Fas'ta LGBT hakları

Fas'ta lezbiyen, gey, biseksüel ve trans (LGBT) bireyler, LGBT olmayan bireylerin uğramadığı yasal zorluklarla karşılaşmaktadır. Fas'ta hem erkekler hem de kadınlar arası hemcins cinsel ilişkileri yasadışıdır.

## Hemcins cinsel ilişkilerine ilişkin mevzuat

Fas Ceza Kanunu'nun 489. maddesine göre, "hemcinsinden bir bireyle iffetsiz veya doğaya aykırı eylemlerde bulunmak" cezalandırılabilir bir suç olarak sayılır. Bu suça mahkûm edilen bireyler üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası ve  dirhem değerinde para cezasıyla çarptırılabilir.

Fas'ta bir birey hemcinsiyle bir cinsel ilişkide bulunmak şüphesiyle tutuklanırsa, onun asıl eşcinsel olup olmadığı gözetilmeksizin bu şüpheyle tutuklandığı bilgisi kamuoyla paylaşılır. Eşcinselliği ve karşı cinsin kılığına girmeyi ahlâksızlık belirtileri olarak gören geleneksel İslamî bir ahlâk anlayışı, Fas'ta yaşayan LGBT bireylerin yasal statüsünü geniş ölçüde şekillendirmektedir.

2016 yılında Marakeş'te iki kız, öpüştüklerini gösteren fotoğrafları çekildiği için tutuklandı. Bu tutuklanma olayı, uluslararası kınamaya ve sosyal medyada #freethegirls hashtag'inin paylaşılmasına sebep oldu. Kızların mahkeme davası Aralık 2016'ya kadar ertelendi. 2016 Aralık ayının başında iki kız beraat etti.

Mayıs 2019'da Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi'nin Demokrasi Statü Ortaklığı (Partnership for Democracy Status) çerçevesinde Fas Meclisi ile ortak olarak derlediği değerlendirme, "hemcinsinden yetişkinlerin arasındaki cinsel ilişkileri veya evlilik haricinde karşı cins yetişkinlerin arasındaki cinsel ilişkileri suç sayan Ceza Kanunu hükümlerinin" uygulanmasını sonlandırma çağrısında bulundu.

## Hükûmet politikaları

Fas'ta hiçbir siyasî parti LGBT haklarını desteklediğini kamuoyuna beyan etmemiştir ve şu ana kadar LGBT haklarını koruyan hiçbir mevzuat uygulanmamıştır. Hükûmetin Fas kültürünün geleneksel cinsiyet rolleriyle ve dinî adetleriyle uyum sağlayacak şekilde ülkenin geleneklerini korumaya öncelik vermesi nedeniyle hükûmet, eşcinselliğe dair olumsuz tavırlar sergilemektedir. Eşcinsellik hakkında kitaplar yasak ve okullarda "'doğaya aykırı eylemlerin' tehlikesini ve ahlâksızlığını vurgulayan" bir müfredatın öğretilmesi şart kılınmıştır. Ayrıca İçişleri Bakanlığı'nın 21 Mart 2008 tarihinde paylaştığı bir bildiriye göre, "vatandaşlarımızın etiğini korumak ve kimliğimizi ile kültürümüzü bozan tüm sorumsuz eylemlere karşı toplumumuzu korumak," hükûmetin gündeminde yer almaktadır.

Dış politika açısından, hükûmet, 2001 Birleşmiş Milletler AIDS-HIV Konferansı'na Uluslararası Gey ve Lezbiyen Hakları Temsilcisi'nin katılmasına karşı çıktı.  de karşı çıktı.

## Hemcins birlikteliklerinin tanınması

Fas'ta hemcins çiftlerine yasal tanınma hakkı tanınmamaktadır.

## Ayrımcılık korumaları

Fas'ta cinsel yönelim ya da cinsiyet kimliği temelinde işlenen ayrımcılık ya da tacize karşı hiçbir yasa yoktur.

## Cinsiyet kimliği ve ifadesi

Geleneksel kültürel ve dinî adetlerde karşı cinsin kılığına girmek eşcinsellik ile özdeşleştirilir, ancak kadınların bulunmadığı ortamlarda karşı cins kılığına girmek eylemi bazı şekillerinde kabul görmektedir.

1950'lerde 'in Kazablanka'ya gidip vajinoplasti yaptırmasıyla Kazablanka şehri, bazı doktorlarının gizli şartlar altında cinsiyet değiştirme ameliyatlarını etmeye istekli olmalarıyla bilinen bir yer hâline geldi.

## Yaşam şartları

İslam dünyasının büyük bir kısmında olduğu gibi, Fas'ta da LGBT topluluğu ile ilgili kamuoyu görüşleri genel olarak olumsuzdur. Ülkede erkek egemen bir kültür ve bir erkek ile bir kadının evlenip çocuk sahibi olmasını tercih eden geleneksel cinsiyet rollerine sahip ataerkil bir toplum yapısı hâkimdir.

Fas'taki eşcinsellik karşıtı yasalar aralıklı olarak uygulanmaktadır.  şehrinde bir mahkeme, 10 Aralık 2007 tarihinde altı erkek adamı Fas Ceza Kanunu'nun 489 nolu maddesini ihlâl etmekle suçlu buldu. Ancak sanıkların avukatlarına göre, savcılar, erkeklerin suça gerçekten katıldıklarını gösteren hiçbir delil gösteremedi. 18 Kasım gününde Ksar el-Kebir şehrinde sözde içinde bu sanıkların katıldığı özel bir parti gösteren bir videonun YouTube dahil farklı İnternet platformları üzerinden paylaşılmasının ardından, 17 Aralık 2007 tarihinde sanıklar, farklı cezalara çarptırıldı. Basın raporlarında bu partinin bir "eşcinsel evliliği" olduğu iddiası yer aldı. Tutuklanmaların ardından, birçok insan, erkeklerin iddia edilen suçlarını kınamak ve bu erkeklere ceza verilmesi yönünde çağrılarda bulunmak üzere Ksar el-Kebir sokaklarında yürüdü.

2010 yılında, Fas Meclisinin o dönemki en büyük muhalefet partisi olan Fas Adalet ve Kalkınma Partisi'nin itirazlarına rağmen, Fas Hükûmeti, açık eşcinsel şarkıcı Elton John'un Mawazine Festivali'nde performans vermesine izin verdi. Festival, Kral VI. Muhammed'in onayıyla düzenlendi ve Kral'ın daha açık ve modern bir ulus yaratma planlarının bir parçasıydı.

 ile , Fas'ta cinsiyet rolleri ve cinsel kimlik hakkında yazmış başarılı Faslı yazarlardır, ancak ikisi de yurtdışında oturmaktadır.

** adında bir LGBT yayınının Fas içerisindeki yetişkinlere dağıtılmasına izin verilmiştir, ancak hükûmet, yayına bir dağıtım ruhsatı uzun zamandır vermemektedir: derginin ilk önce komşu ülke İspanya'da yayınlanması, sonra Fas'a getirilip dağıtılması söz konusudur. Hükûmet, LGBT hakları örgütü 'e resmî tanınma vermeyi de reddetmiştir, fakat bunun kendi varoluşunu sürdürmesine ve bazı eğitim amaçlı seminerlere ortak sponsorluk etmesine izin vermiştir.

2017 yılında, Cenevre'de düzenlenmiş 'nin ardından, eski Adalet ve Özgürlükler Bakanı , katıldığı bir gazete görüşmesinde eşcinsellere "çöp" diyerek hakarette bulundu. Ramid'in "cinsel azınlıklara yönelik ayrımcı ve anayasaya aykırı" ifadelerine tepki olarak, yerel insan hakları örgütleri, Fas Başbakanı Osmani'ye hitapta bulunan bir imza kampanyası yürüttü.

2018-2019  anketine göre, Faslı katılımcıların %21'i, eşcinselliğin kabul edilebilir bir şey olduğunu söyledi.

2020 Nisan ayında, İnsan Hakları İzleme Örgütü, Fas'ta insanların eşcinsel tanışma uygulamalarına girip uygulamadaki kullanıcıların kimliklerini kamuoyuyla paylaştığı çevrimiçi bir taciz kampanyasının sürdürüldüğünü paylaştı. 24 Nisan 2020'de , polisin "nefret ve ayrımcılık teşvik etmeye" ilişkin bir "ön soruşturma" açmış olduğunu bildirdi.

## LGBT hakları savunma hareketleri

, Fas'taki LGBT topluluğunun haklarını savunun tek örgüttür ve İspanya'da *Mithly* dergisini yayınlatmaktadır. 2004 yılında kurulmuş örgüte İçişleri Bakanı tanınması henüz verilmemiştir, ancak örgütün bazı eğitim amaçlı seminerlerin düzenlemesine gayrıresmî izin verilmiştir. Genç Faslı lezbiyen Hajar Moutaouakil, insan hakları gününde YouTube'a sevgi ve tolerans çağrısını yaptığı bir video yükledi, ancak video tartışmalara neden oldu. Sonra biyografisini İnternet'e yayınladı.

## Ayrıca bakınız

* 
* 
* Afrika'da LGBT hakları

## Kaynakça