Zar Amir Ebrahimi

**Zehra Amir Ebrahimi** (d. 9 Temmuz 1981), İran asıllı Fransız  aktris, yapımcı ve yönetmendir. Cannes Film Festivali En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü ve En İyi Kadın Oyuncu Robert Ödülü'nü kazandığı polisiye gerilim filmi *[[Kutsal Örümcek|Holy Spider'da]]* (2022) gazeteci Arezoo Rahimi rolüyle uluslararası üne kavuşmuştur.

Amir Ebrahimi aynı zamanda BBC'nin yapımcısı ve sunucusudur ve BBC World'ün Farsça şubesi için bir kültür programını yönetmektedir. 2022'de BBC'nin *[[100 Kadın (BBC)|100 Kadın]]* listesinde dünyanın ilham veren ve yılın etkili kadınlarından biri olarak yer aldı.

## Önceki yaşamı
Zahra Amir Ebrahimi, 9 Temmuz 1981'de İran'ın Tahran şehrinde doğdu. Azad Üniversitesi'nde tiyatro okudu ve profesyonel kariyerine kısa filmler çekerek başladı.

Akıcı bir şekilde Farsça, Peştuca, İngilizce ve Fransızca konuşmaktadır ve temel düzeyde Arapça, Almanca ve İtalyanca bilmektedir.

## Kariyeri
**1999–2004: Kariyer başlangıçları**

Amir Ebrahimi kariyerine henüz on sekiz yaşındayken ilk kısa filmi *Khat'ı* (2000) yöneterek başladı. Aynı yıl 19. Fecr Tiyatro Festivali'nde sahnelenen Reza Keshavarz'ın *Su* adlı oyununda rol aldı.

Amir Ebrahimi, 2001 yılında Mohammad Nourizad'ın yönettiği *Waiting'de* Mohammad Ali Keshavarz ile birlikte ilk uzun metrajlı filmini yaptı. Aynı yıl Téhéran Niavaran Kültür Merkezi'nde Ayat Najafi'nin *Uykulu Öğlen* adlı oyununda oynadı.

2003 yılında Amir Ebrahimi iki oyunda rol aldı, Rahman Seifi Azad'ın *Cehennemde Buluşması* ve Reza Hadad'ın *Tüm Hikayeleri Hatırlayabilecek Kimse Yok* . Her ikisi de 22. Fecr Tiyatro Festivali'nde sahnelendi. *Tüm Hikayeleri Hatırlayabilen Yoktur,* Hamburg'daki Lakoon Tiyatro Festivali'nde de sahnelendi.

2004'te *Help Me*, *Like a Stranger* ve *Vow* adlı üç televizyon projesinde rol aldı. Televizyon dizisi olan ilk ikisini Ghasem Jafari yönetti ve televizyon filmi olan sonuncusu Mehrdad Khoshbakht tarafından yönetildi. Üç proje de farklı ağlarda yayınlandı.

**2006: ''Nargess'' aracılığıyla yükselen popülerliği**

2006'da Amir Ebrahimi, Sirous Moghaddam'ın yönettiği hit televizyon dizisi *[[Nargile (TV Dizisi)|Nargess'te]]* rol aldı. Dizi yılın en başarılı dizilerinden biriydi ve yayınlandığı dönemde Amir Ebrahimi çok sevildi. Dizi daha sonra En İyi Televizyon Dizisi dalında Hafız Ödülü'nü kazandı. Aynı yıl Amir Ebrahimi, Mojtaba Raie'nin yönettiği, Homayoun Ershadi ve Mahmoud Pakniat ile birlikte eleştirmenlerce beğenilen drama filmi *Trip to Hidalou'da* rol aldı. Filmin prömiyeri 34. Fecr Film Festivali'nde yapıldı ve En İyi Sanat ve Deneyim Filmi ödülünü kazandı.

*Nargess'in* son bölümünün yayınlanmasından aylar sonra, Amir Ebrahimi'nin yer aldığı iddia edilen ev yapımı bir seks kasetinin internete sızdırılmasıyla ulusal bir skandalın merkezi haline geldi. Skandal nedeniyle 10 yıl boyunca İran film ve televizyonlarında oynaması yasaklandı. *Hidalou Gezisi'nin* de skandal nedeniyle gösterimi yasaklandı ve bir daha yayınlanmadı.

**2008–2019: Göç ve yeni projeleri**

Amir Ebrahimi hapse girme tehlikesiyle karşı karşıya kaldıktan sonra İran'dan kaçtı ve 2008'de Fransa'nın Paris kentine taşındı. Göç etmesinden aylar önce, prömiyeri 65. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde yapılan, Altın Palmiye ödüllü yönetmen Abbas Kiarostami'nin 2008 yapımı *[[Şirin (film)|Shirin]]* filminde küçük bir rolü vardı.

2009 yılında Fransa'da Shabnam Tolouei ile birlikte Mohamad Rezaierad'ın *Silent Taheregan's Dream adlı* oyunuyla oyunculuk kariyerine başladı.

2010 yılında Amir Ebrahimi, Grenoble'daki Théâtre Pentu et Parole Avalancheuse, Théâtre de l'Épée de Bois ve Festival de l'arpenteur'da Tinouche Nazmjou'nun *Kadınların Sesi / Kan Sesi adlı* oyununda rol aldı.

2011'de Wesley Eremenko-Dodd'un yönettiği ve BBC World Service tarafından yayınlanan *Great Persians* adlı televizyon belgeselinde rol aldı.

2012 yılında Salle Ayad Paris'te Ebrahim Makki'nin *Korku ve Umut Ülkesi adlı* oyununda rol aldı. Ayrıca La Compagnie des Miraages'da Hamid Djavdan'ın *Little Red Boy* (2014–2015) adlı oyununda rol aldı.

2015 yılında Amir Ebrahimi, İranlı yönetmenler Mohammad Reza Kalani ve Karim Lakzadeh'in yönettiği *Anneme Bir Hatıra* ve *Jila* adlı iki kısa filmde rol aldı ve prömiyeri 2015 Fribourg Uluslararası Film Festivali'nde yapıldı. Ayrıca 2015'ten 2017'ye kadar Arte'nin *Silex and the City* filminde seslendirme yaptı 

İlk başrolünü İsveç drama filmi *Bride Price vs.* Reza Rahimi'nin yönettiği *Democracy* (2016). Filmdeki performansıyla 2018 Nice Uluslararası Film Festivali'nde Yabancı Dilde Filmde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kazandı ve iki aday daha aldı.

2017'de Ali Soozandeh'in yönettiği, rotoskopik tekniği kullanan ve prömiyeri 2017 Cannes Film Festivali'nde Uluslararası Eleştirmenler Haftası bölümünde gösterilen Alman-Avusturya filmi *[[Tahran Tabu|Tehran Taboo'da]]* Sara'yı canlandırdı.

Amir Ebrahimi, 2018 yılında dört televizyon projesinde çalıştı. 2018'den 2020'ye kadar Arte'nin animasyon televizyon dizisi *50 Shades of Greek'de* Siri Perse ve Ishtar'ın seslendirmesini yaptı  BBC Dünya Servisi ve BBC Farsça için *Amir Naderi'nin yazdığı Amir Naderi* ve *Kahani's Cinema* adlı iki televizyon belgeseli yönetti. 2018'deki son televizyon projesi, Arte'nin beş İranlı yönetmen tarafından yönetilen *Tahran'da Bir Gün* adlı televizyon belgeseliydi.

Amir Ebrahimi, 2019 yılında kendi yapım şirketi Alambic Production'ı kurdu. Aynı zamanda BBC için yapımcı ve sunucudur ve BBC World'ün Farsça şubesi için bir kültürel programı denetler.

2019 yılında bir kısa film ve bir televizyon programı olmak üzere iki uzun metraj filmde rol aldı. Xavier de Choudens'in yönettiği, prömiyeri 2019 L'Alpe d'Huez Film Festivali'nde yapılan Fransız filmi *Adopt a Daddy'de* Farzaneh Rezvani rolünü oynadı; Hossein Pourseifi'nin ilk gösterimi 2019 Hamburg Filmfest'te yapılan *Tomorrow We Are Free* filminde Nadia rolünde; Manon Coubia'nın prömiyeri 2019 Locarno Film Festivali'nde yapılan kısa filmi *Tide'da* Alma olarak ve Bibi Khajehnouri'nin yönettiği BBC World Service'in *40 Years, 40 Films'in* üç bölümünde kendisi olarak *.*

Mart 2019'da Golshifteh Farahani ile birlikte Almanya'daki Fars Bahar Festivali'nde mücadelesinin örnek niteliği ve bir sanatçı ve bağımsız İranlı kadın olarak güzergahı nedeniyle Hamburg Kültürel Özgürlük Ödülü'nü aldı.

Amir Ebrahimi aynı zamanda profesyonel bir fotoğrafçıdır ve çalışmaları sosyal konu ve meselelere odaklanmaktadır.

## 2022: ''Kutsal Örümcek'' için beğeni ve dünya çapında tanınma
Amir Ebrahimi ayrıca Ali Abbasi'nin eleştirmenlerce beğenilen gerilim filmi *[[Kutsal Örümcek|Holy Spider'da]]* (2022) rol aldı. Arezoo Rahimi ve 2022 Cannes Film Festivali'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kazanarak ödülü kazanan ilk İranlı aktris oldu. Performansı geniş çapta eleştirel beğeni topladı. Variety'nin eleştirmeni Clayton Davis, "her iki başrol oyuncusu da (Amir Ebrahimi ve Mehdi Bajestani ) Akademi'nin ilgisini çekmeye değer" dedi. 2022 Sevilla Avrupa Film Festivali  ve 2023 Robert Ödülleri'nde En İyi Kadın Oyuncu ödülünü kazandı. Amir Ebrahimi ayrıca performansıyla 35. Avrupa Film Ödülleri'nde En İyi Kadın Oyuncu dalında Avrupa Film Ödülü adaylığı ve Başrolde En İyi Kadın Oyuncu dalında Bodil Ödülü adaylığı kazandı. 95. Akademi Ödülleri'nde Danimarka'nın En İyi Uluslararası Uzun Metrajlı Film dalında seçilen  ve Aralık kısa listesine giren filmde kast yönetmeni ve yardımcı yapımcı olarak çalıştı.

Cannes Film Festivali'ndeki galibiyetinin ardından İran Kültür ve İslami Rehberlik Bakanlığı Sinema Teşkilatı, Amir Ebrahimi'ye En İyi Kadın Oyuncu ödülünü verdiği için festivali "aşağılayıcı ve siyasi amaçlı bir hareket" olarak nitelendirerek kınayan bir bildiri yayınladı. İran Kültür ve İslami Rehberlik Bakanı Muhammed Mehdi İsmaili de *Kutsal Örümcek* üzerinde çalışan İranlıları cezalandırmakla tehdit etti. Amir Ebrahimi, Haziran 2022'de CNN'e Cannes'da ödülü kazandığından beri yaklaşık 200 tehdit aldığını söyledi.

Aynı yıl, Guillaume Renusson'un yönettiği ilk uzun metrajlı filmi olan Fransız gerilim filmi *[[Beyaz Cennet (2022 filmi)|Beyaz Cennet'te]]* SAG Ödüllü aktör Denis Ménochet ile birlikte başrol oynadı. Filmin prömiyeri Ağustos 2022'de 2022 Angoulême Film Festivali'nde yapıldı 

Aralık 2022'de Amir Ebrahimi, BBC'nin *[[100 Kadın (BBC)|100 Kadın]]* listesinde dünyanın ilham veren ve yılın etkili kadınlarından biri olarak yer aldı.

## 2023: ''Shayda'' ve yaklaşan projeler
Amir Ebrahimi, Noora Niasari'nin yönetmenliğini yaptığı ilk uzun metrajlı filmi *[[Şeyda (film)|Shayda'da]] ,* baş yapımcılığını Cate Blanchett'in üstlendiği baş karakteri oynadı. Film dünya prömiyerini 2023 Sundance Film Festivali'nde yaptı ve Dünya Sineması Dramatik Yarışması İzleyici Ödülü'nü kazandı. Sundance'teki prömiyerin ardından performansıyla ilgili olumlu eleştiriler aldı. Indie Wire'ın eleştirmeni Susannah Gruder, "Amir Ebrahimi derinden hissedilen İran-Avustralya dramasında parlıyor" diye yazdı. The Hollywood Reporter'ın eleştirmeni Sheri Linden, "Sessizce sürükleyici, önceden belirlenmiş rollere geri çekilmeyi reddediyor" diye yazdı. Variety'nin eleştirmeni Tomris Laffly, "Amir Ebrahimi, kendi şartlarına göre bir hayat talep eden, aile içi şiddetten kurtulan cesur bir kişi olarak sessizce komuta eden bir performans sergiliyor" diye yazdı. Screen Daily'nin eleştirmeni Tim Grierson, "Amir Ebrahimi, ateşli ve açık yürekliliğin akıllı bir karışımı olan olağanüstü bir performans sergiliyor" diye yazdı.

Amir Ebrahimi, 27 Ocak - 5 Şubat 2023 tarihleri arasında İsveç'in Göteborg Film Festivali'nde İskandinav yarışmasının jüri başkanı olarak görev yaptı. Ayrıca, baskıcı İran rejimini protesto ederken hükûmet tarafından tehdit edilen, tutuklanan veya hapse mahkûm edilen İran halkına ve aktris Taraneh Alidoosti'ye destek veren bir gösteriye öncülük etti.

Amir Ebrahimi, Göteborg Film Festivali'nde Variety ile yaptığı bir röportajda yakında çıkacak olan ilk uzun metrajlı yönetmenlik filmini duyurdu. Film, İran'da geçirdiği son yıl hakkında, *Honor of Persia adlı* çalışma başlıklı biyografik bir uzun metrajlı film olacak.

Ayrıca İranlı ve İsrailli bir film yapımcısı arasındaki ilk yönetmenlik işbirliği olan Akademi Ödüllü yönetmen Guy Nattiv'le oynadığı *Untitled Judo* adlı siyasi gerilim filminin başrolünü ve ortak yönetmenliğini yaptı.

Amir Ebrahimi, dünya prömiyerlerini 73. Berlin Uluslararası Film Festivali'nin Karşılaşmalar bölümünde ve Perspektive Deutsches Kino bölümünde yapan Mehran Tamadon'un *En Kötü Düşmanım* belgeselinde kendisi ve Steffi Niederzoll'un *Tahran'da Yedi Kış* belgeselinde Reyhaneh Jabbari'nin seslendirmesini yaptı. *Tahran'da Yedi Kış,* film festivalinde Pusula Perspektif Ödülü ve Barış Filmi Ödülü'nü kazandı.

Ayrıca prömiyeri 73. Berlin Uluslararası Film Festivali'nde yapılan, Milad Alami'nin yönettiği, Payman Maadi'nin başrol oynadığı *Opponent* (2023) filminde oyuncu yönetmeni olarak çalıştı.

Gigi Hadid ve Pat Cleveland ile birlikte 2023 ANDAM moda ödüllerinin konuk jüri üyelerinden biri seçildi.

## Diğer aktiviteler
**Politika ve aktivizm**

Amir Ebrahimi, Mahsa Amini'nin ölümünün ardından İranlı kadınların önderlik ettiği protestoyu alenen destekledi ve sık sık sosyal medyasında protestolar ve insanların İran halkına nasıl yardım edebileceği hakkında haberler paylaşıyor.

## Kişisel hayat
**Seks kaseti skandalı**

2006 yılında Amir Ebrahimi, Amir Ebrahimi olduğu iddia edilen bir kadının bir erkekle seks yaptığı video kasetinin internete sızdırılıp DVD'de yayınlanmasıyla İran'daki bir seks kaseti skandalının merkezi haline geldi. Ardından, Tahran başsavcısı Saeed Mortazavi tarafından yürütülen resmi bir soruşturmanın konusu oldu. *[[The Guardian]]* ile yaptığı bir röportajda Amir Ebrahimi, filmdeki kadın olduğunu reddetti ve bunu, kariyerini mahvetmek için tasarlanmış suçlayıcı görüntülerin bir montajını oluşturmak için stüdyo tekniklerini kullanan intikam peşindeki eski bir nişanlı tarafından yapılmış bir sahtecilik olarak reddetti. Ancak daha sonra kasetin kendisini ve bir erkek arkadaşını gösterdiğini ve evlerinden çalındığını itiraf etti. Kasetteki isimsiz adamın Ermenistan'a kaçtığı ancak daha sonra İran'a geri gönderildiği ve genel ahlak yasalarını ihlal etmekle suçlandığı bildirildi. Bir intihar girişimi söylentileri de Amir Ebrahimi tarafından halka açık bir mesajla yalanlandı: "Ben sadece ülkemin insanlarına hayatta olduğumu söylemek istiyorum. İranlı kadınların gücünü düşünüyorum ve ulusumun kız çocuklarına ve kadınlarına olan saygısını savunacağım." 

Amir Ebrahimi, seks kaseti skandalı nedeniyle İran film ve televizyonlarında 10 yıl süreyle yasaklandı  ve ayrıca hapis ve doksan dokuz kırbaç cezasına çarptırıldı, bu da onun İran'dan kaçmasına ve Paris, Fransa'ya taşınmasına neden oldu. 2008'den beri sürgünde yaşıyor   Kaseti sızdıran adam - Amir Ebrahimi'nin bir arkadaşı ve filmde yer almayan aktör arkadaşı - altı yıl hapis cezasına çarptırıldı, ancak iki ay sonra serbest bırakıldı.

Fransa'da, yakın arkadaşı Golshifteh Farahani gibi diğer İranlı sürgünlerin desteğine güvenebildi. Amir Ebrahimi, 2017 yılında Fransız vatandaşı oldu  

## Filmografi
**Film**

__DISAMBIG__

## Notlar

## Kaynakça