Finlandiya'da nükleer enerji

2023 itibarıyla, Finlandiya'da çalışır durumda olan hepsi Baltık Denizi kıyılarında bulunan iki santralde bulunan beş nükleer reaktörü bulunmaktadır. Nükleer enerji, 2020'de ülkenin elektrik üretiminin yaklaşık %34'ünü sağladı. Finlandiya'daki ilk araştırma nükleer reaktörü 1962'de, ilk ticari reaktör ise 1977'de işletmeye alındı. Beşinci reaktör Nisan 2023'te faaliyete geçti.

Finlandiya'nın nükleer reaktörleri, 2010'larda ortalama %95 kapasite faktörü ile dünyanın en verimli reaktörleri arasındadır.

## Çalışan enerji santralleri

### Reaktörler

### Loviisa Santrali
Güney kıyısında ( Finlandiya Körfezi ) Loviisa'da bulunan tesis, Sovyet Atomenergoexport  tarafından inşa edilen ancak Batılı enstrümantasyon, muhafaza yapıları ve kontrol sistemleri ile donatılmış iki VVER -440 basınçlı su reaktöründen oluşuyor. Tesisin sahibi ve işletmecisi Fortum'dur . 1977 ve 1980'de başlayan santralde şu an her reaktörü 507 MW enerji üretmekte. 26 Temmuz 2007'de, 2015 ve 2023'ten önceki güvenlik incelemelerine bağlı olarak, birimleri 2027 ve 2030'a kadar işletmesi için Fortum'a yeni lisanslar verildi 

### Olkiluoto santrali

Olkiluoto tesisi, Teollisuuden Voima'ya (TVO) aittir ve Rauma yakınlarında, batı kıyısındaki Eurajoki'de yer almaktadır. Şu anda her biri 890 MW'lık iki kaynar su reaktörüne sahiptir. İsveç şirketi Asea-Atom (ABB ) tarafından inşa edildiler ve 1978 ve 1980'de çalışmaya başladılar.

Areva, Olkiluoto tesisinde 8,5 milyar euro'yu geçen maliyetle üçüncü bir reaktör inşa etti. Bu EPR reaktörü 1.600 MW güç çıkışına sahiptir. Başlangıçta 2009'da üretime başlaması planlanan reaktör 14 yıl ertelenip Nisan 2023'te düzenli elektrik üretimi başladı 

## Yönetmelik ve güvenlik
1987 Nükleer Enerji Yasası uyarınca, Finlandiya Ekonomi ve İstihdam Bakanlığı, nükleer enerji işletmesinin denetiminden ve atık bertarafından sorumludur.

Radyasyon ve Nükleer Güvenlik Kurumu (STUK), düzenleme ve denetlemeden sorumludur. STUK, Sosyal İşler ve Sağlık Bakanlığı'na bağlıdır ve önemli konularda bir Nükleer Güvenlik Danışma Komitesi tarafından desteklenmektedir.

### Yeni reaktörlerin lisanslanması
Finlandiya'da yeni bir nükleer enerji santralinin lisans alması dört ana adımdan oluşmaktadır. Öncelikle, lisans adayının bir çevresel etki değerlendirmesi hazırlaması gerekir. İkinci aşamada, Finlandiya hükümetine başvurur. Karar Finlandiya hükümeti tarafından verilir ve ardından parlamento kararı onaylamak için oy kullanır. Bu aşamada belediyenin belediye meclisinin veto hakkı vardır ve projeyi durdurabilir. Üçüncü adım yapı ruhsatı, dördüncü adım ise işletme ruhsatıdır. Bu lisanslara devlet karar verir, ancak güvenlikle ilgili açıklama STUK tarafından yapılır ve STUK'un lisanslar üzerinde veto hakkı vardır. İşletme ruhsatı her zaman belirli bir süre için verilir. STUK, emniyeti sağlamak amacıyla gerektiğinde bir nükleer santralin işletimini durdurabilir.

## Nükleer yakıt
2009'da Finlandiya, nükleer yakıtını İsveç (%40), Rusya (%18), Almanya (%2) ve diğer ülkelerden (%40) ithal etti. 2006 yılında diğer yakıt kaynağı ise İspanya idi.

Talvivaara Maden şirketi 20 Nisan 2010 tarihinde uranyum madenciliği izni için başvurdu  Bu, Finlandiya tarihindeki ilk uranyum uygulamasıydı. Ticaret Bakanlığı'na göre, başvuruya ilişkin ÇED süreci 31 Mart 2011 tarihine kadar devam edecekti. Ancak 31 Mart'ta tamamlandır. Talvivaara, Şubat 2011'de uranyum madenciliği haklarını 2027 yılına kadar Kanadalı Cameco şirketine sattı.

## Nükleer atık

Loviisa Nükleer Santrali'ndeki kullanılmış yakıt, başlangıçta yeniden işlenmek üzere Sovyetler Birliği'ne gönderiliyordu. Mayak nükleer yakıt yeniden işleme tesisindeki 1957 Kyshtym felaketi haberinin 1976'da kamuoyuna duyurulmasından sonra, bu seçenek artık kabul edilebilir olmaktan çıktı. Finlandiya Nükleer Enerji Yasası, 1994 yılında Finlandiya'da üretilen tüm nükleer atıkların Finlandiya'da bertaraf edilmesini veya gömülmesini gerektirecek şekilde değiştirilmiştir.

2000 yılında Olkiluoto'daki Onkalo kullanılmış nükleer yakıt deposu, dünyanın ilk nükller yakıt derin jeolojik deposu olması için seçildi. Loviisa ve Olkiluoto tesislerinden kullanılmış yakıtı depolayacaktı.

## Kaynakça