open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
540

**540** (**DXL**) pazar günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* Ildibad Ostrogot tahtına çıktı.

## Doğumlar
* I. Gregorius, papa (ö. 604)
* Bavyeralı I. Garibald, Bavyera Krallığı hükümdarı

## Ölümler
541

## Olaylar
* Tarihteki en büyük veba salgınlarından biri olan Justinianus Veba Salgını başladı.
* Treviso Muharebesi gerçekleşti.
* Verona Kuşatması gerçekleşti.

## Doğumlar
* 21 Temmuz - İmparator Wen, Çin'in Sui Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (ö. 604)

## Ölümler
* İoannis Tzibus, Bizans İmparatoru I. Justinianus'un generallerinden biri
542

## Olaylar
* Justinianus Veba Salgını sonucu Bizans İmparatorluğu'nda 2 milyon kişi öldü. Başkent Konstantinopolis'te (şimdi İstanbul) kayıp sayısı 100.000 idi.
* Napoli Kuşatması başladı.
* Mucellium Muharebesi gerçekleşti.
* Faventia Muharebesi gerçekleşti.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Vitiges, İtalya'da Ostrogotlar Krallığı dördüncü kralı (d. 490)
543

## Olaylar
* Anglon Muharebesi gerçekleşti.
* Napoli Kuşatması, Napoli'nin teslim olmasıyla sona erdi.

## Doğumlar
 
## Ölümler
544

## Olaylar
### Yerlerine göre

#### Bizans İmparatorluğu
* Gotlar Savaşı: I. Justinianus ve Belisarius, Ostrogotlar Krallığı'na (İtalya) yetersiz Bizans sefer kuvveti (4,000 asker ve 200 gemi) ile geri döndüler.
* Belisarius, Güney İtalya'da Otranto şehrini kuşatan Kral Totila komutasındaki Got ordusunu mağlup etti. Gotların geri çekilmesinden sonra, Bizanslılar Roma'ya doğru yürüdüler.
* I. Justinianus, Üç Metni lanetleyen yeni bir ferman yayınladı. Batı Avrupa'da, Papa Vigilius bu imparatorluk fermanını kabul etmeyi reddetti ve Konstantinopolis'e çağırıldı.

#### İran
* Şah I. Hüsrev'in bir Bizans kalesi olan Dara şehrine saldırısı başarısız oldu. Sasanilerin Edessa kuşatması püskürtüldü ve Sasaniler bir çıkmazın içine zorlandı.

#### Afrika
* Cillium Muharebesi: Solomon (Bizanslı general) komutasında Bizans ordusu, Morolar tarafından Numidya sınırında mağlup edildi. Solomon ve koruması teslim olmaya zorlandı, sonra öldürüldü.

#### Asya
* Şubat – Lý Bí, imparator ilan edildi ve Van Xuân (modern Vietnam) imparatorluğunu kurdu. Orduları Champa Krallığı saldırılarını püskürttü.
* Ekim – Liang Hanedanı Van Xuân'a karşılık verdi ve İmparator Wu komutasında bir ordu (120,000 asker) yollayıp, bölgeyi yeniden işgal etti.

### Konularına göre
#### Din

* Jacob Baradaeus, Sergius'u Antakya patriği olarak kutsayarak, Süryani Ortodoks Kilisesi ile Doğu Ortodoks Kilisesi arasında kalıcı bir ayrılmayı başlattı.

## Doğumlar

## Ölümler
* 18 Ekim – Kernevek aziz Wenna (yaklaşık tarih)
* *tarihi bilinmeyen*
** Solomon, Bizanslı general ve Afrika Prefektörü

## Kaynakça
537

## Olaylar
* 2 Mart 537'de Vitiges komutasındaki Ostrogot Krallığı tarafından Roma Kuşatması başladı.
* 27 Aralık - Ayasofya'nın yeniden inşası, Bizans İmparatoru I. Justinianus'un kişisel gözetiminde tamamlandı (II. Theodosius tarafından yaptırılan ikinci Ayasofya 532 yılındaki Nika Ayaklanması sırasında yanmıştı).
* Camlann Savaşı gerçekleşti.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 20 Haziran - Silverius, papa
538

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 30 Kasım - Gregorius, Tours piskoposu olarak görev yapmış tarihçi ve hagiograf (ö. 594)
* *tarihi bilinmeyen*
** Bidatsu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 30. imparatoru (ö. 585)

## Ölümler
* Sittas, Bizans generali
545

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Abdullah bin Abdülmuttalib, İslam peygamberi Muhammed'in babası (ö. 570 / 571)

## Ölümler
546

## Olaylar
* Roma'nın Yağmalanması, Gotlar Savaşı sırasında gerçekleştirilen yağmalama

## Doğumlar
 
## Ölümler
547

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Phocas, Bizans imparatoru (ö. 610)

## Ölümler
* Nursialı Benedikt - Hem ortodoks hem katolik mezhebine göre aziz kabul edilen din adamı (d. 480)
* Tribonianus, I. Justinianus döneminde, yasaları yenilemek ve düzenlemek ile sorumlu olan on hukukçudan biri (d. 500)
548

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 28 Haziran - Theodora, Bizans İmparatoriçesi ve I. Justinianus'un eşi (d. 500)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Theudebert, Merovenj Hanedanı üyesi Avusturasya kralı (d. 500)
552

## Olaylar
* Göktürk Kağanlığı kuruldu (dağılışı 744).
* Mons Lactarius Savaşı gerçekleşti.
* Taginae Muharebesi gerçekleşti.

## Doğumlar

## Ölümler
* 1 Temmuz - Totila, Ostrogotlar Krallığı'nın yedinci kralı
* *tarihi bilinmeyen*
** Aratius, Sasani ve Bizans ordularında görev yapmış Ermeni asker
** Teya, Ostrogotlar Krallığı'nın son kralı
553

## Olaylar
* Bizans İmparatorluğu, Ostrogot Krallığı'nı Mons Lactarius Savaşı ile fethetti.
* 5 Mayıs'ta başlayıp 2 Haziran'da sonlanan İkinci Konstantinopolis Konsili toplandı.
* Telephis-Ollaria Muharebesi gerçekleşti.

## Doğumlar
## Ölümler
* Bumin Kağan, Türk adıyla kurulmuş ilk devlet olan ilk Göktürk Kağanlığı'nın kurucusu (d. 490)
* Gelimer, Vandallar ve Alanların kralı (d. 480)
* İssik Kağan, Göktürk kağanı, Bumin Kağan'ın oğlu
554

**554** (DLIV) Jülyen takviminde ilk günü perşembe olan yıl.

## Olaylar
* Onoguris Kuşatması gerçekleşti.

## Doğumlar
* 1 Ocak - İmparatoriçe Suiko, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 33. hükümdarı (ö. 628)
 
## Ölümler
* Mihr-Mihroe, Fars general
555

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Hatice bint Hüveylid, İslâm peygamberi Muhammed bin Abdullah'ın ilk eşi (ö. 619)

## Ölümler
* 7 Haziran - Vigilius, papa
* *tarihi bilinmeyen*
** II. Gubaz, Lazika kralı
** Theudebald, I. Theudebert ve Deoteria'nın oğlu, Reims'in ya da Avustrasya'nın kralı (d. 535)
556

## Olaylar
### İran
* Lazic Savaşı: Justinus komutasındaki bir Bizans sefer gücü Archaeopolis'i (modern Gürcistan) geri aldı ve Pers ordusunu bozguna uğrattı
* Fasis Kuşatması: Bizanslılar'ın elinde bulunan Lazika'nın kuşatma altındaki Fasis kasabasında Persler bozguna uğradı. 
* Kral I. Hüsrev, I. Justinianus ile müzakereleri başlatarak 562 yılında 50 yıllık bir barış anlaşması yapılmasına yol açtı.

## Doğumlar

## Ölümler
550

## Olaylar

## Doğumlar
* IV. Bonifacius, papa (ö. 615)
*Abdullah bin Selam, Yahudi alimiyken Müslüman olan sahabe (ö. 663)

## Ölümler
* Aryabhata, Hint matematikçi ve astronom (d. 476)
* Germanus, İmparator I. Justinianus'un önde gelen komutanlarından biri olan Bizans generali
551

**551** (**DLI**) pazar günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Sena Gallica Muharebesi gerçekleşti.

## Doğumlar
* Aşina, Çin imparatoriçesi (ö. 582)
* Soga no Umako, Japon devlet adamı (ö. 626)

## Ölümler
557

## Olaylar
### Avrupa
* Avarlar Kafkasya'nın kuzey bölgesine, Karadeniz ile Hazar Denizi arasındaki bölgeye geldiler ve Lazika'da (günümüzde Gürcistan) Bizanslılara elçiler gönderdiler. Hunlar gibi Avarlar da, batıya doğru kaçmak zorunda kalan Orta Asya halkıydılar.

### Bizans
* 14 Aralık - Bizans İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopolis'te (bugünkü adıyla İstanbul) 6.4 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Deprem Ayasofya ve İstanbul Surlarında büyük hasara yol açtı.
* Buhara Muharebesi gerçekleşti.

## Doğumlar
 
## Ölümler
558

## Olaylar
* 7 Mayıs - Ayasofya'nın kubbesi çöktü. I. Justinianus, kubbenin onarılma emrini verdi.
 
## Doğumlar

## Ölümler
559

## Olaylar

### Yere göre

### Bizans İmparatorluğu

* Kış &ndash; Zabergan komutasındaki Kutrigurlar ve Hunlar, donmuş Tuna Nehri'ni geçerek Balkanlar'ı işgal eder. Trakya ve Makedonya'ya baskın düzenlerler, ancak Belisarius komutasındaki bir Bizans kuvveti tarafından Konstantinopolis yakınlarında geri püskürtülürler.
* Melantias Muharebesi: Konstantinopolis surlarının dışında, Belisarius kıdemli süvarileri (*[[bucellarii]]*) ile birleşik "barbarları" ve alelacele toplanan birkaç bin askeri yener.

### Britanya

* Glappa, Bernicia'nın (Kuzey Doğu İngiltere) kralı olarak babası Ida'nın yerine geçer. Onun yönetimi sırasında Angliyen yerleşimciler, şu anda güneydoğu İskoçya olan topraklarını genişletti

### Asya

* İlk başarılı insan uçuşu: Yuan Huangtou'yu taşıyan bir uçurtma Çin'in Ye kentine yakın bir yere indi. İmparator Wen Xuan Di uçuşa sponsor olur; Yuan esir alınır; diğer hapsedilmiş uçurtma uçurucuları da uçar, ancak bunlar ölür ve Yuan hayatta kalır. Yuan daha sonra idam edilir.
* 37 yaşındaki Wen Di, Chen Hanedanlığının imparatoru olarak amcası Chen Wu Di'nin yerine geçer. Hükümdarlığı sırasında asi savaş ağalarına karşı devleti pekiştirir.
* Gaya konfederasyonunun bir üyesi olan şehir devleti Ara Gaya, Kore yarımadasında Silla'ya teslim olur.
* Pyeongwon, Goguryeo'nun Kore krallığının hükümdarı olur.

## Doğumlar

## Ölümler

## Kaynakça
560

## Olaylar
* Avarlar Orta Asya'dan göçerek, 560 yılında Macaristan merkez olmak üzere büyük bir devlet kurdular.

## Doğumlar

* Sevilla'lı İsidor, İlk Orta Çağ ansiklopedisti olarak adlandırılır - Kilise Babası - Kilise Doktoru (ö. 636)

## Ölümler
561

**561** (**DLXI**) cumartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Anavarza kenti, deprem felaketine ve depremi izleyen büyük bir veba salgınına uğradı.

## Doğumlar
## Ölümler
* 4 Mart - Papa I. Pelagius (d. y. 500)
* 29 Kasım - I. Clotaire, Frank kralı (d. y. 500)
565

## Olaylar
* Azize Katerina Manastırı'nın inşası tamamlandı.
 
## Doğumlar
* Ebu Süfyan, Mekke'nin fethi sırasında Müslüman olmuş olan sahabi (ö. 652)
 
## Ölümler
* I. Justinianus, Bizans İmparatoru (d. 482)
* Belisarius, İmparator I. Justinianus döneminde Doğu Roma İmparatorluğu başkomutanı (Magister Militum) (d. 505)
* Patrisyen Petrus, Bizans İmparatorluğu'nda bürokrat, diplomat ve tarihçi (d. 500)
* Prokopius, Filistin kökenli Bizanslı tarihçi (d. 500)
566

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 8 Nisan - İmparator Gaozu, Çin'in Tang Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (ö. 626)
* *tarihi bilinmeyen*
** Abbas bin Abdülmuttalib, sahabe (ö. 652)
 
## Ölümler
* Justinus, Bizanslı general ve aristokrat (d. 525)
567

## Olaylar
* Lombard-Gepid savaşı Lombard zaferi ile bitti.
* Avusturasya kralı I. Sigebert, Brunhilda ile evlendi.

## Doğumlar
* Safiyye bint Abdülmuttalib, sahabe (ö. 640)

## Ölümler
568

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Hamza bin Abdülmuttalib, İslam peygamberi Muhammed'in amcası, ilk Müslümanlardan (ö. 625)
* Selman-ı Farisî, İslamiyet'i kabul eden İran asıllı ilk sahabe (ö. 656)
 
## Ölümler
569

**569** (**DLXIX**) salı günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Lombardlar İtalya'nın kuzeydoğusundaki Cividale del Friuli'yi ele geçirdi.

## Doğumlar
* İmparator Yang, Çin'in Sui Hanedanı'nın ikinci imparatoru (ö. 618)

## Ölümler
570

## Olaylar

* Habeşistan'da bulunan Aksum Krallığı'na bağlı olan Yemen valisi ve sonradan bağımsızlık ilan ederek Yemen kralı olan Ebrehe, Mekke'de bulunan Müslümanlar için önemli olan Kabe'yi yıkmak için harekete geçti.
* İslam peygamberi Muhammed, Mekke'de doğdu. Babası Abdullah bin Abdulmuttalib, doğumundan birkaç ay önce öldü, bu yüzden kendisi ve annesi Amine bint Vehb, kabilesi Kureyş'te önde gelen bir isim olarak tanınan Muhammed'in baba tarafından büyükbabası Abdulmuttalib tarafından himaye edildi.
* Sasani İmparatorluğu'nun başkenti olan Tizpon, Bizans İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopolis'in liderliğini alarak dünyanın en büyük şehri haline gelir.

## Doğumlar
* Ammar bin Yasir, sahabe (ö. 657)
* Muhammed, İslam dininin peygamberi (ö. 632)
* Theodelinda, Lombardların kraliçesi, Bavyeralı I. Garibald'ın kızı (ö. 628)

## Ölümler
563

## Olaylar

## Doğumlar
* Ebu Leheb, İslam dininin peygamberi Muhammed'in amcası (ö. 624)
* Hassân bin Sâbit, Arap şair (ö. 682)

## Ölümler
562

## Olaylar
* Avar Kağanlığı, I. Bayan tarafından kuruldu (dağılışı 823)
* İmparator I. Justinianus, Sasani İmparatorluğu ile 50 Yıllık Barış Antlaşması imzaladı. *Status quo ante* durumuna dönüldü. Lazika (modern Gürcistan) Bizans'a bırakıldı.

## Doğumlar
 
## Ölümler
571

## Olaylar
* Liuvigild komutasındaki Vizigotlar, Bizans eyaleti Spania'yı (günümüzde Endülüs) işgal eder ve Kordoba şehrini ele geçirir. Kardeşi Liuva I'in ölümünden sonra, Vizigot Krallığı'nın tek hükümdarı olur (yaklaşık tarih).
* Benevento, Lombard şefi Zotto'nun yönetimi altında bağımsız bir düklüğün başkenti olur.
* Monofizitler, Kalkedon Konsili'ni tekrar reddederek yeni bir bölünmeye yol açtılar.

## Doğumlar
* Muhammed, İslam peygamberi (ö. 632)

## Ölümler
* 15 Nisan - İmparator Kimmei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 29. imparatoru (d. 509)
* *tarihi bilinmeyen*
** Abdullah bin Abdulmuttalib, İslam peygamberi Muhammed'in babası (d. 545)
572

## Olaylar
* 572-591 Bizans-Sasani Savaşı: İmparator II. Justin, I. Hüsrev'e yıllık haraç ödemeyi reddederek, on yıl önce imzalanan 50 yıllık barış antlaşmasını sona erdirdi .Ermeniler, Bizans İmparatorluğu'nun müttefiki olarak kabul edildi ve Justin, Bizans ordusunu Pers topraklarına göndererek, kale şehri Nisibis'i (günümüzde Türkiye) kuşattı .
* Pavia Kuşatması (569–572): Kral Alboin, Ticinum'u (Pavia) ele geçirir; kuşatmadan sonra Bizans garnizonu Lombardlara teslim olur. Şehir, Po ve Ticino nehirlerinin kıyısında yer aldığından stratejik öneme sahiptir ve Lombard Krallığı'nın başkenti olur.
* Taspar Kağan, kardeşi Mukan Kağann'ın yerine Türk Kağanlığı'nın (Orta Asya) hükümdarı (kağan) oldu.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Mukan Kağan, Doğu Göktürk Kağanlığı'nın kağanı, Bumin Kağan'ın oğlu ve İssik Kağan'ın küçük kardeşi
573

## Olaylar
* Bizans-Sasani Savaşı: Kral I. Hüsrev komutasındaki Pers kuvvetleri, altı aylık bir kuşatmanın ardından Bizans kalesi Dara'yı ele geçirdi. Bu arada, Adarmahan komutasındaki daha küçük bir Pers ordusu çölden Babil'den ilerleyerek, Fırat'ı geçti ve Suriye'yi harap etti. Apamea ve Antakya şehirleri yağmaladı.
* Nisibis Kuşatması gerçekleşti.

## Doğumlar
* Ebû Bekir, İslam peygamberi Muhammed'in sahabesi ve Dört Halife'nin ilki (ö. 634)

## Ölümler
* Narses, Bizans generali (d. 478)
574

## Olaylar
* 7 Aralık – İmparator II. Justin, tekrarlayan akıl hastalığı nöbetleri nedeniyle imparatorluktan ayrıldı; tahttan feragat ederek yerine generali Tiberius'u seçti. Justin, onu Sezar ilan etti ve kendi oğlu olarak evlat edindi 
* Kış – İmparatoriçe Sophia ve Tiberius, Perslerle 45.000 solidi karşılığında bir yıllık bir ateşkes yapmayı kabul eder. Ateşkes yalnızca Mezopotamya cephesi için geçerlidir; Kafkasya'da savaş devam ediyor.

## Doğumlar
* 7 Şubat - Prens Shōtoku, Japonya İmparatorluk Ailesi üyesi ve devlet adamı (ö. 622)
* *tarihi bilinmeyen*
** Erkam bin Ebü'l Erkam, İslam peygamberi Muhammed'in ilk Müslüman olan sahabelerinden (ö. 673)

## Ölümler
575

**575** (**DLXXV**) Jülyen takviminde salı günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* II. Childebert Avustralya kralı oldu.
* Liuvigild komutasındaki Vizigotlar İspanya'nın kuzeyindeki Suevi Krallığı'nı işgal etti.
* Bizans-Sasani Savaşı: Mauricius komutasındaki Bizans ordusu, Persleri Kapadokya'dan (bugünkü Türkiye) sürdü ve Bizans'ın Albanya'daki konumunu güçlendirdi.

## Doğumlar
* El-Hansa, Arap şair (ö. 645)
* Herakleios, Bizans imparatoru (ö. 641)
* Severus Seboht, piskopos (ö. 667)
* Zeyd bin Harise, sahabe (ö. 629)

## Ölümler
* I. Sigebert, Avustralya kralı (d. 535)
576

## Olaylar
* Tardu komutasındaki Göktürkler Kimmerya Boğazı'nı geçerek Kırım'a girerler ve Panticapaeum (Ukrayna) şehrini kuşatırlar.
* Göktürk Kağanlığı, Bizans İmparatorluğu'na karşı Kırım Seferi'ni başlattı.
* Bizans-Sasani Savaşı: Pers Kralı I. Hüsrev komutasındaki bir Pers ordusu Kafkasya'yı aşarak Anadolu'ya girdi. Theodosiopolis ve Caesarea şehirlerine saldırdılar ancak başarısız oldular. Hüsrev geri çekilmek zorunda kaldı ve Sebasteia'yı yağma etti. Eve dönüş yolunda Justinianus (Doğu'nun magister militum'u) komutasındaki bir Bizans kuvveti tarafından yakalandı ve Melitene yakınlarında ağır bir yenilgiye uğradı. Kraliyet ganimetleri ele geçirildi ve birçok Pers askeri Fırat'ı geçerek kaçarken boğuldu.
 
## Doğumlar
* Ebu Eyyûb el-Ensarî, "Eyüp Sultan" olarak tanınan sahabe (ö. 672 / 674)
* Osman bin Affan, III. Halife (ö. 656)

## Ölümler
* İstemi Yabgu, Batı Göktürk kağanı, Bumin Kağan'ın kardeşi
577

## Olaylar
* Bizans-Sasani Savaşı: Justinianus (magister militum) komutasındaki Bizans seferi kuvvetleri Albanya'yı işgal ederek Hazar Denizi üzerinden Perslere karşı akınlar başlattı.
* Yaz – Bizans'ın eş yöneticisi (Sezar) Tiberius, Hazar Denizi'ndeki Derbent'te bir deniz üssü kurarak Bizans filosunu kurdu (yaklaşık tarih).
* Kış – Maurice, Doğu'daki Bizans ordusunun başkomutanı olarak atanır. Askeri deneyiminin tam olmamasına rağmen Justinian'ın yerine geçer.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 31 Ağustos - İoannis Skolastikos, aziz, patrik (d. y. 503)
* *tarihi bilinmeyen*
** Amine, İslam peygamberi Muhammed'in annesi
578

## Olaylar
* Bizans-Sasani Savaşı: Mauricius (magister militum per Orientem) komutasındaki bir Bizans ordusu Yukarı Mezopotamya'yı işgal etti ve Dicle'nin her iki yakasına baskınlar düzenledi. Hyrcania'dan Kıbrıs'a 70.000 esiri sürgün etti ve stratejik yerleri korumak için askeri kolonistler yerleştirdi.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 5 Ekim - II. Justinus, Bizans imparatoru (d. 520)
* *tarihi bilinmeyen*
** Abdül Muttalib bin Haşim, İslam peygamberi Muhammed'in dedesi (d. y. 497)
** İoannis Malalas, Yunan vakanüvis (d. 491)
579

## Olaylar
 
## Doğumlar
* İoannis Klimakos, Hristiyan aziz, kilise babası ve keşiş (ö. 649)
 
## Ölümler
* I. Hüsrev, Sasani İmparatorluğu hükümdarı (d. 501)
580

## Olaylar
* Sirmium Kuşatması başladı.

## Doğumlar
* Fabia Eudokia, Herakleios'un ilk eşi (ö. 612)
* Maksimos, Hristiyan keşiş, teolog ve bilgin (ö. 662)

## Ölümler
581

## Olaylar
* Göktürk Kağanlığı'nın Bizans İmparatorluğu'na karşı yaptığı Kırım Seferi sona erdi.
* Doğu Göktürk Kağanlığı kuruldu (dağılışı 630)
* Sirmium Kuşatması'nda 3 yıl direnen II. Tiberius, vatandaşlarının hayatları karşılığında şehri teslim etmeyi kabul etti.

## Doğumlar
* Bilâl-i Habeşî, İslam'ın ilk müezzini (ö. 641)
* Ömer bin Hattab, sahabe, halife (ö. 644)

## Ölümler
* Taspar Kağan, Göktürk kağanı, Bumin Kağan'ın oğlu, Mukan Kağan'ın kardeşi
582

## Olaylar
* Göktürk Devleti'nin ikiye ayrıldı.
* Roma İmparatorluğu'nun elinde olan, Pannonia bölgesinde yer alan Sirmium şehrini Avarlar 582 yılında ele geçirip yıktılar.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 14 Ağustos - II. Tiberius, Bizans imparatoru (d. 520)
* *tarihi bilinmeyen*
** Agathias, Bizanslı şair ve tarihçi (d. 536)
** Justinianus, Jüstinyen Hanedanı üyesi, aristokrat ve general (d. 525)
583

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Çelebi Kağan, Doğu Göktürk kağanı (ö. 647)
* Ebu Ubeyde bin Cerrah, sahabe (ö. 638)
* Ubade bin Samit, sahabe (ö. 654)

## Ölümler
584

**584** (**DLXXXIV**) cumartesi günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* Lombardiya'da 10 yıl süren fetret devri sona erdi.

## Doğumlar
* Kubrat, Büyük Bulgarya Hanı (ö. 638)

## Ölümler
585

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Mus'ab bin Umeyr, sahabe (ö. 625)

## Ölümler
* 14 Eylül - Bidatsu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 30. imparatoru (d. 538)
586

**586** (**DLXXXVI**) salı günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Avarlar, Selanik'i fethetti.

## Doğumlar
* II. Theudebert, Avusturasya kralı (ö. 612)

## Ölümler
587

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* İmparator Yōmei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 31. imparatoru (d. 518)
* İşbara Kağan, Doğu Göktürk hükümdarı
* Töremen Apa Kağan, Göktürk İç Savaşı yıllarında Buhara bölgesinde yabguluk yapan Türk devlet adamı
588

## Olaylar
* Birinci Göktürk-Sasani Savaşı gerçekleşti.

## Doğumlar

## Ölümler
* Efesli İoannes, kilisenin lideri ve tarihçi (d. 507)
589

**589** (**DLXXXIX**) cumartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Behrâm-ı Çûbîn komutasındaki Sasani ordusu Bizans İmparatorluğu yönetimindeki Silvan'ı ele geçirdi.

## Doğumlar

## Ölümler
* Baga Kağan, Doğu Göktürk Kağanlığı hükümdarı
590

## Olaylar
 
## Doğumlar
* II. Kubâd, Sasani İmparatorluğu hükümdarı (ö. 628)

## Ölümler
* IV. Hürmüz, Sasani İmparatorluğu hükümdarı
591

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Alkame bin Kays, Tabiun dönemi fıkıh, hadis, kırâat ve tefsir bilgini (ö. 680)
* Gundeberga, Lombardların kraliçesi, Theodelinda'nın kızı
* Şemmas bin Osman, sahabe (ö. 625)

## Ölümler
592

## Olaylar
* Woden's Burg Savaşı

## Doğumlar
* Halid bin Velid, Seyfullah olarak da bilinen Arap komutan (ö. 642)
* Sa'd bin Ebû Vakkas, sahabe (ö. 675)
 
## Ölümler
593

**593** yılı (DXCIII), Jülyen takviminin Pazar günü başlayan bir artık yılı. Bu yıl için 596 adı, Anno Domini takvim döneminin Avrupa'da yıl adlandırmada yaygın yöntem haline geldiği erken ortaçağ döneminden beri kullanılmaktadır.

## Olaylar
* İlkbahar – Trakya'daki Bizans başkomutanı Priscus, Tuna'nın güneyindeki Bizans topraklarında Slav kabilelerini ve Gepidleri yener. Nehri geçerek günümüz Eflak'ının keşfedilmemiş bataklıklarında ve ormanlarında savaşır.
* Sonbahar – İmparator Mauricius, Priscus'a kışı birlikleriyle birlikte Tuna'nın kuzey kıyısında geçirmesini emreder; ancak Priscus imparatorun emrine itaatsizlik ederek Karadeniz kıyısındaki liman kenti Odessos'a (Varna) çekilir.
* Geçici olarak iktidara gelen Pers tahtının gaspçısı V. Hürmüz, Kral II. Hüsrev tarafından yenilgiye uğratılır.

## Doğumlar
* İmparator Jomei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 34. imparatoru (ö. 641)
* Lübabe bint Haris, sahabe (ö. 655)
* Said bin Zeyd, sahabe (ö. 670 / 671)

## Ölümler
* Ino Anastasia, Bizans imparatoru II. Tiberius'un eşi
* İmparator Sushun, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 32. imparatoru (d. 520 / 521)
594

## Olaylar
 
## Doğumlar
* İmparatoriçe Kōgyoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 35. ve 37. hükümdarı (ö. 661)
* Veysel Karani, Yemenli Müslüman ve mistik (ö. 657)
* Zübeyr bin Avvâm, sahabe (ö. 656)

## Ölümler
* 17 Kasım - Gregorius, Tours piskoposu olarak görev yapmış tarihçi ve hagiograf (d. 538)
* *tarihi bilinmeyen*
** Evagrius Skolastikos, Roma İmparatorluğu'nda yaşamış Suriyeli tarihçi ve yazar (d. 536)
596

596 yılı (DXCVI), Jülyen takviminin Pazar günü başlayan bir artık yılı. Bu yıl için 596 adı, Anno Domini takvim döneminin Avrupa'da yıl adlandırmada yaygın yöntem haline geldiği erken ortaçağ döneminden beri kullanılmaktadır.

## Olaylar
* İmparator Wen, Goguryeo (Kore) kraliyet sarayına diplomatik mektuplar gönderir. Göktürkler ile askeri ittifakın iptalini ve Sui sınır bölgelerine baskın yapılmasını talep eder.

## Doğumlar
* İmparator Kōtoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 36. imparatoru (ö. 654)

## Ölümler
597

## Olaylar
* İngiltere Kilisesi kuruldu.
 
## Doğumlar
* Ümmü Seleme, İslâm peygamberi Muhammed'in eşlerinden biri (ö. 683)
 
## Ölümler
598

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Brahmagupta, Hint matematikçi ve gök bilimci (ö. 668)
* Talha bin Ubeydullah, sahabe (ö. 656)
 
## Ölümler
599

## Olaylar
* İmparator Mauricius, Avarlar tarafından esir alınan 12.000 Bizans askeri için fidye ödemeyi reddetti. Liderleri I. Bayan, esirlerin infazını emretti ve hepsini katledildi. Esirleri geri satın alamaması, Maurice'in Balkan Yarımadası'ndaki Bizans birlikleri nezdindeki popülaritesini yok eder.
* Yaz – Mauricius'un Balkan seferleri: Bizans generalleri Priscus ve Comentiolus, güçlerini Singidunum'da (günümüzde Belgrad) birleştirir ve aşağı doğru Viminacium (Sırbistan) kale şehrine doğru hareket eder. Bizanslılar Tuna'yı geçer ve Yukarı Moesia'yı işgal eder ve burada Avarları açık savaşta yenerler.

## Doğumlar
* 23 Ocak - Li Shimin, Çin imparatoru (ö. 649)
* *tarihi bilinmeyen*
** Ali bin Ebu Talib, halife (ö. 661)
** Zeyneb bint Muhammed, İslam peygamberi Muhammed ile Hatice'nin en büyük kızı (ö. 629)

## Ölümler
* Antakyalı I. Anastasius, Antakya patriği 
* Tulan Kağan, Doğu Göktürk hükümdarı

## Kaynakça
602

## Olaylar
* Bizans İmparatoru Mauricius, Avarları yendi, ancak Avarlara, Lombardlara, Perslere ve Slavlara karşı seferleri imparatorluk hazinesini tüketti ve vergilerde artışa gitti. Birliklere kış boyunca Tuna nehrinin ötesinde kalmalarını emretti, ancak Phocas yakınlarında bir isyan çıktı. Bizans kuvvetlerini Tuna Nehri üzerinden geri getirdi ve Konstantinopolis üzerine yürüdü.
* 27 Kasım &ndash; Bir iç savaş çıktı ve Phocas Konstantinopolis'e girdi, Maurice kaçmaya çalışırken yakalandı beş oğlunun ve tüm destekçilerinin öldürülmesine tanık oldu. 20 yıllık hükümdarlığın ardından başı kesilerek idam edildi. Karısı Constantina ve üç kızı bağışlandı ve bir manastıra gönderildi. Phocas, Bizans İmparatorluğu'nun yeni imparatoru ilan edildi.
* Bizans-Pers Savaşı: Kral II. Hüsrev Maurice'in, "dostu ve babasının" ölümünün intikamını almak için Konstantinopolis'e bir saldırı başlattı ve Bizans topraklarını yeniden ele geçirmeye çalıştı. Narses, Yukarı Mezopotamya valisi, Edessa şehrinde Phocas'a isyan etti ve Perslerden yardım istedi. Hüsrev, Ermenistan'a bir sefer gücü gönderdi ve Fırat'ı geçti.

## Doğumlar
* I. Muâviye, İslam Devleti'nin Ali'den sonraki halifesi ve Emevi Hanedanı'nın kurucusu (ö. 680)
* Adaloald, Lombard kralı (ö. 628)
* Xuan Zang, Erken Tang döneminden tanınmış bir Çinli Budist rahip, bilgin, gezgin ve çevirmen (ö. 664)
 
## Ölümler
* 27 Kasım
** Mauricius, Bizans imparatoru (d. 539)
** Petros, Bizans İmparatoru Mauricius'un kardeşi (d. y. 545)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Bayan, Avar Kağanlığı'nın kurucusu ve ilk kağanı
** Theodosius, Bizans İmparatoru Mauricius'un oğlu (d. 583 / 585)

## Kaynakça
603

## Olaylar
* Göktürkler, Batı Göktürk Kağanlığı'nın kağanı Tardu'yu tahttan indirip öldürdü.

## Doğumlar

## Ölümler
* İltigin Buyruk Kağan, Tulan Kağan'ın ölmesiyle tahtı ele geçirmeye çalışan Göktürk kağanı
* Tarduş Kağan, Batı Göktürk Kağanlığı'nın kurulmasını sağlayan siyasi ortamı oluşturan yabgu
604

## Olaylar
* Avarlar toparlandı ve Slavlarla birlikte Tuna'nın batı ve güneyindeki Bizans eyaletlerini yağmalamaya başladı. Yeni Pers Savaşı nedeniyle İmparator Phocas'ın Balkanları savunacak çok az imparatorluk askeri vardı.
* Bizans-Pers Savaşı: Kral II. Hüsrev, Fırat'ın doğusundaki Bizans mevzilerini ele geçirdi; Persler, Bizans kalesi Dara (Türkiye) gibi uzun süreli kuşatmaların ardından Levant bölgesindeki birçok şehri yok eder.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 12 Mart - I. Gregorius, papa (d. y. 540)
* 13 Ağustos - İmparator Wen, Çin'in Sui Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (d. 541)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Sabrisho, Doğu Asur Kilisesi patriği
** Germanus, Bizans generali

## Kaynakça
600

## Olaylar
* Kolkhis (*Kolkheti*) Devletinin Sonu. (M.Ö 150 - 600)
* Nazca kültürü And Dağları'nda sona erdi. (yaklaşık tarih)
* Wari İmparatorluğu And Dağları'nda kuruldu (yaklaşık tarih)
* Dünya nüfusu yaklaşık 208 milyon kişiye yükseldi. (yaklaşık tarih)

## Doğumlar
* Bera bin Azib, sahabe (ö. 690)
* Mugire bin Şu'be, sahabe, vahiy katibi ve Emevi devlet adamı (ö. 670)

## Ölümler
601

## Olaylar
* Balkan Seferi İmparator Maurice'in kardeşi Petros komutasındaki Bizans ordusu Tuna'yı geçerek Tisza Nehri'ne doğru ilerleyerek Avarları yendi.

## Doğumlar
* 13 Eylül - Ali, dördüncü Raşidin halifesi (ö. 661) 
 
## Ölümler
605

## Olaylar
* İmparator Phocas, Agilulf'u Lombardların kralı olarak tanır ve bir barış anlaşması imzaladı.&nbsp; haraç ödedi ve diğer kasabaların yanı sıra Orvieto'yu (Orta İtalya) bıraktı.&nbsp; Bizans ordusu Balkanlardan çekildi.
* Phocas, bir önceki imparator Maurice'in imparatoriçe eşi Constantina'yı ve üç kızını tutuklattı.&nbsp; Onu komplo kurmakla suçladı ve onları Kalkedon'da (Bithynia) idam ettirdi.

## Doğumlar
* Hafsa bint Ömer, İslâm peygamberi Muhammed'in eşi, Ömer bin Hattab'ın kızı (ö. 665)
* Muâz bin Cebel, sahabe, fıkıh bilgini, vahiy kâtibi (ö. 640)
 
## Ölümler
* Trallesli Aleksandr, Bizanslı fizikçi 
* Konstantina (Mauricius'un eşi), Bizans imparatoriçesi
608

## Olaylar
* 1 Ağustos - Phocas Sütunu, Bizans imparatoru Phocas onuruna ithaf edildi.
* 25 Eylül - IV. Bonifacius, papa olarak göreve başladı.
* Afrika eksarhı Yaşlı Herakleios ve oğlu aynı isimli Herakleios, Konstantinopolis'teki yönetimi popülerliğini yitirmiş ve şiddet yanlısı hale gelmiş olan İmparator Phocas'a karşı isyan başlattı. Herakleios, kendisini ve oğlunu konsül ilan ederek imparatorluk unvanını istedi ve ikisinin de konsül cübbesi giydiği paraları bastırdı. Suriye ve Palaestina Prima isyana katıldı.
* Bizans-Pers Savaşı: Sasani Şahı II. Hüsrev Ermenistan'ı işgal ederek Kapadokya, Frigya, Galatya ve Bitinya Bizans eyaletleri üzerinden Anadolu'nun içlerine doğru akınlar düzenledi.

## Doğumlar
* II. Caribert, Frank kralı

## Ölümler
606

**606** (**DCVI**) cumartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Harşa İmparatorluğu kuruldu (dağılışı 647).

## Doğumlar
* Hafsa bint Ömer, Muhammed'in eşi

## Ölümler
607

## Olaylar
* Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti. (önceki: 530, sonraki: 684)
* Hōryū-ji (Budist tapınağı) inşa edildi.

## Doğumlar

## Ölümler
* 12 Kasım - III. Bonifacius, papa
611

## Olaylar
*Bizans-Sasani Savaşı: Şehrbârâz komutasındaki Sasani ordusu, Antakya, Suriye ve Mezopotamya'daki Bizans kalelerinin çoğunu ele geçirdi.

## Doğumlar
* II. Leo, papa (ö. 683)
* Aşina Zhong, Sol Bilge Prensi (ö. 675)
* Eudokia Epifaneia, Bizans İmparatoru Herakleios'un kızı

## Ölümler
609

## Olaylar
* Zükar Muharebesi: Bekr bin Vail'e mensup Arap kabileleri, Kufe (Güney Irak) yakınlarında 5.000 kişilik bir Sasani kuvvetini yendi.
* Şibi Han, Doğu Göktürk Kağanlığı'nın dokuzuncu kağanı oldu (yaklaşık tarih).

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Yami Kağan, Doğu Göktürk kağanı
610

## Olaylar
* İslam peygamberi Muhammed, 40 yaşında İslam olarak adlandırılacak bir dini duyurmaya başladı. İslam inancına göre, Arap Yarımadası'nda Mekke şehri yakınlarında bulunan Hira Dağı'ndaki bir mağarada başmelek Cebrail ona göründü ve ona "Allah'ın Resülü" diye hitap ederek ilk Kur'an ayetlerini vahyetti. Muhammed bunu şehrinde bulunan halka tebliğ etti ve bu son İbrahimi din olan İslam'ın başlangıcı oldu. 
* 4 Ekim - Herakleios isyanı: Herakleios Afrika'dan bir filoyla Konstantinopolis'e geldi. Başkentteki bir ayaklanmanın ardından iktidardaki İmparator Phocas'ı devirdi ve elleriyle kafasını keserek öldürdü. Herakleios, babası Yaşlı Herakleios'un yardımıyla tahta çıktı. İlk büyük eylemi, Doğu Roma İmparatorluğu'nun resmi dilini Latince'den Yunancaya değiştirmek oldu. Bu nedenle 610'dan sonra, İmparatorluk geleneksel olarak Bizans İmparatorluğu olarak anılır.
* Avarlar, İtalya'daki Lombard Krallığı ile Slavlar arasında önemli bir tampon bölge olan Friuli Dükalığı'nı işgal etti. Çatışma sırasında II. Gisulf öldü ve dükalığı işgal edildi (yaklaşık tarih).
* Kral Witteric, Toledo'da bir ziyafet sırasında Katolik soylulardan oluşan bir grup tarafından öldürüldü. Onun yerine İber'deki Vizigotların kralı olan Narbonne Dükü Gundemar geçer.
* Kral Theuderic II, Alsace, Champagne ve Thurgau'yu ağabeyi Austrasia Kralı II. Theudebert'e kaptırdı. Burgonya ordusu Jura Dağları'nın doğusunda Alemannilere karşı yenilgiye uğratıldı.
*İdil Bulgar Devleti, bölgede Erken Slavlardan ortaya çıkan ilk uygarlık olarak modern Rusya topraklarında ortaya çıktı (yaklaşık tarih).
* Papa IV. Boniface, manastır disiplininin yeniden tesis edilmesi için Roma Konseyi'nin önünde bulundu. Katılımcılar arasında Londra'nın ilk piskoposu Mellitus da bulunmaktaydı.
* Columbanus ve Gallus misyonerlik faaliyetlerine Konstanz Gölü (İsviçre) yakınındaki Bregenz'de başladı. 
*John V (Merhametli) İskenderiye patriği oldu. (yaklaşık tarih)
* Kağıt teknolojisi Koreli Budist rahip Dam Jing tarafından Çin'den Japonya'ya taşındı. (yaklaşık tarih)

## Doğumlar
* Anania Shirakatsi, Ermeni gökbilimci (ö. 685)
* I. Grimoald, Lombard kralı (ö. 671) 
* Safiyye bint Huyey, İslam peygamberi Muhammed'in eşi (yaklaşık) 
* Aşina Po-luo-men, Doğu Göktürk Kağanlığı'nın son kağanı olan İl Kağan'ın oğlu (ö. 651)

## Ölümler
* Phocas, Bizans imparatoru (d. 547)
* Varaka bin Nevfel, İslam peygamberi Muhammed'in eşi ilk eşi Hatice'nin kuzeni olan Hristiyan rahip

## Kaynakça
612

**612** yılı (DCXII), Jülyen takviminin cumartesi günü ile başlayan bir artık yılı. Bu yıl için 612 adı, Anno Domini takvim döneminin Avrupa'da yıl adlandırmada yaygın yöntem haline geldiği erken Orta Çağ döneminden beri kullanılmaktadır.

## Olaylar
* Salsu Muharebesi: 305.000 kişilik bir Sui kuvveti, Yalu Nehri'nde Koreli general Eulji Mundeok tarafından yenilgiye uğratıldı. Sadece 2.700 asker sağ kaldı.
* 13 Ağustos - Herakleios'un eşi İmparatoriçe Eudokia epilepsiden öldü. Geride iki çocuk bıraktı ve Konstantinopolis'teki Kutsal Havariler Kilisesi'ne gömüldü.
* 22 Ekim – Sak Kʼukʼ, babası Ajen Yohl Mat'ın yerine Maya devleti Palenque'nin (bugünkü Meksika) kraliçesi oldu.
* Kutsal Sünger Filistin'den İstanbul'a getirildi.

## Doğumlar
* 3 Mayıs - III. Konstantinos, Bizans İmparatoru (ö. 641)
* *tarihi bilinmeyen*
** Enes bin Mâlik, sahabe (ö. 709)
** Zeyd bin Sabit, sahabe (ö. 665)

## Ölümler
* Fabia Eudokia, Herakleios'un ilk eşi (d. 580)
613

## Olaylar
### Bizans İmparatorluğu
* İmparator Herakleios, yeğeni Martina ile evlendi ve Bizans İmparatorluğu'nun imparatoriçesi (Augusta) oldu. Bu ikinci evliliğin yasaklanmış akrabalık derecesine girdiği kabul ediliyordu ama Konstantinopolis'teki Katolik Kilisesi tarafından onaylanmiştı.
* 22 Ocak - Konstantin, babası imparator Herakleios tarafından ortak imparator (sezar) olarak taçlandırıldı ve kısa bir süre sonra kuzeni Nicetas'ın kızı Gregoria ile nişanlandı. Henüz 8 aylık olan Konstantin'in gerçek bir gücü yoktur ve hanedanlık ünvanı tamamen törenseldir.
* Bizans-Pers Savaşı: Herakleios, ordunun komutasını sağlamlaştırmak için kardeşi Theodore (curopalates) ile birlikte kendisini başkomutan olarak atadı.
*Antakya Muharebesi: Herakleios, Bizans seferi kuvvetini Antakya'ya (Levant) seferber etti, ancak şehrin dışında Persler tarafından tamamen yenilgiye uğratıldı. Şahin Vahmanzadegan, Orta ve Batı Anadolu'ya girdi. Şahrbaraz, Suriye'de Şam, Epemiye ve Emesa şehirlerini ele geçirdi.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Priscus, Bizans generali
614

## Olaylar
* 602-628 Bizans-Sasani Savaşı: Levant şehirleri Caesarea Maritima, Arsuf ve Tiberya, belli şartlarla Sasanilere teslim oldu. 
* Kudüs'ün Sasani kuşatması: Şahrbaraz komutasındaki 26.000 kişilik bir Pers-Yahudi ordusu, Bizans İmparatorluğu'na karşı 20 günlük bir kuşatmanın ardından Kudüs'ü ele geçirip yağmaladı. 57.000 ile 66.500 arasında Kudüslü katledildi; Patrik Zacharias da dahil olmak üzere 35.000 kişi daha köleleştirildi. Şehirdeki birçok kilise ("Diriliş Kilisesi" veya Kutsal Kabir dahil) yakıldı ve aralarında Gerçek Haç, Kutsal Mızrak ve Kutsal Sünger'in de bulunduğu çok sayıda kutsal emanet Pers başkenti Tizpon'a götürüldü.

## Doğumlar
* Abdullah bin Ömer, ikinci İslâm Halifesi Ömer'in oğlu, sahabe (ö. 693)
* Aişe, İslam peygamberi Muhammed'in eşi, halife Ebu Bekir'in kızı (ö. 678)

## Ölümler
615

## Olaylar
* 11 Eylül - Şipi Kağan'ın ordusu Sui imparatoru Yang'ı Yanmen'de kuşattı.
* Şahin komutasında Sasani ordusu, Küçük Asya'yı istila etti ve Konstantinopolis'te Boğazın karşısında Kalkedon'a ulaştı.
* Muhammed'in ilk takipçilerinden bir kısmı Aksum İmparatorluğu'na göç etmeye başladı. Buna İslam tarihinde Habeşistan hicreti denir. Orada Hristiyan Etiyopya imparatoru Necaşi olarak bilinen Eşhama bin Ebcer'ın koruması altında küçük bir topluluk kurdular.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* IV. Bonifacius, papa (d. 550)
* Sümeyye bint Hubbât, İslam'da ilk şehit olarak kabul edilen kadın sahabe
 
## Kaynakça
616

## Olaylar
* Bizans-Sasani Savaşı (602-628): Kudüs Yahudileri şehrin tam kontrolünü ele geçirdi; Judea ve Celile'nin büyük kısmı Persler'in özerk bir Yahudi eyaleti oldu .Yahudi Tapınağı, Başrahip Nehemiah ben Hushiel tarafından yeniden inşa edildi.
* Şahin Vahmanzadegan komutasındaki Pers ordusu, sinagogu da dahil olmak üzere Sardis şehrini yok eder. Şahin, Anadolu'da ilerleyerek Bizanslıları defalarca yener.
* 14 yaşındaki Adaloald, babası Agilulf'un yerine İtalya'nın Lombard kralı olur. Annesi Theodelinda'nın yönetimi altında naip olarak hüküm sürer. Lombard Krallığı yavaş yavaş Katolikliğe geçmeye başlar ve Bizans'ın Eksarhlığı ile barış yapar.
* Kral Sisebut, Toledo Konseyi'nde Yahudilerin Hristiyanlığa geçmelerini emreder. Çocuklar ebeveynlerinden alınır ve manastırlara yerleştirilir, burada Vizigot Krallığı'ndaki evanjelizm öğretisini öğrenirler.
* Mekke'deki Kureyş kabilesi, Müslümanlara baskı yapmak amacıyla Muhammed ve  Haşim'i boykot etmeye başlar.

## Doğumlar
* 28 Eylül - Cavanşir, Kafkas Albanyası hükümdarı (ö. 681)
 
## Ölümler
* Æthelfrith, Bernicia kralı
618

## Olaylar
* Bizans-Sasani Savaşı: Şahrbaraz komutasındaki bir Sasani seferi kuvveti Mısır'ı (Dioecesis Aegypti) işgal etti ve eyaleti ele geçirdi. Nil Vadisi'ndeki Bizans garnizonlarını yendikten sonra Persler, Libya Çölü'nden Cyrene'ye kadar yürürler.
* Sasani ordusu Bizans hâkimiyetindeki İskenderiye'yi kuşattı. Şehri Nicetas (İmparator Herakleios'un kuzeni) savundu. Bizans direnişi limanın abluka altına alınmasıyla başarısız oldu. Mısır'dan Konstantinopolis'e giden  tahıl kaynakları kesildi.
*18 Haziran – Sui hanedanı sona erdi. İsyancı lider Li Yuan, Luoyang'ı ele geçirdi ve İmparator Yángdi'yi öldürdü. Kendini imparator Gao Zu ilan etti ve Çin tarihinin en önemli hanedanlarından biri olan ve yaklaşık 300 yıl sürecek olan Tang hanedanını kurdu.
* Siyenpiler dağıldı (kuruluşu 315).
* Tong Yabgu Kağan, Batı Göktürk Kağanlığı'nın yeni kağanı oldu.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* İmparator Yang, Çin'in Sui Hanedanı'nın ikinci imparatoru (d. 569)
Civan Gasparyan

**Civan Gasparyan** (Ermenice: Ջիվան Գասպարյան, 12 Ekim 1928, Solak - 6 Temmuz 2021, Los Angeles), Ermeni duduk virtüözü.

Küçük yaşta evin geçimine katkıda bulunmak için çalışmalara başladı, fakat aklı hep duduktaydı. Gasparyan ilk yıllarını şöyle anlatır: "Sessiz filmler yerel müzik eşliğinde gösterilirdi. Duduğu ilk kez sinemada dinledim. Bir yandan da ailemin geçimine yardımcı olmak zorundaydım. Topladığım şişeleri satarak ilk duduğumu aldım. Altı yaşındaydım, çalmayı kendim öğrendim. Çocuk grubundan sonra Gomidas Konservatuvarına girdim. Master ve pedagoji eğitiminden sonra konservatuvarda eğitim görevlisi oldum."

Civan Gasparyan 1946'dan 1982'ye kadar Tatul Altunyan Halk Müziği ve Oyunları Topluluğunda solist olarak yer aldı. Yapımcı-müzisyen Brian Eno 1989'da Moskova'da Melodia plak şirketinin stüdyolarında Sovyet halklarının müziklerini incelerken; Civan Gasparyan'ın müziği ile karşılaştı. Çok etkilenen Eno, Gasparyan'ı Londra'ya davet etti. Gasparyan'ın yurt dışında yayımlanan ilk albümü "I will not be sad in this world" bu dönemde kaydedildi. Gasparyan bu albümden sonra dünyanın en ünlü senfonik orkestralarıyla ve Peter Gabriel, Lionel Richie, Michael Brook, Erkan Oğur gibi tanınmış müzisyenlerle çalıştı. Avrupa ve Amerika'da pek çok albümü yayımlandı. Ronin, Gladyatör gibi pek çok filmde müzikleriyle yer aldı.

Civan Gasparyan 6 Temmuz 2021'de ABD'nin Los Angeles şehrinde 92 yaşında öldü. 24 Temmuz 2021'de Ermenistan'ın başkenti Erivan'daki Aram Haçaturyan konser salonunda düzenlenen törenin ardından Komitas Pantheon Mezarlığı'na defnedildi.

## Kaynakça

* https://web.archive.org/web/20090419225302/http://www.bkses.com/gasparyan/
619

## Olaylar
* Avarlar, İstanbul'u ilk kez kuşattı.
* İkinci Göktürk - Sasani savaşı, Sasaniler büyük zaferle savaşı bitirdiler.

## Doğumlar
* Abdullah bin Abbas, tefsir ve fıkıh alanlarında otorite kabul edilen sahabe (ö. 687)

## Ölümler
* Ebu Talib bin Abdülmuttalib, İslam peygamberi Muhammed'in amcası (d. 549)
* Hatice bint Hüveylid, İslâm peygamberi Muhammed bin Abdullah'ın ilk eşi (d. 555)
* Şipi Kağan, Doğu Göktürk Kağanlığı hükümdarı
620

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Ömer bin Sa'd, Sahabelerden ve Aşere-i Mübeşşere'den Sa'd bin Ebû Vakkas'ın oğlu (ö. 686)
 
## Ölümler
621

## Olaylar
* İslam inancına göre İsra ve Miraç hadisesi gerçekleşti.
*Birinci Akabe Biatı; Arabistan'da destek arayan Muhammed'e Yesrib şehrinden gelen 6 kişilik bir grup müslüman olarak biat etti. Bu ileride gerçekleşecek hicretin başlangıcıdır.
* İl Kağan tarafından Tang Hanedanı'na karşı sefer yapıldı. Sefer, Göktürk zaferiyle sonuçlandı.

## Doğumlar
* III. Erdeşîr, Sasani İmparatorluğu çocuk hükümdarı (ö. 630)
* Ukbe bin Nafi, Arap komutan ve Emevi valisi (ö. 682)

## Ölümler
* Çula Kağan, Doğu Göktürk Kağanlığı hükümdarı
622

## Olaylar
* 28 Mart – Tajoom Ukʼab Kʼahkʼ, güney Meksika'daki Maya şehir devleti Calakmul'un hükümdarı oldu. 630'a kadar hüküm sürecektir.
* 16 Temmuz - Müslümanların, Mekke'den Medine'ye göçü (Hicret) başladı.
* Bizans imparatoru Herakleios'un seferi. İmparator Sasani kuvvetleriyle karşılaşmak için deniz yoluyla Antalya'ya ulaştı.
* Batı Göktürk Kağanlığı kuvvetleri, Ceyhun vadisini fethederek Sasanilere karşı Herakleios'la işbirliği yaptılar ve Horasan'ı ele geçirdiler.

## Doğumlar
* Mizizios, Sicilya'da imparatorluk ilan etmiş bir gaspçı Bizans İmparatoru (ö. 669)
* Muhtar es-Sekafî, Muhtariyye hizibinin kurucusu (ö. 687)

## Ölümler
* 8 Nisan - Prens Shōtoku, Japonya İmparatorluk Ailesi üyesi ve devlet adamı (d. 574)
* *tarihi bilinmeyen*
** Velîd bin Mugīre, İslam dininin ilk yıllarında ve Mekke döneminde adı geçen pagan (d. 530)
625

## Olaylar
* 23 Mart - Uhud Muharebesi gerçekleşti.
* Nisan - Sarus Muharebesi gerçekleşti.
* Hsin-cheng Muharebesi gerçekleşti.
* Çalukya Kralı II. Pulakeşin, Kral II. Hüsrev'in Badami'de (Güney Hindistan) gönderdiği Sasani elçilerini kabul etti.

## Doğumlar
* Hasan bin Ali, İslam peygamberi Muhammed'in ilk torunu, kızı Fatma'nın ilk çocuğu

## Ölümler
* Hamza bin Abdülmuttalib, İslam peygamberi Muhammed'in amcası, ilk Müslümanlardan (d. 568)
* Mus'ab bin Umeyr, sahabe (d. 585)
* Şemmas bin Osman, sahabe (d. 591)
623

## Olaylar
* 9 Mart - İslam'da oruç tutulan ilk Ramazan Ayı Başlangıcı
* 4 Nisan - Ramazan Ayı 27 Kadir Gecesi
* Bizans-Sasani Savaşı: İmparator Herakleios Ermenistan'ı işgal etti. İmparator oğlu Konstantinos'u (11 yaşında) ve naip Bonus'u, hala Kalkedon'da bulunan Sasanilere karşı Konstantinopolis'i savunmakla görevlendirir. Kendisi 5.000 askerlik takviyeyle Trapezus'ta Bizans ordusuna katılmak üzere yola çıkar. Pontus'ta ek kuvvetler toplayan Herakleios, Ermenistan dağlarına ve kuzeydeki Kafkasya prensliklerine saldırır. Azerbaycan'ı yağmaladı ve onu tuzağa düşürmeye çalışan Sasani ordularından kaçtı.

## Doğumlar
* 28 Mart - I. Mervân, Emevîlerin dördüncü halifesi (ö. 685)

## Ölümler
624

## Olaylar
* 13 Mart - Medine'deki Müslümanlar ile Mekkeli putperesler arasında Bedir Muharebesi gerçekleşti ve müslümanlar kesin bir zafer kazandı.
* 9 Nisan - Müslümanlar Medine'deki Yahudi Beni Kaynuka kabilesinin kalesini kuşattı. Yahudiler teslim oldu ve şehirden sürgüne gönderildi.
* 25 Mart - Herakleios, Pers topraklarına saldırmak üzere Konstantinopolis'ten ayrıldı.
* 12 Ağustos – İllig Kağan liderliğindeki Doğu Göktürk Kağanlığı kuvvetleri ile Qin Prensi ve İmparator Gaozu'nun oğlu Taizong liderliğindeki Tang Hanedanlığı Çin kuvvetleri arasında günümüzde Shandong eyaleti olan Binzhou'nun batısında bir muharebe gerçekleşti.
* İmparator Herakleios, Araxes Nehri boyunca bir sefer gücüyle (40.000 asker) ilerledi ve Ermenistan'ın başkenti Dvin ve Nahçıvan'ı (günümüz Azerbaycan'ı) tahrip etti. Herakleios, Ganzak'ta Sasani ordusunu yendi ve önemli bir Zerdüşt tapınağı olan Taht-ı Süleyman ateş tapınağını yok etti. Ordusunu, gelecek yıl için güç toplamak üzere Albanya'da kışlattı.

## Doğumlar
* 17 Şubat - Wu Zetian, Çin imparatoriçesi (ö. 705)
* 4 Mart - Hasan bin Ali, İslam peygamberi Muhammed'in torunu, halife (ö. 669)
* *tarihi bilinmeyen*
** Abdullah bin Zübeyr, Ayşe bint Ebu Bekir'in yeğeni (ö. 692)
 
## Ölümler
* 17 Mart - Amr bin Hişam ya da ***Ebu Cehil***, Mekke'nin eski liderlerinden biri (d. 556)
* *tarihi bilinmeyen*
** Ebu Afek, Yahudi şair
** Ebu Leheb, İslam dininin peygamberi Muhammed'in amcası (d. 563)
** Ukbe bin Ebi Muayt, İslam karşıtı Kureyşli Arap
** Utbe bin Rebîa, Kureyş'in ileri gelenlerinden bir pagan
** Ümeyye bin Halef, İslam dininin peygamberi Muhammed'e karşı çıkan Mekke'nin eski liderlerinden birisi

## Kaynakça
626

## Olaylar
* 25 Eylül - Vey Nehri üzerindeki Pien Köprüsü'nde Li Shimin ile İllig Kağan arasında *ittifak* gerçekleştirildi.
* Avrupalı Avarlar,&nbsp;Slavlar&nbsp;ve Sasaniler tarafından yapılan&nbsp;Konstantinopolis Kuşatması,&nbsp;Bizans İmparatorluğu'nun kesin zaferiyle son buldu.

## Doğumlar
* 10 Ocak - Hüseyin bin Ali, İslam peygamberi Muhammed'in torunu (ö. 680)
* *tarihi bilinmeyen*
** Heraklonas, Bizans İmparatoru (ö. 641)
** İmparator Tenji, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 38. imparatoru (ö. 672)

## Ölümler
* 4 Eylül - İmparator Gaozu, Çin'in Tang Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (d. 566)
* *tarihi bilinmeyen*
** Şahin Vahmanzadegan, II. Hüsrev döneminde üst düzey bir Sasani generali

## Kaynakça
627

## Olaylar
* 31 Mart - Nisan - Müslümanlar ile Mekkeliler arasında Hendek Muharebesi yapıldı.
* Üçüncü Göktürk-Sasani Savaşı
* Ninova Muharebesi

## Doğumlar
* Ümmü Gülsüm bint Ali, Ömer bin Hattab'ın eşi, İslam peygamberi Muhammed'in torunu

## Ölümler
* 12 Aralık - Rhahzadh, Ermeni asıllı Pers generali
* *tarihi bilinmeyen*
** Bonus, Bizans devlet adamı ve generali
628

## Olaylar
* Mart - Medineli Müslümanlarla Mekkeli paganlar arasında Hudeybiye Antlaşması ile barış sağlandı. Bu antlaşma ile Mekkeliler İslam Devleti'ni tanıdı.
* İlkbahar - Bizans-Sasani Savaşı: İmparator Herakleios, II. Hüsrev'e barış için bir teklif sundu, Sasani şahı bunu reddeder. Savaştan bıkmış Sasaniler, Tizpon'da Hüsrev rejimine karşı ayaklanır ve 25 Şubat'ta oğlu II. Kubâd'ı tahta geçirir. Kubad babasını öldürür ve Herakleios ile müzakerelere başlar.
* Batı Göktürk Kağanlığı ikiye bölündü.
* Üçüncü Göktürk-Sasani Savaşı: Batı Göktürk Kağanlığı, liderleri Tong Yabgu Kağan komutasında, Tiflis'i aldılar. Pers savunucuları idam edildi veya sakat bırakıldı; Tong Yabgu Kağan, derebeyliği altındaki çeşitli kabileleri yönetmek için valiler (tudunlar) atar.

## Doğumlar
* 21 Temmuz - İmparator Gaozong, Çin'in Tang Hanedanı'nın üçüncü imparatoru (ö. 683)

## Ölümler
* 15 Nisan - İmparatoriçe Suiko, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 33. hükümdarı (d. 554)
* *tarihi bilinmeyen*
** Adaloald, Lombard kralı (d. 602)
** II. Hüsrev, Sasani İmparatorluğu hükümdarı
** II. Kubâd, Sasani İmparatorluğu hükümdarı (d. 590)
** Theodelinda, Lombardların kraliçesi, Bavyeralı I. Garibald'ın kızı (d. 570)
** Tong Yabgu Kağan, Batı Göktürk Kağanı
629

## Olaylar
* 27 Nisan - Şehrbârâz, Sasani İmparatorluğu tahtını III. Erdeşîr'den aldı, ancak kırk gün sonra soylular tarafından Purandoht lehine tahttan indirildi.
* Eylül - Mute Muharebesi gerçekleşti.
* Eylül - Kudüs, Pers İmparatorluğu'nun 15 yıllık işgalinden sonra Bizanslılar tarafından yeniden fethedildi.
* 14 Eylül - İmparator Herakleios zaferle Konstantinopolis'e girdi. Gerçek Haç eşliğinde bir geçit töreninde vatandaşlar ve oğlu III. Konstantinos tarafından karşılandı.
* İmparator Herakleios kendisini Yunanca "egemen" anlamına gelen 'Basileus' olarak adlandırır ve Pers'e karşı kazandığı zaferden sonra eski "Kralların kralı" ünvanını alır.
* Hayber Muharebesi gerçekleşti.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Abdullah bin Revaha, sahabe
* Zeyd bin Harise, sahabe
* Zeyneb bint Muhammed, İslam peygamberi Muhammed ile Hatice'nin en büyük kızı (d. 599)
630

## Olaylar
* 11 Ocak - Mekke'nin Fethi gerçekleşti.
* 21 Mart - İmparator Herakleios, en kutsal Hıristiyan emanetlerinden biri olan Gerçek Haç'ı Kudüs'e iade etti. Hristiyanlar tarafından reddedilen Monotelitizm'i tanıtmaya çalışıyor. 
*Herakleios, tüm Yahudilerin Hıristiyan olması gerektiğine dair bir kararname çıkarır; bunu Kudüs çevresinde ve Celile'de bir Yahudi katliamı izler, hayatta kalanlardan bazıları Dera bölgesine kaçar.
* 27 Mart - Yin Dağları'nda meydana gelen Yinshan Muharebesi'nde (陰山之戰 / ) Li Ching komutasındaki Tang ordusu İllig Kağan komutasındaki Doğu Göktürk Kağanlığı'nı yendi.
* Ekim - Tebük Seferi gerçekleşti.
* Huneyn Muharebesi gerçekleşti.
* Taif Seferi gerçekleşti.
* Doğu Göktürk Kağanlığı dağıldı (kuruluşu 581)

## Doğumlar
* 7 Kasım - II. Konstans, Bizans imparatoru (ö. 668)
* *tarihi bilinmeyen*
** Konon, papa (ö. 687)

## Ölümler
* 27 Nisan - III. Erdeşîr, Sasani İmparatorluğu çocuk hükümdarı (d. 621)
* 9 Haziran - Şehrbârâz, Sasani İmparatorluğu hükümdarı
* *tarihi bilinmeyen*
** Abdullah bin Zülbicâdeyn, sahabe
** I-ch'eng, İmparator Wen'in kızlarından olup Göktürkler ile barışı sağlamak için Yami Kağan ile evlendirilen Sui Hanedanı prensesi
 
## Kaynakça
631

## Olaylar
* İmparator Herakleios, İskenderiye patriği olan Kiros'u Mısır valisi (dioikesis) olarak atadı. Kıpti Hristiyanlara karşı 10 yıllık bir zulüm dönemi başladı.
* Kral II. Hüsrev'in kızı olan Azarmidoht, kız kardeşi Boranduht'un yerine Sasani İmparatorluğu'nun hükümdarı oldu.
* Birkaç ay saltanat sürdükten sonra Azarmidoht'un yerine IV. Hüsrev geçti ve Sasanilerin yeni hükümdarı (şahı) olur.

## Doğumlar
* İmparator Temmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 40. imparatoru (ö. 686)
 
## Ölümler
* Bağatur Sepi Kağan, Batı Göktürk Kağanı
* Reyhâne bint Zeyd, İslam peygamberi Muhammed'in eşi
* Ümmü Gülsüm bint Muhammed, İslâm peygamberi Muhammed'in kızı