Suriye Millî Ordusu

**Suriye Millî Ordusu** (**SMO**; ), önceki ismiyle **Özgür Suriye Ordusu** (ÖSO) veya **Türkiye destekli** **Özgür Suriye Ordusu** (TÖSO), Suriye İç Savaşı'na katılan silahlı Suriyeli muhalif gruplardan oluşan bir koalisyondur. Temmuz 2011'de savaşın başlamasıyla ortaya çıkan çeşitli isyancı gruplardan oluşan koalisyon, 2017 yılında Türkiye'nin finansman, eğitim ve askeri destek sağladığı resmî olarak kuruldu.

ÖSO'nun kökleri, 29 Temmuz 2011'de firari Suriyeli subaylar tarafından kurulan silahlı muhalif grupların gevşek bir toplamı olan Özgür Suriye Ordusu'na dayanmaktadır. Türkiye, Kasım 2011'de Beşşar Esad rejimini resmen kınadıktan sonra, ÖSO'ya silah, eğitim ve sığınma sağladı. Başlangıçta Suriye hükûmetinin başlıca muhalifi olan ÖSO, iç çatışmalar, finansman eksikliği ve rakip İslamcı gruplar nedeniyle giderek zayıfladı. Ağustos 2016'da Türkiye, daha uyumlu ve etkili bir muhalif güç oluşturmak amacıyla, aralarında birçok eski ÖSO savaşçısının da bulunduğu Suriyeli isyancı gruplardan oluşan yeni bir koalisyon kurmaya başladı; Fırat Kalkanı Harekâtı'nın ardından Türkiye hükûmeti, Kuzey Suriye'deki Türk varlığını güvence altına almak amacıyla bir “Ulusal Ordu” kurmak için Suriye Geçici Hükûmeti ile koordinasyon kurdu.

SMO'nun resmî amaçları Suriye'nin kuzeyinde bir “güvenli bölge” oluşturmak, diğer muhalif gruplarla birleşmek ve hem Suriye hükûmet güçleri hem de İslamcılarla mücadele etmektir. Suriye hükûmetinin 2019'daki kuzeybatı saldırısı sırasında varlığı komşu İdlib vilayetine kadar genişledi ve ardından 4 Ekim 2019'da Ulusal Kurtuluş Cephesi'ni bünyesine kattı. Türkiye hükûmetiyle yakın işbirliği içinde olan SMO, kendisini eleştirenler tarafından Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yardımcı ordusu ve “paralı askerler” olarak tanımlanmaktadır. Suriye dışında SMO savaşçıları, Libya'dan Güney Kafkasya'ya kadar uzanan çatışmalarda, Türkiye tarafından vekil güç olarak görevlendirildi. SMO, çoğunlukla Araplardan ve Suriye Türkmenlerinden oluşmaktadır.

## Yapısı ve içeriği

En az 25.000 savaşçıdan oluşan ve bazı kaynakların 70.000 olduğunu tahmin ettiği ÖSO, çoğunlukla Arap ve Türkmenlerden oluşmaktadır. ÖSO içindeki Suriyeli Kürtlerin sayısı çok daha azdır. Ocak 2018'de üst düzey SMO komutanı Azad Şabo, Azadî Taburu gibi ÖSO birlikleri arasında “düzinelerce” Kürt savaşçı olduğunu söylerken, *Almodon Online*, Ahrar uş-Şam, Levant Cephesi ve Torunlar Ordusu gibi ÖSO dışı oluşumlar da dâhil olmak üzere toplam 500 Kürt savaşçı olduğunu bildirdi. Şubat 2018'de bir SMO komutanı, 350 Kürt'ün Suriye Millî Ordusu'nun bir parçası olduğunu söyledi.

Haziran 2017 sonunda, Türkiye destekli ÖSO gruplarının çoğu üç askeri blok halinde yeniden örgütlendi: *Zafer*, *Sultan Murad* ve *Levant*. Diğer bazı gruplar ise bağımsız kaldı. Gruplar 30 Aralık 2017'de birleşerek Millî Ordu'yu kurdu. SMO'nun bir parçası olarak üç "lejyon" (kolordu) kuruldu. 15 Mart 2018'de Humus vilayetinin kuzeyindeki muhalif gruplar dördüncü lejyonu kurdu.

4 Ekim 2019'da Ulusal Kurtuluş Cephesi, 4., 5., 6. ve 7. lejyonları olmayı planlayarak Millî Ordu'nun komuta yapısına katıldı. Türkiye'nin Suriye Demokratik Güçleri'ne (SDG) karşı bir saldırı başlatmayı planladığı bir dönemde, Türkiye'nin güneyindeki Şanlıurfa'da düzenlenen bir basın toplantısında gerçekleşen bu birleşmeden hem UKC hem de SMO savaşçılarının haberi yoktu.

Türkiye'de hükümet yanlısı düşünce kuruluşu SETA tarafından 2019 yılında yayınlanan bir araştırma raporuna göre, “Suriye Millî Ordusu'ndaki 28 gruptan 21'i daha önce ABD tarafından, üçü de Pentagon'un Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD) ile mücadele programı aracılığıyla desteklendiler. Bu 28 gruptan 14'ü aynı zamanda ABD tarafından tedarik edilen TOW tanksavar güdümlü füzelerinin de alıcısıydı.”

### İçerisindeki gruplar

### Türkiye ile bağlantısı

Özgür Suriye Ordusu (ÖSO), Türkiye'nin Suriye İç Savaşı'na dâhil olmasının başlangıcından bu yana Türk devletiyle en çok yakınlaşan Suriyeli muhalif grup oldu. ÖSO için Türkiye, bir sığınak ve ikmal kaynağıydı. 2015 yılında Kürt-Türk çatışmasının yeniden başlamasının ardından, diğer ülkeler müdahalelerini azalttı. 2016'da muhalif gruplar, Türkiye'nin yardımına daha bağımlı hale geldi ve Türkiye hükûmeti bölgede daha etkili oldu. Türkiye destekli ÖSO'nun maaşları, Türkiye hükûmeti tarafından ödenmekte ve Türk Silahlı Kuvvetleri ile birlikte hareket etmektedirler. Yaralanan ÖSO askerleri Türkiye'de tedavi edildi.

## Operasyonel tarihçe

### 2016: Fırat Kalkanı Harekâtı

Örgütün bilinen ilk faaliyeti Türk Silahlı Kuvvetleri ile ortak bir operasyondu. İlk gün Cerablus'un kontrolünü IŞİD'den aldılar. Bunun ardından kuzeydoğuya doğru genişleyerek Menbic'in kuzeyinde Suriye Demokratik Güçleri'ne bağlı birliklerle buluştular. SDG'yi Cerablus bölgesinden başarıyla çıkardılar ve tüm yerleşim yerlerini ele geçirdiler; Fırat Nehri, karşı taraftaki kuvvetlerle bir sınır çizgisi olarak kullanıldı. En az bir kez Amerikan birlikleri, Türkiye ile ortak bir operasyon düzenlemek için bölgeye geldi, ancak ÖSO'nun Ahrar el-Şarkiyye Tugayı ile Amerikan askerleri arasında tartışma çıktı ve Amerikan askerleri bölgeden çekilmek zorunda kaldı. ABD destekli ÖSO unsurlarından Hamza Tümeni ve el-Mu'tasim Tugayı, bu birliklere bölgeden güvenli şekilde eşlik etti. ABD'li bir savunma yetkilisi bu olayı doğruladı ancak ABD askerlerinin bölgede konuşlanmaya devam ettiğini söyledi. Ortak güçler IŞİD'i güneye doğru püskürttü. Bu başarının ardından Türkiye destekli ÖSO, Afrin Kantonu'ndan gelen SDG güçleriyle Mare yakınlarında temas kurdu. İkili arasındaki temaslarda grup, Türkiye'nin topçu desteğiyle SDG'nin kontrolündeki bazı kasabalara saldırdı. Saldırılar püskürtüldü ve her iki tarafta da kayıplar yaşandı.

Şubat 2017'de Türkiye destekli Özgür Suriye Ordusu ve Türk Silahlı Kuvvetleri, El-Bab'ı kuşatmak için ilerledi. 27 Şubat'a kadar grup ve Türk Silahlı Kuvvetleri, El-Bab'ı ele geçirdi. Şubat 2017 itibarıyla, Türkiye destekli Özgür Suriye Ordusu'nun 470 savaşçısı Fırat Kalkanı Harekâtı'nda öldü, Türk Silahlı Kuvvetleri ise 68 kayıp verdi. Mart 2017 itibarıyla ÖSO ve Türk ordusunun daha doğuya ilerlemesi, Suriye Arap Ordusu'nun ilerleyişiyle etkin bir şekilde engellendi. Bu durum, SDG'nin Menbiç Askeri Konseyi'nin Türk mevzilerini çevreleyen bazı bölgeleri SAA'ya devrederek bir tampon bölge oluşturmasıyla ortaya çıktı. Sonuç olarak ÖSO, SDG'nin elindeki Menbic kentini ele geçirmek ve Koalisyonun Rakka'ya yönelik saldırısına katılmak gibi diğer hedeflerine ulaşamadı.

Hamza Tümeni, 24 Eylül 2017 tarihinde El-Bab kentinde bir askeri akademi açtığını duyurdu. Grubun askeri komutanı Abdullah Halawa'ya göre, Suriye'nin kuzeyinde bir “Suriye Ulusal Ordusu” kurma hedefiyle 2.200 savaşçı, akademide iki aylık bir eğitimden geçecek.

### 2018: Zeytin Dalı Harekâtı

20 Ocak 2018 tarihinde Türkiye, Suriye'de Kürtlerin liderliğindeki Demokratik Birlik Partisi'ne (PYD) karşı Afrin bölgesinde yeni bir operasyon başlattı. SMO, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin (TSK) hava saldırıları, topçu birlikleri, zırhlı birlikler ve özel kuvvetler birliklerinin desteği ve işbirliğiyle YPG ve SDG'ye karşı kara harekâtları yürüttü. Operasyonun ilk aşaması, Afrin-Türkiye sınırının tamamını ele geçirmektir. 1 Şubat'ta SDG, Kürt liderliğindeki Halk Savunma Birlikleri (YPG) ile girdiği şiddetli bir çatışmanın ardından stratejik Bülbül kasabasını ele geçirdi. Mart ayı başında, Afrin-Türkiye sınırının tamamının başarıyla temizlenmesinin ardından Zeytin Dalı Harekâtı'nın ikinci aşaması başlatıldı. 3 Mart'ta şiddetli çatışmaların ardından SMO, Raco kasabasını ele geçirdi. 8 Mart'ta SMO, Cinderes'i ele geçirerek Afrin şehrine giden tüm ana yolların kontrolünü ele geçirdi. 13 Mart'ta SMO güçleri, Afrin şehrine ulaştı ve şehri kuşattı. SMO, 18 Mart'ta Afrin'in kontrolünü tamamen ele geçirerek Fırat Kalkanı Harekâtı'ndan sonra ikinci büyük zaferini kazandı. Afrin şehrinin ele geçirilmesinden bu yana SMO güçleri, yakın zamanda ele geçirilen bölgeleri mayınlardan temizlemek ve bölgeye güvenlik ve istikrar sağlamakla uğraşmaktadır. 13 Haziran itibarıyla SMO güçleri, 240 mayın ve 1.231 el yapımı patlayıcıyı imha etti.

### 2019: İdlib Şafağı Harekâtı ve Barış Pınarı Harekâtı

16 Ağustos'ta SMO, Suriye Arap Ordusu'nun Hey'etu Tahrîri'ş-Şâm (HTŞ) ve çeşitli muhalif gruplara karşı saldırı başlattığı Hama ve İdlib cephelerine önemli miktarda takviye gönderdi. Bunun üzerine muhalif güçler, hükûmetin elindeki Sukayk köyüne ağır bir saldırı daha başlattı.

9 Ekim 2019 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri, Suriye Millî Ordusu ile birlikte, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Türkiye'ye yönelik “terör tehdidi” olarak adlandırdığı tehdidi ortadan kaldırmak amacıyla SDG'ye karşı Barış Pınarı Harekâtı'nı başlattı. Barış Pınarı güçleri, 13 Ekim'de sınır kasabası Tel Abyad'ı ele geçirdi. İkinci Resulayn Muharebesi'nin 20 Ekim'de sona ermesinin ardından SDG savaşçıları, ABD ve Türkiye'nin arabuluculuğunda sağlanan ateşkes sırasında sınır kasabası Resulayn'dan çekildi. 25 Kasım'da Resulayn ve Tel Abyad arasındaki bölgelerin güvenliğinin sağlanmasının ardından operasyon tamamlandı.

### Suriye dışındaki operasyonları

#### Libya
Türkiye, 2020'den bu yana Libya Ulusal Mutabakat Hükûmeti'nin insan gücünü desteklemek ve güçlendirmek için Suriye Millî Ordusu'ndan savaşçılar kiralamakta ve nakletmektedir. Suriye Geçici Hükûmeti'nin tüm itirazlarına rağmen Suriye Millî Ordusu'na üye birçok grup, operasyona gönüllü olarak katıldı. Çatışmalarda 481 kişi hayatını kaybetti.

#### Azerbaycan
Eylül 2020'de Türkiye, Suriye Millî Ordusu'ndan 2.580 savaşçıyı Dağlık Karabağ'da savaşmak üzere görevlendirdi ve Suriye İnsan Hakları Gözlemevi'ne göre 541'e kadar savaşçı çatışmalarda öldü.

#### Nijer
Ocak 2024'te Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, Türkiye'nin Nijer'deki IŞİD karşıtı harekâta katılmak üzere SMO savaşçılarını görevlendirdiğini bildirdi. Mayıs 2024'e gelindiğinde, Millî İstihbarat Teşkilatı (MİT) tarafından Sultan Murat Tümeni'ne mensup 250 savaşçı daha Nijer'e gönderildi.

#### Irak
Temmuz 2024'te Suriye İnsan Hakları Gözlemevi, Türkiye'nin Kuzey Irak'taki Türkiye-PKK çatışmasına katılmak üzere SMO savaşçılarını görevlendirdiğini bildirdi. Aynı kaynağa göre, bu göreve katılması beklenen Suriyeli savaşçıların sayısının “El-Süleyman Şah”, “El-Hamza” Tümenleri ve “El-Sultan Murad” Tümeni'nden yaklaşık 400 paralı asker olduğu tahmin edilmektedir. Kaynaklara göre, bazı SMO savaşçıları, Kürdistan İşçi Partisi (PKK) tarafından ele geçirildi.

## Notlar

## Kaynakça