Larry Laudan

**Larry Laudan** (; 16 Ekim 1941 - 23 Ağustos 2022), Amerikalı bir bilim filozofu ve epistemologdur. Pozitivizm, realizm ve rölativizm geleneklerini şiddetle eleştirdi ve popüler meydan okumalara karşı ayrıcalıklı ve ilerici bir kurum olarak bilim görüşünü savundu. Laudan'ın "araştırma gelenekleri"ne ilişkin felsefi görüşü, Imre Lakatos'un "araştırma programlarına" önemli bir alternatif olarak görülüyor.

## Yaşam ve kariyer
Laudan, Princeton Üniversitesinde felsefe alanında doktora derecesini aldı ve ardından University College London'da ve uzun yıllar Pittsburgh Üniversitesinde ders verdi. Daha sonra Virginia Polytechnic Institute & State University, Hawaii Üniversitesi ve Meksika Ulusal Özerk Üniversitesinde ders verdi. Resmi olarak emekli olmasına rağmen, Laudan Austin'deki Texas Üniversitesinde ders vermeye devam etti. Daha sonraki çalışmaları yasal epistemoloji üzerineydi. Yemek tarihçisi Rachel Laudan'ın kocasıydı.

## Felsefi çalışma
Laudan'ın en etkili kitabı *İlerleme ve Sorunları* (1977), bilim felsefecilerini, görüşün bilim tarihi ve felsefesi üzerindeki imalarını ciddiye almadan ve bilim tarihçiliği ve metodolojisindeki belirli konuları sorgulamadan "bilim temelde bir problem çözme etkinliğidir" görüşüne sözde bağlılık göstermekle suçlar. Laudan, Karl Popper tarafından temsil edilen ampirizme ve Thomas Kuhn tarafından temsil edilen "devrimciliğe" karşı, *İlerleme ve Sorunları'nda* bilimin, aynı zamanda kavramsal anormallikleri çözerken daha ampirik olarak doğrulanmış kanıtlar biriktiren gelişen bir süreç olduğunu savundu. Yalnızca kanıt toplama veya ampirik doğrulama, bilimsel ilerlemenin gerçek mekanizmasını oluşturmaz; Anomalilerin çözümlerinin çeşitli teoriler tarafından sağlanan kavramsal çözümlenmesi ve karşılaştırılması, bilimin evriminin vazgeçilmez bir parçasını oluşturur.

Laudan, özellikle bilimin kümülatif başarısının, bilimin gerçekliği gerçekten tanımlaması gerektiğini gösterdiği iddiasına karşı kötümser tümevarım argümanıyla tanınır. Laudan, 1981 tarihli "A Confutation of Convergent Realism" adlı makalesinde, "bilim tarihi, daha sonra reddedilen ampirik olarak başarılı teorilerin geniş kanıtlarını sunar; sonraki bakış açılarından, gözlemlenemeyen terimlerinin atıfta bulunmadığına karar verildi ve bu nedenle doğru ve hatta yaklaşık olarak doğru olarak kabul edilemezler." diye tartıştı.

*Beyond Pozitivizm ve Relativizm*'de Laudan, "bilimin amacının, problem çözme etkinliği yüksek teorileri güvence altına almak olduğunu" ve ampirik veriler azaldığında bilimsel ilerlemenin mümkün olduğunu yazdı. "Aslında, bu modelde, ampirik olarak iyi desteklenen bir teoriden daha az desteklenen bir teoriye geçişin ilerici olması mümkündür, tabii ki ikincisi birincisinin karşılaştığı önemli kavramsal zorlukları çözmüştür." Son olarak, daha iyi teori ampirik anormallikleri en aza indirirken daha fazla kavramsal sorunu çözer.

Laudan ayrıca risk yönetimi ve terörizm konusunda da yazmıştır. O, "ahlaki öfke ve merhametin terörizme uygun tepkiler olduğunu, ancak kişinin kendisi ve hayatı için korkmaması gerektiğini" savundu. "Ortalama bir Amerikalının terör kurbanı olma riski son derece azdır." 1996'da çeşitli kazaların göreli risklerini ayrıntılarıyla anlatan *Riskler Kitabı'nı* yazdı.

## Tartışma
1990'da Hawaii Üniversitesi'nde Felsefe Kürsüsü Başkanı olan Laudan, yerel gazetelerde beyaz üstünlüğü ve Hawaii'nin sömürgeleştirilmesi hakkındaki iddialarıyla ilgili bir tartışma üzerine profesör arkadaşı Haunani-Kay Trask'ı eleştirdi. Laudan, Üniversitenin bir Başkan Yardımcısına Trask'ın yayımlanan yorumları için azarlanması talebinde bulundu. Daha sonra, Laudan'ın başkanlığındaki Felsefe Bölümü, Trask'ın sözlerini kınayan bir "Akademide Irkçılık Üzerine Bildiri" yayımladı.

Eylül 2021'de, Trask'ın ölümünün ardından, Mānoa Üniversitesi felsefe bölümü, Laudan'ın (diğerlerinin yanı sıra) Haunani-Kay Trask'a karşı yaptığı ırkçılık suçlamalarının tamamen asılsız olduğunu kabul etti ve [Trask]'ın geçmişte Mānoa'daki filozoflardan maruz kaldığı saldırılar için içtenlikle özür diledi. Mānoa Üniversitesi felsefe bölümü özrünü yalnızca Trask'a değil, aynı zamanda "KānakaʻŌiwi fakültesi ve öğrencilerinin daha geniş topluluğuna" da hitap etti çünkü Laudan'ın Trask'a yönelik suçlamaları "Hawaii yerlisi öğretim üyeleri ve öğrenciler arasında kalıcı yaralar bıraktı." Felsefe bölümü, üyelerinin Laudan gibi eski üyelerinin eylemleri için "ulaşmak ve özür dilemek gibi ahlaki bir yükümlülüğü" olduğunu kabul etti.

## Seçilmiş yazılar

* 1977. ''İlerleme ve Sorunları: Bir Bilimsel Büyüme Teorisine Doğru'',
* 1981. *Bilim ve Hipotez*
* 1983. *Sınır Çizme Probleminin Sonu*
* 1984. ''Bilim ve Değerler: Bilimin Amaçları ve Bilimsel Tartışmadaki Rolü'',
* 1990. *Bilim ve Görelilik: Bilim Felsefesi Üzerine Diyaloglar*,
* 1995. *Riskler Kitabı*
* 1996. *Pozitivizm ve Relativizmin Ötesinde*,
* 1997. *Önümüzdeki Tehlike*
* 2006. *Hakikat, Hata ve Ceza Hukuku: Hukuki Epistemoloji Üzerine Bir Deneme*
* 2016. *Kanunun Kusurları: Denemeleri ve Hataları Yeniden Düşünmek?*

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Larry Laudan  (www.larryaudan.com)
* Pragmatizm Cybrary Profili