Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri

**Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri** (), Azerbaycan'ı karadan, havadan ve denizden gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevli olan askerî kuvvet. Azerbaycan Kara Kuvvetleri, Azerbaycan Hava Kuvvetleri, Azerbaycan Hava Savunma Kuvvetleri ve Azerbaycan Deniz Kuvvetlerinin askerî birliklerinden oluşmaktadır.

Diğer silahlı birlikler arasında Azerbaycan Cumhuriyeti İç Birlikleri, Azerbaycan Ulusal Muhafızları, Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Sınır Hizmeti, Cumhurbaşkanlığı Güvenlik Servisi, Devlet Özel İletişim ve Bilgi Güvenliği Servisi ve Stratejik Tesislerin Korunması Devlet Ajansı bulunmaktadır.

## Bütçe
2009 yılında ordunun bütçesi yaklaşık 2,46 milyar dolardı, yine de Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsüne göre aynı yıl bu bütçenin yaklaşık 1,46 milyar doları harcandı.

Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin 2025 yılı bütçesi 5 milyar dolar olarak belirlenmiştir.

## Tarihi

28 Mayıs 1918'de kabul edilen Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin istiklal beyannamesinde geçen; Azerbaycan kendini dış saldırılara karşı savunmak ve iç düşman kuvvetlerini etkisiz hale getirmek için nizami orduya sahip olmalı, kendisinin silahlı kuvvetlerini oluşturmalıdır. Çünkü bağımsız ordusu olmayan devletin ulusal devletçiliği hep yabancıların tehlikesi altında yaşamaya mahkûmdur. Bu zorunlulukla ilgili 28 mayıs 1918'de oluşturulan ilk kabinede Azerbaycan hükûmetinin Savunma Bakanı görevine general Hüsrev Bey Sultanov atandı. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin ordu yapılanması hakkında tedbirler planına uygun olarak 1919 yılı Kasım ayının 1'ine kadar ordunun en önemli yapısal birimleri ve bölümleri oluşturuldu. Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kurulduğu ilk dönemlerde onun askeri kuvvetleri 600 kişilik gönüllü askerlerden ibaretti. Hükûmet 1918 yılı 19 Haziran gününde ülke topraklarında sıkıyönetim ilan etti. Azerbaycan Özel Kolordusu Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Bakanlar Konseyi 26 Haziran 1918 tarihli kararı ile Çarlık Rusyası döneminde "Vahşi tümen" ("Dikay / diviziy Kayıt") denen eski Tatar süvari alayının askerlerinden şekillendirilmiştir. 11 Temmuz hükûmet emri ile askeri seferberlik ilan edildi. Azerbaycan Cumhuriyeti 1894-1899 yılları arasında doğmuş bütün Müslüman vatandaşları orduya çağırdı. Korgeneral Aliağa Şıhlinski, kolordu komutanı olarak görevine devam etti.

1920 yılında Azerbaycan Sovyet Rusya'sı tarafından işgal edildikten sonra Azerbaycan'ın Askeri Bakanlığı resmen iptal edilerek, bu fonksiyon Azerbaycan Asker ve Donanma İşleri Halk Komiserliği adını almış ve Cengiz Yıldırım bu göreve atanmıştır. Bu süreçte Azerbaycan ordusunun 21 Generalinden 15'i Bolşevikler tarafından öldürülmüştü. Azerbaycan'ın bağımsızlığını tekrar kazanmasından sonra, 1991 yılının Eylül ayında Sovyet Rusya'nın kararı ile, 9 Ekim'de Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'nin kurulması kabul edildi.

1992 yılının Ocak ayında Azerbaycan Ordusu, ilk işlemini gerçekleştirdi. Şuşa şehri yakınlarındaki Daşaltı kentini ele geçirmek amacıyla gerçekleştirilen Daşaltı işlemi başarısızlıkla sonuçlandı. Yazın 1992 Azerbaycan Savunma Bakanlığı'nın komuta heyeti yönetimi altında çıkarma birlikleri oluşturuldu. Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 1992 18 Eylül tarihli emri ile 9 Ekim Azerbaycan Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri günü ilan edildi. Fakat, 22 Mayıs 1998 tarihli Cumhurbaşkanı emri ile ilgili kararname yürürlükten düşürülerek 26 Haziran tarihi Silahlı Kuvvetler günü ilan edilmiştir. 1997 yılının Ocak ayında Azerbaycan barış kuvvetleri oluşturulmuştu.

Azerbaycan ordusunun tarihinde en büyük silah anlaşması ise 2012 yılında gerçekleşti. Aynı yılın Şubat ayında İsrail'in Israeli Aerospace Industries (İAİ) adlı büyük askeri sanayi şirketi Azerbaycan'a insansız istihbarat uçaklarının en yeni versiyonlarının ve en modern hava savunma Sistemlerinin satılmasına dair 1.6 milyar dolarlık anlaşma yapıldı. İsrail askeri uzmanlarının büyük kısmı Azerbaycanlı meslektaşlarına yeni silah sistemleri ile çalışmayı öğretmek için Bakü'ye gönderildi. Yeni anlaşmaya göre İsrail'den düşman hedeflerine net füze fırlatabilen insansız istihbarat uçakları "Heron" ların alınması, ayrıca hava ve füze saldırısından güvenli koruma sağlayan HHM sistemlerinin alınması kararlaştırıldı. Bu HHM sistemleri Azerbaycan topraklarını balistik füze darbelerinden savunmaya yardımcı olacaktır.

2008-2012 yıllarında devlet bütçesinden ülkenin savunma gücünün artırılması ve silahlı kuvvetlerin maddi ve teknik yenilenmesini sağlanması amacıyla 12 milyar ABD doları ayrılmıştır. Azerbaycan savunma sektörüne devlet bütçesinden ayırdı hacme göre Güney Kafkasya ve Orta Asya ülkelerini 4 defaya yakın katlayabilir. Bu dönemde silah ve askeri tekniklerin satın alınmasına dair Ukrayna, Rusya, Belarus, Türkiye, İsrail, Güney Afrika, Sırbistan, Avusturya vb., Askeri ürünlerin üretimine dair Ukrayna, Belarus, Türkiye, Güney Afrika, Polonya, Ürdün gibi ülkelerle anlaşmalar imzalandı.

## Eğitim
Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinde kurmay subay yetiştiren ana eğitim kurumu Azerbaycan Ulusal Savunma Üniversitesi'dir. Üniversite bünyesindeki Haydar Aliyev Askerî Lisesi ve Cemşid Nahçivanski Askerî Lisesi, Bakü Askerî Koleji ve Nahçıvan Askeri Koleji lisans öncesi eğitim, Haydar Aliyev adına Askerî Enstitü ise lisans eğitimi vermektedir. Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Askeri Akademisi, Azerbaycan Yüksek Askerî Denizcilik Okulu, Azerbaycan Yüksek Askerî Havacılık Okulu, Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Sınır Hizmetleri Akademisi, Askerî İç Birlikler Enstitüsü, Haydar Aliyev Devlet Güvenlik Servisi Akademisi, Azerbaycan Acil Durumlar Bakanlığı Akademisi, Askerî Bilimsel Araştırma Enstitüsü, Polis Akademisi de askeri eğitimde katkı sağlamakdadırlar. 

Askerî Yönetim Enstitüsü, kurmay subay, yönetim akademisyeni, müşterek yönetim, stratejik araştırma ve devlet savunma yönetimi ile kıdemli astsubay gibi alanlarda yüksek lisans programları sunmaktadır. Askeri Bilimsel Araştırma Enstitüsü doktora eğitimi vermektedir. Azerbaycan Ordusu Eğitim ve Öğretim Merkezi, Azerbaycan Ordusu için gerekli alanlarda ve uzmanlıklarda personel eğitimi vererek yedek subay, astsubay ve çavuş eğitim kursları düzenlemektedir.

Azerbaycan Tıp Üniversitesi Askeri Tıp Fakültesi, 2022 yılından beri Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde faaliyet göstermekte olup askeri doktor ve askeri sağlık personeli yetiştirmektedir.

## Personel Silahları
* Zafer Azerbaycan yapımı hafif makineli silah
* Zafer-K Azerbaycan yapımı hafif makineli silah
* İnam Azerbaycan yapımı hafif makineli silah
* MP5 hafif makineli silah
* AKS-74U saldırı tüfeği
* Xəzri Azerbaycan yapımı saldırı tüfeği
* IMI Tavor TAR-21 saldırı tüfeği
* M4 Karabina saldırı tüfeği
* AK-47 saldırı tüfeği
* AKS-47 saldırı tüfeği
* AK-74 saldırı tüfeği
* AKS-74 saldırı tüfeği
* AKM-47 saldırı tüfeği
* AKM-74 saldırı tüfeği
* G3A3 savaş tüfeği
* PK makineli tüfeği
* M60 makineli tüfeği
* NSV makineli tüfeği
* Remington 700 Keskin nişancı tüfeği
* Dragunov SVD 7,62&nbsp;mm Keskin nişancı tüfeği
* OSV-96 12.7&nbsp;mm Keskin nişanci tüfeği
* NTW-20 14.5&nbsp;mm antimaterial Keskin nişanci tüfeği
* İST Istiklal 14,5&nbsp;mm antimaterial Azerbaycan yapımı Keskin nişancı tüfeği (Menzili 3000M, 2000M-de insan eli büyüklükte hedefi vurabilir.)
* Mübariz 12.7&nbsp;mm Keskin nişanci tüfeği
* Yırtıcı 7.62&nbsp;mm Keskin nişanci tüfeği
* Yalguzag 7.62&nbsp;mm Keskin nişanci tüfeği
* Vashag 8.6&nbsp;mm Keskin nişanci tüfeği
* RPG-7 "Qaya" Roketatar
* RPG-26 Roketatar

## Kara Kuvvetleri
### Ana Muharebe Tankları
* T-90 MBT x 200 (T-90S/Rusya'dan alınıyor)
* T-72 MBT x 400 modernize edilmiş.
### Zırhlı Muharebe Aracı
* BMP-1 Piyade Muharebe Aracı x 42(Sınır muhafızları tarafından kullanılıyor)
* BMP-2 Piyade Muharebe Aracı x 240
* BMP-3 Piyade Muharebe Aracı x 100
* BRDM-2 Piyade Muharebe-Keşfiyyat Aracı x 30
* BTR-3 Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 3
* BTR-60 Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 30
* BTR-70 Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 240
* BTR-80 Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 210
* BTR-80A Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 180
* BTR-82A Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 100
* Matador MRAP x 110 (Lisans üretimi)
* Marauder MRAP x 110 (Lisans üretimi)
* Otokar Akrep Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 100
* Otokar ATM Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 100
* Otokar Kobra Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 150

### Çok Namlulu Roketatarlar
* BM-21 Grad 122mm MLRS - 126
* LYNX (MRL) 140mm MLRS - 60
* BM-30 Smerç 9A52 300-mm MLRS - 30
* M-63 Plamen "RAK-12" 128mm MLRS - 12
* LAR-160 MLRS - 50
* EXTRA 300mm MLRS - 35
* 107mm Anadolu ÇNRS - 96 (Roketsan ile ortak üretilecek)
* 122mm Sakarya T-122 - 48 (Roketsan ile ortak üretilecek)
* RM-70 Vampire 122mm - 48
* "Polonez" 301&nbsp;mm MLRS

### Balistik Füzeler
* OTR-21 Tochka-U
* T-300 Kasırga
* LORA

### Kundağı Motorlu Obüsler
* 2S1 (Gvozdika) 122&nbsp;mm Kundağı Motorlu 122mm Obüs - 136
* 2S3 (Akasiya) 152&nbsp;mm Kundağı Motorlu 152mm Obüs - 72
* 2S7 (Pion) 203&nbsp;mm Kundağı Motorlu 204mm Obüs - 45
* 2S9 (Nona-S) 120&nbsp;mm Kundağı Motorlu 120mm - 48
* (Atmos) Kundağı Motorlu Obüs - 15
* (Cardom) Kundağı Motorlu Obüs - 40
* 2S31 “Vena” 120&nbsp;mm Kundağı Motorlu - 100
* DANA 152mm Kundağı Motorlu Obüs - 72
*2S19 Msta 152mm Kundağı Motorlu Obüs-50

### Havan Topu ve Obüsler
* M-46 130&nbsp;mm Sahra topu x 90
* D-44 85&nbsp;mm - 100
* D-30 122&nbsp;mm Obüs - 182
* D-20 152&nbsp;mm Obüs - 34
* 2A36 152&nbsp;mm Top - 54
* MT-12 "Rapira" 100mm Yivsiz Antitank Topu - 73
* 82&nbsp;mm M5 Azerbaycan yapımı - 240

## Deniz Kuvvetleri
* Personel: 5.000
* Gemiler
** Osa sınıfı hücumbot x 2
** Stenka sınıfı karakol teknesi x 5
** Sonya sınıfı mayın tarama gemisi x 2
** Yevgenya sınıfı mayın tarama gemisi x 5
** Çıkarma gemisi x 6
** Çıkarma kotrası x 2
** Özel amaçlı gemisi x 1
** Özel amaçlı kotra x 1
** AB-25 karakol kotrası (2000'de Türkiye'den) x 1
** Point karakol kotrası (2003'te ABD'den) x ?
** Küçük karakol kotrası (2001'de ABD'den) x 2
** Küçük karakol kotrası (2001-2005'te Türkiye'den) x 30

## Hava Kuvvetleri

## Galeri


Dosya:Day of the Armed Forces of Azerbaijan 2011.jpg|Azerbaycan pilotlarının uçuşu
Dosya:Azerbaijani soldiers in Iraq 11.jpg|Irak'taki Azerbaycan Askerleri
Dosya:Day of the Armed Forces of Azerbaijan 2011 (2).jpg|Azerbaycan Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri günü geçit töreni
Dosya:Parad 878.jpg
Dosya:02252 8parad.jpg
Dosya:OTR-21 Tochka, Day of the Armed Forces of Azerbaijan 2011.jpg
Dosya:0parad 833.jpg
Dosya:02252 Баку.jpg
Dosya:02252 парад.jpg
Dosya:Azerbaijan Armed Forces.jpg|Azerbaycan Cumhuriyet Bayramı geçit töreninde Azerbaycan askerleri 


Stamps of Azerbaijan, 2013-1111.jpg|Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin 95. yıldönümü. 2013- yılı
Stamp of Azerbaijan - 2020 - Colnect 1025670 - Victory Parade Celebrating End of Karabakh War.jpeg|2020 Bakü Zafer Geçidi
Stamp of Azerbaijan - 2020 - Colnect 1025672 - Victory Parade Celebrating End of Karabakh War.jpeg|2020 Bakü Zafer Geçidi
Stamp of Azerbaijan - 2020 - Colnect 1025669 - Victory Parade Celebrating End of Karabakh War.jpeg|Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin 95. yıldönümü. 2013 yılı
Stamp of Azerbaijan - 2020 - Colnect 1025671 - Victory Parade Celebrating End of Karabakh War.jpeg|2020 Bakü Zafer Geçidi
Stamp of Azerbaijan - 2020 - Colnect 1025673 - Victory Parade Celebrating End of Karabakh War.jpeg|2020 Bakü Zafer Geçidi
Stamp of Azerbaijan - 2020 - Colnect 1025674 - Victory Parade Celebrating End of Karabakh War.jpeg|2020 Bakü Zafer Geçidi
Stamp of Azerbaijan - 2020 - Colnect 1029545 - Soldiers Marching.jpeg|Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Yardım Fonuna Destek. 2020 yılı




## Ayrıca bakınız
* Azerbaycan'ın katıldığı savaşlar listesi
* Savunma Sanayii Bakanlığı (Azerbaycan)
* Savunma Bakanlığı (Azerbaycan)
* Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı
* Azerbaycan'ın askerî rütbeleri
* Azerbaycan Silahlı Kuvvetler Günü
* Azerbaycan Barışgücü Kuvvetleri
* Azerbaycan Silahlı Kuvvetler Günü
## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 26.06.2018 Azərbaycan Silahlı Qüvvələrin 100 illiyi münasibətilə keçirilən hərbi parad