open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1303

## Olaylar
* Fransa ile İngiltere arasında Paris Antlaşması imzalandı.
* Roma La Sapienza Üniversitesi kuruldu.
* 1303 Girit depremi meydana geldi.

## Doğumlar

## Ölümler
* 11 Ekim - VIII. Bonifacius, papa (d. y. 1235)
* *tarihi bilinmeyen*
** III. Alâeddin Keykubad, Anadolu Selçuklu Sultanı ve II. İzzeddin Keykavus'un torunu
1302

## Olaylar
* 1301-1302, Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 1222 ; sonraki: 1378)
* Üst kısmı 955'teki deprem ve fırtına sebebiyle yıkılmış vaziyette olan İskenderiye Feneri'nin gövdesi de bir deprem neticesi yıkıldı.
* Osman Gazi, Koyunhisar Savaşı'nı kazandı. Bu savaş, Osmanlı Beyliği'nin Bizans'la ilk savaşıdır.
* Bafeus Muharebesi gerçekleşti. *[[Halil İnalcık]]'a göre Osmanlı Beyliği’nin kuruluşu bu muharebeyle başlamıştır.*
* Germiyanoğulları Beyliği kuruldu (dağılışı 1428).

## Doğumlar

## Ölümler
* I. Hâkim, Abbâsî Halifesi
1301

## Olaylar
* 1301-1302 Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 1222 ; sonraki : 1378 (*teorik olarak*)).
* 14 Ocak - Arpad Hanedanı yıkıldı.
* Dante sürgüne yollandı.
* Dündar Bey Medresesi'nin yapımı tamamlandı.
* Türk şair Gülşehrî, Feleknâme adlı mesnevi eseri kaleme aldı.

## Doğumlar
* 7 Ekim - Aleksandr Mikhailovich, Tver prensi ve Vladimir-Suzdal Knezliği knezi (ö. 1339)
* *tarihi bilinmeyen*
** İbn Kesir, Suriyeli muhaddis, müfessir ve tarihçi (ö. 1373)
** Ni Zan, Çinli ressam (ö. 1374)
** Nitta Yoshisada, Japon devlet adamı (ö. 1338)

## Ölümler
* 14 Ocak - III. András, Macaristan kralı (d. 1265)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Leo (d. 1228)
** Caca Bey, Türk devlet adamı, Selçuklular döneminde Keyhüsrev zamanında Kırşehir emiri (d. 1240)
** Kaydu, de facto Çağatay Hanı, Ögeday'ın torunu
** Mücîrüddin Emîrşah, İlhanlıların Anadolu'daki en üst rütbeli görevlisi
** Zahid Gilani, Kürt kökenli Zahidiyye tarikatının kurucusu bilgin (d. 1216)
1300

## Olaylar
* 15 Haziran - Bilbao şehri kuruldu.
* Çin'de nüfus sayımı yapıldı: Ülkenin o zamanlardaki nüfusu 60 milyondur.
* Tarasca devleti kuruldu (dağılışı 1530).
* Amsterdam şehri kuruldu.

## Doğumlar
* Filotheos Kokkinos, Konstantinopolis Patriği (ö. 1377 / 1378)
* Jean Buridan, Fransız rahip, filozof (d. 1358)

## Ölümler
* 29 Ağustos - Guido Cavalcanti, İtalyan şair, Dolce Stil Nuovo (Tatlı Yeni Üslup) akımının önde gelen şairlerinden (b. 1255)
* *tarihi bilinmeyen*
** Çaka Nogay, İkinci Bulgar İmparatorluğu çarı (d. 1256)
** Guillaume de Nangis, keşiş
** Mühezzebüddin Mesud, Pervâneoğulları beyi
Tatarca

**Tatarca** (Tatarca: *татар теле* veya *татарча*) veya **İdil Tatarcası**, **Tatar Türkçesi** Türk dillerinin Kıpçak grubuna bağlı bir dildir. Aynı aileden bir lehçe olan Kırım Tatarcasından ayırmak için “Kazan Tatarcası” olarak da adlandırılır. Çoğunluğu, Rusya Federasyonu içindeki Tataristan'da yaşayan Tatarlar tarafından konuşulur. Tataristan Cumhuriyeti'nin Rusça ile birlikte iki resmî dilinden biridir.

## Lehçeleri
Tatarcanın iki ana lehçesi vardır:

* Merkezi Tatarca (Kazan)
* Batı Tatarcası (Mişer)

Bu lehçelerin hepsinin alt bölümleri de vardır. Tatar dilinin ve lehçelerinin incelenmesine önemli katkılar, modern Tatar lehçebilim okulunun kurucusu olarak kabul edilen bir bilim insanı olan Gabdulhay Ahatov tarafından yapılmıştır. Yukarıdaki ikisinden önemli ölçüde farklı olan Sibirya Tatarlarının konuşma deyimleri, bazıları tarafından genellikle Tatarcanın üçüncü lehçe grubu olarak kabul edilirken diğerleri tarafından kendi başına bağımsız bir dil olarak kabul edilir.

## Örnek

*Äye – He/evet
*Yuq – Yok/hayır
*İsänme(sez)/sawmı(sız) – Merhaba/esen misiniz
*Sälâm – Selam
*Saw bul(ığız)/xuş(ığız) – Güle güle
*Zínhar öçen – Lütfen
*Räxmät – Teşekkür ederim/sağ olun
*Ğafu it(egez) – Affedersiniz
*Min – Ben
*Sin – Sen
*Ul – O
*Bez – Biz
*Sez – Siz
*Alar – Onlar
*Millät – Millet
*İngiliz(çä) – İngilizce
## Sesler
Sesli harfler kullanılan alfabeye göre değişir.



**Tatarca** ve Türkiye Türkçesi Şahıs Zamirleri ve Olumsuzları

*Şahıs Zamirleri* Kazan Tatarcası Türkiye Türkçesi 
*min / ben*uquçımın
uquçı tügelmen
uquçı idem
uquçı tügel idem
öğrenciyim
öğrenci değilim
öğrenciydim
öğrenci değildim

*sin / sen*uquçısıñ
uquçı tügelseñ  
uquçı ideñ
uquçı tügel ideñ  
öğrencisin öğrenciydin   öğrenci değilsin
öğrenci değildin

*ul / o*uquçı
uquçı ide
uquçı tügel
uquçı tügel ide
öğrenci(dir)
öğrenciydi
öğrenci değil(dir)
öğrenci değildi

*bez / biz*uquçıbız
uquçı idek
uquçı tügelbez
uquçı tügel idek
öğrenciyiz
öğrenciydik
öğrenci değiliz
öğrenci değildik

*sez / siz*uquçısız
uquçı idegez
uquçı tügelsez
uquçı tügel idegez
öğrencisiniz
öğrenciydiniz
öğrenci değilsiniz
öğrenci değildiniz
*alar / onlar* uquçılar
uquçı idelär
uquçı tügellär
uquçı tügel idelär
öğrenci(dirler)
öğrenciydi(ler)
öğrenci değil(dirler)
öğrenci değildi(ler)



## Kazan Tatarcası ve Kırım Tatarcası

Kazan Tatarcası ve Kırım Tatarcası iki farklı dildir, ancak her ikisi de Kıpçak dillerine aittir.

## Resimler

Dosya:Tataristan'da üzerinde Tatarca "Tundırma" yazılı satış kabini.jpg|Tataristan'da üzerinde Tatarca "Tundırma" (түндырма) yazılı satış kabini


## Ayrıca bakınız
* Kırım Tatar Türkçesi
* Sibirya Tatarcası

## Kaynakça

* http://www.linguistlist.org
* https://web.archive.org/web/20071222225212/http://tugan-tel.noka.ru/

## Dış bağlantılar
* http://www.tatarcasozluk.com  – Online Tatarca - Türkçe - İngilizce Sözlük
* Tatarca - Türkçe Sözlük  
* https://web.archive.org/web/20120829014707/http://www.kirimtatar.net/tatarca/dil.html - Kırım Tatarcası
* http://alparslanfatih2007.googlepages.com/kirilalfabesi  - Tataristan Kiril Alfabesi
Dama (oyun ailesi)

**Dama**, iki kişinin karşı karşıya oynadığı bir dizi masa oyununun ortak adıdır. Genellikle 8×8, 10×10 ya da 12×12'lik dama tahtaları üzerinde oynanır. Satrancın aksine bütün taşlar aynı biçimde hareket eder.

## Çapraz damanın oynanışı
Taşlar, ancak üzerlerinde bulundukları koyu karelerde, yani çapraz olarak ve her hamlede birer kare gidecek şekilde hareket ederler. Yol üzerinde kendi renklerinden bir taş varsa bu yol, o taş çekilene kadar kapalıdır. Karşı tarafın bir taşı bulunursa ve arkasındaki kare de boşsa bu taşın üzerinden atlayıp karşı tarafın taşını tahtadan uzaklaştırabilir. Eğer taşlardan biri tahtanın karşı tarafına ulaşırsa üzerine bir tane taş daha konarak bir dama elde edilir. Dama, normal taşların aksine çaprazlar üzerinde her hamlede birden fazla kare kat ederek hareket edebilir, normal taş gibi tahtadan uzaklaştırılabilir. İki taraftan kimin bütün taşları tahtadan önce uzaklaştırılırsa oyunu kaybetmiş olur.Yenilgi 0 sayı beraberlik 1'er sayı yenmek 2 sayı.

## Türk damasının oynanışı

Taşlar bir kare ileri, sağa ve sola doğru hareket edebilir. 1. ve 8. yataya ulaşan taşlar üzerine bir taş daha koyarak dama niteliği kazanır. Dama taşı istenilen yönde istenilen kadar kare ilerler.

## Dış bağlantılar
* Dünya Dama Federasyonu 

## Ayrıca bakınız
* Dama
* Brezilya daması
* İngiliz daması
Nisan

**Nisan**, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 4. ayı olup 30 gün çeker.

Nisan sözcüğünün, Farsça (Nisan), Süryanice (Nisanna), Sümerce (Nisag = ilk meyveler), Akadca (Nisānu) ve İbranice (nîsān) sözcüklerinden alındığı söylenebilir.

Nisan adının İngilizcesi olan April sözcüğünün Latince aprilis'den geldiği rivayet olunur. Klasik etimolojiye göre, Latince aperire (açmak); ağaçların çiçek açmaya başladığı mevsimi ima eder. Aynı tez, modern Yunancada ilkbahar anlamına gelen ἁνοιξις (açmak) ile de destek bulmaktadır.

----
Mayıs

**Mayıs**, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 5. ayı olup 31 gün çeker.

Mayıs adı, Roma bereket Tanrıçası Bona Dea ile birlikte tanımlanan, Yunan Tanrıçası "Maia'nın ayı" anlamında Latince maius mensis'ten gelmektedir.
Ağustos

**Ağustos**, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 8. ayı olup 31 gün çeker. Türkçede bu aya "Harman ayı", "Lobut ayı" da denir. Kimi yerlerde bu ay için "Temmuz" ayı gibi "Orak ayı" dendiği de olur.

Ağustos adının İngilizce karşılığı olan "August", bir rivayete göre, Roma İmparatoru Caesar Augustus’a ithafendir. Bir rivayete göre, Augustus da, tıpkı Julius Caesar’ın ayı Temmuz gibi *(Julius’dan kaynaklanan July: Temmuz)* kendi ayının da 31 gün çekmesini istediği için Ağustos ayında 31 gün vardır. Augustus, Cleopatra’nın öldüğü zamana denk geldiği için, bu ayın, takvimde bulunduğu yere yerleştirilmesini istemiştir. Augustus bu aya adını vermeden önce **Ağustos** ayı, Mart ayı ile başlayan Roma takviminin altıncı ayı olduğu için, Latince "Sextilis" olarak adlandırılmaktaydı.
Eylül

**Eylül**, Jülyen ve Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 9. ayı olup 30 gün çeker.

## Etimoloji ve diğer isimler

Türkçede kullanılan **Eylül** isminin kökeni Arapçadır. Arapça *eylûl* (أيلول) sözcüğü, Aramice ve Süryanice kökenli olup, bu dillerde kullanılan takvimlerde yılın altıncı ayını ifade eder. Sözcük, köken olarak Akadcada hasat festivali ve bu festivalin yapıldığı ayı tanımlayan *elūlu* kelimesine dayanmaktadır.

Hristiyanlar bu aya "istavroz ayı", "haç ayı" ya da Karadeniz'de değiştirilerek "istavrit ayı" olarak telaffuz ederler. Avram Galanti Bodrumlu yaptığı araştırmalar ile *Türklük İncelemeleri* eserinde Akadlıların altıncı ayı olduğu ve "sevinçten haykırmak" anlamına geldiğini savunmuştur. **Eylül** adının İngilizce karşılığı olan "September", Latince "7" anlamına gelen "septem" kelimesinden gelir. **Eylül**, M.Ö. 153'e kadar, eski Roma takviminde 7. ay idi. Afrika kökenli Roma imparatoru Septimius Severus ile aynı anlama gelir. İbrani takvimine göre resmî yılın on ikinci ayı ve dini yılın ise altıncı ayıdır. İbrani takviminde *Elul* olarak adlandırılan Eylül ayı, dini yılın altıncı ayıdır ve Yahudi geleneğinde tövbe ve muhasebe dönemi olarak kabul edilir. Bu ay Gregoryen takvimi'nde Ağustos-Eylül aylarına düşmektedir. Eylül ayı, Doğu Ortodoks Kilisesi'nde dini yılın başlangıcını işaret eder. İsviçre'de Eylül ayına Herbstmonat, yani hasat ayı, Anglo-Saksonlar ise bu aya Gerstmonat, yani arpa ayı adını vermişlerdir.

Antik Roma'da Eylül ayı kutlamaları arasında, başlangıçta 12-14 Eylül arasında kutlanan ve daha sonra 5-19 Eylül tarihlerine kadar uzatılan *Ludi Romani* isimli festival yer alır.

## Kaynakça
Kasım

**Kasım**, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 11. ayı olup 30 gün çeker. Bir de erkek adıdır.

## Etimoloji
Türkiye'de, Atatürk devrimine değin Sümer-Babil-İbrani-Süryani-Arami Tişri den gelme ad ile **Teşrin-i Sani** olan ayın adı Cumhuriyet'ten sonra **İkinci Teşrin**, **İkinciteşrin** olarak kullanıldı, 10 Ocak 1945'te kabul edilen 15 Ocak 1945'te yürürlüğe giren ve dört ayın adlarını değiştiren yasa ile ayın adı **kasım** yapıldı.

1946 yılında, Refet Ülgen eylül ayı için ilk güz, kasım ayı içinse songüz adını önermiş; ancak bu önerisi benimsenmemiştir.

Ayın adı bir iddiaya göre Arapça *kâsim قاسم*, (bölen)'den gelmektedir, ama neyi bölmektedir? Oysa Anadolu'da, bu yasa çıkmadan yüzyıllar öncesinden beri halk yılı, **kasım**, kasım günleri ve hızır, hızır günleri diye ikiye ayırır, hızır günleri 6 Mayıs günü ile başlar ve kasım'a dek sürer.

Bir başka iddiaya göre ise, adın "koç katımı" ya da "katım ayı" olarak bilinen dönemin bu aya denk gelmesidir. T - S ses değişimi Türkçede başka kelimelerde de gözlenir.

Bu ay için kasım adının sebebi budur. Hızır, hıdır, haydar حيدر,خضر, tarihte türlü adlarla (Saint Valentine / Ermiş-Aziz Valentine, Aya Nikola / Santa Klaus/Noel Baba, Dede Korkut ...) anılan bir biçimde Bilinen vaktin günü'ne dek yaşayacak olan bir insandır, kimi inanışlar onu bir nebi/peygamber olarak sayarlar. Arapça söyleyişle Kasım قاسم, Kazım كاظم, İlyas الياس ya da İbranice Kazaam כזאם ile Ellas אללס, Alias אליאס ise Yahya Peygamber'in takma adı olarak bilinir. 6 Mayıs günü Hızır ile İlyas (Ellez)'ın buluştuğuna inanılır.

Kasım adının İngilizce karşılığı olan "November", Latince 9 anlamına gelen “novem” den gelir. Aylara bölünmemiş kış süreci, ocak ve şubat arasında bölünene kadar eski Roma takviminde kasım ayı 9. ay idi.

## Kaynakça
Aralık

**Aralık**, Gregoryen takvime göre yılın 12. ve son ayı olup 31 gün çeker.

## Etimoloji
Türkiye'de, Atatürk devrimine değin Arapçada "Ocak" anlamına gelen "kânûn كانون" sözcüğünden **Kânûn-i Evvel**, **Kanunuevvel**, **Kanunievvel**, **Kânunuevvel** olan ayın adı Cumhuriyet'ten sonra **İlk Kânun**, **İlkkânun** olarak kullanıldı; 10 Ocak 1945'te kabul edilip 15 Ocak 1945'te yürürlüğe giren ve dört ayın adlarını değiştiren yasa ile ayın adı **aralık** yapıldı.

Aralık adının İngilizce karşılığı olan 'December', Latince 10 anlamına gelen "decem"den gelir. Aylara bölünmemiş kış mevsimi, ocak ve Şubat arasında bölünene kadar eski Roma takviminde aralık ayı 10. ay idi.
Ekim

**Ekim**, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 10. ayı olup 31 gün çeker.

Türkiye'de, Atatürk devrimine değin Sümer-Babil-İbrani-Süryani-Arami ad **Tişri** den gelme **Teşrin-i Evvel** olan ayın adı Cumhuriyet'ten sonra da **İlk Teşrin**, **İlkteşrin** ya da **Birinci Teşrin**, **Birinciteşrin** olarak kullanıldı, 10 Ocak 1945 tarihinde kabul edilen 15 Ocak 1945 tarihinde yürürlüğe giren ve dört ayın adlarını değiştiren yasa ile ayın adı **ekim** yapıldı. Türkçe "ekme" eyleminden türemiş olup tarlaların sürülüp ekildiği ay anlamındadır. Anadolu'da bu ay için "Gazel ayı" dendiği de olur, "gazel" "kuru yaprak" anlamına gelir. Bu ay için "Avara" diyenler de vardır. Gagauzca gibi Türkçenin kimi lehçelerinde bu aya "kasım" denir. Bu fark; Julien yöntemi Güneş takvimi ile Gregorien yöntemi Güneş takviminin bu yüzyıl (20. yüzyıl) için 13 gün farkı olması yüzündendir. "Kasım" adı "Yahya" peygamberin takma adı olduğundan, Gagauzlar bu iki Güneş takviminin gün farkından dolayı, "kasım" adını bu aya daha yakın görmüşlerdir.

Ekim adının İngilizce karşılığı olan "October", Latince 8 anlamına gelen "octo" dan gelir. Aylara bölünmemiş kış süreci, Ocak ve Şubat arasında bölünene kadar eski Roma takviminde Ekim ayı 8. ay idi.
Saat (anlam ayrımı)

**[[Saat]]** süreyi ölçmek için kullanılan alettir. Ayrıca 60 dakikalık zaman dilimine de saat adı verilir.

**Saat** ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:

### Saat kuleleri
* Antalya Saat Kulesi, II. Abdülhamid döneminde yapılmış olabileceği tahmin edilmektedir.
* Bilecik Saat Kulesi, 1907 tarihinde inşa edildi.
* Bursa Saat Kulesi, 1906'da inşa ettirildi..
* Büyük Saat, Adana'da 1881'de yapılmış. Türkiye'nin en yüksek saat kulesidir.
* Dolmabahçe Saat Kulesi, İstanbul Dolmabahçe'de II. Abdülhamit tarafından 1890-1895 yılları arasında inşa edildi.
* İzmir Saat Kulesi, İzmir Konak meydanında 1901'de yapılmış tarihi saat kulesi.
* İzmit Saat Kulesi, 1876'da inşa edildi.
* Ladik Saat Kulesi, Samsun'un Ladik ilçesinde 1827'de yaptırıldı.
* Merzifon Saat Kulesi, 1866'da inşa edildi.
* Samsun Saat Kulesi, 1886'da inşasına başlandı.
* Yafa Saat Kulesi, İsrail'de Osmanlı döneminde dikilmiş yedi saat kulesinden biri. 1900'de temeli atıldı.
* Yıldız Saat Kulesi, İstanbul'un Beşiktaş ilçesi Yıldız semtinde 1890'da yaptırılmıştır.

### Bilim
* Saat (takımyıldız), modern 88 takımyıldızdan biridir.
* Saat Süperkümesi (Saat-Ağcık Süperkümesi), 550 milyon ışık yılı uzaklıktaki süperküme.
* Kilowatt saat, enerji birimi
* Amper-saat (**Ah**), elektriksel yük birimi

### Edebiyat
* Saatleri Ayarlama Enstitüsü, Ahmet Hamdi Tanpınar'ın bir romanı.
* Kırk Dokuz Saat Zeplin İle Havada, gazeteci ve siyasetçi Yunus Nadi'nin 1930 yılında yayımlanan gezi kitabı.

### Sinema
* 8. Saat, Cemal Gözütok'un yönettiği 1994 yapımı Türk filmi.

### Kişiler
* Beren Saat, Türk dizi ve sinema oyuncusu.

### Diğer
* Saat dilimi
* :Kategori:Saatler
Siyasi tarih

**Siyasi tarih**, devletlerden, devletlerin ortaya çıkışından, değişme, gelişme, yıkılışlarından ve devletler arasındaki siyasal ve bir dereceye kadar ekonomik ilişkilerinden söz eden tarih disiplinidir. Bu disipline özellike Batı'da uluslararası ilişkiler tarihi de denmektedir. Siyasi Tarih ile Siyaset Tarihini ya da "Türk Siyasal Hayatı Tarihi"ni birbirine karıştırmamak gerekir.

Genel olarak baktığımızda "siyasi tarih" terimi Türkçede iki kavramı içermektedir:

# Devletlerin kuruluşlarını, geçirdikleri değişiklikleri, gelişmelerini, devlet içindeki insanların, sınıfların, grupların birbirleriyle çatışmalarını ve devletlerin genel dünya tarihi ve dünya devletler mozaiği içindeki yer ve önemini inceleyen siyasi tarih. Buna İngilizcede "political history" denilmektedir.
# Bağımsız devletlerin, yani uluslararası sistemin temel birimlerinin birbirleriyle olan ilişkilerinin tarihini inceleyen siyasi tarih. Buna İngilizcede "diplomatic history" denilmektedir.

Bir tarih çalışmasının, siyasi tarih disiplinine ait olup olmadığını anlamanın yolu, kaynakçasına bakmaktır. Siyasi Tarih çalışmalarının en temel kaynağı, arşiv belgeleridir. Bu bağlamda, Dışişleri Bakanlığı Arşivleri henüz açılmadığından, Türkiye'de siyasi tarih çalışması yapanlar genellikle yabancı ülkelerin arşivlerinde araştırma yapmak zorunda kalırlar.

Türkiye'nin önde gelen siyasi tarihçileri arasında, Ahmet Şükrü Esmer, Fahir Armaoğlu, Oral Sander, Haluk Ülman, Şükrü Sina Gürel, Hikmet Özdemir, Ömer Kürkçüoğlu, Rifat Uçarol, İlber Ortaylı, Çağrı Erhan, Bilal Şimşir, Mehmet Seyitdanlıoğlu, Cemil Koçak, Ali Birinci, İsmail Soysal gibi isimler sayılabilir.

Siyasi Tarih disiplininin Batı'daki kurucusu Leopold von Ranke'dir. 20. yüzyılda, David Fromkin, Paul W. Schroeder, Rene Albrecht Carrie, A.J. P. Taylor, Nial Ferguson, E. H. Carr, Robert K. Massie, Serge Berstein, Robert Holland önemli siyasi tarih eserleri vermişlerdir.

Uluslararası İlişkiler teorisi çalışanlar Siyasi Tarih çalışmalarından büyük ölçüde yararlanırlar. Siyasi Tarih, uluslararası ilişkilercilere gerekli somut bilgi ve verileri sunar.
Penguen (anlam ayrımı)

**Penguen** ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:

* Penguen, Güney Yarımküre'de yaşayan bir kuş türüdür.
* Penguen (dergi), Türkiye'de yayımlanan bir mizah dergisidir.
* **[[Tux]]**, Linux işletim sisteminin sembolü ve maskotudur.
Eylemsizlik

**Eylemsizlik**, **süredurum** ya da **atalet**, cisimlerin hareket durumlarını koruma eğilimleridir. Burada "hareket durumu" ile anlatılmak istenen, cismin diğer bir cisme göre sabit hızla hareket etmesi veya durağan halde bulunmasıdır. Maddeler için ortak özelliktir. Newton tarafından 1. hareket yasası olarak ifade edilmiştir. Bu yasa, bir cisim üzerine etkiyen dış kuvvetlerin bileşkesi (net kuvvet) sıfır olduğu zaman cismin hareket durumunun değişmeyeceğini söyler.

Doğrusal harekette cismin eylemsizliği kütlesiyle doğru orantılıdır. Newton'un ikinci hareket kanunu olan \mathbf F = m \mathbf a bunu bize göstermektedir. Kütleleri farklı olan iki cisme aynı kuvveti uyguladığımızda, kütlesi büyük olan cisim daha yavaş hızlanır.
Düzgün dairesel harekette ise cismin eylemsizliği eylemsizlik momentiyle doğru orantılıdır. Eylemsizlik momenti büyük cisimlere açısal ivme kazandırmak daha zordur. Dairesel harekette ise

\boldsymbol{\tau}_{\mathrm{net}} = \frac{\mathrm{d}\mathbf{L}}{\mathrm{d}t} = \frac{\mathrm{d}(I\boldsymbol{\omega})}{\mathrm{d}t} = I\frac{\mathrm{d}\boldsymbol{\omega}}{\mathrm{d}t} = I\boldsymbol{\alpha}, eşitliği vardır.

*τ: Tork
*I: Eylemsizlik momenti
*α: Açısal ivme





## Kaynakça
Jeodezi

**Jeodezi** ya da **yerölçüm**, yerkürenin modellenmesiyle, yerkürede ve dış alanında dört boyutlu kesin koordinat sistemlerini tanımlayan, referans ağlarını oluşturan, mekansal bilgileri bu ağ ve sistemlerle ilişkilendiren ve zamana bağlı değişimini izleyen ve genel anlamda yerkürenin şeklini tespit ve yeryüzünü ölçme işlemlerini konu edinen bilim dalı.

Haritacılık ve topografyanın da ilkelerini içerir. Bölgelere göre değişen yerçekimi ve ayrıca dünyanın dönüşü, kutupların durumu, gel-git gibi zamana bağlı olarak farklılık gösteren olaylar, jeodezinin inceleme konularıdır.

Yerküre, kendi ekseni etrafında dönen tüm gök cisimleri gibi, dönüşünün yol açtığı merkezkaç kuvvetinin etkisi ile basıklaşarak ideal bir küreden çok az sapan görünüm kazanmıştır. "Geoit" olarak tanımlanan bu şeklin ortalama çapı 12.742&nbsp;km. dir. Kutuplar arası uzaklık ile ekvator çapı arasında, yaklaşık binde üç oranında bir basıklığa işaret eden, 43 kilometrelik bir fark bulunur.

Uluslararası standart olarak benimsenen Jeodezik Referans Sistemi 1980, () elipsoidi, Yer'in biçimine en uygun referans geometrik şekil olarak kabul edilir. Bu, yarı büyük ekseni 6.378.137 metre, basıklığı 1/298,25722 olan bir elipsoittir. Yeryüzü ya da onun bir parçası ideal olarak bu elipsoide göre ölçülür.

Ancak, gerek tarihsel alışkanlık, gerekse uygulamadaki kolaylık nedeniyle yeryüzünün topoğrafik yüksekliklerinin deniz seviyesine göre belirlenmesi, uygulamada jeoit adı verilen ve ideal bir elipsoitten farklı bir geometrik şekil tanımlamayı gerekli kılmıştır. Bunun nedeni, yerkürenin iç yapısının tümüyle homojen olmamasından kaynaklanan yerçekimi farklılıkları yüzünden deniz seviyesinin yerçekimi ivmesinin nispeten az olduğu alanlarda GRS80'e oranla daha yüksek, ivmenin daha çok olduğu alanlarda ise daha alçak olmasıdır.

**Jeoit**, yerkürenin kütleçekimi alanının, ortalama deniz seviyesine en yakın eşpotansiyel yüzeyi olarak tanımlanabilir, jeoit yüzeyi herhangi bir noktasında, çekül eğrisine diktir. Jeoidin GRS80'e göre sapması, en yüksek olduğu noktada +85 metre ile Büyük Okyanus'ta, en alçak olduğu noktada ise -106 metre ile Hint Okyanusu'nda gerçekleşir. Yüzey şekillerinin jeoide göre yaklaşık 20 kilometrelik bir aralık içinde yer aldığı görülür: en yüksek nokta 8.850 metre ile Everest tepesi, en alçak nokta ise -10.910 metre ile Mariana Çukuru'dur.

Türkiye'de jeodezi eğitimi, üniversitelerin geomatik mühendisliği, harita mühendisliği ve jeodezi ve fotogrametri mühendisliği bölümlerinde verilmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Uluslararası Jeodezi Öğrencileri Organizasyonu (IGSO, International Geodetic Student Organisation)
* Genç Haritacılar Günleri
* Dünya'nın şekli

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Türkiye Cumhuriyeti Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü resmî internet sitesi
* Türkiye Cumhuriyeti Millî Savunma Bakanlığı Harita Genel Komutanlığı resmî internet sitesi
* TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası
Arthur Cecil Pigou

**Arthur Cecil Pigou** (18 Kasım 1877-7 Mart 1959), İngiliz iktisatçısı. 1902'de Cambridge Üniversitesi'nde öğretim üyesi oldu. İktisatta "Cambridge Okulu" nun ileri gelenlerindendir.

Bilimsel çalışmalarında Marshall teorisini geliştirmeye çalışmıştır.
Genel bir değer teorisi üzerinde çalışmakla beraber marjinal fayda
teorisini çeşitli ekonomik konulara başarı ile uygulamış, diğer taraftan Klasik Okul'un serbest ticaret ilkelerinin savunucusu olmuştur.

Ekonomi tarihine "Pigou Etkisi" olarak geçen kavram, Pigou'nun istihdam hakkındaki açıklamasıdır. Pigou burada istihdam hacmi ile ücret değişimleri arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Buna göre gelir seviyesi ve ücret ödemelerine ayrılan kısmın gelire oranı aynı kalır, ücret seviyesi düşerse ülkede istihdam seviyesi artar.

Pigou, 1912 yılında yayımladığı *Servet ve Refah* adlı eserini 1920'de genişleterek *Refah Ekonomisi* adıyla çıkarmıştır. 1933'te İstihdam Teorisi'ni, 1935'te Statik Ekonomi Tahlilleri'ni yayınlamıştır.
1940'ta ise *İstihdam ve İstikrar Arasındaki İlişkiler* adlı kitabını yazmış, bunun ardından da Tam İstihdamdan Sapmalar konulu araştırmalarını bir kitapta toplamıştır.

Ayrıca kamu faaliyetlerinin optimal düzeyinin belirlenmesinde kaynakların özel ve kamu kesimi arasındaki dağılımının, düşük marjinal fayda sağlayandan yüksek marjinal fayda sağlayan üretim alanlarına aktarılmasıyla optimal üretim düzeyine ulaşılacağını ileri süren yaklaşım da 'Pigou Yaklaşımı'dır

## Ayrıca bakınız
*Pigou vergisi
İpek böceği

**İpek böceği** (***Bombyx mori***). Kelebek yumurtalarını dut yaprakları üzerine bırakır, yumurtladıktan üç dört gün sonra ölür. Baharda taze dut yaprakları üzerindeki yumurtalardan larva halinde çıkan tırtıllar sık tüylü ve siyahtır. Büyük bir iştahla devamlı dut yaprağı yerler ve dört beş defa gömlek değiştirerek bir birbuçuk ayda 7 veya 8 santime ulaşırlar. Büyüdükçe renkleri açılır ve tüyleri kaybolur. İyice büyüyüp de hücrelerine yerleşince üst dudağındaki delikten iplik halinde zamk gibi bir sıvı çıkararak kozasını yapmaya başlar. Tırtıl önce kozanın dış kısmını sonra kendi vücudunun etrafını örmeye devam eder ve görünmez olur. Eğer kendi haline bıraklırsa iki üç hafta içinde kelebek haline gelerek ördüğü kozayı parçalar ve dışarı çıkar. Bu yüzden kozayı parçalamadan kozalar sıcak suya atılır veya sıcak su buharına tutularak tırtıl öldürülür. Böylece ipek kozaları elde edilir. Bu kozalardan da tel şeklindeki ipek lifleri çıkarılıp ham ipek üretilir.

Böceğin neslinin devamı için bir kısmının kozasının gelişimini tamamlayıp kelebek olarak çıkmasına müsaade edilir. Suni ipek kavak, göknar, söğüt gibi selülozca zengin olan ağaçlardan kimyasal yollarla elde edilen liflere denir.

Suni ipek viskos metodu ile elde edilir. Belirtilen ağaçlar önce levha haline getirilir. Sonra kurutulur ve makinelere konularak lif lif parçalanır. Selüloz lifleri sac kaplarda birkaç gün bekletildikten sonra kükürtleme makinalarında 100 kilogramına 33 kilogram karbonsülfür karıştırılarak, belirli sıcaklıkta 2-3 saat bekletilir. Bu arada selüloz renklenmeye başlar istenilen beyaz renk elde edilince kükürtleme kesilir. Elde edilen madde kesilir. Sonra platin alaşımından yapılmış çok ince delikli gözlerden asitli bir banyo içine fışkırtılır. Böylece gözlerden çıkan madde iplik haline gelir ve makaralara sarılır. Asit kükürt ve serbest tuzdan temizlenen madde suni ipek olarak piyasaya sürülür. Suni ipek doğal ipek kadar dayanıklı değildir.

İpekböceği ilk defa M.Ö. 2600 yılında Çin'de beslemeye alınmıştır. Türkiye'de ipekböcekçiliği 1500 yıllık bir geçmişe sahiptir ve dut ağacının yetiştiği yerlerde yardımcı tarım olarak yapılır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
Kasa hesabı

Bir işletmede nakit hareketlerini takip etmek için açılan hesaba **kasa hesabı** adı verilir.

Bu hesabın borçlu tarafına işletmeye giren paralar, alacaklı tarafına
da işletmeden çıkan paralar yazılır. Kasa hesabı doğrudan doğruya kasa
ile ilgili ödeme ve tahsilatların kaydedildiği hesaptır.

Kasaya giren paralar kasanın borcu, kasadan ödenen veya çıkan paralar
da kasanın alacağı demektir. Buna göre hesabın borç ve alacak toplamları
birbirine eşit olursa kasada mevcut olmadığı anlaşılır. Hesabın borç toplamı
alacak toplamından fazla ise aradaki fark kasada bulunması gereken
mevcudu gösterir. Hesabın alacak toplamı ise borç toplamından fazla 
olamaz, zira kasaya giren ve çıkan paralar hesaba aynı değerler ile
kaydedildiğinden giren paradan çıkan paranın fazla olması imkânsızdır.
Salep

**Salep** ya da **sahlep** (; ), *[[Orchis]]* cinsine ait orkide türlerinin (başta *[[Orchis mascula]]* ve *[[Orchis militaris]]*) yumrularından elde edilen bir un çeşididir. Bu yumrular, glukomannan adı verilen besleyici ve nişastalı bir polisakkarit içerir. Salep unu, özellikle Bizans ve Osmanlı mutfaklarında yaygın olarak kullanıldı. Günümüzde Levant bölgesinde geleneksel bir kış içeceği olarak öne çıkar. Ayrıca çeşitli tatlıların yapımında da tüketilir. Artan talep nedeniyle Yunanistan, Türkiye ve İran'ın bazı bölgelerinde yabani orkide türlerinin yerel ölçekte yok olma riskiyle karşı karşıya kaldığı belirtilmektedir.

## Etimoloji
*Salep* kelimesi, 18. yüzyılın ortalarında Fransızca ve Türkçedeki *salep* biçimleri aracılığıyla Arapça **' () ve Yunanca **' () sözcüklerinden türemiştir. Arapça terimin, "tilki testisleri" anlamına gelen **' () ifadesinin kısaltılmış bir biçimi olduğu kabul edilmektedir. Modern Arapça sözlüklerde yer alan **' ve ** yazımları ise Türkçeden alınmış ödünç biçimlerdir.

## Tarihi

Antik Romalılar ve Antik Yunanlar, öğütülmüş orkide yumrularını içecek hazırlamak amacıyla kullanıyordu. Bu içeceklere özellikle *[[Satir|satyrion]]* ve *[[Priapos|priapiscus]]* adları veriliyordu. Adlandırmalardan da anlaşılacağı üzere, söz konusu içecekler güçlü bir afrodizyak olarak kabul ediliyordu. Paracelsus, salep hakkında kaleme aldığı bir metinde *satyrion* kökünün erkek cinsel organına benzediğini belirtti ve bu benzerlikten hareketle, bitkinin erkeklik gücünü ve cinsel isteği artırdığına inanıldığını ifade etti.

Salep, Osmanlı İmparatorluğu topraklarında yaygın olarak tüketilen bir içecekti. Genç kadınların evlenmeden önce daha dolgun bir vücuda sahip olmasını sağladığına inanılan bir "şişmanlatıcı" olarak ün kazanmıştı. Kahve ve çayın yaygınlaşmasından önce İngiltere ve Almanya'ya da ulaştı. Bu ülkelerde kahvehanelerde alternatif bir içecek olarak sunuldu. İngiltere'de *saloop* adıyla biliniyordu. 17. ve 18. yüzyıllarda İngiltere’de popüler olan bu içecek, salep tozunun suya eklenerek koyulaşıncaya kadar karıştırılmasıyla hazırlanıyordu. Daha sonra tatlandırılıyor ve portakal çiçeği suyu ya da gül suyu ile aromalandırılıyordu. 18. yüzyılda, özgün Osmanlı çeşitleri yerine "dogstones" olarak bilinen yerli İngiliz orkide köklerinin kullanımı yaygınlaştı.

## Çeşitleri

### Akdağmadeni Salebi
Akdağmadeni Salebi, 16.09.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

### Bucak Salebi
Burdur Bucak Salebi, 10.08.2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenmiş ve coğrafi işaret almıştır.

### Kahramanmaraş Salep
Kahramanmaraş bölgesinde doğal ortamda dokuz cinsin yirmibeş türü mevcuttur. Orchis palustris ve Dactylorhiza osmanica adındaki salepler yaygındır. Dünya'ta Maraş Dövme Dondurması kendi yöresinde yetişen salepten yapılmaktadır.

## Ayrıca bakınız
* Dondurma

## Kaynakça
Semaver

**Semaver** (, "kendi-demlenir"), çay demlemek ve demli çayın bardakta açılması için gerekecek sıcak suyun kaynatılmasında kullanılan ve içinde kömür (günümüzde elektrik) yanan ocağı bulunan musluklu kap.

Anayurdu Rusya veya Orta Asya olan ve özellikle Rus evlerinin çoğunda nostaljik olarak yer alan bu metal kabın ismi, Rusçadaki *sama* ve *varit* olan, yani 'kendi kendine kaynamak' anlamına gelen kelimelerden türeyerek oluşmuştur. Bakır, pirinç, tunç veya sacdan imal edilen semaverler silindir veya dikdörtgen prizması şeklinde yapılır.
Alt tarafta delikli ve ızgaralı kömür yanan kısım ve yukarıya doğru uzanan baca ile, bunun etrafında ısınan suyun bulunduğu su haznesi yer alır. Altta, su almak için musluk vardır.

## Resimler

Dosya:Samovar.silver.jpg|Semaver 
Dosya:Samovaro2.JPG|Elektrikli semaver
Dosya:Semaverandtea.jpg|


## Ayrıca bakınız
* Çaydanlık

## Kaynakça
Ordino

**Ordino**, Konşimentoda yazılı malların kısım kısım çekilebilmesini temin etmek üzere hazırlanan emir veya talimattır. Bir malı yükleme veya boşaltmadan önce vapur ve nakliye acentelerinden kaptana ya da nakliyeciye hitaben bir ordino (emir mektubu) verilir. Buna "teslim emri" de denir. Malı yükletecek veya boşaltacak olan mal sahibi bu ordino ile vapurun kaptanına ya da nakliyeciye başvurarak işlemin tamamlanmasını sağlar. Mal noksansız yüklendikten sonra kaptan ordino yerine mal sahibine konşimento adlı bir belge verir. Ordino aynı zamanda eski 1615 sayılı Gümrük Kanununa göre konşimentoya karşılık eşyanın çekilmesi için talimat idi. Ancak 2000 yılında yürürlüğe giren 4458 sayılı **Türk Gümrük Mevzuatı** zorunlu uygulamasına göre ordino kaldırılmış yerine konşimentonun ibrazı esası getirilmiştir.

## Kaynakça
Vilfredo Pareto

**Vilfredo Frederico Damaso Pareto** (15 Temmuz 1848, Paris &ndash; 19 Ağustos 1923, Cenova), İtalyan iktisatçı ve sosyolog.

Fizik ve matematik öğrenimi gördükten sonra 1869'da Torino Teknik Üniversitesi'nde fizik doktorası aldı. Demir çelik sanayisinde çalıştı ve ekonomik konularda makaleler yazdı. 1874'te Coğrafya Akademisi'ne seçildi ve 1877'den itibaren ekonomik teorilerle ilgili eserlerini yayınlamaya, 1894'te Lozan Üniversitesi'nde Leon Walras'dan boşalan ekonomi politik kürsüsünde ders vermeye başladı.

1912'ye kadar iktisadi konularda yazan Pareto, Walras'la birlikte Lozan Ekolü'nün kurucusu olarak bilinir. İktisat Teorisi'ne matematik analiz metotlarını uygulamıştır. Maliyetler, üretim ve değer teorilerine yeni anlayışlar getirmiştir. Zaman ve mekana bağlı olmaksızın bütün ülkelerde gelir dağılımını gösteren eğrilerin üst kademelerindeki eğiminin hep aynı kaldığını ifade eden Pareto Kanunu'nu tanımlamıştır.

## Eserleri
* *Seçkinlerin Yükselişi ve Düşüşü* (1901) ISBN 975-8717-14-6
* *Sosyalist Sistemler* (1902-1903)
* *Ekonomi Politik Elkitabı* (1906)
* *Genel Sosyoloji Dersleri* (1916)

## Ayrıca bakınız
* Pareto verimliliği

## Dış bağlantılar
Pareto Prensibi Örnek Uygulaması
Platform oyunu

**Platform oyunu**, kullanıcının ekrandaki hareketli karakteri (kahramanı) çeşitli düzlemler (platformlar) arasında koşarak, zıplayarak veya tırmanarak ilerlettiği iki boyutlu bir video oyunu türüdür. Bilgisayar oyunları tarihinde önemli bir yer tutan platform oyunları genelde oyuna konu olan kahramanın çeşitli engeller üzerinden geçirilerek bölümün tamamlanması ve bir sonraki bölüme geçilmesi üzerine kurulmuş bir algoritmaya dayanır. Bu tip oyunlarda kahramanın karşısına çıkan düşmanlar çeşitli silahlar yardımıyla veya düşmanın üzerinde zıplanarak alt edilir.

En çok bilinen platform oyunu Super Mario Kardeşler'dir. Nintendo firmasının geliştirdiği bu oyunda kahramanlar Mario ve Luigi adında iki su tesisatçısı kardeştir. Genelde bu tip oyunların bölüm sonlarında oyuncuyu daha büyük ve yenilmesi zor bir düşman bekler, fakat bu düşman oyunun en son bölümünün bitişinde de ortaya çıkabilir. Platform oyunları oyuncuya genelde birkaç hak (veya can) verir fakat genellikle oyun içerisinde fazladan hak elde etmek mümkündür. Ayrıca bazı oyunlarda çoğunlukla kalp simgesiyle veya birbiri ardına sıralanmış düz çizgiyle gösterilen enerji göstergesi de yer almaktadır. Bu gösterge sıfıra ulaştığında oyuncu bir hakkını kaybeder.

Bilgisayar ve görüntü işlemcilerinin gelişimiyle beraber 1994 yılından sonra bu tür oyunların TV ve bilgisayar için üretimi önemli ölçüde azalmıştır. Bu tarihten itibaren oyun piyasasında daha çok yüksek performanslı işlemciye ihtiyaç duyan ve 3 boyutlu grafiklere sahip oyunlar hakim olmuştur. Bu gelişmeler sonucu büyük ekranlardaki yerini 3 boyutlu oyunlara bırakan platform oyunları varlığını el konsollarında sürdürmektedir.

Bilinen bazı platform oyunları şunlardır: 
* Super Mario Brothers 
* Sonic the Hedgehog 
* Rayman
* Giana Sisters 
* Chuck Rock 
* Little Big Planet
* Donkey Kong Country
* Prince Of Persia 
* Yoshi's Island 
* Shadow the Hedgehog 
* Kirby 
* Transformice

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Commodore/Amiga ve nostaljik sistemler sitesi(Türkçe) 
* Bilgisayar Müzesi Sitesi
Kromatografi

**Kromatografi**, bir karışımın bileşenlerini, bunlara seçimsel ilgi gösteren iki ya da daha çok evreden sistemler arasında farklı göçlerine bakarak tanımak, gerektiğinde niceliklerini belirlemek amacıyla yapılan ve ayırma işlemine dayanan analitik yöntemdir.

Kromatografi terimi başlangıçta, örneğin bitkisel pigmentlerde olduğu gibi cisimleri renklerine göre ayırma oluşmuş işleminden kaynaklandı, ama zamanla uygulama alanı oldukça genişledi. Kromatografi günümüzde son derece duyarlı ve etkin bir ayırma yöntemi olarak kabul edilmektedir.
Duruma göre iki temel mekanizma uygulanır;
* Bileşikler ya iki sıvı evre arasında paylaşılır (bu durumda dağılım ya da paylaşım kromatografisinden söz edilir)
* Hareket halindeki bileşikler durağan katı bir evre yüzeyine bağlanır (bağlar yüzeysel ve fiziksel bir nitelik taşıdığında yüzde tutma kromatografisinden[tersinir bağ, bileşiğin bütünlüğünün korunması], buna karşılık hareketli ve yüzde tutulan bileşikler arasında gerçek kimyasal bağlar oluştuğunda iyon değişimi kromatografisinden söz edilir).

Kimyasal ve fiziksel özellikleri birbirine çok yakın olan bileşiklerden oluşan karışımları damıtma ve ayrımsal kristallendirme ile birbirinden ayırmak zor olabilir. Bu tür maddeler için çeşitli kromatografi yöntemleri kullanılarak başarılı ayrımlar yapılabilir.

Kromatografi, bir karışımın gözenekli bir ortamda, hareketli bir çözücü etkisiyle, karışım bileşenlerinin farklı harkeketleri sonucu birbirinden ayrılması olgusuna dayanır. Hareket eden faza hareketli faz, bahsedilen gözenekli ortama ise adsorban veya sabit faz denir.

Kromatografi olayında adsorpsiyon, dağılma ve değiştirme kuvvetleri rol oynar. Bu kuvvetlere göre de farklı kromatografik yöntemler farklı gruplarda toplanırlar.

## Kromatografi türleri
# Adsorpsiyon Kromatografisi (Moleküllerin katı bir yüzeye yapışması, tek molekül tabakasından oluşan bir yüzey tabakasının oluşması)
## Sıvı - Katı: Kolon ve İnce Tabaka Kromatografisi
## Gaz - Katı: Gaz Kromatografisi (GSC)
# Dağılma Kromatografisi
## Sıvı - Sıvı: Kolon ve Kâğıt Kromatografisi
## Gaz - Sıvı: Kolon ve Gaz Kromatografisi (GLC)
# İyon Değiştirme Kromatografisi
# Jel Filtrasyon (Moleküler eleme) Kromatografisi
# İyon çifti Kromatografisi
# Afinite Kromatografısı

## Dış bağlantılar
* https://web.archive.org/web/20161019153215/http://www.analitik.hacettepe.edu.tr/Demolar/kromatografi.pdf
* http://www.bekircol.com/biyokimyalab/kromatografi.pdf 
* https://www.ogu.edu.tr/images/birimduyuru/20091223153619.doc 
* http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Kromatografik%20Analizler.pdf 
* https://bys.trakya.edu.tr/file/open/20607229 
* https://web.archive.org/web/20170110171940/http://cevre.erciyes.edu.tr/dosyalar/dokumanlar/1.D%C3%B6nem%20deney%20f%C3%B6yleri/kromotografi.pdf
Şu'ara Suresi

**Şu'ara Suresi** (Arapça: **سورة الشعراء**, Sūretu'ş Şuarā'a) Kur'an'ın 26. suresidir. Sure, tamamı da 19. cüzde yer alan 227 ayetten oluşur.

Sure ismini, 224. ayette geçen ve şairler anlamına gelen “eş-Şu’ara” kelimesinden almıştır. Mekke döneminde indirildiğine inanılır.

## Konuları
Surede Tanrı'dan Rahmân olarak bahsedilir. Ayrıca şairlerin kötülüğünden ve yalancı oluşlarından bahsedilmesinin yanında Musa, Harun, Firavun mücadelesi, İbrahim, Nuh, Hûd, Salih, Lut ve Şuayb gibi peygamber kıssaları anlatılmaktadır. Paganların, Kur'an'ın vahiy dışı bir kaynağa dayalı olduğu iddialarına karşılık, onun bir vahiy eseri olduğu vurgulanmakta, söz konusu kaynakların Kur'an üzerinde hiçbir etkisinin bulunamayacağı ifade edilmektedir.

## Kaynakça
Neml Suresi

**Neml Suresi** (Arapça: **سورة النّمل**) Kur'an'ın 27. suresidir. Sure 93 ayetten oluşur.

İki kez besmele geçen tek sure Neml suresidir.

Sure ismini 18. ayetinde Süleyman'ın ordusunun geçeceği karınca vadisindeki karıncaların konuşmalarının anlatıldığı **[[karınca]]** anlamına gelen **neml** kelimesinden almıştır.

*Nihayet karınca vadisine geldikleri vakit bir karınca, "Ey karıncalar! Yuvalarınıza girin, Süleyman ve ordusu farkına varmadan sizi ezmesinler" (18. ayet meali)*

Mekke'de indirildiğine inanılır.

Neml suresi'nde namaz, zekât, ahiret hayatı gibi konulardan bahsedilir. Musa, Davut, Lut ve Salih'in hikâyeleri kısaca Süleyman ve Belkıs'ın hikâyesi ise ayrıntılı olarak anlatılır. Surede geçen Dabbe kelimesi ile ilgili değişik yorumlar yapılmıştır.

## Ayrıca bakınız
* Belkıs
* Süleyman
* İslam mitolojisi

## Kaynakça
Suat Yıldırım

**Suat Yıldırım** (d. 1941, Ergani, Diyarbakır),Kur‘an Meali yazarı, ilahiyat profesörü.

## Özgeçmişi

Babası Mehmet Zeki Yıldırım, dedesi Hacı Hüsnü Yıldırım, Ergani müftülüğü yapmış zevat arasındadır. Anne tarafından dedesi Mustafa İnal Osmanlı dönemi mutasarrıflarından, onun babası Kavasbaşılardan Hacı İbrahim, Osmanlı dönemi A'yan (Senato) âzalarındandır. 1964'te Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nden mezun oldu. 1964-1965'te kısa süre Edirne müftülüğünde bulunup iki yıl yedek subay olarak askerlik görevini müteakip Diyanet İşleri Başkanlığı müfettişliği yaptı (1967-1968). 1968'de Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde Arap Dili ve Edebiyatı asistanlığına başladı. 1970-1971 yıllarında bir müddet Bağdat'ta incelemede bulundu.

1973'te "Peygamberimizin Kur'an’ı Tefsiri" konulu doktora tezini tamamladı. 1977'de Tefsir doçenti unvanını alarak 1977-1987 döneminde Erzurum Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir Anabilim Dalı Başkanlığı yaptı. 1974-1975 döneminde Paris Sorbonne Üniversitesi'nde incelemeler yaptı. 1987-1988 yıllarında Suudi Arabistan'da Medine İslam Üniversitesi, Tebliğ Fakültesinde sözleşmeli profesör olarak lisans ve lisansüstü dersleri okuttu. Daha sonra Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir profesörlüğüne tayin edilip 1989-1993 döneminde burada Tefsir Anabilim Dalı Başkanlığı görevini ifa etti. 1993-1995 döneminde üç yıl Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dekanlığı yaptı. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinde öğretime devam ederken oradan izinli olarak 1998-2000 döneminde Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yaptı. Evli olup üç kız babasıdır.

Gülen cemaati ile iltisaklı olduğu gerekçesiyle, Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı tarafından terör suçlusu olarak kırmızı liste de aranmaktadır.

## Kitapları

* *Peygamberimizin Kur'anı Tefsiri* (1983)
* *Kur'an’da Ulûhiyyet* (1987)
* *Kur'an İlimlerine Giriş* (1983-1987)
* *Kur'an-ı Kerim ve Fennî Keşifler* (1990)
* *Fatiha ve En'am Sûrelerinin Tefsiri* (1989 ve 1993)
* *Mevcut Kaynaklara Göre Hıristiyanlık* (1988 ve 1997)
* *Kur'an-ı Hâkim ve Açıklamalı Meali. Tefsire Giriş* (2001).
* *Tevrat, İncil, Kur'an-ı Kerim ve Bilim* (1981).
* *En Mühim Mesaj: Kur'an* (1985 ve 1995)
* *Tefsir-i Kebir Tercümesi* (1987-1995)
* *Le Coran avec la Traduction Française* (1997).

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* https://www.odatv4.com/makale/odatv-den-bayram-bombasi-ilk-kez-okuyacaksiniz-feto-ciftliginde-olum-hazirligi-244217 
* https://www.aa.com.tr/tr/15-temmuz-darbe-girisimi/feto-elebasi-gulenin-ev-arkadasi-suat-yildirim/2056554 
* https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/diyanet-arsivi-temizleyememis-islam-ansiklopedisinde-feto-kalintilari-1742008 
* https://www.takvim.com.tr/guncel/2016/08/20/fetocunun-kuran-mealinde-bizans-haritasi 
* https://www.sakaryayenihaber.com/haber/6784457/fetoyu-sau-ilahiyata-o-yerlestirdi
Nobel Fizik Ödülü

**Nobel Fizik Ödülü**, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından her yıl Stokholm'de Alfred Nobel'in ölüm günü olan 10 Aralık'ta verilir. Bu ödül, Alfred Nobel'in 1895 yılında isteği ile başlatılan ve 1901 yılından beri devam eden 5 Nobel Ödülü'nden birisidir. Diğer kategoriler; Nobel Kimya Ödülü, Nobel Edebiyat Ödülü, Nobel Barış Ödülü, Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'dür. İlk Nobel Fizik Ödülü, x-ışını keşfinden dolayı sunduğu üstün hizmetlerden dolayı Alman Wilhelm Conrad Röntgen'e verilmiştir.

## Ödülün verilmesi
En fazla üç adaya veya iki bilimsel çalışmaya verilir.

## Ödülü kazananlar

* Ödülü ilk kez kazanan 1901 yılında Alman Wilhelm Conrad Röntgen olmuştur.
* Şu ana kadarki en genç ödül kazanan 25 yaşında ödüle layık görülen William Lawrence Bragg'tır. (1915).
* Şu ana kadarki en yaşlı ödül kazanan ise 96 yaşında kazandığı ödülle Arthur Ashkin'dur (2018).
*Albert Einstein; Nobel Fizik Ödülü'nü sanılanın aksine Genel Görelilik ve Özel Görelilik kuramları sayesinde değil, fotoelektrik etki üzerine yaptığı çalışmalar sayesinde kazanmıştır. (1921)
* John Bardeen iki kez ödülü alan tek kişidir (1956 ve 1972); Marie Curie ise Nobel Fizik Ödülü (1903) yanı sıra Nobel Kimya Ödülü'nü de kazanmıştır (1911).
* 2018 yılına kadar ödülü kazanan 209 kişi arasında yalnızca üç kadın vardır. Bunlar Marie Curie, Maria Goeppert-Mayer ve Donna Strickland'dır. Bu özelliği ile Nobel Fizik Ödülü kadınlara en az verilen Nobel ödüllerinden biridir (2017 yılına kadar Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmış yalnızca bir kadın vardır).
* Marie ve Pierre Curie karı-koca olarak 1903 yılında ödülü kazandılar (kızları Irène Joliot-Curie ise 1935 yılında kocasıyla beraber Frédéric Joliot Nobel Kimya Ödülünü kazandı).
* Şu ana kadar 4 kez baba ve oğul bu ödülü kazandı: William Bragg ve Lawrence Bragg (1915), Niels Bohr (1922) ve Aage Niels Bohr (1975), Manne Siegbahn (1924) ve Kai Manne Siegbahnn (1981) ve Joseph John Thomson (1906) ve George Paget Thomson (1937)
* 2018 yılı itibarıyla 47 kez ödülü bir kişi kazandı (en son 1992 yılında Georges Charpak). 35 kez iki kişi ve 37 kez ise 3 kişi ödülü paylaştı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Nobel Fizik Ödülü
* The Nobel Prize in Physics 1921 (İngilizce)
* Nobel Fizik Ödülleri  (Türkçe)
Hale Gür

**Hale Gür**, (d. 1951; İzmir) Türk halk müziği ses sanatçısıdır.

1951'de Kemalpaşa'lı bir ailenin çocuğu olarak İzmir'de doğdu. İlkokuldan sonra ortaokulu Kız Meslek Lisesi'nde okudu. Daha sonra bu lisenin yüksek okul olarak devamı sayılabilecek Ankara Kız Teknik Öğretmen Okulu'nun sınavını kazanmasına rağmen okulun Ankara'da olması nedeniyle babası tarafından bu okula gönderilmedi.

Ege Üniversitesi'nin iki yıllık Sekreterlik Okulu'na devam etti ve buradan mezun oldu. 1970'te memur olarak girdiği TRT'de kazandığı sınavdan sonra 1974'te ses sanatçısı olarak görev yapmaya başladı. Talip Özkan'dan dersler aldı. Hâlen İzmir Radyosu'nda ses sanatçısı, koro şefi ve merkez repertuvar kurulu üyesi olarak görev yapmaktadır.

## Kaynakça
* Türkülere Gönül Verenler - Hale Gür
Talip Özkan

**Talip Özkan** (1939, Denizli - 27 Mayıs 2010, İzmir), Türk halk müziği sanatçısıdır. Lise yıllarındayken Acıpayam'da Muzaffer Sarısözen'le tanıştı. 1957'de yüksek öğrenimi için geldiği Ankara Radyosu'nda Yurttan Sesler Korosu programlarında yer aldı ve ardından sınavları kazanarak kadrolu sanatçı oldu. 1960 yılında İstanbul Radyosu'na geçiş yaptı.

20 yıla yakın TRT'de çalıştıktan sonra 1977'de Paris'e yerleşti. Paris Konservatuvarı'ndaki eğitmenliğinin yanı sıra Paris Üniversitesi'nde (Université de Paris, VIII, Nanterre 19) etnomüzikoloji alanında doktora çalışmasını yürüttü. Rotterdam Konservatuvarı'nda ders verdikten sonra emekliye ayrıldı.

Yurt dışında pek çok albüm dolduran sanatçı, uzun yıllar Paris'te yaşamış ve çalışmalarını (yeni) türküler derleyerek ve özel ders vererek sürdürmüştür. Türk halk müziğine çok sayıda derleme kazandıran ve müzisyen eğiten Özkan kendine özgü bağlama çalış tekniğiyle de birçok bağlamacıya örnek olmuştur.

Cenazesi 29 Mayıs 2010 tarihinde İzmir Alsancak Hocazade Camii'nde öğleyin kılınan cenaze namazıyla Urla İskele Mezarlığı'na defnedilmiştir.

## Albümleri

* Mysteries Of Turkey (Türkiye Anıları), 1986, Music Of The World
* The Dark Fire (Kara Yangın), 1992, Axiom
* Turquie, L'art vivant de Talip Özkan, 1993, Ocora Radio France
* L'art du tanbur, 1994, Ocora Radio France
* Yağar Yağmur, 1997, Kalan Müzik

## Katkıda bulunduğu albümler
* İlk, Aksak, 1995, Ada Müzik
* Nafile, Aksak, 1996, Ada Müzik
* Yaren, Özay Gönlüm, Anadolu Müzik
* tayfun ararat, 1987, ağrı dağı efsanesi, kalan müzik

## Dış bağlantılar
* Türkülere Gönül Verenler
* Talip Özkan'ın Yaşamöyküsü
LFS

**Sıfırdan Linux** (**LFS** *Linux From Scratch*), kendi Linux işletim sisteminizi geliştirme projesidir. Aslında LFS bir dağıtım değil uzmanlar ve öğrenciler için Çekirdekten bir Linux sistemi ortaya çıkarma projesidir.
LFS projesi'nin kitabı başta Gerard Beekmans olmak üzere pek çok geliştirici tarafından yazılmıştır. Son çıkan tam sürümü 12.0'dır.

## Dış bağlantılar
* Linux From Scratch
*Linux From Scratch , Türkiye/Türkçe sitesi.
Eğitimin tarihsel değişimi

Eflatun'un kurduğu "Akademia" (Akademi) bilinen ilk uzman yetiştirme kurumudur. Günümüzde Akademia yeryüzündeki ilk üniversite olarak kabul görür. Eflatun'un öğrencisi ve uzmanlık eğitimi öncesindeki baz eğitimin yetersiz olduğunu öngören Aristoteles ise bir dönem sonra Eflatun ile yollarını ayırarak "Lyceum" (Lise) 'yi kurar. Lise eğitimin o dönemdeki başlıca amacı, o dönemde öğrenilmiş olması varsayılmasına rağmen baz eğitimi tekrar sunmak ve hatırlatmak; uzmanlık öncesinde genel kültür dersleri vermektir. Bu vesile ile, Aristo Politika da başta olmak üzere birçok konuda konuya düz mantık ile bakarak açıklamış ve halen uzmanlık adayları için müthiş bir eğitim kaynağı olmuştur. Geleneksel eğitim sırasıyla;

* Anaokulu 
* İlkokul
* Ortaokul
* Lise
* Üniversitede verilmektedir.