open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yavuz Top

**Yavuz Top** (1 Haziran 1950 - 2 Mayıs 2025), Türk halk müziği sanatçısıdır.

Küçük yaşlarda halk türkülerine ve bağlamaya ilgi duydu. Yaklaşık yedi yaşında bağlama çalmaya başladı. İlk bağlama derslerini Aşık Daimi'den aldı. 1967 yılında TRT'nin açtığı sınavla İstanbul Radyosu'nda bağlama sanatçısı olarak göreve başladı. 1970'li yıllarda kurduğu halk müziği orkestrasıyla Türkiye'de ilk kez çoksesli halk müziği denemelerine başlayan Yavuz Top, bugünün çoksesli halk müziğine temel nitelikteki önemli ön çalışmaları gerçekleştirdi.

Mahmut Gazimihal'in çizgi ve anlatımından yola çıkarak ilk bas bağlamayı, sonraki yıllarda ise batıdaki kontrbas karşılığı olan yaylı kopuzu (ıklığ) yeniden gündeme getirerek halk müziğindeki önemli boşlukların doldurulmasına katkıda bulundu. 1976 yılından sonra konservatuvarda bağlama öğretmenliği yaptı. Dört yıl sonra bu görevinden, 1985 yılında da radyodan ayrıldı. Daha sonra kendi müzik okulunu kurup birçok genç sanatçının yetişmesine katkıda bulundu.

Yavuz Top, bugüne dek 8 kadar kişisel albüm hazırladı. Ayrıca bilinen birçok sanatçının müzik çalışmalarında yönetmenlik yaptı. Halen Kültür Bakanlığı bünyesinde solist sanatçı olan Top, Arif Sağ, Musa Eroğlu ve Muhlis Akarsu'yla birlikte sürdürdüğü *Muhabbet* çalışmalarıyla 1980 sonrasında halk müziğinin sıçrama yapmasında önemli katkısı oldu.

29 Nisan 2025'te kalp ve beyin pıhtılaşması nedeniyle rahatsızlandı ve Kartal Koşuyolu Kalp Hastanesi'nde tedavi altına alındı. Hastaneye kaldırıldıktan üç gün sonra 2 Mayıs 2025 tarihinde 74 yaşında hayatını kaybetti. 3 Mayıs 2025'te Kartal Cemevinde kılınan cenaze namazının ardından Karacaahmet Mezarlığına defnedildi.

## Albümleri
**Deyişler 1*
**Deyişler 2*
**Deyişler 3*
**Hal Yaman Oldu*
**Hazan Değdi*
**Seçmeler*
**Suçumuz Nedir?*
**Yeme Yeme*

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Parazitoloji

**Parazitoloji** ya da **asalak bilimi**, asalakları, asalakların konakları ve aralarındaki ilişkileri konu alan bilim dalıdır. Asalak olarak yaşayan canlıların yapı ve niteliklerini inceleyen bilim dalıdır. Helmintoloji, arthropodoloji, protozooloji olmak üzere 3 alt dalı mevcuttur.

## Kaynakça
Ontojeni

**Ontojeni** (*ontogenez* veya morfogenez), bir organizmanın döllenmiş yumurtadan olgun formuna kadar geçirdiği değişim ve gelişimini tanımlar. Gelişim biyolojisinin içinde yer alır.
Viroloji

**Viroloji**, virüsleri ve virüslerin özelliklerini konu alan bilim dalı.
Viroloji genellikle mikrobiyoloji veya patoloji'nin bir parçası olarak gösterilen; organik virüsleri, zincirlerini, sınıflandırılmalarını, hücrelere giriş yollarını ve hastalığa yol açışlarını inceler. Viroloji alanında çalışan kişilere virolog denir. 
Virüslerin canlılık özelliği tartışmalarıyla gündeme gelmişlerdir
Estopa

**Estopa** 1999 yılında kurulan bir Rock müzik grubudur.

José ve David Muñoz isimli iki kardeş tarafından Barselona, İspanya'da kuruldu. Yaptıkları müzik genel olarak rumba ezgileri taşır. İlk albümleri **Estopa** 1,200,000'den fazla satarak gerek İspanya'da, gerek Meksika, Şili ve Arjantin gibi Latin Amerika ülkelerinde tanınmalarını sağladı. 2005 yılında çıkan **Voces de Ultrarumba** adlı ikinci albümleri ise ilk çıktığı gün 200,000 sattı.

Bugün İspanya'nın en ünlü rock gruplarından biridir.

## Diskografi
* Estopa (1999)
* Destrangis (2001)
* ¿La Calle es Tuya? (2004)
* Voces de Ultrarumba (2005)

## Dış bağlantılar
* Estopa resmi internet sitesi 
* https://web.archive.org/web/20060717230719/http://www.estopa.net/ 
* http://www.todoestopa.com/
Skylab

**Skylab**, 14 Mayıs 1973 tarihinde Amerikan uzay ajansı NASA tarafından fırlatılan ve işletilen bir uzay istasyonudur. 1973 ve 1979 yılları arasında dünya yörüngesinde tur atmış olup, insanların yörüngede daha fazla kalabilmesi ve ağırlıksız ortamda çeşitli deneylerin yapılabilmesi amaçlanmış ve bunun için bir atölye, bir güneş gözlemevi ve diğer sistemler içermiştir. Değiştirilmiş bir Saturn V roketi kullanılarak, 77 ton civarı ağırlığı ile insansız olarak uzaya fırlatılmıştır. İstasyona 1973 ve 1974 tarihleri arasında üç insanlı görev uçuşu yapılmış olup yapılan bu uçuşlarda, Apollo Kumanda/Servis Modülü (KSM), Saturn roket ailesinin daha küçük bir üyesi Saturn IB üzerine takılarak kullanılmış, üç astronotluk ekipler taşınmıştır. Üçüncü görevde, fazladan bir Apollo KSM / Saturn IB roketi, olası bir uzayda kurtarma operasyonu için yerde uçuşa hazır olarak bekletilmiştir.

SL-2, SL-3 ve SL-4 kod adlarını taşıyan insanlı uzay uçuşlarının ilkinde kalkışta arızalanan ve istasyonun aşırı derecede ısınmasını önlemek için yapılmış olan bir Güneş şemsiyesinin tamiri söz konusuydu. Tamirin başarılı olmaması durumunda istasyon, kısa sürede aşırı sıcaktan dolayı kullanılamaz hâle gelecekti. 25 Mayıs 1973'te uzaya fırlatılan ekip, önce arızalanmış koruyucu şemsiyenin yerine bir yedeği yerleştiren uzay yürüyüşleri yaparak başarılı oldular. Daha sonra ikinci bir uzay yürüyüşünde arızalanan güneş pilleri değiştirildi. Bundan sonra deneyler yapıldı ve 28 gün uzay istasyonunda kalındı. Bu süre, o tarihte bir rekordu.

Birinci ekibi yine üçer kişiden oluşan iki ekip takip etti. 28 Temmuz 1973'te başlayan SL-3 uçuşu 59, 16 Kasım 1973'te başlayan SL-4 uçuşu da 84 gün sürdü. Son ekip 8 Şubat 1974'te Dünya'ya döndü.

Skylab, ABD'nin ilk (ve hâlen tek) uzay istasyonudur. Skylab'ın ilk uzay istasyonu olduğu yönünde yaygın fakat yanlış bir kanı vardır. Gerçekte Skylab, Uzay Yarışı döneminde, Sovyetler Birliği'in Salyut 1 uzay istasyonundan sonra ve muhtemelen ona karşılık olarak yörüngeye oturtulmuştur.

1979 yılında Dünya atmosferine girmiş olup, oluşan büyük sürtünme ve ısı ile parçalanmaktan sağ çıkabilmiş bazı kısımları Batı Avustralya'da karaya düşmüştür; bazı parçaları hâlen NASA'da sergilenmektedir.
Amil alkol

**Amil alkol**, genel formülü C5H11OH olan ve sekiz izomeri bilinen organik bir bileşik. Bilinen sekiz izomeri içinde en önemlisi izoamil alkoldür (K.N. 131&nbsp;°C). Genellikle patates ve tahılların fermentasyonundan elde edilirler. Fuzel yağı içinde de amil alkol mevcuttur. Çeşitli işlemlerle (ekstraksiyon, destilasyon ve kurutma gibi) fuzel yağından alınır. Ayrıca kimyasal metodlarla sentezleri yapılabilir.
Ayak (edebiyat)

Sazşiirinde genellikle ilk dörtlüğün ikinci dizesinde başlatılıp bütün dörtlüklerin son dizelerinde tekrarlanan Uyak ve Redif. Bazen bu sırayla dize de tekrarlanır.

## Koşma'dan bir örnek

Gani Mevlâm düştüm aşkın oduna,
Aşk oduna düştüm, ciğerim kebâb,
Söyündürmez âb.
Âb akıyor benim iki gözümden
Mir'atî Gözümden akan yaş hep olur şarâb,
Kerem et yâ Rab
Zahmî
Amil asetat

**Amil asetat** (**pentil asetat**) organik bileşik olup, CH3COO(CH2) 4CH3 kimyasal formülüne ve 130.19g/mol molekül ağırlığına sahip bir esterdir. Renksizdir. Muz ve elma benzeri bir kokuya sahiptir. Bileşik, asetik asit ve 1-pentanolün yoğunlaşma ürünüdür. Bununla birlikte, diğer pentanol izomerlerinden (amil alkoller) veya amil alkol karışımlarından oluşturulan esterler genellikle amil asetat olarak adlandırılır. İnsanlarda amil asetata maruz kalma belirtileri dermatit, merkezî sinir sistemi depresyonu, narkoz ve gözlerde ve burunda tahriştir.

## Kullanımı

Amil asetat, gıdalarda tatlandırıcı olarak, boya ve verniklerde çözücü olarak ve penisilin hazırlanmasında kullanılır.

Sıvı bandajlarda aktif olmayan bir bileşendir.

Hefner lambasında yakıt olarak kullanılır.

## Ayrıca bakınız
*İzoamil asetat, muz yağı olarak da bilinir.
*Esterler, aynı fonksiyonel gruplara sahip organik moleküllerdir.

## Kaynakça
İlliyet bağı

**İlliyet bağı** ya da **nedensellik bağı**, hukuki sonuç ile sonucu ortaya çıkaran olguların arasındaki bağı belirten bir hukuk terimidir. Ortaya çıkan zarar ile failin davranışı (fiil) arasındaki bağlantı olarak tanımlanabilir. Maddi hukukta da ceza hukukunda da, sorumlu tutulabilmek için *uygun illiyet bağı*nın varlığı aranır. Böyle bir bağ kurulamıyorsa sorumluluk oluşmaz.

İlliyet bağı, Borçlar Kanunu'nun 41.maddesinde "zarar ika eden" ve "sebebiyet veren" sözcükleriyle ifade edilmektedir.

İlliyet bağı üç şekilde kesilir:

#Mücbir sebepler
#Üçüncü kişinin kast veya kusuru 
#Mağdurun kast veya kusuru ile.

şu anlamlara da rastlanır;

* Neden-Sonuç ilişkisi
* Çakışma durumu (uzak anlam)

## Kaynakça
Alkil grubu

**Alkil**, bir alkan molekülünden bir hidrojen atomunun koparılmasıyla türeyen ve genel formülü, CnH2n+1 olan tek değerli grup. Alkil grubu genellikle R ile gösterilir. Birer alkil olan metil (CH3-), etil (C2H5-) ve propil (CH3-CH2-CH2-) grupları birer alkan olan metan (CH4), etan (C2H6) ve propandan (C3H8) türemiştir.

## Alkilleme
Petrol rafinasyonunda, alken (olefin) moleküllerine alkil gruplarının eklenmesi işlemidir. Gaz halindeki bir alkenler karşımının, alkil grupları veren gaz halindeki bir alkanla birleşerek yüksek oktanlı sıvı benzine dönüştüğü bir yoğunlaşma tepkimesi alkillemenin en mühim misallerindendir. Tepkime sırasında, küçük alkil grupları daha büyük moleküller teşekkül ettirecek biçimde birleşerek benzin gibi sıvı bir ürün verir.

Alkilleme, hidrokarbonların parçalandığı kraking işleminin tam tersidir.

## Bazı alkil grupları
Bozüyük (anlam ayrımı)

* Bozüyük - Bilecik ili ilçesi 
* Bozüyük, Yatağan - Muğla ili Yatağan ilçesine bağlı mahalle
La Cucaracha

**La Cucaracha**, 1910'da başlayan Meksika reform hareketlerinin ateşlediği kültürel değişim dalgasının sonrasında ünlenen bir Meksika halk şarkısıdır.

## Şarkının sözleri

La cucaracha, la cucaracha 
Ya no puede caminar 
Porque no tiene, porque le falta 
Marijuana que fumar.

Hamamböceği, hamamböceği 
Artık yürüyemiyor 
Çünkü hiç yok, çünkü ihtiyacı var, 
esrar içmeye

## Biçim ve versiyonlar

Çocukların yanında şarkının **"marijuana que fumar"** yerine **"Limonada que tomar"** (limonata içmeye..) koymak şeklinde sansürlenerek söylendiği görülür. Yalnız bir dörtlük sabittir ve her şarkıda bulunur. Eklenen farklı dörtlükler ile oluşan çeşitli versiyonları vardır. Birçok sanatçı kendi versiyonunu söyler, halk arasında söylenirken uydurulduğu da olur.

**Şarkı genelde şu kalıbı izler:**

La cucaracha, la cucaracha 
Ya no puede caminar 
Porque no tiene, porque le falta 
Marijuana que fumar.

bir dörtlük

La cucaracha, la cucaracha 
Ya no puede caminar 
Porque no tiene, porque le falta 
Marijuana que fumar.

bir başka dörtlük

La cucaracha **...............** *(ve bu şekilde devam eder)*

## Anlamı ve kökeni hakkında

Meksika'da devrim yaşandığı 1910-1920 yıllarında birçok politik içerikli kinayeli şarkı icat edildi. Bu şarkının ne anlama geldiği ve kime hitaben yazıldığı ile ilgili çeşitli görüşler mevcuttur.

Bunlardan biri 1913-1914 yılları arasında hüküm süren diktatör Victoriano Huerta için yazıldığı görüşüdür. Huerta bir alkolik ve marijuana bağımlısı olarak bilinirdi ve düşmanları arasında onun bu özelliği alay konusu olmuştur.

Bir diğer görüş ise General Pancho Villa'nın durmadan bozulan arabası için kendi askerleri tarafından yazıldığıdır.

***Cucaracha'' dansı''' ve birçok Latin dansında bulunan ***cucaracha* figürü*' de adını şarkıdan alır.

## Söyleyen bazı ünlü şarkıcı ve gruplar

* Lila Downs
* Louie Armstrong
* Bill Haley
* Doug Sahm
* James Last
* Los Pajaros
* Kumbia Kings
* Gypsy Kings
* Los Machucambos
 * Oscar Chavez
İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi

**İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi**, 16 Ocak 1960'ta **İşçi Sigortaları Kurumu İstanbul Hastanesi** ismiyle açıldı. 2005'te Sağlık Bakanlığına devredildi, bugünkü adını aldı.

Ana koridorunda Bedri Rahmi Eyüpoğlu'nun eseri bir mozaik bulunur.

## Tarihçe
1959'da inşaatına başlanan yapı, SSK tarafından işletilmek üzere 16 Ocak 1960'ta İşçi Sigortaları Kurumu İstanbul Hastanesi ismiyle  28.604 m²'lik arazi üzerinde 560 yatakla hizmete açıldı. İlk başhekim Dr. Mahir Güvençer oldu.

1985'te 450 m²'lik alanda koroner yoğun bakım ünitesi hizmete açıldı.

19 Şubat 2005'te 5283 Sayılı Kanun'la Sağlık Bakanlığına devredilerek bugünkü adını aldı. 14 Mart 2005 tarihinden itibaren de Dr. Muhammet Alp Yılmazgil tarafından hazırlanan şimdiki amblemini kullanmaya başladı. Amblem, İstanbul'u simgeleyen Boğaz köprüsü ve Ortaköy camii ile hastanenin Samatya ve Osmaniye'deki binalarını sembolize eden alt kısımları birleşik iki yılan sembolünü içermektedir.

11 Kasım 2005'te Bebek Dostu Hastane unvanını aldı. Yine bu dönemde İstanbul'da ilk defa SMS ile randevu sistemi devreye sokuldu.

2015'te günümüzdeki hâlini alacak biçimde tadil edildi.

## Kaynakça
**Özel kaynakça**

*

## Dış bağlantılar

* Kültür Envanteri'nde
Kojiki

***Kojiki*** (古事記, “Kadim Olayların Kayıtları” ya da “Eski Olayların Anlatısı”), bazen ***Furukotofumi*** ya da ***Furukotobumi*** şeklinde okunuşuyla, Japonya'nın erken dönem kroniklerinden biridir. Kronik, efsaneler, mitler, ilahiler, soykütükleri, sözlü gelenekler ve yarı-tarihsel anlatılar içerir; 641 yılına kadar uzanarak Japon Takımadaları'nın, *kami*'lerin (tanrısal varlıklar) ve Japon imparatorluk hanedanının kökenine dair bilgiler sunar. Ön sözünde, 8. yüzyılın başlarında (711–712) İmparatoriçe Genmei'nin isteği üzerine Ō no Yasumaro (ö. 723) tarafından derlendiği belirtilir; bu nedenle genellikle Japonya'nın günümüze ulaşan en eski edebî eseri olarak kabul edilir.

*Kojiki*'de ve *[[Nihon Shoki]]*'de yer alan mitler, pek çok uygulamanın ve bütünleşmiş bir “Şinto ortodoksluğu”nun temel ilham kaynaklarıdır. Daha sonraki dönemlerde, bu mitler *[[misogi]]* arınma ritüeli gibi Şinto uygulamalarına da dâhil edilmiştir.

## Derleme ve içerik
Eser O no Yasumaro tarafından, Hieda no Are'nin ezbere bildiği bir hikâye temel alınarak, 712 yılında imparatorun emriyle yazılmıştır. Yani Kojiki bir hikâye kitabıdır denilebilir. Kojiki'ye devam niteliğinde Nihongi (Nihonşoki) kaleme alınmıştır. Nihongi bir nevi Kojiki'nin yorumudur.

Nihongi'nin aksine, Kojiki resmi bir tarihten bahsetmez. Kami (tanrılar) İzanagi ve Izanami tarafından dünyanın yaratılışıyla başlayan eser, İmparatoriçe Suiko'nun döneminde biter. İnsanlığın başlangıcından bahseden eser birçok Japon mit ve efsanesi barındırır. Kojiki'de devletin ilahi kaynağından da bahsedilir. Ayrıca, bazı şarkılar da içerir

Kojiki üç bölüme ayrılır: *Kamitsumaki*, *Nakatsumaki* ve *Shimotsumaki*.

## Notlar

## Dış bağlantılar
*Iwato, Iwato
*Iwato, Iwato
Cerrah Mehmed Paşa

**Cerrah Mehmed Paşa** (d. ? - ö. Ocak 1604) III. Murad ve III. Mehmed saltanatları döneminde sadrazamlığa kadar yükselmiş (9 Nisan 1598 - 6 Ocak 1599)  tarihleri arasında  yaklaşık on bir ay sadrazamlık görevi yapmış bir Osmanlı tabibi ve paşasıdır.

## Yaşamı
Enderûn mektebinde yetişmiştir. Hasoda ağalarından iken Şehzade Mehmet'i sünnet etmekteki mahareti sebebiyle isim yaptı. Enderûndan çıkması ile yeniçeri ağalığı görevine atanmıştır. Daha sonra kubbe veziri olmuştur. İkinci vezir iken 9 Nisan 1598'de sadrazam Hadım Hasan Paşa'nın idam edilmesi üzerine sadrazam tayin edilmiştir.

İngiliz Elçisi Lallo'nun hatıralarına göre III. Mehmed'in halası ile evlenmiştir.

Sadrazam iken ilerleyen nikris hastalığından muzdarip olduğundan dolayı bir müddet sonra şahsen sadrazamlık işlerine bakamayıp bir yardımcı ile iş görmesi gerekmiştir. Bu, Sultan III. Mehmed tarafından uygun görülmeyip 6 Ocak 1599'da sadrazamlıktan azledilmiştir. Yerine Damat İbrahim Paşa üçüncü defa sadrazam yapılmıştır.

Bundan sonra bir müddet daha yaşayan Cerrah Mehmet Paşa, Ocak 1604'te (Hicri Şaban 1012'de) öldü. Günümüzde İstanbul'da ismini taşıyan Cerrahpaşa semtinde yaptırdığı Cerrah Paşa Külliyesi'nin cami avlusunda bulunan türbesine defnedilmiştir.

Kendi ismini taşıyan semtte, kendi ismini taşıyan, vakfiyesi 1594 (Hicri 1003) tarihi taşıyan Cerrah Mehmed Paşa Cami'den, medrese, mektep, sebil, çeşme, şadırvan, dershane ve çifte hamamdan oluşan bir külliyesi bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.358
* Tektaş, Nazim (2002), *Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books: http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ& 
* Buz, Ayhan, (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5
Matsa

**Matsa** (İbranice: מצה), Yahudilikte Mısır köleliğinden kurtuluş anısına her yıl 8 gün Hamursuz Bayramı'nda yenilen mayasız ekmek.

Tevrat'ta anlatıldığı üzere Yahudiler Mısır'dan apar topar çıktıklarında ekmeklerini mayalamaya fırsat bulamadıklarından bu mayasız ekmekleri yemişlerdir.

Matsa Hahambaşılık denetiminde su ve undan üretilir ancak su ve un karıştırıldıktan itibaren 18 dakika içerisinde pişirilmesi gerekir ve bu süre geçtikten sonra mayalanma başlayacağından bu Hamursuz Bayramı'nda kullanılamaz.

## Ayrıca bakınız
* Kan iftirası
* Hamursuz Bayramı
Nihon Shoki

**Nihongi** (日本紀) veya **Nihonşoki** (日本書紀, [Japonya Tarihi]), Antik Japonya'nın tarihine dair yazılmış ikinci en eski eserdir. Bu konuda yazılmış en eski metin olan Kojiki'nin bir yorumu niteliğinde olup, Kojiki'ye oranla daha ayrıntılı ve tam bir tarihi içeriğe sahiptir. 720 yılında bitirilmiştir. Şintoizm'in kutsal metinlerindendir.

Metinde Jimmu'nun Kyūshū'daki Hyūga eyaletinden hareket etmesinden günümüz Kansai bölgesindeki Yamato eyaletini fethederek Kashihara-gū Sarayı'nda (günümüzde Kashihara Jingū tapınağı) tahta çıkmasına kadarki olayları anlatılmaktadır.

Kojiki gibi, Nihongi de mitolojik hikâyeler ile başlar, ama tarihi olaylar ile devam eder. Ayrıca, erdemli yöneticilerin değerleri ve başarılarıyla, kötü yöneticilerin hatalarına odaklanan bilgiler sunar.

## Dipnot

## Dış bağlantılar
*Iwato, Iwato
*Iwato, Iwato
Morfoloji

**Morfoloji**nin farklı anlamları ve kullanımları şunlardır:

* Morfoloji (astronomi), astronomik bir nesnenin, nebula, galaksi vb., biçiminin incelenmesi.
* Biçimbilim, sözcüklerin iç yapısının incelenmesi.
* Morfoloji (biyoloji), bir organizma veya organizma bölümünün biçiminin incelenmesi
* Jeomorfoloji, yeryüzü biçimlerini inceleyen bilim.
Pala (anlam ayrımı)

**Pala** aşağıdaki anlamlara gelebilir:

* Bir yere çaprazlama konulan yassı kiriş veya kereste.
* Pala, Ağzı enli, ortası geniş, uca doğru daralan kalın, kısa ve ağır kılıç.
* Pala, Kurtlar Vadisi karakteri.
* Pala, denizcilikte; filika ve benzeri deniz vasıtalarındaki küreklerin denize daldırıldıkları tarafın sonundaki enli ve yassı kısımlar
** Pal, hava taşıtlarında pervanelerin bıçaklarından her biri.
** Palalar, antik Anadolu halkı.
** Pala bıyık, şekli pala kılıcına benzeyen, geniş başlayıp uca doğru incelen kavisli bıyık türü.
Ağlama Duvarı

**Ağlama Duvarı** (; Yidiş telaffuz: ) veya kısaca **Kotel**, Kudüs'ün Eski Şehrinde bulunan, kireçtaşından yapılmış tarihî duvar. Duvarın, mabedin batı tarafında bulunmasından dolayı **Batı Duvarı** da denmektedir. İslam ve Arap dünyasında ise daha çok **[[Burak]] Duvarı** (, romanize: *Ḥā'iṭ al-Burāq*, ) olarak bilinir. Duvar, Büyük Hirodes'in İkinci Yahudi Tapınağı'nı genişletmek amacıyla başlattığı çalışmalar sonucu inşa edildi ve Yahudiler ve Hristiyanlar tarafından Tapınak Dağı olarak bilinen doğal ve dik bir tepenin en üstüne, düz bir platformun üzerini kaplayan devasa bir dikdörtgen yapıda dönüşmesiyle sonuçlandı. Böylece Tapınağın kendi ve yardımcı binaları, ibadet edenlerin ve ziyaretcilerin kalabalık olmasına karşın fazlaca alan yaratıldı.

Yahudilerin *ha-Kotel ha-Ma’aravi* (*Batı Duvarı*) dedikleri bu duvar zamanla Hristiyanlığın tesiriyle "Ağlama Duvarı" olarak adlandırılmıştır. Yaklaşık 485 m uzunluğunda olan Ağlama Duvarı, toprak seviyesinin üstünde yirmi dört büyük taş sırası ile yer altında kalan on dokuz taş sırasından meydana gelir. Yüksekliği toprak seviyesinden itibaren 18 m olup 6 metresi mabed alanının seviyesini aşmaktadır. Taşlardan bazılarının uzunluğu 12 m, yüksekliği 1 m, ağırlığı ise 100 tondan fazladır. Ağlama Duvarının aynı zamanda Muhammed'in miraç hadisesi esnasında kendinden önce gelen peygamberlerle namaz kılmak için bineği Burak'ı bağladığı duvar olduğu düşünülmektedir. Kimi İslam araştırmacıları ve kaynaklar duvar için **Burak Duvarı** ismini de kullanır.

## Ayrıca bakınız

* Mescid-i Aksa
* Kubbetü's-Sahre
* Süleyman Mabedi
* El Halil Katliamı (1929)

## Dış bağlantılar

* Ağlama Duvarı 360° 3 boyutlu panoramik tur 
* ''The Western Wall Heritage Foundation''
* Jewish Virtual Library: ''The Western Wall'' 
* Chabad.org: ''The Shofar and the Wall, 1930'' 
* Historic radio broadcast of the capture of the wall by the Israel Defense Forces on 7 June 1967
* Wailing Wall to Western Wall (1960s) 
* Photographs of the Western Wall (Summer 2007) 
* Western Wall virtual tour (December 2007) 

## Kaynakça
İnzibat

**İnzibat**, askerî  polise verilen isimdir. İnzibatların başlıca görevi ordudaki düzeni sağlamaktır. Askerî inzibatlar son derece tertipli ve düzenli askerler arasından seçilirler.

## Türkiye'de İnzibat
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde bir askerî  polis hizmeti biriminin adıdır. Kışla içerisinde ve dışarısında orduya mensup askerleri denetleme ve aykırı harekette bulunanlara yaptırım uygulama görevi yürütür. Asker kaçaklarını tespit etme görevi 17 Ocak 2013'te Polis ve Jandarma'ya devredilmiştir. Askerî inzibatlar görevleri sırasında bir direniş, saldırı veya asayişi bozan bir durumda silah kullanma yetkisine sahiptir.

Normal üniformadan farklı bir kıyafet giymezler, sadece sağ kollarının omuza yakın kısmına "AS.İZ" yazan bir peç takarlar.

Türk Ordusunda askerî inzibatların köklü bir geçmişi vardır. Osmanlı ordusu zamanında inzibat erlerine *zaptiyeli* denirdi. Şimdiki askerî inzibatlarla pek farklı bir görevleri de yoktu.

Garnizon olan her yerde Merkez Komutanlığı teşkil edilir ve Garnizon Komutanına bağlı olarak görev yapar, seferde adli görevlerine ek olarak; esirlerin muhafazası, nakli, askeri trafiğin düzenlenmesi ve seferberlik organizasyonu gibi çeşitli görevleri icra eder.

## Kaynakça
Anadolu palamut meşesi

**Anadolu palamut meşesi** (*Quercus ithaburensis *subsp.* macrolepis*), kayıngiller (Fagaceae) familyasından doğal olarak Anadolu'da yetişen meşe alt türü. Bazı uzmanlar tarafından tür düzeyinde *Quercus macrolepis* olarak adlandırılır.

Palamut meşesinin meyveleri 3&nbsp;cm kadar uzunlukta silindir şekilli, açık kahverenkli ve buruk lezzetlidir. Palut, pelit, palıt gibi isimlerle de bilinir. Esas olarak palamut, pelit ve kadeh (kupula) olmak üzere iki kısımdan meydana gelir. İki kısma birden palamut adı verilir. Pelit, silindirik şekilli, takriben 2&nbsp;cm uzunluğunda, ucu basık ve beyaz tüylüdür. Kadeh ise 2–6&nbsp;cm çapında olup, üst kısmı tırnak denilen üzeri tüylü, uzun, kalın ve kıvrık veya yatık çıkıntılarla örtülüdür.

Palamut meşesinin meyveleri iki senede bir olgunlaşır. Olgunlaşma Eylül ve Kasım aylarında sona erer. Fakat olgunlaşma fazlalaştıkça kadeh ve tırnaktaki tanen miktarı azalacağından, palamutlar tam olgunlaşmadan Ağustos-Eylül ayları arasında toplanır. Palamut meşesi 5-10 yaşından itibaren meyve vermeye başlar. En çok ürün 25-30 yaşlarında alınır. Bir ağaçta ortalama olarak 25–50&nbsp;kg ürün alınmakla beraber, yetişme ortamına göre bu miktar değişebilir. Kurutma ile palamut, ağırlığının % 40'ını kaybeder. Pelit, meyvenin ağırlığının % 30'unu, tırnak ise % 25'ini teşkil eder.

Meyveleri gallik tanen taşır. Tanen miktarı pelitte % 6-10, kadehte % 27,5, tırnakta % 34-50 arasındadır. Ayrıca meyvelerde şeker de bulunur. Pelitte % 9, olgun olmayan palamutta % 4,3, kadehte % 2,7 şeker vardır. Taze veya kavrulmuş meşe palamutları ishal durdurucu olarak kullanılır. Ayrıca hayvan yemi olarak da yer yer kullanılır. Kabuğu soyulduktan sonra kavrulmuş olan palamut, toz edilerek kahvesi yapılabilir. Tadlandırılarak midevî ve ishal durdurucu olarak istifade edilir. Boya ve deri sanayiinde de kullanılır.

## Kaynakça
* Yaltırık, F., 1998. Dendroloji Ders Kitabı II, Angiospermae (Kapalı Tohumlular), İ.Ü. Yayın No:4104.
Parakete

**Parakete** aşağıdaki anlamlara gelebilir;
* Parakete (aygıt)
* Parakete, Üzerinde yüzlerce iğneli köstek bulunan uzun balık oltası
Tenten Sovyetler'de

**Tenten Sovyetler'de** (*Les Aventures de Tintin, reporter du Petit "Vingtième", au pays des Soviets*) Belçikalı yazar ve illüstratör Hergé'in klasik çizgi romanının bölümlerinden bir tanesidir. Serinin kahramanı genç muhabir Tenten'dir.

*Tenten Sovyetler'de* serinin ilk bölümüdür. İlk olarak 20 Ocak 1929 ile 11 Mayıs 1930 arasında Belçika gazetesi *Le Vingtième Siècle* gazetesinin çocuk bölümü olan *Le Petit Vingtième*de yayımlanmış ve 1930'da albüm haline getirilmiştir.

Hikâye politik bir hicivdir, Hergé'in Sovyetler Birliği'ne olan güvensizliğini ifade etmekte ve başarılı bir ekonomiye sahip oldukları inancıyla alay etmektedir. Benoît Peeters'ın *Le monde d'Hergé* adlı kitabına göre, Hergé'in kitabı yaratmakta kullandığı tek kaynak eski Sovyet Rusya Konsolosu Belçikalı Joseph Douillet'in *Moscou sans voiles* adlı kitabıydı. Albüm zamanında anti-Sovyet ve politik görüşü sağ olduğu için öfkeyle eleştirilmişti. Bu tip nedenlerden dolayı, Hergé 1930'larda albümü raflardan çekti. 1973'te, bir tıpkıbasım versiyonu basıldı ve çok geçmeden çok satanlar listesine girdi (100,000 kopya sadece o sene satıldı).

Bu kitap Hergé'in ileriki yıllarda yeniden çizip renklendirmediği tek Tenten kitabıdır, bu nedenledir ki diğer kitaplardan daha farklı görünür ve karakterler daha farklıdır. Her ne kadar Hergé bu albümün renklendirilerek yeniden basımına sıcak bakmamış olsa da, korsanlar bu konuda da rahat durmamışlar ve 1969 yılında "Tenten Sovyetler'de"nin de renkli versiyonlarını basmışlardı. Tenten'in özgün yayımcılarından "Casterman"ı andıran ismiyle "Castelman" yayınevi tarafından basılan albümü Paul-Henry Lombard ve Philippe-Alfred Castelman adlı Tenten hayranları renklendirmiş, hatta yer yer yeniden çizmişlerdir. Sınırlı sayıdaki bu albümler müzayedelerde yüksek fiyatlara satılmaktadır.

## Hikâye
Tenten ve köpeği Fındık çalıştığı gazete tarafından Moskova'da bir göreve gönderilirler. Tren Rus gizli polisinin bir ajanı tarafından patlatılır ve Tenten bu "kazadan" dolayı suçlu bulunur. Hapishaneye gönderilir, fakat aldatma ve kılık değiştirmeyle dışarı çıkar. Daha sonra bir araba çalar ve Moskova'ya gelmeden birkaç serüven yaşar. Sovyetlerin silah zoruyla insanlara oy verdirttiğini ve 
üretken fabrikaların sadece yabancı ziyaretçileri kandırmak için yapılan boş kabuklar olduğunu görür. Aynı zamanda Sovyetlerin gençlere sadece eğer kendilerine komünist derlerse ekmek verdiğini öğrenir. Tenten buğday eksikliği yüzünden Moskova bölgesinin açlık çektiğini keşfeder–hasadın çoğu propaganda amaçları yüzünden ithal edilmektedir–böylece komünist liderliği yakındaki çiftlikleri talan etmeyi planlamaktadır. Birkaç çiftçiyi gelen askerlere karşı uyarır, fakat tekrar yakalanmaktan kurtulamaz. Karlı topraklarda kaçarken, Tenten Stalin, Lenin ve Troçki'nin Rus insanlardan çaldığı gizli hazineye takılır (içinde bol buğday da bulunmaktadır). Bu bilgiyi öğrenince Berlin üzerinden ülkesine döner ve Sovyet ajanlarla bir kez daha karşılaşır. Brüksel'e döndüğünde, onu kendinden geçmiş bir kalabalık coşkuyla karşılar.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Korsan olarak renklendirilmiş albümün ilk üç sayfası
Parakete (aygıt)

**Parakete**, gemi hızını ve aldığı yolun miktarını gösteren cihaz. Gemi teknesinden elle veya sabit bir delikten sarkıtılan parakete, tekne altındaki akan suyun hızına bağlı olarak çalışır.

Prensip olarak üç tür parakete vardır. Elle denize atılarak hız ölçmeye yarayan el paraketesi, suyun bir pervaneyi çevirmesiyle; ikinci tür parakete suyun hidrodinamik etkisi esasına göre çalışır. Bu paraketeler biri geminin başına, diğeriyse suyun kolayca girebileceği fakat akıntı olmayan alt kısmına uzanan iki borudan meydana gelir. Gemi hareket edince baş tarafta meydana gelen hıza bağlı basınç ile akıntı olmadığı için sabit basınç arasındaki fark bir göstergede hız olarak görülür. Diğer bir parakete türü de elektromanyetik esasa göre çalışan modern gemilerde bulunan hız ölçme sistemidir. Bu paraketenin çalışma prensibi Lenz kanununa dayanır. Bu prensibe göre bir manyetik alan içerisinde hareket eden iletkenin uçlarında potansiyel (gerilim) meydana gelir. Parakete kılıcında meydana getirilen manyetik saha, deniz suyu içinde gemi hızında hareket eder. Deniz suyu iletken olduğu için çubuk görevi yaparak, parakete kılıcına rastlayan kısımlarda gerilim meydana gelir. Bu gerilim hıza bağlı olarak artar. Yükselticilerde kuvvetlendiriciler, sinyal gemisinin hızını gösterir.
## Ayrıca bakınız
*Denizcilik terimleri
## Dış bağlantılar
* Parakete (s.47)
Başak Köklükaya

**Başak Köklükaya** (19 Nisan 1974, Ankara), Türk oyuncudur.

## Hayatı
19 Nisan 1974 tarihinde Ankara'da doğdu. Hacettepe Üniversitesi Ankara Devlet Konservatuvarı, Bale Bölümü ile Bilkent Üniversitesi, Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi, Tiyatro Bölümü'nden mezun oldu. 1995 yılında Şehir Tiyatroları'nda çalışmaya başladı.

İlk TV deneyimi 1995 yılında Yazlıkçılar ile oldu ve Bizimkiler dizisiyle devam etti. İlk sinema tecrübesini Ferzan Özpetek'in *Hamam* adlı filmiyle elde etti. Bu filmle Ankara Film Festivali'nde "Umut veren yeni kadın oyuncu" ödülünü aldı.

1999 yılında rol aldığı ve Zeki Demirkubuz'un yönettiği Üçüncü Sayfa filmiyle Türkiye'de verilen tüm sinema ödüllerini kazandı. Takip eden yıllarda kariyerini sinema ve dizi projeleriyle devam ettirdi.

Çağan Irmak'ın "Mustafa Hakkında Her şey", Tassos Boulmetis'in Bir Tutam Baharat, Zeki Demirkubuz'un İtiraf, Alberto Rondalli'in Derviş, Ferzan Özpetek'in Harem Suare ve 'Hamam' filmlerinin yanı sıra, Yılmaz Erdoğan'ın Organize İşler filminde de rol aldı. Birçok sinema eleştirmeni ve yazarına göre duru güzelliği ve doğal oyunculuğuyla, son dönemin aranan oyuncuları arasında önemli bir yer edinmiştir.

## Ödülleri

* 2018 - 50. Sinema Yazarları Derneği Ödülleri, En İyi Kadın Oyuncu, *[[İşe Yarar Bir Şey]]*
* 2017 - 24. Uluslararası Adana Film Festivali, En İyi Kadın Oyuncu, *[[İşe Yarar Bir Şey]]*
* 2007 - Çağdaş Sinema Oyuncuları Derneği, En İyi Kadın Oyuncu, *[[Küçük Kıyamet]]*
* 2007 - Sadri Alışık Ödülleri, En İyi Kadın Oyuncu, *Küçük Kıyamet*
* 2006 - Beykent Üniversitesi İletişim Ödülleri, En İyi Kadın Oyuncu, *[[Yanık Koza]]*
* 2001 - Festival International de Cinema-Illes Balears (İspanya), En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, *[[Üçüncü Sayfa]]*
* 2000 - Orhun Arıburnu, En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, *Üçüncü Sayfa*
* 2000 - 19. Uluslararası İstanbul Film Festivali, Kültür Bakanlığı, En Başarılı Kadın Sanatçı Ödülü, *Üçüncü Sayfa* 
* 2000 - 19. Uluslararası İstanbul Film Festivali, Eczacıbaşı Vakfı, En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, *Üçüncü Sayfa*
* 2000 - Çağdaş Sinema Oyuncuları Derneği, En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, *Üçüncü Sayfa*
* 1999 - Sinema Yazarları Derneği, En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, *Üçüncü Sayfa*
* 1999 - 36. Antalya Film Festivali, En İyi Kadın Oyuncu Ödülü, *Üçüncü Sayfa*
* 1998 - 10. Ankara Uluslararası Film Festivali, Umut Veren Yeni Kadın Oyuncu Ödülü, *[[Hamam]]*

## Tiyatro oyunları
* Bir Atın Öyküsü
* Savaş Ve Barış

## Filmografisi
* Atiye 
* Fi
* İşe Yarar Bir Şey
* Kül ve Ateş
* Süt
* Küçük Kıyamet
* Organize İşler
* Mustafa Hakkında Her şey
* Bir Tutam Baharat
* Derviş
* Harem Suare
* Hamam
* İtiraf
* Duruşma
* Üçüncü Sayfa
* Mektup
* Yanık Koza
* Uy Başuma Gelenler
* Çemberimde Gül Oya
* Sultan Makamı
* Esir Şehrin İnsanları
* Aşk ve Gurur
* Koltuk Sevdası
* Baykuşların Saltanatı
* Rıza Beyler
* Bizimkiler
* Yazlıkçılar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Resmi internet sayfası
* 
* 
* Film.Gen.Tr'de Başak Köklükaya
* galeri.milliyet'de Muammer Yanmaz tarafından çekilmiş ve Kadın Oyuncular Fotoğraf Sergisinde yer almış fotoğrafı (2006)
Tütün mozaik virüsü

**Tütün mozaik virüsü**, çubuk ya da ince uzun virüslerdir. 300&nbsp;nm uzunlukta çubuklar şeklindeki virüs partikülleri mekanik olarak yayılır. 158 aminoasitli protein monomerinden oluşur. İçerisinde 4 alfa taneciği bulunur. Viryonlar 300&nbsp;nm uzunlukta ve 18&nbsp;nm genişliktedir. Çapı RNA'da 6&nbsp;nm dir ve protein kaplı hücresel enzimler tarafından korunur. Her bir protein monomerinde üç RNA nükleotidi bulunur.

Yüksek derecede bulaşıcı ve stabildir. Mutantları mantar konidileriyle de taşınabilir. Kışı tütün artıkları üzerinde toprakta geçirir.
Bitkilerde, tütün mozaik virüsü mahsullere büyük zararlar verir. Dokuz bitki familya üyesinde, en az 125 türde, tütün dahil olmak üzere, domates, biber, hıyar ve süs bitkilerine bulaşabilir.
Boşnakça

**Boşnakça** (*bosanski* / босански ), Boşnaklar tarafından kullanılan Sırp-Hırvatçanın  standartlaştırılmış bir çeşidi. Boşnakça, resmiyette Bosna Hersek'in ana dili kabul edilen üç dilden birisidir, diğer iki dil ise Hırvatça ve Sırpçadır. Ayrıca Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Kosova'da da azınlıkça bilinen bir dildir.

Bosna-Hersek'in nüfusunun yarıdan fazlasını Boşnaklar oluşturur ve Boşnakça bu ülkenin resmî dillerinden biridir. Hırvatça, Sırpça ve Karadağcanın da dahil olduğu Sırp-Hırvat dilinin standartlaştırılmış bir formu olarak kabul edilmektedir. Özellikle son yıllarda Hırvatça ve Sırpçadan hem biçim, hem sözcük dağarcığı bakımından farklılaşmaya başlamıştır. Resmî olarak Hırvatça gibi Latin alfabesi ile yazılır. Fakat Kiril alfabesi ile de yazılabilir.

## Kaynakça
Tenten Amerika'da

**Tenten Amerika'da** (*Tintin en Amérique*) Belçikalı yazar ve illüstratör Hergé'in klasik çizgi romanının bölümlerinden bir tanesidir. Serinin kahramanı genç muhabir Tenten'dir.

*Tenten Amerika'da* serinin üçüncü bölümüdür. İlk şerit "Le Petit Vingtième" gazetesinde 3 Eylül 1931'de basılmıştır.

1932 yılında siyah beyaz halde albüm olarak basılmıştır. Albüm 1945'te yeniden çizilmiş ve renklendirilerek yayımlanmıştır; bu versiyon standart 62 sayfalık düzene indirilmiştir. İlk Amerikan versiyonuysa 1973 yılında çıkartılmıştır. Bu olay nedeniyle çoğu zenci karakterin ırkı beyaz veya belirsiz çizilmiştir.

Bu İngiliz çevirisinde bulunan en eski Tenten albümüdür; bundan önceki iki albüm bulunabilse de bu kolay değildir.

## Hikâye
Tenten bir önceki serüven "Tenten Kongo'da" kitabında Al Capone'un gangsterleriyle karşılaştıktan sonra şehrin suçlulardan arındırmak için Chicago'ya gönderilir. Birkaç kez gangsterler tarafından saldırıya uğradıktan sonra, Al Capone'un karşısındaki çetenin lideri olan Bobby Smiles'ı ABD boyunca takip eder ve sonunda yakalar. Tenten onu Chicago polisine bir koli içerisinde yollar. Birkaç diğer çeteyi de yakaladıktan sonra Tenten için bir geçit resmi yapılır ve sonra Belçika'ya döner.

## Notlar
Kitap tarihsel hatalarla doludur - özellikle Vahşi Batı'nın kovboylar ve Kızılderililer ile resmedilmesi yanlıştır. Çeşitli noktalarda Amerikan arabalarının direksiyonlarını sağa koymuştur - belki de Hergé, Amerikalıların Güney Afrika, Jamaika, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi diğer eski İngiliz kolonilerinde olduğu gibi sol taraftan gittiğini düşünmüş olabilir. Bu tip tutarsızlıklara Mavi Lotus'dan önce Hergé'nin eserlerinde sıkça rastlanırdı.

Hergé Kızılderililere sempati gösterir: ilk siyah beyaz çiziminde Tenten elinde dilenme kasesi taşıyan bir Kızılderili'nin fotoğrafını çekmektedir. Hikâyenin sonrasında Kızılderili kabilesi topraklarından silahlı askerler tarafından kovulurlar ve topraklarına gökdelenler kurulur.

Bu kitapta Tenten'in baş düşmanı Roberto Rastapopoulos'un her ne kadar bir kareliğine de olsa ilk defa göründüğü tartışması vardır. Ona çok benzeyen biri kahramanımız bir ziyafette kaçırılmadan önce hemen onun yanında oturmaktadır. Hemen onun yanında ise genç sarışın bir kadın vardır: bu kitabın 1932 siyah-beyaz basımında kadına aktris Mary Pickford olarak hitap edilmektedir, bu da bir sinema patronuna yakışır bir eştir.

## Kaynakça
Kilise (örgüt)

:*Kilise kelimesinin "ibadethane" anlamı için [[kilise (bina)]] maddesine bakınız*

**Kilise**, Hristiyanlıkta kendi din adamları, kendi binaları ve diğerlerinden ayrılan doktrinleri bulunan mezheplerden her birine verilen isim. Hristiyan mezhepleri Roma Katolik Kilisesi, Protestan kiliseler ve Ortodoks Kilisesi'dir.

## Etimoloji
*Kilise* sözcüğü, Yunanca *ekklesia* (çağrılıp toplanmış olan) kelimesinden gelir.

## Roma Katolik Kilisesi

Katolik Kilisesi olarak da bilinir. Dünyanın en fazla mensubu olan kilisedir.

## Protestan kiliseler

## Ortodoks Kilisesi

## Ayrıca bakınız
* Kilise (bina)
* Ulusal kilise

## Kaynakça
Sazan

**Sazan** (*Cyprinus carpio*), sazangiller (Cyprinidae) familyasına adını veren tatlı su balığı. Göl ve yavaş akan derelerde bulunur. Uzun gövdeli, solucan, böcek larvaları ve bitkilerle beslenen bir dip balığıdır. 1,5 metre boyunda, 35&nbsp;kg ağırlıkta olanları vardır. Ömrü 40-50 yıla kadar varabilir. Türkiye'nin Akdeniz ve Güneydogu bölgesi haricinde her yerinde bulunur. Ancak, Akdeniz Bölgesinin en önemli akarsularından olan Göksu Irmağı'nda bol miktarda sazan yaşamakta ve ağırlıkları 10-12 kilograma ulaşabilmektedir.

Suni balıkçılıkta önemli yer tutar. Her ısıdaki suya uyum sağlar. 3-30&nbsp;°C arasındaki sularda rastlanır. Aşırı soğuklarda toplu halde çamura gömülerek kış uykusuna yatarlar. Kışın ölmeden donabilirler. Su akıntısına karşı yüzebilirler. Kuyruğunu çeneleri arasına sıkıştırır, bıraktığında zemberek gibi boşanarak 3-5 metre sıçrayarak çağlayanları aşabilirler.

Pullu ve pulsuz birçok çeşidi vardır. Pullu türleri iri pulludur. Renk ve biçimleri yaşadıkları ortama göre değişir. Genellikle sırtı koyu yeşil, yanları ve karın altı çamur rengindedir. Küçük ağızlı kalın ve oynak dudaklıdır. Üst çenelerinden dört bıyık sarkar. Ağız dişleri yoktur. Yutak (farinks) dişleriyle besinlerini öğütürler. Bıyıkları dokunma organı olarak görev yapar.

Dipleri karıştırır, suyu bulandırırlar. Çevik ve hareketli balıklardır. Sürüyle dolaşırlar. Eti fazla kılçıklıdır. İrileri iyi pişirildiğinde eti beğenilir. Nisan-Haziran arasında yumurtlarlar. Bazı bölgelerimizde yumurtlama dönemi Ağustos ayına kadar sürebilir.Yumurtaları bitkilere yapışır. Bir dişi, bir defada yarım milyon yumurta bırakabilir.Yumurtaların çoğu diğer ekolojik dengeyi bozan ve potansiyel sakıncalı balıklar tarafından tüketilir. Ortam ısısına bağlı olarak en geç bir hafta içinde yumurtalar açılır. Üç yılda erginleşirler. Sazanların 100 yıl kadar yaşadığı söylenirse de, ömürleri normal olarak 40-50 yıl kadardır. Balıkçılar bunları harekete geçirmek için gürültülü sesler çıkarırlar. Balık ağı ile bol miktarda avlanırlar.

Türkiye'de birçok gölette 15&nbsp;kg ve üzerinde birçok balık tutulmuştur.Modern balıkçılıkla ilgilenenler tutmuş oldukları balıkları tekrar ait oldukları yere bırakırlar. Tebliğde alıkonma adeti 5 taneyle sınırlandırılmıştır.

Türkiye'de 40&nbsp;cm altında sazan balığı avlamak yasaktır ve tutulan sazan balıkları derhal suya iade edilmelidir.Aksine hareket edenlere para cezası uygulanır.

Bilindiği üzere iç sularımızda 3 iğneye serbestlik vardır. Sazan balığı avcılığı farklı materyallerle yapıldığından Ayçekirdegi ve mısır küspesinde iğne adeti 1 taneyle sınırlandırılmıştır. aksine hareket edenler para cezasıyla karşılaşırlar.

Mısır, solucan, midye, hamur, canlı yem ve boili ile tutulmaktadır.

Ekolojik dengeyi bozan İsrail Sazanında limit ve sayı zaman yasağı bulunmamaktadır.

Bin yıldan beri insanlarca da yetiştirilen sazan balığından insanlar tarafından çeşitli süs balıkları türetilmiştir. Bunların en tanınmışları bir akvaryum balığı olan Japon balığı ve Japonya'da yüzyıllardır rengârenk ceşitleri türetilen koi Sazanıdır.

## Dış bağlantılar
* DSI internet sitesinde Sazan balığı
Dursun Akçam

**Dursun Akçam** (1930, Ardahan - 19 Eylül 2003, Ankara), “On üç doğum yapıp altısını yaşatabilmiş” bir köylü ailesinin çocuğu olarak Ardahan’ın Ölçek köyünde 1930 yılında doğdu. Köyde açılan geçici Halk Dershanesi'nde okuma yazma öğrendi. Bitirdiği ve edebiyatla tanıştığı Cilavuz Köy Enstitüsü, yaşamının dönüm noktası oldu.

1945'te girdiği enstitüyü 1950'de bitirdi. Önce Kars'ın Oluklu köyünde, bir yıl sonra kendi köyünde olmak üzere Kars yöresinde 1956'ya, Gazi Eğitim Enstitüsü Edebiyat Bölümüne girinceye kadar öğretmenlik yaptı. 1958'de Ardahan Ortaokuluna Türkçe öğretmeni olarak atandı, orada bir yıl kaldı, askerliğini yedeksubay öğretmen olarak Kuleli Askeri Lisesi'nde edebiyat öğretmeni olarak tamamladı. 1960-63 arasında Kırıkkale Lisesi ve Keskin Ortaokulunda öğretmenlik yaptı.

“Analarımız” adlı röportajı ile Milliyet gazetesinin Ali Naci Karacan ödülüne, Haley isimli öyküsüyle 12. Antalya Festivali Sanat Ödülü'ne, Kanlı Derenin Kurtları adlı eseriyle 1976 TDK Roman Ödülü'ne layık görüldü.

12 Mart döneminde Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı Askeri Mahkemesince tutuklandı ve TÖS davasında yargılandı. 8 yıl 10 ay hapse mahkûm edildiyse de Yargıtay sürecinde beraat etti ve bu süre içinde hep açığa alınmış durumda kaldı. Daha sonra Ankara Atatürk Lisesi'ne atandı ve oradan İncesu Ortaokuluna sürgün edildi. 12 Eylül'de yurtdışına çıkmak zorunda kaldı ama yazma azmi sürdü. 11 yıl ülkesine dönemedi. Daha sonra Kuşadası'na yerleşti. Edebiyatçılar Derneği'nce Onur Ödülü'ne değer görüldü (2003). 19 Eylül 2003'te, iki aydır tedavi gördüğü akciğer kanserinden öldü. Türkiye İnsan Hakları Kurumu Vakfı (TİHAK) kurucu üyesiydi. Yazar ve akademisyen Taner Akçam'ın babasıdır.

Varlık, Yeni Ufuklar, Demet, Köy ve Eğitim, İmece, Pazar Postası, Son Havadis, Dünya, Milliyet, Cumhuriyet, Akşam, Vatan, Yön, Devrim, Türk Dili, Forum, Milliyet Sanat, Yeni Toplum, Demokrat Dergi ve gazetelerinde yazıları ve öyküleri yayımlandı.

Kırsal gerçekliklere ilişkin gözlemlerini edebi, mizahi bir üslupla anlattığı yapıtları:
* Ölü Ekmeği
* Sevdam Ürktü
* Doğunun Çilesi
* Kan Çiçekleri
* Taş Çorbası
* Kafkas Kızı
* Dağların Sultanı
* Kafdağı'nın Ardı
* Kanlıdere'nin Kurtları
* Maral
* Köyden İndim Şehire

RÖPORTAJ 
* Kan Çiçekleri 
* Altta Kalanlar

## Kaynakça
*
Bugün (gazete, 2003)

***Bugün***, Türkiye'de bir dönem yayın yapan ulusal gazeteydi. Koza İpek Holding bünyesinde kurulmuştur.

Kasım 2015'ten önce ortalama 100.000'in üzerinde olan tirajı, Ekim 2015'te yönetimine kayyum atanmasından sonra mizanpaj ve yazar kadrosu değişmiş; yayın politikası 17-25 Aralık'tan önceki gibi AK Parti yanlısı olmuş ve tirajı ortalama 5.000'e düşmüştür. Tirajı düştükten sonra da zarar ettiği gerekçesiyle 29 Şubat 2016'da yönetime atanan kayyumlar tarafından yayınına son verilmiştir.

## Gazetenin kuruluşu
11 Ekim 1961 tarihinde Kemal Ilıcak tarafından kurulan *[[Tercüman (Halka ve Olaylara)|Halka ve Olaylara Tercüman]]* gazetesi, Kemal Ilıcak'ın 1993'te vefatından sonra mali bir krize girmesi nedeniyle Haziran 1993'te Sedat Çolak'a satıldı ve 19 Ocak 1995 tarihinde de kapandı.

Buna rağmen, gazete üzerindeki hak iddiasını devam ettiren Ilıcaklar, 2003 yılında *[[Tercüman (Dünden Bugüne)|Dünden Bugüne Tercüman]]* adında bir başka gazete çıkarmaya başladılar. Aynı yıl *Halka ve Olaylara Tercüman* gazetesi tekrar yayına hayatına başladı ancak Çukurova Holding'e satıldı.

*Halka ve Olaylara Tercüman* gazetesi ile ilgili isim hakkı anlaşmazlığının yargıya intikal etmesi üzerine, 2005 yılında mahkeme kararıyla isim haklarının Çukurova Holding'e geçtiği tescil edildi.

Nazlı Ilıcak başta olmak üzere eski Tercüman yazarları ve bazı yeni yazarlar, *Dünden Bugüne Tercüman* gazetesinde yer aldılar. 2005 yılında Ciner Yayın Holding gazeteye ortak oldu ve ismi ***Bugün*** olarak değiştirdi. Kasım 2005'te iş insanı Akın İpek gazeteyi satın aldı. Hâlen Kanaltürk ve Bugün TV ile Kanaltürk Radyo adlı şirketi aynı grubundadır.

26 Ekim 2015'te Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın talebi ile Koza İpek Holding ve bünyesindeki şirketlere kayyum atanmasına karar verildi. Karar kapsamında *Bugün* gazetesine de kayyım atandı. Atanan kayyumlar; gazeteci, editör ve yazarların birçoğunu işten çıkardı. Koza İpek Holding bünyesindeki medya organlarından kayyum kararıyla çıkarılan editör, gazeteci ve yazarların bir kısmı, 17 Kasım 2015'te *Özgür Düşünce* adlı ulusal yayın yapan yeni bir  gazete kurdular.

## Başlıca yazarları
* Engin Şenol
* Fatin Dağıstanlı

## Eski yazarları
* Ömer Lütfi Mete
* Hakan Aygün
* Ahmet Taşgetiren
* Toktamış Ateş
* Nuh Gönültaş
* Vedat Bilgin
* Gülay Göktürk
* Adem Yavuz Arslan
* Aykut Işıklar
* Ali Atıf Bir
* Gültekin Avcı
* Doğu Ergil
* Tarık Toros
* Nazlı Ilıcak
* Erhan Afyoncu

## Notlar

## Dış bağlantılar
* http://www.bugun.com.tr/ - Gazetenin internet sitesi
Kıraat-ı Aşere

**Kıraat-ı Aşere**, Kıraet Arapçada okumak anlamına gelen *karae* (قرأ) fiilinden semai bir mastardır. Kur'an terminolojisinde ise kıraet, Kur'an'ı okuma konusunda önder sayılan imamlardan her birinin okuyuşta takip ettikleri yoldur. Kur'an'ın kendisinde, kıraet imamları arasında ittifak bulunmakla beraber, okunuş tarzında ihtilaf vardır. Bu ihtilaf harflerin söylenmesinde veya çıkarılış şekillerinde görülmektedir.

Sahabenin üzerinde icma ettiği tevatür derecesine ulaşmış kıraetlerin sayısı on tanedir. Bunlara *El-Kıraet el-Aşere* (on kıraet) adı verilir.

**On kıraat** veya **on okuma**, sık okunuşları belirlemek için bilim adamları tarafından onaylanan on kıraat tekniğidir.

## Tarihi
Kur'an yedi *ahruf* veya harfle nazil olmuştur ve harfler sadece yazı olarak değil, aynı zamanda telaffuz, anlam, sesli harf, vakıf işaretleri ve kısalık ve Kuran'ın indirildiği Arapların farklı aksan ve lehçelerine göre farklı şekilde okunmaktadır.

Osman bin Affan, *Kuran*'ı bir kitap haline getirdi. Yedi sabit kıraat ve yedinin üç tamamlayıcı kıraati ile birlikte on kıraat tamamlandı ve tüm bu kıraatler Muhammed, sahabe, tabiiîn vb. tarafından nesilden nesle aktarıldı.

## Yayılımı
Bu on kıraatin çoğu alimler ve onları takip eden insanlar tarafından bilinmektedir ve sayıları İslam dünyasında yayılmalarına göre belirlenmektedir.

İslam dünyasının çoğu ülkesine dağılmış olan Müslümanların büyük bir kısmı Hafs'ın Asım'dan rivayet ettiği kıraati okurlar.

Mağrip ülkelerinde, ister Abu Sa'id Uthman Ibn Sa'id al-Qutbi'nin kıraati olsun, ister Abu Musa ‘Isa Ibn Mina al-Zarqi'nin kıraati olsun, Medinelilerin imamı olan İmam Nafi'nin kıraatini okurlar.

Sudan'da ve Hadramut'ta, El-Duri'nin Ebu Amr'dan rivayet ettiği kıraat okunur.

## Sunum
Ahruf'a üç okuma eklendikten ve İmam İbn-i Cezer+i'nin Yedi okuyucunun kıraatlerinin artmasından sonra, toplam on kıraat oldu. Eklenen bu üç kıraat bu İmamların kıraatleridir:

* .
* .
* .

## Kıraatler
İmamlar Kur'an'ın on kanıtlanmış ve doğrulanmış kıraatini okumaktadır:

# Nafi'ul-Medani kıraati.
# İbn Kesir el-Mekki kıraati.
# Ebû Amr bin Alâ kıraati.
# İbn Amir ad-Dimashqi kıraati.
# Aasim ibn Abi al-Najud kıraati.
# Hamza az-Zaiyyat kıraati.
# El-Kisa'i kıraati.
#  kıraati
#  kıraati
#  kıraati

## Kıraatler
On kıraatin her biri için yirmi tasdik edilmiş kıraat sayılan iki *kıraat* bulunmaktadır:

## Ayrıca bakınız

* Kıraat
* Ahruf
* Yedi okuyucu
* İcazet
* 

## Kaynakça
Web portal

**Portal**, diğer internet sitelerine bağlantıların, genellikle alfabetik olarak listelendiği site. Portal sözcüğü İngilizce kökenli olup **ana kapı** anlamına gelir. Pek çok içeriği bir arada bulunduran internet siteleri için kullanılır. İnternet ana kapılarında canlı haberler, söyleşi odaları, elektronik posta, alışveriş, çeşitli rehberler gibi birçok bölüm aynı anda yer alabilmektedir.

Ana kapı kavramı ilk kez, 15 Temmuz 1996 tarihinde *MyYahoo!* kişiselleştirilmiş ana kapı hizmetinin devreye girmesi ile hayatımıza girmiştir. Bu sitede, kullanıcılar kendi ilgi alanlarına göre profil oluşturmakta ve bu profil doğrultusunda kendisine en güncel bilgiler aramaya gerek kalmadan ulaştırılmaktadır.

Günümüzde yerli yabancı birçok örneği olan ana kapı siteler, Web 2.0. standartları dahilinde gelişmeye devam etmektedir.

İnternet portalleri diğer standart arama motoru özelliklerinin yanı sıra elektronik posta, haberler, borsa, eğlence gibi hizmetler de sunuyor. Ayrıca portaller, şirketlerin müşterilerine uygun çoklu uygulamalar ve veritabanları sağlamasının da bir yolu. Bunlara Excite, AOL, İGoogle, MSN, Netvibes ve Yahoo! gibi internet portallerini örnek verebiliriz.

## Kaynakça