Sinir kanatlılar

**Sinir kanatlılar** (Neuroptera), karıncaslanlarını, mantispidleri ve akrabalarını içeren bir böcek takımıdır. Bu grup yaklaşık 6.000 türden oluşmaktadır. Sinir kanatlılar, Sialidae, Corydalidae gibi familyaları da içerir. Neuropterida kladı içerisinde (Planipennia olarak bilinir) Megaloptera ve Raphidioptera gruplarıyla kardeş taksondur.

Yetişkin sinir kanatlılar, neredeyse aynı boyutta, birçoğu damarlı dört membranöz kanada sahiptir. Çiğnemek için ağız kısımları vardır ve tam başkalaşım geçirirler.

Sinir kanatlılar ilk olarak Permiyen döneminde ortaya çıktı ve Mezozoik dönemde çeşitlenmeye devam etti. Bu süre içerisinde özellikle nesli tükenmiş bir familyası olan "*[[Jura Devri|Jura]] döneminin [[kelebek]]leri*" olarak da adlandırılan Kalligrammatidae familyası içerisinde alışılmamış büyüklükte dev kanatlı türler ortaya çıktı.

## Anatomi ve biyoloji
Sinir kanatlılar, nispeten az özelliklere özelliklere sahip yumuşak gövdeli böceklerdir. Geniş yanal bileşik gözleri vardır. Basit gözler de olabilir. Ağız parçaları çiğnemeye uygun güçlü çene kemiğine sahiptir ve diğer endopterygote böcek gruplarının çoğunda bulunan çeşitli adaptasyonlardan yoksundur.

Genellikle boyut ve şekilleri aynıdört kanadı ve genel bir damar modeli vardır. Bazı sinir kanatlıların özel duyu organları veya uçuş sırasında kanatlarını birbirine bağlayacak kılları vardır.

Larvalar, delme ve emme işleri için farklılaşmış uzun alt çenelere sahip özel yırtıcılardır. Larva vücut formu, farklı aileler arasında, avlarının doğasına bağlı olarak değişir. Bununla birlikte, genel olarak, pençeyle biten üç çift torasik bacakları vardır. Karnın genellikle son iki segmenti yapışkan disklere sahiptir.

## Yaşam döngüsü ve ekoloji

Çoğu ailenin larvaları yırtıcıdır. Birçok chrysopid, hemerobid ve coniopterygid, yaprak bitlerini ve diğer haşereleri yerler. Bazıları biyolojik kontrol için kullanılır. 

Çeşitli familyalardaki larvalar kendilerini kamuflaj olarak çevresel artıklarla (bazen ölü av böcekleri de dahil olmak üzere) kaplarlar. Özellikle karıncaaslanlarını avlamak için daha da saldırgan olarak kendilerini toprağın derinliklerinde tamamen gizleyebilirler. Bazı Ithonidae larvaları kök besleyicilerdir, Sisyridae larvaları suculdur ve tatlı su süngerleri ile beslenir. Birkaç mantispid, örümcek yumurta keselerinin parazitleridir.

Diğer holometabolik gruplarda olduğu gibi, pupa aşaması ipek ve toprak veya diğer döküntülerden oluşan bir tür koza içine alınır. Pupa, kozasını çeneleriyle keserek çıkar hatta yetişkin biçimine ulaşmadan kısa bir süre önce hareket etmeye başlayabilirler.

Birçok grubun yetişkinleri de yırtıcı olsa da bazıları hiç beslenmez veya sadece nektar tüketir.

Kın kanatlılar (Coleoptera), yaban arıları ve bazı göksinekler sinir kanatlı larvalarının parazitleri olabilirler.

## Evrim ve sistematik

### Fosil tarihi
Sinir kanatlılar ilk olarak Permiyen'in Yenisey havzasında ve Avustralya'da benzer bir faunada Permithonidae fosilleri olarak bulunmuşlardır ve Permiyen döneminin sonuna yakın ortaya çıkmışlardır.

Osmylidler Jura veya Erken Kretase kökenlidir ve sinir kanatlılar grubunun en eski üyesi olabilir. Soyu tükenmiş osmylid *[[Protosmylus]]*, Orta Eosen dönemine ait Baltık kehribarında fosilleşmiştir. Kalligrammatidae familyası Jura döneminden alt Kretase dönemlerine kadar yaşamıştır.

Ithonidae, Jura'dan günümüze kadar, soyu tükenmiş olan türler dahil, geniş dünya coğrafyasına dağılmışlardır.

### Filogeni
2018 yılında mitokondriyal rRNA ve mitogenomik veriler kullanılarak yapılan moleküler analiz, Neuroptera'yı Rapropioptera'nın kardeş grubu olarak Neuropterida'nın içine yerleştirir ve Megaloptera'yı (Neuroptera'nın geri kalanının kardeş grubu) içerir. Fosil kayıtları, grubun filogenisinin anlaşılmasına katkıda bulunmuştur. Myrmeleontiformia içindeki ilişkiler hala devam etmektedir.

### Taksonomi
**Temel biçimler**

* *[[Mantispidiptera]]* türü Grimaldi, 2000 (Geç kretase; New Jersey; eski ismi Mantispidae)
* *[[Mesohemerobius]]* türü Ping, 1928 (Geç jura/erken kretase; Çin)
* Permithonidae ailesi (muhtemelen parafilektik)
* Prohemerobiidae ailesi (muhtemelen parafilektik)
* Nevrorthidae ailesi
* Grammosmylidae ailesi
* Osmylitidae ailesi (muhtemelen parafilektik)

**Üst aile  [[Osmyloidea]]**

* Aile Osmylidae : ozmiller

**Alt tür: [[Hemerobiiformia]]**

* Üst aile Ithonioidea 
** Aile Ithonidae : güve lakları (Rapismatidae ve Polystoechotidae dahil) 
* Üst aile Chrysopoidea 
** Aile Ascalochrysidae 
** Aile Mesochrysopidae 
** Chrysopidae familyası: yeşil laklar, kokuşmuş böcekler (eskiden Hemerobioidea olarak bilinirdi) 
* Üst aile Hemerobioidea 
** Aile Hemerobiidae : kahverengi laklar 
* Üst aile Coniopterygoidea 
** Aile Coniopterygidae  
** Sisyridae Ailesi: spongillaflies (eskiden Osmyloidea'da olarak bilinirdi, geçici olarak bu sınıflamanın içindedir) 
* Üst aile Mantispoidea 
** Dilaridae Ailesi: hoş sinir kanatlılar (eskiden Hemerobioidea olarak bilinirdi) 
** Aile Mantispidae : mantidflies 
** Mesithonidae familyası (muhtemelen parafilektik) 
** Aile Rhachiberothidae : dikenli laklar 
** Aile Berothidae : boncuklu laklar

**Alt grup [[Myrmeleontiformia]]**

* Üst aile Nemopteroidea 
** Aile Kalligrammatidae 
** Aile Psychopsidae: (eski adıyla Hemerobioidea) 
** Aile Nemopteridae: (eski adıyla Myrmeleontoidea  
* Üst aile Myrmeleontoidea 
** Aile Osmylopsychopidae 
** Aile Nymphitidae 
** Aile Solenoptilidae (muhtemelen parafilektik) 
** Aile Brogniartiellidae 
** Aile Nymphidae: (Myiodactylidae dahil) 
** Aile Babinskaiidae 
** Aile Myrmeleontidae ailesi (Palaeoleontidae dahil) 
** Aile Ascalaphidae:

## İnsan kültüründe
Neuroptera'nın böcek zararlılarının biyolojik kontrolünde kullanımı araştırılmıştır, bu da mahsul alanlarında nüfus oluşturmanın ve sürdürmenin zor olduğunu göstermektedir.

Neuroptera'nın beş türü, dünya çapında insanlar tarafından yenen 1681 böcek türü arasındadır.

Yeni Gine Yaylası halkı, sinir kanatlıların düşük protein içeriklerine rağmen onları tüketmenin kas yapısını ve dayanıklılığını koruyabildiğini iddia etmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Neuroptera resimli veritabanı (böcekler)  
* Neuroptera ile ilgili bilimsel literatür veritabanı  
* Florida  Üniversitesi / Gıda ve Tarım Bilimleri Enstitüsü *Özellikli Yaratıklar* 
* http://apps.webofknowledge.com/full_record.do?product=UA&search_mode=GeneralSearch&qid=1&SID=2B1m2sz35fQpYa2NV7c&page=1&doc=4