Babek (rayon)

**Babek Rayonu** (Azerice: Babək Rayonu), Azerbaycan'da, Nahçıvan Özerk Cumhuriyetinde rayon. İdarî merkezi Babek kasabasıdır. 1978 yılında kurulmuştur. Adını Azerilerin millî kahramanlarından Babek'ten almıştır. İran ve Ermenistan ile sınırı mevcuttur. Rayon, 1 kasaba ve 39 köye sahiptir. Rayon bünyesindeki en yüksek dağ 2475 m. rakımı olan Buzkov Dağıdır (Azerice: Buzqov dağı). Babek rayonunda çok sayıda tarihi anıt vardır.

## Tarihçe
Babek ilçesi 1978 yılında düzenlendi. İlçenin merkezi Nahçıvan şehrinin 10&nbsp;km güneydoğusunda bulunan Tazeken'e taşınmış ve buraya Babek yerleşimi adı verilmiştir. Babek 2020 yılından bu yana şehir statüsünü almıştır.

Babek bölgesi toprakları tarihi ve arkeolojik eserler açısından zengindir. Buranın doğal coğrafi konumu, tarım ve hayvancılıkla uğraşan tayfaların bölgeye yerleşmeleri ve uzun süreli yaşamaları için gerekli koşulları yaratmıştır. Babek bölgesi topraklarında Kültepe I ve Kültepe II gibi dünya standartlarında anıtlar bulunmaktadır. İlçe merkezinin 4&nbsp;km güneybatısında Araz nehri kıyısında bulunan askeri sur tipi Abbasabad kalesi, 1809-1810 yıllarında Fransız askeri uzmanlarının projesine göre inşa edilmiştir. Kalenin etrafı hendekle çevrilidir ve birçok kez savaş alanına dönüşmüştür. Araz baraj gölü inşa edildiğinde kalenin kalıntıları sular altında kaldı

Ayrıca bölge topraklarında Eneolitik, bronz, demir ve antik dönemlere ait bilimsel öneme sahip arkeolojik anıtlar, antik Düzdağ madeni, Orta Çağ'dan kalma yerleşimler, nekropoller, maddi kültür kalıntıları ve onlarca diğer arkeolojik, tarihi, mimari anıtlar, zengin malzemeler keşfedilmiş ve incelenmiştir. Son yıllarda bölgenin Çeşemebasar köyünde "Haydar" camisi, Gahab, Zeyneddin, Sirab köyleri, Nehrem, Jahri yerleşimleri ve Babek şehrinde ise mimari açıdan güzel camiler inşa edildi. İlçe merkezinde Babek heykeli, şehitler anıtı kompleksi, Nehram'da şehitler anıtı kompleksi, Çeşemebasar'da Şehitler pınarı ve Tumbul'da İkinci Dünya Savaşı katılımcılarına yönelik anıt anıt dikildi.

## Ermenistan'ın işgali sonucu yıkılan anıtlar
Ermenistan-Azerbaycan, Dağlık Karabağ ihtilafına bağlı olarak 1990-1991 yıllarında Ermeni işgalcilerin Babek bölgesinin Yukhari Buzgov ve Garmachatag köylerine saldırısı sırasında buradaki kültür kurumları büyük zarar görmüş, binaları yıkılmış, kütüphane fonları tahrip edilmiştir. yok edildi ve yakıldı. Yukhari Buzgov'daki kütüphane binası, Ashaghi Buzgov'daki kültür evi, Garmachatag köyündeki kulüp ve kütüphane binaları yıkıldı. Aynı zamanda bu köylerdeki nüfusa ait konutlar ve kamu binaları da top atışlarıyla yakıldı ve tahrip edildi.

## Coğrafya
### Relyefi
İlçenin röylefi kuzey ve doğuda kısmen dağlık alanlardan oluşmaktadır. Böylece kuzey kısmı Düzdağ (Anabad Gedik ilçesi, 2081 m) ve Darelayaz sırtları (Buzgov ilçesi, 2475 m), Kızılboğaz dağlarından (Kızılboğaz ilçesi, 1179 m) oluşur. Doğu kısmı Zengezur sıradağlarından ayrılan dal ve şeritlerden (Nahajir köyü, 1807 m) oluşmaktadır. Gülistan ovası (Nohuddağ, 1677 m) güney bölgede yer almaktadır. Bölgenin batı kısmı Nahçıvan ovasıdır. Eğimli ovalar orta kesimde, güney ve güneybatı bölgelerde yaygındır. Bunlar Nahçıvan ovası, Büyükdüz ve Gülistan ovalarıdır.

### Jeolojik yapı
Ovalarda antropojenik kayaçlar, dağlık bölgelerde ise esas olarak nkojenik kayaçlar yaygındır.

### Nehirler ve su kütleleri
Başlıca nehirleri Araz, Jahrichay, Sirabchay, Gahabchay'dır. Jahri Nehri'nin kaynağı Deraleaz sıradağlarında (2320 m) yer almaktadır. Sirab, Gahab ve Nahçıvançay'ın sol kollarıdır. Bu nehirler çoğunlukla yağmur ve yeraltı sularıyla beslenir. Maden kaynakları (Sirab, Vaikhir, Gahab) bakımından zengindir.

### Manzaralar ve biyolojik çeşitlilik
Kuzey bölgelerde gri ve çimen grisi, dağ kestanesi toprakları yaygındır. İklim güney bölgelerde soğuk yarı çöl ve kuru çöl, yazları kurak, kuzey bölgelerde soğuk ve kurak yaz iklimidir. Bölgede yazlar sıcak, kışlar soğuk geçer. Burada çöl, yarı çöl, dağ-kserofit, dağ-bozkır, çalı, çalı-çayır ve subasar-çayır, su-bataklık, petrofil (kaya-düşme) türleri gelişmiştir. Bölgenin bitki örtüsünde İran kuşkonmazı, Isayev frenk soğanı, Garyagin frenk soğanı, suda ıslatılmış gürgen, Alabazak allakhruza, pont alıç, çok parçalı bibersteinia, çıplak dorema, yumurta şeklindeki yılanın gölgesi vb. yer alır. nadir ve endemik bitkiler yaygındır. Bölgenin faunasının karakteristik hayvanları arasında İran leoparı, Avrasya vaşak, yaban kedisi, kurt, çakal, tilki, porsuk, taş sincap, bezoar keçisi, Asya muflon, yaban domuzu, gri tavşan, beyaz kirpi, Hint keskin nişancı, kahverengi ötleğen, baykuş yer alır., bataklık baykuşu., sığırcık, çöl örümcekkuşu, keklik, dovdak, irili ufaklı kaya sittası, bezgak, dağ vaşağı, talxha, suilana, siyah ve sarı akrepler, bevs, Araz nehrinin birleştiği rezervuarda birçok balık türü. orta dağlık alanlar vb. içerir.

### Jeolojik doğa anıtları
Gachag Ağababa mağarası Gahab köyünün yakınında, Salakhana karst mağarası ise Kazan platosunun batı eteklerinde yer almaktadır. Salakhana mağarasında 1000 koyun beslemek mümkündür. Nehrem yerleşimi yakınında, yerleşim vadisinden 1.230 m yükseklikte, toplam 180 m² alana sahip Nehrem mağarası ("Köy vadisinin Kühulu"), 350 m² toplam alana sahip Daşgala mağarası bulunmaktadır. Taşgala Dağı'nın güney yamaçlarında, Sirab Köyü yakınında, deniz seviyesinden 1.480 m yükseklikte. Dashgala mağarası dolomit kireçtaşından oluşmuştur. Kahriz bölgede yaygındır. Burada 80'e yakın kahriz var. Kahriz, yeraltı suyunu toplayıp yüzeye çıkarmak için eğimli bir drenajdan oluşan bir yeraltı hidroteknik sistemidir. Nahçıvan'da yayılan efsaneye göre Nuh Peygamber'in gemisi Gilançay'ın yukarısındaki Gamigaya'ya demir atmıştır. Efsaneye göre geminin kalıntıları hala burada, Ayı Çukuru denilen yerde bulunmaktadır. Bir başka efsaneye göre ise Nuh ve eşinin mezarı buradadır. "Nuhdaban" adı verilen antik köy, Nahajir ("Nuhajir") dağı ve köyünün kalıntıları bulunmaktadır.

### Arkeolojik anıtlar
Nahçıvan kenti yakınlarındaki Yukarı Uzunoba köyündeki Tunç Çağı Kultepa anıtı, Kızılburun nekropolü yakınında, Orta Çağ'dan kalma Gizilveng manastırı, Nahçıvan kenti yakınında, Tunç Çağı'na ait Çalhangala kalesi, Karagala köyü yakınında, yerleşim Bronz ve Erken Demir Çağlarına ait Karagala'nın, Orta Çağ'dan kalma Karagala nekropolü, Buzgov köyü yakınlarında Vaikhir köyü yakınlarında, M.e 2. bin yıla ait Buzgov nekropolü. II. binyılın Vaikhir nekropolü Gavurgala'da bulunmaktadır.

### Tarihi ve kültürel anıtlar
Nehram kasabasında türbe, cami, tekya vb. Büyük bir yardımcı bina kompleksi var - Nehram imamzade. Efsaneye göre Şiielerin yedinci imamı Musa el-Kazım'ın oğlu Seyid Aqil buraya defnedilmiştir. Jahri kasabasının yakınında Işıklar yerleşimi (III-XVIII yüzyıllar), Nahçıvan şehri yakınında, Araz kıyısında, askeri sur tipi Abbasabad kalesi, Şikhmahmud köyünün yakınında, antik bir Şikhmahmud nekropolü bulunmaktadır.

## Yerel medya
İlçede Babak Kaymakamlığı'nın yayın organı olan "Şərqin səhəri" gazetesi 1979 yılından itibaren yayınlanmaktadır. Azerbaycan Cumhuriyeti'nin resmi gazeteleri olan "Azerbaycan", "Xalq gazeti", "Respublika", "Yeni Azerbaycan" gazeteleri ve diğer günlük süreli yayınlar, "İki sahil", "Eksperss", "Zaman" ve diğer gazeteler, Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nde yayınlanan "Şərq Qapısı" gazetesi abonelere ulaştırılarak dağıtılmaktadır. Ayrıca AzTV, Lider TV, Space TV, Kanal-35 televizyonu, "Nahçıvan'ın Sesi" radyosu, Türkiye Cumhuriyeti'nin TRT 1 kanalı ve "TRT-FM" radyosu ile Rusya'nın ORT kanalı televizyon ve radyo kanalları yayınlanmaktadır. bölgede.

## Ekonomi
Babek ilçesinde elektrik şebekesi, yol bakım ve işletme alanı, haberleşme dairesi, günlük 25 bin tuğla üretim kapasiteli Tuğla fabrikası, Sirab maden suyu fabrikası, Cephe kiremit fabrikası, Sharab-2 Üzüm İşleme Anonim Şirketi gibi devlet işletmeleri bulunmaktadır. Şirketin Goshadiza, Hajivar ve Jahri değirmenleri faaliyet gösteriyor. Değirmenler özel işletmelerdir. Ayrıca bölgede özel şekerciler, pastaneler, pastaneler ve maden suyu dükkanları da bulunmaktadır. Babek bölgesinin ekonomisinde işleme ve sanayi işletmeleri, sofra tuzu, maden suyu ve inşaat malzemeleri üretimi, tahıl yetiştiriciliği, bağcılık, meyvecilik, bahçecilik, sebzecilik ve şeker pancarı önemli yer tutmaktadır. Burada özel işletmeler kuruldu. Tarım reformları yapıldı, bölge halkına 10.326,6 hektar arazi dağıtıldı ve nüfusa arazi payları verildi. Bölgenin temel ekonomik faaliyeti tarımdır

## Dış bağlantılar
* Babək rayon İcra Hakimiyyəti Rəsmi sayti
* Babek rayonu
## Kaynakça