

Ayan Meclisi'in ilk teşkilinde ayanlığa seçilmiş ve daha sonra Ayan Meclisi Reis vekilliği'ne getirilmiştir.

Ârifî Paşa; Arapça, Farsça, Fransızca dillerini iyi bilmekteydi. Hukuk ve tarih üzerine çalışmıştı. Diplomatik terimlerin Türkçeleştirilmesinde büyük hizmeti olmuştur. Michaud'nun "Histoire des Croisades (Haçlılar Tarihi)" isimli tarih eserini Âli Paşazade Ali Fuad Bey ve Ethem Pertev Paşa ile birlikte Türkçeye çevirmeye başladılar. Bu eserin bir kısmının çevirisini "Emr -ül-Acıb fi Tarih-i Ehl-i Salıb (Haçlılar Tarihinin Garip Emirleri)" adı ile yayınlamışlardır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Ahmed Arifi Pasa biyografisi (Erişim: 24.3.2012)
* Cooper, Thompson (1884). "Aarifi Pasha". *Men of the Time* (11. ed.). Londra: George Routledge and Sons. Say.1.
Cenânîzâde Mehmed Kadrî Paşa

**Cenânîzâde Mehmed Kadrî Paşa** (1832 – 11 Şubat 1884), II. Abdülhamid saltanatında 9 Haziran 1880 - 12 Eylül 1880 tarihleri arasında üç ay üç gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır. Ayrıca 6 Ağustos 1874 - 7 Eylül 1874 ve 11 Şubat 1876 - 4 Şubat 1877 tarihleri arasında İstanbul Şehremini (Belediye Başkanı) olmuştur.

## Hayatı

Kıbrıs Mutasarrıfı İshak Hakkı Paşa'nın oğludur. 1832 yılında Antep'te dünyaya gelmiştir. Temel eğitiminden sonra, İslami ilimleri, edebiyatı, Arapça ve Farsça’yı memleketinde öğrenmiş, İstanbul’a geldikten sonra Fransızca ve İngilizce ve çağdaş bilimleri tahsil etmiştir. Memuriyete Antep kazası nüfus mukayyıtlığı ile başlamış, burada nüfus nazırlığına geldikten sonra İstanbul'a taşınmıştır. Bir süre Tercüme Odası’nda çalışan Kadrî Bey, 1864’te Mahkeme-i Ticaret-i Bahriye Reisliği’ne gelmiş, Meclis-i Ali-i Hazain Başkatipliği, Meclis-i İdare-i Bahriye Reisliği gibi görevlerden sonra Altıncı Belediye Dairesi reisliğine tayin edilmiştir.

Bir ara Nafia Nezaretinde müsteşarlık yapan ve sonradan tekrar Altıncı Belediye Dairesi’ne atanan Kadrî Paşa, buradan Şehremaneti’ne (Belediye) tayin olunmuş, kısa bir süre Nafıa Nezareti’nde ve Bahriye Müsteşarlığı’nda bulunduktan sonra tekrar Şehremaneti görevine tekrar tayin edilmiştir. 1 sene kadar bu görevde kalan Kadrî Paşa daha sonra 5 Şubat 1877-4 Şubat 1878 tarihlerinde Şura-yı Devlet Reisliği, Sivas ve Bağdat Valiliği yapmıştır. İstanbul’a Dahiliye Nazırı olarak dönen ve buradan Ticaret Nezareti’ne atanan Kadrî Paşa daha sonra kısa bir süre için sadrazamlık yapmış, hemen ardından ise Edirne Valiliği’ne atanmış ve 11 Şubat 1884’te burada ölmüştür. Mezarı Hasan Sezai Dergahı civarındadır.

## Kadrî Paşa Yalısı

Kadrî Paşa'ya kayınbabası İzmir valisi Hekim İsmail Paşa'dan intikal eden Boğaziçi Kanlıca'daki 19. yüzyıl ortalarından kalma yalısı bugün Paşa'nın ismiyle, Kadrî Paşa Yalısı olarak anılmaktadır ve torunlarının mülkiyetindedir. Kadrî Paşa, Hekim İsmail Paşa'nın kızı Adviye ile evlenir. Bu evlilikten Seniye, Afife, Makbule, Mediha, Şevket, İsmail isimli çocukları dünyaya gelir. Kanlıca'da bulunan yalıda yaşayan aile, uzunluğu 110 metreyi bulan yalının gemi kazaları sonucu yıkılıp parçalanmasıyla, dağılır. Yıkılan bölümler 3. şahıslara satılır. Bu yalı, İstanbul Boğazı'nda hala ilk sahipleri tarafından yaşatılmaya çalışılan çok az eserden biridir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Aslan, Adnan, "Mehmed Kadri Paşa" (1999), *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.146-147 ISBN 975-08-0072-9
* İnal, İbnülemin Mahmud Kemal, "Mehmed Kadri Paşa" (1982) *Son Sadrazamlar 4 Cilt*, İstanbul: Dergah Yayınları (3. Baskı) C.III s.1307-1319 (Google books http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ ,
* Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul: ISIS Press, ISBN 9784281181.
Tunuslu Hayreddin Paşa

**Tunuslu Hayreddin Paşa** (; (1823, Kafkasya – 30 Ocak 1890, İstanbul), II. Abdülhamit saltanatında 4 Aralık 1878 - 29 Temmuz 1879 dōneminde sadrazamlık yapmış Abhaz asıllı Osmanlı devlet adamıdır.

## Hayatı
Abhaz kökenli Hayreddin Paşa Kafkasya'da doğmuştur. Tunus'ta bahriye müdürü olarak görev yaptıktan sonra 1 Ekim 1878 tarihinde İstanbul'a tayin edilerek Islahat-ı Maliye komisyonu başkanı olmuştur. Tunuslu Hayreddin Paşa'nın oğlu Mehmed Salih Bey'de, 29 Temmuz 1907 yılında ile Şehzade Ahmed Kemaleddin Efendi'nin Tek Kızı Münire Sultan ile evlendi.

2 ay sonra 4 Aralık 1878 tarihinde sadrazam olmuş, 7 ay 26 gün hizmet verdikten sonra 29 Temmuz 1879 tarihinde istifa ederek sadrazamlıktan ayrılmıştır.

Yaşamının geri kalan kısmını İstanbul'un Kuruçeşme semtinde geçirmiştir.

30 Ocak 1890 tarihinde hayatını kaybetti. Mezarı Eyüpsultan semtinde bulunan Bostan İskelesi civarındadır.

Türbesi ise ancak 2012 yılında uzun süren araştırmalar sonucunda bulunabilmiştir.

## Değerlendirme

Sicil-i Osmani'de şöyle değerlendirilir:

Zengin, sözünde durur, cesur ve gayretliydi.


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani*, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.II s.517-518 http://archive.org/details/sicılliosmani01sruoft
* Yayın Kurulu, "Hayreddin Paşa (Tunuslu)" (1999), *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.557-558 ISBN 975-08-0072-9
* Buz, Ayhan (2009) "Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danişmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
* Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul: ISIS Press, ISBN 9784281181.
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayınevi 2002) (Google books http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ,
* Tektaş, Nazım (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul: Çatı Yayınevi (Google books:
İbrahim Hakkı Paşa

**İbrahim Hakkı Paşa** (1863, İstanbul – 29 Temmuz 1918, Berlin), V. Mehmed saltanatında 12 Ocak 1910 - 30 Eylül 1911 tarihleri arasında bir yıl sekiz ay on dokuz gün sadrazamlık yapmış Osmanlı devlet adamıdır.

Meşrutiyet yıllarında Maarif ve Dahiliye Nazırlıkları yapan İbrahim Hakkı Paşa, 1910 yılında sadrazamlığın yanı sıra Hariciye ve Nafia Nezaretlerini de yönetmiş; Trablusgarp Savaşı sırasında istifa etmiştir. Devlet adamlığını sürdürürken çeşitli konularda ders kitapları da kaleme almıştır.

## Yaşamı

1863 yılında İstanbul'da doğdu. Babası İstanbul Şehremaneti Meclis Reisi (Belediye Meclisi Başkanı) Sakızlı Mehmed Remzi Efendi'ydi.

1882'de Mülkiye Mektebi'ni bitirdi. 1884'te Mâbeyn-i Hümâyun tercümanı oldu. II. Abdülhamid'e polisiye romanlar çevirdi. Bir yandan da Hukuk ve Ticaret Mekteplerinde dersler verdi. 1894'te Babıâli Hukuk Müşavirliğine getirildi. 30 kadar diplomatik komisyonda başkan ve üye olarak bulundu. İkinci Meşrutiyet'in ilânından önce Girit ve Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderildi.

1908 yılında II. Meşrutiyet'in ilanından bir gün önce kurulan 7. Sait Paşa kabinesinde Maarif Nazırı, iki gün sonra kurulan Kıbrıslı Mehmed Kâmil Paşa kabinesinde Maarif ve Dahiliye Nazırlıklarını üstlendi. Bu görevde kalmak istemediğinden Aralık 1908'de bakanlıktan ayrıldı. Osmanlı Devleti'nin Roma büyükelçiliği görevini üstlendi. 1909 sonuna kadar bu görevi sürdürdü.

Hüseyin Hilmi Paşa’nın sadrazamlıktan istifası üzerine 1910 yılında da sadrazam oldu. Aynı zamanda Hariciye ve Nafia Nazırlığını da birlikte yürüttü. 1911’de İtalyanların Trablusgarp’a saldırması üzerine bakanlıktan istifa etti.

1913 yılında İngiltere’ye giden İbrahim Hakkı Paşa, pek çok görüşme yapıp anlaşmalar imzaladı. I. Dünya Savaşı başlayınca İstanbul’a döndü.

1915'te Berlin Büyükelçiliği'ne atandı. Ek olarak 1917’de Meclis-i Âyan üyeliğine atandı. Brest Litovsk Barış Antlaşması'nın görüşmeleri sırasında Osmanlı heyetinde görev yaptı. Berlin'e döndükten kısa bir süre sonra 29 Temmuz 1918 günü yaşamını yitirdi. Cenazesi İstanbul'a getirilerek Yahya Efendi Tekkesi'ne defnedildi.

Devlet adamlığının yanı sıra bilim alanında çalışmaları da olan İbrahim Hakkı Paşa, ders kitabı tarzında eserler yazmıştır.

## Eserleri
* *Medhal-i Hukuk-u Düvel*, 1885
* *Tarih-i Hukuk-u Beyneddüvel*, 1885
* *Küçük Osmanlı Tarihi*, 1890
* *Tarih-i Umûmi*, 3 cilt, 1887-1888
## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Buz, Ayhan (2009) " Osmanlı Sadrazamları", İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Danișmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul: Türkiye Yayınevi
* Kuneralp, Sinan (1999) *Son Dönem Osmanlı Erkan ve Ricali (1839 - 1922) Prosopografik Rehber*, İstanbul:ISIS Press, ISBN 9784281181.
* İnal, İbnülemin Mehmet Kemal, (1964) *Son Sadrazamlar 4 cilt*, Ankara: Millî Eğitim Basimevi, (Dergah Yayinevi 2002) (Google books http://books.google.co.uk/books?id=k0kBAAAAMAAJ,
* Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books:
Ali Rıza Paşa (sadrazam)

**Ali Rıza Paşa** ya da **Düztaban Ali Rıza Paşa** (1860 - 31 Ekim 1932), Osmanlı Devleti'nin son yıllarında Harbiye Nazırı ve Bahriye Nazırı, Ayan Meclisi üyesi ve 2 Ekim 1919 - 3 Mart 1920 tarihlerinde VI. Mehmed saltanatında ve İstanbul'un işgal altında bulunduğu dönemde Sadrazamlık görevlerinde bulunmuş bir devlet adamı, Osmanlı müşiri.

1860 yılında İstanbul'da doğdu. Jandarma Binbaşısı Tahir Efendi'nin oğludur. 1886 yılında Mekteb-i Harbiye'den mezun oldu. 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı sırasında Askerî Harekât Dairesi Müdürlüğü görevini yaptı. 1903 yılında Manastır Valiliği görevini yaparken Manastır'daki Rus Konsolosunun öldürülmesi konusunda sorumlu olduğu gerekçesiyle Rusya'nın ısrarı üzerine Trablusgarp'a sürüldü.

14 Ağustos 1908'de Harbiye Nazırı oldu ama İttihat ve Terakki Partisi'nin itirazı üzerine 41 gün sonra görevden alındı. 1909 ve 1918 yıllarında iki kez Bahriye Nazırı oldu. 1912-1913 yılları arasında Balkan Savaşı'nda Garp Ordusu Başkomutanlığı yaptı. Daha sonra İstanbul'un işgal altında bulunduğu yıllarda 2 Ekim 1919 - 3 Mart 1920 tarihleri arasında sadrazamlık yaptı. Anadolu'da teşkilatlanan Kuvâ-yi Milliyeci'lerle anlaşmanın kaçınılmaz olduğunu görerek, Heyet-i Temsiliye ile ilişki kurdu ve Salih Paşa'yı, Mustafa Kemal Paşa ile görüşmek için, Amasya'ya gönderdi. Kuracağı kabinede Heyet-i Temsiliye'nin isteklerini dikkate alacağına söz verdi. Fakat Kuvâ-yi Milliye'nin yönetim gücünü ele geçirmeye ve Heyet-i Temsiliye'yi kaldırma çabalarına girişti. 1920 yılında Müttefik Devletlerin baskısı karşısında istifa etmek zorunda kaldı. 1922 yılındaki Son Osmanlı kabinesinde Nafıa ve Dahiliye Nazırıydı.

31 Ekim 1932 tarihinde İstanbul Erenköy'de öldü ve İçerenköy Mezarlığı'na defnedildi.

## Kaynakça
Salih Hulusi Kezrak

**Salih Hulusi (Paşa) Kezrak** (1864 - 1939), VI. Mehmed saltanatında ve İstanbul'un işgal altında bulunduğu dönemde 2 Mart 1920 - 5 Nisan 1920 tarihleri arasında yirmi sekiz gün sadrazamlık yapmış Çerkes asıllı Osmanlı devlet adamıdır.

1864 yılında İstanbul'da doğdu. Çerkes asıllıdır. 30 Mayıs 1888'de bugünkü Harp Akademisi'nden dönem birincisi olarak mezun olarak kurmay yüzbaşı oldu. 7 Ocak 1900'de ise generalliğe ilk kez yükseldi. 1919 yılında Damat Ferid Paşa ve Ali Rıza Paşa Hükûmetlerinde Bahriye Nazırlığı yaptı. 8 Mart 1920 tarihinde hükûmeti kurmakla görevlendirildi ve Müşir rütbesine terfi ettirildi. İstanbul'un işgal edilmesinin ardından 2 Nisan 1920 tarihinde istifa etti. Tevfik Paşa'nın kurduğu hükûmette bahriye nazırlığı yaptı. Bu görevi sırasında 5 Aralık 1920 tarihinde Ankara Hükümeti ile Bilecik Görüşmesi'ne katıldı. Diğer İstanbul Hükümeti temsilcileri ile birlikte Bilecik'ten Ankara'ya götürüldü. İstanbul Hükûmeti'nde resmî  bir görev almayacağını yazılı olarak taahhüt etmesiyle 7 Mart 1921 tarihinde salıverildi. Buna rağmen İstanbul Hükûmeti'nde görev aldı. 1 Kasım 1922 tarihinde saltanatın kaldırılmasından sonra siyasetten çekildi ve 14 Haziran 1923'te ise askerlikten emekli oldu, 1939 yılında İstanbul'da öldü.

1897 Osmanlı-Yunan Savaşı, Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşları'nda bulunmuştur.

## Kaynakça
Şahin gagalı kaplumbağa

**Şahin gagalı kaplumbağa** (***Eretmochelys imbricata***), Chelonioidea (deniz kaplumbağaları) üst familyasının en çok sayıda türünü barındıran Cheloniidae familyasındaki ***Eretmochelys*** cinsini tek başına oluşturan bir kaplumbağa türüdür. bu kaplumbağanın iki alt türü bulunur:
* *Eretmochelys imbricata bissa*
* *Eretmochelys imbricata imbricata*

## Fiziksel özellikler
Şahin gagalı kaplumbağayı şu genel fiziksel özellikleri ile ayırmak mümkündür:
* uzun ve bir noktaya doğru incelen kafa
* gaga benzeri ağız ve V şekilli alt çene
* kuş benzeri bir görünüm
* yeşil kaplumbağa ya da deri sırtlı deniz kaplumbağası ile karşılaştırıldığında, karada almaşık yürüyüş

## Kaynakça
Belirlenimsiz Turing makinesi

**Belirlenimsiz [[Turing makinesi]]**, bulunduğu durumdan sonraki durum için birden fazla seçenek Turing makinasıdır. Makina aşağıdaki bileşenlerden oluşur:

* Bir veya birkaç şerit
* Şerit(ler)i okumak için kafa(lar)
* Geçiş tablosunu ve Turing makinesinin o anki durumunu içeren bir iç mantık

Belirlenimli Turing makinasından farklı olarak, belirlenimsiz Turing makinesi aynı durum için birkaç adım arasından seçim yapabilir. Başka bir deyişle, geçiş tablosunda aşağıdaki gibi girdiler olabilir:

Bu durumda, ilgili Turing makinesi d0 durumundayken ve 1 sembolünü görürken ister sağa ister sola gidebilir. İki çeşit belirlenimsizlik vardır:

* Melekimsi belirlenimsizlik: Bu tip bir belirlenimsizlikte, makine birkaç seçim arasından her zaman "doğru" olanı seçer.
* Şeytanî belirlenimsizlik: Bu tip belirlenimsizlikte ise makine birkaç seçim arasından her zaman "yanlış" olanı seçer.

Belirlenimsiz Turing makinesi, melekimsi bir belirlenimsizlik kullanır ve dolayısıyla her zaman kendini sonuca yaklaştıran seçimi yapacaktır. Melekimsi belirlenimsiz bir Turing makinasıyla polinomsal zamanda çözülebilen problemler NP kümesini oluşturur. Belirlenimsiz makina, belirlenimli bir Turing makinası ile simüle edilebileceği için belirlenimsiz makinanın çözebildiği problemler kümesi, belirlenimli makinanın çözebildiği problemler kümesine eşittir.
Şeytani belirlenimsizlik

Jaakko Hintikka tarafından 1972 yılında *Language games and information* (*Dil oyunları ve bilgi*) isimli kitapta yayınlanan bir fikir olan **şeytani belirlenimsizlik**, birkaç seçeneği olunca her zaman kendisini sonuçsuzluğa doğru götürecek olan seçimi yapan bir belirlenimsizlik çeşididir. Buna bazı çevrelerce *şanssız seçim* de denir.

Ayrıca bakınız: Melek-vari belirlenimsizlik
Belirlenimsizlik

**İndeterminizm (belirlenimsizlik)** diye de adlandırılır, determinizmin karşıtı olarak kabul edilir ve evrendeki olayların kesin neden-sonuç ilişkileriyle belirlenmediğini savunan bir felsefi görüştür.

### Tarihsel Gelişimi
İndeterminizm, tarihsel olarak, özellikle 17. yüzyıldan itibaren felsefi düşüncede önemli bir yer edinmiştir. Özellikle **[[kuantum fiziği]]** alanındaki gelişmeler, indeterminizmin bilimsel temellerini güçlendirmiştir. Kuantum mekaniği, atomaltı düzeydeki olayların belirli bir kesinlikle tahmin edilemeyeceğini ve yalnızca olasılıksal olarak ifade edilebileceğini göstermiştir. Bu durum, determinizmin mutlak geçerliliğini sorgulamaya açmıştır.

### Öne Çıkan Düşünürler ve Görüşleri
• **[[Charles Hartshorne]]’a göre;** Süreç teizminin önde gelen isimlerinden biri olarak, mutlak determinizmi reddetmiştir ve evrende ***göreceli bir indeterminizm*** olduğunu savunmuştur. Hartshorne, doğanın ve insanın dünyasının hem teorik hem de pratik açıdan tutarlı ve anlamlı bir şekilde açıklanabilmesi için indeterminizmi önemli bir unsur olarak görmüştür.

• **[[Peter van Inwagen]]’e** göre indeterminizm özgür irade konusunda, özgür iradenin ne determinizm ne de indeterminizm ile uyumlu olduğunu öne sürmüştür. Bu görüş, özgür irade ile determinizm ve indeterminizm arasındaki ilişkiyi sorgulayan bir perspektif sunmuştur.

### Tartışmalar ve Eleştiriler
**İndeterminizm**, özgür irade ve ahlaki sorumluluk gibi kavramlarla yakından ilişkilidir. Bazı felsefi düşünürler, indeterminizmin özgür irade ile uyumlu olduğunu savunurken, diğerleri bunun tersini söylemektedir. Örneğin, bazı görüşlere göre, eğer olaylar tamamen rastlantısalsa, bu durum bireyin **özgür iradesini** zayıflatabilir. Bu nedenle, indeterminizm ve özgür irade arasındaki ilişki karmaşık ve tartışmalı bir haldedir.
Hangıl

**Hangıl**, Kore alfabesidir. Hangıl, Korecede "h-a-n-g-ı-l" [한글] harflerine tekabül eden Kore harfleriyle yazılır. 1443 yılında Cosôn Hanedanlığı'ndan (*) Kral Sejong tarafından oluşturulmuştur.

Koreliler, 15. yüzyıla kadar Çin yazı sistemini kullanıyorlardı fakat bu sistemin öğrenilmesi zor olduğundan insanların okuyup yazamamasından dolayı Sejong bilim insanlarından yeni bir alfabe yapmalarını istemiş, bu yolla bilimin daha hızlı ilerlemesini ve halkının sosyalleşip çağdaşlaşmasını hedeflemiştir. 1444 yılında tamamlanan alfabe, "Hunmin Côngım" (**훈민정음**; halka doğruları öğreten ses.) adlı eserle halka tanıtılmıştır. Hangıl'la yazılan ilk eser budur.

**Kore alfabesi** temelde 14 ünsüz, 10 ünlüden oluşur. Ayrıca 11 tane yarı ünlü (diftong) harf bulunur. 5 tane de çift ünsüz bulunur ama bunlar alfabede yer almaz. Hangıl'ın ilham kaynağı üç temel noktadır. Birincisi insanı temsil eden dikey çizgiler "**ㅣ**", ikincisi dünyayı temsil eden yatay çizgiler "**ㅡ**", üçüncüsü ise cenneti temsil eden yuvarlak çizgiler, noktalardır "**ㅇ**", ayrıca Hangıl diğer Moğol, Phags Pa () ve Çin yazı sistemlerinden faydalanılarak oluşturulmuştur.

## Yazışma çizelgesi

### Sesli Harfler
#### 10 temel ünlü (Holsori/Moım, 홀소리/모음, 母音)

#### 11 yarı ünlü (Gyɔpholsori 겹홀소리)

#### Aşağıdaki İyıng (veya İyıñ) burun ünlüleri (İyıng innın batçim sori, 이응 있는 받침 소리)

##### Yarı ünlülere aşağıdaki İyıng (veya İyıñ) (Gyɔpholsori innın İyıñ batçim, 겹홀소리 있는 이응받침) eklenmiş hâli

### Sessiz harfler
#### 14 temel ünsüz (Dasori/Caım, 닿소리/자음, 子音)

#### 5 çift ünsüz (겹닿소리)

#### Aşağıdaki ünsüzler (Batçim, 받침)

## Hangıl'ın yazımı

Kore alfabesi, diğer yazı sistemlerinden oldukça farklı olarak yan yana dizilen harflerden meydana gelmez. Daha önce Çin yazı sisteminin kullanılması, Hangıl'ı tasarlayan bilim insanlarını etki altında bırakmıştır. Bu doğrultuda her hece Çin karakterinde olduğu gibi bir kare şeklini oluşturacak şekilde oluşmuştur. Yan yana bitişen harfler yerine ikili, üçlü hatta dörtlü değişimler kullanarak heceler oluşturulmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Hangıl ve okunuşları
Francis Drake

**Francis Drake** (1540 - 27 Ocak 1596), Elizabeth devrinde yaşamış olan, önemli bir İngiliz korsan, denizci, kâşif, köle taciri, mühendis ve politikacıdır. Dünyanın çevresini dolaşan ilk İngiliz kaptandır. (Macellan yolculuğunu bitiremeden ölmüş, yerine Juan Sebastian Elcano geçmişti.) Dünyayı dolaştıktan sonra, 1581'de I. Elizabeth tarafından şövalye unvanıyla ödüllendirildi.

Drake ayrıca İngiliz Donanması'nın, 1588'de İspanyol Armada ile yaptığı savaşta ikinci başkomutanıdır.

İngiltere'de aynı zamanda politikacı olarak da tanınan Drake, Pasifik Okyanusu'nda 27 Ocak 1596'da dizanteri nedeniyle öldü.

Onu ünlü yapan kahramanlıkları efsaneviydi. Kral II. Philip, ona ödül olarak 20.000 düka altını teklif etti.

Ayrıca Naughty Dog tarafından geliştirilen Uncharted video oyunu serisinde de efsaneleri anlatılmaktadır.

## Doğumu ve ilk yılları

Francis Drake, İngiltere'nin Devon bölgesindeki Tavistock'ta, Crowndale Çiftliği'nde doğdu. Doğum tarihi resmi olarak kaydedilmemiştir. E.F. Benson (1867–1940) gibi bazı yazarlar, Drake'in 1539'da yürürlüğe giren ** sırasında doğduğunu öne sürmüştür. Ancak, bu bilginin dayandığı William Camden'in anlatısını inceleyen İngiliz deniz tarihçisi Julian Corbett, "1539 tarihli Altı Madde Yasası altında Edmund Drake'in Devonshire'dan sürüldüğüne dair hatalı iddiasını hafıza kaybı olarak değerlendirmeliyiz" diye yazmaktadır. Doğum tarihi, çağdaş kaynaklardaki metinlerin ifadelerine dayanarak tahmin edilmektedir. Sözgelimi, "Drake, Judith'in komutasını aldığında yirmi iki yaşındaydı" (1566) ifadesi, onun doğum tarihini 1544 yılına tarihlemektedir. Doğum tarihinin y. 1540'a atıfta bulunabilmesi, iki tasvir aracılığıyla mümkündür: biri 1581'de Nicholas Hilliard tarafından minyatür olarak yapılan, Drake'in 42 yaşında olduğu iddia edilen portre, diğeri ise 1594'te iken 52 yaşında olduğu söylenen başka bir portreden önerilmektedir. Bu da onun doğum yılını yaklaşık 1541 yılına tarihlemektedir.

Francis Drake, Edmund Drake (1518–1585) adında bir Protestan çiftçi ile eşi Mary Mylwaye'nin on iki oğlunun en büyüğüydü. İlk oğlun, vaftiz babası olan Bedford'un 2. Kontu Francis Russell'ın adını aldığı söylenir.

## Evliliği ve ailesi
Francis Drake, 1569'da Mary Newman ile evlendi. Mary Newman, 12 yıl sonra, 1581'de öldü. Ardından Francis Drake, 1582 yılında Somerset Yüksek Şerifi olan George Sydenham'ın tek çocuğu, Elizabeth Sydenham ile evlendi. Drake öldükten sonra Elizabeth Sydenham, William Courtena ile evlendi. Drake'in hiç çocuğu olmadı ve o öldükten sonra mirası yeğenine kaldı.

## Ayrıca bakınız
* New Albion

## Kaynakça
Deniz kaplumbağası

**Deniz kaplumbağası**, denizlerde yaşar. Sırt tarafı kırmızımsı kahverengi alt tarafı ise beyazımsı açık sarı renklidir. Bacakları yüzmeye yarayacak şekilde kürek biçimi almıştır dış kenarlarında en fazla 2 tırnak bulunur. Yumurtalarını gece kumsallarda açtıkları çukurlara gömerler. Bir defasında 100 yumurta bırakabilir. Yavrular 2 aylık kuluçka döneminden sonra gece vakti yumurtadan çıkarak denize giderler. Nesli tükenme tehlikesi altında olduğu için koruma altındadır. Akdeniz sahillerine yayılmıştır. En önemli yumurtlama bölgelerinden biri Köyceğiz Dalyan sahilidir.

Bu arada kaplumbağaların soyunun tükenmesi yumurtlama kumsallarının işgali, avlanma ve ışık kirliliğinden kaynaklanır. Yavruları ışığı takip ederek karaya gelir. Yapay ışık kaynakları erginlerin yumurtlamasına engel teşkil ederken yavrular içinde yanlış yönelim etkenidir. Yanlış yönelim sonucu denize ulaşamayan yavruların kuruyarak ya da avcılarına yakalanarak ölme riski artar. Avlanmak da sayılarını azaltır. Türleri tehlikededir ve nesilleri tükenmektedir. Aynı zamanda yumurtadan geceleyin çıkmalarının nedeni gündüz güneşin ışığıyla yön değiştirmeleridir.

## Ekolojik önemleri

Deniz kaplumbağaları birçok deniz canlısına yataklık ve barınma sağlayan deniz çayırlarının büyümeleri için gerekli olan belirli aralıklarla kesim işlemini gerçekleştirirler. Sahillere bıraktıkları yumurta kalıntıları sahil ekosisteminin ve birçok canlının beslenmesi için önemli olduğu gibi kumulların erozyonla kaybını da önler. Kaplumbağaların işgalci ve zehirli denizanalarının hızla çoğalmalarını engellemede de önemli oldukları bilinmektedir.
Chelonia mydas

**Yeşil deniz kaplumbağası** (*Chelonia mydas*), ***Chelonia*** cinsi içindeki tek tür olan bir deniz kaplumbağasıdır. 200&nbsp;kg ağırlığa, 1-1,5 metre uzunluğa erişebilir ve bu ölçülerle, sert kabuklu kaplumbağalar içinde en büyük olandır. Tropik, tropik altı ve bazı daha ılıman denizlerde dağılım gösteren tür, erişkin bireylerin yosunlardan zengin beslenmesine bağlı olarak bedenlerindeki yağ dokusu yeşil renk alır.

Dişi bireyler, yumurta bırakmak için, tipik yuvalanma kumsallarına çıkarlar. Ayrıca, bu türün bireylerinin soğuk kanlı bedenlerini ısıtmak için kumsallara çıktığına da sıkça rastlanır. Bunlar dışında, tamamen bir deniz kaplumbağasıdır.

Sırtı gri kahverengi üzerine sarımsı kahverengi lekelidir alt kabuğu ise beyazımsı sarı renk olur. Bacak kenarlarında tek tırnakları vardır. Eti lezzetli olduğu ve yendiği için çorba kaplumbağası da denilir. Bu yüzden sayıları çok azalmıştır. Gece kumsallarda açtıkları çukurlara 200 den fazla yumurta bırakabilirler.

Çok nadiren Karadeniz'de de görülebilen bu canlı tüm Akdeniz'e yayılmıştır. Türkiye'de yalnızca Hatay, Mersin ve Adana sahillerinde yumurtlarlar. Kabuk boyu 140&nbsp;cm'ye kadar ulaşabilir. Erginleri deniz bitkileriyle yavrular ise hayvansal besinlerle beslenir. Yeşil deniz kaplumbağalarının nesli tükenmektedir. Bu amaçla WWF (Doğal Hayatı Koruma Vakfı), düzenlemiş olduğu Türkiye'nin Canı Kampanyası I. Dönem Hibe Projeleri kapsamında Samandağ Çevre Koruma ve Turizm Derneği'nin Samandağ Deniz Kaplumbağaları adlı projesine destek vermiştir.

## Dış bağlantılar
* Yeşil kaplumbağa
*  ARKive yeşil kaplumbağa (''Chelonia mydas'') fotografları
*
*
* Images and movies (''Chelonia mydas'')—ARKive
*US National Marine Fisheries Service green sea turtle page 
*Floridian and Mexican populations —US Fish and Wildlife Service
*Desktop wallpaper & fun green turtle facts 
*Green turtle video  – Macaulay Library
*Baby green sea turtles  – Open Water 859
*

## Kaynakça
Gezgin satıcı problemi

**Gezgin satıcı problemi** yöneylem araştırması ve teorik bilgisayar bilimi alanlarında incelenen bir "kombinatoryel optimizasyon" problemidir.

## Tanımlama
Gezgin satıcı problemi şu şekilde tanımlanabilir:
* Bir seyyar satıcı var;
* Bu satıcı, mallarını  n \, şehirde satmak istiyor;
* Öte yandan, mantıklı bir şekilde, bu satıcı bu şehirleri mümkün olan en kısa şekilde ve her bir şehre maksimum bir kere uğrayarak turlamak istiyor.
Problemin amacı, satıcıya bu en kısa yolu sunabilmektir.

Bu problem, bir matematiksel problem olarak 1930'lu yıllarda formüle edilmiştir. Optimizasyon konusunda en derin inceleme konularından biridir. "Hesaplamanın karmaşıklığı" teorisine göre çözümü NP-Tam olan en önemli algoritma problemlerinden biridir. Bundan dolayı seyyar satıcı problemlerini etkin olarak çözebilecek bir algoritma olmadığı kabul edilmektedir. Diğer bir deyimle en kötü durumda algoritma kullanılırken yapılan hesapların sayısının (yani bilgisayar kullanma zamanının) şehir sayıları arttıkça üstel olarak artması çok olasıdır. Bazı durumlarda sadece yüz şehirlik liste olmasına rağmen çözüm yapılırken çözümün yıllar alabileceği iddia edilmektedir.

Diğer optimizasyon problemlerine bir nirengi noktası ve bir mihenk taşı gibi yol gösterici ve değerleyici problem olarak kullanılmaktadır. Problem sonucunu hesaplamak, çok zor olmakla beraber hem tam sonuç hem de "sezgisel (heuristic)" sonuçlar verebilecek birçok çözüm yöntemi bilinmektedir ve pratikte bazen on binlerce şehri ihtiva eden listelerden oluşan problemlerin çözülebileceği bilinmektedir.

## Çözüm

Basit bir şekilde:
* Başlangıç için seçebileceği  n \, değişik şehir vardır
* İlk şehirde, satıcının  n-1 \, değişik şehir arasında seçim hakkı vardır
* İkinci şehirde, satıcının  n - 2 \, değişik şehir arasında seçim hakkı vardır
* vs.

Dolayısıyla, sonuç olarak satıcının  (n)! \, değişik tur arasından seçim hakkı olacaktır. Bu, 100 şehirlik bir tur için bile  9,33 * 10 ^ { 157 } \, değişik tur etmektedir!

Su an itibarıyla bulunabilmiş en güçlü kesin çözüm sunan algoritma (Dinamik Programlama) ile  O (n ^ { 2 } * 2 ^ { n }) \, zamanda çözülebilmektedir. Örneğin, 100 şehirlik bir tur için bu  1,26 * 10 ^ {30} \, adım etmektedir.

Bugüne kadar çözülen en büyük seyyar satıcı problemi 33.810 noktalı bir problemdir ve bir mikroçipin model tasarımı için çözülmüştür. Bundan önceki en büyük seyyar satıcı problemi ise 24.978 noktalıdır ve İsveç'te yerleşimi olan her nokta için çözülmüştür. Bu çözüm, Intel Xeon 2,8&nbsp;GHz bir işlemcinin 92 yılına denk bir sürede yapılmıştır (öte yandan, 96 bilgisayarlı bir ağ üzerinde çözüldüğünden çözülmesi 3 yıl sürmüştür). Şu anda çözülmeye çalışılan en büyük problem dünya üzerinde kayıtlı yerleşim olan her nokta için en kısa yolun ne olduğudur. Bu problem 1.904.711 şehir içermektedir.

Bu problem, seyyar satıcılardan öte internet üzerinde paketlerin yönlendirilmesi gibi konuların çözümünde de faydalı olacağından önemli bir problemdir.

## Ayrıca bakınız
* Daha genel hâli için; Araç rotalama problemi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Seyyar satıcı problemi sitesi  (Erişme:8.6.2010)
Intel Xeon

**Xeon**, Intel'in sunucular için piyasaya sürdüğü 32 bit ve 64 bit işlemci ailesidir. Pentium Pro'nun yerine geçmiştir. Masaüstü platformlarından farklı mimariler kullanılarak üretilmektedir. Günümüzde yüksek çekirdek sayıları ve saat hızları sayesinde neredeyse tüm sunucu sistemlerinde yer almaktadırlar.

## Logolar

Dosya:Intel Xeon (logo, 2020).svg|alt=|Intel Xeon
Dosya:Intel Xeon Bronze 2020 logo.svg|alt=|Intel Xeon Bronze
Dosya:Intel Xeon Silver 2020 logo.svg|alt=|Intel Xeon Silver
Dosya:Intel Xeon Gold 2020 logo.svg|alt=|Intel Xeon Gold
Dosya:Intel Xeon Platinum 2020 logo.svg|alt=|Intel Xeon Platinum
Seyyar satıcı

**Seyyar satıcı**; herhangi bir malı veya hizmeti sokakta gezerek ve bazen yüksek ses kullanarak satan kimse. Mallarını sabit bir noktada bekleyerek satanlara genellikle **sokak satıcısı** denir. Seyyar satıcılar malın cinsine, kütlesine ve gün içerisindeki satış hacmine bağlı olarak; traktör, at arabası, el arabası gibi çeşitli araçlardan yararlanabilirler. Dünyanın birçok ülkelerinde, özellikle Doğu, Asya, Kuzey Amerika ülkelerinde yaygındır. Seyyar satıcıların sattıkları en popüler nesnelere örnek olarak kızartılmış muz, kestane, pamuk şeker, yer fıstığı, ayçekirdeği, farklı kurabiyeler, patlamış mısır, kızarmış erişte, kabarcık çay, limonata gibi içecekler ve dondurma, ayrıca takı, kıyafet, kitap ve resim gibi yenilebilir olmayan eşyalar gösterilebilir.

Gündelik kullanımda seyyar satıcılar ve sokak satıcıları genellikle sattıkları malın adı ile anılırlar: simitçi, karpuzcu, çakmakçı, mısırcı gibi. Yiyecek-içecek satan satıcılar; pişirmeye, ısıtmaya veya soğutmaya yarayan teçhizatlar taşıyabilirler.

## Hukukî boyut
Seyyar satıcılık bazı bölgelerde kanunen yasaktır. Bazı bölgelerde ise belediyelerin yazılı iznine bağlıdır. Pek çok ülkede seyyar satıcıların megafon vb ses yükseltici cihazlar kullanması, gürültü kirliliğini önlemek amacıyla yasaklanmıştır. Bununla birlikte seyyar satıcılar bazen, geldiklerini tüketiciye duyuran ve fazla rahatsızlık vermeyen zil vb. cihazlar kullanırlar. Örneğin özellikle Batıda dondurmacıların bu meslekle özdeşleşmiş bir melodiyi çalmaları serbest bırakılmıştır.
## Ayrıca bakınız
* Pazarlamacı
* Pazarcı
Zeami

**Zeami** (Japonca: 世阿弥 ya da **Kanze Motokiyo** 観世元清, 1363 –  1443), Japon aktör ve oyun yazarıdır.

Başyapıtı olan *Fūshi kaden* dışında, aktörler için pratik ders kitapları yazmış ve Noh tiyatrosunu ciddi bir sanat dalı olarak kabul ettirmiştir. Kitaplarında, mistik Japon felsefesi yer bulmuştur.

## Kaynakça
Oturan Boğa

**Oturan Boğa** (Lakotaca: Tȟatȟáŋka Íyotake, İngilizce: Sitting Bull) (1831 - 15 Aralık 1890), ABD ordularına karşı savaşan son Kızılderili kabile şefi. Siyuların Lakota grubundan Hunkpapa kolunun reisi ve 25 Haziran 1876 tarihinde 7. Amerikan Süvari Birliği'ni yenen 3.500 savaşçının lideri.

Soykırım korkusuyla kabilesini Kanada'ya göç ettirdi ve 1881'e kadar orada yaşadı. Montana'daki bir ABD birliğine saldırınca yakalandı, ancak Amerikan hükûmetince bağışlandı.

Yaşamının geri kalan bölümünü, Vahşi Batı Sirki ile dolaşarak geçirdi. Büyük ilgi odağı olan Oturan Boğa, izleyicilere kendi dilinde söverken, halk kendisine gülmüştür.

Aslında ilgisi olmamasına karşın Hayalet Dansı hareketinin önderliği ile suçlandı ve kendisini tutuklamaya gelen polislerle çatışırken öldü. İronik bir şekilde, tutuklamaya gelen polisler, zamanında Oturan Boğa'yla birlikte beyazlara karşı savaşan, ancak sonradan beyazların yönetimine girerek *[[Kızılderili ajan polisi|yerli polisi]]* olan kızılderililerdir.

Oturan Boğa'nın beyazlar üzerine yaptığı bir konuşmadan kesit:

## Ayrıca bakınız
* Çılgın At
* Kara Sığın

## Dış bağlantılar

## Kaynakça
Recep Paşa

**Matlı Recep Paşa** (1842 - 14 Ağustos 1908), Arnavut asıllı Osmanlı askeri ve devlet adamıdır. Kosova, Bağdat, Trablusgarp Valiliği ve Harbiye Nazırlığı yaptı.

1842'de doğdu. İlk eğitimini tamamladıktan sonra Harp Okulu'na girdi. 1864 yılında subay, 1865 yılında da kurmay subay oldu. İlk görevine Kurmay Yüzbaşı olarak merkezi Bağdat'ta bulunan 6. Ordu'da başladı. 93 Harbi'ne katıldı. Bu savaştan sonra Yanya ve Bolayır'da Tümen Komutanlığı yaptı.

Kısa bir süre 6. Ordu Meclis Başkanlığı yaptıktan sonra tekrar 3. Ordu'ya atanarak Serfice'de Fırka Komutanlığı yaptı. Daha sonra Müşir rütbesine terfi etti ve Selanik-Kosova ve Havalisi Umum Komutanlığı'na atandı. Bu görevinde komitacılarla mücadele etmiş, özellikle Kosova Vilayeti'nde asayiş ve güvenliğin sağlanmasında başarılı olmuştur. 1889 yılında merkezi Şam'da bulunan 5. Ordu Komutanlığı'na atandı. Bu görevini yaklaşık 2 yıl sürdürdü. 1890 yılında Bağdat ve çevresinde meydana gelen yeni gelişme ve karışıklıklar üzerine, bölgede asayişi sağlamak üzere Bağdat Valiliği'ne atandı. Asayiş sorununu çözdü ve halkın güvenini kazandı.

1898 yılında Trablusgarp'taki tümen komutanlığına atandı. 1898-1904 yılları arası Trablusgarp Tümen Komutanlığı, 1904-1908 yılları arası da  Trablusgarp Valiliği ve Tümen Komutanlığı görevini birlikte yürüttü. Bu görevi sırasında iyi bir idare sergileyerek asayişi sağladı. Bölgeyi başta İtalya olmak üzere İngiltere ve Fransa'nın yayılmacı politikalarına karşı başarıyla korudu.

İtalyanların bölgedeki ekonomik ve siyasi yayılmacılığına karşı mücadele etti. Banco di Roma'nın zararlı faaliyetlerini engellemeye çalıştı. Trablusgarp'taki görevi sırasında, sürgün gelenlere iyi davrandı. II. Meşrutiyet'in ilanından sonra İttihat ve Terakki'nin isteği üzerine 7 Ağustos 1908 tarihinde Harbiye Nazırlığı'na atandı. Ancak, bu göreve başladıktan kısa bir süre sonra 14 Ağustos 1908 tarihinde aniden öldü.

## Kaynakça