Tarihler Kitabı

**Tarihler kitabı** (, Yunanca: *[[Paralipomenon]]*, Παραλειπομένων) Tanah'ın bir parçasıdır. Masoretik metinde Ketuvim'in ilk veya son kitabı olarak yer alır; Ketuvim'in son kitabı olarak kullanıldığında bütün Tanah'ın da son kitabı haline gelir. Tarihler kitabı büyük ölçüde Samuel ve Krallar kitaplarındaki David hikâyeleriyle paralellik gösterir. Hristiyanlıkta 1 ve 2. Tarihler olmak üzere ikiye bölünmüştür; 1 & 2 Samuel ve 1 & 2 Krallar'dan sonra yer alır. Hristiyanlıkta kitapların bu dizilişi, Yunanca tercüme olan Septuaginta'dan baz alınarak gerçekleşmiştir.

## İsim

Kitabın İbranice adı *Divrey Hayamim*'dir ("Günlerin şeyi"); bu isim için *sefer divrey ha-yamim le-malhey Yehuda* ve *sefer divrey ha-yamim le-malhey İsrael* ("Yehuda krallarının günleri kitabı" ve "İsrail krallarının günleri kitabı") cümlelerinden esinlenilmiştir ve bu isimler Krallar kitabında sıkça kullanılmaktadır. Tarihler kitabının Samuel ve Krallar kitaplarının kaynağı olduğu düşünülmektedir çünkü bu, kayıtların tutulduğu bir çeşit günlüktü.

Yunanca tercüme olan Septuaginta'da kullanılan isim *Paralipomenon*'dur () ve "dışarıda kalan veya kenara ayrılan" anlamına gelir. Tarihler-Ezra-Nehemya teorisine göre bu kitap Ezra kitabından arta kalan bilgilerdir. Başka bir deyişle bu kitaplar tek bir yazar tarafından yazılıp sonradan farklı kitaplar şeklinde ayrılmıştır. Şu anda bu teori her ne kadar tartışma konusuysa da asırlar boyunca uzmanlar tarafından kabul gören bir görüştü.

Tarihler kitabı Tesniyesel tarihin ufak tefek eklemeler yapılmış bir nevi özetidir ve önemli bir derecede ek bilgi sunmamaktadır.

Aziz Hieronymus, Latince tercümede "tarihler" anlamına gelen *chronikon* ismini verdi. Kitabın Vulgata'daki adı *Paralipomenon*dur.

## Kutsal kitaplardaki yeri
Masoretik metinde Tarihler kitabı, Tanah'ın üçüncü bölümü olan Ketuvim'e dahil bir kitaptır. Birçok basımda Ezra-Nehemya kitabına müteakip son kitaptır. Bu sıralama Orta Çağ Aşkenaz yazıtlarından kalmadır. Ketuvim'in içindeki kitapların sırası Talmud'da aktarılır, fakat bu sıralama Aşkenaz sıralamasından farklı olmasına rağmen bu adı geçen kitap yine en sonda görülür. Bu geleneğe göre Tarihler kitabı Tanah'ın son kitabının oluşturur. Fakat, Halep kodeksi ve Leningrad kodeksi gibi Taberiye bazlı yazıtlarda Tarihler kitabı Zebur'dan önce gelip Ketuvim'in ilk kitabını oluşturur.

Yahudilik'teki dizilişten anlaşıldığına göre Tarihler kitabı bütün zamanların kitabın yazıldığı zamana kadarki olayların özeti mahiyetindedir. Geniş bir zaman dilimini içeren Tarihler kitabının Adem'den başlamasının sebebi bu olabilir. Steven Tuell, Tarihler kitabının son kitap oluşunun uygun olduğunu çünkü "tüm tarih boyunca Tanrı'nın kendi halkıyla yaptıklarını özetlemeye çalışmakta" olduğunu belirtir.

Hristiyanlıkta ise 1 ve 2. Tarihler kitapları Eski Ahit'te Krallar'dan sonra ve Ezra kitabından önce gelir. Bu sıralama Yunan tercümesi *Septuaginta* ve Latin tercümesi *Vulgata* baz alınarak yapılmıştır.

## İçeriksel bölüşüm
İçerik açısından kitap dört bölüme ayrıştırılabilir:
# 1. Tarihler'in başı (1 ila 10. konular) çoğunlukla soy ağaçlarını içerir ve David'in kral olmasına mekan hazırlayan Şaul hanedanlığının Tanrı tarafından reddedilmesiyle son bulur.
# 1. Tarihlerin geri kalan kısmı (11 ila 29. konular) David'in hükümdarlık tarihini içerir.
# 2. Tarihlerin başı (1 ila 9. konular), David'in oğlu Süleyman'ın iktidarlık tarihini aktarır.
# 2. Tarihlerin geri kalan kısmı (10 ila 36. konular) Yehuda krallarının tarihinden başlayıp Babil Sürgününe kadar devam eder ve Büyük Kiros'un Yahudileri anavatanlarına gönderilmesine izin vermesiyle son bulur.

Kitap, dört yerine, Yehuda ve İsrail'e kral olan David ve Süleyman'ın tarihlerini birleştirerek, üç bölüm olarak da ele alınabilir.

## Yazar ve kompozisyon
Bir asırı aşkın bir süre boyunca Tarihler kitabının ve Ezra-Nehemya kitabının bir kısmının aynı yazar tarafından yazıldığına inanıldı fakat bugün uzmanlar bunun mümkün olamayacağına inanmaktadır.

Tarihler kitabında son olay Babil'i MÖ 539'da fetheden Fars kral Büyük Kiros ile ilgilidir; bu da kitabın yazılışının en erken tarihini ortaya koyar. Martin Noth, kitabın MÖ 3. yüzyılda ve Gary Knoppers, kitabın MÖ 500 ila MÖ 250 yılları arasında ama büyük ihtimalle MÖ 325 ila MÖ 275 yılları arasında yazıldığına inanmaktadır.

Genel açı ve tarza göre Tarihler kitabı didaktik olduğu kadar tarihsel değildir. Yazarın prensipteki amacı ahlaki ve dini doğruluğu sunmaktı. Yazar, Samuel ve Krallar kitaplarındaki gibi siyasi duruma önem vermeyip tapınak servisleri gibi dini enstitüler üzerinde yoğunlaşmıştır. Soyağaçları, Yahudi devletinin önemli umumi kayıtlarının bir parçasıydı. Tarihler kitabı, Adem'den Babil Sürgününe kadarki 3500 yıllık kutsal tarihin özünü sunar. Yazar, sürgünde eski milli kırık yaşamların parçalarını toplamıştır.

Samuel, Krallar ve Tarihler kitaplarında kullanılan umumi soyağacı kayıtları bu kitapların aynı kaynağı kullandığını göstermektedir.

Buna ilaveten, Tarihler kitabının ana kaynağı Tesniyesel tarihin bir parçası olan 2. Samuel ve 1 ve 2. Krallar kitaplarıdır, bunun yanı sıra yukarıda da belirtildiği gibi diğer umumi kayıtlar ve Tevrat da kaynak olarak kullanılmıştır ve P tarafından derlenmiştir. Örneğin, 1 Tarihler 1-9 içindeki soyağaçları başta Tevrat'tan olmak üzere Yeşu kitabı gibi diğer kitaplardan alınmıştır. Ayrıca Tarihler kitabında Zebur'dan, Yeşaya, Yeremya ve Hezekiel kitaplarından alıntılar bulunur.

Tarihler kitabı, şu anda elde bulunmayan Tesniyesel tarihçilerin kullandığı çalışmaları da kullanmıştır. Bunun en tipik örneği, 2 Tarihler 9:29'da geçen "Süleyman'ın yaptıkları"dır, ayrıca Şilolu Ahiya ve Bilici İddo gibi pek bilinmeyen peygamberlerden alıntılar da bulunur. Bunların yanı sıra, Ahit'in diğer yerlerinde aktarılmayan fakat tarihsel ve arkeolojik olarak ispatlanan MÖ 10. yüzyılda Mısırlı Şişak'ın seferleri (2 Tarihler 12:2–4) ve Hezekiya'nın MÖ 8. yüzyılın sonlarında Asurluların saldırılarına karşı Kudüs'ün su kaynaklarını hazırlayıp koruduğuyla (2 Tarihler 32:2-4) ilgili bilgiler sunar.

Samuel ve Krallar kitaplarıyla kıyaslandığında, Tarihler kitabı, diğer iki kitapta anlatılan dikkate değer bilgileri konu dışı bırakırken bazen bu diğer iki kitapta bulunmayan bazı bilgiler aktarır. Genelde, aynı hikâyeleri daha bir pozitif açıyla anlatır. Bunun nedeni, Samuel ve Krallar kitaplarının Yahudi tarihinin yenilgiler yaşanmış karanlık döneminde yazılması, Tarihler kitabının ise Filistin'de yeni bir Yahudi cemaati kurulmasından sonra eskiye nostalji olarak bakıldığı zamanlarda yazılmasına bağlanır. Uzmanlar hala hangi kitabın, Tarihler kitabının mı yoksa Samuel-Krallar kitaplarının mı daha güvenilir olduğu üzerinde tartışmaktadır.

Tarihler'de bulunan 20 konu ve konular altındaki 24 kısımda aktarılan bilgiler Ahit'in başka hiçbir yerinde bulunmamaktadır. Ayrıca, David'in kahramanlarında görüldüğü gibi daha çok insanın listesi sunulup Ahit sandığının Kiryat-Yearim'den Siyon Dağı'na taşınmasındaki gibi olaylar daha detaylıca aktarılmıştır. Tarihler kitabında ayrıca, David gibi önemli kişilerin demeçleri, Hezekiya'nın Pesah mektubu gibi tefhimler bulunur.

Kitapla ilgili ilginç bir konu ise, isimlerin ve deyişlerin eskiye kıyasla daha modern bir lisanla yazılmasıdır. Örneğin eskiden *Gob* olan yer için (2 Samuel 21:18) daha modern isim olan *Gezer* isminin kullanıldığı görülür (1 Tarihler 20:4)

## Ayrıca bakınız
* Vakanüvis
* Ahameniş İmparatorluğu
* Rashi
* Tanah
* Ketuvim

## Kaynakça

## Bibliyografi
*Richard J. Coggins, ''1 and 2 Chronicles'' in Dunn, James D. G. , Rogerson, John William (eds), "Eerdmans Commentary on the Bible" (Eerdmans, 2003) 
*Avioz, Michael, ''Nathan's Oracle (2 Samuel 7) and Its Interpreters''. (Bern: Peter Lang, 2005) 
* Ben Zvi, Ehud, *History, Literature, and Theology in the Book of Chronicles*. London: Equinox, 2006.
*Japhet, Sara, ''I and II Chronicles: A Commentary'' (London: SCM Press, 1993) 
* Kalimi, Isaac, ''The Reshaping of Ancient Israelite History in Chronicles''. (Winona Lake IN: Eisenbrauns, 2005) 
*Kelly, Brian E., ''Retribution and Eschatology in Chronicles''. (Sheffield Academic Press, 1996) 
* Klein, Ralph W., *1 Chronicles: A Commentary*. Philadelphia PA: Fortress Press, 2006.
* Knoppers, Gary N., *1 Chronicles: A New Translation with Introduction and Commentary*, 2 volumes. New York NY: Doubleday, 2004.
* McKenzie, Steven L., *1-2 Chronicles*. Nashville TN: Abingdon, 2004.
*Sparks, James T., ''The Chronicler’s Genealogies: Towards an Understanding of 1 Chronicles 1-9''. (Atlanta GA: Society of Biblical Literature, 2008) 

## Dış bağlantılar
Tercümeler
* Divrei Hayamim I - Tarihler I (Judaica Press)  tercüme (Rashi'nin yorumlarıyla birlikte) @ Chabad.org
* Divrei Hayamim II - Tarihler II (Judaica Press)  tercüme (Rashi'nin yorumlarıyla birlikte) @ Chabad.org
* 1 Tarihler @ Biblegateway 
* 2 Tarihler @ Biblegateway