Sekelistan özerklik hareketi

**[[Sekelistan]]**, Romanya'nın merkezinde, Erdel'de tarihi ve etnografik bir bölgedir. Romanya'daki Macar siyasi örgütlerinin birincil hedefi, Sekel özerkliğini elde etmektir. Sekeller, Romanya Macarlarının yaklaşık yarısını oluşturuyor. Romanya'nın 2011 nüfus sayımından elde edilen resmi verilere göre, Mureş, Harghita ve Covasna illerinde 609.033 kişi kendilerini Macar olarak görmektedir (üç ilin toplam nüfusunun %56,8'i). Bir Macar alt grubu olan Sekeller, esas olarak bu üç ilde yoğunlaşmıştır.

## Siyasi örgütler
Romanya'daki etnik Macarların en önemli siyasi örgütü, Romanya'daki tüm Macarları (sadece Sekel topraklarında yaşayanları değil) temsil etmeyi taahhüt eden Romanya Macarları Demokratik İttifakı'dır. Macar özerkliği talebi, 1993'ten beri programlarının bir parçası olmuştur.

2014 yılında, Macar Sivil Partisi, Romanya Macarları Demokratik Birliği ile Macar özerkliği için işbirliği ve ortak destek konusunda bir anlaşma imzaladı.

Eylül 2014'te Macar Demokratik Birliği, Sekelistan'ın (Ținutul Secuiesc) özerkliği için taslak projesini (Macar Yurttaş Partisi ile ortaklaşa yazılmış) sundu. Macar Transilvanya Halk Partisi de bunu destekliyor.

## Olaylar

Sekelistan merkezli bir örgüt olan Sekel Ulusal Konseyi, 15 Mart 2006'da Odorheiu Secuiesc'te 4.000  ila 10.000  kişinin katıldığı özerklik lehine barışçıl bir gösteri düzenledi. Bundan beş gün önce, Başkan Traian Băsescu, ona 15 Mart gösterilerinin barışçıl karakteri konusunda güvence veren ve ayrıca kısaca UCM'nin özerklik vizyonunu sunan Jenő Szász (Odorheiu Secuiesc belediye başkanı ve Macar Yurttaş Birliği başkanı) ile bir araya geldi. 16 Mart'ta Băsescu kasabayı ziyaret etti ve yerel ve ilçe yetkilileriyle bir araya geldi. Băsescu, Romanya idari sisteminin daha ademi merkeziyetçi olması gerektiğini, ancak Sekelistan'a Romanya'daki herhangi bir bölgeden daha fazla özerklik verilmeden sadece simetrik bir şekilde olması gerektiğini ilan etti.

12 Şubat 2007'de Macaristan Cumhurbaşkanı László Sólyom Romanya'yı ziyaret etti ve Băsescu ile bir araya geldi. Tartışmalarda azınlık hakları ve özerklik gibi tartışmalı konular da yer aldı. Băsescu, Romanya'daki Sekeller'in durumunun Avrupa Birliği standartlarına tam olarak uygun olduğuna dikkat çekti. Ayrıca bölgesel özerklik için bir referandumun yasa dışı olacağından bahsetti ve Sekel girişimini kamuoyunun bir testi olarak değil, Romanya yasalarının bir testi olarak nitelendirdi. Romanya İçişleri Bakanlığı gayrı resmi bir anket düzenlemenin yasa dışı olmadığını söyledi.

10 Mart 2013'te binlerce kişi Sekel özerkliği için gösteri yapmak için toplandı. Yürüyüşe László Tőkés de katıldı. Protesto, Sekel Özgürlük Günü'nde () düzenlendi. Bu tatil daha önce 6 Ocak 2012'de Sekel Ulusal Konseyi tarafından kurulmuştu.

2013 sonbaharında, Sekelistan'da binlerce insanla 53&nbsp;km (33 mil) uzunluğunda bir insan zinciri oluşturan "Büyük Sekel'in Özerklik Yürüyüşü" düzenlendi.

10 Mart 2014'te, yine Sekel Özgürlük Günü'nde, binlerce kişi Târgu Mureș'te Sekel özerkliği için gösteri yaptı.

2015 yılında Sekel Özerklik Günü ilan edildi. 2016 yılında her Ekim ayının son Pazar günü kutlanmaya başlandı.

Aralık 2019'da Macar Demokratik İttifakı'nın iki milletvekili, Sekelistan'ın özerkliğini destekleyen bir yasa tasarısı sundu. 28 Nisan 2020'de Sosyal Demokrat Parti'nin (PSD) en fazla sandalyeye sahip olduğu Temsilciler Meclisi (Romanya Parlamentosu'nun alt meclisi) tarafından zımnen kabul edildi. Taslak, müzakere için 45 günlük süreyi aştıktan sonra otomatik olarak kabul edildi. Ancak Romanya Başkanı Klaus Iohannis, 29 Nisan'da bir televizyon konuşmasında taslağın kabul edilmesini eleştirdi ve "biz ... koronavirüs pandemisiyle savaşırken, ... PSD ... Transilvanya'yı Macarlara vermek için parlamentonun gizli ofislerinde savaşıyor" dedi. Ayrıca Macarcayı şunu diyerek alaycı bir şekilde kullandı: "Bună ziua (Rumence'de "iyi günler"), sevgili Rumenler; jó napot kívánok (Macarcada "iyi günler"), PSD." Aynı gün, Senato yasa tasarısını reddetti.

Iohannis'in konuşması, Macar ve Rumen yetkililer ve siyasetçilerin onu bunun için eleştirmesiyle tartışmalara neden oldu. Sonunda, Iohannis Ayrımcılıkla Mücadele Ulusal Konseyi (CNCD) tarafından ayrımcılık ve etnik köken/milliyet temelli onur hakkının ihlali nedeniyle 5.000 Rumen leyi para cezasına çarptırıldı.

## Anayasal sorunlar
Romanya'da özerkliğe karşı argümanlardan birine göre, girişim anayasaya aykırı olacaktır, çünkü Romanya Anayasası'nın 1. Maddesine göre "Romanya bir ulus devlettir, egemen ve bağımsız, üniter ve bölünmezdir". Bu yüzden Romanya'nın herhangi bir bölümünün özerkliği anayasaya aykırıdır. Böyle bir bakış açısı Romanya Akademisi, Romanya'daki hukukçular ve Kaloşvar Belediye Başkanı Emil Boc da dahil olmak üzere birçok Rumen siyasetçi tarafından benimsenmiştir.

## Siyasi partilerin görüşleri
Sekelistan için bölgesel özerklik, eski cumhurbaşkanı Emil Constantinescu liderliğindeki Halkın Hareket Partisi tarafından desteklendi.

Ocak 2018'de Romanya Başbakanı Mihai Tudose, bir televizyon röportajında Sekel topluluğunu "Sekel bayrağını [Sekelistan'daki kurumlara] asarlarsa, [bu bayrakları taşıyan insanlar] onun yanında asılcaklar. Sekeller için özerklik söz konusu değil." diyerek tehdit etti. Ayrıca, "Bir Rumen ve başbakan olarak, Romanya'nın bir bölümünün özerkliği ile ilgili her türlü diyaloğu reddediyorum. Romanya devletinin birliğini ve bölünmezliğini birinci paragraftan garanti altına alan bu ülkenin Anayasası'nın ihlalidir." Tudose, partisindeki iç çekişmeler ve güven eksikliği yüzünden 7 gün sonra istifa etmek zorunda kaldı. Ayrıca, sözlerinden dolayı Şubat 2018'de Ulusal Ayrımcılıkla Mücadele Konseyi tarafından kınandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Sekel Ulusal Konseyi