Clitocybe

***Clitocybe*** Tricholomataceae familyasında sınıflandırılan ve beyaz, kirli beyaz, ten rengi, krem rengi, pembe ya da açık sarı renkli sporları olan, lamelleri sap boyunca uzanan ve soluk beyazdan kahverengi ya da leylak rengine kadar çeşitli renklerde olan bir mantar cinsidir. Asıl olarak saprotrof olan bu mantarlar orman tabanındaki atık maddeleri ayrıştırır. Çok yaygın olan bu cinste 300 kadar tür olduğu tahmin edilmektedir.

*Clitocybe* "yatık kafa" anlamına gelir.

Bu cinsin bazı üyeleri yenilebilirken birçoğu zehirlidir ve diğer zehirlerin yanı sıra muskarin toksinini içerirler. *Clitocybe* türlerini ayırt edebilmek genellikle uzman olmayanlar için zordur ve mikroskop altında analiz gerektirir. Dolayısıyla çok bilinen ve kolay ayırt edilebilen birkaç türü dışında *Clitocybe* cinsinde yar alan mantarlar nadiren tüketilmek için toplanır.

## Taksonomi
*Clitocybe* ilk olarak Elias Fries tarafından 1821 yılında *[[Agaricus]]* cinsi içinde bir oymak olarak önerilmiştir. Friedrich Staude 1857 yılında cins statüsüne yükseltmiştir.

Son zamanlarda yapılan moleküler araştırmalar cinsin polifiletik olduğunu ve çoğu üyesinin uzaktan akraba olduğunu göstermiştir. *[[Clitocybe nebularis|C.&nbsp;nebularis]]* tip tür olduğu için bu türe en uzak akrabalar gelecek araştırmalar sonunda yeniden sınıflandırılabilir.

Fransız mikolog Harri Harraja 2003 tarihli makalesinde *[[Clitocybe geotropa|C.&nbsp;geotropa]]* ile birlikte on iki *Clitocybe*  türünün spor özellikleri nedeniyle yeni bir cins *[[Infundibulicybe]]* altında sınıflandırılmasını önermiştir. Ayrıca *[[Clitocybe clavipes|C.&nbsp;clavipes]]* türünü de *[[Ampulloclitocybe]]* cinsinde sınıflandırmıştır. Daha önceden *Clitocybe* cinsinde bulunan bazı türler de artık *[[Atractosporocybe]]*, *[[Leucocybe]]* ve *[[Rhizocybe]]* cinslerinde sınıflandırılmaktadır.

## Zehirlilik
Japonya'dan *[[Clitocybe acromelalga]]* türü ile Fransa'dan *[[Clitocybe amoenolens]]* türünün
 tüketilmesi sonucu 8 gün ile 5 ay arasında süregelen mantar tüketilmesi kaynaklı eritromelalji vakaları ile karşılaşılmıştır.

Birçok küçük *Clitocybe* türünde muskarin toksini bulunur. Küçük beyaz *Clitocybe* türleri tehlikeli miktarda muskarin bulundururken yakın akraba *[[Clitocybe dealbata]]* ve *[[Clitocybe rivolusa]]* türlerinde muskarin ölümcül miktarlarda bulunur ve bu iki türün yenmesi sonucu oluşan ölüm vakaları kaydedilmiştir.

## Seçilmiş türleri
**[[Clitocybe acromelalga]]* – (Japonya)
**[[Clitocybe agrestis]]*
**[[Clitocybe alexandri]]*
**[[Clitocybe amarescens]]*
**[[Clitocybe amoenolens]]* – (Fransa)
**[[Clitocybe brumalis]]* 
**[[Clitocybe candicans]]*
**[[Clitocybe candida]]*
**[[Clitocybe cerussata]]*
**[[Clitocybe cistophila]]* – Avrupa
**[[Clitocybe clavipes]]* – yenebilir ancak alkol ile birlikte tüketildiğinde zehirlidir
**[[Clitocybe dealbata]]* – Avrupa, zehirli
**[[Clitocybe ditopus]]*
**[[Clitocybe dilata]]*
**[[Clitocybe eccentrica]]*
**[[Clitocybe entoloma]]*
**[[Clitocybe eucalyptorum]]*
**[[Clitocybe fennica]]*
**[[Clitocybe fragrans]]*  
**[[Clitocybe geotropa]]* 
**[[Clitocybe glacialis]]*
**[[Clitocybe globispora]]*
**[[Clitocybe glutiniceps]]*
**[[Clitocybe lohjaensis]]*
**[[Clitocybe marginella]]*
**[[Clitocybe maxima]]*
**[[Clitocybe menthiodora]]*
**[[Clitocybe nebularis]]* 
**[[Clitocybe nuda]]* 
**[[Clitocybe odora]]* 
**[[Clitocybe paraditopa]]* – Avustralya
**[[Clitocybe parasitica]]*
**[[Clitocybe rivulosa]]* – (Avrupa, Kuzey Amerika)
**[[Clitocybe ruderalis]]*
**[[Clitocybe sclerotoidea]]*
**[[Clitocybe strigosa]]*
**[[Clitocybe subcordispora]]*
**[[Clitocybe truncicola]]*
**[[Clitocybe vibecina]]*

Biyolüminesant *[[Omphalotus olearius]]* önceden bu cins içinde *Clitocybe illudens* olarak sınıflandırılmıştır.

## Farmakoloji
*[[Clitocybe gibba]]* türünden çıkarılan ekstrat thrombin üzerinde inhibe edici eykide bulunur.

## Ayrıca bakınız
* Mantar zehirlenmesi

## Notlar

## Dış bağlantılar
* ''Clitocybe'' at Mushroom Expert.com