Vaişnavizm

**Vaişnavizm** veya **Vişnuculuk** (Sanskritçe: वैष्णवसम्प्रदायः, IAST: *Vaiṣṇavasampradāyaḥ*), Şaivizm, Şaktizm ve Smartizm ile birlikte başlıca Hindu mezheplerinden biridir. Vişnu'yu tanrılar (*deva*) dahil tüm ruhların ve varlıkların kaynağı, kökeni ve dayanağı olan Mutlak Şahıs (''Paramātman'') ve Mutlak Varlık (''Parabrahman'') olarak betimlediği için Vaişnavizm olarak adlandırılır. Vaişnavizm'in temel metinleri arasında Vedalar (*veda*; "bilgi"), Upanişadlar, Bhagavad Gita (*bhagavad-gītā*; "Tanrı'nın ezgisi"), Pançaratra (Agama) metinleri, Naalayira Divya Prabhandham ve Bhagavata Purana yer alır. Johnson ve Grim'in 2010 yılında yaptıkları tahminlere göre, Vaişnavizm yaklaşık 641 milyon takipçiyle bütün Hinduların %67,6'sını oluşturur ve en büyük Hindu mezhebidir.

Vaişnavizm'in ortaya çıkış tarihi belirsizdir ve genel olarak çeşitli bölgesel Vedik olmayan dinlerin Vişnu tapıcılığıyla birleşmesi yoluyla ortaya çıktığı varsayılır. Özellikle Vāsudeva-Krişna ve Gopala-Krişna Bagavata kültleri ve MÖ 7. ila 4. yüzyıllarda geliştirilen Narayana olmak üzere birkaç popüler Vedik olmayan teistik geleneğin birleşmesi olarak kabul edilir. Bu gelenekler, milattan sonraki ilk yüzyıllarda Vedik Tanrı Vişnu ile bütünleştirilmiş ve çeşitli Vedik olmayan tanrıların yüce tanrı Vişnu'nun farklı enkarnasyonları olarak görüldüğü avatar doktrinini gelişmesiyle birlikte Vaişnavizm olarak ortaya çıkmıştır. Narayana, Hari, Rama, Krişna, Kalki, Perumal, Şrinatci, Vitoba, Venkatesvara, Guruvayurappan, Ranganata, Cagannat, Badrinat ve Muktinat, Vişnu'nun farklı avatarları olarak görülürler.

Vaişnavizm'de Vişnu ve Krişna aynı kişi (Bhagavan, Yüce Tanrı)'nın farklı suretleriyken Gaudiya Vaişnavizmi'nde göre Krişna, Sri Vaişnavizmi'ne göre ise Vişnu esas surettir. Vaişnavizm, Vişnu'nun avatarı kabul edilen Krişna ve Rama'yı esas suret kabul eden Krişnaizm ve Ramaizm gibi mezhepleri de içerir.

## Tarihi

### Ortaya Çıkışı
Vaishnavizm'in ne zaman ortaya çıktığı belirsizdir ve bunu belirlemek için gerekli olan kanıtlar tutarsız ve yetersizdir. Çeşitli geleneklerin bir araya gelmesiyle Vaişnavizm'in oluştuğu tahmin edilmektedir. Vişnu aslında bir Vedik güneş tanrısı olmasına rağmen Agni, İndra ve diğer Vedik tanrılara kıyasla Vedalarda ondan daha az bahsedilmiştir, bu da Vişnu'nun Vedik dininde daha önemsiz bir konuma sahip olduğunu düşündürmektedir.

Dandekar'a göre, bugün Vaishnavizm olarak anlaşılan şey Vedizm'den gelmemektedir, ancak MÖ 7. ila 4. yüzyıllarda, Kuzey Hindistan'da gerçekleşen ikinci kentleşme döneminden hemen önce, Vedik döneminin sonunda Brahmanizm'in düşüşünden sonra gelişen birkaç popüler teistik geleneğin birleşmesinden ortaya çıkmıştır.

## Varoluş teorisi

### Tanrı ve ruhlar
Vaişnavizm'e göre varoluş aktarımsaldır, tüm varoluş tekil bir kaynaktan gelip o kaynağa dayanır ve buna tüm benlikler/ruhlar da dahildir. Bu bakımdan tekil kaynak (Yüce Tanrı, Vişnu) tüm benliklerin kaynağı ve kökeni olan Mutlak Benlik'tir, tüm ruhlar Vişnu'dan kaynaklanıp O'ndan filizlenir ve dolayısıyla Vişnu tüm ruhların babası olarak da algılanır. Sonsuz farklı atmanın (ruh) kaynağı ve kökeni olan sınırsız Tanrı, Paramatman (Yüce Ruh) olarak tanımlanır ve bu kapsamda Tanrı tüm benliklerin Ezeli ve Ebedi Babası olarak tasavvur edilir. Bu nedenle Vaişnava gurusu Prabhupada tüm ruhları birbirine kardeş ve Tanrı'nın evladı olarak nitelemiştir. Fakat bu görüş sadece Gaudiya Vaişnavizmi gibi teistik Vişnucu mezheplerde mevcuttur. Bazı akademisyenlere göre Vaişnavizm, "aşkınlık ve içkinlik" teolojisiyle tektanrıcılığa değil, panenteizme vurgu yapmaktadır.

## Pratikleri

### Bhakti
Bhakti hareketi, ilk kez MS 7. yüzyılda Güney Hindistan'daki Vaişnavalar arasında ortaya çıkmış ve 13. yüzyılın sonlarına doğru Güney Hindistan'da bulunan Tamil Nadu'dan Karnataka ve Maharashtra'ya doğru kuzeye yayılmaya başlamıştır. Siyasi belirsizlik ve Hindu-Müslüman çatışmalarının yaşandığı bir dönemde, 15. yüzyılda Hindistan genelinde geniş bir kabul görmüştür.

### Tilaka
Vaishnavalar, günlük bir ritüel olarak veya özel günlerde alınlarını sandal ağacı külünden yapılmış tilaka ile işaretlerler. Farklı Vaişnava geleneklerinin (sampradaya) her birinin, kendi soylarının anaakım görüşünü (siddhanta) tasvir eden, kendilerine özgü bir tilaka stili vardır. Genel tilaka deseni, U harfine benzeyen parabolik bir şekil veya burunda Y harfine benzeyen iki veya daha fazla birbirine bağlı dikey çizgi ve isteğe bağlı başka bir çizgidir; burada iki paralel çizgi Krishna'nın nilüferayaklarını ve burundaki alt kısım ise tulsi yaprağını temsil eder.

### İnisiyasyon
Vaişnavism'in tantrik geleneklerinde, Vaişnava uygulamalarını anlamak için kendilerini eğiten bir guru tarafından verilen inisiyasyon (dikşa) sırasında, inisiyeler Vişnu'yu yüce tanrı olarak kabul ederler. İnisiyasyon sırasında, müride geleneksel olarak, müridin Vişnu'ya veya onun avatarlarından birine ibadet eylemi olarak yüksek sesle veya zihninde tekrarlayacağı belirli bir mantra verilir. Bu zikir uygulaması capa olarak bilinir.

## Hac yerleri

## Vişnuculuk ve Diğer Hindu Gelenekleri Arasındaki Farklar

## Galeri

Dosya:Gaze of a priest.JPG|Bir Vaişnava. Alnında Vişnu'ya adandığını gösteren bir tilaka bulunur
Dosya:Vishnu Riding a Horse Composed of Women.jpg|Vişnu kadınlardan meydana gelen bir atı sürerken
Dosya:Chaturbhuj Vishnu, 10th Century, Sambhar.jpg|Vişnu heykeli, 10. yüzyıl, Sambhar.
Dosya:Vaishnava Nambi and Thirukurungudivalli Nachiar temple.jpg|Vişnu'ya adanmış bir tapınak, Tamil Nadu, Hindistan.
Dosya:Scuola di bilaspur, vishnu e lakshmi, 1810 ca.jpg|Vişnu ve eşi Lakşmi bir nilüfer tahtının üzerinde otururken
Dosya:Delhi-National Museum-Jayadeva worshipping Radha and Krishna-20131006.jpg|Aziz Cayadeva, Krişna (Vişnu) ve eşi Rada'ya ibadet ederken, 18. yüzyıl resmi.
Dosya:Girl in costume of Krishna (3).jpg|Vişnu'nun avatarlarından olan Krişna'nın cosplay'ini yapan bir kadın
Dosya:Radha- Krishna, Kalighat Painting.jpg|Krişna ve eşi Rada
Dosya:Vishnu1.jpg|Vişnu'nun avatarlarından biri olan Narayana yılanın üzerinde yatarken
Dosya:Three saddhus at Kathmandu Durbar Square.jpg|Üç Vişnu inananı, Katmandu, Nepal.
Dosya:Vishnu temple, Kathmandu.JPG|Vişnu tapınağı, Katmandu, Nepal.
Dosya:Srikakulandhra Maha Vishnu Temple Panorama.jpg|Srikakulandra Maha Vişnu Tapınağı, Andra Pradeş, Hindistan.
Dosya:Shri Jagannatha Temple.jpg|Vişnu'nun avatarlarından Cagannat'a adanmış olan, Hindistan, Puri'deki Sri Cagannat Tapınağı
Dosya:Krishna temple vrindavan morning.jpg|Vişnu'nun avatarlarından Krişna'nın eskiden yaşadığı iddia edilen Vrindavan'daki Krişna'ya adanmış Prem Tapınağı
Dosya:The God Vishnu in Three Incarnations. Northern India (Mathura), Gupta period, mid-5th century AD. Boston Museum.jpg|Vişnu üç farklı enkarnasyonuyla (tecellisiyle) birlikte: İnsan formu (Krişna), yaban domuzu formu (Varaha) va aslan formu (Narasimha).


## Ayrıca bakınız

* Bhagavad Gita
* Srimad Bhagavadam
* Krişna
* Vişnu
* Bhagavan
* Svayam Bhagavan
* Ekasarana Darma

## Kaynakça

## Notlar

## Dış bağlantılar

* ''Encyclopædia Britannica'', "Vaishnavism"