Said Metinpur

**Said Metinpur** (22 Eylül 1976, Zencan) Azerbaycanlı milli-kültürel aktivist, gazeteci, blog yazarı ve düşünce mahkûmu. Zencan'da Azerbaycan türkçesi ve Farsça yayınlanan *"Omid-e Zancan",* *"Peyk-e Azer", "Moc-e Bidari", "Bahar-e Zancan"* haftalık gazete ve dergilerinde çalıştı.

2009 yılında Tahran Devrim Mahkemesi kararıyla 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Tutukluluğu sırasında Uluslararası Af Örgütü, Sınır Tanımayan Gazeteciler ve Gazetecileri Koruma Komitesi, gazeteci Said Metinpur'u düşünce mahkûmu olarak nitelendirdi ve koşulsuz olarak serbest bırakılmasını talep etti.

26 Ağustos 2015'te serbest bırakıldı.

## Hakkında

### Hayatı
Said Metinpur, 22 Eylül 1976'da Zencan'da doğdu. Tahran Üniversitesi Felsefe Fakültesi'nden mezun oldu. 1990'lı yıllarda Zencan'da kurulan "Işık" edebiyat derneğinin faaliyetlerinde aktif rol aldı. Daha çok türkçülerin bir araya geldiği bu dernekte, katılımcılar haftada bir yapılan toplantılarda anadilleri, tarihleri ve edebiyatları üzerine tartışmalar gerçekleştirdiler. 2001 yılında "Işık" edebiyat derneği faaliyetini durdurdu. Aynı yıl Said Metinpur, Zencan'da "Işıq Yol" adlı bir kitapçı açtı. 2006 yılında bu mağaza polis tarafından kapatıldı. Zencan'da Türkçe ve Farsça yayınlanan haftalık *"Omid-e Zanjan", "Peyk-e Azer", "Moc-e Bidari", "Bahar-e Zanjan"* ve *"Dilmac"* gazete ve dergilerinde çalıştı. Bu yayınlarda Azerbaycan kültürünün ve Azerbaycan Türkçesinin öğretilmesi ve tanıtılmasıyla uğraşan derneklerin çalışmaları ön plana çıkarılmış, yerel yazar ve şairlerin eserleri yayımlanmıştır.

### Tutuklanması
2003 yılında Babek Kalesi Kurultayı sonrası Tebriz polisi tarafından tutuklanarak 2 gün gözaltında tutuldu. 2004 yılında Babek Kalesi Kurultayı'nın ardından Eher, polisi tarafından 1 gün gözaltında tutuldu. 2006 yılında Ulusal Ayaklanma Günü ile ilgili eylemlerden sonra Zencan Ettelaatı tarafından bir süre tutuklandı. 21 Şubat 2007'de kardeşi Alirza Metinpur ile birlikte Uluslararası Anadili Günü ile ilgili eylemlerden sonra tutuklandı. Yaklaşık 10 gün sonra Said Metinpur, Telnaz Nemati, Alirza Metinpur ve diğer aktivistler kefaletle serbest bırakıldı.

25 Mayıs 2007'de herhangi bir belge göstermeden evinden çalındı ve Zencan Ettelaat ofisinde 20 gün gözaltında tutuldu. Daha sonra Tahran'daki Evin hapishanesine götürüldü. Burada 1 aydan fazla tutuklu kaldıktan sonra yeniden Zencan cezaevine gönderildi. 25 Mayıs'tan 3 Temmuz'a kadar nerede olduğu hakkında akrabalarına bilgi verilmedi. Eşiyle ancak 3 Temmuz'da görüşmesine izin verildi. Zencan'daki Ettelaat hapishanesinde 278 gün tek kişilik hücrede tutuldu. Burada sürekli işkence gördü ve sorguya çekildi. 27 Ağustos 2007'de kardeşi Alirza Metinpur da Said Metinpur'a baskı yapmak için tutuklandı. 28 Ocak 2008'de 500.000 dolarlık kefaletle serbest bırakıldı.

2009 yılında Said Metinpur, Tahran Devrim Mahkemesi'nin 15. Bölümünde Yargıç Salavati tarafından 8 yıl hapis cezasına çarptırıldı. Metinpur'a mahkemeye çıkarıldığında bir avukat sağlanmasına rağmen, kendisine Said Metinpur'u savunma hakkı verilmedi. Said Metinpur'a kendini savunması için sadece üç dakika verildi. Mahkemenin kararına karşı temyize gidilmesine rağmen kabul edilmedi ve Said Metinpur, İran İslam Cumhuriyeti'nin devlet yapısına karşı propaganda yapmakta ve yabancılarla iletişim kurmakta suçlandı. 11 Temmuz 2009'da cezasını çekmek üzere Evin cezaevine götürüldü.

2009 yılında sağlık sorunları ortaya çıktı. Tutuklandığı sırada ağır işkence gördüğü ve tutuklanmadan önce bazı hastalıkları olduğu için hapishanede durumu hızla kötüleşti. Ayrıca tutulduğu yerin iyi olmaması nedeniyle, 10 kişinin kalabileceği bir yerde 30 kişi tutulması nedeniyle baş ağrısı, sırt ağrısı ve baş dönmesi şikayetleri yaşamıştır. Birçok kez tıbbi yardım başvurusunda bulunmasına rağmen başvurusunu dikkate almadılar.

17 Nisan 2014'te Evin cezaevinin 350. bölümünde cezasını çeken Azerbaycanlı mahkûmlar Said Metinpur, Asadullah Asadi, Ismail Barzigari dahil 31 siyasi mahkûm İranlı güvenlik görevlileri tarafından dövüldü. Said Metinpur daha sonra hücre hapsine nakledildi. Bunu protesto etmek için açlık grevine başladı. Eşi Atiya Tahiri de Said Metinpur'a destek için açlık grevine başladı. Siyasi tutuklulara yönelik şiddeti protesto amacıyla 66 tutuklu açlık grevine başladı. Onlar şiddete son verilmesini, cezaevi yönetiminden özür dilenmesini ve dövüldükten sonra cezaevinin 240. binasına ve tek kişilik hücrelere nakledilen tutukluların geri dönmesini talep ettiler. Daha sonra güneyli milli aktivistler Yürüş Mehralibeyli, Behnam Şeyhi, Mahmud Fazli, Şahruh Zamani, Areş Mohammadi, Ismayil Barzgari, Asadullah Asadi, İran hapishanelerinde kendilerine ve ailelerine yönelik artan baskıları protesto etmek için açlık grevine başladılar. Bundan sonra, açlık grevine devam eden güneyli mahkûmları desteklemek için milli aktivistler "Açlığa Selam" adlı bir kampanya başlattılar. Bu kampanyaya destek olarak Güney Azerbaycan, Azerbaycan Cumhuriyeti, Türkiye, Avrupa ve Kuzey Amerika'dan onlarca milli aktivist 3 günlük açlık grevi yaptı.

28 Temmuz 2014'te ailesini ziyaret etmek için üç günlüğüne serbest bırakıldı. Zencan'dayken durumu kötüleşti. Doktora götürülmesinin ardından izni birkaç gün uzatıldı. 4 Ağustos'ta Tahran'daki Evin hapishanesine döndü.

26 Ağustos 2015'te 8 yıllık cezasının 7 yıl 2 ayını çektikten sonra anayasanın 134. madde gereğince birkaç ay erken tahliye oldu.

## Tutuklanmasına karşı protestolar
Ağustos 2007'de Güney Azerbaycan milli hareketi aktivistleri, yazarları, din adamları ve insan hakları savunucuları, Zencanlı gazeteciler Said Metinpur, Bahruz Safari ve Jalil Ganilu'nun tutuklanmasına ilişkin bir bildiri imzaladılar. Üç tutsağın da Azerbaycanlıların ulusal kültürel hakları hareketinde özel bir yeri olduğunu ve tutuklanmalarının tamamen yasa dışı olduğunu ve derhal serbest bırakılmalarını talep ettiler. Bildiriye imza atanlardan din adamı Hüccetülislam Seyyid Haydar Bayat, tutukluların Tahran'daki Evin cezaevine götürüldükten sonra işkence gördüklerine dair haberler aldığını belirterek, sağlık durumlarından ciddi endişe duyduklarını ifade etti.

23 Ağustos 2007'de Uluslararası Af Örgütü, Said Metinpur'u düşünce mahkûmu ilan etti. Birleşik Krallık merkezli insan hakları grubu Frontline açıklamasında, Said Metinpur'un televizyonda itirafa zorlamak için işkence gördüğü belirtildi. Ayrıca açıklamada tutuklanmasından bu yana ailesi ve avukatıyla görüşmesine izin verilmediği, sadece birkaç kısa telefon görüşmesine izin verildiği belirtiliyor.

21 Kasım 2007'de, Dublin'in merkezinde bulunan ve Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi'nin Özel Danışmanı statüsüne sahip Uluslararası İnsan Hakları Savunucularını Koruma Fonu, "Birini koru-binini güçlendir!" kampanyasını başlattı. Bu kampanyanın amacı aralarında Said Metinpur'un da bulunduğu 12 ülkede yaşamları tehlikede olan 14 insan hakları savunucusunun serbest bırakılması için imza toplamak ve onlara zulmeden ya da hapse atan hükûmetler üzerinde baskı oluşturmaya çalışmaktır.

2009 yılında bir grup Azerbaycanlı milli aktivist, Londra'daki BBC kanalının yazı işleri bürosu önünde bir eylem düzenledi. Said Metinpur için özgürlük talep etmenin yanı sıra, BBC Farsçanı Saeed Metinpur hakkında herhangi bir haber üretmemekle eleştirdiler ve onun hakkında haber paylaşmalarını talep ettiler.

12 Mart 2010'de Tebriz'in "Traktorsazi" ve Tahran'ın "Steel Azin" futbol kulüpleri arasında oynanan maç sırasında futbolseverler ve milli aktivistler "Azerbaycan var olsun, Metinpur özgür olsun!", "Türk dilinde medrese!" sloganlar attılar.

12 Haziran 2010'da Uluslararası Af Örgütü, Sınır Tanımayan Gazeteciler ve İnsan Hakları İzleme örgütlerinin desteğiyle Paris'te Said Matinpur'un serbest bırakılması talebiyle bir flash mob düzenlendi.

Eylül 2010'da Türk, Fars, Arap, Kürt, Beluç ve diğer etnik gruplardan 808 İranlı tanınmış kişi, Güney Azerbaycan'dan siyasi tutukluların serbest bırakılmasını talep eden bir açık mektup yayınladılar. Mektup, "HARANA", "Savalan Sesi", "Rahi Karigar", Azerbaycan Demokrasi Merkezi gibi haber siteleri ve diğer Türkçe ve Farsça web siteleri tarafından paylaşıldı. Onlar milli aktivistlerin tutuklanmasını, hücre hapsinde tutulmalarını, çoğu zaman avukat tutmalarına izin verilmemesini, tutuklulardan bazılarına ağır işkence yapılmasını ve ailelerini görmelerine veya telefon görüşmeleri yapmalarına izin verilmemesini protesto ettiler. Daha sonra aralarında Said Metinpur'un da bulunduğu ve halen cezaevinde bulunan onlarca tutuklunun serbest bırakılmasını talep ettiler.

Haziran 2011'de Dünya Azerbaycanlıları, İran'da tutuklu bulunan beş Azerbaycanlı siyasi ve kültürel aktivistin serbest bırakılması için imza toplama kampanyası başlattı. Said Muğanli, Eyyub Şiri, Said Naimi, Sima Didar ve Said Metinpur'un serbest bırakılması için birçok internet sitesi imza topladı.

17 Nisan 2012'de Uluslararası Af Örgütü, cezaevindeki ciddi sağlık sorunları nedeniyle Said Metinpur'un korunması için Kanada'nın Vancouver şehrinde bir kampanya düzenledi.

2013 yılında Tebriz Üniversitesi ve Tebriz Tıp Üniversitesi Birliği, İran'ın yeni seçilen cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'ye açık bir mektup gönderdi. Mektup hapsedilen Said Metinpur ve onun gibi milli aktivistlerin haklarının ihlal edildiğinden bahsediyordu.

21 Eylül 2013 tarihinde Uluslararası Af Örgütü ve İran'daki Azerbaycanlı Siyasi Tutukluları Koruma Derneği (ADAPP), Tahran'daki Evin hapishanesinde beşinci yılını geçiren Said Metinpur'un doğum günü vesilesiyle ortak bir kampanya düzenledi. Kanada'nın Vancouver şehrinin merkezinde düzenlenen bir etkinlikte, şehir sakinleri İran'ın en yüksek dini liderine hitaben Said Metinpur'un serbest bırakılmasını talep eden kartpostallar imzaladı. Bu çağrıda, düşünce mahkûmu Said Metinpur'un derhal ve koşulsuz olarak serbest bırakılmasının yanı sıra, İran'da Fars olmayan çocukların ana dillerinde eğitim görme hakkının sağlanması da talep edildi.

3 Mayıs 2014 tarihinde, uluslararası insan hakları örgütü Sınır Tanımayan Gazeteciler, Dünya Basın Özgürlüğü Günü'ne ithafen "Haberciliğin 100 Kahramanı listesini" açıkladı. Listede, düşünce mahkûmu Said Metinpur'un adı da dahil olmak üzere, insan hakları ve özgürlük yönündeki cesur çalışmaları ile öne çıkan gazeteciler ve blog yazarları yer alıyor.

Said Metinpur hapisteyken, Uluslararası Af Örgütü, Sınır Tanımayan Gazeteciler ve Gazetecileri Koruma Komitesi, gazeteci Said Metinpur'u düşünce mahkûmu olarak nitelendirdi ve koşulsuz olarak serbest bırakılmasını talep etti.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Said Metinpur'un Babek Kalesi Kurultayı'ndaki konuşması 
* Said Metinpur'un 2006'da Zencan'daki konuşması 
* Said Metinpur'un özgürlüğü için "BBC" kanalı binası önünde düzenlenen protesto 
* Memmed Ensari "BBC" kanalı binası önünde düzenlenen protesto hakkında konuşuyor 
* Babek Behtaver "BBC" kanalı binası önünde düzenlenen protesto hakkında konuşuyor 
* Said Metinpurun sağlığı kötüleşdi (سعید متین پور) / ADAPP Azerbaijan 
* Said Metinpurun azatlığı için Uluslararası Af Örgütü'nün 2012 Kanada özgürlük kampanyası 
* Paris'te Said Matinpur'un ve İran'da tutuklu bulunan tüm düşünce mahkumlarının serbest bırakılması talebiyle düzenlenen eylem 
* Paris'te Said Matinpur'un ve İran'da tutuklu bulunan tüm düşünce mahkumlarının serbest bırakılması talebiyle düzenlenen eylem II