II. Constantius

**II. Konstantius** (Latince tam ismi: **Flavius Iulius Constantius**) (d. 7 Ağustos 317 – ö. 3 Kasım 361) 337-361 yılları arasında Doğu'da imparatorluk yapan Konstantin hanedanına mensup Roma imparatoru.

## Yaşamı

### Kişiliği
Ammianus Marcellinus'a göre II. Constantius, “temkinli, entrikalara yatkın ve şüpheci bir karaktere sahipti.” İmparatorun yönetimi boyunca saray hizipleri, özellikle de *eunuchus* (hadım) danışmanların etkisi belirgin hâle gelmişti. Ammianus, Constantius'un kararlarının çoğunda bu çevrelerin yönlendirici rol oynadığını, bunun da idarenin istikrarını zaman zaman sarstığını aktarır. Modern tarihçiler Constantius'un dönemi hakkında iki farklı görüşü öne çıkarır: Bir yandan bürokratik merkezileşmeyi ve sınır güvenliğini sağlaması olumlu görülürken diğer yandan sert dinsel politikalar ve saray entrikaları nedeniyle yönetiminin durağan bir karakter kazandığı ileri sürülür.

### İktidara gelişi
I. Konstantin Büyük Konstantin ve ikinci karısı Fausta'nın üç oğlundan ikincisiydi. Konstantius İlirya'da Sirmium'da doğmuştu ve babası tarafından Sezar ilan edilmişti. Üç kere evlenmişti. Önce Julius Konstantius'un bir kızıyla, sonra Eusebia, son olarak da ileride imparator Gratian ile evlenen kızı Faustina Constantia'yı doğururken ölen Faustina.

I. Konstantin 337 yılında ölünce II. Konstantius, büyükbabası Konstantius Chlorus'un ikinci karısı Theodora'dan gelen akrabalarının katline girişti ve böylece Konstantin'in soyundan geriye erkek olarak kendi, büyük ağabeyi II. Konstantin, küçük kardeşi Konstans ve iki kuzeni (Gallus ve üvey kardeşi Julian) kalmış oldu. Üç erkek kardeş babalarının vasiyeti uyarınca Roma İmparatorluğu'nu aralarında bölüştürdüler. II. Konstantin Büyük Britanya, Galya ve Hispania'yı, Constans İtalya, Afrika ve İlliryum'u, II. Konstantius da Doğu'yu kendine aldı.

### Gallus'un yükselişi ve düşüşü
Constantius, doğu eyaletlerindeki baskıyı hafifletmek ve sınır güvenliğini sağlamak amacıyla kuzeni Gallus'u Sezar olarak görevlendirdi. Gallus'un Antakya merkezli yönetimi zamanla sert ve keyfi uygulamalarla anılır hâle geldi ve eyaletlerde yaygın bir korku atmosferi oluştu. Artan huzursuzluk ve adli suistimaller üzerine Constantius, Gallus'u geri çağırarak yetkilerini sınırladı. Ardından düzeni sağlamak amacıyla onu görevden uzaklaştırdı ve siyasi etkisini tamamen sona erdirdi.

### Tahta talip olanlar ve dış tehditlerle mücadelesi
Yapılan bu paylaşım II. Konstantin 340 yılında Konstans'ı İtalya'da devirmeye çalışırken ölünce değişti ve Konstans imparatorluğun Batı bölümünün yegane yöneticisi konumuna geldi. Paylaşım Konstans'ın 350 yılında tahta talip olan Magnentius'a bağlı güçler tarafından öldürülmesiyle bir kere daha değişti. O zamana kadar II. Konstantius Sasaniler'le savaşmakla meşguldü. Konstantius kuzeni Gallus'u kendine yardımcı olmak üzere Doğu'nun Sezar'ı ilan etti ve dikkatini Magnentius'a verdi.

Konstantius, 351 yılında Magnentius ile sonunda karşılaştı ve Roma tarihinin en kanlı savaşlarından biri olan Mursa Savaşı'nda yendi. Magnentius 353 yılında intihar etti ve Konstantius çok geçmeden kuzeni Gallus'u öldürttü. Ancak hem Doğu, hem de Germenler ile olan sınırlardaki askerî meselelerinin üstesinden gelemedi. Bu sebeple, Galya'daki askerî baskıyı hafifletmek ve Ren sınırını güvenceye almak amacıyla hayatta kalan son akrabası olan Julian'ı 355 yılında Sezar olarak görevlendirdi. Julian'ın Galya'da arka arkaya sağladığı başarılar, bölgedeki istikrarsızlığı büyük ölçüde azaltarak imparatorluğun batı cephesini güçlendirdi. Bu gelişmeler iki yönetici arasındaki siyasi dengeyi zorlayan bir nitelik kazandı ve karşılıklı güvensizlik belirginleşti. Galya ordusunun Julian'ı ''Augustus'' ilan etmesiyle durum açık bir iktidar çatışmasına dönüştü.

11 Ağustos 355 günü *[[magister militum]]* Claudius Silvanus Galya'da ayaklandı. Silvanus Mursa Savaşı'ndan sonra Konstantius'a teslim olmuştu. Konstantius 353 yılında Germen kabilelerini durdurması amacıyla kendini *magister militum* yapmıştı. Silvanus bu görevi Germenlere rüşvet vererek gerçekleştiriyordu. Konstantius'un meclisi tarafından hazırlanan bir plan gereğince imparator Silvanus'u görevden aldı. Silvanus'un yerine gelen Ursicinus bazı askerlere rüşvet vererek Silvanus'u öldürttü.

Arbitio, Konstantius'un baş generali (*magister militum*) idi. 355 yılında konsüllüğe getirilmişti.

### Yönetimi
Marcellinus'a göre sarayın törensel yapısı, rütbeler ve protokol düzeni II. Constantius döneminde belirginleşti. İmparatorun görkeme verdiği önem, yüksek bürokrasinin davranışlarını ve devlet yönetimindeki temsil biçimlerini şekillendi. Bu ortam aynı zamanda saray içinde kuşku, gözlem ve karşılıklı güvensizlik atmosferinin güçlenmesine neden oldu.

### Ölümü
361 yılında Julian, Galya'da ordu tarafından Augustus ilan edildi. Konstantius'un tahtın yeni talibinin üzerine şiddet kullanarak gitmekten başka alternatifi kalmadı. İki ordu birbirlerine doğru ilerlerken Konstantius 3 Kasım 361 günü Gülek Boğazı'nın güneyinde bir pınar yeri olan Mopsu Krene'de ateşli bir hastalıktan öldü ve Julian tüm Roma İmparatorluğu'nda *[[Augustus (ünvan)|Augustus]]* ilan edildi.

### Dinî meseleler
Din politikalarında Constantius, Hristiyanlığın devlet içinde kurumsallaşmasını hızlandıran adımlar atmıştır. Pagan tapınaklarındaki kurban törenlerini yasaklamış, büyü ve kehanet uygulamalarını bastırmıştır. Bununla birlikte, Arianizm'e olan yakınlığı sebebiyle Nikaea inancına bağlı piskoposlarla sık sık çatışmaya girmiştir. Ammianus, bu dönemi “kardeşin kardeşe düşman olduğu bir inanç kargaşası” olarak betimler. Constantius, Hristiyan kilisesinin meseleleriyle aktif olarak ilgilendi. 359 ve 360 yıllarında Rimini ve Silifke'de birer konsey topladı.

## Kaynakça