open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buğday

**Buğday** (*Triticum aestivum*), *[[Triticum]]* cinsine bağlı bütün dünyada ıslahı yapılmış tek yıllık otsu bitki türüdür.

Besleyici tahılı, dünyanın birçok yerinde günlük kalorik alımın önemli bir kısmına katkıda bulunur, örneğin Mısır ve Türkiye'de %40-50 ve İngiltere'de %20dir.

Değişik araştırmacıların yaptıkları araştırmaların ışığında buğdayın gen merkezi olarak Güney Türkmenistan, Anadolu, Batı İran ve Kafkasya kabul edilir. Buğday ilk olarak 16. yüzyılda İspanyol misyonları aracılığıyla Kuzey Amerika'ya ulaştı.

Karasal iklimi tercih eder. Buğday; un, yem üretilmesinde kullanılan temel bir besin maddesidir. Kabuğu ayrılabileceği gibi kabuğu ile de öğütülebilir. Buğday aynı zamanda çiftlik hayvanları için bir yem maddesi olarak da yetiştirilmektedir. Hasattan sonra atık ürün olarak saman balyası çıkar. Enerji miktarı 1.18'dir.

## Sınıflandırma
Sınıflandırmada ilk ele alınan bitki buğdaydır. Sınıflandırmada önce başak özellikleri dikkate alınmıştır. Kılçıklılık, kılçıksızlık, kavuz rengi, dane rengi ele alınan ilk kriterler olmuştur. Daha sonraları başak sıklığı buğdayların sınıflandırılmasında rol oynamıştır. Rusya taksonomistleri buğdayları sınıflandırmak için ekotipler ve biyotipler üzerinde durmuşlardır. Ekotip ve biyotiplerin sınıflandırılması morfolojik karakterlere göre olmuştur.  Stoloji alanındaki ilerlemeler sonucu, buğdayların sınıflandırılması kromozom sayılarına göre yapılmaya başlamıştır. Kromozom sayıları sonucu buğdayların genom sayıları ve genom formülleri üzerinde durulmuştur. Kromozom sayıları ve genom formüllerine göre yapılan sınıflandırmalarda buğdaylar üç gruba ayrılır:
#Diploid grup (AA)= kaplıca grubu
#Tetraploid grup (AABB) = makarnalık buğdaylar grubu
#Hekzaploid grup (AABBDD) = ekmeklik buğdaylar grubu

Her grubun da yabani formları, kavuzlu ve çıplak kültür formları vardır.

Tür ve alttür üzerindeki çalışmalar sonucunda tetraploid ve hekzaploid gruptaki bütün buğdaylar tek tür altında toplanmıştır. Daha önce tür kabul edilen buğdaylar ise çeşit grupları haline sokulmuştur. Son olarak kromozom sayılarına göre buğdaylar, diploid ve alloploid olarak iki grupta toplanmıştır. Diploid buğdayların en önemlisi *[[Triticum monococcum]]*’dur. Alloploid buğdaylardan 2n= kromozomlu *[[Triticum aestivum]]* en önemli türleridir.

## Taksonomi
*Triticum aestivum* türünde 2 tanımlı alt tür ve birçok varyete bulunur:
* *[[Triticum aestivum aestivum]]*
* *[[Triticum aestivum spelta]]*

## Buğday üretimi

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
*Buğdaygiller
*Uluslararası Mısır ve Buğday Geliştirme Merkezi
*Uluslararası buğday üretimi istatistikleri
*Buğday gluteni
*Buğday unu
*Kavuzlu buğday
*Buğday çimi
*Ekmeklik buğday
Uluslararası buğday üretimi istatistikleri

Aşağıdaki tabloda yer alan **Uluslararası buğday üretim miktarları**, FAOSTAT verileri kullanılarak oluşturulmuştur. Tablo'daki üretim miktarları milyon tondur.

## Kaynakça
Mecidiye, Köstence

**Mecidiye**, (Rumence, *Medgidia*) Romanya'nın Dobruca bölgesi, Köstence ilinde bulunan, 43.800 kişilik nüfuslu (2003) olan bir şehir.

Osmanlı döneminde Dobruca'da çok sayıda yerleşim yeri kuruldu. Bunların başında Mecidiye gelmektedir. Kırım Savaşı'ndan sonra Dobruca'ya Kırım'dan gelen göçmenler için büyük bir yerleşim merkezi yapma fikri ortaya çıktı. Köstence'ye 45&nbsp;km. uzaklıktaki **Karasu** yerleşiminin yeri uygun görülerek burada yeni ve büyük bir kasaba kuruldu. Kasabanın adı değiştirilerek Osmanlı Sultanı Abdülmecid'e izâfeten Mecidiye kondu. İdare binaları, cami inşa edildi. Kasaba bugün adını muhafaza etmektedir. 2 Eylül 1856'da Sultan Abdülmecit Karasu üzerinde Mecidiye'nin kuruluşu ile ilgili fermânını yayımlattı. 150. kuruluş yılı kutlamalarında Mecidiye Belediyesi'nin fahri hemşehri ilan ettiği Sultan Abdülmecit, geleneksel olarak şehrin kurucusu kabûl edilmektedir.

Köstence - Boğazköy (Cernavoda) - Bükreş demiryolu ve Tuna - Karadeniz kanalı Mecidiye'den geçiyor. Bolgede üzüm bağları olup önemli bir şarap üretim merkezidir. Şehirde yaşayan Türk - Kırım Tatar nüfusu varlığını devam ettirmektedir.

## Kaynakça
Doğu Azerbaycan

**Doğu Azerbaycan,** (, Ostān-e Āzārbāijān-e Sharqī), İran'ın 31 ilinden birisidir ve ülkenin Güney Azerbaycan bölgesinde yer alır. Aynı zamanda İran Azerîleri'nin en yoğun olarak bulundukları ildir.

## Konum
Ülkenin kuzeybatısında yer alan Doğu Azerbaycan'ın kuzeyinde; Ermenistan ile Kuzey Azerbaycan, doğusunda Erdebil, güneyinde Zencan ve batısında Batı Azerbaycan eyaletleri bulunur. Nüfusu 3.603.456 ve yüzölçümü 47.830&nbsp;km2 olan eyaletin merkezi Tebriz'dir. Halkın çoğunluğu İran Azerisi'dir. ve İran Azericesi konuşmaktadır.

## Coğrafya

Eyalet yaklaşık 47.830&nbsp;km 2 lik bir alanı kaplamaktadır ve dört milyon kişilik bir nüfusa sahiptir. İdari merkez Tebriz, ülkenin en eski ve önemli şehirlerinden birisi ve bu eyaletin en önemli kültürel, siyasi ve ticari merkezidir. Eyaletin, Ermenistan ve Nahçıvan ile ortak sınırları vardır. Karayolları ve demiryolları ile İran'ın diğer bölgelerine ve komşu ülkelere bağlantıları vardır.
Doğu Azerbaycan'ın en yüksek zirvesi, Tebriz'in güney kısmında Garmadüz (Ahar) civarındaki 3.722 m.'lik Şahand Dağı'dır. Eyaletteki diğer önemli yükseltiler Karadağ, Bozkuş dağları ve Kaflan Dağları'dır.

Genel olarak Doğu Azerbaycan, dağlık bir bölgede olması nedeniyle serin ve kuru bir iklime sahiptir. Ancak Hazar Denizi nedeniyle güneyden gelen hafif rüzgarlar havayı yumuşatır. Ortalama sıcaklıklar 8,9&nbsp;°C Tebriz, 20&nbsp;°C Marage. Kış aylarında ise ortalama sıcaklıklar -10, -15&nbsp;°C arasındadır. Doğu Azerbaycan'ı ziyaret etmek için en ideal zaman bahar ve yaz aylarıdır.

## Yönetim yapısı
Doğu Azerbaycan eyaleti, 20 şehristan ve 44 bahşa ayrılmıştır. Eyaletin yönetim haritası ve yönetim yapısı aşağıda gösterilmiştir.

## Galeri


File:Tabriz_City_Hall.jpg|Tebriz belediye binası
Image:St-Stepanous-12.jpg| St. Stepanous Katedrali, Culfa
Image:Village troglodyte kandovan iran.jpg| Kandovan



## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Doğu Azerbaycan Eyaleti'nin resmî web sitesi
Frekans

**Frekans** veya **titreşim sayısı** bir olayın birim zaman (genel olarak 1 saniye) içinde hangi sıklıkla, kaç defa tekrarlandığının ölçümüdür, matematiksel ifadeyle çarpmaya göre tersi ise "periyot" olarak adlandırılır.

## Ölçümü

Bir olayın frekansını ölçmek için o olayın belirli bir zaman aralığında kendini kaç kere tekrar ettiği sayılır, sonra bu sayı zaman aralığına bölünerek frekans elde edilir.

SI birim sisteminde frekans, hertz (Hz) ile gösterilir. Bir Hertz, bir olayın saniyede bir tekrarlandığı anlamına gelir. Olayın iki Hertzlik bir frekansa sahip olması ise, olayın saniyede kendini iki kere yinelediğini ifade eder. Frekansı ölçmenin başka bir yolu ise olayın kendini tekrar etmesi arasında geçen süreyi tayin etmektir zira frekans bu sürenin çarpmaya göre tersi olduğundan dolaylı olarak elde edilebilir. İki yineleme arasında geçen süreye periyot denir ve fizikte genellikle T ile gösterilir.

:f = \frac{1}{T}

## Dalganın frekansı
Bir dalganın frekansı, dalga boyuyla ilişkilidir. Dalganın dalga boyuyla frekansının çarpımı, o dalganın hızını belirler. Dolayısıyla dalga boyu bilinen bir dalganın frekansı bu ilişki kullanılarak belirlenebilir. 
:f = \frac{v}{\lambda}

Bu ifadede v hızı λ (landa) ise dalga boyunu temsil eder. Özel bir durum olarak elektromanyetik bir dalga olan ışık boşlukta ışık hızıyla hareket ettiği için bu denklem

:f = \frac{c}{\lambda}

ifadesine dönüşür. Dalgalar bir ortamdan başka fiziksel yoğunluğa sahip bir ortama geçtiklerinde frekansları değişmez ancak hızları ve dolayısıyla dalga boyları değişir. Doppler Etkisi dışında frekans hiçbir fiziksel olaydan etkilenmez dolayısıyla değişmez, diğer bir deyişle evrensel bir fiziksel değişmezdir.

### Frekanslar

## Örnekler
* Orkestrada bütünlüğü sağlamak için akort sesi olarak verilen la notası 440&nbsp;Hz frekansına sahip bir titreşimdir.
* İnsan kulağı 20-20.000&nbsp;Hz aralığındaki titreşimlere tepki gösterir.
* Şebekeden dağıtılan elektrik, saniyede 50 kere salınan alternatif akımdır. Elektrikli eşyaların üzerinde AC 220V 50&nbsp;Hz uyarısı cihazın, 50&nbsp;Hz' lik 220 volt genlikli alternatif akımla çalıştığı anlamına gelir.

## Ayrıca bakınız

* Frekans atlamalı geniş spektrum
* Frekans modülasyonu
* Frekans seçici yüzey
* Frekans tarağı
* Frekans tepkisi
* Frekans uzayı
* Frekansmetre
* Sinyal boğucu
Flor

**Flor** (Fransızca: *fluor*), atom numarası 9, atom ağırlığı 19, yoğunluğu 1,265 olan, kokusu ozonu andıran, kahverengimsi sarı renkte, halojenler grubunun ilk elementidir (simgesi **F**). 1529 yılında Georgius Agricola, kalsiyum florür bileşiğini tanımlamıştır. İlk defa 1886 yılında Henri Moissan tarafından izole edilmiştir.

## Özellikleri

En önemli minerali *[[fluorit]]* veya *florspar* denilen CaF2 dir. Florun saf olarak eldesi (1:2) oranında sıcak erimiş KF, HF bileşiklerinin elektrolizi ile gerçekleşir.

Flor en reaktif element olup argon, neon ve helyum hariç tüm elementlerle tepkimeye girer. Fazla reaktif olmasının nedeni F-F bağının kolay kopması yani dissosiyasyon enerjisinin az olmasıdır. Sadece (-1) oksidasyon sayısına sahiptir, yani tek bağ yapabilir. Fakat ortaklanmamış elektronları sayesinde metallerle –F şeklinde köprülü bileşikler yapabilir. Bir içme suyunda 1 ppm'den fazla flor olursa dişlerde sarı plaklar olur. Ayrıca Flor asal gazlardan Ksenonla bile tepkimeye girmiştir. 
Halojenler arasında en az polarize olabilen elementtir.
## Kaynakça
* [[Türk Dil Kurumu|TDK]]
Titian

**Titian** ya da tam adıyla **Tiziano Vecellio** (1488/1490, Pieve di Cadore - 27 Ağustos 1576, Venedik), İtalyan ressam.

Genç yaşta önce Sebastiano Zuccato isimli bir ressam ve mozaikçinin, daha sonra da Gentile ve Giovanni Bellini kardeşlerin atölyesine girdi. ilk yapıtlarından olan Aziz Petrus'a takdim edilen Jacopo Pesaro'da Gentile'nin etkisi görülür. Burada uzun süre etkisinde kalacağı Giorgione ile tanıştı. Beraber 1508'de Alman ticaretinin Venedik'teki merkezi olan Fondaco dei Tedeschi'nin cephesini süslediler. Ancak nemli hava yüzünden bu yapıtlar yok olmuştur. Kısa sürede dengeli kutleler, yaygın ritimler ve yeni bir figür anlayışı getirerek kişiliğini buldu. 1510'da dostu Giorgione ölünce Tiziano Padova'ya gitti. Orada Scuola del Santo (1511) ile Scuola del Carmine fresklerini yaptı.

1513'te Venedik'e döndü. Palazzo Ducale'nin büyük toplantı salonu için kompozisyonu yaptı. 1516'da ustası Giovanni Bellini ölünce Venedik Cumhuriyeti'nin başressamı unvanını aldı. Ayrıca kendisi 10. Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman'ın portresini çizmiştir.

## Galeri
### Çalışmaları

Dosya:Titian - Portrait of a man with a quilted sleeve.jpg|*"A Man with a Quilted Sleeve"*
Dosya:Titian - The Sick Man - WGA22934.jpg|*"The Sick Man"*
Dosya:TITIAN - Venus Anadyomene (National Galleries of Scotland, c. 1520. Oil on canvas, 75.8 x 57.6 cm).jpg|*"Venus Anadyomene"*
Dosya:Donna con veste nera.jpg|*[[Siyah Elbiseli Genç Kadın]]*
Dosya:Tiziano - Venere di Urbino - Google Art Project.jpg|*"[[Urbino Venüsü]]"*
Dosya:Titian - The Virgin and Child with the Infant Saint John and a Female Saint or Donor ('The Aldobrandini Madonna') - Google Art Project.jpg|*"The Aldobrandini Madonna"*
Dosya:Titian - Pope Paul III with his Grandsons Alessandro and Ottavio Farnese - WGA22985.jpg|*"Pope Paul III and His Grandsons"*
Dosya:Titian - A monk with a book - Google Art Project.jpg|*"A monk with a book"*
Dosya:Titian - Venus with a Mirror - Google Art Project.jpg|*"Venus with a Mirror"*
Dosya:Tizian 094.jpg|*"[[Tarquin ve Lucretia]]"*


## Ayrıca bakınız
* Allegoria della Prudenza

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* "Artcyclopedia" websitesi "Titian" maddesi 
* TIZIANO Vecellio  "Web Gallery of Art" websitesi "Tiziano Vecellio" maddesi
TCG Yücetepe (D-345)

**TCG ''Yücetepe'' (D-345)**, **USS ''Orleck'' (DD-886)**, ABD ve Türk Deniz Kuvvetleri'nde hizmet vermiş Gearing sınıfı bir muhriptir. İlk ismini 9 Eylül 1943'te Salerno Körfezinde Luftwaffe saldırısında ölen *USS Nauset* gemisi kumanda subayı Teğmen Joseph Orleck'ten almıştır.

Gemi 28 Kasım 1944'te Teksas'ta inşasına başlandı ve USS *Orleck* (DD-886) adı ile ilk kez 12 Mayıs 1945'te denize indirildi 15 Eylül 1945'te göreve başladı. Vietnam ve Kore savaşlarında kullanıldı.

1 Ekim 1982'de hizmetten alındı ve Türk Deniz Kuvvetleri'ne verildi (ABD donanma kayıtlarından resmi olarak çıkartılış tarihi 6 Ağustos 1987'dir.), adı *D-345 TCG Yücetepe* olarak değiştirildi. 16 yıl daha hizmet verdikten sonra hizmetten alındı.

İzmir'de faydalı malzemesi söküldükten sonra, çekilerek ABD'ye götürüldü, orada müze gemi olarak kullanılmaktadır.
Prolog

**Prolog**, yapay zekâ uygulamalarında kullanılan dördüncü nesil bilgisayar dili ailesinden olan bir mantık programlama dilidir.

1970'li yılların başlarında Fransa'nın Aix-Marseille Üniversitesi'nde Alain Colmerauer ve çalışma grubu tarafından icat edilmiştir. Fransızca "**Pro**grammation en **Log**ique" kelimesinden gelmektir. Mantığın doğrudan doğruya bir bilgisayar dili olarak kullanılabilmesini sağlamak amacıyla yapılan çalışmalar da 1980 yıllarının başlarında da yoğunluk kazanmıştır. 1981 yılında Japonlar beşinci nesil bilgisayar projesini açıklamalarıyla da konuya olan ilgi büyük bir ölçüde artmıştır. Prolog üzerine çeşitli amaç ve seviyelerde birçok kitap yayınlanmış ve dilin bir standardı oluşmuştur.

Bilgisayarın belirli bir problemi çözebilmesi için kendisine problemle ve çözüm yoluyla ilgili bilgi verilmesi gereklidir. Programlama dilleri aracılığıyla insan bilgisayarlarla iletişim kurabilir. Prolog mantıksal ve sembolik düşünmeye uygun yapısıyla, problemin tanımlanması ve çözümü için gerekli yöntemlerin geliştirilmesi aşamalarında insanoğluna yardımcı olan bir araçtır.

Bir örnek verilecek olursa *Sokrates bir insandır* ve *Tüm insanlar ölümlüdür* cümlelerinden, *Sokrates ölümlüdür* sonucuna varılır. Bu basit mantık probleminin bir prolog programı olarak şöyle ifade edilebilebilir: Problem önce dilin iki öğesi olan, *gerçekler* ve *kurallar* aracılığıyla tanımlanır. Gerçekler, matematiksel aksiyomlar gibi, bir veya daha fazla nesne arasında bulunan bir ilişkiyi veya bir nesneyle ilgili bir özelliği, *[[deklare]] etmek* için yazılan Prolog tümceleridir. Prolog tümceleri mantıktaki Horn cümlelerini ifade eder.

## Kaynakça
GPRS

**GPRS** (), mevcut 2G cep telefonu şebekesi üzerinden paket anahtarlamalı olarak veri iletimi sağlayan teknoloji. Genellikle cep telefonları ve internet arasında, küçük veri paketlerinin alışverişi amacıyla kullanılır.

Üçüncü nesil UMTS (3G) mobil iletişimden önce CSD GSM'e göre hızlı bağlantı imkânı tanıdığı için mobil teknolojilerde 2.5G ve 2.75G isimli ara nesiller oluşturmuştur. Pratikte saniyede 30-50 Kbit'e kadar veri akışı sağlayabilir.

Türkiye'de, GPRS'e ek olarak bu standardın daha da hızlandırıldığı EDGE teknolojisi kullanılabilir.
Edge

**Edge**, İngilizcede "kenar; cismin ince tarafı" anlamındaki sözcük. "Uç nokta" anlamında da kullanılmaktadır: örn. "Cutting edge of the technology". Şu anlamlara gelebilir:

;Bilişim
* EGPRS - yüksek hızda veri iletişimi sağlayan teknoloji.
* **E**nhanced **D**ata rates for '''G'''SM (Global System for Mobile Communications) **E**volution, mobil haberleşmede üçüncü neslin başlangıcı olarak sayılabilecek hızlı veri iletişimi teknolojisi olan EDGE'in kısaltması
* ''Edge'' (dergi), video oyunu dergisi
* **[[Microsoft Edge|Edge]]**, Microsoft tarafından hazırlanan bir tarayıcı.
* Edge Games, Amerikalı video oyunu geliştiricisi

;Kişiler
* **[[The Edge]]**, U2'nun gitaristi
* Edge (güreşçi), gerçek adı Adam Copeland olan profesyonel güreşçi.
* Şafak Edge, Türk basketbolcu

;Diğer
* Edge (tıraş jeli)
* EDGE species, evrimsel açıdan diğerlerinden farklı ve soyu tehlikedeki hayvan türlerinin bir listesi
* Ford Edge, bir otomobil modeli
Biyokimya

**Biyokimya**, insan, bitki, hayvan ve mikroorganizma biçimindeki bütün canlıların yapısında yer alan kimyasal maddeleri ve canlının yaşamı boyunca sürüp giden kimyasal süreçleri inceleyen bilim dalıdır.

17. 18. yüzyıllarda Tıp doktorları tarafından bulunmuş olup (paracelsius) Öncelikle Tıp fakültelerinde kürsüleri kurulmuş daha sonra diğer canlılarla ilgilenen bölümlerde de biyoloji kimya eczacılık veteriner gibi fakültelerde de ders olarak işlenmiştir.

Biyokimyanın amacı her şeyden önce, hücrenin temel bileşenleri olan protein, karbonhidrat, lipit gibi organik bileşiklerin ve yaşamsal önem taşıyan kimyasal tepkimelerde en büyük rolü oynayan DNA nükleik asitlerin, vitaminlerin ve hormonların yapısal ve nicel çözümlemesini yapmaktır. Canlılardaki protein bileşimi, besinlerin enerjiye dönüşmesi, kalıtsal özelliklerin kimyasal mekanizmalarla iletilmesi gibi yaşam süreçlerinin araştırılması da yine biyokimyanın ilgi alanına girer

Canlılara ilişkin bilim dalları uğraşmakta olan her fakültede (tıp, eczacılık, biyoloji, ziraat, veteriner vs.) bir biyokimya kürsüsü de bulunur. İnsan sağlığıyla ilgili bilimler de iki alanda incelenir: 1. Temel biyokimya 2. Klinik biyokimya.

**Klinik biyokimya laboratuvar uzmanlığı** ise, klinik laboratuvar bilimi ve teknolojisinin hasta bakımı için kullanıldığı bir tıp disiplini olup, sağlık ve hastalıktaki biyokimyasal mekanizmaları, hastalıkların önlenmesi, tanı ve ayırıcı tanı, prognoz ve tedavinin izlenmesindeki testleri, laboratuvar sonuçlarının tıbbi yorumlarını, klinisyenlere konsültasyonunu ve laboratuvar tanıyı içeren, tıbba ve kliniğe özgün bir laboratuvar bilimi ve uzmanlık alanıdır.

21. yüzyılın biyolojik bilimler ve biyoteknoloji çağı olacağı kabul edilmektedir. Bilim ve teknolojinin amacı sağlıklı bir çevre ve sağlıklı bir yaşamdır. Bu nedenle bugün hayal bile edilemeyecek olanakların insanlığın hizmetine sunulmasında en büyük pay gelecekte bu meslek üyelerinin olacaktır. Son yılların Nobel bilim ödüllerinin büyük oranda biyokimyasal çalışmalara verilmiş olması bunun en güzel kanıtıdır. İş olanaklarının, biyokimya, biyoteknoloji ve gen teknolojisinde gözlenen gelişmelere paralel olarak yoğunlaşması gelişmiş ülkelerde yayınlanan bilimsel dergilerdeki iş ilanlarının büyük bir kısmının bu alanlara yönelik oluşu ile kanıtlanmaktadır

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Türk Biyokimya Derneği
* Biyokimyagerler Derneği
* Ege Üniversitesi Biyokimya Bölümü 
* Dumlupınar Üniversitesi Biyokimya Bölümü 
* Cumhuriyet Üniversitesi Biyokimya Bölümü
* GATA Tıbbi Biyokimya
* Selçuk Üniversitesi-Montana State University Biyokimya Lisans Programı
Megalit

**Megalit**, bir yapı veya anıt oluşturmak amacıyla kullanılan büyük bir taştır. Bu yapılar bir veya birkaç megalitten oluşabilir. **Megalitik** sıfatı bu tür taşlardan yapılmış anlamını taşır, taşlar harçla değil birbirlerine geçmeli olarak bir arada dururlar. Sözcük, Yunanca μέγας megas (büyük) ve λίθος lithos (taş) sözcüklerinden türetilmiştir.

Megalitler başlıca iki grupta toplanabilir: Dayanak gerektirmeden ayakta duran taşlar; bunlar yalnızken menhir, bir doğru veya daire şeklinde dizilirse "Cromlech" (Kromlek) adını alırlar.

Paralel düzenlenmiş bir döşemeyi taşıyan taşlardan meydana getirilen odalara dolmen denir, bunlar mezar odalarıdır. Bu mezar odalarının üstü toprakla örtülürse, ortaya çıkan tepeciklere tümülüs veya höyük adı verilir.

## Ayrıca bakınız
* Kırıkköy Megalitleri
* Megalitler listesi

## Kaynakça
Zeki Demirkubuz

**Zeki Demirkubuz** (d. 25 Temmuz 1964, Isparta), Türk film yönetmeni, senarist, yapımcı ve oyuncu.

## Yaşam öyküsü
Zeki Demirkubuz 1964 yılında Isparta'da doğdu. Ortaokulu Isparta'daki Gönen Öğretmen Okulunda bitirdikten sonra İstanbul'a yerleşti. Liseye İstanbul'da başladıysa da ilk sömestirden sonra okulu bırakarak fabrika ve atölyelerde çalışmaya başladı. 1980 darbesinden sonra tutuklanıp üç yıl hapis yattı, işkence gördü. Bu dönemde edebiyata ilgi duymaya başlayıp Dostoyevski'yi keşfetti. Özellikle *[[Suç ve Ceza]]*'nın Demirkubuz üzerindeki kalıcı etkileri o yıllarda oluştu. Tahliyesinden sonra Anadolu'nun çeşitli kentlerinde işportacılık yaptı. Askerliğini erteleyebilmek için okula dönmeye karar verdi ve liseyi dışarıdan bitirerek İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesine girdi.

Sinemaya 1986 yılında Zeki Ökten’in asistanlığını yaparak başladı. İlk uzun filmi ''C Blok'''u çekene kadar çeşitli yönetmenlerin asistanlığını yaptı. *C Blok*’tan sonra Demirkubuz, kendi senaryolarını yazan bağımsız bir yönetmen olarak çalışmaya devam etti. Uluslararası eleştirmenler ve izleyiciler, Demirkubuz’u Venedik Film Festivali’nde gösterilen ''Masumiyet'' filmiyle tanıdı. Demirkubuz’un üçüncü filmi olan ''Üçüncü Sayfa'', Türkiye’deki film festivallerinin yanı sıra Locarno ve Rotterdam Film Festivalleri de dâhil olmak üzere Avrupa’da yapılan çok sayıda film festivalinde gösterildi. Bu dönemde Zeki Demirkubuz *Karanlık Üzerine Öyküler* adını verdiği üçlemesinin çalışmalarına başladı. Üçlemenin ilk iki filmi ''Yazgı'' ve ''İtiraf'', 2002 yılında Cannes Film Festivali'nin *Un Certain Regard* bölümünde gösterildi. Üçlemesini başrolünü de üstlendiği ''Bekleme Odası'' (2003) ile tamamlayan Demirkubuz, daha sonra *Masumiyet*’in başlangıç öyküsünü anlatan ''Kader''’i çekti (2006). 2009 yılında *Kıskanmak*, 2012 yılında ''Yeraltı'', 2015 yılında ''Bulantı'' ve 2016 yılında ''Kor'' filmleri gösterime girdi. Kemal Sunal'ın oynadığı 1986 yapımı ''Yoksul'' filminde ve ''İşler Güçler'' dizisinin final bölümünde rol aldı.

Beşiktaş taraftarı olan Demirkubuz'un en sevdiği futbolcu İlhan Mansız'dır. Bir röportajında Türk sinema tarihinde en sevdiği yönetmenin Yılmaz Güney olduğunu dile getirdi.

## Filmleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* 
*
Ringo Starr

**Sir Richard Starkey** veya sahne adıyla **Ringo Starr** (d. 7 Temmuz 1940, Liverpool), İngiliz müzisyen. The Beatles müzik grubu üyesi.

Gerçek ismi Richard Starkey olan İngiliz müzisyen Ringo Starr, 7 Temmuz 1940 tarihinde doğdu. 1962-1970 yılları arasında Beatles grubunun bateristiydi. Müzik hayatına Rory Storm and the Hurricanes adlı Liverpool'lu bir grubun bateristi olarak başladı; 1959 yılından 1962 yılına dek bu grupta çaldı. 16 Ağustos 1962 tarihinde The Beatles, baterist Pete Best ile yollarını ayırarak yerine Ringo Starr'ı gruba dahil etti. Starr’ın gruba katılması, The Beatles’ın klasik dörtlü kadrosunun (John Lennon, Paul McCartney, George Harrison ve Ringo Starr) oluşmasını sağladı.

Ringo Beatles için 2 şarkı yazdı; Octopus's Garden ve Don't Pass Me By. 1968 yılında gruptan ayrılsa da, kısa bir süre içinde geri döndü. Beatles dağıldıktan sonra Ringo Starr, solo çalışmalara başladı. Ayrıca bazı filmlerde rol almıştır.

Ringo Starr, 7 Temmuz 2020'de, 80. yaşını, 2008'den bu yana olduğu gibi “barış ve sevgi” temalı bir konser vererek kutlayacağını duyurmuştur. Aynı zamanda, salgın sebebiyle konserin, YouTube üzerinden canlı olarak gerçekleşeceğini de belirtmiştir.

## Kitapları

* *Postcards from the Boys* (2004)
* *[[Octopus's Garden (kitap)|Octopus's Garden]]* (2014)
* *Photograph* (2015)

## Diskografi
Beatles'ın dağılmasından sonra, Starr 20 solo stüdyo albümü yayınlamıştır.

* *Sentimental Journey* (1970)
* *Beaucoups of Blues* (1970)
* *Ringo* (1973)
* *Goodnight Vienna* (1974)
* *Ringo's Rotogravure* (1976)
* *Ringo the 4th* (1977)
* *Bad Boy* (1978)
* *Stop and Smell the Roses* (1981)
* *Old Wave* (1983)
* *Time Takes Time* (1992)
* *Vertical Man* (1998)
* *I Wanna Be Santa Claus* (1999)
* *Ringo Rama* (2003)
* *Choose Love* (2005)
* *Liverpool 8* (2008)
* *Y Not* (2010)
* *Ringo 2012* (2012)
* *Postcards from Paradise* (2015)
* *Give More Love* (2017)
* *What's My Name* (2019)

## Filmografi

* A Hard Day's Night (1964)
* Help (1965)
* Magical Mystery Tour (1967)
* Candy (1968)
* Yellow Submarine (1968)
* Let It Be (1970))
* Frank Zappa's 200 Motels (1971)
* The Magic Christian (1969) (Peter Sellers ile)
* Let it Be
* That'll Be the Day (1973)
* Son of Dracula (1974)
* Lisztomania (1975)
* Sextette (1978)
* Ringo (1978)
* Caveman (1981)
* The Compleat Beatles (1982)
* Princess Daisy (1983)
* Give My Regards to Broad Street (1984)
* Water (1985)
* The Return of Bruno (1988)
* The Beatles Anthology (1995)
* Goat Boy (1996)
* Concert For George (2003)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Ringo Starr Resmî İnternet Sitesi
Pi

**Pi** veya **π**, aşağıdaki anlamlara gelebilir:

* Pi sayısı (), matematikte sabit bir sayı (3,14592653589793...)
* Pi (π), Yunan alfabesinde bir harf
* Pi (film), Darren Aronofsky'ın yönetmenliğini yaptığı, 1998 ABD yapımı bilimkurgu filmi
* Pi Şanyü, Güney Hun Devleti'nin kurucusu
* *[[Pi (roman)]]*, 2015 yılında basılan ve Azra Kohen tarafından yazılan bir Türk romanı
Volker Beck (siyasetçi)

**Volker Beck** (d. 12 Aralık 1960, Stuttgart), Alman Birlik 90/Yeşiller Partisi milletvekili ve LGBT hakları aktivistidir. Yeşiller Partisi Meclis Grup Başkanı ve Yeşiller Partisi Federal Meclis Sözcüsüdür.

Alman Yeşiller Partisi'nin Federal Meclis Grubu Başkanı Volker Beck, Rusya'da aşırı sağcı bir grubun saldırısına uğradı. Moskova'da eşcinsellerin sorunlarının ele alındığı bir konferansa katılan Beck, 20 kadar aşırı sağcı tarafından dövüldü. Eşcinsellerin düzenlediği konferansı sabote etmeye çalışan aşırı sağcıların gösterilerinde 120 kişi gözaltına alındı.

## Dış bağlantılar

* http://www.volkerbeck.de/ 
* http://www.milliyet.com.tr/2001/07/21/dunya/dun01.html
Duman

**Duman**, bir maddenin yanması ile çıkan ve içinde katı zerrelerle buğu bulunan kara veya esmer renkli gazdır.

Duman ile sis birbirine çok benzeyen, ancak aynı olmayan şeylerdir. Eğer gaz içinde ince sıvı damlacıkları yayılmış ise bu sistir. Duman ise katı, sıvı ve gazların karışımıdır. Bacadan çıkan dumanda kül, yanmamış kömür, karbon (is), yoğunlaşmış su damlacıkları ve katran tanecikleri bulunur. Duman yukarıya doğru yükselirken hava tabakalarına çarpar ve kendine uygun bir yol bulur. Kendisinde bulunan enerji zamanla kaybolur, rüzgâr varsa duman hemen havaya karışır.
Âlem (biyoloji)

**Âlem** (Latince: Regnum), taksonomide organizmaların bilimsel sınıflandırmasında kullanılan en üst sınıflandırma taksonudur.

Modern sınıflandırmanın temeli Carolus Linnaeus'a kadar uzanır. O zamandan bu yana çeşitli sınıflandırma yöntemleri önerilmiştir. Bunlar;

Günümüzde Whittaker'in beş âlemden oluşan sistemi, genel olarak değişmemiş olmakla birlikte sürekli iyileştirilmiş olduğundan yaygın olarak kullanılmaktadır.

## Whittaker'ın sınıflandırması
* Âlem (**[[Monera]]**) 
* Âlem (**[[Protistler|Protista]]**) (Mikroskobik canlılar)
* Âlem (**[[Mantarlar|Fungi]]**) (Mantarlar)
* Âlem (**[[Plantea]]**) (Bitkiler)
* Âlem (**[[Hayvanlar|Animalia]]**) (Hayvanlar)

Canlıların hepsi hücrelerden oluşmuştur. Hücrenin ilkelliğine göre Prokaryotik (ilkel) ve Eukaryotik (Ökaryotik) (gelişmiş) canlılar olmak üzere ikiye ayrılırlar.

İlk zamanlar sınıflandırma şöyle yapılmıştır; öncelikle canlılar "bitkiler" ve "hayvanlar" diye ikiye ayrılmaktaydı. Sonradan bakteriler gibi tek hücreli canlılar keşfedilip ne bitki ne hayvan özellikleri gösterdikleri fark edilince üçüncü grup olarak "tek hücreliler" grubu ortaya çıktı (Haeckel 1894). Sonradan fark edilen ise bu tek hücrelilerin de prokaryotlar ve ökaryotlar olmak üzere iki çeşitli olduklarıydı. Dolayısıyla tek hücreliler grubu "monera" (prokaryotik) ve "Protista" (ökaryotik) olmak üzere ikiye bölündü. En son olarak da, daha önceden bitkiler grubunda yer alan mantarların aslında fotosentez yapamadıkları fark edildi; bitki sayılamayacakları düşünülerek onlara da ayrı bir grup açıldı (Whittaker 1959) ve bugünkü sınıflandırma sistemi elde edilmiş oldu.

## Notlar
Tartu

**Tartu** (Almanca: *Dorpat*), Estonya'nın en büyük ikinci kentidir. 38,8 kilometre karelik yüzölçümü olan kentin nüfusu 2020 sayımına göre 92.972'dir. Tartu ile ilgili ilk yazılı belgeler 1030'a kadar dayanmaktadır.

Estonya'nın finansal ve siyasi başkenti olan Tallinn'den farklı olarak Tartu entelektüel ve kültürel merkez olarak ön plana çıkar. Ülkenin en eski ve en prestijli üniversitesi olan Tartu Üniversitesi de bu kenttedir. Tallinn'in 180 kilometre güneyinde olan kent, aynı zamanda Güney Estonya'nın merkezi konumundadır. Estonya'nın en büyük iki gölünü birbirine bağlayan Emajõgi, Tartu'dan da geçmektedir.

## Tarihçe
### Eski dönem
Toome Tepesi'nin (Toomemägi) doğusuna, MS 600 yılında Estonlar bölgeye ilk defa Tarbatu Kalesi'ni inşa etmişlerdir.

Tartu hakkında ilk yazılı belge ise 1030 yılına dayanmaktadır. Kiev Prensi I. Yaroslav Tarbatu Kalesi'ni alıp buraya *Yuryev* adındaki kendi kalesini dikmiştir.

### Dorpat'taki Almanlar
Tartu Orta Çağ'ın ileri dönemlerinde bölgede hatırı sayılır bir ticaret merkezi ve Dorpat Piskoposluğu'nun merkeziydi. Bugünkü bütün Estonya ve Letonya topraklarında olduğu gibi, Tartu da MS 12. yüzyılda Alman Kılıç Kardeşliği himayesi altına girdi.

20. yüzyıla kadar, kent, Almanlar'ın kültürel, dini, mimari ve siyasi yapısından yoğun bir şekilde etkilendi. Örneğin zamanında Darpot meydanı olarak bilinen yer Alman kenti Rostock'lular tarafından inşa edildi. Kentteki ana üniversite ise yine Almanlar tarafından yapıldı.

16. yüzyılda, Livonya ve Tartu birlikte Polonya yönetimi altına girdi ve burada dini Cizvit gramer okulu 1583'te yapıldı. Buna ek olarak, Tartu'da papaz okulu da faaliyetlere başladı.

Papaz okulu ve gramer okulu 1601'deki Polonya-İsveç savaşı sırasında kapatıldı. Savaşın ardından Tartu İsveçliler tarafından alındı. 1632 yılında İsveç Kralı II. Gustav Adolf, üniversiteyi kontrolü altına aldı. 1721 yılında kent Rus İmparatorluğu ele geçirildi ve 1918 yılına kadar imparatorluğun sınırları içinde kaldı.

I. Dünya Savaşı sonrasındaki iç savaş sırasında, Sovyet Rusya hükûmeti ile Estonya arasında 2 Şubat 1920'de Tartu'da yapılan antlaşmada Estonya Sovyetler Birliği'ne katıldı.

II. Dünya Savaşı sırasında, kentin aralarında Rus Kraliçesi II. Katerina'nın yaptırdığı tarihi *Kivisild*'in de (taş köprü) bulunduğu büyük bir bölümü Sovyet orduları tarafından yok edildi.

### Bağımsızlık
1990 yılında Estonya'nın bağımsızlığını ilan etmesiyle Tartu bu ülkeye bağlandı.

## Eğitim ve kültür
Kent, 1632'de İsveç Kralı II. Gustaf Adolf'un yaptırdığı Tartu Üniversitesi ile ünlüdür.


Puitelamu Tartus Oa 1.jpg|
Tartu Ülikooli peahoone 2012.jpg
Tartu Peetri kirik 2012.jpg|
Tartu Raekoda 2012.jpg|
Tartu Raekoja plats 6, 8 ja 10.jpg|
Tartu Raekoja plats 18 ja 20.jpg|
Tartu Toomkiriku varemed 2012.jpg|
Raudteetööliste elamu Tartus Vaksali 4.jpg|


## Kaynakça
Mutlu Tönbekici

**Mutlu Tönbekici** (1970, İsviçre), Türk köşe yazarı.

1970 İsviçre doğumlu olan Mutlu Tönbekici 9 yaşında Türkiye'ye döndü. İlk, orta ve lise eğitimini Bursa'da tamamladı, üniversite eğitimi için İstanbul'a geldi. Marmara Üniversitesi Uluslararası İlişkiler ve Politik Bilimler bölümünü tamamladıktan sonra, gazeteciliğe başladı. ATV, Hürriyet ve Show TV'de muhabirlik yaptı, Ahmet Utlu ile belgesel yapımı, Sabah ve Vatan gazetelerinde köşe yazarlığı görevlerini aldı. 2007'den bu yana ablası Müjde Tönbekici ile, 1997'den bu yana çıkmakta olan, Türkiye'nin en sevilen seyahat rehberleri arasında olan Küçük Oteller Kitabı'nı yayımlamaktadır.

## Takma adı: Tuğçe Baran
*Tuğçe Baran*, yazarın Vatan gazetesindeki yazıları için kullandığı müstear isimdir. 16 Mayıs 2008 itibarıyla bu ismi kullanmaya son verdiğini açıklamıştır.

## Kaynakça
Vakıf

**Vakıf**, gerçek ve tüzel kişi veya kişilerin, belirli bir mülk ve hakla belirli ve sürekli bir amaca tahsis edilmesi ile oluşan müessesedir. Geleneksel olarak, bir hizmetin gelecekte de yapılması için belli şartlarla ve resmi bir yolla ayrılarak bir kimse tarafından bırakılan mülk veya paraya "vakfiye" denir. Bu geleneksel yapının Türkiye Cumhuriyeti Anayasası kurumsallaştırılması ile oluşmuştur. Anayasaya göre "Dernekler ve vakıflar kendi konu ve amaçları dışında toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleyemezler." Yani belirli bir amaç için kurulur ve bunun dışında etkinlik gösteremezler. Türkiye'de vakıflar, Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından denetlenirler.

Anayasa Mahkemesinin 17/04/2008 tarihli ve E.:2005/14, K.:2008/92 sayılı Kararı ile, Vakıflarda üyelik olmaz maddesi iptal edilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Vakıflar Genel Müdürlüğü
Lise

**Lise**, başta Avrupa olmak üzere birçok ülkenin eğitim sistemi içinde tanımlanan bir eğitim kurumu kategorisidir. Genellikle bir tür orta dereceli okul olarak kabul edilir. Türk eğitim sistemine göre, sekiz yıllık ilkokul ve ortaokulu bitirmiş olan 14-18 yaşlarındaki öğrencileri, en az dört yıllık bir eğitimle yükseköğretime hazırlayan ortaöğretim kurumudur. Türkiye'de lise eğitimi, 2012-2013 eğitim öğretim döneminden beri zorunludur.

Lise sözcüğü, Türkçeye Fransızca olan ** sözcüğünden geçmiştir.

## Türkiye'de lise türleri
* Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi
* Çok programlı Anadolu lisesi
* Anadolu lisesi
* Sosyal bilimler lisesi
* Fen lisesi
* İmam hatip lisesi
* Akşam Lisesi
* Güzel sanatlar lisesi
* Spor lisesi
* Açık Öğretim Lisesi
* Mesleki Açık Öğretim Lisesi
* Mesleki Eğitim Merkezi

Eğitime devam etmeyen Liseler
* Teknik lise
* Genel lise
* Askerî lise

## Ayrıca bakınız
* Liselere Geçiş Sistemi
* Liselerarası Müzik Yarışması
* Lykeion
* Anaokulu
* İlkokul
* Ortaokul
* Üniversite
* Gymnasium (okul)

## Kaynakça
Fatih (anlam ayrımı)

**Fatih** şu anlamlara gelebilir:

* *[[Fatih (albüm)|Fatih]]*, 2023 tarihli Mabel Matiz albümü
* *[[Fatih (dizi)|Fatih]]*, 2013 yapımı Türk televizyon dizisi
* *[[Fatih (sondaj gemisi)|Fatih]]*, 2011 yapımı gemi
* Fatih Üniversitesi, İstanbul'da bulunmuş bir üniversite

## Kişiler
* Fatih Akyel, (d. 1977) Türk eski millî futbolcu
* Fatih Akın, (d. 1973) Türk ası Alman yönetmen
* Fatih Kısaparmak, (d. 1961) Türk halk müziği sanatçısı, müzisyen ve besteci
* Fatih Öztürk, (d. 1983) Türk eski futbolcu
* Fatih Öztürk, (d. 1986) Türk eski futbolcu
* Fatih Öztürk, Türk siyasetçi
* Fatih Sultan Mehmet, (1432-1481) İstanbul'u fetheden Osmanlı padişahı
* Fatih Şahin, (d. 1965) Türk bürokrat
* Fatih Şahin, (d. 1979) Türk siyasetçi, hukukçu ve AKP Genel Sekreteri
* Fatih Tekke, (d. 1977) Türk eski millî futbolcu
* Fatih Terim, (d. 1953) Türk teknik direktör
* Fatih Ürek, (d. 1966) Türk şarkıcı ve tiyatrocu
* Fatih Yılmaz, (d. Mart 1989) Türk futbolcu
* Fatih Yılmaz, (d. Nisan 1989) Türk futbolcu

## Ulaşım
* Fatih, Ankara Metrosu'nun M3 hattındaki bir durak
* Fatih, Antalya tramvayının T1 hattındaki bir durak
* Fatih, İstanbul'daki M1B hattındaki bir durak

## Yerleşim yerleri
* Fatih, İstanbul ili ilçesi
* Fatih, Aksu - Antalya ili Aksu ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Bağcılar, İstanbul ili Bağcılar ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Beykoz, İstanbul ili Beykoz ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Büyükçekmece, İstanbul ili Büyükçekmece ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Çelikhan, Adıyaman ili Çelikhan ilçesine bağlı köy
* Fatih, Çubuk, Ankara ili Çubuk ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Esenler, İstanbul ili Esenler ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Esenyurt, İstanbul ili Esenyurt ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, İmamoğlu, Adana ili İmamoğlu ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Kahramankazan, Ankara ili Kahramankazan ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Küçükçekmece, İstanbul ili Küçükçekmece ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Ortahisar, Trabzon ili Ortahisar ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Pendik, İstanbul ili Pendik ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Pursaklar, Ankara ili Pursaklar ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Sancaktepe, İstanbul ili Sancaktepe ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Silivri, İstanbul ili Silivri ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Sincan, Ankara ili Sincan ilçesine bağlı semt
* Fatih, Sultanbeyli, İstanbul ili Sultanbeyli ilçesine bağlı mahalle
* Fatih, Tuzla, İstanbul ili Tuzla ilçesine bağlı mahalle
Neşter

**Neşter**, genel olarak tıbbi amaçla cerrahide ve kimi zaman çeşitli sanat ve zanaatlerde kesim yapmak için kullanılan çok keskin ufak bıçak.

## Cerrahi neşter
Cerrahide kullanılan bıçaklar gamma ışınları ile sterilize edilmişlerdir. Gamma ışın dalgaları, çok sert cisimlere (çelik vs.) girebilen ve gözle görülemeyen bakteri, virüs gibi zararlı canlıları yok edebilen bir ışın dalgasıdır. Cerrahide kullanılan neşterlerin ağızları lazer ile inceltilir ve keskinleştirilir.

## Özellikleri
Santimetrenin %1'i kalınlığındadır. Genel olarak karbon çeliğinden imal edilirler. 11, 13, 17, 21, 22 santimetre gibi değişik boyutluları vardır.
Kan grubu

**Kan grubu** (veya kan sınıfı), eritrositlerin yüzeyindeki kalıtsal antijenler ile plazmadaki ilgili antikorların varlığı ya da yokluğuna dayanarak Kanın özelliğini belirtmek için oluşturulmuş sınıflandırma sistemidir. İnsanlarda A, B, AB ve 0 türleri vardır. Bundan bağımsız olarak, Rh değeri + ya da - değerinde olabilir. Bu üç sistemin birleşiminden 8'li kan grubu tablosu oluşmuştur. Türkiye'de iki sistem yan yana yazılarak belirtilir. Örneğin; A türü kanda Rh değeri negatif ise, o kan için A Rh(-) grubu denir. Türkiye'de Kızılay'ın verilerine göre en çok bulunan ve en çok gereksinilen grup A Rh(+)'dir. Rh etkeni, Hint şebeğinin () kanındaki antikorların var olup olmaması anlamına gelir.

## Kan grubu uyumu
Her ne kadar aşağıdaki tablo genel olarak doğruysa da uzun dönem kan aktarımı gerektiren kişilere kendi kan gruplarının aynısının verilmesi zorunludur. Çok ama çok acil durumlarda Rh(-), Rh(+)'ye kan verebilir.

## Kan Gruplarının görevi

Kan grubunu belirleyen A ve B genleri, kanda bulunan alyuvarların zarlarında A ve B türü proteinlerden hangisinin yer alacağını belirlerler. Birinin kan grubu A ise, alyuvarlarının zarında yalnızca A türü protein; B ise, yalnızca B türü protein, AB ise her ikisinden de vardır demektir. 0 ise alyuvarların zarında her ikisi de yoktur demektir. Alyuvar çeperinde bulunan ve kan grubunu belirleyen bu proteinlere aglütinojen denir. Ancak kanda, kendinizinkinden ayrı bir kan grubuna ait alyuvar hücrelerinin vücudunuza girmemesini sağlayarak sizi koruyan aglütinin adlı antikorlar bulunur. Protein yapısında olan aglütininler de tıpkı aglütinojenler gibi A ve B türümde olurlar.

## Tarihi

Kan aktarımlarının, kan grupları konusunda hiçbir bilginin olmadığı halde önceleri başarıyla sürdürülebilmesi dikkat çekicidir. Landois 1875'te köpek kanının başka bir cinsin kanı ile karıştırıldığında 2 dakika içerisinde sürekli lizise (hücre parçalanması) neden olduğunu bildirmiştir. Bu çalışmayı bilen Karl Landsteiner, 22 kişide yaptığı çalışmada alyuvar ve serum arasındaki tepkimeleri tanımlayarak 1901'de sonuçlarını yayınlamıştır. Landsteiner önceleri A, B, C olmak üzere üç kan grubu tanımladı. Sonraki yıl öğrencileri olan DeCastello ve Sturli 155 kişiyi kapsayan daha geniş bir çalışma ile kan grup sistemini A, B, O, AB olarak tanımladılar (1902). 1922'de Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden Landsteiner 1930 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görülmüştür.
Diğer kan grup sistemleri tanımlanmadan neredeyse yarım yüzyıllık bir zaman geçmiş ve 1939'da Philip Levine tarafından sunulan bir olgu ile Rhesus (Rh etkeninin bulunduğu maymunun adı) etkeninin varlığına dikkat çekilmiştir. Sonraki birkaç yıl içerisinde yapılan benzer çalışmalarla yeni antijen sistemleri tanımlanmıştır.

## Genetik
İnsanlardaki ABO kan grubu sistemlerinin kalıtımsal açıklaması şu şekildedir:

## Kaynakça
Fen

* Fizik, kimya ve biyolojiye verilen ad.
* Fizik, kimya, matematik ve biyolojiden elde edilen verileri iş ve yapım alanında uygulama, teknik.
* Bilim, bilgi.
* Satrançta kullanılan Forsyth-Edwards Notasyonu
* **Fen**, Norveç'te bir yerleşim yeri
Korzo

**Korzo** sözcük olarak eski Yugoslavya ulus ve halklarının ortak bir geleneğidir. Her ne kadar genç erkeklerin ya da kızların kendilerine eş arama, tanışma ve flört etme gibi birtakım sosyal ilişkilerini temel alıyorsa da, aslında korzo değişik ulus ve halkları, çalışma yaşamları dışında da kaynaştırmaya yönelik hümanist bir gelenektir. Ancak uygulamada bunu görmek mümkün değildir. Kosova'da ve Makedonya'da çeşitli ulus ve halklara mensup insanların kentin en büyük ve tarihi caddesinde bir sıra halinde yürüyerek ortak bir sorunu tartışmaları beklenirken, uygulamada ise, insanlar kendi gruplarını oluşturmakta ve kendi dilleriyle, kendi ortak sorunlarını tartışmaktadırlar.
Helva

**Helva**, Türkiye'de, Balkan ülkelerinde ve pek çok Orta Doğu ülkesinde yaygın bir tatlı. Temel malzemeleri un ya da irmik, yağ, şeker, süt, kaymaktır. Türk mutfağında özellikle un helvası, irmik helvası ve tahin helvası yaygındır. Hindistan ve Bangladeş'te bezelye ve havuçtan mamul koyu kıvamlı bir akıcı tatlı olarak da yapılmaktadır. Türkiye gelenek ve göreneklerine göre doğumlarda, ölümlerde, askere giderken, hac dönüşünde, okula başlayan çocuklar için, yeni bir eve sahip olunca, okul bitince, yağmur dualarında, kuzunun sütten kesilme günü olan "yoğurt bayramı"nda, "çiğdem düğünü"nde (ilk çiğdemin görüldüğü gün)  çeşitli helvalardan biri yapılır ve eşe dosta dağıtılır. İslam kültüründe, *[[3 Aylar]]* diye bilinen (Hicrî Recep, Şaban, Ramazan) aylarının ilk gününde ev helvası yapılarak küçük kaseler içerisine konularak kapı atlamadan her komşuya dağıtılır.

Helvalar temel olarak 4 çeşittir:

1) Unsuz olanlar,

2)  Un, nişasta veya irmik içerenler

3) Malzemesi ve yapılışı belirsiz olan veya hakkında çok az bilgi olanlar

4) Doğadan toplanan bazı tatlı maddelerle veya görünüş olarak helvaya benzetilen fakat kimisi yenmeyen maddelerle yapılanlar

Türk, Arap ve Yahudi toplumlarının yaşadıkları bölgelerde  yaygındır. Bilinen ilk helvanın, Ortaçağ Arap toplumunda kutsal bir meyve olarak kabul görmüş taze hurma ve sütün ezilmesi sonucu elde edildiği, daha sonraki dönemlerde yağ, un, safran gibi malzemelerin helva yapımında kullanıldığı iddia edilmektedir. 13. yüzyıla ait  Arapça bir yemek kitabında (Kitab al-Tabikh) 7 çeşit helva tarifi görülmektedir. Aynı yüzyılda İspanya'da basılmış bir başka el yazması yemek kitabında da helva tarifi verilmiştir. Tarife göre helva, kaynayan suya şeker, bal, susam yağı katıp içine yavaş yavaş un ekleyip  karıştırararak yapılır ve ardından üzerine gül suyu, öğütülmüş fıstık serpilir ve en sonra da üçgen biçimlerde kesilerek şerbete yatırılır.

Osmanlılarda Kanuni Döneminde Topkapı Sarayın'nda tatlıların, şerbetlerin, ilaçların hazırlandığı mekana  “Helvahane” denilmiştir. Saray aşçılarından tatlı yapanlar için kullanılan genel tanımlama “Helvaciyan-ı hassa” şeklindedir.

Son yıllarda tahin helva sanayinde şeker yerine glikoz oranı yüksek fruktoz oranı düşük mısır şurupları, yağ ve proteini bağlayıcı çeşitli katkılar (konsantre soya proteinleri ve bitkisel lifler) kullanılmaktadır.

## Etimoloji
Helva kelimesi Arapçada tatlı, güzel anlamına gelen hulv'den (hulviyyat) kelimesinden türemiştir. Evliya Çelebi Seyahatnamesi ve Osmanlı mutfak kültürünü aktaran kaynaklara bakıldığında “her çeşit unlu/nişastalı, yağlı, ballı ya da şekerli tatlı” için “helva” kelimesinin kullanıldığı görülmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Un helvası
* Süt helvası
* İrmik helvası
* Pirinç unu helvası
* Nişasta helvası
* Tahin helva
* Köpük helvası

## Kaynakça
Sünnet

**Sünnet** şu anlamlara gelebilir:
* Erkek sünneti - Erkeklerde cinsel organa yapılan cerrahi müdahale
* Kadın sünneti - Kadınlarda cinsel organa yapılan cerrahi müdahale
* Sünnet - Müslümanların örnek alması gereken İslam peygamberi Muhammed'in gelenek ve uygulamalarının bütünü
Meddah

**Meddah** (Arapça: **مداح**, *meddâh*), **kıssahan** veya **şehnâmehân**. Meddahın sözcük anlamı çok öven olup ilk başlarda İslam Peygamberi Muhammed zamanını öven kişileri ifade ederken zamanla topluluk önünde halk hikâyesi anlatan kişi anlamına dönüşmüştür. Araplarda bu kimselere “kāss” (çoğulu: kussâs), “kassâs, İranlılarda ve Osmanlı Türklerinde ise “kıssahân” ve “şehnâmehân” denmiştir.

## Tarihçe
Meddah, Arapça مدخ kökünden türetilmiş bir mübalağalı ism-i faildir, çok öven (kişi) anlamına gelir. İlk kullanımının İslam peygamberi Muhammed'i savunan şiirler yazmış Hassan bin Sabit'e hitaben kullanıldığı kaydedilmiştir.

## Mekan ve kostüm
Kişiler, anlatılarını Osmanlı sarayında, şehir ve kasabalarda ve kahvehanelerde aktarırlardı. Özel bir anlatım yeri yoktur ve çoğunlukla kahvehanelerde anlatırlar.

Meddah olayları canlandırırken seyircinin rahatça görebileceği şano türü yüksek bir yere oturur. Bir eline değnek alırdı. Bu değnekle dinleyicilerin dikkatini toplar, at, eşek vb. hayvanların anlatımı sırasında kullanır. Mendili taklit yaparken sesini farklılaştırmak için kullanır. Omzunda büyükçe bir mendil ya da makrame bulunur ve bunu kadın taklidi yaparken başörtüsü olarak örter.

## Sözel anlatı
Meddahın anlatısını, günlük yaşamdaki olaylar, masallar, destanlar, öyküler ve efsaneler oluşturur. Ferhat ile Şirin, Leyla ile Mecnun, Arzu ile Kamber başlıcası olmak halk hikâyelerini, gerçek olayları, duyumlarını tekrar kurgulayarak aktarır. En heyecanlı yerinde anlatıya ara verip izleyicilerden para toplar.

Oyunun başlangıcında ve bitişinde kalıplara başvurur. Örneğin; Başlarken şu kalıp kullanılır: Karakterler tanıtılıp şu uyarıda bulunulur: Sonda da şu kalıp kullanılır:

## Temsilcileri

* Aşkî 
* Sururî
* Yusufi (XVII. yy)

## Kaynakça

*
Kukla

**Kukla**, tek aktörlü, üç boyutlu, taklit ve söze, karşılıklı konuşmaya dayalı geleneksel seyirlik oyunu.

Türkçe oyuncak bebek anlamına gelen ve bugün Anadolu'da yaşayan korçak, kudurcuk, kaburcuk, koğurcak, kavırçak, lubet, ninik gibi isimlerle yaşayan kukla seyirlik oyunların en eskilerindendir. "Korkolçak", "Çadır hayal" (ipli kukla) adı ile yaşayan kukla Orta Asya'da da aynı isimle yaşatılmakta ve Orta Asya'dan getirildiği sanılmaktadır. 

Birçok Türk boyunda kendine özgü basit teknik içinde görülen ve 17. yüzyıldan beri Türkiye'de şehirlerde kukla adı ile bilinen oyun Anadolu'da köylüler arasında "bebek, çömce gelin, karaçör" gibi isimlerle yaygındır. Konusunu günlük yaşamdan ve edebi hikâyelerden alan kukla bir hareket ve hacim oyunudur. 14. yüzyıldan bu yana oynatıldığı bilinmektedir. Bu oyunun baş kahramanı "İbiş" ve ihtiyardır. İbiş kurnaz ve hazırcevaptır. İhtiyar ise varlıklı bir kişidir.

El kuklacısı, küçük bir sahnenin ardından iki eliyle kuklaları karşılıklı konuşturur, oynatır. İpli kuklada ise sahnenin üstünden iplerle kuklaları hareket ettirir. Sahnenin üstünde kukla köprüsü denilen bir yerde vardır kuklacı buraya çıkarak kendisi gözükmeden kuklasını oynatır. Sözlü veya sözsüz kukla olabilir. Eğer kukla oyunu sözlüyse perdenin arkasında seslendirilir.
Bir dönem kuklalar politik amaçlı kullanılmıştır. Ayrıca Hristiyan kiliselerinde dini konular kuklalar oynatılarak insanlara anlatılmaya çalışılmıştır. 

Türkiye'de ipli kukla, el kuklası, araba kuklası, iskemle kuklası, yer kuklası, ayak kuklası, baş kuklası gibi türlerle bilinen kukla sanatı 19. yüzyıl sonlarında önemini kaybetmeye başlamıştır. Cumhuriyet döneminde sınırlı sayıda sanatçı yaşatmaya çalışmıştır. Türkiye'de en çok bilinen Karagöz ve Hacivat kuklaları gölge oyunu kategorisinde yer alır.

## Kukla türleri
* Su kuklası
* Dijital kuklacılık
* Temsili kukla
* El kuklası
* Gölge kuklası
* Dev kukla
* Parmak kuklası
* Eldiven kuklası
* Çorap kuklası

## Ayrıca bakınız
* Kuklacılık
* Kuklacı
* Furry fandom
* Supermarionation
* Oyuncak tiyatrosu
* Kukla tiyatrosu
* Poppet
* Pandomim
* Vantrilokluk
* Bunraku
* Cosplay
* Maskot

## Kaynakça
Koç katımı

**Koç katımı**, hayvan yavrularının, kışın soğuğa ve açlığa dayanıksız oluşlarından dolayı, yavrulama zamanlarının denetim altına alınması amacıyla sürülerden ayrılan erkek hayvanların sürüye geri salındığı zamandır. Bir tür mevsimlik bayram niteliğindedir.Koç katımı genellikle Ekim ile Kasım ayları arasında olur. Gündönümünde (21Haziran) bir köyün bütün koçları sürüden ayrılıp ayrı bir otlakta koçları çobanın gütmesine verilir. Sürülerde ortalama 25-30 koyun için bir koç beslenir.

## Dış bağlantılar
* Koç Katımı