Eurovision Şarkı Yarışması'nda Çekya

**Çekya**, 2023 yılına kadar **Çek Cumhuriyeti** ismi ile yarışmıştır. İlk katıldığı  yılından günümüze kadar Eurovision Şarkı Yarışması'na 12 kez katılmıştır. 2009 yarışması'nın yarı finalinde sıfır puan sonucu ve yarışmaya olan düşük ilgiden dolayı Česká televize (ČT) yarışmadan çekilme karar almıştır.  yılına kadar yarışmaya katılmamıştır.

2015 yılında geri dönmesinden beri Çekya katıldığı sekiz yarışmanın beşinde finale çıkmayı başarmış, iki kez ilk on'da yarışmayı tamamlamıştır:  yılında Mikolas Josef ile altıncı,  yılında Vesna ile onuncu olarak almıştır. Diğer finalistler ise  yılında Gabriela Gunčíková ile 25.,  yılında Lake Malawi ile 11 ve  yılında We Are Domi ile 22. sonuçlarını almıştır.

## Tarihi
### Katılımından önce
Çekoslovakya döneminde, Československá televize'nin (ČST) 1960'lar, 1970'ler, 1980'ler ve 1990'ların başında Çekoslovakya'da yarışmanın bazı yıllarını yayınladığı biliniyor. Çekoslovakyalıların en popüler sanatçılarından biri olan Karel Gott, 1968 yarışmasında Birleşik Krallık'ın Londra kentinde düzenlenen yarışmada 'yı temsil etmişti. Ayrıca, Çek başkentindeki Prag Işıklı Çizimler Tiyatrosu, Lüksemburg'un Lüksemburg şehrinde düzenlenen 1984 yarışmasında ara gösterisinde sahne aldı. Çekoslovakya, 1993'te dağılmadan önce kısa bir süre için EBU'nun üyesiydi.

Çekoslovakya'nın dağılmasından sonra, Çek Cumhuriyeti'nin ortağı , 1993 yılında hemen yarışmaya katılma girişiminde bulunmuş, 1994 ile 1998 yılları arasında üç kez yarışmaya katılmış ve daha sonra çekilmiştir.

### 2007–2009: İlk katılım yılları
Nisan 2006'da ČT, 2007 yarışmasında Eurovision'a ilk kez katılacaklarını doğruladı. ČT, ilk Çek şarkısını seçmek için ulusal bir final düzenledi. *Eurosong 2007*de 10 şarkı yer aldı ve halk SMS oylamasıyla kazananı belirledi. Ancak bir şarkı gösteri başlamadan önce geri çekildi ve yarışacak sadece 9 şarkı kaldı. Kazanan, "Malá dáma" şarkısıyla rock grubu Kabát oldu. Yarışmanın 10 Mayıs 2007'deki yarı finalinde, Çek Cumhuriyeti yarı finalde 16. sırada sahne aldı, ancak Avrupa genelindeki televizyon izleyicilerinden sadece bir puan (Estonya'dan geldi) alabildi.

2008 yarışması için ČT, yine ülke için temsilciyi seçmek üzere bir ulusal final düzenledi. Sırbistan'da Çek Cumhuriyeti'ni temsil etme şansı için 10 kişi yarıştı ve *Eurosong 2008*in galibi "Have Some Fun" şarkısıyla Tereza Kerndlová oldu. Yarışmanın ikinci yarı finalinde, Kerndlová sahne sırasına göre 8. sırada yer aldı ve performansı için 9 puan aldı (Türkiye ve Malta'dan 1'er, Hırvatistan'dan 2 ve Makedonya'dan 5 puan), 19 katılımcı arasında 18. olarak Çek Cumhuriyeti'ni finale taşıyamadı.

İki kez son ikiye kalmasına rağmen, ČT 2009 yarışmasına katılımını doğruladı ve Rusya'daki yarışmada ülkeyi temsil edecek sanatçıyı iç seçimle, söyleyeceği şarkıyı ise halk oylamasıyla belirlemeye karar verdi. Yayıncı, Ocak 2009'da Moskova'da yarışması için Roman grubu Gipsy.cz'i seçti; grup daha önce iki ulusal finalde yarışmış ve her ikisinde de ilk üçe girmişti. Çek halkının oylaması için iki şarkı sunuldu: "Aven Romale" ve "Do You Wanna". 14 günlük oylamanın ardından, baş vokalist Radoslav Banga'nın süper kahraman karakteri *Süper Çingene* gibi giyindiği "Aven Romale" kazanan olarak ortaya çıktı. Grup, 12 Mayıs 2009'da düzenlenen yarışmanın ilk yarı final gecesinde ikinci sırada sahne aldı. Ancak, grup yarı finalde oy kullanan 20 ülkeden hiç puan alamadı ve mevcut oylama yönteminin 1975'te tanıtılmasından bu yana bu sonucu elde eden 16. katılımcı oldu.

22 Temmuz 2009'da ČT, Çek halkının ilgisizliğini ve programların düşük izlenme oranlarını gerekçe göstererek 2010 yarışmasına geri dönmeyeceklerini duyurdu. Bu yokluk dört yıl daha sürdü.
### 2015-günümüz: Dönüş
ČT'nin Temmuz 2014'teki bir açıklamasında Çek Cumhuriyeti'nin 2015 yarışmasına katılmayacağını belirtmesine rağmen, 19 Kasım 2014'te ČT, 2015'te yarışmaya geri döneceklerini duyurdu. Şarkı, özel olarak görevlendirilen beş aday arasından bir uzman panel tarafından seçilecekti. Marta Jandová ve Václav Noid Bárta'nın "Hope Never Dies" şarkısı yarı finalden kalamadı. Ancak, o noktaya kadar Çek Cumhuriyeti'nin en iyi sonucunu elde ederek yarı finalde 33 puanla 13. sırada yer aldı. 2016'da Çek Cumhuriyeti, Gabriela Gunčíková'nın "I Stand" şarkısıyla ilk kez finale kaldı ve jürilerden gelen 41 puanla 25. oldu. 2017'de, Martina Bárta "My Turn" şarkısını seslendirmek üzere iç seçimle belirlendi ve yarı finalinde 13. sırada yer aldı.

Çek Cumhuriyeti, 2018 yarışması için ulusal bir seçime geri döndü ve yarışmacısını çevrimiçi oylama ile eski Eurovision yarışmacılarından oluşan uluslararası bir jüri kombinasyonuyla belirledi. Kazanan, Mikolas Josef'in "Lie to Me" adlı şarkısı oldu. İlk yarı finalin ilk prova provası sırasında Josef sırtından bir sakatlık geçirdi ve birkaç hastaneye nakledildi ve geçici olarak yürüyemez hale geldi, ancak yine de yarı final zamanında performans sergileyeceğine söz verdi. Koreografi sakatlığına uyum sağlamak için ayarlandı ve performansı Çek Cumhuriyeti'ne finalde ikinci kez yer alma hakkı kazandırdı. "Lie to Me", jüri oylamasında on beşinci, halk oylamasında ise dördüncü sırada yer alarak genel olarak altıncı oldu. Bu, Çek Cumhuriyeti'nin ilk kez ilk ona girmesi ve finalde ilk kez halk oylamasından puan alması anlamına geliyordu. Bunun ardından, Çek Delegasyon Başkanı Jan Bors, Josef'in başarısının bir sonucu olarak ulusal seçim modelinin gelecekteki yarışmalar için kullanılacağını doğruladı.

2019'da benzer bir ulusal final konsepti kullanıldı ve katılımcı, Çek halkının çevrimiçi oylaması ile eski Eurovision yarışmacılarından oluşan uluslararası bir jürinin kombinasyonuyla belirlendi. 2018 yarışmasındaki ulusal seçimin aksine, uluslararası halk oylamasının sonuçları tek bir jüri üyesi olarak eklendi. Çek halk oylamasında ikinci ve jüri oylamasında ortak birinci olan Lake Malawi'nin "Friend of a Friend" şarkısı kazanan olarak ortaya çıktı ve böylece Tel Aviv'de Çek Cumhuriyeti'ni temsil etme hakkını kazandı. Lake Malawi, Çek Cumhuriyeti'nin üçüncü kez Eurovision finalinde yer almasını sağlayarak finale kalmayı başardı. Yarışmayı o zamanlar ülkenin en iyi ikinci sonucu olan on birinci sırada tamamladılar.

2019 katılımcısının basın açıklamasında, 2020 yarışması için televizyonda yayınlanacak bir ulusal final için geçici planlar açıklandı ve finalin 25 Ocak 2020'de yapılması planlandı. Ancak, Kasım 2019'da ČT, televizyonda yayınlanan ulusal finalin iptal edildiğini ve tekrar çevrimiçi bir seçimin kullanılacağını duyurdu. Seçilen katılımcı "Kemama" şarkısıyla Benny Cristo oldu ve ikinci yarı finalde sahne alması gerekiyordu, ancak 2020 yarışması COVID-19 pandemisi nedeniyle iptal edildi. Bunun yerine, Cristo 2021 yarışması için Çek temsilcisi olarak kalırken, şarkısı "Omaga" iç seçimle belirlendi. Cristo, 20 Mayıs 2021'deki ikinci yarı finalde 3. sırada sahne aldı ancak finale kalamadı. Daha sonra, jürilerden gelen 23 puanla 15. sırada bitirdiği ortaya çıktı.

2022 yarışması için ČT, çevrimiçi bir seçim kullanmaya karar verdi. Yedi şarkı yarıştı ve kazanan şarkı, We Are Domi'nin "Lights Off" adlı şarkısı oldu. Kazanan, on iki üyeli uluslararası jüri panelinden gelen oyların (%50), uluslararası halk oylamasının (%25) ve Çek halk oylamasının (%25) bir kombinasyonuyla belirlendi. Hem uluslararası hem de Çek kullanıcılar, 7-15 Aralık 2021 tarihleri arasında resmi Eurovision Şarkı Yarışması uygulaması aracılığıyla oy kullanabildi ve kazanan 16 Aralık 2021'de açıklandı. We Are Domi, 12 Mayıs 2022'deki ikinci yarı finalde sahne aldı ve 227 puanla dördüncü sırada yer alarak Çek Cumhuriyeti'ne dördüncü final katılımını sağladı. Finalde ise 38 puanla 22. sırayı aldılar.

ČT, 2023 yarışması için *ESCZ* formatını kullanmaya devam etti, bu kez oylama yöntemi %30 Çek oyları ve %70 uluslararası oylar arasında bölündü. Vesna ve "My Sister's Crown" şarkısı, toplamda 10.584 oyla ulusal finali kazandı. Grup, 9 Mayıs 2023'teki ilk yarı finalde sahne aldı, dördüncü oldu ve 110 puanla Çekya'yı beşinci kez finale taşıdı. 13 Mayıs'taki finalde 14. sırada sahne aldılar ve ülkenin tarihinde ikinci kez ilk onda yer aldılar, toplamda 129 puanla.

*ESCZ* formatı 2024 yarışması için de sürdürüldü. Aiko, "Pedestal" şarkısıyla İsveç'in Malmö şehrinde Çek Cumhuriyeti'ni temsil etmek üzere seçildi. 9 Mayıs 2024'teki ikinci yarı finalde sahne alan Çek Cumhuriyeti, finale kalamadı ve 38 puanla 16 ülke arasında on birinci oldu, finalden sadece 5 puan uzaktaydı.

2025 yarışması için ČT, temsilcisini iç seçimle belirlemeye karar verdi. Seçilen katılımcı, Slovak asıllı şarkıcı Adonxs oldu ve 11 Aralık 2024'te duyuruldu. "Kiss Kiss Goodbye" adlı şarkısı ise 7 Mart 2025'te tanıtıldı. 15 Mayıs 2025'teki ikinci yarı finalde sahne alan sanatçı, 29 puanla 16 ülke arasında 12. olarak finale kalamadı.

## Katılımlar

## Yorumcular ve Oyları okuyanlar

## Fotogaleri

Dosya:ESC 2007 Czech Republic - Kabat - Mala dama.jpg|Kabát grubu Helsinki'de (2007)
Dosya:Tereza Kerndlova - ESC 2008.jpg|Tereza Kerndlová Belgrad'da (2008)
Dosya:20150516 ESC 2015 Marta Jandová & Václav Noid Bárta 8033.jpg|Marta Jandová ve Václav Noid Bárta Viyana'da (2015)
Dosya:ESC2016 - Czech Republic 17.jpg|Gabriela Gunčíková Stockholm'da (2016)
image:ESC2017 - Czech Republic 01.jpg|Martina Bárta Kiev'de (2017)
image:ESC2018 - Czech Republic 10.jpg|Mikolas Josef Lizbon'da (2018)
image:ESC2019-CzechRepublic.jpg|Lake Malawi Tel Aviv'de (2019)
File:Eurovision 2022 - Semi-final 2 - Czech Republic - We Are Domi.jpg|We Are Domi, Torino'da ()
File:Eurovision 2023 - Jury Semi-final 1 - Czechia - Vesna (03).jpg|Vesna, Liverpool'da ()
File:Aiko Eurovision Song Contest 2024 Final Malmö dress rehearsal semi 2 06.jpg|Aiko, Malmö'de ()
File:ADONXS at ESC2025 for Czechia 15.jpg|Adonxs, Basel'de ()


## Not listesi

## Kaynakça