Aylar Hakkî'nin ölümü

**Aylar Haggi** (1999 - 16 Kasım 2022), Tebriz'de ülke çapındaki protestolar sırasında 16 Kasım 2022'de İran İslam Cumhuriyeti güvenlik güçleri tarafından öldürülen öğrenci.

Hükûmet yetkilileri ve medya onun yüksekten düştüğünü öne sürerek güvenlik güçleri tarafından öldürüldüğünü yalanladı. Aylar'a intihar ettiğini söylemesi için önce ailesine baskı yaptılar. Ailesinin bunu kabul etmemesi üzerine güvenlik güçleri babasını gözaltına aldı, 2 gün boyunca baskı yaparak cenazesini ailesine vermediler ve doğduğu yer olan Melikkende defnedilmesine izin vermediler.

Aylar Haggi'nin cenazesi ve 40 töreni, vatandaşların katılımıyla Vadi Rahmet Mezarlığı'nda gerçekleştirildi. Katılımcılar "Hepimiz Aylar'ız, mücadele devam ediyor", "Özgürlük, adalet, milli hükümet", "Azerbaycan uyumadı, Aylar'ın kanı batmadı" gibi hükûmet karşıtı sloganlar attılar. Her iki tören güvenlik güçlerinin müdahalesiyle bozuldu. Onlarca kişi dövüldü ve tutuklandı.

Aylar Haggi'nin öldürülmesinin ardından Doğu Azerbaycan eyaletinde protestolar yoğunlaştı. Tebriz, Binab, Melikkend, Erdebil şehirlerinde ve Aylar'ın eğitim gördüğü Tebriz Azad Üniversitesi'nde protesto eylemleri düzenlendi. Bu protestolarda onlarca protestocu gözaltına alındı.

28 Kasım 2022'de Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki genç kızlar, İran'da kadın hakları için mücadele verenler ve orada öldürülen Azerbaycanlı kızlar Hadis Necefi, Asra Panahi ve Aylar Haggi anısına flashmob düzenlediler.

## Hakkında
Aylar Haggi, 1999 yılında Melikkend şehrinde Azerbaycanlı bir ailede dünyaya geldi. Daha sonra ailesi ile birlikte Tebriz'e taşındılar. Tebriz Azad Üniversitesi Tıp Fakültesi dördüncü sınıf öğrencisiydi.

## Öldürülmesi
2022 İran protestoları kapsamında 16 Kasım'da Tebriz'de gerçekleşen hükûmet karşıtı protestoya katıldı. Hükûmet güçleri göstericilere şiddet kullanarak gösteriyi dağıtmaya başladı. Aylar Haggi, polisin müdahalesinin ardından şiddetten kaçmak için binalardan birine sığındı. Onu kovalayan birkaç memur, onu binaya kadar takip etti ve onu başının arkasından vurarak öldürdü. Suçun izini kaybetmemek için cesedini yüksek bir binadan aşağıya attılar. Güvenlik görevlileri daha sonra Aylar'ın yüksekten düştüğünü veya intihar ettiğini söylemesi için ailesine baskı yaptı. Babası Recep Haggi, ailesinin hükûmetin baskılarına direnmesi ve iddialarını kabul etmemesi üzerine güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındı. Hükûmet güçleri, Aylar Haggi'nin ailesine baskı yapmak amacıyla 2 gün boyunca cenazesini ailesine teslim etmedi.

İran'da rejime bağlı medya, bir binanın güvenlik kamerasının kaydettiği videoyu yayınlayarak, Aylar Haggi'nin araçtan indikten kısa bir süre sonra çukura düşerek öldüğünü iddia etti. Ancak bu videoda arabadan sadece bir kadının indiği görülüyor. Videoda yüzü bile görünmeyen kadının kimliğini tespit etmek ise imkansız.

İran hükûmeti 2022'deki İran protestoları sırasında protestolarda ölenlerin ölüm nedenini çeşitli "kazalara" bağladı. Hükûmet güçleri tarafından öldürülen kişilerin aslında "yüksekten düşme", "intihar", "kalp sorunu" ve "isyancı kalabalığın saldırısı" sonucu öldüğünü iddia ettiler. Hükûmet, protestolara neden olan Mehsa Amininin de ölümünün aslında kalp hastalığından kaynaklandığını açıkladı.
## Cenaze
Aile, kızlarının naaşını aldıktan sonra onu doğduğu yer olan Melikkend'e gömmek istedi ancak buna izin verilmedi. Daha sonra Aylar Haggi'nin babası Recep Haggi'ye, cenaze töreninin Tebriz'de sessizce yapılması ve kamuoyuna duyurulmaması yönünde baskı yapıldı. Ancak haber kamuoyuna yansıdı ve cenazeye çok sayıda vatandaş katıldı. Cenaze töreni 18 Kasım 2022'de Tebriz'in Vadi Rahmet mezarlığında gerçekleşti. Cenazeye katılan vatandaşlar İran karşıtı sloganlar attılar. Onlar "Hepimiz Aylar'ız, mücadele devam ediyor", "Özgürlük, Adalet, Milli Hükümet", "Azerbaycan milleti çekemmez bu zilleti" gibi sloganlar attılar. Cenazesine katılan göstericiler güvenlik güçlerinin şiddetli saldırısına uğradılar. Ayrıca çok sayıda kişi de tutuklandı. Daha sonra Tebriz Tıp Bilimleri Üniversitesi profesörü Şemsi Abbasalizadeh, Aylar Hagqi'nin cenazesine katıldığı için görevinden uzaklaştırıldı.

27 Aralık 2022'de Aylar Hagg'ın 40 töreni düzenlendi. Törende toplananlar hükûmet aleyhine sloganlar attılar. "Biz hamımız Aylarıq, azadlığı haylarıq" (Hepimiz Aylar'ız, özgürlük istiyoruz), "Azərbaycan yatmayıb, Aylar qanı batmayıb" (Azerbaycan uyumadı, Aylar'ın kanı batmadı), "Xamenei qatildir, hökuməti etibarsızdır" (Hamaneyi katildir, hükûmeti güvenilmezdir), "diktatora ölüm" gibi sloganlar kullandılar. Aylar Haggi'nin babası da törende konuştu. Daha sonra törene güvenlik güçleri müdahale etti ve törene katılanlarla güvenlik güçleri arasında çatışma çıktı. Motosikletli güvenlik güçleri insanlara coplarla saldırdı ve dövdü. Aylar Haggi'nin ebeveynleri ve birkaç kişi daha tutuklandı.

## Hatırası
Aylar Haggi'nin öldürülmesinin ardından Doğu Azerbaycan eyaletinde protestoların yoğunluğu arttı. Tebriz, Binab ve Aylar Hagqi'nin doğduğu Melikkend'de güçlü protesto ve grevler düzenlendi. Bu protestolarda onlarca protestocu tutuklandı. Tebriz Azad Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencileri de Aylar Haggi'nin İran İslam Cumhuriyeti güvenlik güçleri tarafından öldürülmesini protesto ettiler.

28 Kasım 2022'de Azerbaycan Cumhuriyeti'ndeki genç kızlar, İran'da kadın hakları için mücadele verenler ve orada öldürülen Azerbaycanlı kızlar Hadis Necefi, Asra Panahi ve Aylar Haggi anısına flashmob düzenlediler. Flashmobun sonunda Aylar Haggi ve öldürülen diğer Azerbaycan türklerinin fotoğrafları sergilenerek, "Haberimiz var, yanınızdayız!" yazılmış.

20 Şubat 2023'te Tebrizde sokakta duvarlara "Aylar Haggi", "Sloganlarımızı duvarlardan silebilirsiniz ama kan izlerini silemezsiniz", "Hamaney'e ölüm", "Diktatöre ölüm" sloganları yazıldı.

## Ayrıca bakınız

* Hadis Necefi'nin öldürülmesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* İran polisi tarafından öldürülen Güney Azerbaycanlı Aylar Haggi toprağa verildi / İTV
* Protestocular Aylar Haggi'nin 40. töreninde Ali Hamaney aleyhinde slogan attı
* Aylar Haggi'nin 40 töreni
* Polis Aylar Haggi'nin cenazesinde insanları dövdü
* Aylar Haggi'nin "kurşunla öldürüldüğü" ancak hükümet medyasında yine yüksekten düştüğü iddiası