James Clark Ross

**James Clark Ross** (d. 15 Nisan 1800, Londra - ö. 3 Nisan 1862, Aylesbury), Britanyalı deniz subayı.

## Hayatı

1829 yılında Sir John Ross ve Sir William Parry ile beraber Kuzey Kutbu'nu keşfetti. 1839'da Güney Kutbu'na yaptığı seferde Ross Adası'nı keşfetti ve adaya kendi ismini verdi. Güney Kutbu'nda keşfettiği iki yanardağına ise *HMS Erebus* ve *HMS Terror* adlı gemilerinin ismini verdi (Erebus Dağı ve Terör Dağı).

Ayrıca, Antarktika'da bulunan Ross Buz Sahanlığı ve Ross Denizi gibi coğrafik bölgeler de Ross'un ismini taşımaktadır.

## Erken dönem ve donanma kariyerinin başlangıcı
George Ross'un üçüncü oğlu olan James Clark Ross, Nisan 1812'de Kraliyet Donanması'na asteğmen olarak katıldı. Baltık ve Kuzey Denizi'nde, ayrıca Downs'ta amcası John Ross'un komutasında görev yaptı. Daha sonra, Kuzey Denizi ve Beyaz Deniz kıyılarında yapılan araştırmalara katıldı. Bu dönemde, Başmelek'in boylamı Jüpiter'in uydularıyla yapılan gözlemlerle belirlendi.

## Kuzeybatı Geçidi keşifleri
1815–1817 yılları arasında İskoç sularında hizmet veren Ross, 1818'de amcası ve William Edward Parry ile birlikte Davis Boğazı üzerinden Kuzeybatı Geçidi'ni keşfetme girişimine katıldı. 1819–1820 yıllarında Parry ile birlikte Baffin Körfezi, Lancaster Sound ve Bering Boğazı'na yapılan ikinci keşif gezisinde görev aldı. Bu yolculuk sırasında Melville Adası'na ulaşılması, Boylam Kurulu'ndan 5.000 sterlin ödül kazandırdı ve 1821–1823 seferine önayak oldu.

## Parry ile Keşif Gezileri
26 Aralık 1822'de teğmenliğe terfi eden Ross, Parry'nin üçüncü keşif gezisine katıldı ve HMS Fury'nin 1825'te Prince Regent Inlet'te enkaz haline gelmesi sonrası mürettebatla birlikte HMS Hecla'ya geçti. 1827 yılında Spitsbergen'den yola çıkarak Kuzey Kutbu'na buz üzerinden ulaşma girişiminde Parry ile tekrar görev aldı. Bu yolculuk dönüşünde, 8 Kasım 1827'de komutanlığa terfi etti.

## Kuzey Manyetik Kutbu'nun Keşfi
1829–1833 yılları arasında Ross, amcası Sir John Ross'un liderliğindeki özel bir keşif gezisine katıldı. Sefer, zengin damıtıcı Felix Booth'un desteğiyle finanse edildi. James Ross, Boothia Yarımadası ve King William Adası kıyılarında kızak operasyonları gerçekleştirdi. 1 Haziran 1831'de 70°05′17″ kuzey enlemi ve 96°45′48″ batı boylamında kuzey manyetik kutbunu keşfetti.

## Antarktika Keşif Seferi (1839–1843)
28 Ekim 1834'te kaptanlığa terfi eden Ross, 1836'da HMS Cove'a komuta ederek Baffin Körfezi'ne bir keşif seferi gerçekleştirdi. Manyetizma konusundaki uzmanlığı nedeniyle 1838'de Birleşik Krallık'ın manyetik araştırmalarında görevlendirildi. Bu görevin ardından, 1839 yılında Royal Society ve British Association for the Advancement of Science tarafından desteklenen Antarktika keşif seferine komuta etti.

1841'de Antarktika Çemberi'ni geçerek Victoria Land'i keşfetti ve 12.000 metrelik yanardağa Erebus Dağı adını verdi. Bu keşif sırasında “Kutba yaklaşımı engelleyen muhteşem buz kayalıkları silsilesi”ni belgeledi. 1843'te sefer tamamlandığında, Ross kapsamlı bilimsel gözlemler ve yalnızca bir kayıpla İngiltere'ye döndü.

## Bilimsel çalışmalar ve sonraki yıllar
1847'de iki ciltlik seyahat anlatımını yayımlayan Ross, ertesi yıl Sir John Franklin'in kaybolan keşif gezisini aramak üzere H.M.S. Enterprise'ın komutasına verildi. Bu görevde asıl hedefe ulaşılamasa da önemli bilimsel gözlemler toplandı.
Ross, 1849'dan sonra aktif deniz görevine çıkmadı ancak Kuzey Kutbu navigasyonu konusunda önde gelen bir otorite olarak kabul edilmeye devam etti. Manyetik gözlemleri, jeomanyetik uzmanı Sir Edward Sabine tarafından yirmi yılı aşkın sürede Philosophical Transactions of the Royal Society'de yayımlandı.

## Onurlar ve akademik üyelikler
Ross, 1824'te Linnean Society'ye ve 1828'de Royal Society'ye seçildi. 1842 yılında Londra ve Paris Coğrafya Dernekleri'nin altın madalyaları ile ödüllendirildi. 1844'te şövalye ilan edildi, Medeni Hukuk Doktoru derecesi aldı ve Fransız Onur Lejyonu'na seçildi. Paris Bilimler Akademisi ve diğer birçok yabancı bilim kuruluşunun muhabir üyesi olarak görev yaptı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* https://yasamoykusu.com/biyografi/jamesclarkross
* https://www.encyclopedia.com/people/history/historians-miscellaneous-biographies/james-clark-ross