Marco Polo

**Marco Polo** (, ;  - 8 Ocak 1324), 1271 ile 1295 yılları arasında İpek Yolu üzerinden Asya'yı dolaşan Venedikli bir tüccar, kâşif ve yazardı. Seyahatleri, *[[Marco Polo'nun Gezileri]]* adlı eserde kayda geçirildi. Bu eser, *Dünyanın Harikaları Kitabı* ve *Il Milione* adlarıyla da bilinir ve yaklaşık 1300 yılı civarında derlendi. Kitapta Moğol İmparatorluğu ve Yuan Hanedanı yönetimindeki Çin'in zenginliği ve büyüklüğü ayrıntılı biçimde anlatılır. Ayrıca dönemin Avrupalıları için büyük ölçüde bilinmeyen Doğu dünyasının kültürü ve yönetim yapısı ele alınır.

Venedik'te doğan Marco Polo, ticaretle ilgili bilgilerini babası ve amcası Niccolò ve Matteo Polo'dan edindi. Babası ve amcası, Marco ile tanışmadan önce Asya'yı dolaştı ve Kubilay Han ile görüştü. 1269 yılında Venedik'e dönerek Marco ile ilk kez bir araya geldiler. Bunun ardından üçü birlikte, İpek Yolu boyunca birçok bölgeyi geçerek "Hıtay" olarak bilinen Çin'e ulaşan uzun bir yolculuğa çıktı. Marco'nun zekâsı ve alçakgönüllülüğü Kubilay Han'ı etkiledi ve imparatorluk sarayında iyi karşılandılar. Marco, Kubilay Han tarafından dışişleri elçisi olarak görevlendirildi. Bu görev kapsamında imparatorluk topraklarında ve Güneydoğu Asya'da çeşitli diplomatik misyonlara gönderildi. Günümüzde Myanmar, Hindistan, Endonezya, Sri Lanka ve Vietnam sınırları içinde kalan bölgeleri ziyaret etti. Ayrıca Çin'in iç kesimlerinde uzun yolculuklar yaptı. Yaklaşık 17 yıl boyunca imparatorluğun topraklarında yaşadı ve Avrupalıların daha önce bilmediği birçok yer ve uygulamayı yakından gözlemledi.

1291 yılı civarında Polo ailesi, Moğol prensesi Kökeçin'e Pers'e kadar eşlik etmeyi üstlendi ve yaklaşık 1293'te bu bölgeye ulaştı. Prensesi teslim etmelerinin ardından kara yoluyla Konstantinopolis'e, buradan da Venedik'e döndüler ve 24 yıl sonra memleketlerine kavuştular. Bu dönemde Venedik ile Cenova arasında savaş yaşanıyordu. Marco Polo, Venedik adına çatışmalara katıldı ve Cenovalılar tarafından esir alındı. Esaret altında bulunduğu sırada, hücre arkadaşlarından Rustichello da Pisa'ya seyahat anılarını dikte etti. 1299 yılında serbest bırakılan Marco Polo, daha sonra zengin bir tüccar oldu, evlendi ve üç çocuk sahibi oldu. 1324 yılında hayatını kaybetti ve Venedik'teki San Lorenzo Kilisesi'ne defnedildi.

Marco Polo, Çin'e ulaşan ilk Avrupalı olmamakla birlikte, deneyimlerini ayrıntılı biçimde aktaran ilk kişi olarak kabul edilir. Anlatıları, Avrupalılara Doğu dünyasının coğrafyası ve etnik gelenekleri hakkında daha net bir tablo sundu. Porselen, barut, kâğıt para ile bazı Asya bitkileri ve egzotik hayvanlara dair Batı'daki ilk yazılı kayıtlar bu anlatımlarda yer aldı. Eserleri, Kristof Kolomb başta olmak üzere birçok gezgine ilham kaynağı oldu. Polo'nun anlatılarına dayanarak çok sayıda eser kaleme alındı. Ayrıca Avrupa haritacılığı üzerinde etkili oldu ve Katalan Atlası ile Fra Mauro Haritası'nın hazırlanmasına zemin hazırladı.

## Hayatı

### Kökeni ve ailesi
Marco Polo'nun 1254 yılında Venedik'te doğduğu kabul edilmekle birlikte, kesin doğum tarihi ve yeri arşiv kaynaklarında net değildir. *[[Marco Polo'nun Gezileri]]* adlı eser, Polo'nun Venedikli ailesi ve doğumu hakkında sınırlı bilgiler sunar. Kitapta, gezgin tüccar olan babası Niccolò Polo'nun 1269 yılı civarında memleketi Venedik'e ailesini ziyaret etmek üzere döndüğü aktarılır. Bu dönüşünde, eşinin kendisi yokken hayatını kaybettiğini ve Marco adında yaklaşık 15 yaşında bir oğlu bulunduğunu öğrendiği belirtilir.

Genel kanının aksine, Marco Polo'nun doğum yerinin Korčula Adası ya da Konstantinopolis olduğu yönünde bazı teoriler de ileri sürüldü. Ancak bu görüşler, çoğu akademisyen tarafından kabul edilmedi. Ayrıca mevcut tarihsel veriler ve sonraki çalışmalarla büyük ölçüde çürütüldü.

### İlk yılları ve Asya seyahati
Tüccar olan Niccolò Polo, Yakın Doğu ile yaptığı ticaret sayesinde zenginlik ve saygınlık kazandı. Niccolò ve kardeşi Maffeo, Marco'nun doğumundan önce bir ticaret yolculuğuna çıktı. 1260 yılında, Latin İmparatorluğu'nun başkenti olan Konstantinopolis'te bulunurlarken yaklaşan bir siyasal değişimi öngördüler. Bunun üzerine varlıklarını mücevherlere dönüştürerek şehirden ayrıldılar. *Marco Polo'nun Gezileri*'ne göre, Asya'nın geniş bir bölümünü katettiler. Yolculuk sırasında Moğol hükümdarı ve Yuan Hanedanı'nın kurucusu Kubilay Han ile görüştüler.

Marco Polo'nun 15 yaşına kadarki çocukluğu hakkında neredeyse hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Çocukluğunun en azından bir bölümünü Venedik'te geçirdiği düşünülmektedir. Bu dönemde annesi öldü ve Marco, teyzesi ile amcasının yanında büyüdü. İyi bir eğitim aldığı kabul edilir. Döviz işlemleri, değer biçme ve kargo gemilerinin idaresi gibi ticaretle ilgili konularda bilgi edindi. Latinceyi ise çok az öğrenmiş ya da hiç öğrenmemiştir. Babası daha sonra Floradise Trevisan ile evlendi.

## Mirası
Giovanni da Pian del Carpine gibi daha az tanınan bazı Avrupalı kâşifler de Çin'e seyahat ettiler. Ancak Marco Polo'nun kitabı, bu yolculukların ilk kez geniş kitleler tarafından tanınmasını sağladı. Eser, Doğu dünyasına dair bilgilerin Avrupa'da yayılmasında belirleyici oldu. Kristof Kolomb, Polo'nun Uzak Doğu anlatımlarından derinden etkilendi. Bu toprakları bizzat görme isteği de büyük ölçüde bu anlatılardan kaynaklandı. Polo'nun kitabının, el yazısı notlar içeren bir nüshası Kolomb'un kişisel eşyaları arasında bulunuyordu.

## Ayrıca bakınız
* Coğrafi keşifler listesi

## Kaynakça