Geert Wilders

**Geert Wilders** (; d. 6 Eylül 1963), 2006 yılında kurduğu Özgürlük Partisi'ne (PVV) liderlik eden Hollandalı siyasetçidir. Kendisi aynı zamanda partinin Temsilciler Meclisi'ndeki lideridir ve 1998'den bu yana parlamento koltuğunda oturmaktadır.

Wilders, 2004 yılında ayrıldığı Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi (VVD) ve Hristiyan Demokrat Temayül'ün (CDA) bir azınlık hükûmeti olan ilk Rutte kabinesinin 2010 yılında kurulmasında müzakerelere aktif olarak katıldı ve PVV ile bu partiler arasında bir "hoşgörü anlaşması" ile sonuçlandı. Wilders, önerilen bütçe kesintileri konusunda kabine ile yaşadığı anlaşmazlıkları gerekçe göstererek 2012 yılında partisinin parlamento desteğini geri çekti. Wilders en çok popülizmi, göçmen karşıtlığı, İslam karşıtlığı, Avrupa şüpheciliği ve Kremlin ile ilişkileri ile tanınmaktadır. Görüşleri onu Hollanda'da ve yurtdışında tartışmalı bir figür haline getirdi. 2004 yılından bu yana her zaman silahlı polis tarafından korunmaktadır.

Roma Katoliği olarak yetiştirilen Wilders, reşit olduğunda kiliseden ayrıldı. Genç bir yetişkin olarak İsrail ve Arap dünyasına yaptığı seyahatler siyasi görüşlerinin şekillenmesine önemli ölçüde yardımcı oldu. Wilders, muhafazakâr-liberal VVD için konuşma yazarı olarak çalıştı; daha sonra 1990'dan 1998'e kadar parti lideri Frits Bolkestein'ın parlamento asistanı olarak görev yaptı. 1997'de Utrecht belediye meclisine girdi. Ertesi yıl Temsilciler Meclisine girdi. Partinin Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliğine ilişkin tutumundaki uzlaşmaz farklılıkları gerekçe göstererek 2004 yılında VVD'den ayrıldı ve kendi partisi olan Özgürlük Partisi'ni kurdu. Wilders, "Hollanda'nın İslamlaşması" olarak gördüğü durumu durdurmak için kampanya yürüttü. Kur'an-ı Kerim'i *[[Kavgam]]* ile karşılaştırdı ve kitabın Hollanda'da yasaklanması için kampanya yürüttü. Müslüman ülkelerden göçün durdurulmasını ve yeni camilerin inşasının yasaklanmasını savunmaktadır. Wilders, 2008 yılında İsrail'de düzenlenen ve cihadın tehlikelerinin tartışıldığı Facing Jihad Konferansı'nda konuşmacı olarak yer aldı ve Hollanda şehirlerinde azınlıklar tarafından uygulanan ve "sokak terörü" olarak adlandırdığı teröre karşı sert bir tavır alınması çağrısında bulundu. İslam hakkındaki görüşlerini içeren 2008 tarihli tartışmalı filmi *[[Fitne (kısa film)|Fitne]]*, uluslararası ilgi gördü ve aşırı eleştirilere maruz kaldı. Filminde izinsiz içerik kullanıldığı için partisine de dava açıldı. Medyada popülist olarak tanımlandı ve aşırı sağcı olarak etiketlendi. Ayrıca medya tarafından İslam düşmanı olarak da tanımlandı. Wilders, aşırı sağcı olarak etiketlenmeyi reddetmekte ve kendisini sağcı bir liberal olarak görürken "yanlış sağcı faşist gruplarla ilişkilendirilmek" istemediğini söylemektedir. Wilders son dönemde Fransız Ulusal Cephesi'nden Marine Le Pen'in yanı sıra Avusturya'nın Özgürlük Partisi, İtalya'nın Lega Nord'u ve Belçika'nın Vlaams Belang'ı ile birlikte çalıştı.

## Erken yaşamı ve kariyeri

Wilders, 6 Eylül 1963 tarihinde Limburg eyaletine bağlı Venlo şehrinde doğdu. Johannes Henricus Andreas Wilders ve Anne Maria (Ording) Wilders'in oğludur. Dört çocuğun en küçüğüdür ve Katolik olarak yetiştirildi. Babası Hollandalıdır; annesi Maria Anne Ourding ise Hollanda ve Endonezya karışımı bir geçmişe sahip olarak Sukabumi, Hollanda Doğu Hint Adaları'nda (şimdiki Endonezya) doğdu. Babası baskı ve fotokopi üretim şirketi Océ'de yönetici olarak çalıştı ve İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanlardan saklandı, bu deneyim o kadar travmatikti ki kırk yıl sonra bile Almanya'ya fiziksel olarak girmeyi reddetti.

Wilders, orta öğrenimini Venlo'daki Mavo ve Havo ortaokul ve lisesinde tamamladı. Kariyerinin ilerleyen dönemlerinde ön plana çıkan tutkularını yansıtan Wilders, Amsterdam'daki Stichting Opleiding Sociale Verzekeringen'de sağlık sigortası üzerine bir kurs aldı ve Hollanda Açık Üniversitesi'nde çeşitli hukuk sertifikaları kazandı.

Wilders'ın ortaokuldan mezun olduktan sonraki hedefi dünyayı görmekti. Tercih ettiği yer olan Avustralya'ya seyahat etmek için yeterli parası olmadığından, bunun yerine İsrail'e gitti ve Batı Şeria'daki Tomer adlı bir moşavda bir yıl gönüllü olarak çalıştı. Biriktirdiği parayla komşu Arap ülkelerini gezdi ve bölgedeki demokrasi eksikliğinden etkilendi. Hollanda'ya döndüğünde, İsrail'in terörle mücadele konusundaki fikirlerini ve bu ülkeye yönelik "özel bir dayanışma duygusunu" muhafaza etti.

Utrecht'te yaşayan Wilders başlangıçta sağlık sigortası sektöründe çalıştı. Konuya olan ilgisi onu Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi'nde konuşma yazarı olarak siyasete yönlendirdi. Resmî siyasi kariyerine parti lideri Frits Bolkestein'ın parlamento asistanı olarak başladı ve dış politika konusunda uzmanlaştı. Bu görevi 1990'dan 1998'e kadar sürdürdü. Bu süre zarfında Wilders, İran, Suriye, Ürdün, Mısır ve İsrail de dahil olmak üzere Orta Doğu'nun dört bir yanındaki ülkeleri ziyaret ederek yoğun bir şekilde seyahat etti. Bolkestein, Müslüman göçmenlere yönelik sert eleştiriler de dâhil olmak üzere, kitlesel göçün Hollanda toplumu üzerindeki etkilerini ele alan ilk Hollandalı siyasetçiydi. Wilders'e sadece fikirleriyle değil aynı zamanda çatışmacı konuşma tarzıyla da örnek oldu. Siyasi analist Anno Bunnik daha sonra Wilders'i Bolkestein'ın "büyücü çırağı" olarak tanımladı.

## Siyasi kariyeri
Wilders, 1997 yılında Özgürlük ve Demokrasi için Halk Partisi'nden (VVD) Hollanda'nın dördüncü büyük şehri olan Utrecht'in belediye meclisine seçildi. Ucuz sosyal konutların ve yüksek apartman bloklarının bulunduğu ve nispeten yüksek sayıda göçmenin yaşadığı bir banliyö olan Kanaleneiland'da yaşadı. Wilders, belediye meclisi üyesiyken kendi mahallesinde saldırıya uğradı; bazıları bunun siyasi dönüşümünü hızlandırmış olabileceğini iddia etti. Utrecht belediye meclisinde geçirdiği zamanın karşılığını alamadı, zira bir sonraki seçimlerde ulusal ortalamanın çok altında kaldı.

Bir yıl sonra Hollanda Temsilciler Meclisi'ne seçildi, ancak parlamentodaki ilk dört yılı çok az dikkat çekti. Ancak 2002 yılında VVD'nin kamu sözcüsü olarak atanması Wilders'in İslami aşırıcılığa yönelik açık sözlü eleştirileriyle daha fazla tanınmasına yol açtı. Wilders kendisini çoğu üyenin sağında bulduğu ve kamuoyuna yaptığı açıklamalarda parti çizgisine meydan okuduğu için parti içinde hemen gerginlikler yaşandı. VVD, parlamento partisinden ihraç edildi ve Eylül 2004'te Wilders, 1989'dan beri üyesi olduğu VVD'den ayrılarak daha sonra Özgürlük Partisi adını alacak olan kendi siyasi partisi Groep Wilders'i kurdu. VVD'nin parti çizgisiyle ilgili en önemli sorun, partinin Türkiye ile Avrupa Birliği katılım müzakerelerinin başlatılması gerektiği yönündeki görüşünü desteklemeyi reddetmesiydi.

Özgürlük Partisi'nin siyasi zemini, suikaste kurban giden Rotterdamlı siyasetçi Pim Fortuyn ve onun Pim Fortuyn Listesi'nin siyasi platformuyla sık sık örtüşmektedir. Fortuyn'un ölümünden sonra da etkisi devam etti, zira Fortuyn sahneye çıkıp Hollanda'nın uzlaşmacı siyaset geleneğini göç karşıtı bir duruşla altüst edene kadar Hollanda'da siyaseten doğru bir bakış açısıyla dile getirilemeyeceği düşünülen göç yasağı gibi konularla doğrudan yüzleşerek siyasi kazanım elde etmeye çalışan siyasetçilerin sayısı giderek arttı. Wilders, kendisini Fortuyn'un seçmen kitlesini miras alacak şekilde konumlandıracaktı. Özgürlük Partisi, 16 milyar Avroluk vergi indirimi, eğlence amaçlı uyuşturucu kullanımına karşı çok daha katı bir politika, yollara ve diğer altyapılara daha fazla yatırım yapılması, nükleer enerji santralleri inşa edilmesi ve hayvan haklarının Hollanda anayasasına dâhil edilmesi çağrısında bulundu. İlk parlamento seçimleri olan 2006 Hollanda parlamento seçimlerinde Özgürlük Partisi, 150 açık sandalyeden 9'unu kazandı.

Mart 2009'da Venlo'daki bir parti toplantısında "Başbakan olmak istiyorum" diyen Wilders, PVV'nin eninde sonunda Hollanda'nın en büyük partisi olacağına inanıyordu. Bu konu hakkında; "Bir noktada bu gerçekleşecek ve o zaman başbakanlık görevini yerine getirmek büyük bir onur olacak" dedi.

## Kaynakça