Haydarpaşa

**Haydarpaşa**, İstanbul ilinin Kadıköy ilçesinde Haydarpaşa Garı ve çevresindeki alana verilen ad.

Adını türbesi burada bulunan Haydar Baba isimli bir yeniçeriden geldiği sanılmaktadır. İstanbul Boğazı'nın Marmara Denizi ile birleştiği noktada, denize kıyısı olan bir semttir. İdari olarak Kadıköy'ün Rasimpaşa mahallesi sınırları içinde kalmaktadır. Semtin neredeyse tamamı deniz dolgu alanı olup, kamu binalarıyla kaplı  bu binalardan pek çoğu tarihî niteliktedir. İstanbul'u Anadolu'ya ve Asya'ya bağlayan demiryolu hattının başlangıç noktası olan ve adını semtten alan Haydarpaşa Garı ve Haydarpaşa Limanı, semtin simgesi konumundadır.

Kendisi de önemli bir merkez olan Haydarpaşa semtinin çevresinde, Anadolu yakasının en işlek noktaları yer almaktadır. Kuzeydoğusunda İstanbul'un Anadolu yakasındaki en büyük otobüs terminaline ev sahipliği yapan Üsküdar'ın Harem semti, doğusunda Acıbadem ve Koşuyolu, güneydoğusunda ise yakanın en büyük merkezlerinden Kadıköy vardır.

Haydarpaşa Gar sahasında yapılan kazılarda arkeolojik sahaların keşfedilmesiyle bölgenin tarihi önem taşıdığı ortaya çıkmıştır. Çalışmalar sırasında antik Khalkedon (Kalkedon) şehrine ait olduğu düşünülen tarihi yapılar gün yüzüne çıkarılmıştır.

## Önemli yerler
Osmanlı İmparatorluğu döneminden kalma, çoğunluğu 19. ve 20. yüzyıllarda yapılmış pek çok bina bu semtte yer almaktadır. Haydarpaşa Garı ve yine garı işleten kurum olan TCDD'nin sahibi olduğu İstanbul'un ve Marmara Bölgesi'nin en büyük konteyner limanı olan Haydarpaşa Limanı uluslararası düzeyde tanınan yerlerdendir. Semtteki diğer önemli adresler arasında Haydarpaşa Numune Hastanesi, eski adıyla Gülhane Askerî Tıp Akademisi Haydarpaşa Eğitim Hastanesi (GATA) ve yeni adıyla Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Siyami Ersek Hastanesi, geçmişte Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nin Haydarpaşa yerleşkesi olan ve günümüzde Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne tahsisli yapı, Haydarpaşa Teknik Okulları ve Kırım Savaşları esnasında kurulan Haydarpaşa İngiliz Mezarlığı, Haydarpaşa Protokol Camii ve gar binasının kuzeydoğusunda bulunan Haydar Baba Türbesi sayılabilir. Sultan 2. Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne yapılan yeni bir camii, semtin denizden görünen silüetini etkilemiştir. Söz konusu camii, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıbbiye Camiii adıyla 2025 yılında ibadete açılmıştır.

Koşuyolu yönünden gelen Dinlenç Deresi ve Karacaahmet yönünden gelen Seyit Ahmet Deresi, İbrahimağa'da birleştikten sonra Haydarpaşa'dan denize dökülür. Semtin deniz kıyısında Toprak Mahsulleri Ofisi Haydarpaşa Siloları da yer alır. Vapurla önünden geçerken “Ofis Çiftçinin Kara Gün Dostudur” yazısının okunabildiği silolar, 2005 yılında, o dönem gerçekleştirileceği düşünülen ancak sonradan iptal edilen Haydarpaşa Port projesi kapsamında kullanıma kapatılmıştır. 2024 yılında ise Haydarpaşa Siloları'nın tematik müzelere ve sergi alanlarına dönüştürüleceği açıklanmıştır.

Haydarpaşa Garı ile İbrahim Ağa Camii arasında kalan gar sahası, demiryolu mirası niteliğinde çeşitli yapılara ev sahipliği yapmaktadır. İşgal yıllarında kullanılan Haydarpaşa Cezaevi ve kültür varlığı olarak tescillenen demiryolu köprüleri bunlar arasındadır. Haydarpaşa'dan başlayan İstanbul - Ankara Demiryolu'nun üzerinde bulunan Hasanpaşa Köprüsü, Hasanpaşa Yıldızbakkal Köprüsü, Erenköy Köprüsü, Bostancı Köprüsü, Maltepe Köprüsü, Cevizli ve Kartal Köprüsü yapılarının Marmaray çalışmaları kapsamında yıkımlarına karar verilmiş, ancak söz konusu yapıların kültür varlığı olarak tescili bulunması nedenle taşları tek tek numaralandıran köprülerin bazıları için başka bir bölgede kurulma kararı alınmış, bölge olarak Haydarpaşa gar sahası seçilmiş ve 2021 yılı itibarıyla köprülerden ikisi Haydarpaşa'ya taşınmıştır.

Haydarpaşa Garı'nda çalışan işçilerin 1926 yılında “Şark Şimendiferi Spor Kulübü” adıyla kurduğu ve 1937 yılında Haydarpaşa Demirspor adını alan spor kulübünün tesisleri bölgede konuşlu durumdadır. 2024 yılında, spor kulübü ile çevrede bulunan restoran ve lojmanlardan, kiracı oldukları yapıları "Haydarpaşa Garı ve Sirkeci Garı'nın, arazileriyle beraber TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü’nden Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesine devri" kapsamında tahliye etmeleri istenmiştir. Tahliye ve devir sürecine konu olan, Haydarpaşa'daki toplam 500 dönüm arazide yeni bina yapımları ile çevre düzenlemeleri gerçekleştirilmesi beklenmektedir. Bu kapsamda alanda bir "Arkeoport Müzesi" kurulması, millet bahçesi yapılması, sanat ve tasarım atölyeleri açılması, Haydarpaşa'nın Rıhtım bölgesindeki tarihi Et ve Balık Kurumu binasının ise performans sanatları merkezine dönüştürülmesi planlanmaktadır. Projeye konu devrin durdurulması talebiyle Haydarpaşa Dayanışması tarafından açılan dava, mahkeme tarafından reddedilmiştir. 2025 yılında gar içerisindeki yapılar tahliye edilmiş ve gar sahasının etrafı, yapılacak inşaat çalışmaları için paravanlarla örtülmüştür. Tarihi Et ve Balık Kurumu binası yıkılmıştır. 

## Ulaşım
* **Demiryolu**: Geçmişte faaliyet gösteren Haydarpaşa - Gebze Banliyö Treni'nin başlangıç istasyonu Haydarpaşa Garı idi. 
* **Tramvay:** Planlanmakta olan Üsküdar - Kadıköy - Maltepe Hattı kapsamında Haydarpaşa Teknik Lisesi istasyonu bölgeden geçecektir.
* **Otobüs:** İETT'nin Kadıköy Rıhtım peronlarına varan ve buradan kalkan otobüsleri.
* **Minibüs:** Kadıköy'e komşu Anadolu Yakası ilçeleri boyunca seyreden minibüslerin bir kısmı kaldırılmıştır.
* **Şehir Hatları:** Haydarpaşa İskelesi geçmişte Haydarpaşa-Karaköy vapur seferlerinin işletildiği bir nokta idi.

## Galeri

Dosya:İstanbul 6078.jpg|Haydarpaşa İngiliz Mezarlığı
Dosya:Port_of_Haydarpaşa-1.jpg|Haydarpaşa Limanı
Dosya:Haydarpasa camii.jpg|Haydarpaşa Protokol Camii
Dosya:Haydarpasa campus general.jpg|Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane binası, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Rektörlüğü


## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar
*