Aldo Leopold

**Aldo Leopold** (d. 11 Ocak 1887 - ö. 21 Nisan 1948), Amerikalı bir yazar, filozof, doğa bilimci, bilim insanı, ekolojist, ormancı, korumacı ve çevrecidir. Wisconsin Üniversitesi'nde profesör olarak görev yapmıştır. On dört dile çevrilen ve iki milyondan fazla kopya satan *A Sand County Almanac* (1949) adlı kitabıyla tanınır.

Leopold, modern çevre etiğinin gelişmesinde ve yaban hayatı koruma hareketinde etkili olmuştur. Doğa ve yaban hayatı koruma etiği, toprakla ilgili ekosentrik veya bütünsel etiği ile çevre hareketi üzerinde derin bir etkiye sahipti. Biyolojik çeşitliliği ve ekolojiyi önemseyen Aldo Leopold, yaban hayatı yönetimi biliminin kurucusuydu.

## Erken dönemi
Rand Aldo Leopold, 11 Ocak 1887'de Burlington, Iowa'da doğdu. Babası Carl Leopold, ceviz masalar yapan bir iş adamıydı ve karısı Clara Starker ile kuzendiler. Carl'ın babası ve Clara'nın amcası Charles Starker, mühendislik ve mimarlık eğitimi almış bir Alman göçmendi. Rand Aldo, adını babasının iş ortaklarından ikisi olan C.W. Rand ve Aldo Sommers'tan almıştır, ancak sonradan "Rand" ismini kullanmamıştır. Leopold'un ailesinde Mary Luize, Carl Starker ve Frederic adında üç küçük kardeşi daha vardı. Leopold'un ilk dili Almancaydı, ancak erken yaşta İngilizceye hakim oldu.

Aldo Leopold'un çocukluk yılları genelde dış mekanda geçti. Baba Carl, çocuklarını ormana gezilere götürür ve en büyük oğluna ormancılık ve avcılık öğretirdi. Aldo, evinin yakınında kuşları izlemek ve kataloglamak için saatler harcayarak gözlem yapma yeteneğini geliştirdi. Kızkardeşi Mary daha sonra ağabeyi hakkında şunları söyleyecekti: "O en genç olduğu zamanda bile hep açık havadaydı. Her zaman kayalıkların etrafından dolanır, nehre doğru iner ya da nehrin karşısındaki ormana giderdi." Sınıfının birincisi olduğu Prospect Hill İlköğretim Okulu'na ve ardından aşırı kalabalık Burlington Lisesi'ne gitti. Aile, her Ağustos ayında Michigan'da, çocukların keşfetme yeteneklerini geliştirdikleri Huron Gölü'ndeki ormanlık Marquette Adası'nda tatil yapardı.

## Eğitim

1900 yılında, Tarım Bakanlığı'nda yeni uygulamaya konulan Orman Bölümü'nü denetleyen Gifford Pinchot, ülkenin ilk ormancılık okullarından birini başlatmak için Yale Üniversitesi'ne para bağışladı. Bu gelişmeyi duyan genç Leopold, ormancılığı meslek olarak seçti. Ailesi, Yale'e kabul şansını artırmak için New Jersey'deki bir hazırlık okulu olan Lawrenceville Okulu'na gitmesine izin verdi. Burlington Lisesi müdürü, Lawrenceville'deki müdüre yazdığı bir referans mektubunda Leopold'un "son derece ciddi... işinde özenli... karakterinin de son derece ahlaklı" olduğunu yazdı. Ocak 1904'te, 17 yaşına girerken yeni okuluna geldi. Yine dışarıya çekilmesine rağmen, özenli bir öğrenci olarak kabul edildi. Lawrenceville beklenildiği gibi kırsaldı ve Leopold bölgenin haritasını çıkarmak ve vahşi yaşamını incelemek için oldukça fazla zaman harcadı. Leopold, Lawrenceville Okulu'nda bir yıl okudu ve bu süre zarfında Yale'e kabul edildi. Yale Orman Okulu yalnızca yüksek lisans dereceleri verdiği için, ilk olarak New Haven, Connecticut'ta Sheffield Scientific School'un lisans eğitimi için ormancılık hazırlık kurslarına kaydoldu. Leopold, Lawrenceville'in ormanlarını ve tarlalarını her gün, bazen eğitiminin zararına olacak şekilde keşfedebilse de, Yale'de bunu yapmak için çok az fırsatı vardı; çalışmaları ve sosyal yaşam meşguliyetleri, açık hava gezilerini çok seyrek hale getirdi.

## Kariyer
1909 yılında Leopold, ABD Orman Hizmetleri'nin Arizona ve New Mexico bölgelerindeki 3. Bölgesine atandı. İlk başta, Arizona Bölgesi'ndeki Apaçi Ulusal Ormanı'nda orman asistanıydı. 1911'de New Mexico'nun kuzeyindeki Carson Ulusal Ormanı'na transfer edildi. Leopold'un 1924 yılına kadar New Mexico'da kalmasını sağlayan kariyeri, Büyük Kanyon için ilk kapsamlı yönetim planını geliştirmeyi, Orman Hizmetlerinin ilk av ve balık el kitabını yazmayı ve Orman Hizmetleri sistemindeki ilk ulusal vahşi yaşam alanı olan Gila Wilderness Area'yı önermeyi içeriyordu.

5 Nisan 1923'te, Theodore Roosevelt ve George Bird Grinnell tarafından kurulan bir vahşi yaşamı koruma organizasyonu olan Boone and Crockett Club'a ortak üye (artık "profesyonel üye" olarak anılıyor) seçildi.

1924'te Madison, Wisconsin'deki ABD Orman Ürünleri Laboratuvarı'na transfer olmayı kabul etti ve müdür yardımcısı oldu.

1933'te Wisconsin Üniversitesi Tarım Ekonomisi Bölümü'nde Oyun Yönetimi Profesörü olarak atandı ve bu tür ilk vahşi yaşam yönetimi profesörlüğü oldu. Aynı zamanda Wisconsin-Madison Arboretum Üniversitesi'nin Araştırma Direktörü olarak da atandı. Leopold ve ilk Arboretum Komitesinin diğer üyeleri, "orijinal Wisconsin" peyzaj ve bitki topluluklarını, özellikle de uzun otlu çayırlar ve meşe savanları gibi Avrupa yerleşiminden önce gelenler etrafında yeniden kurmak için bir araştırma gündemi başlattı.

Leopold, Carl Schurz Memorial Vakfı'nın Oberlaender Trust'ı altında, Almanya ve Avusturya ormanlarını gezen altı ABD Orman Hizmetleri çalışanından oluşan 1935 grubunun bir parçasıydı. Leopold, özellikle oyun yönetimi okumak için davet edilmişti ve bu, onun yurtdışındaki ilk ve tek seferiydi. Avrupa gözlemleri onun ekolojik düşüncesi üzerinde önemli bir etkisi yapacaktı.

## Kişisel yaşamı ve ölüm

Leopold, 1912'de New Mexico'nun kuzeyinde Estella Bergere ile evlendi ve birlikte beş çocukları oldu. UW-Madison kampüsüne yakın iki katlı mütevazı bir evde yaşıyorlardı. Çocukları öğretmen ve doğa bilimci olarak onun izinden gitti: Aldo Starker Leopold (1913–1983) bir vahşi yaşam biyoloğu ve UC Berkeley'de profesör oldu. Luna B. Leopold (1915–2006), UC Berkeley'de hidrolog ve jeoloji profesörü oldu. Nina Leopold Bradley (1917–2011) bir araştırmacı ve doğa bilimciydi. Aldo Carl Leopold (1919–2009), Purdue Üniversitesi'nde 25 yıl boyunca ders veren bir bitki fizyoloğuydu; ve kızı Estella Leopold (d. 1927), tanınmış bir botanikçi, korumacı ve Washington Üniversitesi'nde *fahri* profesördür.

Leopold, Wisconsin'in merkezindeki kumlu bölgede 80 dönüm arazi satın aldı. Bir zamanlar ormanlık olan bölgenin ağaçlaru kesilmiş, tekrarlanan yangınlarla yok edilmiş, aşırı otlatılan süt inekleri tarafından çorak bırakılmıştı. Teorilerini sahada uygulamaya koydu ve sonunda ölümünden hemen önce bitirdiği en çok satan kitabı *A Sand County Almanac*ı (1949) yazmaya başladı. Leopold, bir komşunun arazisinde çıkan çılgın bir yangınla mücadele ederken kalp krizinden öldü. Leopold, Burlington'daki Aspen Grove Mezarlığı'na gömüldü.

Bugün Leopold'un evi, Madison şehrinin resmi bir dönüm noktasıdır.

## Fikirleri
Önceleri Leopold, New Mexico'da ayıları, kurtları ve dağ aslanlarını avlamak ve öldürmekle görevliydi. Yerel çiftçiler, canlı hayvan kayıpları nedeniyle bu avcılardan nefret ediyordu, ancak Leopold hayvanlara saygı duymaya başladı. Bir kurdu ağır bir şekilde yaraladıktan bir gün sonra, Leopold hayvana ulaştı ve "gözlerindeki ölmekte olan vahşi bir yeşil ateş" karşısında donakaldı. Bu deneyim onu değiştirdi ve ekosentrik bir bakış açısına doğru yönlendirdi. İnsan egemenliğine olan ihtiyacı vurgulayan daha önceki vahşi yaşam etiğinin yerini yeni bir ekolojik etik aldı. Doğanın dengesinde avcıların önemini yeniden düşünmesi, ayıların ve dağ aslanlarının New Mexico'nun vahşi bölgelerine dönmesiyle sonuçlandı.

1920'lerin başlarında Leopold, Batı Amerika'nın ulusal ormanlarında belirli bir tür korumanın benimsenmesi gerektiği sonucuna vardı. "Otomobilin çoğalması" ve buna bağlı olarak kamu arazilerine konulan artan ağır eğlence taleplerini karşılamak için yolların yaygın bir şekilde inşa edilmesi onu buna sevk etti. Böyle bir korumayı tanımlamak için "vahşi" terimini ilk kullanan oydu. Sonraki yirmi yılda, vahşi doğa kavramını savunmasına etik ve bilimsel gerekçelerle ekledi. Leopold, vahşi doğayı korumanın onu yaratmaktan daha kolay olduğuna inanıyordu. Bir denemesinde, retorik bir şekilde, "Haritada boş tek bir nokta yoksa kırk özgürlüğün ne faydası var?" diye sorar. Leopold, kişiler arası ilişkilerden, bir bütün olarak toplumla ilişkilere, toprakla ilişkilere doğru etik duyarlılığın ilerlediğini gördü. Bu durum, çıkar, fethetme ve kişisel çıkara dayalı eylemlerin sürekli olarak azalmasına yol açtı. Leopold böylece Theodore Roosevelt gibi muhafazakarların faydacılığına karşı çıktı.

1930'larda Leopold, vahşi yaşam yönetimi başlangıç disiplini hakkında kapsamlı yayınlar yapan ilk Amerikalılardan biri oldu. Av sığınaklarına, avlanma yasalarına ve istenen av hayvanlarının belirli türlerini korumaya yönelik diğer yöntemlere güvenmek yerine, yaban hayatı habitatlarının hem kamu hem de özel arazi sahipleri tarafından bilimsel yönetimini savundu. 1933 tarihli *Game Management* adlı kitabında Leopold, yaban hayatı yönetimi bilimini "eğlence amaçlı kullanım için arazide sürdürülebilir yıllık yabani av ürünleri üretme sanatı" olarak tanımladı. Ancak, Curt Meine'in işaret ettiği gibi, bunu aynı zamanda çevredeki çeşitliliği eski haline getirmek ve sürdürmek için bir teknik olarak da değerlendirmiştir.

"Vahşi doğa" kavramı da bu arada yeni bir anlam kazandı; Leopold burayı artık bir avlanma veya dinlenme yeri olarak değil, kurtlar ve dağ aslanları da dahil olmak üzere sağlıklı bir biyotik topluluk için bir arena olarak görüyordu. 1935'te, ülkenin vahşi yaşam alanlarını genişletmeye ve korumaya adanmış Wilderness Society'nin kurulmasına yardım etti. Toplumu "yeni bir tutumun odak noktalarından biri - İnsanın doğadaki yerine karşı akıllı bir alçakgönüllülük" olarak görüyordu. Bilim yazarı Connie Barlow, Leopold'un bugün Dini Natüralizm olarak adlandırılacak bir bakış açısıyla belagatli bir şekilde yazdığını söyler.

## Doğa yazısı
Leopold'un doğa yazısı, basit doğrudanlığıyla dikkat çeker. İçinden geçtiği veya uzun yıllardır bildiği çeşitli doğal ortamları betimlemesi, doğada var olanlarla etkileyici bir yakınlık sergiliyordu. Bu, Orman Hizmetleri faaliyeti, avlanma ve saha deneyiminin yanı sıra Sand County çiftliğindeki gözlemler ve faaliyetlerle ilgili ayrıntılı kayıtları ve günlükleri içerir. Bir kültür veya toplumun toprak temeli üzerindeki egemen mülkiyeti nedeniyle doğal sistemlere (toprak gibi) sık sık verildiğine inandığı zarara karşı açık bir eleştiri sundu - insanların ait olduğu bir yaşam topluluğu duygusunu gölgede bıraktı. "Makineleşme"den kaynaklanan güvenlik ve refahın artık insanlara doğanın değerliliği üzerinde düşünmeleri ve orada neler olduğu hakkında daha fazla şey öğrenmeleri için zaman verdiğini hissetti; ancak, "Teorik olarak, çiftçiliğin makineleşmesi çiftçinin zincirlerini kırmalıdır, ancak gerçekten yapıp yapmadığı tartışmalıdır" diye de yazdı.

### ''A Sand County Almanac (Bir Kum Yöresi Almanağı)''
Kitap, Leopold'un ölümünden kısa bir süre sonra 1949'da yayımlandı. Kitap Türkiye'de Bir Kum Yöresi Almanağı adıyla İş Bankası Kültür Yayınlarından 2013 yılında Ufuk Özdağ'ın çevirisiyle yayımlandı. Onun toprak etiğini açıklığa kavuşturan kitaptan iyi bilinen alıntılardan biri şudur:Bir şey, biyotik topluluğun bütünlüğünü, istikrarını ve güzelliğini koruma eğiliminde olduğunda doğrudur. Aksine yöneldiğinde yanlıştır. (s.262)Bir trofik çağlayan kavramı, "Dağ Gibi Düşünmek" bölümünde ortaya konmuştur; ki burada Leopold, yırtıcı bir kurdu öldürmenin ekosistemin geri kalanı için ciddi sonuçlar doğurduğunu fark eder. - nesiller sonra sempatik bir takdir bulan bir sonuç:

### Toprak etiği
*A Sand County Almanac*ın bir bölümü olan "The Land Ethic" te Leopold, "Ekolojik Vicdan" bölümünde korumayı araştırıyor. Şöyle yazıyor: "Koruma, insanlar ve toprak arasındaki bir uyum halidir." O zamanki koruma yönergelerinin şu şekilde özetlendiğini belirtti: "yasaya uyun, doğru oy verin, bazı kuruluşlara katılın ve kendi toprağınızda hangi korumanın karlı olduğunu uygulayın; gerisini hükûmet halledecek." (p.&nbsp;243–244)

Leopold'un açıklaması şu şekilde:

## Mirası
1950'de The Wildlife Society, Leopold'u kendi adına yıllık bir ödül oluşturarak onurlandırdı.

Baraboo, Wisconsin'deki *Aldo Leopold Vakfı*, 1982'de Aldo ve Estella Leopold'un beş çocuğu tarafından, misyonu "Aldo Leopold'un mirası yoluyla toprak etiğini geliştirmek" olan, 501(c)3 kâr amacı gütmeyen bir koruma kuruluşu olarak kuruldu. Aldo Leopold Vakfı, orijinal Aldo Leopold Kulübesi ve Çiftliği'nin ve çevredeki 300 dönümlük arazinin ve diğer birçok parselin sahibi ve yöneticisidir. Genel merkezi, eğitim ve arazi yönetim programları yürüttüğü yeşil yapılı *Leopold Center*'dır. Vakıf ayrıca Leopold'un edebi mirasının uygulayıcısı olarak hareket eder, Leopold hakkında bursu teşvik eder ve Leopold, çalışmaları ve fikirleri hakkında bilgi için bir takas odası görevi görür. Her yıl binlerce ziyaretçiye yorumlayıcı kaynaklar ve turlar sağlar, Leopold'un yazılarının ve fikirlerinin çevre eğitiminde nasıl kullanılacağına dair bir müfredat dağıtır. Merkez, sağlam bir web sitesine ve çok sayıda basılı kaynağa sahiptir. 2012 yılında, Amerika Birleşik Devletleri Orman Hizmetleri ile işbirliği içinde, vakıf ve İnsan ve Doğa Merkezi, Leopold hakkında *Green Fire: Aldo Leopold and a Land Ethic for Our Time* adlı ilk yüksek çözünürlüklü, uzun metrajlı filmi yayımladı. Film, ülke genelindeki kamu televizyon kanallarında yayınlandı ve belgesel kategorisinde Midwest bölgesel Emmy ödülü kazandı.

New Mexico'daki Gila Ulusal Ormanı'ndaki Aldo Leopold Vahşi Alanı, onun adını almıştır.

Leopold Sürdürülebilir Tarım Merkezi, 1987 yılında Ames'teki Iowa Eyalet Üniversitesi'nde kuruldu. Leopold'un onuruna seçildi. Kuruluşundan bu yana, sürdürülebilir tarım uygulamalarının yeni biçimlerine öncülük etmiştir.

ABD Orman Hizmetleri, 1993 yılında Missoula, Montana Üniversitesi'nde Aldo Leopold Yaban Hayatı Araştırma Enstitüsü'nü kurdu. Amerika Birleşik Devletleri'nde vahşi doğa, parklar ve benzer şekilde korunan alanların yönetimini iyileştirmek için gereken bilginin geliştirilmesi ve yayılmasına adanmış tek Federal araştırma grubudur.

Leopold'un New Mexico, Albuquerque'deki eski evini içeren Aldo Leopold Mahallesi Tarihi Bölgesi, 2002'de Ulusal Tarihi Yerler Sicilinde listelenmiştir.

Wisconsin'de 42 eyalet yolundan oluşan bir sistem olan Aldo Leopold Legacy Trail System, 2007 yılında eyalet tarafından oluşturuldu.

1987 Iowa Yeraltı Suyu Koruma Yasası ile oluşturulan Iowa'daki Leopold Sürdürülebilir Tarım Merkezi, "doğal kaynakları korurken ve olumsuz çevresel ve sosyal etkileri azaltırken karlı bir şekilde çiftçilik yapmanın yeni yollarını" taahhüt eder.

Leopold Heritage Group adlı bir kuruluş, "kendini memleketi Burlington, Iowa'da Aldo Leopold'un küresel mirasını tanıtmaya adamıştır."

## Çalışmaları

* *Report on a Game Survey of the North Central States* (Madison: SAAMI, 1931)
* *Game Management* (New York: Scribner's, 1933)
* *A Sand County Almanac* (New York: Oxford, 1949)
* *Round River: From the Journals of Aldo Leopold* (New York: Oxford, 1953)
* *A Sand County Almanac and Other Writings on Ecology and Conservation* (New York: Library of America, 2013)

## Kaynakça

## Ek kaynaklar

* Errington, P. L. 1948. "In Appreciation of Aldo Leopold". *The Journal of Wildlife Management*, 12(4).
* Flader, Susan L. 1974. *Thinking like a Mountain: Aldo Leopold and the Evolution of an Ecological Attitude toward Deer, Wolves, and Forests*. Columbia: University of Missouri Press. ISBN 0-8262-0167-9.
* Lorbiecki, Marybeth. 1996. *Aldo Leopold: A Fierce Green Fire*. Helena, Mont.: Falcon Press. ISBN 1-56044-478-9.
* Meine, Curt. 1988. *Aldo Leopold: His Life and Work*. Madison: University of Wisconsin Press. ISBN 0-299-11490-2.

## Konuyla ilgili yayınlar

* Callicott, J. Baird. 1987. *Companion to A Sand County Almanac: Interpretive and Critical Essays*. Madison, Wis.: Wisconsin Üniversitesi Yayınları.ISBN&nbsp;.
* 978-0-299-28663-7Court, Franklin E. (2012). *Pioneers of Ecological Restoration: The People and Legacy of the University of Wisconsin Arboretum*. University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-28663-7. 
* Knight, Richard L. and Suzanne Riedel (ed). 2002. *Aldo Leopold and the Ecological Conscience*. Oxford Üniversitesi Yayınları.ISBN&nbsp;.
* Lannoo, Michael J. 2010. *Leopold's Shack and Ricketts's Lab: The Emergence of Environmentalism*. Berkeley: Kaliforniya Üniversitesi Yayınları.ISBN&nbsp;.
* Lutz, Julianne. *Aldo Leopold's Odyssey: Rediscovering the Author of A Sand County Almanac*. Washington, DC: Shearwater Books/Island Press, 2006.
* McClintock, James I. 1994. *Nature's Kindred Spirits*. Wisconsin Üniversitesi Yayınları.ISBN&nbsp;.
* Nash, Roderick. 1967. *Wilderness ve American Mind,* New Haven: Yale University Press.&nbsp;&#x5B; **' &#x5D;</sup>
* Newton, Julianne Lutz. 2006. ''Aldo Leopold's Odyssey''. Washington: Island Press/Shearwater Books.[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;.
* Petersen, Harry L. (Fall 2003). "Aldo Leopold's Contribution to Fly Fishing" (PDF). ''The American Fly Fisher''. **29** (4): 2–10. Archived from the original (PDF) on November 29, 2014. Retrieved November 16, 2014.
* Sutter, Paul S. 2002. ''Driven Wild: How the Fight against Automobiles Launched the Modern Wilderness Movement''. Seattle: Washington Üniversitesi Yayınları.[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;.
* Tanner, Thomas. 1987. ''Aldo Leopold: The Man and His Legacy''. Ankeny, Iowa Soil Conservation Soc. of America.&nbsp;<sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;
* Wild, Peter (1978). "8: Move Toward Holism: 'Thinking Like a Mountain,' Aldo Leopold Breaks with the Forest Service". *Pioneer Conservationists of Western America*. Edward Abbey (Introduction). Missoula: Mountain Press Publishing. pp.&nbsp;93–103. ISBN 0878421076.

## Dış bağlantılar

* Aldo Leopold Vakfı 
* Leopold Miras Grubu
* Aldo Leopold Arşivleri Wisconsin Üniversitesi–Madison Arşivleri tarafından tutulan sayısallaştırılmış arşiv malzemeleri.
* Leopold Koruma Ödülü 
* Aldo Leopold'un Eserlerinden Alıntılar
*  (
* Arazi Ahlakı—neohasid.org 
* Dünya Ansiklopedisi 
* Leopold Eğitim Projesi 
* Aldo Leopold:  Wisconsin Public Television tarafından üretilen Arazi Belgesinden Öğrenmek
* 
* https://www.mpl.org/about/wisconsin_writers_wall_of_fame.php