open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dinamik

**Dinamik**, cisimlerin, çeşitli kuvvetler altında, hareketlerindeki değişiklikleri inceleyen bilim dalıdır. Başka bir ifadeyle: Dinamik, harekete sebep olan ve hareketi değiştiren unsurları inceler.

Fizik biliminde Klasik mekaniğin branşlarından biridir. Denge durumundaki cisimlerin kuvvet dengesini inceleyen Statik diğer bir branşıdır.

Bu alandaki çalışmalar daha çok, 17. yy başlarında yaşayan Isaac Newton tarafından yapılmış ve sonuçlar üç temel yasa ile ifade edilmiştir.

## Dinamik prensipleri

### Eylemsizlik prensibi

Bir cisme uygulanan kuvvetlerin bileşkesi sıfır ise cisim o andaki konumunu korur. Yani duruyorsa durmaya, hareket ediyorsa sabit hızla hareketine devam eder. Örneğin virajı dönen bir araba içindeki insanların yana doğru hareketlenmeleri ve hareketli bir araba içindeki insanların frene basıldığında öne doğru hareketlerinin nedeni eylemsizliktir.

### Dinamiğin temel prensibi

Bir cisme ya da cisimlerden oluşan düzeneğe net bir kuvvet etki ederse cisim ivmeli olarak hareket eder.

Formül:

:\overrightarrow{F} = m.\overrightarrow{a}\,\!

Burada;

"**F**": Hareket doğrultusundaki Bileşke Kuvvet, Newton(**N**) biriminde.

"**m**": Harekete katılan cisimlerin toplam Kütle, Kilogram(**kg**) biriminde.

"**a**": Sistemin kazandığı İvme, Metre/Saniye2(**m/s<sup>2</sup>**) biriminde.

Hareketli bir cisme etki eden bileşke kuvvet, cismin hareketi ile aynı yönde ise cisim hızlanan, hareketine zıt yönde ise yavaşlayan hareket yapar.

### Etki-Tepki prensibi

Bir cismin ya da kuvvetin bir yüzeyde dik olarak uyguladığı kuvvete etki, yüzeyin kuvvete karşı gönderdiği dik kuvvete tepki denir.

Yatay bir zemine konulan cisim zemine ağırlığı kadar bir etki kuvveti uygular. Cisim zeminde dengede ise ağırlığına tam olarak zıt yönde ve ağırlığı kadarlık bir tepki oluşmaktadır.

## Sürtünme kuvveti
Sürtünme kuvveti yüzeyin cisme uyguladığı **normal kuvvetine** ve yüzeyler arasındaki pürüzlüğün bir ölçüsü olan **sürtünme katsayısına** bağlıdır. Matematiksel olarak bu ilişki **fsürtünme = μN** biçiminde ifade edilir.

Hareket eden veya harekete zorlanan bir cisme Sürtünme kuvveti etki eder. Sürtünmenin olmadığı bir ortam bulmak neredeyse imkânsızdır. Hareket halindeki bir cisme uygulanan sürtünme kuvveti harekete zıt yöndedir.

Formül:

:F_S = k.N\,\!

Burada;

"**F<sub>S</sub>**": Sürtünme Kuvveti, Newton(**N**) biriminde.

"**k**" (Bazı kaynaklarda "\boldsymbol{\mu}" sembolü ile gösterilir): Sürtünme katsayısı, birimi yok.

"**N**": Tepki Kuvveti, Newton(**N**) biriminde.

### Sürtünme kuvvetinin özellikleri

* Sürtünme kuvveti cismin yüzeye temas eden alanının büyüklüğüne bağlı değildir.
* Sürtünme kuvveti hareket sağlayabilir, "sağlanamaz" şeklindeki önyargı bir kavram yanılgısıdır.
* Sürtünme katsayısı, cismin ve temas ettiği zeminin özelliklerine bağlı sabit sayı olup birimi yoktur.
* Dengede duran fakat harekete zorlanan cisme uygulanan sürtünme kuvveti ise zorlayıcı kuvvete zıt yöndedir.

## Dinamik uygulamaları

* Yatay düzlemde hareket
* Eğik düzlemde hareket
* Makaralı düzenekte hareket

## Alt dalları
* Katı cisim dinamiği
** Kinematik 
** Kinetik
* Akışkanlar mekaniği
** Hidrodinamik
** Gaz dinamiği
*** Aerodinamik
Statik

**Statik**, durağan anlamına gelen, fiziğin statik dengede duran sistemlerle ilgilenen dalıdır. Eğer bir cismin parçaları, birbirlerine göre izafi hareket yapmıyorlarsa, o cisim için statik dengede denir. Bu da ancak cisim belirli bir referans noktasına göre hareket etmiyorsa ya da ağırlık merkezi sabit bir hıza sahipse olabilir.

Statik dengedeki bir cisim, Newton'un birinci ve ikinci hareket yasalarıyla incelenebilir. Kuvvetler toplamının sıfıra eşitlenmesi denge için birinci, momentler toplamının sıfıra eşitlenmesi ise, ikinci koşuldur.

Statik, yapıların mukavemet yönünden incelenmesi için kullanılır. Maddelerin mukavemeti statiğin mekanikle ilgili bir alanıdır.

## Vektörler
Skaler, kütle ve sıcaklık gibi sadece büyüklüğü olan bir niceliktir. Vektör ise büyüklüğün (şiddetin) beraberinde bir yöne de sahiptir. 
Bir vektör tanımlamak için çeşitli gösterimler vardır;
*Kalın Harfle yazılmış **V**
*Altı çizli V
*Üzerine ok yerleştirilmiş\overrightarrow{V} 
Vektörler paralelkenar yasası ya da üçgen yasası kullanılarak birbirlerine eklenebilirler.

## Kuvvet
Kuvvet, bir cismin diğer bir cisim üzerindeki etkisidir. Kuvvet itme ya da çekmenin herhangi biridir ve cisimlere kendi doğrultusunda bir hareket eğilimi kazandırır.

## Dış bağlantılar

* Statik konusu üzerine açıklama ve ayrıntılı bilgiler
Gürbüz, Hani

**Gürbüz**, Diyarbakır ilinin Hani ilçesine bağlı bir mahalledir.

## Tarihçe
18 Haziran 1992 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü.

## Coğrafya
Gürbüz, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Diyarbakır ilinin kuzey kısmında yer almaktadır. Doğuda Lice, Kulp ve Muş, batıda Dicle, Ergani, Maden, kuzeyde Arıcak ve Genç, güneyde ise Diyarbakır  bulunmaktadır.[13] Yeryüzü şekilleri açısından genelde dağlarla çevrili, ortası hafif çukurlaşmış görünümdedir ve Güneydoğu Torosların kollarıyla çevrilidir. Gürbüz, Diyarbakır il merkezine 60&nbsp;km, Hani ilçe merkezine 8&nbsp;km uzaklıktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*  
* Yerelnet Gürbüz/Nirbi
Faruk Sağnak

**Faruk Yakup Sağnak** (19 Şubat 1924 - 24 Şubat 2012), Beşiktaş'ın eski oyuncularından biri ve kulüp yöneticisi. Oynadığı inatçı futboldan dolayı **Keçi Faruk** lakabıyla tanındı.

## Kariyeri
1924 yılında İstanbul'da doğdu. Futbola Beşiktaş'ta başlayan Faruk, 1943 ile 1955 yılları arasında, tüm kadrolarda eksiksiz görev yaptı. Defans, orta saha ve hücum hattının sol kanatlarında tüm mevkiilerde aynı başarıyı göstererek oynadı.

Futbolculuk dönemi II. Dünya Savaşı'nın getirdiği sıkıntılı günlere denk gelen Faruk, A millî takımın pek fazla millî maç yapmamasından ötürü millî formayı çok az giyebildi. Son dönemlerinde, Türkiye millî futbol takımına davet edilen Faruk, 17 Haziran 1951'de oynanan ve Türk Futbol tarihindeki en unutulmaz maçlardan biri olan "Berlin Zaferi" olarak adlandırılan Almanya maçı kadrosunda yer aldı. 12 yıl aralıksız Beşiktaş'ta oynadı ve 273 maçta yer alarak 28 gol attı.

Futbolu bıraktıktan sonra çeşitli dönemlerde Beşiktaş Yönetim Kurullarında görev aldı. 1959-1960 sezonunun şampiyon kadrosu oluşturulurken; Birol Pekel, Şenol Birol ve Tuncay Demirtaş gibi genç futbolcuları keşfedip, Beşiktaş'a kazandırdı.

## Ölümü
24 Şubat 2012 tarihinde 88 yaşında hayatını kaybetti. 25 Şubat 2012'de Sağnak için Akaretler'de bulunan kulüp binasının önünde tören düzenlendi. Törenin ardından cenazesi Göztepe Tütüncü Mehmet Efendi Camii'nde kılınan ikindi namazının ardından Merdivenköy Mezarlığı'na defnedildi.  

## Başarıları
; Beşiktaş
* İstanbul Futbol Ligi: 1944-45, 1945-46, 1949-50, 1950-51
* Millî Küme: 1944, 1947 
* Türkiye Futbol Şampiyonası: 1951
* İstanbul Profesyonel Ligi: 1952, 1953-54

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* 
*
Melon şapka

**Melon şapka**, 1850 yılında Thomas William Coke isimli bir İngiliz tarafından yaratılan, asıl amacı at üzerindeyken alçak ağaç dallarından korumak olan, içi ve kenarlığı sert takviyeli bir şapka türü. Şeklen fötr şapkayı andırsa da ondan çok daha sert olup üst kısmı içe girintili değil dışa bombelidir.

Türkçeye Fransızcadan geçen sözcük kavun anlamına gelir.

1960'lara kadar Londra centilmenlerinin dışarlık kıyafetlerinin ayrılmaz bir parçası sayılırdı. Kovboy şapkasına nazaran rüzgarda kolayca uçmayan melon şapka, Vahşi Batı'da en yaygın olarak kullanılan şapka türüdür.

## Galeri
 
Dosya:Wright Brothers in 1910.jpg|Wright Kardeşler, 1910
Dosya:Vi-Hyuin Wellington Koo, Half length, standing, facing front, outdoors.jpg|Wellington Koo, 1919
Dosya:Atatürk melon şapkayla.png|Atatürk, 1931


## Kaynakça
Aziziye Tabyası

**Aziziye Tabyası**, 1877 - 1878 Osmanlı - Rus Savaşı'nda (93 Harbi) çarpışmalara sahne olan tabya. Top Dağı'nın eteklerindeki tabyalar C şeklinde bir plan üzerinde ve güneyden kuzeye 22 tane olarak yerleşmiştir. Kars yolunun geçtiği Hamam Deresi'ni tutmak amacıyla  yapılmıştır.
Öküz

**Öküz** () Çift sürmekte, kağnı çekmekte kullanılan, etinden yararlanılan, iğdiş (hadım) edilmiş erkek sığırdır. Hadım edilmemiş erkek sığır olan boğalar damızlık olarak, öküz ise iş ve besi hayvanı olarak kullanılır. Ortalama 800&nbsp;kg gelebilen öküz, 4500&nbsp;kg'lık yükü rahatça çekebilir. Traktörün giremediği yerlerde ziraatın temel direğidir. Sığırların eti ve sütü insan için en iyi bir besin kaynağı olduğu gibi derisinden de gön ve kösele yapılır. Boynuz ve kemikleri sanayide, gübresi tarlalarda kullanılır. Yayıldıkları merayı at, keçi ve koyun gibi kuvvetten düşürmez, bilakis düzenli otlayarak ıslahını sağlarlar.

## Etimoloji
Öküz kelimesi, Toharca'da iğdiş edilmiş sığır manasına gelen *okso* veya *okäs* sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Toharca sözcük ise Ön Hint-Avrupa dilinde aynı anlama gelen ancak yazılı kaynaklarda geçmeyen **ukʷsō-* kökünden evrilmiştir. Kelimenin Türki dillerde geçtiği ilk kaynak Irk Bitig'dir.

## Ayrıca bakınız
* Boğa

## Kaynakça
Amfitiyatro

**Amfitiyatro**, Roma uygarlığında gösteriler, gladyatör ve vahşi hayvan oyunları için kullanılan, daire ya da elips biçimli, yükselen tribünlerden oluşan bir kamu yapısıdır. Modern anlamdaki en eski örnekleri Etruria ve Campania'da MÖ 1.yüzyıl başlarında inşa edilmiştir. Arena, kanlı gösterilerin sergilendiği alanlardır. Vahşi hayvanlar birbirlerini parçalar, insanlar birbirleriyle ya da vahşi hayvanlarla dövüşürlerdi. Genellikle ölümle sonuçlanan bu acımasız dövüşlerin büyük bir izleyici kitlesi vardı. Arena ayrıca suyla doldurularak çeşitli gösteriler yapılırdı.

"Amfi" kelime anlamı olarak "çevresinde/iki yönden/çift" demektir. Bu nedenle, amfitiyatroyu işlevinden başka yapı şekli de tiyatrodan ayırır. Tiyatro, yarım daire bir yapı iken, amfitiyatro “çift” tiyatro yani dairesel ya da elips şeklindedir. Amfitiyatroları yine elips şeklinde kullanış amaçları ve formları farklı olan stadyumlar ile de karıştırmamak gerekir.

Roma uygarlığı döneminde ortaya çıkan amfitiyatroların eski Yunan ve Anadolu'da örnekleri yoktur. Örneğin Türkiye'de Efes ve Aspendos'da örneği bulunan yapılar amfitiyatro değildir. Dünyada en tanınmış örneği Roma'da bulunan Colosseum'dur.

Latince olan arena sözcüğü kumluk anlamına gelir. Çünkü bu alanlar, dövüş sırasında akan kanları kolaylıkla dibe sızdırması için kumlarla kaplı olurdu. Tribünlerin altında karanlık odalar, gladyatörler için barakalar, zindanlar, vahşi hayvanlar için kafesler bulunurdu. Arena, parmaklıklarla çevrili olurdu. Arenada dövüşen kişilere gladyatör denirdi. Gladyatörlerin çoğu suçlular ya da köleler arasından yetişirdi. Dövüşler gladyatörlerden birinin, bazen her ikisinin ölümüyle sonuçlanırdı.

İlk amfitiyatroların dayanıksız tahta yapılar olduğu bilinmektedir. Taşlarla yapılan amfitiyatrolar MÖ 1. yüzyılın ilk yarısında yapılmaya başlanmış, Augustus döneminde çoğalmaya başlamıştır. Taşlarla inşa edilmiş bilinen en eski amfitiyatro, MÖ 80 yılında Pompeii antik kentinde inşa edildiği hesaplanan Pompeii Amfitiyatrosudur.

Roma'daki Kolezyum (Flavianus Amfitiyatrosu), amfitiyatroların en ünlüsüdür. Daha sonra Colosseum olarak adlandırılan bu amfitiyatronun eski kaynaklarda yaklaşık 80 bin izleyici aldığı belirtilir. Ama günümüz ölçümleri ancak 50 bin kişi olabileceğini göstermiştir. Günümüze ulaşan diğer ünlü amfitiyatrolar İtalya'da Verona, Pompeii ve Puteoli'deki (bugünkü Pozzuoli); Hırvatistan'da İstriya'nın merkezi Pula'daki; Fransa'da Nîmes ve Arles'daki amfitiyatrolardır.

Tunus'un El Jem şehrinde bulunan amfitiyatro da günümüze oldukça iyi korunmuş olarak gelmiştir.

2012 yılındaki arkeolojik araştırmalar sonunda, antik çağdaki ilk amfitiyatronun Ürdün'ün Faynan Vadisi'nde MÖ 9600 yılı civarında yapıldığı ortaya çıkmıştır. Kömünal binaların bulunduğu bir köy de bulunmuştur.

## Kaynakça
Maya (müzik)

**Maya**, usulsüz bir sözel türdür. Türü belirleyen temel öge mutlaka Hüseyni makamında ezgilendirilmiş olmasıdır. Genlik bir oktavı aşmaz. Çoğu zaman, seslendirme sırasında asıl sözlere "yavri yavri, of, ah" gibi katma sözler eklenir. Genellikle sözel bölmeden önce, usullü ve çalgısal bir bölme, gerek girişte, gerek sözlerin arasında seslendirilir. Söz konusu bu çalgısal bölmede hemen hemen yalnızca curcuna usulü kullanılmıştır. Küme ve motif şekillemesinin sıkça yapıldığı mayalarda, resitatif seslendirmeler yoğun olarak yapılmıştır.

Hüzünlü bir konuyu işleyen başka bir uzun havanın arkasından ölçüsüz ancak ritmik olarak söylenen bir uzun hava çeşididir. Kendisinden önce söylenen uzun havanın hüzünlü etkisini azaltır. Yurdumuzda daha çok Güney ve Doğu Anadolu bölgelerinde söylenir.
Bozlak

**Bozlak**, Türk Halk edebiyatında bir uzun hava türüdür. Konusunu aşiret kavgalarından, kan davalarından, aşk maceralarından alır. İç Anadolu bölgelerinde söylenir. Avşar bozlağı, Urum bozlağı gibi türleri vardır. Ankara, Kırıkkale, Kırşehir, Yozgat ve Çorum gibi Orta Anadolu yörelerinde görülür.

Usulsüz bir sözel türdür. Bu türü belirleyen ögelerden ilki, kürdi dizisi içerisinde seslendirme yapılmış olmasıdır. Bunun yanında muhayyer dizisinde bozlaklar görülmesine karşın, bu diziyle yapılan seslendirmelerde durak ve tiz durakta kalınacağı zaman, üst yeden olacak şekilde Si sesleri ters glisandoyla pestleştirilir. Dolayısıyla yine kürdi makamlarının etkisi oluşur.

Ses genliğinde en geniş türdür. Küme ve motif sekilemeleri sıkça yapılmıştır. Seslendirme, genel olarak durak sesinin bir küçük üçlü üzerindeki sesten veya bu sesin bir oktav tizinden, yani tiz duraktan başlar. Sözel bölmeye başlamadan önce, tek çalgı tarafından yol gösterme adı verilen bir usulsüz acış yapılır. Sözel bölümün seslendirilmesi sırasında ise çalgılardan biri dem tutabilir.

## Temsilcileri
### Geçmiştekiler
* Toklumenli Aşık Said (1835-1910) - Toklumen, Kırşehir
* Muharrem Ertaş (1913-1984) - Çiçekdağı, Kırşehir
* Hacı Taşan (1930-1983) - Keskin, Kırıkkale
* Çekiç Ali (1932-1973) - Kaman, Kırşehir
* Ali Rıza Yurtoğlu (?-2005) - Balışeyh, Kırıkkale
* Neşet Ertaş (1938-2012) - Çiçekdağı, Kırşehir
*Bahri Altaş (1952-2018) - Kaman, Kırşehir
*Seyit Çevik (1941-2020)- Keskin, Kırıkkale
* Neşet Abalıoğlu (1972 - 2023)- Kırıkkale 
* Erol Coke (1948 - 2000) - Keskin, Kırıkkale
* Vedat Coke (1959 - 2011) - Keskin, Kırıkkale
* Taner Olgun (1976 - 2020) Keskin, Kırıkkale
* Ekrem Çelebi (1952 - 2023) Çiçekdağı, Kırşehir
* Muammer Öztaş (1960 - 2018) Sarıyahşi, Aksaray
* Ersoy Savaş (1963 - 2023) Keskin, Kırıkkale

### Günümüzdekiler
* Haşim Aslıhak (1951-) - Sungurlu, Çorum
* Mustafa Tatlıtürk (1962-) - Sarıkaya, Yozgat
* Tufan Altaş (1976-) - Kaman, Kırşehir
* İsmail Altunsaray (1980-) - Kırşehir
* İbrahim Yıldız (1998-) - Gülşehir, Nevşehir
* Ali Şahin (2001-) - Keskin, Kırıkkale
* Bekdaş Dolu (2000-) - Keskin, Kırıkkale
* İbrahim Yıldız (1998-) - Nevşehir
* Hulusi Gökmeşe (1984-) - Ankara- Çankırı Kalfat
* Kamil Abalıoğlu (1952-) - Keskin, Kırıkkale
*Özgür Can Çoban (1995-) - Kırşehir
*Eren Özdemir (1998-) - Kırıkkale
*İbrahim Yıldız (1998-) - Nevşehir
*Çetin İçten (1958-) - Keskin, Kırıkkale
*Bahri İlhan (1943-) - Keskin, Kırıkkale
*Muhlis Berberoğlu (1995-) - Şarkışla, Sivas
*Haydar Şanlı   (1963-) - Yerköy, Yozgat

## Konuyla ilgili yayınlar
*Karakaya, Oğuz & Önal, Hamit, "Türk Halk Müziğinde Bir Uzun Hava Türü Olarak Bozlak", Selçuklu Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 709-726.
*Mirzaoğlu, F. Gülay (1998), "Toroslar'dan Çukurova'ya Yankılanan Ses: "Bozlak" Toroslar'dan Çukurova'ya Yankılanan Ses: "Bozlak" , Folkloristik: Prof. Dr. Dursun Yıldırım Armağanı, (Ed. M. Özarslan, Ö. Çobanoğlu), Ankara. 408-418.
*Şen, Yavuz & Aksu, Cahit (1999), "Uzun Havalarımızdan Bozlak ve Ustaları", Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi Sayı 12, Erzurum. 107-109.

## Kaynakça
Ali Cengizkan

**Ali Cengizkan** (d. 29 Ekim 1954, Ankara), Türk şair ve yazar, akademisyen.

Ortaöğrenimini TED Ankara Koleji'nde tamamladı. 1978 yılında ODTÜ Mimarlık Fakültesi'ni bitirdi. Bir süre Ankara'da serbest mimarlık yaptı. 1981 yılında ODTÜ Mimarlık Bölümü'nde eğitim asistanı olarak çalıştı. 1994-1998 yılları arasında aynı bölümün başkanlığını yürüttü. 2012 yılında TED Üniversitesi Mimarlık Fakültesi kurucuları arasında yer aldı ve Mimarlık Fakültesi Dekanlığı görevini Eylül 2021 tarihine kadar 6 yıl sürdürdü.

İlk şiir kitabı olan "Senlere" (1980) ile 1981 yılında Akademi Kitabevi Şiir Başarı Ödülü'nü kazanan Ali Cengizkan, Türkiye Yazıları ve Yarın dergilerinin yazı kurullarında görev aldı. Şiirlerinde çağdaş Türk toplumunun sorunlarına, bireysel ve toplumsal duyarlılığını ustaca birleştirerek eğildi ("Bağımlı Şiir", 1986). Şairliğinin yanı sıra, şiir üzerine yazıları ve şiir çevirileriyle de tanınan Cengizkan, yapıtlarını Türkiye Yazıları, Adam Sanat, Broy, Gösteri, Oluşum, Somut, Türk Dili, Varlık, Yazın, Yusufçuk gibi dergilerde yayımladı.

Ramis Dara şair için şöyle söylemektedir: "Ali Cengizkan, şiirlerinde estetik boyu kucaklamasının yanında, şiirin yaşamda yeri, karşılığı olmasını isteyen bir şairdir. Bu nokta da onu, kendi şiiri içinde bir tür öyküselliğe götürmektedir. Şair genellikle akıp giden ya da ileride insanların ulaşacağı yaşamdaki bir an, bir çizgi, bir bir durumla ilgilenmektedir. Cengizkan'ın şiirinin önemli iki özelliği vardır: Yer yer yoğun bir siyasallığı içermesi ve ince alaya yaslanması."

"Ozanım ben / Halka tanıklıktır görevim" diyen şairin, olgunluk yıllarında yazdığı şiirlerde, içerik bakımından daha evrensel bir tutumu benimsediği ve oluşturmaya çalıştığı yeni şiirin içeriğine uygun bir biçem arayışına yöneldiği gözlenmektedir ("Öğle Suyu", 1997).

Yeğeni Ekin Cengizkan, davulcu olarak başta Anima olmak üzere çeşitli müzik oluşumlarında yer almıştır.

## Yapıtları

* *Senlere*, (1980)
* *Çocuk Ömrümüz*, (1982)
* *Yunan Dosyası*, (1983)
* *Yürüyüşler ve Duruşlar*, (1984)
* *Bağımlı Şiir*, (1986)
* *Ankara Ankara Güzel Ankara*, (1987)
* *Sürek Avında Dünya*, (1994)
* Şiir ve Yaşam (poetika; 1995)
* *Öğle Suyu*, (ODTÜ Ormanı'nın 40. yılı için 40 metin, (1997)
* *Şairin Nergisi*, (2000)
* *Kırmızı Gün, Beyaz Gece, Toplu Şiirler 1977-2009*, (2009)
* Şiir ve Yaşam (poetika_ genişletilmiş baskı; 2021)

## Ödülleri

* 1981 - Akademi Kitabevi Şiir Başarı Ödülü
* 1982 - ODTÜ Edebiyat Kulübü Ödülü
* 1983 - Toprak Şiir Ödülü (Hasan Hüseyin Jüri Özel Ödülü)
* 1982 - Abdi İpekçi Barış ve Dostluk Ödülü
* 1995 - Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülü
* 2010 - Yunus Nadi Ödülleri - Sosyal Bilimler Araştırması Ödülü (*Mimar Kemalettin* kitabı ile) 
* 2022 - Ulusal Mimarlık Ödülleri - Fikir Sunumu Dalı Ödülü

## Dış bağlantılar
* Ali Cengizkan'ın ODTÜ web sitesindeki kişisel sayfası
* Ali Cengizkan'ın akademik yayınları
* Ali Cengizkan'ın akademik araştırmaları
* Ali Cengizkan'ın akademik ödülleri, vd.

## Kaynakça
Tümel

**Tümel**, **külli** veya **evrensel** (), bütün varlıkları ve var olan her şeyi kapsayan, düşünülen şeyleri içine alan; özel ve birbirinden ayrı özellikler taşıyan şeylerin (tikel) paylaştığı ortak *özelliği* dile getiren felsefe ve metafizik kavramıdır. Tümel, insanın nesnel ilişkileri bilme derecesini dile getiren  *tekil* ve *tikel* kavramlarıyla birlikte birbirleriyle sıkı bir ilişki içinde olan üç felsefe kavramından biridir.

Örneğin: tekerlek, yemek tabağı ve halka birbirinden ayrı özellikteki "tekil" nesnelerdir. Bu nesnelerde ortak olan dairesellik *özelliğinin* evrensel yani tümel olduğu söylenebilir. Dairesel olan nesneler, tümel olanın, daha doğru bir deyişle *belirli bir evrenselin* birer örneğidirler. Dikkat edilirse buradaki açıklama düzlemi dünya ölçekli olup tüm evreni kapsamak durumunda olmadığından evrensel sözcüğünün simgesel olduğunun ayırt edilmesi onun yanlış kullanımının önlenmesi bakımından önemlidir.

Adcılık anlayışı tümellerin gerçek ya da nesnel hiçbir varlığa sahip olmadıklarını, gerçek olarak dünyada var olanların tikeller olduğunu; Kavramcılık ise tümellerin sadece insan zihninde bir "kavram" olarak var olduğunu savunur. Realizm fikri ise tümellerin gerçek ve bağımsız bir varoluşa sahip olduğunu savunur.

## Ayrıca bakınız
*Tümeller problemi

## Notlar

## Kaynakça
Semahöyük

**Semahöyük**, Antalya'ya 115, Elmalı'ya 5&nbsp;km.. uzaklıktadır. Karain ve Beldibi Mağaralarından sonra bölgenin en eski yerleşim merkezidir. 1961 yılından beri bilimsel kazılar yapılmaktadır.
Trol (mitoloji)

**Trol**, İskandinavya folkloründe geçen ve korkunç gözüken bir mistik, insanımsı devasa yaratıktır. Troller folklörde, İngiliz peri masallarındaki Ogreler benzeri şeytani devlerden, dağlarda yaşayan, dağa insanları kaçıran, vahşi ve daha insan benzeri yaratıklara kadar birçok farklı şekilde tasvir edilmişlerdir. Aslen Şamanik doğa ruhları olarak, ortaya çıkmışlardır. Başlangıçta yalnızca bazı özel doğa ruhu türleri için kullanılırken daha sonraları anlamı genişlemiş ve cüceler ile Jötunn devleri dahil her çeşit esrarlı varlığı ifade etmekte de kullanılmıştır. Cermen dillerinde *Trol* tanımı "Doğaüstü" ve "Gizemli" gibi anlamlara gelmektedir. *Trol* kelimesi de "Şiddetli", "Kötü niyetli" gibi farklı anlamlar da kazanmış, İsveç'te kara büyüye *Troldom*, sihir numarasına *Trylle* denmiştir. Ama bu yeni anlamların mitolojik varlıkla ve şamanizmle bir ilgisi yoktur. Shetland ve Orkney masallarında, troller *trowe* olarak anılmıştır. Japoncada ise trol için kullanılan sözcük *tororu*`dur. Huldra da bir Troll türü sayılmaktadır. Bu yüzden Huldufolk halkı da Troller olarak anılır. İskandinav inançlarında Troller, Elf ve cücelerle birlikte yer iyesi anlamına gelen "Vaettir" tanımı kapsamına girmektedir. Doğa ruhları için kullanılan bir tanımdır. İskandinav folklorunda iki tip Trol vardır. Biri dağlarda ve ormanlarda yaşayan, Jötunlara benzeyen devasa Troller ve toprağın altında ve ormanın derinliklerinde yaşayan genelde kısa boylu olan, Huldra ve Elflere yakın olan Troller.

İskandinav edebiyat, sanat ve müziği, romantik dönemden başlayarak bugüne kadar trolleri birçok farklı şekilde adapte ederek, genelde çok büyük kulak ve burunlara sahip bir yerli halk biçiminde kullanmıştır. Bu yüzden boyutları da hikâyelerde ufak tefek ölçülerden devasa boyutlara kadar çeşitlilik göstermektedir. Meşhur bilgisayar oyunu kahramanı Hugo da bir Trol'dür. Ayrıca 1959'da çıkan Trol bebekleri de Trollerin popüler kültürde yaygınlaşmasına katkıda bulunmuştur. Troll bebeklerin 2016'da başlayan, 2020'de ikinci filmi çekilen film serisi de bunda etkili olmuştur. Bunlar ikinci tipteki Trollerdendir.

## Kaynakça
Brahma

**Brahma** (Sanskrit: ब्रह्मा), Hindu dininde yaratılışın tanrısıdır. Vişnu ve Şiva ile birlikte Trimurti denilen tanrı üçlemesini teşkil eder. *[[Brahma Purana]]*'ya göre Manu'nun babasıdır. Manu, kendisinden bütün insanların türediği kişidir. Ramayana'da ve Mahabharata'da Brahma bütün insanların ilk ceddi olarak geçer. Brahma, Hindu Vedanta felsefesinde bütün varlıkları kapsayıcı üstün ruh olarak kabul edilen ve cinsiyetten münezzeh Brahman ile karıştırılmamalıdır. Brahma'nın eşi Saraswati'dir, ayrıca Sávitri veya Gáyatri adıyla da anılır. Saraswati, Vedaların Annesi anlamında Vedamáta denilen vedik tanrıçadır. Brahma ise vedik tanrı Pracápati ile özdeşleştirilir. Vák Devi (Hitabet Tanrıçası) olarak bilinen Saraswati'nin eşi olmakla Brahma, Vágiş (Hitabet ve Ses Tanrısı) olarak da anılır.

## Sıfatları ve sembolleri
### Görünümü

Kırmızı elbiselerle sarılıdır. Brahma geleneksel olarak dört başlı, dört elli, dört yüzü olan ve dört tane kolu olan şekilde tasvir edilir. Her başı, dört vedadan birini ezberden okumaya devam eder. Özellikle Kuzey Hindistan'da çoğunlukla ak sakallı olarak tasvir edilir, bu sembol onun neredeyse sonsuz olan varlığını anlatır. Diğer Hindu tanrılarından farklı olarak Brahma silah taşımaz. Dört elinden birisinde asa, birisinde kitap, bir diğerinde ”aksamálá” (gözlerden yapılmış çelenk) denilen bir tespih vardır, bu tespihle evrenin zamanını takip eder. Brahma, elinde vedaları tutuyor olarak da tasvir edilir.

Puranalarda Brahma'nın zamanla öneminin azalmasından bahseden birçok hikâye geçer. Hindu dininin bağlıları, Brahma'nın ve Sarasvati'nin nimetlerini kaybetmeye insanların dayanamayacağına inanırlar. Bu yoksunluğun halkın yaratıcılığını kısıtlayacağına insanların üzüntülerini gidermeyi sağlayacak bilgiden mahrum bırakacağına inanırlar.

### Sembolleri
**Dört yüz** – Dört vedayı simgeler.

**Dört el** – Dört kolu, dört yönü simgeler: doğu, batı, güney, kuzey.

**Tespih** – Yaratılış sürecinde kullanılan maddeleri simgeler.

**Kitap** – Bilgidir.

**Altın** – Bir iş üzere olmasıdır. Brahma'nın altın yüzü onun kainatı yaratmada aktif olarak var olduğu inancını sembolize eder.

**Kuğu** – Merhameti ve anlayışı.

**Taç** – Üstün yetkisi.

**Lotus** (Nilüfer) – Tabiat ve kainattaki bütün canlıların ve diğer varlıkların hayattar özü.

**Sakal** – Siyah ya da beyaz sakalı, Brahma'nın bilgeliğini ve yaratılışın sonsuz döngüsünü simgeler.

**Vedalar** – Onun dört çehresini, kafalarını ve kollarını simgeler.

### Bineği
Brahma'nın bineği *váhana* denilen hamsadır (Bir tür kaz olduğu düşünülen bir su kuşu).

## Ayrıca bakınız

*İbrahim

## Kaynakça
Mahmud A. Asrar

**Mahmud A. Asrar** (d. 20 Kasım 1976, Ankara) Türk çizgi roman sanatçısıdır. Çapa Çizgi Roman Grubu'nun kurucularından, Melek ve Pırılkız gibi yeni dönem Türk çizgi romanlarının yaratıcısıdır. ABD'de çeşitli çalışmaları yayınlanmıştır.

## Özgeçmiş
1976 yılında Ankara'da doğdu. 1994-1996 arasında Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Grafik bölümünde okudu, fakat daha sonra Eskişehir'deki Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Animasyon bölümüne girerek bu bölümden mezun oldu. 1996 yılında Çapa Çizgi Roman Grubu'nu kurdu. 1997'den itibaren çizgi roman fanzin dergileri üretmeye başladı. Digital Webbing Presents ve Small Gods gibi çizgi romanlarla adım attığı ABD pazarında yerini Image Comics'in başarılı serilerinden olan Dynamo 5'ın ortak yaratıcısı ve çizeri olarak pekiştirdi.

## Dynamo Five
ABD'nin ünlü çizgi roman firması Image Comics için Jay Faerber ile yarattıkları DYNAMO 5 isimli seri ile 2007 yılında Kuzey Amerika piyasasına güçlü bir giriş yaptı. Daha önce ABD'de yayımlanan işlerinde sadece çizer olarak yer alırken, bu seride "ortak yaratıcı" (co-creator) olarak fikir haklarına da ortak oldu. Hâlen aynı serinin çizerliğini sürdürmektedir.

## Yayımlanan çalışmaları
* 2007/ Dynamo 5 - Image Comics
* 2006/ Savage Dragon 124 - Pin-up, Image Comics
* 2006/ Alacakaranlik 2 - Cover Art, YIlmaz Yayincilik
* 2006/ Strip 11 - Pirilkiz Bul & Kaybet / 7 Page Interior Art, Rodeo Kitap
* 2005/ Cyberage Adventures 2 - Jade Tiger / Cover Art & 4 Vignette Illustrations, IHero Entertainment
* 2005/ Seruven 6 - 3 Vignette Illustrations
* 2005/ Warmageddon Quarterly #2, #3 - Cover Art, L Jamal Inc
* 2005/ Invincible 20 - Pin-up, Image Comics
* 2005/ Digital Webbing Presents 25,26 - The Last Paladin / Cover Art, 8 Page Interior Art, Digital Webbing Press
* 2005/ Resimli Roman 2,3 - Melek / Cover Art, Story, 10 Page Interior Art
* 2004/ Strip 1,2,3,4,5,6 - Pirilkiz / 8 Page Interior Art, Rodeo Kitap
* 2004/ Dylan Dog 9 - Vignette Illustration, Rodeo Kitap
* 2004/ Digital Webbing Presents 20 - Last Paladin / Cover Art, 12 Page Interior Art, Digital Webbing Press
* 2004/ Small Gods 1,2,3,4 - Outside The Box / 4 Page Interior Art, Image Comics
* 2004/ Nothingface Graphic Novel - Pin-up, Digital Webbing Press
* 2004/ Killeroo 2 - Pin-up
* 2004/ Digital Webbing Presents 15 - Gladiatrix / Pin-up, Digital Webbing Press
* 2002/ Digital Webbing Presents 7 - Ying Yang / 6 Page Interior Art, Digital Webbing Press
* 2001/ Vortex CCG - Loftis / 25 Card Illustations, Fantasy Flight Games

## Dış bağlantılar
* Mahmud Asrar'ın kişisel sitesi
* Röportaj - Jay Faerber ile, Newsarama, 7 Mart 2007
Aşere-i Mübeşşere

**Aşere-i Mübeşşere** (Arapça  
(*el-'aşeret-il mubeşşirūne bil cenneh*), Sünnî İslâm terimi olup İslâm peygamberi tarafından yaşarken Cennet'le müjdelenmiş (*Cennet'e girecekleri [[Allah]] tarafından vâdedilmiş*) on kişi için kullanılan bir tâbir. *Aşere-i Mübeşşere* tabirinin yanı sıra *El-Mubeşşirûn bi'l-Cenneh* tabiri de bu kişiler için kullanılmıştır.

On kişinin ilk dördü Hulefa-i Raşidin olarak da bilinir.

Eleştiri olarak akademisyenler Kur'an'a göre yaşayan birisinin cennete girip giremeyeceğini kimsenin bilemeyeceğini söylerler.

## Ortak özellikleri
*  Hepsinin dünyada yaşarken cennetle müjdelenmiş olmaları.
* Hepsinin ilk Müslümanlardan olmaları, 
* İslâm'ı ve İslâm peygamberini sonuna kadar koruyacaklarına dair Hudeybiye gününde söz vermiş olmalarıdır.

## Kişiler
# Ebu Bekr-i Sıddık
# Ömer bin Hattab
# Osman bin Affan
# Ali bin Ebu Talib
# Talha bin Ubeydullah
# Zübeyr bin Avvam
# Abdurrahman bin Avf
# Sa'd bin Ebi Vakkas
# Said bin Zeyd
# Ebu Ubeyde bin Cerrah

## Kaynakça
* Ahmed bin Hanbel, I, 193
* Tirmizî, Menâkıb, 25
Yoksunluk sendromu

**Yoksunluk sendromu**, bir ilaca ya da maddeye olan fizyolojik adaptasyon demektir. İlacın ya da maddenin yokluğunda, şiddetli krizlere neden olabilir. Bir veya birkaç kimyasal maddeye bağlı gelişen tolerans sonucu vücuda yerleşir ve bu maddenin eksikliğinde **yoksunluk sendromu** ortaya çıkar. Alkol, sigara ve eroin yoksunluk sendromu tablosu en sık rastlanan madde bağımlılığı türleridir. Bağımlı gebelerin doğan bebeklerinde benzer bulgulara rastlanır. Eroin bağımlılarında, madde bırakıldığında ağır yoksunluk sendromu belirtileri izlenir. Kokain ve amfetamin gibi uyarıcıların bağımlılık yapmadığı görüşüne karşın, bu gruptaki toksik maddelerin kullanılış yöntemine göre eroin kadar güçlü bağımlılık yapabildiklerini gösteren örnekler vardır; örneğin, gebelik öncesi ve sonrası dönemlerde kokain kullanan annelerin bebeklerinde, memeden kesildikten sonra yoksunluk sendromuna özgü bulgular görülebilmektedir.

## Belirtiler
Kişinin bağımlısı olduğu şeye erişememesi veya maddenin alınamaması sonucu:
* Aşırı sıkıntı (anksiyete ve depresyon)
* Uyumsuzluk ve şiddete eğilim (agresyon)
* Bulantı ve kusma
* İshal (diyare)
* Karında kramplar
* Ataksi
* Uykusuzluk
* Halüsinasyonlar
* Taşikardi
* Hipertansiyon
* Terleme
benzeri belirtilerden biri veya birkaçı ortaya çıkabilir.

## Kaynakça
Azeri türküsü

**Azeri türküsü**, bir türkü türüdür. Türü belirleyen en önemli öge 6/8 ve 12/8'lik düzümlerin kullanılmış olmasıdır. Bunun yanında yoğun olarak kullanılmış olan segah ve nihavend makamları, türü belirleyen makamsal ögelerdir. Onyedili perde dizgesinin yanında tampere dizgenin de kullanıldığı bu türü belirleyen diğer ögeler ise, tar ve akordiyon ve garmon türü çalgıların kullanılması yanında, ağızdır. Ayrıca seslendirme sırasında, uzun süreli seslerde tremola ve tril yapılması türü belirleyen bir başka ögedir.

## Dış bağlantılar
*
Vişnu

**''Vişnu** (;* [[Sanskrit]]çe*:* विष्णु "*Her şeyi Kuşatan*"; [[Uluslararası Sanskritçe Harf Çevirisi Alfabesi|IAST]]:*Viṣṇu*), [[Vişnuizm|Vaişnavizm]]'de [[Para Brahman|Mutlak Varlık]], [[Paramatman|Nihai Benlik]]; *'Yüce Tanrı**. ''Vişnu'' veya ''Yüce Tanrı''<nowiki/>'nın en yüce varoluşsal konumu Hindu kutsal metinlerinden Yajurveda, [[Rigveda]] ve [[Bhagavadgita|Bhagavad Gita]]'da bildirilir.

Vaişnavalar tarafından ''Tüm ruhların ezeli ve ebedi Babası'' olarak nitelendirilen Vişnu, özellikle ünlü avatarları veya suretleri ile tanımlanmıştır. Bu suretlerden en önemlileri [[Krişna]] ve [[Rama]]'dır. Ayrıca, sıklıkla [[Narayana]] suretiyle de anılır.

[[Vaişnavizm|Vaişnavizm']]e göre Yüce Tanrı, Nihai Gerçek olan [[Para Brahman|Parabrahman]] iken; [[Advaita]] felsefesini izleyen [[Smartizm|Smartalara]] göre Vişnu [[Brahman]]'ın bir suretinden ibarettir. Advaita Vedanta geleneğinde Brahman'ın özel bir şekli, yüzü, adı veya özellikleri yoktur.

== Felsefi konumu ==
**Vişnu''', Klasik teizm ve Türümcülük'te de bulunan "Varoluşun kaynağı ve kökeni olan Mutlak Varlık ve Nihai Şahıs" niteliklerine sahip Yüce Tanrı olarak kabul edilir. Vaişnavizm'e göre Bhagavad Gita Tanrı'nın vahyi olan kutsal kitaptır ve Vişnu kendini şu sözlerle nitelemiştir:

"Ben her şeyin kaynağıyım; Benden yayılır her şey. Bunu idrak eden ve hisle dolan zeki adananlar kendilerini Bana adarlar."

— Krişna, Bhagavad Gita 10.8


## Ayrıca bakınız

* Bhagavad Gita
* Krişna
* Vaişnavizm
* Bhagavan
* Svayam Bhagavan

## Kaynakça
Turhan Feyizoğlu

**Turhan Feyizoğlu** (d. 9 Eylül 1958, İspir), yazar. 1980 yılında İspir Lisesi'nden mezun oldu. İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulu'nda okudu (1980/1983). Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi'nde okudu (1983-1987). Çeşitli işlerde çalıştı. Basında ilk yazısı 28.1.1979 tarihinde Cumhuriyet gazetesinde yayınlandı.

Yazıları ve yazı dizilerin yayınlandığı bazı gazeteler: Cumhuriyet, Bizim Gazete, Çağdaş Marmara, Devrim, Alternatif Süreç...

2013'ten 2018 yılına kadar yazı dizileri OdaTV internet gazetesinde yayınlanmıştır.

Yazıları ve yazı dizilerinin yayınlandığı bazı dergiler: Yarın, Yazın, Berfin Bahar, Özgürlük, İks, Devrimci Gençlik, Sosyal Demokrat, Mustafa Kemal, 68'liler Birliği Vakfı Bülteni, Güney, İleri, Türk Solu, Eski, Dünyada Türk Haber.
Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS), PEN Yazarlar Derneği, Edebiyatçılar Derneği, 68’liler Birliği Vakfı ve daha birçok demokratik kitle örgütünün yönetim kurullarında çalıştı, üyesi oldu.

### Kitapları
* Deniz/ Bir İsyancının İzleri, Ozan Yayıncılık, İstanbul, 21. Baskı, Ağustos 2004
* Türkiye'de Devrimci Gençlik Hareketleri Tarihi (1960-68), birinci cilt, Belge Yayınları, İstanbul, Nisan 1993
* Mahir/ On'ların Öyküsü, Ozan Yayıncılık, İstanbul, sekizinci baskı, Mart 2004
* İbo/ İbrahim Kaypakkaya, Ozan Yayıncılık, İstanbul, Nisan 2000
* Sinan/ Nurhak Dağlarından Sonsuzluğa, Ozan Yayıncılık, İstanbul, üçüncü baskı Kasım 2004
* Fırtınalı Yıllarda Ülkücü Hareket, Ozan Yayıncılık, İstanbul, ikinci baskı, Ekim 2003
* Fikir Kulüpleri Federasyonu/ Demokrasi Mücadelesinde Sosyalist Bir Öğrenci Hareketi, Ozan Yayıncılık, İstanbul, ikinci baskı, Kasım 2004
* Fırtınalı Yılların Gençlik Liderleri Konuşuyor, Ozan Yayıncılık, İstanbul, ikinci baskı, Kasım 2004
* Yılmaz Güney/ Bir Çirkin Kral, Ozan Yayıncılık, İstanbul, ikinci baskı, Ekim 2003
* İki Adalı Hüseyin Cevahir / Ulaş Bardakçı Ozan Yayıncılık 2012

## Kaynakça
İlahiyat fakültesi

**İlahiyat fakültesi**, dinler, dinlerin karşılaştırılması, dinler tarihi ve dinlerin değişik bilim alanlarıyla ilgili eğitiminin verildiği yükseköğretim kurumu.

## Dünya
Özellikle Hristiyanlık ve Yahudiliğin çoğunluk olarak kabul gördüğü ülkelerde ilgili ilahiyet fakültelerinde başlıca bu dinler olmak üzere diğer dini bilgi ve birikime dair eğitimler verilmektedir.

## Türkiye
Türkiye'de Tevhid-i Tedrisat Kanunu'yla beraber ilk defa Darulfünun İlahiyat olarak kurulmuştur. 1933'teki üniversite reformunun ardından bu fakülte öğrenci azlığı gerekçe gösterilerek kapatılmış olup bu bölümün yerine İstanbul Üniversitesi'nde bir enstitü kurulmuştur. 1949 yılına gelindiğinde ihtiyaçtan ötürü atılan adımlar çerçevesinde Ankara Üniversitesi'ne bağlı bir İlahiyat Fakültesi kurulması kararlaştırılmıştır. 1959 yılında ise İmam Hatip Okulu mezunlarının eğitimlerine devam edebilmeleri için Yüksek İslam Enstitüleri kurulmuştur. Bu enstitüler 1982 yılında İlahiyat Fakültesi'ne dönüştürülmüşlerdir.

Türkiye'de İlahiyat Fakültelerinde başta İslamiyet olmak üzere, değişik dinler incelenmektedir. Müftüler, din adamları bu fakültelerde yetişir. Ayrıca Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda anayasa gereği zorunlu okutulan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi öğretmenleri ile İmam Hatip Liseleri'nde ve Anadolu İmam Hatip Liseleri'nde din ile ilgili meslek derslerini veren öğretmenler de bu fakültelerde yetişir.

## Ayrıca bakınız
* İlahiyat
İnci kefali

**İnci kefali** ya da **Van balığı** (*Chalcalburnus tarichi*), sazangiller (Cyprinidae) familyasından Van Gölü'nün tuzlu ve yüksek derecede sodalı (tuzluluk ‰19~‰22, pH 9,8) sularında yaşayabilen endemik bir balık türü. Van Gölü havzasına özgüdür.

Dünyanın başka hiçbir yerinde bulunmayan bu balık, gölün diğer tatlı su ve deniz balıkları için uygun olmayan tuzlu ve karbonatlı sularında yaşar. Her yılın Mayıs ve Haziran aylarında, somon balığı gibi havada uçarak yumurta bırakmak için gölün kollarından yukarı doğru hareket eder.

YYÜ ve Doğa Gözcüleri Derneği 1997 yılından beri bir koruma stratejisi geliştirmektedir (Sari, 2012). Hükûmetin üreme mevsiminde balık avlamayı yasaklamasına rağmen, bu tür balıkçılık büyük bir iş haline geldi. 1960'larda yılda 600 ton balık toplanabiliyorken; bugün bu sayı 15.000 ton civarlarında seyrediyor. Tür, 1994 yılında IUCN Kırmızı Listesi'nde Tehlike Altında olarak kabul ediliyordu. Ancak 2014 yılında Tehdit Altında olarak düşürüldü. TÜBİTAK'ın yazdığı İnci Kefali kitabı bu balığın göç yolculuğu anlatır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* www.dogagozculeri.org 
* www.incikefali.net
Kanun hükmünde kararname

**Kanun hükmünde kararname** (**KHK**), yasama organının konu, süre ve amacı belirleyen bir yetki kanunu ile verdiği yetkiye veya doğrudan doğruya anayasadan aldığı yetkiye dayanarak, hükûmetin çıkardığı, maddi anlamda kanun gücüne sahip, parlamentonun tasdiki ile şekli ve organik anlamda kanun gücünü kazanacak olan kararnamelerdir. Türkiye'de 1982 Anayasası'nın 87'nci maddesi ile "bakanlar kuruluna belli konularda kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi vermek" TBMM'nin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.

Anayasa'nın 91'inci maddesinde de kanun hükmünde kararname çıkarma yetkisi verme hususu düzenlenmiştir. Bu madde şöyledir:

Kanun hükmünde kararnameler, olağan ve olağanüstü olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti'nde, olağan kanun hükmünde kararnameler, bakanlar kurulu tarafından çıkarılmakta; bu yetki bakanlar kuruluna Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından yetki kanunu ile verilmektedir. Temel haklar, kişi hak ve ödevleri ile siyasi hak ve ödevler hakkında düzenleme yapılamaz. Olağanüstü kanun hükmünde kararnameler ise cumhurbaşkanı başkanlığındaki bakanlar kurulu tarafından çıkarılmaktadır. Bunun için TBMM'nin yetki kanunu vermesine gerek yoktur. Uluslararası hukuktan doğan yükümlülükleri yerine getirmek şartıyla, her alanda düzenleme yapılabilir. Kanun hükmünde kararnameler hem meclis tarafından siyasi denetime hem de Anayasa Mahkemesi tarafından yargısal denetime tâbidirler.

2017 Türkiye anayasa değişikliği referandumundan evet kararının çıkmasının ardından yapılan 2018 Türkiye genel seçimlerinde halk oyuyla seçilen cumhurbaşkanı görevine başladıktan sonra anayasanın 91'inci maddesi yürürlükten kaldırıldı. Kanun hükmünde kararnameler, yerini yeni sistemin yeni düzenleme aracı olan Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine (CBK) bırakmıştır.

## Kaynakça

* www.ydk.gov.tr
* www.tbmm.gov.tr
KHK (anlam ayrımı)

**KHK** kısaltması şu anlamlara gelebilir:

* Kanun hükmünde kararname
* KHK Mağdurları
* Kappa Eta Kappa
* Katholieke Hogeschool Kempen
Nemengan

**Namangan** Özbekistan Cumhuriyeti'nin ikinci büyük şehridir. Özbekistan'nın doğusundaki Fergana vadisi'nin kuzeyindeki Namangan eyaleti'nin başkentidir.Nüfusu 432,456'dir. (2006)

## Konumu
Özbekistan başkenti Taşkent'in doğusunda yaklaşık 430&nbsp;km uzaklıkda, Andıcan'ın 65&nbsp;km batısında ve Fergana şehrinin 75&nbsp;km kuzeyınde yer alır. Fergana vadisi'nin en güzel şehirlerinden biridir. Özbekistan'ı Namangan eyaleti'nin idari başkentidir.

## Etimoloji
Namangan kelimesi Farsça "namak" - tuz ve "kon" - ocak, maden ocağı kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur. Şehir yerleştiği yerde tuz madeni varmış zamanında ve ondan bu yere "Namakkon" - tuz ocağı, daha doğrusu Namangan adı verilmiştir.

## Tarihçe
15.yüzyılda şehre yerleşim başlamıstır. 1610.yılından sonra da daha çok bilinmeye başlamıştır. 18.yüzyıl ortalarında o dönem Fergana vadisi ve etrafındaki yerlerde var olan Kokand hanlığı devletinın önemli şehirlerinden biriydi. Çarlık Rusyası döneminde şehir İslam dini'nin önemli öğrenim merkezlerindendi. Şehirde 20 medrese ve 600'ü aşkın cami bulunmaktaydı. 1876'dan sonra pamuk ve gıda sanayisi ekonominin önemli kısmı olmaya başladı. Şehir 1926 yılında bozucu bir depreme uğradı.
1991 yılında Özbekistan bağımsızlığını ilan ettikten sonra, Namangan'da istenmeyen islami tarıkat-hareketler (Vahhabilik hareketi) yayılmaya başladı.Ve bu hem bölgenin hem de ülkenin iyi bir yolla, barış içinde ilerlemesini belli bir şekilde etkiledi.

## Eğitim
Şehirde 1 üniversite, 2 enstitü, 1 akademik lise ve birkaç tane kolej bulunmaktadır:
* Namangan Devlet Üniversitesi
* Namangan Mühendislik Pedagoji Enstitusü
* Namangan Mühendislik-Ekonomi Enstitüsü
* Do'stlik Akademik Lisesi
* Namangan Tıp Koleji
* Namangan Hukuk Koleji
* Namangan Pedagoji Koleji
* Namangan Spor Koleji
* Namangan Ekonomi Koleji

## Spor,stadlar

## Kaynakça

* Namangan
Nukus

**Nukus** (), Özbekistan Cumhuriyeti'nin sınırları içinde olan şehirdir. Nüfusu 312.100'dir (2018). Aynı zamanda Karakalpakistan'ın başkentidir.

## Kaynakça
Günah

**Günâh**, (Arapça:  (khata'),  (ithm), Farsça:  (gonāh), Urduca: ) genellikle dinî bağlamda kullanılan bir terimdir. Tanrı'nın açıkladığı ilâhi kanunlara karşı yapılan bilinçli ihmâlkârlık veya inkâr olarak da tanımlanabilir. Tanrı buyruklarına karşı olan, dince suç sayılan, öteki dünyada/ahirette cezayı gerektiren iş veya davranış demektir. Günâh  işleyenlere veya günâhı olanlara *günahkâr* denir. İbrahimî dinler de dâhil olmak üzere, birçok farklı inanç ve felsefede, dinî nitelik taşısın taşımasın, günah kavramı mevcuttur. 

## Dinlere göre günahlar
### Bahailik

### İslamiyet
İslamiyet'te Allah'a şirk koşmak, haksız yere adam öldürmek, intihar etmek, savaştan kaçmak, bid'at işlemek, içki içmek, domuz eti yemek, faiz parası yemek, yalan söylemek, yalan
yere şahitlik etmek, zina etmek, livâta etmek, kumar oynamak, haram'a helal demek, helal'e haram demek, gıybet etmek, iftira atmak, hırsızlık yapmak büyük günahtır. 

### Hristiyanlık

Yedi Ölümcül Günah

1. Şehvet
2. Kibir
3. Öfke
4. Tembellik
5. Kıskançlık
6. Oburluk
7. Açgözlülük

### Yahudilik
Yahudilikte Tanrı'nın adını boș yere zikretmek, zina etmek, başkasının malına göz dikmek, hırsızlık yapmak, putlara tapmak, anneye babaya saygısızlık vb.büyük günahlardandır. Aynı zamanda bunlar Yahudilik inancına göre Tanrı'nın Hz.Musa'ya Sina Dağı'nda verdiği "10 emir" arasında yer alır.

### Hint dinleri

## Ayrıca bakınız
* Büyük günah (İslamda)
* Gayb
* Haram
* Helal
* Kumar
* Rüşvet
* Mekruh

## Kaynakça
Linyit

**Linyit**, kahverengi kömür de denilen ve tamamına yakını termik santrallerde yakıt olarak kullanılan kömür sıralamasında en alt sırada yer alan bir kömür çeşididir.

Linyitin ısıl değeri (kalorifik değer) düşük, barındırdığı kül ve nem miktarı fazladır. Buna rağmen yerkabuğunda bolca bulunduğu için başta Almanya, Amerika Birleşik Devletleri gibi gelişmiş ülkeler olmak üzere sıklıkla kullanılan bir enerji hammaddesidir.

Linyit Türkiye'nin birçok bölgesinde çıkartılmış ve hâlen çıkarılmaya devam etmektedir. Bu bölgelerden bazıları Kahramanmaraş ili Afşin ve Elbistan ilçesi, Ankara ili Nallıhan ilçesi (Çayırhan), Kütahya ili Seyitömer ve Tavşanlı ilçesi, Manisa ili Soma ve Muğla ili Yatağan ilçesinde, Adana ili Kozan ilçesinde, Bolu ili Mengen ilçesinde çıkartılır.

Dünya'daki yıllara göre çıkarılan linyit miktarı (metrik ton cinsinden):

## Dış bağlantılar

* Linyit kömürü: sağlık etkileri ve sağlık sektöründen tavsiyeler 

## Kaynakça
Mizan (din)

**Mizan**, İslam eskatolojisi ve ahiret inancına göre, ahirette insanların yeryüzündeki davranışlarına dair geçtikleri hesaptan sonra herkesin iyi ve kötü davranışlarının tartıldığı ilahi adalet ölçüsüdür. İslam dinine göre bu tartının nasıl bir şey olduğu bilinmemektedir. Onun yeryüzündeki ölçü aletlerine, tartılara benzemediği söylenmiştir.

İnanışa göre, bu tartıda iyi davranışları, iyilikleri kötü davranışlarından daha ağır gelenler cennete girecek ve kurtuluşa ereceklerdir. Hafif gelenler ise cehenneme gidecek ve cezalandırılacaktırlar. Cehenneme gidenlerden Müslüman olanlar suç ve kötülüklerinin karşılığı olan cezayı çektikten sonra cehennemden çıkıp cennete girerler.

Mizan, kelime anlamı olarak terazi demektir.

İslam dininin kutsal kitabı Kur'an'da mizanla ilgili bazı ayetler vardır. Bunlar, Enbiya Suresi 47. ayet ve Mü 'minun Suresi  102-103. ayetlerdir.

### Mizan Ve İşlevi
Mizan İslam'da mahşer günü insanların amellerinin tartılma görevini görür. Mizan'da ağır basan tarafın yukarı çıktığı rivayet edilir. Mizan'dan sonra ise Sırat Köprüsüne gidileceği bildirilir. (Araf/8, Embiya/47)
HDCD

**HDCD** (High Definition Compatible Digital veya High Definiton Compact Disc) *CD Audio Standard* ının (Red Book) ses kalitesini yükseltmek amacıyla geliştirilmiş patentli bir encode-decode (şifreleme-çözme) yöntemidir.

1986 - 1991 yılları arasında Keith Johnson ve Michael W. Pflaumer (Pacific Microsonics Inc.) tarafından geliştirilmiştir. HDCD 1995 yılında kullanılmaya başlamıştır.

2000 yılında Microsoft, şirketi satın almıştır. Windows Media Player piyasadaki tek yazılım tabanlı HDCD decoder dır. (Sadece Windows XP ve Windows Media Player 9 ve üst versiyonları.)

## Kaynakça
* Resmi HDCD Sitesi
* Patent #5,479,168 
* Patent #5,872,531
İrlanda (anlam ayrımı)

* İrlanda (ada), İrlanda ve Birleşik Krallık'a bağlı Kuzey İrlanda olmak üzere siyasi anlamda ikiye ayrılmış olan Atlas Okyanusu'nda bir ada.
* İrlanda Cumhuriyeti, İrlanda Adası'nda yer alan bir ülke.
* Kuzey İrlanda, İrlanda Adası'nda yer alan ve Birleşik Krallığı meydana getiren dört devletten biri.
MiniDisc

**MiniDisc** (kısaca **MD**), genelde ses için kullanılan, dijital veri depolama ortamıdır. Sony tarafından geliştirilmiştir. 1992 yılında, Philips ve Matsushita tarafından geliştirilen DCC ile beraber piyasaya çıkmıştır. Bu rekabet 1996 yılında DDC'nin piyasadan kalkmasıyla son bulmuştur.

MD'nin başka bir versiyonu olan **MD Data** 1993 yılında duyurulmuştur, fakat piyasaya çıkmamıştır. Bugün MD sadece ses depolama için kullanılmaktadır. MD, Avrupa ve Amerika'da istediği başarıyı yakalayamamıştır. Az sayıda MD albüm Sony tarafından basılmıştır. MD Japonya'da çok popülerdir.

## Özellikler
MD'nin yapısı, 9&nbsp;cm (3,5") floppy disketlere çok benzer. 68×72×5mm boyutlarında ve üzerinde okuma/yazma kapağı bulunan bir kartuşun içinde Magneto-Optical disk bulunur.

60, 74 ve 80 dakikalık MD'ler mevcuttur.

### Okuma/Yazma işlemi
Kayıt sırasında lazer, diskin bir yüzünü küri noktasına (Curie point) kadar ısıtır ve diski manyetik alana duyarlı hale getirir. Diğer yüzde ise bir manyetik kafa ısıtılan kısmın kutuplarını değiştirerek dijital veriyi diske yazar.

Okuma işlemi sadece lazer ile yapılır.

### Sıkıştırma
MD, ATRAC (Adaptive TRansform Acoustic Coding) denilen bir sıkıştırma yöntemi kullanır. Bu da CDDA'ya göre daha kayıplı bir ses demektir. *(CDDA sıkıştırılmamış 16-bit [[PCM]])*

Sony'nin en son ATRAC kodlama versiyonu ATRAC3Plus'tır. Sharp, Panasonic, Pioneer ve Sanyo'nun kendi ATRAC kodlamaları vardır.

## Çeşitleri
### MDLP
MiniDisc Long Play, ATRAC3 kodlama ile MD'ye daha uzun süre ses kaydı yapabilmektedir. Standart MD, SP (292kbit/s) olarak bilinir. MDLP'nin 2 türü vardır.

* **LP2:** (132 kbit/s) 80dk'lık MD'ye 160dk ses kaydı yapabilir.
* **LP4:** (66 kbit/s) 80dk'lık MD'ye 320dk ses kaydı yapabilir.

Sadece MDPL çalarlarda kullanılabilir.

### NetMD
NetMD de tek yönlü (sadece bilgisayardan MD'ye) kayıt yapılabilmektedir. NetMD cihazların hepsi MDLP desteklemektedir.

### Hi-MD
Hi-MD, ATRAC3Plus kodlama kullanır. Disk kapasitesi 1 GB'tır. Hi-MD'ye ses dışında herhangi bir dosya da kaydedilebilir.

1gb'lık MD'ye 94dk (PCM) veya 45 saat (48 kbit/s) müzik kaydedilebilir.

## Kayıt Süreleri

## Dış bağlantılar
*