open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Şalpazarı, Olur

**Şalpazarı**, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Şalpazarı mahallesinin eski adı Malakisi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Malakisi (მალაქისი), kişi adı Malakia'dan (მალაქია) gelir. Bu yer adı Osmanlı cebe defteri (1694-1732) ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Malakis (ملاكیس) olarak geçer.

Malakisi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim Malakisi'de Gürcülerin yaşadığı ve bu bölgede Gürcü dilinin en geç untulduğu köyün Malakisi olduğu bugün de bilinmektedir.

Malakisi, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Tavusker nahiyesine bağlı olarak "Malakis-i Süfla" (Aşağı Malakis) ve "Malakis-i Ulya" (Yukarı Malakis) olmak üzere, iki köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte iki köyün nüfusu 15 Müslüman haneden oluşuyordu.

Malakisi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Ardanuç livasının Tavusker nahiyesine bağlıydı. Malakis (مالاكیس) şeklinde kaydedilmiş olan köyün hasılası Hicri 1132 (1719/1720) tarihinde 1.150 akçe, Hicri 1140 (1727/1728) tarihinde 2.740 akçe idi.

Malakisi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise, Çıldır Eyaleti'nin Tavusker sancağına bağlıydı. Vergi toplama ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sırada köyde 35 hanede 78 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 156 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Malakisi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus sayımında Malakez (Малакезъ ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı Tausker nahiyesinin 17 köyünden biriydi. Nüfusu, 35'i erkek ve 23'ü kadın olmak üzere, 14 hanede yaşayan 58 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Malakisi veya Malakis köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Malakis" şeklinde geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 274 kişiden oluşuyordu. Malakisi veya Malakis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Şalpazarı olarak değiştirilmiştir. Şalpazarı köyünün nüfusu 1965 yılında 398 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 173 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 218&nbsp;km, Olur ilçe merkezine 52&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeybatısında olup,  numaralı Ardanuç-Olur il yoluna, Yıldızkaya, Keçili ve Eğlek Mahalleleri üzerinden 33,8&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sarıbaşak, Olur

**Sarıbaşak**, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Sarıbaşak mahallesinin eski adı **Hainisi**'dir. Gürcüceye özgü sonekle biten Hainisi (ხაინისი), 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Haynis (خاینس) olarak geçer.

Hainisi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün bugünkü sınırları içindeki kilise ile megalit yapı da bu dönemden kalmış olmalıdır.

Haynisi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Tavusker sancağına bağlıydı. Vergi toplama ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusu tespit edildiği bu sırada köyde 12 hanede 50 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 100 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Hainisi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Haines (Хайнесъ) şeklinde kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı Olor nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Nüfusu, 52'si erkek ve 39'u kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 91 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Hainisi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Haynis" şeklinde geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 113 kişiden oluşuyordu. Hainisi veya Haynis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Sarıbaşak olarak değiştirilmiştir. Sarıbaşak köyünün nüfusu 1965 yılında 211 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 55 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Sarıbaşak köyünde bir kale olduğu tahmin edilen megalit yapı kalıntısı, yerleşimin 2 kilometre kuzeydoğusunda yer alır. Bu yapıdan geriye iri taşlardan örülmüş kalın duvarlar kalmıştır. Ayrıca yapının ortasında, iri taşlar kullanılarak inşa edilmiş olan bir yapının kalıntıları bulunmaktadır. Bu kalıntıların bulunduğu yer köylülerce "Sarı Baba" olarak adlandırılmaktadır. Köyde Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemden kalmış olan Hainisi Kilisesi, yerleşimin 2 kilometre  kuzeyindedir. Kiliseden geriye kireç harçlı duvar parçaları ve kesme taşlar kalmıştır. Kilisenin olduğu yerde, parçalanmış büyük bir mezar taşı bulunmaktadır. Yapının olduğu yer defineciler tarafından kazılmıştır. Burasıköylülerce “Susuz” olarak adlandırılmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 181&nbsp;km, Olur ilçe merkezine 7&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeyinde olup,  numaralı Ardanuç-Olur il yoluna 5,4&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yukarıçayırlı, Olur

**Yukarıçayırlı**, Erzurum ilinin Olur ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yukarıçayırlı ile Aşağıçayırlı mahallelerinin ortak eski adı **Karmiri** (კარმირი) veya **Kızıl Köy**’dür. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Karmir (قارمر) , ikinci isim olarak da Kızıl Köy (قزل كوی) şeklinde geçer. Bu yerleşim geç dönemde iki ayrı köye dönüşmüştür.

Karmir veya Kızıl Köy, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.

Karmir veya Kızıl Köy, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Karmrik (ქარმრიქი) adıyla geçer. Bu sırada bu yerleşim, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 45 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre ise, köyde 21 Hristiyan hane kalmıştı. Bu tarihte Karmir veya Kızıl Köy, Penek livasının Panaskerti nahiyesine bağlıydı. Köyde buğday, arpa ve darı tarımı ile arıcılık yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu.

Karmir veya Kızıl Köy, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın  ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Kızıl Köy (Кизил-Кёй) şeklinde kaydettiği yerleşim, Oltu sancağının Tausker kazasına bağlı Olur nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Köyde 35 hanede, 95'i erkek ve 67'si kadın olmak üzere 162 kişi yaşıyordu. Köy halkının tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. Kızıl Köy'ün nüfusu 1896 yılında 245 kişiye, 1906 yılında 313 kişiye yükselmiştir.

Kızıl Köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Kızıl Köy-i Ulya (قزیل كوی علیا) ve Kızıl Köy-i Süfla (زیل كوی سفلا) olmak üzere, iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu sırada bu iki köy, Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Olur nahiyesine bağlıydı. Kızıl Köy-i Ulya (Yukarı Kızıl Köy), bugünkü Yukarıçayırlı köyüdür. Yukarı Kızıl Köy, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 147 kişiden oluşuyordu. Yukarı Kızıl Köy'ün adı, "iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yukarı Çayırlı olarak değiştirilmiştir. Yukarı Çayırlı köyünün nüfusu 1965 yılında 233 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 54 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Olur Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Kızıl Köy'ün eski sakinleri Hristiyan nüfusun kilisesi, günümüzde Aşağıçayırlı'nın sınırları içinde bulunmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 192&nbsp;km, Olur ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Olur'un kuzeydoğusunda olup,  numaralı Olur-Oltu il yoluna, Filizli Mahallesi üzerinden, 18,8&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ambaralan, Pazaryolu

**Ambaralan**, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı halk dilinde "mahalle" yerine geçen **Mehle**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Küçük Kocuktur** ya da **Kocoktor** olarak geçmektedir.

Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır.  1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 153&nbsp;km, Pazaryolu ilçe merkezine 31&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeydoğusunda olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazayolu-Aziziye) devlet yoluna Kumaşkaya ve Yiğitbaşı mahalleleri üzerinden 15&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Cevizlidere, Pazaryolu

**Cevizlidere**, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Yerleşimin eski adı "Çöpürgens"'dir. 1642 tarihli avarız defterine "Çopurgans" adıyla İspir kazasına bağlı, 5 Müslüman hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında "Çöpürgenes" adıyla görülen köyde, tamamı Müslüman 16 erkek bulunmaktadır.

Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasıyla birlikte Çöpürgens adıyla İspir ilçesinin Pazaryolu (Norgah) nahiyesine bağlı olan yerleşimin adı 1959 yılında, "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" gerekçesiyle 7267 sayılı kanunla Cevizlidere olarak değiştirilmiş ve 1960 yılı nüfus sayımından itibaren yeni adıyla kayıtlarda yer almaya başlamıştır. 1989 yılında yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır.   1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 140&nbsp;km, Pazaryolu ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Bayburt-Artvin devlet yoluna Sadaka Mahallesi üzerinden 10,1&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Göztepe, Pazaryolu

**Göztepe**, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Osmanlı kaynaklarında **Mezehrek** olarak geçen yerleşimin adı büyük çiftlik anlamına gelen Ermenice "Mezexrek" den gelmektedir. 1642 tarihli avarız defterinde toprağı verimli bir köy olarak belirtilmiş ancak yaşayanlar hakkında bir bilgi verilmemiştir. 1835 yılı nüfus sayımına göre 66'sı Müslüman, 42'si Hristiyan olmak üzere toplam 108 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 143'ü Müslüman, 84'ü Hristiyan olmak üzere toplam 227 erkek nüfus bulunmaktaydı.

Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır.  1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 136&nbsp;km, Pazaryolu ilçe merkezine 7&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun güneybatısında olup, bir köy yoluyla, doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Gülçimen, Pazaryolu

**Gülçimen**, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Tarihi kayıtlarda yerleşimden **Varzenis**, **Varzens**, **Varicenis** adlarıyla bahsedilmektedir. 1835 yılında yapılmış olan nüfus yoklamasında **Varzenis** adıyla kaydedilen köyde 71 Müslüman, 16 Hristiyan erkek nüfusu bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Norgah nahiyesine bağlı Varzens adıyla kaydedilen köyde sadece Müslümanlardan oluşan 163 erkek nüfusu yaşamaktaydı. 1935 yılı nüfus sayımında İspir kazasının Norgah nahiyesine bağlı köyden **Varzens** adıyla bahsedilmekte olup ilerleyen yıllarda günümüzdeki adını almıştır.

Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır.  1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 127&nbsp;km, Pazaryolu ilçe merkezine 5&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun güneyinde olup, bir köy yoluyla, Burçaklı Mahallesi üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Laleli, Pazaryolu

**Laleli**, Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Köyün eski adı Türkçe kaynaklarda **Kındıs** (قندس) ve **Kındız** olarak geçer. Gürcüce kaynakta ise, Gindasi (გინდასი) biçiminde verilmiştir. Osmanlı idaresinin vergi belirleme ve askere alma amacıyla 1835 yılında gerçekleştirdiği erkek nüfus tespitinde köyde 98 erkek tespit edilmiştir. Köyün toplam nüfusunun bunun iki katı olduğunu söylenebilir. Bu tespite göre Kındıs'ın nüfusu sadece Müslümanlardan oluşuyordu. Köyün 1896 yılında nüfusu iki katına çıkmış ve yaklaşık 440 kişi (219 erkek) olarak belirlenmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Kındıs, Erzurum vilayeti içinde İspir kazasının Norgah nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köyün nüfusu 615 kişiden oluşuyordu. Gindasi veya Kındıs Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Laleli olarak değiştirilmiştir.

Daha önceleri Erzurum ili İspir ilçesine bağlı olan köy, 1989 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır.  1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Pazaryolu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 151&nbsp;km, Pazaryolu ilçe merkezine 29&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Pazaryolu'nun batısında olup, Bayburt il sınırı yakınında,  numaralı Bayburt-Artvin (Bayburt-Pazaryolu) devlet yolu ve Çoruh Nehri kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Göreşken, Şenkaya

**Göreşken**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Göreşken mahalesinin eski adı Geraşkiani'dir. Nitekim 1918 tarihli Gürcüce *Ertoba* gazetesinde köyün adı Geraşkiani (გერაშკიანი) olarak geçer. Bu yerleşim merkezi Rus idaresi tarafından 1886 yılında Geraşkyan (Герашкянъ) adıyla kaydetmiştir. Bu yer adının Türkçede değişime uğrayıp Göreşken'e dönüştüğü anlaşılmaktadır.

Geraşkiani, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Mahallenin bugünkü sınırları içindeki iki megalit yapı da bu dönemden kalmış olmalıdır.

Geraşkiani, eski Osmanlı tahrir defterlerinde yer almamıştır. Örneğin 1835 tarihli nüfus defterinde komşu köy Bardız yer aldığı halde, bu defterde Geraşkiani veya Göreşken adı geçmemektedir.

Geraşkiani köyü, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması’yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Nüsüng nahiyesinin 12 köyünden biriydi. 1886 yılındaki nüfus tespitinde köydeki 32 hanede, 123'ü erkek ve 104'ü kadın olmak üzere, 227 kişi yaşıyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir.

Geraşkyan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Göreşken (كورەشكن) adıyla Kars vilayetinin Sarıkamış ilçesinin Bardız nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyde 516 kişi yaşıyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Bardız nahiyesi ile birlikte bu ilçeye bağlandı. 1965 yılında köyde 704 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 295 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

Göreşken mahallesindeki iki megalit yapı kalıntısından biri, yerleşim merkezinin 3 kilometre güneyinde, bir orman içinde ulaşılması zor bir kayalığın üzerinde yer alır. Kale büyük ölçüde yıkılmış, geriye duvarları kalmıştır. Diğeri ise, yerleşim merkezini kuzeyinde bulunmaktadır. Yapı büyük ölçüde yıkılmış olmakla birlikte, duvarlarından bazı bölümler kalmıştır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 146&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 41&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneyinde olup,  numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, Gaziler Mahallesi'nde, 4,3 km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
İkizpınar, Şenkaya

**İkizpınar**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

İkizpınar'ın eski adı **Kalkosi**'dir. Nitekim 1907 tarihli bir yayında Kalkosi (კალკოსი) şeklinde geçer. Bu yer adı Türkçeye Kalkos (قالقوص) olarak girmiştir.

Kalkosi, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu dönemden kalmış olan Kalkosi Kilisesi'nin Gürcüce yazıtı da buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir. Köyün bugünkü sınırları içinde, kuru duvar tekniğiyle inşa edilmiş olan kale ile megalit yapı da buranın çok eski yerleşim alanı olduğuna işaret etmektedir.

Kalkosi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılmıştır. Rus idaresi devam ederken, 1907 yılında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi ve arkeolog&nbsp;Ekvtime Takaişvili'nin verdiği bilgiye göre, Kalkosi köyünün nüfusu, Örtülü köyünden (bugün Şenkaya) gelmiş ve Ermenileşmiş, ama sadece Türkçe konuşan Gürcülerden oluşuyordu. Bir Gürcü kilisesi olan&nbsp;Kalkosi Kilisesi&nbsp;de Ermeni kilisesine çevrilmişti.

Kalkosi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kalkas" şeklinde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 146 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Kosor nahiyesi ve Kalkosi köyü bu ilçeye bağlandı. Kalkosi veya Kalkos Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla İkizpınar olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında İkizpınar köyünde 227 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde 85 kişi okuma yazma biliyordu.

Kalkosi köyünde eski Gürcü kilisesi olan Kalkosi Kilisesi, köyün kuzeyinde evler arasında yer alır ve büyük ölçüde ayaktadır. Gürcüce elyazması *[[Kalkosi İncili]]*, son olarak bu kilisede korunmuş olup adını da buradan alır. Köyün güneydoğusunda kayalık bir tepe üzerinde bulunan ve kuru duvar tekniğinde inşa edilmiş olan Kalkosi Kalesi'nin günümüze ulaşan duvarların genişliği 2 metre, yüksekliği 1,5 metredir. Köyün 2 kilometre doğusunda kayalık bir tepede bulunan megalit yapı kaba yontulmuş iri taşlarla harçsız inşa edilmiştir. Bugüne kalan duvarların yüksekliği 3 metreyi, genişliği 2 metreyi bulur.

Gürcü manastırı Leksori Manastırı ve ana kilisesi Leksori Kilisesi, günümüzde İkizpınar, Teketaş ve Sındıran köylerinin sınır bölgesinde, Oltu Çayı'nın bir kolu olan Lihsori Deresi'nin sol kıyısında yer alır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 160&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 7&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeyinde olup,  numaralı Akşar-Şenkaya il yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Alıcık, Şenkaya

**Alıcık**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Alıcık mahallesinin adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde **Âlicik** (آلیجق) biçiminde geçer. Rus idaresi ise bu yerleşimi 1886 yılında Alacuh-Kışlag (Аладжух-кишлагъ) adıyla kaydetmiştir.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ancak erken dönemde bu köy hakkında bilgi bulunmamaktadır. 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinde bu yerleşim Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 11 hanede, 42'si erkek ve 30'u kadın olmak üzere 72 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Beritanlı aşiretine bağlı Kürtlerden oluşuyordu. Alacuh köyünün nüfusu 1896 yılında 102 kişiye, 1906 yılında ise 166 kişiye yükselmiştir.

1928 tarihli Osmanlıca köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlıydı ve Kosor nahiyesi sınırları içinde yer alıyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Alıcık olarak da bilinen köy bu ilçeye bağlandı. Nitekim Alıcık köyü 1950 genel nüfus sayımında Şenkaya ilçesinin Kömürlü nahiyesinde yer alıyordu ve nüfusu 359 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Alıcık köyünde 484 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 96 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 160&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 27&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, 3,4&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Balkaya, Şenkaya

**Balkaya**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Balkaya bu yerleşim yerinin bilinen en eski adıdır. 1886 tarihli Rus nüfus sayımında da Bal-Kaya (Бал-Кая) olarak geçer.

Bal Kaya, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Mahallenin bugünkü sınırları içinde bulunan kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.

Bal Kaya köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Bal-Kaya (Бал-Кая) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına (*uçastok*) bağlı Beretanlı nahiyesinin 16 köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Köydeki 14 hanede, 59'u erkek ve 53'ü kadın olmak üzere, 112 kişi yaşıyordu. Hem nahiyenin hem de köyün nüfusunun tamamı Beritanlı Kürtlerden oluşuyordu. Beritanlı nahiyesinde ise, toplam 156 hane bulunuyor, 499'ü erkek ve 482'si kadın olmak üzere, 981 kişi yaşıyordu.

Bal Kaya, 1828 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Bal Kaya" (بال قیا) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim merkezi Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinde yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında "Balkaya" olarak kaydedilmiş olan köy, Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 288 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Balkaya köyü Oltu ilçesinden alınarak bu yeni ilçeye bağlandı. 1965 genel nüfus sayımında Balkaya köyünün nüfusu 589 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 205 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Balkaya köyünün 3 kilometre kuzeybatısında, tek nefli bir kilise kalıntısı bulunmaktadır. Kilisenin etrafındaki yerleşim kalıntıları ve mezarlık, burada eskiden bir köyün bulunduğunu göstermektedir. Ne var ki ortadan kalkmış olan bu köyün adı bugün bilinmemektedir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 152&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Susuz ve Deliktaş mahalleleri üzerinden, 9,3&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Bereketli, Şenkaya

**Bereketli**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Bereketli mahallesinin eski adı Dolgah'tır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Dolgah (دولكاە) adıyla geçer. Oltu ilçesinin Yolboyu mahallesi de eskiden aynı adı taşıyordu.

Dolgah, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.

Dolgak köyü, 1928 tarihli mülki teşkilata göre Kars vilayetinin Sarıkamış kazasının Bardız nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Dölkah" şeklinde yazılmış olan yerleşim merkezi, aynı idari konuma sahip olan nüfusu 148 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Dolgah Sarıkamış kazasından alınarak bu yeni ilçeye bağlandı. Dolgah veya Dölkah, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Bereketli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Bereketli köyünün nüfusu 196 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 161&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 26&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup,  numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, 1,2&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çamlıalan, Şenkaya

**Çamlıalan**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Çamlıalan köyünün eski adı **Armaşen**'dir. Erken dönem Osmanlı mufassal defterinde Armaşen / Armaşin (ارمشین) olarak geçer. Gürcüce kaynaklarda Armaşeni (არმაშენი) olarak geçer ve eski Gürcücede "şeni" (შენი) "ev, mesken" gibi anlamlara gelir.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirdi. 1595 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı mufassal defterine göre köy, Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Büyük bir yerleşme olan köyün nüfusu 30 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, çavdar ve yonca tarımı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

Yerleşim, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Penek sancağına bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 18 hanede 34 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köy nüfusunun yaklaşık 68 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin de Armaşen (Армашен) adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının (*okrug*) Oltu kazasına (*uçastok*) bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde, "Türkmen" olarak kaydedilmiş 105 kişi yaşıyordu.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre "Ermeşin" (أرمەشین) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinde yer alıyordu. 1940 genel nüfus sayımında "Armuşen" biçiminde kaydedilmiş olan Armaşen köyü aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 356 kişiden oluşuyordu.

Yerleşimin Armaşen/Ermeşin adı "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çamlıalan olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çamlıalan köyünün nüfusu 529 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 108 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 173&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 41&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna 8,4&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Değirmenlidere, Şenkaya

**Değirmenlidere**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Değirmenlidere'nin eski adı Ağnuderi ve Ağundiri olarak kayıtlarda yer almıştır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) "Ağnuder" (اغنودیر) şeklinde geçer. Bu yer adının Gürcüce Agundziri'den (აგუნძირი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Ağunder (آغوندیر) ve 1950 genel nüfus sayımında Avinder biçiminde yazılmıştır.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferini takip eden yıllarda Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki megalit yapı kalıntısı da bu dönemden kalmış olmalıdır.

1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzür livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 13 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 5 hane Hristiyan, 8 hane Müslüman'dır. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ağundir veya Ağunder (اغوندیر) şeklinde yazılmış olan köy, Penek livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı ve bu tarihte boş olarak kaydedilmişti.

Yerleşim, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Penek livasının Kamhisi nahiyesine bağlıydı. Hicri 1134 (1721/1722) tarihin de hasılası 8.500 akçe idi ve köy Ali adında birine verilmişti.

93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin Agundir (Агундиръ) adıyla kaydettiği köy, 1886 nüfus sayımında Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Zagderek nahiyesinin sekiz köyünden biriydi. Köyde kaydedilmiş olan 17 hanede, 45'i erkek ve 62'si kadın olmak üzere 107 kişi yaşıyor ve nüfusun tamamı Kürtlerden oluşuyordu.

1928 yılında Erzurum vilayeti içinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1935 yılında, "Ağonder" adıyla kaydedilmiş ve aynı idari konuma sahip köyde 302 kişi yaşıyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, yerleşimde bu ilçeye bağlandı. Farklı biçimlerde yazılan bu yer adı Türkçe olmadığı için 1959 yılında Değirmenlidere olarak değiştirildi. Değirmenlidere köyünün nüfusu 1965 yılında 780 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 260 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 175&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 44&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Deliktaş, Şenkaya

**Deliktaş**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Deliktaş köyünün eski adı **Sosan**'dır. 1886 yılı Rus nüfus sayımında **Sosan-Kışlag** (Сосан-кишлагъ) olarak geçer. Bugünkü yerleşim eski yerleşimin 5 kilometre uzağında yer alır ve Deliktaş adı, hemen yakınındaki kayaya oyulmuş kilis ve depolardan gelir.

SYerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Deliktaş köyünün sınırları içindeki mağara kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.

93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinde köy, Oltu Okrugu'nun Oltu kazasına  bağlıydı. 1886 nüfus sayımında "Kürt Beritanlı Aşireti'nin köylerinden biri olan yerleşimde 4 hanede, 14'ü erkek ve 23'ü kadın olmak üzere 37 kişi yaşıyordu.

Yerleşimin adı, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Delikli Taş" (دەلیكلی طاش) olarak geçer. Bu tarihte, Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Kosor nahiyesinin köylerinden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında "Deliktaş" olarak yazılmış olan köy, Oltu kazasının Kömürlü nahiyesine bağlanmıştı ve nüfusu 135 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ve Deliktaş köyü bu kazaya bağlanmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Deliktaş köyünün nüfusu 266 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 31 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 153&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 34&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Paşalı Mahallesi'nde 6,6&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Doğanköy, Şenkaya

**Doğanköy**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Doğanköy'ün eski adı **Agirdgom**'dur. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde **Agirdgom** (اكرد كوم) olarak geçer. Bu yer adı zaman içinde **Agidgom** veya **Egidkom**'a (اكید كوم) dönüşmüştür.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Doğanköy'ün sınırları içindeki megalit yapı ve kilise kalıntıları da buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

1595 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Bu sırada köyün nüfusu 7 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reisi erkeklerin adları, köyün nüfusunun çoğunluğunun Gürcülerden oluştuğunu göstermektedir.

93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin Agit-Kom (Агит-Ком) adıyla kaydettiği köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köyde 29 hanede, 89'u erkek ve 81'i kadın olmak üzere 170 kişi yaşıyordu. Bu nüfus içinde 166 kişi (28 hane) Türk, 4 kişi (1 hane) Kürt olarak kaydedilmiştir.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Eğit kom" biçiminde kaydedilmiş olan köyün nüfusu 477 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, yerleşimde bu ilçeye bağlandı. Agirdgom veya Agitkom Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Doğanköy olarak değiştirilmiştir. Doğanköy'de 1965 yılında 682 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 216 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 160&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Akşar-Şenkaya il yoluna, 4,2&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Dokuzelma, Şenkaya

**Dokuzelma**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Dokuzelma'nın eski adı **Kamhisi**'dir. Gürcüce Kamhisi (ქამხისი) Türkçeye Kamhis şeklinde girmiştir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile Katip Çelebi'nin *Cihannüma* adlı eserinde Kamhis (كامخیص / كمخیص) şeklinde geçer. Bu yer adı geç dönemde **Çamhusi** (ჩამხუსი), **Şamhos** (Шамхосъ) ve **Şamkas** (شامقاص) gibi farklı biçimlerde yazılmıştır.

Kamhisi'nin yer aldığı Tao, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ortadan kalkmış olan ve yaygın biçimde Çamhusi Kilisesi olarak da bilinen Kamhisi Kilisesi bu dönemde inşa edilmiştir. Bu yerleşimin 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde bu yerleşimin Rabat olarak kaydedilmiş olması, burada eskiden bir kalenin bulunduğunu göstermektedir.

Kamhisi, 1595 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterinde, Gürcistan Vilayeti içinde, Penek livasının Kamhis nahiyesinin köylerinden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Büyükçe bir yerleşim olan köyün nüfusu 55 Hristiyan haneden oluşuyordu. Köyde buğday, arpa, darı ve yonca tarımı ile şarapçılık ve arıcılık yapılıyor ve koyun besleniyordu. Altı adet su değirmen, bir çiftlik, bir üzüm bağı bulunuyordu. Köyün nüfusu Gürcüler ve Ermenilerden oluşuyordu.

Kamhisi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde Şamhos (Шамхосъ) şeklinde kaydettiği, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Beritanlı aşiretine bağlı 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 7'si erkek ve 10'u kadın olmak üzere, 4 hanede yaşayan ve tamamı Kürt olan 17 kişiden oluşuyordu. Kamhisi'nin nüfusu 1896'da 24 kişi, 1906'da 35 kişi olarak tespit edilmiştir.

Kamhisi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Şamkas (شامقاص) adıyla Erzurum vilayetinde Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyün nüfusu 41 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca yerleşimde bu ilçeye bağlandı. Yerleşimin Kamhisi veya Şamkas olan adı, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dokuzelma olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dokuzelma köyünün nüfusu 128 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 174&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 40&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Nişantaşı Mahallesi üzerinden, 17,1&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Esence, Şenkaya

**Esence**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Esence köyünün eski adı **Pagir**'dir. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde **Bagir** ve **Pagir** olarak kaydedilmiştir. Bu yer adı, "halat" anlamına gelen Gürcüce Bagiri'den (ბაგირი) geliyor olabilir.

Pagir, tarihsel Gürcistan'ının bir parçası olan Tao bölgesinde yer alıyordu. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir.

Pagir, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde köy Çıldır Eyaleti'nin Penek Sancağı'na bağlıydı ve bu tarihte köyü oluşturan 7 hanede 26 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 52 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Pagir, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus sayımında Pagir veya Pagker (Пагир veya Пагкер) adıyla kaydettiği köy, Oltu sancağının (*okrug*) Oltu kazasına (*uçastok*) bağlı Beretanlı nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 3'ü erkek ve 5'i kadın olmak üzere, 1 hanede yaşayan 8 kişiden oluşuyordu. Hem köyün hem de nahiyenin nüfusunun tamamı Beritan aşiretine bağlı Kürtlerdi. Köyün nüfusu 1896 yılında 15 kişiye, 1906 yılında da 26 kişiye ulaşmıştır.

Türkiye Cumhuriyetinin kurulmasından sonra da Pagir adıyla kayıtlarda yer alan yerleşim, 1950 yılında gelindiğinde 104 kişilik nüfusa sahip bir köydü. Pagir Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Esence olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Esence köyünün nüfusu 129 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 13 kişi okuma yazma biliyordu. Bu tarihte köy Şenkaya kazasının Akşar bucağına bağlıydı.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 155&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 54&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın doğusunda olup, Melikoğlu Deresi Vadisi'ni izleyerek  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Köroğlu, Yazılı ve Yeşildemet mahalleleri üzerinden, 20,7&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Esenyurt, Şenkaya

**Esenyurt**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Esenyurt mahallesinin eski adı **Noreşen**'dir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve Erkân-ı Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında **Noreşen** ve **Norşin** (نورشین) olarak geçer.

Noreşen, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde "Kilise Uban" (Gürcüce "ubani / უბანი“: mahalle) olarak adlandırılan yerde varlığı bilinen kilise, burada eskiden Hristiyan nüfusun yaşadığına işaret etmektedir. Noreşen, Ermenice bir yer adı olup "yeni köy" anlamına gelir.

Noreşen, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Oltu sancağının Bardiz nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu, tamamı Hristiyan olan 28 haneden oluşuyordu.

Noreşen köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı ve Müslüman nüfus defterine göre köydeki 46 hanede 162 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün nüfusunun yaklaşık 322 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Noreşen, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Noreşen/Norşin" (نورشین) Kars vilayetinin Sarıkamış kazasının Bardiz nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Norşin" olarak kaydedilmiş olup idari konuma sahipti ve nüfusu 481 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya ilçesi kurulunca, Bardiz nahiyesi ve Norşin köyü bu kazaya bağlandı. 1950 genel nüfus sayımında "Noreşen", 1955 genel nüfus sayımında "Norşen (*Esenyurt*)" kaydedilmiş olması, bu iki tarih arasında köyün adının değiştirildiğini göstermektedir. Esenyurt köyünde 1965 genel nüfus sayımında 622 kişi tespit edilmişti ve bu nüfus içinde 211 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 151&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 36&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın güneybatısında olup,  numaralı Şenkaya-Horasan il yoluna, 6&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Dolunay, Şenkaya

**Dolunay**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Dolunay'ın eski adı **Kursune** veya **Kursuna**'dır. Nitekim Erkan-i Harbiye-i Umumiye'nin 1914 tarihli haritasında "Kursune/Kursuna" (قورصونە) olarak geçer. Ancak bu haritada köyün kendisi değil, aynı adı taşıyan derenin adı yazılmıştır. Köyün adı daha sonra Türkçe kaynaklarda Kürsüne biçiminde yazılmıştır.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün adı Gürcüce kaynaklarda Kursuna (კურსინა) olarak geçer. Ancak eski kayıtlarda köyün adı geçmemektedir. Bu yerleşimin eskiden Özyurt köyünün bir mahallesi olduğu bilinmektedir. Özyurt'tan ayrılıp ayrı köy haline gelen Dolunay, 1990 gelen nüfus sayımında Şenkaya ilçesinin Kömürlü nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 772 kişiden oluşuyordu.

Bugünkü Dolunay köyünün 500 metre güneybatısında eski bir yerleşimin izleri tespit edilmiştir. Bu yerleşimin olduğu yerde ayrıca bir kilisenin kalıntıları bulunmaktadır. Köyün eskiden var olan Hristiyan nüfusunun burada yerleşik olduğu bu tespitlerden anlaşılmaktadır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 191&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 56&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, Ardahan il sınırını geçerek, 12,6&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Gözalan, Şenkaya

**Gözalan**, Erzurum ilinin Şenkaya ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir..

## Tarihçe
Mahallenin eski adı **Ekesori** (ეკესორი) veya **Ekesor**'dur. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ekesor (اكیصور) diye geçer.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köy, 1595 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Penek livasının Penek nahiyesine bağlıydı. Nüfusu 15 Hristiyan haneden oluşuyordu. Hane reislerinin adlarına ve baba adlarına bakınca, köyün nüfusunun çoğunluğunun Gürcülerden oluştuğu anlaşılmaktadır. Köyde buğday, arpa, darı tarımı ve şarapçılık ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.

93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinde Ekazor (Эказоръ) biçiminde kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlıydı. 1886 nüfus sayımında köydeki 13 hanede, 47'si erkek ve 42'si kadın olmak üzere 89 kişi yaşıyordu. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Ekesor veya Ekazor köyünün nüfusu 1896 yılında 100 kişi, 1906 yılında ise 137 kişi olarak tespit edilmiştir.

1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hekesor (هیكەصور) adıyla kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Kosor nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Oltu kazasında Kömürlü nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 222 kişiden oluşuyordu. 1946 yılında Şenkaya kazası kurulunca, Kömürlü nahiyesi ile birlikte bu ilçeye bağlandı. Ekesor veya Hekesor adı, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gözalan olarak değiştirilmiştir. Gözalan köyünde 1965 yılında 406 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 84 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Şenkaya Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 158&nbsp;km, Şenkaya ilçe merkezine 29&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Şenkaya'nın kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Oltu-Göle) devlet yoluna, 3,9&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*