Meşeli, Şavşat

**Meşeli**, Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Meşeli köyünün eski adı **Dabatzvrili**'dir. Gürcüce bir yer adı olan Dabatzvrili (დაბაწვრილი), köy anlamındaki "daba" (დაბა) ile küçük anlamındaki "tzvrili" (წვრილი) kelimelerinden oluşur ve “küçük köy" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Dabazril (راباذريل) olarak girmiştir.

Dabatzvrili köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Şavşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde tespit edilen dört kilise ve bir kale kalıntıları bu dönemden kalmış olmalıdır.

Dabatzvrili köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus tespiti sırsında Çıldır Eyaleti'ne bağlı İmerhevi sancağının köylerinden biriydi. Askere alma ve vergi amacıyla sadece erkek nüfusun tespit edildiği bu tarihte köyde 55 hanede 171 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 342 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bu sırada köy Mirliva Hüseyin ile Mirliva Osman ait haslar olarak köy ikiye bölünmüştü.

Dabatzvrili köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Dabatzvrili (Дабацврили) adıyla kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi kazasına bağlı Dabatzvrili nahiyesinin sekiz köyünden biriydi. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus sayımında, bu nahiyenin idari merkezi olan Dabatzvrili köyünde, 159'u erkek ve 156'sı kadın olmak üzere, 53 hanede 315 kişi yaşıyordu. Dabatzvrili köyü yedi mahalleyi kapsıyordu. Bu mahallelerden Agara'da 7 hane, "Demurçilar-meglesi"nde 11 hane, "Kopadzelar"da 4 hane, "Yuna-ogulari"'de 7 hane, "Tavzet"te 14 hane, "Hiladzelar"da 5 hane ve "Çugadzelar"da 4 hane bulunuyordu. Bu nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti. Dabatzvrili nahiyesi, Dabatzvrili köyü dışında, Meria, Balvana, Aşağı Sulesi, Yukarı Sulesi, Shlobani, Tsihia ve Şavketi köylerini kapsıyordu. Nahiyenin nüfusu, 1,255'i erkek ve 1270'i kadın olmak üzere, 385 hanede yaşayan 2,525 kişiden oluşuyordu. İki hane dışında bu nüfusun tamamı "Türk" olarak kaydedilmiştir. İki hanede ise 19 kişi Gürcü olarak yazılmıştır.

Gürcü tarihçi Zakaria Çiçinadze, Rus idaresi sırasında Artvin sancağını gezmiş, "Daba Tzvrili" (დაბა წვრილი) adıyla andığı köyü, Şavşeti bölgesinde Gürcüce adlar taşıyan yerleşimler arasında saymıştır.

Dabatzvrili köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya, Artvin sancağını Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla Dabatzvrili köyünü de kapsayan Artvin bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Dabatzvrili, 1922 yılında Artvin livasında yapılan nüfus tespiti sırasında Şavşat kazasının Merya nahiyesinin bir köyüydü. Nüfusu, 225'i kadın ve 205'i erkeke olmak üzere, 77 hanede yaşayan 430 kişiden oluşuyordu. Bu tespitte nüfusun tamamı "Türk" olarak yazılmıştı. Dabatzvrili veya Dabazril Türkçe olmadığı için köyün adı 1925'te Meşeli olarak değiştirilmiştir. Meşeli, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Şavşat kazasının Merya nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 561 kişiden oluşuyordu. 1965 yılına gelindiğinde köyde yaşayan insan sayısı 939 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde 419 kişi okuma yazma biliyordu.

Meşeli köyünün bugünkü sınırları içinde dört kilisenin bulunduğu bilinmektedir. Bunlardan biri Agara mahallesindeki köy kilisesiydi ve bu yapıdan geriye bir şey kalmamıştır. Ortadan kalkmış bir köy olan Tzinobani'dekş (Tzinubani) Tzinobani Kilisesi de bir köy kilisesiydi ve bu kiliseden günümüze yıkıntılar kalmıştır. Kiliseye ait kesme taşlar 2015 yılında köylülerden birinin evinin avlusunda bulunuyordu. Köyün merkezinin 500 m güneyinde, yolun kıyısında yer alan bir başka kilisenin yıkıntıları bugün de görülebilir. Merkez mahallesinin güneyinde Kopadzeler mahallesindeki ormanlık alanda bir tepede yer alan tek nefli Kopadzeler Kilisesi'nin bazı kısımları ayaktadır. Meşeli köyünün merkez yerleşiminin 2 kilometre güneyinde, bugün Okurlar denilen Tavzeti'deki köy kilisesi olan Tavzeti Kilisesi'nin günümüze sadece duvar parçası kalmıştır.

## Coğrafya
Meşeli köyü, Artvin il merkezine 89&nbsp;km, Şavşat ilçe merkezine 24&nbsp;km uzaklıktadır. Ormanlık bir alanda heyelan sonucunda ortaya çıkmış peribacaları, Meşeli köyünün doğal güzelliklerinden biri kabul edilmektedir.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*