Taksi Şoförü

Taxi Driver, Martin Scorsese tarafından yönetilen, Paul Schrader tarafından yazılan ve başrollerinde Robert De Niro, Jodie Foster, Cybill Shepherd, Harvey Keitel, Peter Boyle, Leonard Harris ve Albert Brooks'un oynadığı 1976 yapımı Amerikan neo-noir psikolojik gerilim filmidir. Vietnam Savaşı sonrasında çürüyen ve ahlaki olarak iflas eden New York Şehri'nde geçen film, bir savaş gazisi ve taksi şoförü olan Travis Bickle'ın (De Niro) geceleri şehirde çalışırken zihinsel durumunun kötüleşmesini takip eder.

The Wrong Man (1956) ve A Bigger Splash (1973) filmlerinden ilham alan Scorsese, filmin izleyicilere bir rüya gibi hissettirmesini istedi. Görüntü yönetmeni Michael Chapman ile çekimler 1975 yazında New York Şehri'nde başladı ve oyuncular, projenin 1.9 milyon dolarlık düşük bütçeyle tamamlanmasını sağlamak için ücretlerinde indirim yaptılar. Yapım aynı yıl sona erdi. Bernard Herrmann, ölmeden birkaç saat önce tamamlanan son film müziğini besteledi; film ona adanmıştır.

Film, Columbia Pictures tarafından 8 Şubat 1976'da sinemalarda gösterime girdi ve finaldeki grafik şiddet ve 12 yaşındaki Foster'ın çocuk fahişe rolünde oynatılması nedeniyle tartışmalara yol açmasına rağmen eleştirel ve ticari başarı elde etti. Film, 1976 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye ve 49. Akademi Ödülleri'nde En İyi Film, En İyi Erkek Oyuncu (De Niro için) ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (Foster için) dahil olmak üzere dört adaylık da dahil olmak üzere birçok ödül kazandı.

Taxi Driver, John Hinckley Jr.'ın dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan'a suikast girişiminde bulunma motivasyonunda rol oynadığı için daha fazla tartışma yaratsa da, popülerliğini korumuş, zamanının en kültürel olarak önemli ve ilham verici filmlerinden biri ve en büyük filmlerden biri olarak kabul edilmiştir, kült statüsü kazanmıştır. 2022'de Sight & Sound, filmi on yılda bir yapılan eleştirmenler anketinde tüm zamanların en iyi 29. filmi ve yönetmenler anketinde Barry Lyndon ile birlikte en iyi 12. film olarak seçti. 1994 yılında, film ABD Kongre Kütüphanesi tarafından "kültürel, tarihi veya estetik" olarak önemli kabul edilerek Ulusal Film Arşivi'nde korunmak üzere seçildi.

## Konu
Travis Bickle, PTSD'den muzdarip ve New York'ta tek başına yaşayan 26 yaşında, onurlu bir şekilde ordudan terhis edilmiş ABD Deniz Kuvvetleri ve Vietnam Savaşı gazisi. Travis, kronik uykusuzluğu ve yalnızlığıyla başa çıkmak için gece vardiyasında taksi şoförü olarak işe girer. Travis, sık sık 42. Cadde'deki yetişkin içerikli film salonlarına gidiyor ve bilinçli olarak "sadece hissettiğin kadar sağlıklısın." gibi aforizmalar eklemeye çalıştığı bir günlük tutuyor. Manhattan'da tanık olduğu suç ve kentsel çürümeden tiksiniyor ve "sokaklardaki pislikleri" temizlemeyi hayal ediyor.

Travis, senatör ve başkan adayı Charles Palantine'in kampanya gönüllüsü olan Betsy'ye aşık olur. Travis, çalıştığı kampanya ofisine girer ve ondan kahve içmeye davet eder ve bunu kabul eder. Betsy, Travis ile özel bir bağ hissettiğini itiraf eder ve onunla başka bir randevuya çıkmayı kabul eder. Randevuları sırasında Travis, Betsy'yi bir porno tiyatrosuna götürür ve bu Betsy'nin Travis'ten nefret etmesini ve ayrılmalarına neden olur. Travis, Betsy'i defalarca kez arayıp hediye göndererek barışmaya çalışır ama hiçbir geri dönüş alamaz. Travis öfkeli bir şekilde, Betsy'nin çalıştığı kampanya ofisinin içine dalar ve dışarı çıkması istenmeden önce onu azarlar. Varoluşsal bir kriz yaşayan ve şehrin her yerinde çeşitli fuhuş vakaları gören Travis, Sihirbaz lakaplı taksi şoförü arkadaşına şiddetli düşüncelerini anlatır.

Ancak Sihirbaz onu kovar ve ona iyi olacağına dair güvence verir. Travis, öfkesine bir çıkış yolu bulma çabasıyla yoğun bir egzersize başlar. Bir taksi şoförü arkadaşı onu karaborsa silah satıcısı "Easy" Andy'ye yönlendirir ve ondan dört tane tabanca satın alır. Travis evinde silah çekme alıştırmaları yapmaya başladı ve birini saklayıp kolundan hızlı bir şekilde eline gelmesini sağlayacak bir mekanizma kurdu. Ayrıca, güvenliklerini belirlemek için Palantine'in mitinglerine katılmaya başlar. Bir gece Travis, bir arkadaşının işlettiği bir marketi soymaya çalışan bir adamı vurarak öldürür. Travis, şehirdeki gezilerinde düzenli olarak kurtarmayı hayal ettiği bir çocuk fahişe olan Iris ile karşılaşır.

Travis ondan ricada bulunur ve fahişelik yapmayı bırakması için onu ikna etmeye çalışır. Kısa süre sonra Travis saçını mohawk şeklinde keser ve Palantine'e suikast düzenlemeyi planladığı halka açık bir mitinge katılır. Ancak, ceketinin fermuarını açıp elini içeri soktuğunu gören Gizli Servis ajanları tarafından kovalanır. O akşam Travis, Iris'in çalıştığı geneleve gider ve pezevengi Sport'u vurur. Binaya girer ve Sport ve Iris'in müşterilerinden biri olan mafya ile bir çatışmaya girer. Travis birkaç kez vurulur ancak iki adamı öldürmeyi başarır. Daha sonra ayakkabısının içinde bulunan bıçağıyla elinden bıçaklamayı başardığı fedai ile kavga eder ve kafasına kurşun sıkarak onu da öldürür.

Travis intihar etmeye çalışır, ancak mermileri bitmiştir. Kanlı ve yaralı, ağlayıp hıçkıran bir Iris'in yanında bir kanepeye yığılıyordur. Polis olay yerine geldiğinde telsizden yanıt verirken, Travis parmağını kullanarak kendini kafasından vuruyor taklidi yapar. Travis, aldığı yaralar nedeniyle komaya girer. Basın tarafından kahraman bir kanunsuz olarak tebrik edildi ve cinayetlerden yargılanmadı, ayrıca Iris'in ailesinden ona teşekkür eden bir mektup aldı. Travis iyileştikten sonra işe geri döner ve burada ücret olarak Betsy ile karşılaşır; Betsy, hikâyesini gazetelerde takip ettiğini söyleyerek samimi bir şekilde etkileşime girer. Travis onu eve bırakır ve parasını almayı reddederek gülümseyerek uzaklaşır. Dikiz aynasında bir şey fark ettikten sonra aniden tedirgin olur.

## Oyuncular
* Robert De Niro - Travis Bickle
* Jodie Foster - Iris
* Harvey Keitel - Matthew
* Cybill Shepherd - Betsy
* Peter Boyle - "Wizard"
* Albert Brooks - Tom
* Leonard Harris - Sen. Charles Palantine

## Olası devam filmi ve yeniden yapım
Ocak 2005'in sonlarında Robert De Niro ve Scorsese bir devam filmi duyurusunda bulundular. *[[Kızgın Boğa|Raging Bull]]*un 25. yıldönümü gösteriminde De Niro, daha yaşlı bir Travis Bickle'ın yer aldığı bir hikâyenin geliştirilmesinden bahsetti. 2000 yılında De Niro, Actors Studio sunucusu James Lipton ile yaptığı bir konuşmada karakteri geri getirmekle ilgilendiğini ifade etti. Kasım 2013'te, Schrader'in bir ilk taslak yazdığını, ancak hem kendisinin hem de Scorsese'nin bunun devam etmek için yeterince iyi olmadığını düşündüğünü açıkladı.

2010 yılında *[[Variety]]* dergisi, Lars von Trier, Scorsese ve De Niro'nun filmin yeniden yapımı üzerinde çalışmayı planladıklarına dair söylentileri aktardı. Ancak 2014 yılında Paul Schrader filmin yeniden yapımının yapılmayacağını söyledi. Schrader, filmin yeniden yapımıyla ilgili "Berbat bir fikirdi" yorumunu yaptı ve "Marty'ye göre bu hiçbir zaman yapılması gereken bir şey değildi." dedi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*