Maurice Goldhaber

**Maurice Goldhaber** (18 Nisan 1911 - 11 Mayıs 2011), 1957'de (Lee Grodzins ve Andrew Sunyar ile birlikte) nötrinoların negatif sarmallığa sahip olduğunu belirleyen Amerikalı fizikçidir.

## Biyografi
18 Nisan 1911'de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun Lemberg kentinde, şimdiki adıyla Ukrayna'ya bağlı Lviv'de Yahudi bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Oğlu Alfred Goldhaber, SUNY Stony Brook'taki *CN Yang Teorik Fizik Enstitüsü*nde profesördür. Torunu David Goldhaber-Gordon, Stanford Üniversitesi'nde fizik profesörü olarak görev yapmaktadır.

1934 yılında İngiltere Cambridge'te, bulunan Cavendish Laboratuvarı'nda James Chadwick ile birlikte çalışmıştır. Bu çalışmalarda *nükleer foto-elektrik etki* aracılığıyla, nötronun proton üzerinde bozunmaya yetecek kadar büyük bir kütleye sahip olduğunu keşfettiler. 1938 yılında Illinois Üniversitesi'ne geçti. 1940'larda karısı Gertrude Scharff-Goldhaber ile birlikte beta parçacıklarının elektronlarla aynı olduğunu keşfetti. 1950 yılında Brookhaven Ulusal Laboratuvarı'nda çalışmaya başladı.

Goldhaber fizik eğitimine Berlin Üniversitesi'nde başladı. Daha sonra Cambridge Üniversitesi, Magdalene Koleji'ndeki doktorasını 1936'da tamamladı. Edward Teller ile *dev-dipol nükleer rezonansının* protonlara karşı bir grup olarak titreşen bir çekirdekteki nötronlardan kaynaklandığını öne sürdü. (Goldhaber-Teller modeli)

1955'te Hartland Snyder ile antiprotonların var olamayacağına dair bir iddiaya girdi. Bahsi kaybettiğinde, evrende anti-maddenin bol görünmemesinin nedeninin, Büyük patlama'dan önce tek bir parçacık olan *evrenin* var olması ve daha sonra "kozmon" ve "anti-maddeye" bozunması olduğunu öne sürdü. Kozmonnun daha sonra bilinen kozmosu üretmek için bozunduğunu açıkladı. 1950'lerde elektronlar, protonlar ve nötronlar gibi tüm fermiyonların*ikili* olduğunu, yani her biri benzer daha ağır bir parçacıkla ilişkili olduğunu öne sürdü. Ayrıca, *Goldhaber-Christie* modeli olarak bilinen modelde, varsayımsal garip parçacıkların sadece 3 temel parçacığın bileşimi olduğunu iddia etti. 1961 yılında 1973 yılına kadar Brookhaven Ulusal Laboratuvarı'nın direktörlüğünü yaptı.

Goldhaber kariyeri boyunca birçok ödül aldı. 1983'te Ulusal Bilim Madalyası'nı 1985'te Amerikan Başarı Akademisi Altın Tabak Ödülü'nü 1991'de Wolf Fizik Ödülü'nü, 1982'de J. Robert Oppenheimer Anma Ödülü'nü Robert Marshak ile birlikte kazandı. 1998 yılında Fermi Ödülü'nü aldı. ABD Ulusal Bilimler Akademisi Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi ve Amerikan Felsefe Topluluğu üyesidir.

Goldhaber, 11 Mayıs 2011'de East Setauket, New York'ta bulunan evinde 100 yaşındayken öldü.

2001 yılında, Brookhaven Ulusal Laboratuvarı, *Gertrude ve Maurice Goldhaber Elit Burs* ödülünü hayata geçirdi. Bu burslar, alanlarının sınırlarında bağımsız araştırma için güçlü bir arzuya sahip olan üstün yetenek ve referanslara sahip, kariyerinin başındaki bilim insanlarına verilmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* BNL, Goldhaber'in 90. yılını kutluyor 
* Goldhaber'in dönen nötrino deneyinin açıklaması 
* Maurice Goldhaber 10 Ocak 1967, Amerikan Fizik Enstitüsü, Niels Bohr Kütüphanesi ve Arşivleri ile Sözlü Tarih röportaj dökümü 
* Wolf Fizik Ödülü