Homo cepranensis

**Ceprano insanı** veya **Ceprano Adamı** (*Homo cepranensis*), 1994 yılında İtalya'nın Frosinone eyaletindeki Ceprano yakınlarında bir otoyol inşaatı projesinde yanlışlıkla ortaya çıkarılan, tek bir kafatası başlığı (kalvaria) olan Orta Pleyistosen arkaik insan fosilini ifade eder. Bir buldozer tarafından hasar görmesine karşın, fosil ortaya çıktığında orada bulunan arkeolog Italo Biddittu tarafından tanındı, belgelendi ve tanımlandı; Mallegni *vd.* (2003), fosile dayalı olarak ***Homo cepranensis*** adlı yeni bir insan türünün tanımlanmasını önerdi. Diğer paleontologlar onu *[[Homo heidelbergensis]]*e ait olarak sınıflandırmış olsalar da. Mounier *vd*. (2011), fosili *H. heidelbergensis*in "uygun bir ata stoğu", "bölgesel otapomorfik özelliklerin ortaya çıkmasına öncül" olarak tanımladılar.

*Homo cepranenis*in holotipi (resme bakın), biçimsel özelliklerin eşsiz bir birleşimine sahiptir: 1: eksik sulkus supraorbitalis, 2: ön yumru zayıf gelişmiş mediale kaymış, 3: supraorbital bölge medial olarak içbükey, 4: dış işitsel meatusun orta konumu processus zygomaticus temporalis'e); 5 ve 6 (mavi) = daha fazla türetilmiş özellik (örn. 5: düz torus occipitalis transversus, 6: eklem tüberkülünün medio-lateral konkavitesi); 7 ila 10 (yeşil) = daha ilkel özellikler (örn. 7: aşağı yönlü petro-timpanik tepe, 8: inion ile çakışan opisthocranion, 9: processus retromastoideus, 10: torus angularis parietalis).

Fosilin ilk olarak, bölgesel korelasyonlar ve bir dizi salt tarih temelinde belirlenen 690.000 ila 900.000 yıl arasında olduğu tahmin edildi. A. Ascenzi (2001), fosilin çıkarılma koşullarını göz önünde bulundurarak şunları belirtmiştir: "... 100 ila 700 ka [bin yıl] arasında ve kafatasının kendisinin üzerinde, kumlu lösitik piroklastların en alt sınırını işaret eden açık bir tabakabilimsel uyumsuzluğun varlığına kadar, 800 ila 900 ka arasındaki bir yaş, şu anda en iyi kronolojik tahminimizdir." 487±6 ka tarihli, iyi bilinen ve yakınlardaki Acheulean Fontana Ranuccio sit alanıyla jeostratigrafik, biyostratigrafik ve arkeolojik ilişkisinin netleştirilmesinden sonra, Muttoni *vd.* (2009), Ceprano'nun büyük olasılıkla yaklaşık 450.000 yaşında olduğunu ileri sürdü – Orta Pleistosen'in ortası.

Kafatası özellikleri, *[[Homo erectus]]*ta bulunanlar ile *[[Homo neanderthalensis]]*'ten çok önce Avrupa'ya egemen olan *Homo heidelbergensis* gibi sonraki türlerinkiler arasında orta düzeyde görünüyor. 2011 yılında yapılan bir araştırma, Ceprano insanının *Homo neanderthalensis*in atası olduğunu öne sürdü.

## Önemli özellikler

Orta Pleistosen örneklerinde daha özel olan 1 ila 4 (siyah) özellik içerir, yani

* 1: eksik sulkus supraorbitalis,
* 2: ön yumru zayıf bir şekilde gelişmiş, medial olarak kaydırılmış,
* 3: supraorbital bölge medial olarak içbükey,
* 4: processus zygomaticus temporalis ile ilgili olarak dış işitsel kanalın ara konumu;

Özellikler 5 ve 6 (mavi) = daha fazla türetilmiş özellik, yani

* 5: düz torus occipitalis transversus,
* 6: eklem tüberkülünün medio-lateral konkavitesi;

Özellikler 7 ila 10 (yeşil) = daha ilkel özellikler, yani

* 7: aşağı yönlü petro-timpanik tepe,
* 8: opisthocranion inion ile çakışıyor,
* 9: prosesus retromastoideus, 10: torus angularis parietalis.

## Ayrıca bakınız
* Arkaik Homo sapiens
* İnsanın evrimi
* İnsan evriminin fosil listesi
## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* İnsan Zaman Çizelgesi (Etkileşimli)  – Smithsonian, Ulusal Doğa Tarihi Müzesi (Ağustos 2016).