Puma (şirket)

**Puma AG Rudolf Dassler Sport** (kısaca **Puma**), merkezi Herzogenaurach, Bavyera, Almanya'da bulunan atletik ve gündelik ayakkabılar, giysiler ve aksesuarlar tasarlayan ve üreten çok uluslu bir Alman şirketidir. Puma dünyanın en büyük üçüncü spor giyim üreticisidir. 

1924'te Adidas'ın kurucusu Adolf "Adi" Dassler'ın abisi Rudolf Dassler tarafından kurulmuştur. İki kardeş arasındaki ilişki, 1948 yılında Adidas ve Puma olmak üzere iki ayrı şirket kurarak ayrılmaya karar vermelerine kadar kötüleşti. Bölünmenin ardından Rudolf, yeni kurulan şirketi başlangıçta *Ruda* (*Adidas'ın Adi Dassler'e dayanması gibi Rudolf Dassler'den türetilmiştir*) olarak tescil ettirdi, ancak daha sonra adını *Puma* olarak değiştirdi. Puma'nın ilk logosu bir kare ve *D*'nin içinden atlayan bir canavardan oluşuyordu ve bu logo 1948 yılında şirketin adıyla birlikte tescil edildi. Puma'nın ayakkabı ve giysi tasarımlarında Puma logosu ve 1958 yılında tanıtılan ayırt edici “Formstrip” yer almaktadır.

## Tarihçe

### Arka plan
Christoph Dassler bir ayakkabı fabrikasında işçiydi, eşi Pauline ise Nürnberg şehrinden 20&nbsp;km (12,4 mil) uzaklıktaki Frankonya'nın Herzogenaurach kasabasında küçük bir çamaşırhane işletiyordu. Okuldan ayrıldıktan sonra oğulları Rudolf Dassler ayakkabı fabrikasında babasına katıldı. Birinci Dünya Savaşı'ndan döndükten sonra Rudolf bir porselen fabrikasında satış elemanı olarak çalıştı ve daha sonra Nürnberg'de bir deri ticareti işine girdi.

Temmuz 1924'te Rudolf ve “Adi” lakaplı küçük kardeşi Adolf bir ayakkabı fabrikası kurdu. O dönemde spor ayakkabı üreten tek işletme olan yeni işletmeye “Gebrüder Dassler Schuhfabrik” (*Dassler Kardeşler Ayakkabı Fabrikası*) adını verdiler. İkili girişimlerine annelerinin çamaşırhanesinde başladı. O zamanlar kasabadaki elektrik kaynakları güvenilmezdi ve kardeşler ekipmanlarını çalıştırmak için bazen sabit bir bisikletin pedal gücünü kullanmak zorunda kalıyorlardı. 1927 yılında ayrı bir binaya taşındılar.

Kardeşler Bavyera'dan Berlin'deki 1936 Yaz Olimpiyatlarına bir bavul dolusu kramponla gittiler ve bir Afrikalı Amerikalı için ilk sponsorluk olan Amerikalı sprinter Jesse Owens'ı bunları kullanmaya ikna ettiler. Owens dört altın madalya kazandı. İşler patladı; Dassler'lar İkinci Dünya Savaşı'ndan önce yılda 200.000 çift ayakkabı satıyordu.

Her iki kardeş de Nazi Partisi'ne katıldı, ancak Rudolf hevesli bir Nazi'ydi ve Gestapo'ya katılmak için başvurdu ve kabul edildi; Wehrmacht için bot ürettiler. Kardeşler arasında giderek büyüyen çatlak, 1943'teki bir Müttefik bombardımanı sırasında kırılma noktasına ulaştı. Adi ve karısı, Rudolf ve ailesinin zaten içinde bulunduğu bir sığınağa tırmandılar. Adi, görünüşe göre Müttefik savaş uçaklarını kastederek, “İşte yine lanet olası piçler,” dedi, ancak Rudolf, bariz güvensizliği nedeniyle, kardeşinin kendisini ve ailesini kastettiğine ikna olmuştu. Rudolf daha sonra Amerikan askerleri tarafından yakalanıp Waffen SS üyesi olmakla suçlandığında, kardeşinin kendisini ihbar ettiğine ikna oldu.

### Bölünme ve Puma'nın kurulması

İşin nasıl yürütüleceğine dair giderek artan farklı görüşlerin ardından, kardeşler 1948'de işi böldüler. Rudolf kendi şirketini kurmak için Aurach Nehri'nin diğer tarafına taşındı. Adolf, Adidas'ı kurmak için takma adı Adi ve soyadının ilk üç harfini-Das kullanarak oluşturduğu bir isimle kendi şirketini kurdu. Rudolf, Rudolf'un “Ru ‘su ve Dassler'in ’Da ‘sından ’Ruda” adını verdiği yeni bir firma kurdu. Birkaç ay sonra Rudolf'un şirketi adını Puma Schuhfabrik Rudolf Dassler olarak değiştirdi.

Puma ve Adidas ayrıldıktan sonra şiddetli ve sert bir rekabete girdi. Herzogenaurach kasabası bu konuda ikiye bölündü ve “boynu bükük kasaba” lakabını aldı - insanlar yabancıların hangi ayakkabıyı giydiğini görmek için aşağı bakıyordu.

Dünya Savaşı'ndan sonra 1948'de oynanan ilk futbol maçında, Batı Almanya'nın savaş sonrası ilk golünü atan Herbert Burdenski de dahil olmak üzere Batı Almanya milli futbol takımının birçok üyesi Puma kramponları giymiştir. Rudolf, Batı Almanya'nın milli antrenörü Sepp Herberger gibi kişilerle işbirliği yaparak “Süper Atom” adı verilen vidalı kramponları olan bir futbol ayakkabısı geliştirdi.

### Olimpiyatlarda varlık

1952 Yaz Olimpiyatları'nda Lüksemburglu 1500 metre koşucusu Josy Barthel, Finlandiya'nın Helsinki kentinde Puma'nın ilk Olimpiyat altınını kazandı.

1960 Yaz Olimpiyatları'nda Puma, Alman sprinter Armin Hary'ye 100 metre sprint finalinde Puma giymesi için ödeme yaptı. Hary daha önce Adidas ürünleri giymişti ve tazminat için Adolf'a başvurdu. Ancak Adidas bu talebi reddetti. Pumas ile altın madalya kazanmasına rağmen, Hary madalya töreni sırasında Adidas giymeyi tercih ederek iki Dassler kardeşi şaşırttı. Hary görünüşte her iki markadan da maddi olarak faydalanmayı amaçlıyordu, ancak Adolf Olimpiyat şampiyonunu yasaklayacak kadar çileden çıkmıştı.

1968 Olimpiyatları Siyah Güç Selamı sırasında, Puma sponsorluğundaki Afro-Amerikan atletler Tommie Smith ve John Carlos, 200 metrede sırasıyla altın ve bronz madalya kazandıktan sonra, ellerinde Puma Suede ayakkabılarıyla podyuma çıktılar ve insan hakları ve siyah Amerikalılar için ayağa kalkmak amacıyla millî marş çalınırken sessiz bir protesto olarak başlarını eğip siyah eldivenli yumruklarını kaldırdılar.

### Dünya Kupası ve Pelé Paktı
Puma'nın sahibi Armin Dassler (Rudolf'un oğlu) ve Adidas'ın sahibi kuzeni Horst Dassler (Adi'nin oğlu) 1970 FIFA Dünya Kupası'ndan birkaç ay önce “Pele Paktı” olarak adlandırılan bir anlaşma imzaladılar. Bu anlaşma, Pelé'nin hem Adidas hem de Puma için sınırların dışında kalacağını, dünyanın en ünlü sporcusu için yapılacak bir teklif savaşının çok pahalıya mal olacağını, ancak Puma'nın anlaşmayı bozup onunla sözleşme imzalayacağını belirtiyordu.

Puma, Pelé'ye Puma King krampon satışlarından yüzde ödemenin yanı sıra, Brezilya'nın Peru ile oynadığı çeyrek final maçından önce kramponlarının reklamını yapmak üzere bağcıklarını bağlaması için 120.000 dolar (2022'de 2,85 milyon dolar) ödedi. Puma'nın temsilcisi Hans Henningsen tarafından tasarlanan bir fikirle Pelé, ayakkabı bağcıklarını bağlamak için son saniye ricasıyla hakemin oyunu başlatmasını engelledi ve kamera Pelé'ye çevrilerek Puma King kramponları küresel bir izleyici kitlesine yayınlandı ve marka için muazzam bir tanıtım oluşturdu.

Dassler kardeşler arasındaki kan davasının en önemli olayı olan “Pelé Paktı ”nın bozulması Horst'u öfkelendirdi ve gelecekteki barış anlaşmaları iptal edildi. Puma'nın Pelé için yaptığı anlaşma zekice bir pazarlama hamlesi olarak övüldü ve pek çok iş uzmanı iki şirket arasındaki rekabet ve çekişmenin spor giyimi son derece kazançlı bir sektöre dönüştürdüğünü belirtti.

### Daha sonraki olaylar
1972 Yaz Olimpiyatları sırasında Puma, Ugandalı 400 metre engelli şampiyonu John Akii-Bua'ya ayakkabı sağlamıştır. Akii-Bua askeri hükûmet tarafından Uganda'dan ayrılmaya zorlandıktan sonra Puma onu Almanya'da işe aldı. Sonunda Akii-Bua Uganda'ya geri döndü.

Puma, Suede temelli bir basketbol ayakkabısı olan Puma Clyde'ı 1973 yılında piyasaya sürdü. Basketbol oyuncusu Walt “Clyde” Frazier için tasarlanan bu ayakkabı geniş bir popülerlik kazanmış ve eski tarz hip hop ve paten punk alt kültürlerinde önemli bir yer edinmiştir.

### Halka açılma
Puma 1986'da halka açık bir şirket haline geldi ve daha sonra Börse München ve Frankfurt Menkul Kıymetler Borsası'na kote oldu; halka arzdan bu yana ilk karı 1994'te kaydedildi. Mayıs 1989'da Rudolf'un oğulları Armin ve Gerd Dassler, Puma'daki yüzde 72 hisselerini İsviçreli *Cosa Liebermann SA* şirketine sattı. Şirket 2001 yılında İskandinav Tretorn Group'u satın almış, daha sonra 2015 yılında Authentic Brands Group'a satılmıştır.  Şirket 2003 mali yılında 1.274 milyar Euro gelir elde etti ve çoğunluk hissedarı Monarchy/Regency hisselerini geniş bir kurumsal yatırımcı tabanına sattı.

Şubat 2007'de Puma, 2006'nın son üç ayında kârının %26 azalarak 32,8 milyon Avro'ya (43 milyon $; 22 milyon £) düştüğünü bildirdi. Kârdaki düşüşün büyük bir kısmı genişlemeyle bağlantılı yüksek maliyetlerden kaynaklanırken, satışlar üçte birden fazla artarak 480,6 milyon Avro'ya ulaştı.  Nisan ayı başında Puma'nın hisseleri hisse başına 29,25 Avro ya da yaklaşık %10,2 artışla 315,24 Avro'ya yükseldi. 10 Nisan'da Fransız holdingi PPR (2013'te Kering adını aldı) Puma'nın %27 hissesini satın alarak tam devralmanın önünü açtığını duyurdu. Anlaşma Puma'ya 5,3 milyar Avro değer biçti. PPR, daha küçük hissenin satın alınması tamamlandığında, Puma'nın hisse başına 330 Avro değerinde dostane bir devralma işlemi başlatacağını söyledi. Puma yönetim kurulu bu hamleyi memnuniyetle karşıladı ve bunun adil ve firmanın çıkarlarına en uygun hamle olduğunu söyledi. Temmuz 2007 itibarıyla PPR, Puma hisselerinin %60'ından fazlasına sahipti.

2008 yılında Melody Harris-Jensbach icra kurulu başkan yardımcısı olarak atandı; tasarımcı ve sanatçı Hussein Chalayan kreatif direktör oldu ve Puma, Chalayan'ın moda işinin çoğunluk hissesini satın aldı.

### 2010'dan itibaren

2010 yılında Cobra Golf'ü satın alan Puma, ertesi yıl da vücut giyim ve çorap şirketi Dobotex'i devraldı. Temmuz 2011'de şirket, ''Aktiengesellschaft'''tan (Alman kamu limited şirketi) Avrupa Birliği genelindeki eşdeğeri olan Societas Europaea'ya dönüşümü tamamlayarak Puma AG Rudolf Dassler Sport olan adını *Puma SE* olarak değiştirdi. Aynı zamanda Franz Koch, uzun süredir görevde olan Jochen Zeitz'in yerine firmanın icra kurulu başkanı (CEO), Zeitz ise yönetim kurulu başkanı oldu. Şirket 1 Temmuz 2013'ten bu yana eski futbol profesyoneli Bjørn Gulden tarafından yönetilmektedir. Arne Freundt Kasım 2022'de CEO olarak atanmıştır.

Boykot, Tecrit ve Yaptırımlar (BDS) hareketi 2018'den bu yana Puma'nın İsrail Futbol Federasyonu'na sponsorluğu nedeniyle boykot edilmesi çağrısında bulundu ve şirketin “İsrail sömürge ve apartheid rejimiyle suç ortaklığına son vermesini” talep etti. BDS kampanyası ayrıca Puma'nın Batı Şeria'daki yasadışı İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren İsrailli bir distribütörle sözleşme yaptığını belirtti. Puma, İsrail millî futbol takımı sponsorluğunu 2024 yılında sona erdirecek.

## Finans

Puma 1986 yılından beri halka açık bir şirkettir ve Frankfurt Menkul Kıymetler Borsası'nda işlem görmektedir. Fransız lüks grubu Kering (eski adıyla PPR) sermayenin %9,8'ine, Kering'in en büyük hissedarı Groupe Artemis ise %29'una sahiptir.

Adidas ve Nike ile birlikte en iyi ayakkabı markaları arasında yer alan Puma, dünya çapında 18.000'den fazla kişiye istihdam sağlamaktadır.

Şirketin, dört tane “merkezi merkez” olarak tanımlanmak üzere dünya çapında kurumsal ofisleri bulunmaktadır: Assembly Row, Somerville, Massachusetts; Hong Kong; Ho Chi Minh City, Vietnam; ve Herzogenaurach, Almanya'daki küresel genel merkez.

## Sponsorluklar

Uluslararası futbolcular Neymar, emekli Gianluigi Buffon, emekli Sergio Agüero, Antoine Griezmann, Marco Reus, Raphael Varane, Luis Suárez, emekli David Silva, emekli Vincent Kompany, Fernando Muslera, Sunil Chhetri, Christian Pulisic, Yann Sommer, Jonas Hofmann, Wataru Endo, Kaoru Mitoma ve daha fazlası Puma kramponlarını giyiyor.

Puma, Alman futbol kulübü Borussia Dortmund'un %5 hissesine sahip ve 2012'den beri tedarikçisi konumunda. 2014 yılında Puma ve Arsenal, Puma ve Arsenal tarihindeki en büyük anlaşma olan 5 yıllık bir mağazacılık ortaklığına girdi. Ortaklık 2019 yılında sona ermiştir. Diğer futbol kulüpleri arasında Barrow AFC, Manchester City, Galatasaray, Olympique de Marseille, Sociedade Esportiva Palmeiras, Borussia Mönchengladbach, Lillestrøm SK, Valencia, AC Milan, Peñarol, US Sassuolo, Club de Fútbol Monterrey, Bengaluru FC, Chennaiyin FC, Mumbai City FC, Universidad Católica, Universitatea Craiova, Kawasaki Frontale, Yokohama FC, Shimizu S-Pulse, Cerezo Osaka ve diğerleri. Millî futbol takımları arasında Gine, Gana, Fildişi Sahili, İzlanda, Yeni Zelanda, Senegal, İsviçre, Avusturya, Fas, Mısır ve Portekiz yer almaktadır.

Atletizm alanında Puma, Brezilya (CBAt), Jamaika (JAAA), Küba (FCA), Bahamalar (BAAA), Grenada (GAA), Trinidad & Tobago (NAAATT), Dominika (DAAA), Barbados (AAB), Portekiz (FPAtletismo), İsviçre (Swiss Athletics) ve Norveç (NFIF) atletizm birliklerine sponsorluk yapmaktadır. Ayrıca, Andre De Grasse, Karsten Warholm ve Gianmarco Tamberi gibi diğer atletlerle birlikte sözleşmeli Jamaikalı sprinter Usain Bolt'a da sahiptir. Heinz Fütterer (1954), Armin Hary (1960), Jim Hines (1968), Tommie Smith (1968), Asafa Powell (2015) ve Usain Bolt (2002) gibi birçok dünya rekoru Puma ayakkabı giyen atletler tarafından elde edilmiştir.

2018 yılında Puma, neredeyse 20 yıllık bir aradan sonra basketbola geri döndüğünü açıkladı ve Jay-Z'yi bölümün kreatif direktörü olarak atadı.  Marvin Bagley III, Deandre Ayton, Zhaire Smith ve Michael Porter Jr. Puma'nın basketbol kadrosuna katılan ve performanslı Puma basketbol ayakkabılarıyla oynayan ilk oyuncular oldu. Aralık 2021'de marka, kreatif direktör June Ambrose tarafından tasarlanan ilk kadın basketbol serisi High Court'u piyasaya sürdü.

Puma, 2018 yılında Melbourne Vixens'a sponsor olarak 28 yıl sonra netbol ile ortaklığını kurdu ve Yeni Zelanda'nın ulusal netbol takımı Silver Ferns'ün resmi giyim sponsoru oldu. Rickie Fowler ve Lexi Thompson gibi golfçüler Puma'nın golf markası Cobra Golf tarafından donatılmıştır.

Puma, tutkulu sürüş ayakkabıları ve yarış kıyafetlerinin ana üreticisidir ve kendi ayakkabılarını üretmek için BMW, Ducati ve Ferrari ile ortaklığa girmiştir. Puma, Formula 1'de Mercedes AMG Petronas, Scuderia Ferrari, Stake Kick Sauber ve 

Williams takımlarını donatmaktadır. Ayrıca 2022 yılına kadar Red Bull Racing'i de donatmıştır. 2024 yılında Puma, Formula 1'in resmi pist kenarı tedarikçisi ve personel tedarikçisi oldu ve aynı zamanda F1 Academy'nin resmi ortağı haline geldi. Şirket, BMW, Mercedes ve Porsche'nin tüm Motorsporları faaliyetlerine sponsorluk yapmaktadır.  NASCAR'da Puma, Team Penske'yi yangın kıyafetleri, eldivenler ve ayakkabılarla donatıyor.
Rihanna, Aralık 2014'te Puma'nın kadın giyim serisinin kreatif direktörlüğüne getirildi. İki yıl sonra Puma, yaratıcı bir işbirlikçi olarak The Weeknd ile ortaklık kurdu. 2018 yılında Puma, elçisi Selena Gomez ile “Phenom Lux” adlı girişimini başlattı. 2019 yılında Big Sean, Puma'nın marka elçisi oldu. Puma ayrıca 2020 yılında NBA sporcusu LaMelo Ball ile spor, kültür, müzik ve modayı içeren bir çizgi oluşturmak için ortaklık kurdu.

Puma, 2024 yılında Milind Soman'ı koşu elçisi olarak atadı. Aynı yıl Sekou markanın elçisi oldu.  Haziran ayının ilerleyen günlerinde Rosé, Puma'nın marka elçisi oldu.

## Kaynakça