Charyn Millî Parkı

**Charyn Ulusal Parkı** (, *Sharyn ulttyq tabiǵi parki*) resmi olarak, *Charyn Kanyonu Ulusal Doğa Parkı*, Charyn Kanyonu da dahil olmak üzere Charyn Nehri boyunca uzanan bir ulusal parktır. Kanyon, ince tabakalı kırmızı tortul kayaçlarının varlığı nedeniyle ABD'deki Büyük Kanyon'a benzetilir; ancak Charyn daha küçüktür - uzunluğu 50&nbsp;km civarındadır. Yaklaşık  alanı ile park Almatı Eyaleti'ndeki Enbekshikazakh, Raiymbek ve Uygur ilçeleri arasında uzanmaktadır. Almatı il merkezinin yaklaşık 200&nbsp;km doğusunda yer almaktadır. Park, kanyonun jeolojik cazibe merkezlerini, nehir ve çöl sisteminin ekolojik bölgelerini (relikt Soğd dişbudak koruları dahil) ve çevresindeki arkeolojik alanları korumak için 2004 yılında kurulmuş; park alanda bazı bölümler de rekreasyon için ayrılmıştır.

## Topografya
Park uzun ve incedir, Charyn Nehri'nin her iki kıyısını da 50&nbsp;km; ancak sadece 3&nbsp;km genişliğe ulaşacak şekilde ilerler. Bu noktada Charyn Nehri, güneyindeki Tanrı Dağları'nın kurak eteklerinde güneybatıdan kuzeydoğuya doğru 30&nbsp;km boyunca uzanır. Kanyon en derin noktada 370 metre derinliğe ulaşır ve deniz seviyesinden yaklaşık 1.100 metre yükseklikte yer alır. Park üç ana siteyi korumaktadır:

* **Ülken Buguty**, küçük Ülken Buguty Sıradağları'nın kuzeydoğu eteklerinde yer alır. Tepeler arasında mineral siteleri ve bilimsel ilgi alanı olan jeoloji ile ceylan sürülerinin genişlemesini hedefleyen bir alan bulunmaktadır. 
* **Kızıl Karasai**, ceylanların beslenmesi ve ıslahı için bir habitat oluşturmanın yanı sıra dişbudak ağaçlarının ve maden suyu kaynaklarının relikt ormanını korur.
* **Charyn Kanyonu**, Charyn Nehri'nin ana yatağını takip eder. Kanyon en derin noktada 370 metre derinliğe ulaşır ve deniz seviyesinden yaklaşık 1.100 metre yükseklikte yer alır.
* **Aktogay Kanyonu**, Charyn Kanyonu'nun aşağı kesimlerinde Charyn Nehri'ni takip eder.

Parkın farklı alt alanları için dört koruma seviyesi bulunmaktadır: Koruma Alanı Statü Alanı (9427,5 hektar), Çevresel İstikrar Bölgesi (13,147,3 hektar), Turizm ve Rekreasyon Alanı (77,739 hektar) ve Sınırlı Ekonomik Faaliyet Alanı (26,736,2 hektar). 

## İklim
İklim "Soğuk Yarı Kurak İklim (Köppen iklim sınıflandırması BSk) özellikleri sergiler: soğuk kışlar ve sıcak ve kuru yazlar görülür. Yılda 312&nbsp;mm yağış (yaz aylarında maksimum). Ortalama sıcaklık Ocak ayında −10.7&nbsp;°C (12.7&nbsp;°F) ile Temmuz ayında 19.5&nbsp;°C (67.1&nbsp;°F) arasında değişir.

## Fauna ve flora
Parkın içinde, Paleojen Dönem kadar eski tarihlere dayanan ve Tanrı Dağları'nın kuzey yamaçlarına yayılı bulunan Soğd dişbudak ağaçları (Fraxinus sogdiana) uzun orman kuşağı Charyn Dişbudak Korusu bulunmaktadır. Parkta yaklaşık 5.000 hektarlık bir alanı kapsayan (50&nbsp;km²) dişbudak korusu taşkın yatağının topraklarında tuzluluk ve kuruluk nedeniyle geniş dalgalanmalar gösterebilmektedir. Taşkın yatağının üzerinde, baskın Saksaul (Haloxylon), Eurotia ve Ephedra bitkilerinin bulunduğu eşsiz bir topluluk bulunmaktadır.

Parktaki bilim insanları, 50'si nadir veya endemik olan 32 memeli, 18 sürüngen, 4 amfibi, 100 kuş ve 1.000'den fazla bitki türü gözlemlemiştir. 

## Turizm
Parkta üç turist rotası bulunmaktadır:

* **Charyn Dişbudak Korusu**. Parkura ek olarak, konuk evleri ve 100 kişilik oturma alanına sahip bir 'kır evi' bulunmaktadır. 
* **Kaleler Vadisi**. Kaleler Vadisi, adını ana Kanyon manzarasına sahip ana Charyn Nehri yatağındaki küçük bir yan kanyondaki (3&nbsp;km uzunluğunda ve 200 - 700 metre genişliğindeki) kaya oluşumları şekillerinden alır. Tortul tabakalar turuncu-gri killer, kireçli toprak ve kum taşı içerir. Yaklaşım 10&nbsp;km'lik bir toprak yol ile ulaşılabilen alanda üç otopark bulunmaktadır. İki eğlence kulesi ve beş dinlenme yurdunda yemek yenilebilmektedir.
* **Mezarlıklar ve Mezar Höyükleri**. Chundzha-Almati karayoluna 12&nbsp;km mesafede yer alan ve dağınık arkeolojik alanların bulunduğu bir bölgedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* OpenStreetMap üzerinde Charyn Kanyonu Ulusal Parkı  
* Google Haritalar'da Charyn Canyon Ulusal Parkı