Harry Dean Stanton

**Harry Dean Stanton** (d. 14 Temmuz 1926 - ö. 15 Eylül 2017), Amerikalı oyuncu ve müzisyen. Sinema kariyerine 1950'lerde başlayan Stanton, *[[Cool Hand Luke]]*, *[[Kelly's Heroes]]*, *[[Dillinger (1973 film)|Dillinger]]*, *[[The Godfather Part II]]*, *[[Alien (film)|Alien]]*, *[[Escape from New York]]*, *[[Paris, Texas (film)|Paris, Texas]]*, *[[Repo Man (film)|Repo Man]]*, *[[Pretty in Pink]]*, *[[The Last Temptation of Christ (film)|The Last Temptation of Christ]]*, *[[Wild at Heart (film)|Wild at Heart]]*, *[[Straight'in Hikayesi]]* (*The Straight Story*), *[[The Green Mile (film)|The Green Mile]]* ve *[[Inland Empire (film)|Inland Empire]]* gibi filmlerde rol almıştır. Ayrıca 2000'lerin sonlarında HBO'un dizisi *[[Big Love]]*’da da yer almıştır.

## İlk yılları
Stanton, 1926 yılında tütün çiftçisi ve berber Sheridan Harry Stanton ile kuaför Ersel Stanton çiftinin çocukları olarak Kentucky'de doğdu. Ailesi lisedeyken boşandı ve daha sonra tekrar evlendiler. Stanton'ın Archie ve Ralph iki erkek ile Stan adında üvey kardeşi vardı. Aile, müziğe yatkın bir geçmişe sahipti.

Stanton *Lafayette High School* ve University of Kentucky’de eğitim gördü. UK'deyken İngiliz tiyatrocu Wallace Briggs'in yönetimi altında tiyatro yapıp, gazetecilik ve sanatları eğitimi de aldı. 2011'de *Harry Dean Stanton: Crossing Mulholland* belgeselinde "oyuncu veya şarkıcı olmak için bir tercih yapmam gerekiyordu. Hep şarkı söylerdim. Sonra eğer oyuncu olursam bunların hepsini yapabileceğimi düşündüm" dedi. Wallace Briggs öğrencisini okulu bırakıp, oyuncu olmaya yönlendirdi. Stanton daha sonra Kaliforniya'ya giderek *Pasadena Playhouse*’ta sınıf arkadaşlarının arasında olan Tyler MacDuff ve Dana Andrews ile eğitim gördü.

## Kariyeri
İlk sinema deneyimini 1957 yılında *[[Tomahawk Trail]]* isimli filmde yaşayan Stanton, sonraki yıllarda birçok western filminde kovboy ve asker gibi küçük rollerde yer aldı. 1966'da Jack Nicholson'ın yazıp yönettiği western filmi *[[Ride in the Whirlwind]]*’den sonra kariyeri çıkışa geçti. *[[Two-Lane Blacktop]]*, *[[Cockfighter]]*, *[[Escape from New York]]*, *[[Repo Man (film)|Repo Man]]* gibi bağımsız ve kült filmlerde boy gösteren Stanton, *[[Cool Hand Luke]]*, *[[The Godfather Part II]]*, *[[Alien (film)|Alien]]*, *[[Red Dawn]]*, *[[Pretty in Pink]]*, *[[Christine (1983 film)|Christine]]* ve *[[The Green Mile (film)|The Green Mile]]* gibi Hollywood'un başarılı yapımlarında da yer aldı. Yönetmenler Sam Peckinpah, John Milius, David Lynch ve Monte Hellman'ın favori oyuncuları arasında yer alan Harry Dean Stanton, ayrıca Francis Ford Coppola ile de yakın arkadaştı.

Harry Dean Stanton'ın sinema kariyerinin en büyük dönüm noktalarından biri Alman yönetmen Wim Wenders'ın 1984 yapımı *[[Paris, Texas (film)|Paris, Texas]]* filmi oldu. Hafızasını kaybetmiş, çöllerde amaçsızca gezen *Travis Henderson* karakterini canlandıran Stanton, bu rolüyle özdeşleşip, kült statüsüne ulaşmıştır. Paris, Texas aynı yıl Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'yi de kazanmıştır.

Özellikle kariyerinin başlarında birçok televizyon dizisinde de yer alan Stanton, 1958-68 yılları arasında CBS'in western dizisi *[[Gunsmoke (dizi)|Gunsmoke]]*’un sekiz bölümünde, yine CBS'in bir başka western dizisi olan *[[Dolu Dizgin (dizi)|Rawhide]]*’ın da 1959-65 yılları arasında dört bölümünde yer aldı. 2004 yılında Sean Penn ve Elvis Costello ile birlikte *[[Two and a Half Men]]* dizisinin *"Back Off Mary Poppins"* bölümünde cameo rolüyle görüldü. Stanton 2006-10 yılları arasında ise HBO'un dizisi *[[Big Love]]*’da çok eşli bir dini lider olan *Roman Grant* karakterini canlandırdı.

Oyuncu 15 Eylül 2017'de Los Angeles'ta 91 yaşında öldü.

## Filmografisi

**[[The Wrong Man]]* (ismi geçmedi) (1956)
**[[Tomahawk Trail]]* (Dean Stanton adıyla) (1957)
**[[The Proud Rebel]]* (Dean Stanton adıyla) (1958)
**[[The Adventures of Rin Tin Tin]]* (1958), birden fazla bölüm
**[[Man with a Camera]]* (1958), 1 bölüm
**[[Rescue 8]]*, "The Steel Mountain" bölümünde Skeets olarak (1958) ve "Smashout" bölümünde Landers olarak (1959) 
**[[Bat Masterson (TV series)|Bat Masterson]]* (1959), 1 bölüm
**[[Pork Chop Hill]]* (ismi geçmedi) (1959)
**[[The Rifleman]]*, "Tension" bölümünde Clemmie Martin olarak (1959)
**[[Sheriff of Cochise|U.S. Marshal]]*, "The Diner" bölümünde Robby Crane olarak (1959)
**[[Dolu Dizgin (dizi)|Rawhide]]*, 4 bölüm (1959-1965)
**[[The Lawless Years]]*, 4 bölüm (1959-1961)
**[[Laramie (TV series)|Laramie]]*, 4 bölüm (1959-1963)
**[[Alfred Hitchcock Presents]]* (1960), 1 bölüm
**[[The Man from Blackhawk]]* ("Diamond Cut Diamond", Sonny Blakey) (1960)
**[[Johnny Ringo (TV series)|Johnny Ringo]]*, "The Gunslinger" bölümünde Frank Brogger olarak (1960)
**[[The Untouchables (1959 TV series)|The Untouchables]]*, 3 bölüm (1960-1961)
**[[Bonanza (TV series)|Bonanza]]*, "The Dark Gate" bölümünde Billy olarak (Dean Stanton adıyla) (1961)
**[[Gunslinger (TV series)|Gunslinger]]*, "The Zone" bölümünde Stacy olarak (1961)
**[[The Roaring 20s (TV series)|The Roaring 20s]]*, "The Red Carpet" bölümünde Fingers olarak (1961)
**[[The Law and Mr. Jones]]*, "The Enemy" bölümünde Harry Walker olarak (1961)
**[[How the West Was Won (film)|How the West Was Won]]* (ismi geçmedi) (1962)
**[[Hero's Island]]*, (Dean Stanton adıyla) (1962)
**[[Stoney Burke (TV series)|Stoney Burke]]*, "Point of Honor" bölümünde Dell Tindall olarak (1962)
**[[The Man from Diner's Club]]*, Şiir okuyan hippi (1963)
**[[Daniel Boone (TV series)|Daniel Boone]]* (1964)
**[[Ride in the Whirlwind]]* (1966)
**[[The Hostage (film)|The Hostage]]* (1966)
**[[Cool Hand Luke]]* (Dean Stanton adıyla) (1967)
**[[In the Heat of the Night (film)|In the Heat of the Night]]* (Dean Stanton adıyla) (1967)
**[[The Andy Griffith Show]]* ("Howard's New Life" - Mağaza sahibi) (1967)
**[[The Mini-Skirt Mob]]* (1968)
**[[Day of the Evil Gun]]* (1968)
**[[Daniel Boone (TV series)|Daniel Boone]]* (Dean Stanton adıyla) (1969)
**[[Kelly's Heroes]]*  (Dean Stanton adıyla) (1970)
**[[Two-Lane Blacktop]]* (1971)
**[[Cisco Pike]]* (H. D. Stanton adıyla) (1972)
**[[Dillinger (1973 film)|Dillinger]]* (1973)
**[[Pat Garrett & Billy the Kid]]* (1973)
**[[Where the Lilies Bloom]]* (1974)
**[[Rancho Deluxe]]* (1974)
**[[The Godfather Part II]]* (1974)
**[[Cockfighter]]* (1974)
**[[Zandy's Bride]]* (1974)
**[[Farewell My Lovely]]* (1975)
**[[92 in the Shade (film)|92 in the Shade]]* (1975)
**[[Rancho Deluxe (film)|Rancho Deluxe]]* (1975)
**[[The Missouri Breaks]]* (1976)
**[[Renaldo and Clara]]* (1978)
**[[Cheech & Chong's Up in Smoke]]* (1978)
**[[Straight Time]]* (1978)
**[[Wise Blood (film)|Wise Blood]]* (1979)
**[[The Rose (film)|The Rose]]* (1979)
**[[Alien (film)|Alien]]* (1979)
**[[Death Watch|Deathwatch (La Mort en Direct)]]* (1980)
**[[The Black Marble]]* (1980)
**[[Private Benjamin (1980 film)|Private Benjamin]]* (1980)
**[[UFOria]]* (1981)
**[[Escape from New York]]* (1981)
**[[Young Doctors in Love]]* (1982)
**[[One From the Heart]]* (1982)
**[[Christine (1983 film)|Christine]]* (1983)
**[[Paris, Texas (film)|Paris, Texas]]* (1984)
**[[Red Dawn]]* (1984)
**[[Repo Man (film)|Repo Man]]* (1984)
**[[Terror in the Aisles]]* (1984)
**[[The Care Bears Movie]]* (1985), (seslendirme)
**[[One Magic Christmas]]* (1985)
**[[Fool for Love (film)|Fool for Love]]* (1985)
**[[Pretty in Pink]]* (1986)
**[[Faerie Tale Theatre]]* (1987)
**[[The Last Temptation of Christ (film)|The Last Temptation of Christ]]* (1988)
**[[Mr. North]]* (1988)
**[[Stars and Bars (1988 film)|Stars and Bars]]* (1988)
**[[Twister (1989 film)|Twister]]* (1989)
**[[Dream a Little Dream]]* (1989)
* *[[The Fourth War]]* (1990)
**[[Wild at Heart (film)|Wild at Heart]]* (1990)
**[[Twin Peaks: Fire Walk with Me]]* (1992)
**[[Hotel Room]]* (1992)
**[[Never Talk to Strangers]]* (1995)
**[[The Band]]* – The Authorized Video Biography (1995; anlatıcı)
**[[Dead Man's Walk]]* (1996)
**[[Down Periscope]]* (1996)
**[[She's So Lovely]]* (1997)
**[[Fire Down Below (1997 film)|Fire Down Below]]* (1997)
**[[Fear and Loathing in Las Vegas (film)|Fear and Loathing in Las Vegas]]* (1998)
**[[The Mighty]]* (1998)
**[[Straight'in Hikayesi]]* (*The Straight Story*) (1999)
**[[The Green Mile (film)|The Green Mile]]* (1999)
**[[The Pledge (film)|The Pledge]]* (2001)
**[[Erkeğin gözyaşları|The Man Who Cried]]* (2001)
**[[Sonny (film)|Sonny]]* (2002)
**[[Anger Management (film)|Anger Management]]* (2003) 
**Straight to Hell*: The Alex Cox Collection (2003)
**[[Chrystal (film)|Chrystal]]* (2004)
**[[Dig!]]* (2004), (cameo)
**[[The Big Bounce (2004 film)|The Big Bounce]]* (2004)
**[[The Wendell Baker Story]]* (2005)
**[[Alien Autopsy (film)|Alien Autopsy]]* (2006)
**[[You, Me and Dupree]]* (2006), (ismi geçmedi)
**[[Inland Empire (film)|Inland Empire]]* (2006)
**[[Alpha Dog]]* (2007)
**[[The Good Life (2007 film)|The Good Life]]* (2007)
**[[Açık Yol|The Open Road]]* (2008)
**[[Big Love]]* (dizi) (2008/2009)
**[[Alice (TV miniseries)|Alice]]* (2009)
**[[Chuck (TV series)|Chuck]]* (2010)
**[[On Holiday]]* (2010)
**[[Mongo Wrestling Alliance]]* (2011)
**[[Rango (2011 film)|Rango]]* (2011), (seslendirme)
**[[This Must Be the Place (film)|This Must Be the Place]]* (2011)
**[[The Avengers (2012 film)|The Avengers]]* (2012) 
**[[Harry Dean Stanton: Partly Fiction]]* (2012)
**[[Seven Psychopaths]]* (2012)
**[[The Last Stand (2013 film)|The Last Stand]]* (2013)
**[[Getting On (U.S. TV series)|Getting On]]* (2013)
**[[The Pimp and the Rose]]* (2014)
* *Lucky* (2017)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* ''Entertainment Weekly'' profili ve röportajı