Finlandiya-Rusya sınırı

Finlandiya ve Rusya arasındaki uluslararası sınır 1.340&nbsp;km (830 mil) uzunluğundadır ve çoğunlukla tayga ormanları ve seyrek nüfuslu kırsal alanlardan geçerek kuzeyden güneye doğru uzanır. Dağlar veya nehirler gibi herhangi bir doğal yapıyı takip etmez. Avrupa Birliği ve NATO'nun dış sınırıdır.

Finlandiya Sınır Muhafızları ve Rusya Sınır Muhafız Teşkilatı tarafından devriye gezilmektedir. Bu teşkilat, Finlandiya tarafında sırasıyla 3&nbsp;km'ye (1,9 mil) kadar, Rusya tarafında ise en az 7,5&nbsp;km'ye (4,7 mil) kadar uzanan sınır bölgelerini denetlemektedir. Bu sınır bölgelerine giriş için izin gereklidir. Finlandiya tarafında elektronik gözetim, en yoğun olarak en güneydeki 200 kilometrede (125 mil) yoğunlaşmaktadır. Ayrıca, Finlandiya Sınır Muhafızları, sınır bölgesine yasadışı girişleri yakalamak için günde birkaç kez düzensiz aralıklarla köpekli devriyeler düzenlemektedir. Rusya, Arktik bölgesinde 500 yıllık sınır devriyesini sürdürmekte ve 2020 yılına kadar maliyetleri düşürmek ve verimliliği artırmak için Sovyet dönemi teknolojilerini geliştirmeyi planlamaktadır.

Sınır sadece resmi kontrol noktalarında geçilebilmekte ve çoğu ziyaretçinin vize alması gerekmektedir. Vaalimaa ve Nuijamaa'da her iki taraftaki gümrük hizmetlerinin ithal malları denetlenir ve ücret alınmaktadır. Rusya üzerinden Finlandiya'ya giren sığınmacı sayısındaki ani artışı engellemek amacıyla, 2023'ün sonlarında tüm sınır kapıları kapatıldı.

Norveç, Finlandiya ve Rusya arasındaki sınırın kuzey uç noktası, Muotkavaara yakınlarındaki taş bir höyük olan Treriksrøysa ile işaretlenmiş bir üçlü nokta oluşturmaktadır.

Güneyde sınır, Finlandiya Körfezi kıyısındadır ve bu sınır, ilgili karasuları arasında bir deniz sınırının bulunduğu Finlandiya ve Estonya karasuları arasında dar bir uluslararası su şeridiyle sonlanır.

## Tarih

### İsveç-Rusya sınırı
Sınırla ilgili ilk antlaşma, 1323'te İsveç (Finlandiya'nın dahil olduğu) ile Novgorod Cumhuriyeti arasında Nöteborg'da imzalandı. 1595'teki Teusina Antlaşması sınırı doğuya doğru kaydırdı. Ingrian Savaşı'nın bir sonucu olarak İsveç, Stolbovo Antlaşması'nda (1617) Nöteborg kalesi, Kexholm ve ɡeniş eyaleti, güneybatı Karelya ve Ingria eyaletinin satın alınmasıyla geniş bir toprak parçası kazandı. 1721'deki Nystad Antlaşması ve 1743'teki Åbo Antlaşması, sınırı batıya doğru kaydırdı.

Genel olarak, sınırın her iki tarafındaki yerli halk etnik olarak Finliydi. Ancak, sınır bölgesi dini farklılıklarla doluydu; Rus tarafı ağırlıklı olarak Ortodoks iken, İsveç tarafı başlangıçta Katolik, daha sonra ise Lutheran Protestandı. 1617'deki Stolbovo barışından sonra Ortodoks nüfus zulümle karşı karşıya kaldı ve çoğu Rus tarafına kaçtı veya Lutherciliğe geçti. Yerinden edilen nüfusun yerini büyük ölçüde Finlandiya'dan gelen göçmenler aldı; bunların çoğu, yakın akrabaları olan Karelya dili yerine Fince konuşan Savonyalılardı.

### İç Rusya sınırı
### Finlandiya-Sovyet-Rusya sınırı

### Dünya Savaşı ile sınırlardaki değişiklikler

1939'da SSCB, Kış Savaşı'nda Finlandiya'yı işgal etti ve bu sayede ertesi yıl Moskova Barış Antlaşması'nın imzalandı. Anlaşma, Finlandiya'nın birkaç sınır bölgesini SSCB'ye bırakmasına yol açtı.

Devam Savaşından (1941–44) sonra, kara sınırı Paris Antlaşması'nda (1947) çizildi. Sonuç olarak, Finlandiya Karelyasının yaklaşık yarısı (Finlandiya'nın dördüncü büyük şehri Vyborg dahil), Salla'nın bazı kısımları ve Petsamo'nun tamamı Sovyetler Birliği'ne devredildi. Yeni sınır Finlandiya topraklarını keserek birçok Karelya kasabasını Finlandiya'dan izole etti. Sovyetler Birliği bölgelerin boşaltılmasını talep etti ve Finler daha sonra bölgeden tahliye edilerek Finlandiya'ya yerleştirildi. Bölgeler daha sonra Sovyet göçmenler tarafından yeniden yerleşime açıldı. Porkkala deniz üssü Sovyetler Birliği tarafından kiralandı. Bu, fiilen Sovyet topraklarına güneyden bir sınır kapısı oluşturdu. Sınır geçişleri Luoma (kontrol noktası) ve Tähtelä'deydi. 1947'de Finlandiya trenlerinin üsten geçmesine izin verildi, ancak yolcu vagonlarının camları kapatıldı ve geçiş sırasında lokomotifler değiştirildi. Porkkala, 1956'da Finlandiya hükûmetine iade edildi.

Her iki devlet de 1975 yılında düzenlenen Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı'nda sınırların ve toprak bütünlüğünün dokunulmazlığını teyit etti.

### Soğuk Savaş sırasında Sovyet-Finlandiya sınırı

Soğuk Savaş sırasında sınır, Demir Perde'nin çevresinin bir bölümünü oluşturuyordu. Sınırı geçmek, uzunluğu boyunca mümkün değildi. Yalnızca çok sınırlı sayıda sınır geçiş noktası vardı ve Sovyet hükûmeti belirli şehirlere yalnızca refakat eşliğinde yapılan seyahaletlere izin veriliyordu; sınır bölgeleri ise turistlere kapalıydı. Imatra ve Svetogorsk gibi sınırın karşı taraflarında birbirine nispeten yakın olan şehirler arasında çok az temas vardı.

Finlandiya tarafında, girişe yalnızca özel izinle izin verilen, ancak yerleşime izin verilen ve sakinlerin bölgede yaşamaya devam edebildiği bir sınır bölgesi vardı. Sovyet tarafı, yasadışı geçişleri önlemek için kapsamlı elektronik sistemler ve devriyeler bulunduruyordu. Sovyet sınır gözetimi, gerçek sınırdan çok uzakta başlıyordu ve Demir Perde dönemi boyunca diğer sınır bölɡeleri kadar kapsamlıydı. İlk gözetim sistemleri, milislerin potansiyel olarak şüpheli trafiği izlediği şehirlerdeki tren istasyonlarına kuruldu. Sınır bölgesi, sınırdan 120 kilometre (75 mil) uzaklıkta başlıyordu. Giriş için özel izin gerekiyordu ve ilk kontrol hattı elektronik alarmlarla donatılmıştı. Eğimli bir kum şeridi (ayak izlerini tespit etmek için) ve ince bir alarm teli vardı. 20 kilometrede (12 mil), Sovyet vatandaşlarının kaçmasını önlemek için tepesi kendi topraklarına doğru içe doğru kıvrılan 3 metre (9,8&nbsp;ft) yüksekliğinde dikenli tel çit vardı. Çitte elektronik alarm sistemi vardı. Ancak, yeraltı kısmı korunmuyordu ve altından tünel kazmak mümkündü. Uluslararası sınırda bir sınır manzarası vardı. Finlandiya tarafında ise, girişin yalnızca izinle yapılabildiği bir sınır bölgesi vardı. Kuzey Finlandiya'da, ren geyiklerinin geçişini engellemek için bir ren geyiği çiti vardı, ancak bu çit, insanlar için bir engel olarak tasarlanmamıştı. Nihayet sınırda bir uluslararası sınır kontrolü noktası oluşturuldu. Finlandiya, Soğuk Savaş'ın büyük bir bölümünde tarafsız bir ülke olduğu için, yasadışı sınır geçişlerini korumadı ve kaçak bir ɡöçmen yakalarsa Sovyet yetkililerine iade ediyordu. Sonuç olarak, yasadışı sınır geçişi yapmak isteyenler, örneğin Batı'ya iltica etmek amacıyla İsveç'e ɡitmek isteyenler Finlandiya'dan geçmek zorunda kaldı.

Finlandiya, Sovyetler Birliği ve Birleşik Krallık arasında 1944 yılında imzalanan Moskova Mütarekesi'nde Finlandiya Körfezi'ne doğru küçük bir yarımada olan Porkkala, askeri üs olarak Sovyetler Birliği'ne kiralandı. Bu, aslında 1956'ya kadar faaliyet gösteren Sovyet dış bölgelerine doğru giden bir güney sınır kapısının yapımına yol açtı. Sınır geçişleri Luoma'daydı ve 1947'de Fin trenlerinin askeri üsten geçmesine izin verildi. Daha önce 1940 ve 1941 yılları arasında Sovyetler Birliği Hanko Yarımadası'nı askeri üs olarak kiralamıştı.

## Trafik

Finlandiya, 2011 yılında Schengen Bölgesi'ndeki tüm ülkeler arasında Ruslara en fazla Schengen vizesi veren ülke oldu.

2015 yılında 9,1 milyon kişi, yarısı Vaalimaa ve Nuijamaa üzerinden sınırdan geçiş yaptı.

2020'de başlayan COVID-19 salgını sırasında sınır geçişleri kesintiye uğradı.

Finlandiya, 2023 yılında Rus-Ukrayna Savaşı nedeniyle Ruslara yeni turist vizesi vermeyi durdurdu ve Rusya için seyahat uyarısını "her türlü seyahatten kaçının" uyarısında bulundu. Yeni verilen Finlandiya vizeleri yalnızca belirli kategorilerdeki gezginlere, örneğin Finlandiya'da ailesi olan veya şu anda Finlandiya'da ikamet eden veya çalışan kişilere verilebilmektedir. Sonuç olarak, sınır trafiği henüz COVID-19 öncesi seviyelere dönmemiş olsa da, önemli olmaya devam etmektedir. Temmuz 2023 itibarıyla, çoğu kara sınırlarından olmak üzere 973.337 sınır geçişi gerçekleşmiştir. Sınırı geçen çoğu kişinin 2019'dan önce verilmiş çok girişli vizeleri veya diğer üye devletler tarafından verilmiş Schengen vizeleri vardı. Norveç turist vizelerini kısıtlamadığı için, Norveç üzerinden Finlandiya'ya giriş hala yasaldır.

Finlandiya, 16 Eylül 2023'te Avrupa Birliği'nin kararı uyarınca Rus plakalı araçların topraklarına girmesini yasakladı.

## Olaylar

26 Kasım 1939'da Sovyetler Birliği'nin Kızıl Ordusu, Sovyet Mainila köyünü bombaladı ve Finlandiya'yı sorumlu tuttu. Sovyetler, bu sahte bayrak operasyonunu dört gün sonra Kış Savaşı'nı başlatmak için bahane olarak kullandı.

Finlandiya, 27 Aralık 2015'te Raja-Jooseppi ve Salla'da bisikletle sınırı geçen kişilerin erişimini engelledi. Finlandiya Sınır Muhafızları'na göre, bu önlem yasadışı göçü sınırlamak ve kaygan yollarda güvenliği sağlamak amacıyla alındı. Finlandiya Sınır Muhafızları, insan tacirlerinin, Finlandiya tarafında yakalanmamak ve yasadışı göçü organize etmekten dolayı yargılanmamak için kaçak ɡöçmenleri sınırı bisikletle geçmeye zorladıklarını belirtti. Bu, Finlandiya yasalarında ağır bir suçtur. Yasağa tepki olarak, sığınmacılar genellikle Rusya'dan satın alınan eski püskü arabaları kullanarak sınırı araba ile geçmeye başladılar.

Mart 2016'da Finlandiya ve Rusya, Inari'deki Raja-Jooseppi sınır kapısını ve üçüncü ülke vatandaşlarının Salla sınır kapısını geçici olarak kapattı. Altı aylık bir süre boyunca sadece Finlandiya, Rusya ve Beyaz Rusya vatandaşlarının bu kapıları kullanmasına izin verildi. Tedbir daha sonra kaldırıldı.

Finlandiya, Rus-Ukrayna Savaşı nedeniyle 2023 yılında bir sınır bariyeri inşa etmeye başladı.

21 Mayıs 2024'te Rusya hükûmeti, Baltık Denizi'ndeki deniz sınırlarını yeniden tanımlamayı amaçlayan bir yasa tasarısı sundu. Önerilen değişiklikler, Ocak 2025'ten itibaren geçerli olmak üzere Finlandiya ve Litvanya ile paylaştığı deniz sınırlarını değiştirerek karasularını genişletecekti. İlk olarak resmi web sitesinde yayınlanan yasa tasarısı metni daha sonra kaldırıldı.

## Ayrıca bakınız
* Finlandiya-Rusya ilişkileri
* Koyluoto

## Kaynakça