Domenico Ghirlandaio

** Domenico Ghirlandaio** (1449, Floransa - 11 Ocak 1494, Floransa), asıl adı *Domenico di Tommaso Curradi di Doffo Bigordi* idi. İtalyan Rönesans akımı Floransa ekolünde bulunan ressam.

## Hayatı ve eserleri

### Gençliği

Domenico Ghirlandaio 15 Haziran 1449'da Floransa'da doğdu. Babasının ismi "Curradı" ve dedesinin ismi "Bigordi" idi ve kendine verilen tüm ismi Domenico di Tommaso Curradı di Doffo Bigordi idi. Dominica'nın annesi, Antonia di ser Paolo Paoli, 6 çocuk doğurduktan sonra öldü ve babası tekrar evlenip ikinci karısından iki çocuğu daha oldu. Dominica bu sekiz çocuğunun en büyüğü idi. Giorgio Vasari'ye göre çocukken kuyumcu veya Mücevheratçı çıraklığı yapmıştır. Ustası büyük olasılıkla babası idi. Babası Floransalı kadınlar için çok moda olan altın ve kıymetli taşlarla süslü çiçek çelengine benzer gerdanlık yapması ile çok ünlü bir kuyumcu idi. Dominico'ya lakabı babasının ününden "Il Ghirlandaio - Gerdanlıkçı"  olarak geçmiştir. Vasari'ye göre Dominico babasının kuyumcu dükkânında iken dükkâna gelen ve önünden geçenlerin karakalem resimlerini yapmakla ve bu resimlerin resmi yapılan kişilere çok yakından benzemesi ile tanındı. Sonunda ressamlık ve mozaik yapmayı öğrenmek için "Alessio Baldovinetti" yanına çırak olarak girdi. Fakat sanat tarihçisi  Günter Passavent onun resim için Andrea del Verrocchio'nun yanına çırak girdiğini bildirmektedir.

### Toskana, Floransa ve Roma'da ilk eserleri

Ghirlandaio ilk önemli eseri olarak 1475'ten önce Toskana'da bulunan ve 1351'de Floransa Cumhuriyeti idaresine geçen ama serbest bir komün olan San Gimignano'da "Collegiate Katedrali"'ndeki "Santa Fina Şapeli" için freskler hazırladı. 1480'de "Santi Girolamo, Barbara y Antonio Abate, (Hiernomeus çalışma masasında)" adlı esrini bitirdi. Aynı yıl Floransa'da bulunan "Ognissanti, Kulisesi"'indeki yemekhane için bir insan boyu ebadda "Son Yemek" ve diğer duvar freskleri yaptı. 1481-1486 döneminde ise Floransa idare merkezi olan Palazzo Vechio içindeki *Sala dell'Orologio* için duvar freskleri ve *Sala del Gıglio* için *Apoteosi di san Zanobi e ciclo di üomini illustri, *adlı (içindeki görülen mimarı dataylar, antik Romalı kahramanların figürleri ve resmin çok çekici realistik kompozisyonu ve prespektifi ile çok tanınan) bir fresk hazırlamakla meşgul oldu.

1483'te  Papa IV. Sixtus tarafından Roma'ya davet edildi ve yeni yapılmış olan Sistine Şapeli için bir tane duvar freski *Vocazione dei primi apostoli (İlk Havarilerin çağırımı)* hazırladı. Bu şapelde bulunan *Passaggio del Mar Rosso (Kızıl Denizi geçiş)* adlı tablonun ise Ghirlandaio yoksa diğer başka bir ressam Cosimo Rosselli veya Bıagio di Antonio Tücci, tarafından hazırlandığı hala tartışma konusudur.

### Toskana'daki sonraki eserleri

1485'te Ghirlandaio Floransa'ya döndü ve orada Cenovalı ve Genova'da Medici Bankası idarecisi olan banker Francesco Sassetti tarafından finanse edilerek "Santa Trinita Bazilikası"'ndeki "Sasetti Şapeli" için bir seri duvar freski hazırladı. Bunlardan ana sunak resmi olan *Adorazione dei pastori  (Çobanların Tapınması)* tablosu günümüzde Floransa Academia Müzesi'nde sergilenmektedir.

Bu siparişi bitirir bitirmez Ghirlandaio Floransa'da bulunan Santa Maria Novella Kilisesi'nde Ricci ailesi tarafından kendi özel şapeli olarak kullanılan koro mahallinde bulunan şapeldeki fresklerin yerine yenilerinin yapılması için yeni büyük bir sipariş aldı. Bu siparişin finansmanı Ricci ailesinden daha büyük olan ama ona rakip olan Tornabuoni ve Tornaquinci aileleri sağladı ve sonradan bu Ricci ailesini açtığı bir tazminat davasına konu oldu. En çok 1482-1485 döneminde ve ta 1490'a kadar Ghirlandaio ve çok sayıda asistan ve çırakları bu şapelin üç duvarında dört kat üst üste freskler hazırladılar. Bunlar arasında Ghirlandaio'nun kardeşleri Davide ve Benedetto bulunduğu gibi çırağı olan Michelangelo'da bulunmaktaydı. Bu fresklerin ana konuları Meryem'in ve "Vafizci (John) Yakup"'un hayatından görüntülerdi. Hazırlanan freskler içinde bu siparişi veren banker Tornabuoni ve Tornaquinci ailelerinin mensuplarının 21 portresi de bulunmaktadır.

Nihayet 1490'da sona eren Santa Maria Novella siparişinin son dönemlerinde ve sonra da Ghirlandaio çok değerli diğer eserler hazırlamıştır. Bunlar arasında Santa Justus Kilisesi sunak tablosu olarak hazırlanan ama günümüzde Uffizi Müzesi'nde bulunan  *(St. Zenobia, St Justus ve diğerleri tarafından tapınılan İsa)*; Volterra Manastırı için *Cristo in gloria con quattro santi e un donatore, (Dört Azizle ve Bir Görkemli İsa)*; İnnocenti Kilisesi'ndeki * Adorazione dei Magi degli İnnocenti, (İnnocenti'de Magusların Tapınması)* ve çok güzel bir tahta pano resmi olan ve günümüzde Louvre Müzesi, Paris'te bulunan *Vısıtazione, (Ziyaret)* tablolarının isimleri verilebilir. Vasarı çeşitli diğer hazırladığı eserlerini isimleriyle vermemektedir ama bunlara günümüze kadar gelmemişlerdir. Ghirlandaio mozaikten sanat eseri üretimi içinde çıraklık yapmış ve birkaç mozaikten tablolar hazırladığı belgelenmiştir. Ama 1491'de ölümüne kadar hazırlamış olduğu mozaiklerden ancak tek biri Floransa Katedrali bir girişinin üzerinde bulunan  "Announciation" günümüze gelmiştir.

### Ölümü

Ghirlandiao 1494'te salgın bir ateşli hastalıktan ölmüştür. Öldüğü zaman 45 yaşında bulunmaktaydı. Mezarı Santa Maria Novella yanındadır. İki defa evlenmiş ve 6 tane çocuğu yaşamaktaydı. Üç oğlundan biri, Ridolfo Ghirlandaio, ressam olarak isim yapmıştır. Sülalesinden olanlar Floransa'da 17. yüzyıl içine kadar yaşamışlardır.

## Seçilmiş eserleri

* yak. 1470-1475 : *Madonna col Bambino*, tuval üzerine tempera ve yaldız, 70,8x48,9&nbsp;cm, Washington, National Gallery of Art, Kress  Koleksiyonu
* yak. 1471-1472: *Santi Girolamo, Barbara ve Antonio Abate*, fresk, Cercina semti Sesto Fiorentino), Sant'Andrea Kilisesi, Çerçina]
* yak. 1472: *Madonna della Misericordia* ve *Pietà*, fresk, eski  Vespucci Şapeli, Ognissanti Kilisesi, Floransa
* yak 1473: *Santa Barbara con suo padre sconfitto e un donatore*, tuval üzerine yağlı boya, 68x47&nbsp;cm, özel koleksiyon.
* yak. 1473: *Battesimo di Cristo e Madonna col Bambino in trono tra i santi Sebastiano e Giuliano*, fresk, Sant'Andrea a Brozzi Kilisesi, San Donnino, Campi Bisenzio
* yak. 1473: *San Cristoforo*, fresk sıva, 284,5x149,9&nbsp;cm, Metropolitan M, New York
* 1473-1475, fresk, San Gimignano Santa Maria Assunta Katedrali, Santa Fina Şapeli, San Gimignano   
***Annuncio della morte di santa Fina*
***Esequie di santa Fina*
* 1476: *Ultima Cena (Son Taam)*, fresk, San Michele Arcangelo Manastırı, Tavarnelle Val dı Pesa, Floransa ili
* yak. 1479: *Madonna in trono col Bambino e santi *, meşe ağacı tahta üzerine  tempera, 170x160&nbsp;cm, San Martino Katedrali, Lucca
* 1480: *San Girolamo nello studio*, 1480, fresk, 184x119&nbsp;cm, Ognissanti Kilisesi, Floransa
* 1480: *Ultima Cena*, fresk, 400x880&nbsp;cm, Ognissanti Kilisesi, Floransa
* 1481: *Vocazione dei primi apostoli*, fresk, 349x570&nbsp;cm, Şiştine Şapeli, Vatikan
* 1482-1483: *Apoteosi di san Zanobi e ciclo di uomini illustri*, fresk, Gıgli Salonu, Palazzo Vecchio, Floransa
* 1482-1485: freskler, Sassetti Şapeli, Santa Trinita Basilikası, Floransa
***Rinuncia agli averi*
***Stigmate di san Francesco*
***Prova del fuoco davanti al sultano*
***Esequie di san Francesco*
***Conferma della regola*
***Resurrezione del ragazzo*
* 1485: *Adorazione dei pastori*, tuval üzerine tempera şu tavola, Santa Trinita Basilikası, Floransa
* 1485-1490: freskler, Tonabuoni Şapeli, Santa Maria Novella Basilikası, Floransa
***Volta con Evangelisti
***Caccıata di Gioacchino
***Natività di Maria
***Presentazione al Tempio della Vergine
***Sposalizio della Vergine
***Adorazione dei Magi
***Strage degli Innocenti
***Morte e Assunzione della Vergine
***Apparızione dell'angelo a Zaccarıa
***Vısıtazione
***Nascıta del Battista
***Imposizione del nome
***Predicazione del Battista
***Battesimo di Cristo
***Banchetto di Erode
***İncoronazione della Vergine e santi 
***San Domenico fa la prova dei libri nel fuoco
***Uccisione di san Pietro martire
***Annunciazione
***San Giovanni nel deşerto
***Giovanni Tornabuoni orante
***Francesca Pitti orante
* 1483: *Sacra conversazione di Monticelli*, tuval üzerine tempera, 168x197&nbsp;cm, Uffizi Galerisi, Floransa
* yak. 1484-1486: *Sacra conversazione degli Ingesuatı*, meşe tahtası üzerine tempera, 191x200&nbsp;cm, Uffizi Galerisi, Floransa
* 1485-1486: *Adorazione dei Magi değli Innocenti*, tuval üzerine tempera, 285x243&nbsp;cm, Galleria dello Spedale degli Innocenti, Floransa
* yak. 1486: *Ultima Cena*, fresk, 400x800&nbsp;cm, San Marco Manastırı, Floransa
* 1486: *Incoronazione della Vergine*, 1486, tuval üzerine tempera, 330x230&nbsp;cm, Müseo Eroli, Narni
* yak. 1486: *Incoronazione della Vergine*, tuval üzerine tempera, Pinacoteca comunale, Città di Castello,
* yak. 1487: *Adorazione dei Magi Tornabuoni*, [ tuval üzerine tempera, tondo, diametro 171&nbsp;cm, Uffizi Galerisi, Floransa
* yak. 1488: *Francesco Sassetti col figlio* Portresi, tuval üzerine tempera, 75,9x53&nbsp;cm, Metropolitan Müzesi, New York
* 1488: *Giovanna Tornabuoni Portresi*, tuval üzerine tempera, 76x50&nbsp;cm, Museo Thyssen-Bornemisza, Madrid
* yak. 1490: *Ritratto di vecchio con nipote*, tuval üzerine tempera, 62x46&nbsp;cm, Louvre Müzesi, Paris
* yak. 1490-1494: *Pala Tornabuoni*, tuval üzerine tempera, (Ressamın ölümü üzerine atölyesinde yak, 1498 bitirilmiştir.)
***Madonna in gloria tra santi* (önde), 221x198&nbsp;cm, Alte Pinakothek, Münih, Bavyera
***Resurrezione* (arkada), 221x199&nbsp;cm, Gemäldegalerie, Berlin
***Santa Caterina da Siena*, Alte Pinakothek, Münih, Bavyera
***San Lorenzo*, Alte Pinakothek, Münih, Bavyera
***Santo Stefano*, 191x56&nbsp;cm, Szépművészeti Müzesi, Budapeşte
***San Pietro Martire*, Fondazione Magnani Rocca, Traversetolo, Parma ili
***San Vincenzo Ferrer*, (Kaiser-Friedrich-Müzesi, Berlin'de iken II. Dünya Savaşı sonunda tahrip olmuştur)
***Sant'Antonino Pierozzi*, (Kaiser-Friedrich-Müzesi, Berlin'de iken II. Dünya Savaşı sonunda tahrip olmuştur)
*yak. 1491: *Visitazione*, tuval üzerine tempera, 172x165&nbsp;cm, Louvre Müzesi, Paris
*yak, 1492: *Cristo in gloria con quattro santi e un donatore*, tuval üzerine tempera, 308x199&nbsp;cm, Pinacoteca e museo civico di Volterra, Volterra.
*yak. 1492: *Natività di Cristo*, tuval üzerine tempera, 45x42&nbsp;cm, Pinacoteca Vaticana, Vatikan
*yak. 1492: *Natività*, tuval üzerine tempera, 85x63&nbsp;cm, Fitzwilliam Müzesi, Cambridge
*1493: *Santo Stefano tra i santi Jacopo e Pietro*, tuval üzerine yağlı boya, 222x222&nbsp;cm, Accademia Galerisi, Floransa

## Galeri


Dosya:Ghirlandaio, Obsequies of St Fina.jpg|'Esequie di santa Fina*, 1475
Dosya:Domenico ghirlandaio, cenacolo di ognissanti 01.jpg| *Ultima Cena (Son Taam)*, 1480
Dosya:Domenico Ghirlandaio - St Jerome in his study.jpg|*Hiernomeus çalışma masasında*, 1480
Dosya:Ghirlandaio, Domenico - Calling of the Apostles - 1481.jpg|*Vocazione dei primi apostoli (İsa'nın Havarilerini Çağırması)*, [[Şiştine Şapeli]], 1481
Dosya:Domenico Ghirlandaio 001.jpg|*(Çobanların tapınması)*, 1485 
Dosya:Ritratto_di_vecchio_con_nipote_2,024_×_2,654_pixels_463_KB.jpg|*Ritratto di vecchio con nipote (Yaşlı Adam ve bebek)* Louvre Nüzesi, 1488
Dosya:Domenico Ghirlandaio 007.jpg|*Giovanna Tornabuoni Portresi* 1488 
Dosya:Domenico Ghirlandaio 002.jpg|*Adorazione dei Magi Tornabuoni (Magusların Tapınması)*, 1487
Dosya:Birth of St Mary in Santa Maria Novella in Firenze by Domenico Ghirlandaio.jpg|"Natività di Maria (Meryem'in Doğumu)"  - Santa Maria Novella, 1485-1490 
Dosya:Cappella Tornabuoni, Presentation of the Virgin at the Temple 01.jpg|*Presentazione al tempio della vergine (Bakirenin Tapınağa Sunumu)*  - Santa Maria Novella, 1485-1490 
Dosya:Cappella tornabuoni, 12, Nascita di san giovanni battista.jpg|*Nascita di san giovanni battista (Vaftizci Yakup'un Doğumu)*  - Santa Maria Novella, 1485-1490 
Dosya:Cappella tornabuoni, 16, battesimo di Cristo.jpg|*Battesimo di Cristo (İsa'nın Vaftizi)'' -  Santa Maria Novella, 1485-1490 
Dosya:Ghirlandaio old man.jpg|Ghirlandaio yaşlı adam, 1488


## Notlar

## Dış bağlantılar

*  Resmi websitesi Ghirlandaio'nun 120 eseri   
* "Web Gallery of Art WGA": Domenico Ghirlandaio 
* Giorgio Vasari, Le Vite de piu eccellenti architetti, pittori, et scultori italiani, da Cimabue insino a' tempi nostri: descritte in lingua Toscana, da Giorgio Vasarı Pittore Aretino, Firenze, 1550.