Tekfir

**Tekfir** (), İslam hukukunda bir Müslümanın başka bir Müslümanı kafir ilan etmesidir. Tekfir eden kişiye mükeffir denilir. Kur'an tarafından doğru görülmezken bir hadis rivayeti ise müslüman bir kişiye tekfir eden kişinin kendisinin kafir olacağını söyler.

## Tarih

Geleneksel olarak, bir Müslümanı kafir ilan etmeye yetkili tek grup İslam alimleriydi.

Ancak İslam tarihinde MS 7. yüzyılda ortaya çıkan Hariciler gurubu, hem Sünni hem de Şiilere karşı tekfir yapmış ve yüzyıllar *boyunca* ilk halifelere karşı isyanın ana kaynağı olmuştur.

20. yüzyılın sonlarına doğru, İslam dünyasındaki bazı kişi ve kuruluşlar, yalnızca sapkın Müslümanlar olarak algıladıkları kişilere değil, aynı zamanda İslami hükûmet ve toplumlara da *tekfir* suçlamaları uygulamaya başladılar.

Mısırlı İslamcı ideolog Seyyid Kutub, geniş çapta etkili olan *[[Yoldaki İşaretler]]* adlı kitabında, *tüm* Müslüman dünyasının birkaç yüzyıl önce *şeriat* kanunlarını kullanmayı bırakarak toplu bir irtidat veya *[[Cahiliye Dönemi|cahiliye]]* durumuna düştüğünü vaaz etti. Kutub, Müslüman hükûmet liderlerinin (zalim ve kötü olmakla birlikte) aslında Müslüman değil, İslam'ın dirilişini engelleyen mürtedler olduğu ve onları uzaklaştırmak için "fiziksel güç" kullanılmasını doğruladı.

**Tekfircilik** 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılın başlarında çok sayıda İslami aşırılık yanlısı, terörist ve cihatçı örgüt tarafından farklı derecelerde sahiplenildi ve uygulandı.

Tekfir 20. yüzyılın ikinci yarısından beri şeriatı uygulamayan veya "yeterince dindar sayılmayan" "İslam devletlerinin liderlerine karşı şiddeti onaylamak" için de kullanılmaktadır.

Keyfi *tekfir* uygulaması, Orta Çağ İslam alimleri İbn Teymiyye ve İbn Kesir ve modern İslamcı ideologlar Seyyid Kutub ve Ebul A'la Maududi'nin fikirlerinden yararlanan Vahhabi - Selefi cihatçı aşırılık yanlısı ve terörist grupların özellikle El Kaide ve ISIL/ISIS/IS/Daesh'in "merkezi ideolojisi"dir.

*Tekfircilik* Hasan el-Hudeybi (ö. 1977) ve Yusuf el-Karadavi gibi ana akım Müslüman alimler tarafından sapkın olmakla itham edilmiştir.

## Yetki ve koşullar
Meşru otorite ve *tekfirin* verilmesine izin veren koşullar, Müslüman alimler arasında başlıca çekişme noktalarıdır. *Tekfir* tipik olarak, suçlanan Müslüman'ın bir eylem veya ifadesinin, onun İslam'ı bilerek terk ettiğini gösterdiği durumlarda uygulanır. Çoğu durumda, bir İslam mahkemesi veya bir dini lider, bir âlim, bir kişi veya grup aleyhine verilen bir tekfir *[[fetva]]sına dayandırılır*.

Gazali "*[[teolog]]ları tekfirin* verimli bir yol olmadığına ve onu uygularken azami dikkat gösterilmesi gerektiğine" dikkat çeker.

Müslüman din adamları, İslami inançları savunan ve İslam'ın şartlarını yerine getirenlerin aforoz edilmesini genellikle onaylamazlar. Bunun nedeni tekfirin, kişinin öldürülme, mallarına el konulma ve İslami cenaze töreninin reddedilmesine yol açmasıdır.

Ulema, tekfir için sık sık kimin aforoz etme hakkına sahip olduğu, bunun hangi dini kriterlere dayanması gerektiği ve otoritenin *[[fıkıh]]* bilgisinin yeterliliği gibi retorik sorular sorarak itiraz eder.

Bazı Müslümanlar, *tekfiri* yalnızca  vahiy yoluylaMuhammed'in ya da icma yoluyla *[[ümmet]]in* yetkisinde olan bir konu olarak görürler.

Müslümanların tekfir konusundaki isteksizliğine verilen bir örnek, "birçok ana akım Müslümanın" Haricileri tekfir etmeyi reddetmesi gibi El-Ezher Üniversitesi'ndeki yetkililerin, grubun kötü şöhretli vahşetine rağmen IŞİD/IŞİD/DAEŞ'i tekfir etmeyi reddetmesidir. Örnekler

* Suudi kökenli fetva sitesi IslamQA.infoCuma ve Cemaat Namazlarından uzak duran  Müslümanları, 19. yüzyılda Arap yarımadasında yaşayan Muhammed ibn Abd al-Wahhab' "onun tevhid tanımına katılmayan Müslümanları sapkın değil, tamamen İslam'ın dışında" görüyordu. 
* 1960'ların ortalarında Mısır'da aşırıcılık iddiasıyla hapsedilen İslamcı gençler, Seyyid Kutub'un Kilometre Taşları adlı kitabında ortaya konan, "Müslüman" dünyasında şeriat kanunu uygulanmadığı gerekçesiyle laik rejimin devrilmesi için "Müslüman" toplumdan çekilmeyi tartıştılar. Ancak, bu çekilme toptan mı yoksa "manevi"  olarak mı yapılmalıydı konusunda fikir ayrılığına düştüler. Gruplar karşılıklı olarak birbirlerini tekfirlediler, "birbirlerine selam vermeyi reddettiler ve hatta bazen yumruklaştılar".

### Klasik İslam'da irtidat
İslam hukukçuları, küfrü tesis etmek için genel kurallar  yerine tekfir suçlaması için gerekçe teşkil eden uzun ifade ve eylem listeleri derlediler.

Şafii okulunun fıkıh 14. yüzyıl el kitabı (Reliance of the Traveler)  şunları içerir:

: (a) Tanrı'yı simgesel olarak temsil eden herhangi bir görüntünün önünde eğilmek;
: (b) İnançsızlığa niyet etmek; (c) "Allah üçün üçüncüsüdür" veya "Ben Allah'ım" gibi sözler söylemek; (d) Allah'ın veya İslam Peygamberinin varlığını veya Peygamberin Allah tarafından gönderildiğini sorgulamak, merak etmek, şüphe etmek, alay etmek veya inkar etmek; (e) Kuran'ın bir ayetini veya İslam dinini aşağılamak, inkar etmek veya alay etmek; (f) İcma tarafından zorunlu kabul edilen bir şeyin zorunlu niteliğini reddetmek; (g) Eşyanın Tanrı'nın iradesinden bağımsız bir nedeni olduğuna inanmak

(*Mecma'ul-anhur'dan* seçilmiş özellikler)

: (a) Allah'ı bir kadın veya çocuk olarak tasavvur eden; (b) Ölüm Meleğinin yanlış insanları seçtiğini beyan etmek: (c) Kur'an'ın yaratıldığını iddia etmek, Kur'an'ı tercüme etmek; (d) İslam âlimleriyle alay etmek veya onlara alaycı bir tavırla hitap etmek, şeriat mahkemelerinin geçerliliğini reddetmek: (e) gayrimüslimlere saygı göstermek, Nevruz'u kutlamak.

Sözlü ifadeler *alfaz al-kufr* olarak bilinir, şunları içerir:

* "Davul sesi eşliğinde Kur'an okuyan kafirdir.
* "Kim: 'Allah'ın Kur'an'da neden şunu veya bunu zikrettiğini bilmiyorum' derse kafirdir."
* "Kim kasten *kıbleden* başka bir yöne doğru namaz kılarsa kafirdir."
* "Bir kimse ilim meclisinden döndüğünde bir başkası 'bu adam kiliseden geldi' derse, o kimse kafirdir."
* "Bir kadın, âlim kocaya lânet ederse kafir olur"

Gazali, bir Müslüman temel dogmaları reddettiğinde irtidat meydana geldiğini savundu: tevhid, Muhammed'in peygamberliği ve ahiret.

## Kaynakça