İran hükümdarları listesi

**İran hükümdarları listesi** coğrafyacılara tarafından Büyük İran bölgesi olarak tanınan arazilerde kurulan devletlerde hükûmet süren tüm *imparatorluk*, *krallık*lar ve *hükümdarlık*larda hukuken idareci olan hükümdarların listesidir.

## Med devleti (MÖ 700–MÖ 550)

## Teispid Krallığı (705–MÖ 559)

## Ahameniş İmparatorluğu (MÖ 550–MÖ 330)

## Seleukos İmparatorluğu (MÖ 311–MÖ 129 BC)

## Fratarakalar (?-MÖ 140)

Fratarakalarların Seleukos İmparatorluğu'nun valileri olduğu anlaşılıyor.

## Persis Kralları (MÖ140-MS 224)

## Part İmparatorluğu (MÖ 247– 228)

Seleukos İmparatorluğu Persler üzerindeki kontrolünü yavaş yavaş kaybetti. 253'te Arsakes Hanedanı Parya'da kuruldu. Partlar, MÖ 2. yüzyılın ortalarına kadar kontrollerini yavaş yavaş genişlettiler, Seleukoslar, Persler üzerindeki kontrolünü tamamen kaybettiler. Doğu topraklarının kontrolü MÖ 129'da VII. Antiohos tarafından kalıcı olarak kaybedildi.

## Sasani İmparatorluğu (224–651)

***Not: Klasik Persya'nın, genel olarak [[Müslümanların İran'ı fethi]] sonucunda Sasani İmparatorluğu'nun çöküşüyle sona erdiği kabul edilir.***

## Dâbûyîler (651–760)

Abbâsîler'in eline geçmeden önce bir asırdan fazla bir süre kuzeyde iktidarı elinde tutan Zerdüşt kökenli bir Pers hanedanı.

## Dört Halife (642–661)

## Emevîler (661–750)

### Önemli valiler

## Abbâsîler (748–861)

### Önemli valiler

## Sâmânîler (819–999)

## Saffârîler (861–1003)

## Gurlular (879–1215)

## Ziyârîler (928–1043)

## Büveyhîler (934-1062)

Büveyhîler, en önemlileri Fars, Rey ve Irak olan bir dizi ayrı emirliğe bölünmüştü. Genellikle, emirlerden biri, Abbâsî Halifeliği hiyerarşisine onları bağlayan Emîrü’l Ümerâ ve Şehinşah (hanedanın Abbâsî halifelerinden bağımsızlığının bir işareti olarak canlandırdığı) gibi ünvanlarla işaretlenen, geri kalanlar üzerinde bir tür Eşitler arasında birinci üstünlüğüne sahipti.

## Gazneliler (977–1186)

## Büyük Selçuklu İmparatorluğu (1029–1194)

## Harezmşahlar Devleti (1153–1220)

Harezm'de kurulan, İran'ın bir kısmını ve komşu Orta Asya'yı kapsayan bir imparatorluk.

## Moğol İmparatorluğu (1220–1256)

## İlhanlılar

## Geç ortaçağ bölgesel krallıklar

### Serbedârîler (1332–1386)

### Çobanoğulları (1335–1357)

### Celâyir Sultanlığı (1335–1432)

### İncûlular (1335–1357)

### Muzafferîler (1314–1393)

## Timur İmparatorluğu (1370–1467)

## Karakoyunlular ve Akkoyunlular (1375–1497)

### Karakoyunlular

### Akkoyunlular

Kaynaklar:

***Not: Orta Çağ Pers'inin genel olarak Safevi İmparatorluğu'nun yükselişiyle sona erdiği kabul edilmektedir.***

## Modern İmparatorluk (1501–1979)

### Safevîler (1501-1786)

### Afşar İmparatorluğu (1736-1796)

### Zend Hanedanı (1751-1794)

### Kaçar Devleti (1794-1925)

### Pehlevî Hanedanı (1925-1979)

## Ayrıca bakınız
* İran tarihi

## Kaynakça
;Özel

;Genel

* Assar, G.R.F., "Genealogy & Coinage of the Early Parthian Rulers. I", Parthica, 6, 2004, pp.&nbsp;69–93.
* Assar, G.R.F., "Genealogy & Coinage of the Early Parthian Rulers, II a revised stemma", Parthica, 7, 2005, pp.&nbsp;29–63.
* Assar, G.R.F., "Moses of Choren & the Early Parthian Chronology", Electrum, vol. 11, 2006, pp.&nbsp;61–86.
* Assar, G.R.F., "A Revised Parthian Chronology of the Period 165-91 B.C.", Electrum, vol. 11, 2006, pp.&nbsp;87–158.
* Assar, G.R.F., "A Revised Parthian Chronology of the Period 91-55 B.C.", Parthica, 8, 2006, pp.&nbsp;55–104.
* Briant, Pierre, "From Cyrus to Alexander: A History of the Persian Empire", 2002.
* Cameron, George, "History of Early Iran", Chicago, 1936 (repr., Chicago, 1969; tr. E.-J. Levin, L'histoire de l'Iran antique, Paris, 1937; tr. H. Anusheh, ایران در سپیده دم تاریخ, Tehran, 1993)
* D'yakonov, I. M., "Istoriya Midii ot drevenĭshikh vremen do kontsa IV beka de e.E" (The history of Media from ancient times to the end of the 4th century BCE), Moscow and Leningrad, 1956; tr. Karim Kešāvarz as Tāriḵ-e Mād, Tehran, 1966.
* Dandamaev, Muhammad A., "Persien unter den ersten Achämeniden (6. Jahrhundert v. Chr.)", tr. Heinz-Dieter Pohl, Wiesbaden, 1976.
* Ghashghai, H.R., "The successors of Mithridates II", Bulletin of Ancient Iranian History (UCLA), vol. 5, March 2009.(in Persian)
* Henkelman , wouter. Defining Neo-Elamite History. ARTA , 2003.
* Hinz, W., "The Lost World of Elam", London, 1972 (tr. F. Firuznia, دنیای گمشده ایلام, Tehran, 1992)
* Josephus Flavius, Antiquities of the Jews.
* Justi, Ferdinand, "Iranisches Namenbuch", Tehran, Asatir, 2003.
* Legrain, Leon, "Historical Fragments", Philadelphia, The University of Pennsylvania Museum Publications of the Babylonian Section, vol. XIII, 1922.
* Majidzadeh, Yusef, "History and civilization of Elam", Tehran, Iran University Press, 1991.
* Majidzadeh, Yusef, "History and civilization of Mesopotamia", Tehran, Iran University Press, 1997, vol.1.
* Miroschedji, P. de, ‘La fin du royaume de l’Ansˇan et de Suse et la naissance de l’empire perse’, 1985, ZA 75, pp.&nbsp;265–306.
* Nöldeke, Theodor, "Geschichte der Perser und Araber zur Zeit der Sasaniden. Aus der arabischen Chronik des Tabari übersetzt" (1879)
* Olmstead, A. T., "History of the Persian Empire", Chicago, 1948
* Plutarch, Lives.
* Polybius, The Histories.
* Potts, D. T., The Archaeology of Elam, Cambridge University Press, 1999.
* Reade , Julian E. Elam after the Assyrian Sack of Susa in 647 B.C. NABU, 2000.
* Tacitus, The Annals.
* Tavernier , Jan. Some Thoughts on Neo-Elamite Chronology. ARTA , 2004.
* The Cambridge Ancient History (CAH)
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 1, THE LAND OF IRAN, Cambridge University Press, 1968.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 2, THE MEDIAN AND ACHAEMENIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1985.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 3(I), THE SELEUCID, PARTHIAN AND SASANIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1983.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 3(II), THE SELEUCID, PARTHIAN AND SASANIAN PERIODS, Cambridge University Press, 1983.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 4, THE PERIOD FROM THE ARAB INVASION TO THE SALJUQS, Cambridge University Press, 1975.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 5, THE SALJUQ AND MONGOL PERIODS, Cambridge University Press, 1968.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 6, THE TIMURID AND SAFAVID PERIODS, Cambridge University Press, 1986.
* The Cambridge History of Iran (CHI), vol. 7, FROM NADIR SHAH TO THE ISLAMIC REPUBLIC, Cambridge University Press, 1991.
* Vallat , Francois. Elam: The History of Elam. Encyclopaedia Iranica , vol. VIII pp. 301–313. London/New York , 1998.
* Vallat , Francois. Shutruk-Nahunte , Shutur-Nahunte et l'imbroglio neo-elamite. NABU , 1995.
* Vallat , Francois. Le royaume elamite de SAMATI. NABU , 1996.
* Vallat , Francois. Les pretendus fonctionnaires Unsak des texts neo-elamites et achemenides. ARTA , 2002.
* Vallat, Francois. Le royaume elamite de Zamin et les 'Letters de Nineveh'. Iranica Antique, 33, 1998. pp.&nbsp;95–106.
* www.parthia.com