Raynaud fenomeni

**Raynaud fenomeni** ya da **Raynaud olgusu**, soğuk veya duygusal stresle tetiklenen genellikle parmak uçlarında görülen, tekrarlayıcı vazospastik ataklarla karakterize bir dolaşım bozukluğudur. Bu ataklar sırasında parmaklarda tipik olarak solukluk, morarma ve kızarma şeklinde renk değişiklikleri ortaya çıkar.

## Türleri

* Birincil (primer) reynaud – durum kendi kendine geliştiğinde oluşur, nedeni soğuk ve benzeri olaylardır. (*bu en yaygın tiptir*)

* İkincil (sekonder) reynaud – başka bir sağlık durumundan kaynaklandığından (*Nadirdir ve skleroderma gibi hastalıklar, incinmeler, tepkimeler tarzı sonuçlar yüzünden oluşur.)*

**Raynaud fenomeni** (telaffuzu reɪnoʊz /, bizdict: ra · noz ') olarak da bilinen ve adını ilk olarak 1862'de doktora tezinde tanımlayan doktor Auguste Gabriel Maurice Raynaud'dan alan Raynaud sendromu, küçük arterlerin spazmının arteriyolleri sonlandırmak için kan akışının azalmasına neden olduğu tıbbi bir durumdur. Tipik olarak, parmaklar ve daha az yaygın olarak ayak parmakları tutulur. Nadiren burun, kulaklar veya dudaklar etkilenir. Epizodlar klasik olarak etkilenen parçanın önce 'beyaz' ve sonra maviye dönmesiyle sonuçlanır. Genellikle "uyuşma" veya ağrı oluşur. Kan akışı geri döndüğünde, alan kırmızıya döner ve yanar. Bölümler genellikle birkaç dakika sürer ancak birkaç saat sürebilir.

Bölümler tipik olarak soğuk veya duygusal stres tarafından tetiklenir. "İdiyopatik" olarak da bilinen birincil Raynaud hastalığı, spontan, nedeni bilinmeyen ve başka bir hastalıkla ilgisi olmadığı anlamına gelir. İkincil Raynaud başka bir durumun sonucu olarak ortaya çıkar ve başlangıç yaşı daha fazladır; epizodlar yoğun ağrılıdır ve asimetrik olabilir ve cilt lezyonları ile ilişkili olabilir. İkincil Raynaud'lar, skleroderma veya lupus gibi bir bağ dokusu bozukluğu, el yaralanmaları, uzun süreli titreşim, sigara içme, tiroid sorunları ve doğum kontrol hapları gibi bazı ilaçlar nedeniyle ortaya çıkabilir. Tanı tipik olarak semptomlara dayanır.

Birincil tedavi soğuktan kaçınmaktır. Diğer önlemler arasında nikotin veya "uyarıcı" kullanımının kesilmesi yer alır. İyileşmeyen vakaların tedavisine yönelik ilaçlar arasında “kalsiyum kanal blokerleri” ve iloprost bulunur. Çok az kanıt alternatif tıbbı destekliyor. Şiddetli hastalık, nadir durumlarda komplikasyonlara, özellikle cilt yaralarına veya kangrene yol açabilir.

İnsanların yaklaşık% 4'ü bu duruma sahiptir. Birincil formun başlangıcı tipik olarak 15 ila 30 yaş arasındadır ve kadınlarda daha sık görülür. İkincil form genellikle yaşlı insanları etkiler. Her iki form da soğuk iklimlerde daha yaygındır.

## Olası Sebepler
Irsi damar hastalıkları ve özellikle sigara ile tütüne bağlı oluşan damar dolaşım hastalıkları en başta gelen sebeplerdendir.
Bunun yanı sıra, uzun süre kullanılan çeşitli ilaçların yan etkisiyle (özellikle de kemoterapi sürecinde uygulanan ağır ilaçların uzuvlardaki kılcal damarlarda birikmesine bağlı olarak) gelişebildiği de gözlemlenmiştir.

## Tanı
Damar hastalıklarına bağlı dolaşım bozukluğu veya damar tıkanıklığına bağlı olarak gelişebilmektedir.

Raynaud fenomeni genel hatlarıyla 2 kategoride değerlendirilebilinir:

1. Seviye: Ortam ısısına duyarlı parmak uçlarında soğuğa bağlı parmak uçlarında hissizlik soğuk ortamlarda el ve ayak parmakları beyaz ve mora çalan renk alırlar ve geçici uyuşmalar olur.

2. Seviye: İleri seviye kuru kangren, doku çürümesine sebep olabilecek düzeyde

## Tedavi
### Önleyici Tedavi Yöntemleri
* Sigara gibi tütün ürünlerinin kullanmaktan kesinlikle vazgeçmeli, böyle ortamlardan mümkün olduğunca uzak durmalı.

#### Fiziksel ortam
* Soğuktan ve soğuk ortamlardan kaçınmalı. Soğuğa çıkmadan önce özellikle eldiven ve kalın çorap giyilmelidir. Özellikle deri ve cilt tipine uygun soğuktan ellerin çatlamasını önleyici yağ bazlı kremler kullanabilir.
* Ilık ve üzeri Isıtılmış odalarda durmalı, sıcak suyla banyo yapmalı.
* Klimalı veya havası soğutulmuş ortamlardan, soğuğa maruz buzdolaplarından bir şey alırken eldiven kullanmalı.

#### Psikolojik ortam
* Kişi kendini aşırı üzüntü, heyecan ve korku gibi stres artırıcı bir ruh haline girmemeli, gevşeme teknikleri ve kendini kasmadan rahatlamayı öğrenmeli.

### Tedavi
Hastanın yaşam kalitesini bozucu ve rahatsız edici düzeyde olması halinde; kalsiyum kanal blokeri ile alfa blokerler fayda sağlayabilir. Çok şiddetli vakalarda sempatektomi adı verilen cerrahi işlem uygulanabilir.

Hastalık çok nadir olarak ilerleyebilir, ilerleme durumunda trofik bozukluk (damara bağlı gölgesel beslenememe durumu) ve doku nekrozu kuru kangrenlerin oluşumuna sebep olabilir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Overview at National Institutes of Health
* Overview at Medical College of Wisconsin
*  Raynaud's Disease at healthatoz.com
* 
* 
* 
* What Is Raynaud's Disease at National Heart, Lung, and Blood Institute
* Raynaud's Disease at Mayo Clinic
* Raynaud's & Scleroderma Association, a national charity and self help organisation, committed to supporting patients and carers who have these conditions
*