Shi Zhengli

**Shi Zhengli** (; d. 26 May 1964), yarasa kökenli SARS benzeri koronavirüsleri araştıran Çinli bir virologdur. Shi, Wuhan, Jiangxia Bölgesi'nde bulunan bir biyogüvenlik seviyesi 4 (BSL-4) laboratuvarı olan Vuhan Viroloji Enstitüsü'nde (WIV) Yeni Ortaya Çıkan Bulaşıcı Hastalıklar Merkezi'ni yönetmektedir. 2017'de Shi ve meslektaşı Cui Jie, SARS koronavirüsünün Yünnan'ın ücra bir bölgesindeki yarasa popülasyonundan kaynaklandığını keşfetti. Yarasa koronavirüsleri ile yaptığı çalışmalar nedeniyle COVID-19 salgını sırasında popüler basında "Yarasa Kadın" adıyla öne çıktı.

Shi, ''Time dergisinin'' 2020'nin En Etkili 100 Kişisi listesine dahil edildi.

## Hayatın erken dönemi ve eğitimi
Shi, Mayıs 1964'te Henan, Xixia ilçesinde doğdu. Vuhan Üniversitesi'nden 1987 yılında genetik alanında lisans derecesi ile mezun oldu. 1990 yılında Çin Bilimler Akademisi Vuhan Viroloji Enstitüsü'nden (CAS) yüksek lisans derecesini ve 2000 yılında Fransa'daki Montpellier 2 Üniversitesi'nden doktorasını aldı.

## Kariyeri
2005 yılında Shi Zhengli ve meslektaşları, yarasaların SARS benzeri koronavirüslerin doğal yaşam alanı olduğunu keşfettiler.

2008 yılında Shi, hem doğal hem de kimerik SARS benzeri koronavirüslerin spayk proteinlerinin insan, misk kedisi ve at nalı yarasa hücrelerindeki ACE2 reseptörlerine bağlanmasını inceleyen bir araştırma ekibine liderlik ederek, SARS'ın insanlara bulaşma mekanizmasını belirledi. 2014 yılında Shi Zhengli, Kuzey Carolina Üniversitesi'nden Ralph S. Baric liderliğinde ek işlev kazanımı deneyleri üzerinde işbirliği yaptı ve bu deneylerin sonucunda MERS koronavirüsünün sahip olduğu iki kritik mutasyonun insan ACE2 reseptörüne bağlanmasına izin verdiğini ve SARS'ın vahşi doğada yarasa popülasyonlarında dolaşan koronavirüslerden yeniden ortaya çıkma potansiyeline sahip olduğunu ortaya koydu. 2014 yılında, ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri, SARS, MERS ve influenza işlev kazanımı araştırmalarına, bu tür araştırmaların risklerine karşı faydalarına ilişkin endişeler nedeniyle bir moratoryum koydu  bu moratoryumu yeni bir düzenleyici çerçeve oluşturulduktan sonra 2017'de kaldırdı. Zhengli ve meslektaşı Cui Jie, Çin genelinde binlerce nalburunlu yarasasını örnekleyen bir ekibe liderlik etti. 2017 yılında, SARS koronavirüsünün tüm genetik bileşenlerinin Yünnan eyaletindeki bir mağaradaki bir yarasa popülasyonunda var olduğunu gösteren bulgularını yayınladılar. 2002-2004 SARS salgınına neden olan tam virüs türünü tek bir yarasa barındırmasa da, genetik analiz, farklı türlerin sıklıkla karıştığını gösterdi ve insan versiyonunun muhtemelen yarasa popülasyonunda bulunan türlerin bir kombinasyonundan ortaya çıktığını gösterdi. Shi, Vuhan, Jiangxia bölgesinde bulunan bir biyogüvenlik seviyesi 4 (BSL-4) Laboratuvarı olan Vuhan Viroloji Enstitüsü'nde (WIV) ortaya çıkan Bulaşıcı Hastalıklar merkezini yönetmektedir.

### 2020
COVID-19 salgını sırasında Shi ve diğer Enstitü bilim adamları, Şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs 2'yi (SARS-CoV-2) araştırmak için uzman bir grup oluşturdu. Şubat 2020'de Shi Zhengli liderliğindeki araştırmacılar, *[[Nature (dergi)|Nature'da]]* "Olası yarasa kaynaklı yeni bir koronavirüsle ilişkili bir pnömoni salgını" başlıklı bir makale yayınladı ve makalede SARS-CoV-2'nin SARS ile aynı ailede olduğunu ve en yakından ilişkili bilinen koronavirüs ile % 96,2 genom örtüşümünü ortaya kordular. Şubat 2020'de ekibi, *Hücre Araştırmaları'nda* remdesivir ve klorokinin virüsü in vitro inhibe ettiğini gösteren bir makale yayınladı ve VVE adına Çin'de ilaç için bir patent başvurusunda bulundu. Bu patentin Çin tarafından verilmesi, uluslararası bağlamda fikri mülkiyet hakları konusunda endişelere yol açtı. Shi, virüsü ilk olarak Hastalık X olarak etiketleyen bir makalenin yazarlarından birisidir.

Şubat 2020'de, *[[South China Morning Post|Güney Çin Sabah Postası]]*, Shi'nin yarasa ile ilgili virüslerin dünyanın en büyük veri tabanlarından birini oluşturmak için yaptığı on yıllık çalışmasının, bilim dünyasına virüsü anlamada bir "başlangıç" sağladığını bildirdi. *GÇSP* ayrıca Shi'nin Çin sosyal medyasındaki kişisel saldırıların odağı olduğunu bildirdi ve VVE'nin virüsün kaynağı olduğunu iddia ederek Shi'yi cevap vermeye yöneltti: "Hayatıma yemin ederim, [virüsün] laboratuvarla hiçbir ilgisi yok". *GÇSP* tarafından saldırılar hakkında yorum yapması istendiğinde Shi," Zamanım daha önemli konulara harcanmalı" dedi. Mart 2020'de *[[Scientific American]]* ile Çin'in "Yarasa Kadını" olarak adlandırıldığı bir röportajda Shi, "Yarasa kaynaklı koronavirüsler daha fazla salgına neden olacak" ve "Onlar bizi bulmadan önce biz onları bulmalıyız" dedi. *[[The Washington Post|Washington Post'ta]]* Josh Rogin tarafından Nisan 2020'de yazılan bir köşe yazısına göre, 2018'de VVE'ye gönderilen ABD'li yetkililer, Washington'a "VVE laboratuvarındaki güvenlik ve yönetim zayıflıkları konusunda uyarıda bulunan" ve "aynı zamanda uyaran" iki diplomatik mesaj göndermişti. Mesajda laboratuvarın yarasa koronavirüsleri üzerindeki çalışması ve potansiyel insan bulaşma riskinin SARS benzeri yeni bir salgın riskini ortaya çıkarabileceği not düşülmüştü. Önde gelen virologlar, bir laboratuvardan sızan SARS-CoV-2 fikrine itiraz ettiler. Yeni ortaya çıkan bulaşıcı hastalıkları inceleyen EcoHealth Alliance'dan Peter Daszak, Güneydoğu Asya'da yarasalara yakın yaşayan veya çalışan 1-7 milyon insanın her yıl yarasa koronavirüsleri ile enfekte olduğunu tahmin etti. Daszak, Vox ile yaptığı röportajda, "Bu laboratuvarlarda çalışan muhtemelen yarım düzine insan var. Bu yüzden yılda 1 milyon ila 7 milyon insanı yarım düzine insanla karşılaştıralım; bu mantıklı değil. "

## Hizmet ve onur
Shi, Çin Mikrobiyoloji Derneği Viroloji Komitesi üyesidir. *Virologica Sinica* Yönetim Kurulu, *Çin Viroloji* *Dergisi ve Çin Balıkçılık Bilimleri Dergisi'nin* editörüdür.

* 2016 Ordre des Palmes académiques Şövalyesi
* 2018 Eyalet Doğa Bilimleri Ödülü (İkinci Sınıf)
* Şubat 2019 Amerikan Mikrobiyoloji Akademisi Üyesi (AAM)

## Ayrıca bakınız

* 2019-20 koronavirüs pandemisine ilişkin yanlış bilgiler
* Polimeraz zincirleme reaksiyonu

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Profil:  *Dünya Viroloji Derneği'nden* Shi Zhengli 
* Profil:  Wuhan Viroloji Enstitüsü'nden Shi Zhengli