Pelvik inflamatuar hastalık

**Pelvik inflamatuar** **hastalık (PİH)**, kadın üreme sisteminin üst kısmının, yani uterus, fallop tüpleri ve overlerin ve pelvis içinin enfeksiyonudur. Sıklıkla semptomsuz olabilir. Eğer bulgu ve semptomlar varsa, alt karın ağrısı, vajinal akıntı, ateş, idrara çıkma ile yanma, ağrılı cinsel ilişki, cinsel ilişki sonrası kanama veya düzensiz adet kanaması olabilir. Tedavi edilmeyen PİH, infertilite, ektopik gebelik, kronik pelvik ağrı ve kanser gibi uzun süreli komplikasyonlara neden olabilir.

Hastalığa vajina ve serviksten yayılan bakteriler neden olur. *[[Neisseria gonorrhoeae]]* veya *[[Chlamydia trachomatis]]* *[[Neisseria gonorrhoeae|enfeksiyonları]]* vakaların yüzde 75 ila 90'ını oluşturur. Genellikle, birden fazla farklı bakteri söz konusudur. Tedavi edilmeyen klamidya enfeksiyonu vakalarının %10'unda, gonore enfeksiyonu vakalarının %40'ında PİH gelişir. Risk faktörleri genellikle, multipl cinsel partner ve uyuşturucu kullanımı gibi, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların risk faktörlerine benzer. Vajinal duş da riski artırabilir. Tanı tipik olarak mevcut belirti ve semptomlara dayanır. Hastalığın, alt karın ağrısı olan, çocuk doğurma çağındaki tüm kadınlarda düşünülmesi tavsiye edilir. Kesin tanısı ameliyat esnasında fallop tüplerini de içeren irin bulunmasıyla konulur. Ultrason da tanıda yararlı olabilir.

Cinsel ilişkiden uzak durmak veya az cinsel partnere sahip olmak ve kondom kullanmak bu hastalığı önlemek için alınan önlemlerdendir. Klamidya enfeksiyonu riski altındaki kadınların taranması ve ardından tedavi, PİH riskini azaltır. Tanıdan şüpheleniliyorsa, tedaviye genellikle tavsiye edilir. Tedavi alan kadının cinsel partnerlerinin tedavisi de gereklidir. Hafif veya orta şiddette semptomları olanlarda, 2 haftalık oral doksisiklin ve duruma bağlı olarak metronidazol tedavisi ile tek doz seftriakson enjeksiyonu tavsiye edilmektedir. Üç gün sonra düzelmeyen veya ciddi rahatsızlığı olan kişiler için intravenöz antibiyotikler kullanılmalıdır.

Dünya çapında, 2008'de yaklaşık 106 milyon klamidya ve 106 milyon gonore vakası meydana gelmiştir. Bununla birlikte, PIH vakalarının sayısı net değildir. Her yıl geçn kadınların yaklaşık %1,5'ini etkilediği tahmin edilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri'nde, PİH'in her yıl yaklaşık bir milyon kişiyi etkilediği tahmin edilmektedir. Dalkon kalkanı olarak bilinen bir tür rahim içi cihaz (RİA), 1970'lerde artan PİH oranlarına yol açtı. Günümüzdeki RİA'lar ilk aydan sonraki PİH gelişmesiyle alakalı değildir.

## Belirti ve bulgular

PİH hiç semptom görülmemesinden ciddi semptomlar görülmesine kadar bir spektrumda seyredebilir. Semptomlar varsa, ateş, servikal hareket hassasiyeti, alt karın ağrısı, yeni veya farklı akıntı, ağrılı cinsel ilişki, uterus hassasiyeti, adneks hassasiyeti veya düzensiz adet kanaması ile hastalar gelebilir.

Diğer komplikasyonlar arasında endometrit, salpenjit, tubo-overyan apse, pelvik peritonit, periapandisit ve perihepatit bulunur.

### Komplikasyonları
PİH, üreme sistemi nedbeleşmeye neden olabilir ve bu durum daha sonra kronik pelvik ağrı, infertilite, ektopik gebelik (yetişkin kadınlarda hamilelikle ilgili ölümlerin önde gelen nedeni) ve hamileliğin diğer komplikasyonları gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Bazen, enfeksiyon peritona yayılabilir ve iltihaplanmaya ve karaciğerin dış yüzeyinde skar dokusu oluşumuna neden olabilir (Fitz-Hugh-Curtis sendromu).

## Nedenleri
Genellikle *Chlamydia trachomatis* ve *Neisseria gonorrhoeae* *PİH'in* ana nedenidir. Veriler, PİH'in genellikle polimikrobiyal olduğunu göstermektedir. Üst genital sistemden, izole edilmiş anaeroblar ve fakültatif mikroorganizmalar elde edilmiştir. *N. gonorrhoeae* fallop tüplerinden izole edilmiş, endometrial dokulardan fakültatif ve anaerobik organizmalar elde edilmiştir.

Dişi üreme yolunun iç organlarının ve dokularının anatomik yapısı, patojenlerin vajinadan pelvik boşluğa kadar infundibulumdan yukarı doğru çıkmasına olanak sağlar. Bakteriyel vajinozis ile ilişkili olarak, doğal vajinal mikrobiyotanın bozulması PİH riskini arttırır.

*N. gonorrhea* ve *C. trachomati*s en sık görülen organizmalardır. En az görülen ise sadece anaerobların ve fakültatif organizmaların neden olduğu enfeksiyonlardır. Klamidya ve Neisseria elde edilen hastaların %50'sinde anaerob ve fakültatif bakteriler de izole edilmiştir; bu nedenle, anaeroblar ve fakültatif bakteriler, PID hastalarının yaklaşık üçte ikisinin üst genital sisteminde mevcuttu. PCR ve serolojik testler son derece titiz organizmayı endometrit, PİH ve tubal faktör infertilitesi ile ilişkilendirmiştir. PİH ile ilişkili mikroorganizmalar aşağıda listelenmiştir.

Hiç seks yapmadığını belirten kişilerde nadiren PİH vakalarıyla karşılaşılmıştır.

Pelvik enflamatuar hastalık insan popülasyonunun yoğun olduğu plajlarda veya denize girme, yüzme havuzu sonrası gelişebilmektedir. Servikal ektropiyon, emmet yırtığı (rahim ağzında doğum hasarı), vajinal laksisite veya perineal doğum defekti gibi vajinal enfeksiyon gelişimine yatkınlığı olan bayanlarda deniz veya havuz sonraı PIH gelişimi sık görülmektedir.

### Bakteriler
* *[[Chlamydia trachomatis]]*
* *[[Neisseria gonorrhoeae]]*
* *[[Prevotella]]* spp.
* *[[Streptococcus pyogenes]]*
* *[[Prevotella bivia]]*
* *[[Prevotella disiens]]*
* *[[Bacteroides]]* spp.
* *[[Peptostreptococcus asaccharolyticus]]*
* *[[Peptostreptococcus anaerobius]]*
* *[[Gardnerella vaginalis]]*
* *[[Escherichia coli]]*
* Group B streptococcus
* α-hemolytic streptococcus
* Coagulase-negative staphylococcus
* *[[Atopobium vaginae]]*
* *[[Acinetobacter]]* spp. 
* *[[Dialister]]* spp.
* *[[Fusobacterium gonidiaformans]]*
* *[[Gemella]]* spp.
* *[[Leptotrichia]]* spp.
* *[[Mogibacterium]]* spp.
* *[[Porphyromonas]]* spp.
* *[[Sphingomonas]]* spp.
* *[[Veillonella]]* spp.
* *[[Cutibacterium acnes]]*
* *[[Mycoplasma genitalium]]*
* *[[Mycoplasm hominis infection|Mycoplasma hominis]]*
* *[[Ureaplasma]]* spp.

## Kaynakça