Atabask dilleri

**Atabask dilleri**, **Athabaska dilleri** ya da **Dene dilleri** olarak da bilinen bu grup, Sibirya kökenli Na-Dene dilleri ailesinin en büyük grubudur ve Eyakça ile birlikte bir üst grupta toplanırlar. Atabasklar tarafından konuşulurlar. Kanada (Kanada Atabaskları) ve Alaska'da (Alaska Atabaskları) yoğundurlar. ABD'nin Kuzey Pasifik kıyılarında ve orta güney bölgelerinden Meksika'nın kuzey sınır bölgelerine kadar adacıklar olarak yer alırlar. Coğrafi konumları baz alınarak *Kuzey Atabask dilleri*, *Pasifik Atabask dilleri* ve *Güney Atabask dilleri* biçiminde üç alt grupta toplanırlar. Apaçi ve Navahoların  dilleri son grupta yer alır.

Atabask halklarının nüfusu 200.000 kişidir ve bunun büyük bir kısmı (170.000 den fazlası) Navaholardandır.

Adı, *Atabask gölü* (Athabasca Gölü)'nün adından gelir. *Dene* ise kendi dillerinde "insanlar/halk" anlamına gelen sözlerden yola çıkılarak dilcilerce oluşturulmuştur. [*Yandaki haritada büyük kırmızı sahadaki üç gölden en altta olanı Atabask gölüdür*]

Atabask dil bilimi çalışanları *Athabascanist/Athabaskanist* olarak da adlandırılır.

## Sınıflandırma

* **[[Kuzey Atabask dilleri]]** 
** Ahtnaca (*konuşanı* 80 kişi)
** Denağinaca  (*konuşanı* 75 kişi)
** Değinakça (*konuşanı* 15 kişi)
** Holikaçukça (Mart 2012'de tükendi)
** Koyukonca  (*konuşanı* 150 kişi)
** Kuskokvimce (*konuşanı* 40 kişi)
** Aşağı Tananaca  (*konuşanı* 30 kişi)
** Tanakrosça  (*konuşanı* 35 kişi)
** Yukarı Tananaca  (*konuşanı* 100 kişi)
** Kuzey Tuçoncası  (*konuşanı* 200 kişi)
** Güney Tuçoncası  (*konuşanı* 200 kişi)
** Guçince  (*konuşanı* 770 kişi)
** Hanca  (*konuşanı* 10 kişi)
** Tagişçe  (*konuşanı* 2 kişi)
** Tahltanca  (*konuşanı* 55 kişi)
** Kaskaca  (*konuşanı* 400 kişi)
** Danezaca  (*konuşanı* 300 kişi)
** Sekanice  (*konuşanı* 30-40 kişi)
** Denetaca  (*konuşanı* 2.310 kişi)
** Sahtuca  (*konuşanı* 1.235 kişi)
** Tlınçonca  (*konuşanı* 2.135 kişi)
** Denesulinece  (*konuşanı* 765 kişi)
** † Tsetsautça  (1927'de yok oldu)
** Tsutinaca  (*konuşanı* 50 kişi)
** Nadoten-Vetsuvetence  (*konuşanı* 292 kişi)
** Dakelce  
** Çilkotince  (*konuşanı* 2.000 kişi)
** Nikolaca (yok oldu)
**Kwalhioqua–Tlatskanai dili (1930 öncesinde tükendi)
* **[[Pasifik Atabask dilleri]]** 
**Mattolece  (1930'larda tükendi)
**Hupaca  (*konuşanı* 64 kişi)
**Eel Nehri Atabaskçası (tükendi)
* **[[Güney Atabask dilleri]]** 
** † Ova Apaçicesi  (yakınlarda tükendi)
** Hikarilaca (*konuşanı* 1000 kişi)
** † Lipanca (büyük ihtimalle 1980 lerde tükendi)
** Meskalero-Çirikavaca (*konuşanı* 1800 kişi)
** Batı Apaçicesi (*konuşanı* 12.693 kişi)
** Navahoca

## Coğrafi dağılım

* **[[Kanada]]**
** **[[Yukon|Yukon Toprakları]]**: Guçince, Hanca, Kaskaca, Tagişçe, Kuzey Tuçoncası, Güney Tuçoncası, Yukarı Tananaca
** **[[Kuzeybatı Toprakları]]**: Denesulinece, Guçince, Satuca, Denetaca, Tlınçonca
** **[[Nunavut]]**: Denesulinece
** **[[Britanya Kolombiyası]]**: Nadoten-Vetsuvetence, Çilkotince, Dakelce, Kaskaca, Nikolaca, Sekanice, Danezaca, Denetaca, Tagişçe, Tahltanca, Tsetsautça
** **[[Alberta]]**: Denetaca, Denesulinece, Tsutinaca
** **[[Saskatchewan]]**: Denesulinece
** **[[Manitoba]]**: Denesulinece
* **[[Amerika Birleşik Devletleri]]**
** **[[Alaska]]**: Ahtnaca, Değinakça, Denağinaca, Guçince, Hanca, Holikaçukça, Koyukonca, Aşağı Tananaca, Tanakrosça, Tsetsautça, Kuskokvimce, Yukarı Tananaca
** **[[Washington (eyalet)|Washington]]**: Çilkotince, *[[Kwalhioqua–Tlatskanai dili|Kwalhioqua]]*, Nikolaca
** **[[Oregon]]**: *[[Kwalhioqua–Tlatskanai dili|Tlatskanie]], Applegate, Galice, Tututni, Upper Coquille, Tolowa, Upper Umpqua*
** **[[Kaliforniya]]**: Eel Nehri Atabaskçası, Hupaca, *Mattole-Bear River, Tolowa*
** **[[Utah]]**: Navahoca
** **[[Kolorado]]**: Hikarilaca, Navahoca
** **[[Arizona]]**: Çirikavaca, Navahoca, Batı Apaçicesi
** **[[New Mexico]]**: Çirikavaca, Meskaleroca, Hikarilaca, Lipanca, Navahoca
** **[[Teksas]]**: Meskaleroca, Lipanca
** **[[Oklahoma]]**: Çirikavaca, Hikarilaca, Ova Apaçicesi
* **[[Meksika]]**
** **[[Sonora]]** ve **[[Chihuahua]]** : Çirikavaca

## Çalışmalar
*Dene Languages Conference* (ya da *Athabascan Languages Conference*) adlı konferans serisinde ele alınır. Bu konferansta dil bilimciler, konuşmacılar, eğitimciler ve politikacılar biraya gelerek Atabask dil ve kültürleri üzerine çalışmalar yapılır. İlki 1980 yılında New Mexico Üniversitesinin evsahipliği ve sponsorluğunda yapılan konferans 2012 yılında Western Washington University tarafından düzenlenmiştir. 2013 yılındaki konferans ise Calgary, Kanada'da yapılacaktır.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Alaska Yerli Dil Merkezi
* Yukon Yerli Dil Merkezi