Proceratosaurus

***Proceratosaurus***, İngiltere'nin Orta Jura (Batoniyen) döneminden küçük boyutlu etçil teropod dinozor cinsidir. Cins adı *Proceratosaurus*, kafatası tepesinin kısmen korunmuş kısmı yüzeysel olarak *[[Ceratosaurus]]*'un küçük tepesine benzediği için, başlangıçta *Ceratosaurus*'un atası olduğunun düşünülmesinden kaynaklanır. Ancak şimdi, özellikle Proceratosauridae familyasının bir üyesi ve Tyrannosauroidea kladının bilinen en eski üyeleri arasında bir coelurosaur olarak tanımlanır.

Tip örneği Londra Doğa Tarihi Müzesi'nde tutulmaktadır ve 1910'da Minchinhampton yakınlarındaki Büyük Oolit Grubu'nun oolitli kireçtaşı rezervi için kazı yapılırken bulunmuştur.

## Keşif tarihi

1910'da İngiliz paleontolog Arthur Smith Woodward, bir süre önce F. Lewis Bradley tarafından İngiltere, Gloucestershire, Cotswolds'da bir kasaba olan Minchinhampton'daki bir rezerv kazısı sırasında keşfedilen eksik bir teropod kafatasını bildirdi. Bradley kafatasını sol yanı görünecek şekilde hazırlamış ve şu anda **NHM R 4860** örneği olarak kataloglanan ve Londra Doğa Tarihi Müzesi'nde bulunan örneği Londra Jeoloji Topluluğu'na sunmuştur. Kafatasının üst kısmı kayayı aşındıran bir çatlak nedeniyle kayıp ve kısmen kalsit ile doluydu. Woodward, kafatasını, keşfinin onuruna yeni bir *[[Megalosaurus]]* türünün (1824 yılında adlandırılan bir cins), *M. bradleyi*'nin holotip örneği yaptı. Keşfedildiği zaman, muhtemelen *[[Compsognathus]]* ve *[[Archaeopteryx]]*'in ezilmiş ve tanımlanması zor kafatasları dışında, Avrupa'dan bilinen en eksiksiz teropod kafataslarından biriydi.

1923'te Alman paleontolog Friedrich von Huene, türü Jura cinsi *[[Ceratosaurus]]*'un atası olduğunu varsayarak yeni bir cins olan *Proceratosaurus*'a taşıdı, ancak ad sadece bir şematik olarak kullanıldığından, bir geçersiz ad (*[[nomen nudum]]*) olarak kaldı. Üç yıl sonra, 1926'da yayımlanan iki makalesinde, cinsin tanısını sağlayarak adı doğruladı. Avrupa'daki en iyi korunmuş teropod kafataslarından biri ve dünya çapında en iyi korunmuş Orta Jura teropod kafataslarından biri olarak kalırken, o zamandan beri çok az bilimsel ilgi gördü ve esas olarak teropod anatomisi ve evriminin genel yönleriyle ilgili çalışmalarda kendinden bahsedildi. Holotip kafatası, Teksas Üniversitesinde yapılan bilgisayarlı tomografi taramasından bu yana, kafatasının, çenenin ve dişlerin ek ayrıntılarını ortaya çıkarmak için daha mekanik olarak hazırlandı ve 2010 yılında Alman paleontolog Oliver Rauhut ve meslektaşları tarafından yeniden tanımlandı.

## Sınıflandırma

Başlangıçta *Proceratosaurus*'u inceleyen Arthur Smith Woodward, aynı sayıda (4) premaksiller dişe sahip olması nedeniyle onu bir *Megalosaurus* türü olarak tanımlamıştır. 1930'larda Friedrich von Huene tarafından yapılan daha sonraki bir çalışma, *Ceratosaurus* ile daha yakın bir akrabalık önerdi ve Huene, her iki dinozorun da Coelurosauria grubunun üyelerini temsil ettiğini düşündü.

1980'lerin sonlarına doğru *Ceratosaurus*'un bir coelurosaur değil, farklı bir evrimsel soydan bir teropod (ceratosaur) olduğu bulunduktan sonra, *Proceratosaurus*'un sınıflandırması yeniden gözden geçirildi. Gregory S. Paul, yine esas olarak burun üzerindeki tepe nedeniyle *[[Onitholestes]]*'in yakın bir akrabası olduğunu öne sürdü (*Ornitholestes*'in bir burun tepesi taşıdığı düşüncesi daha sonra çürütüldü). Paul, hem *Proceratosaurus* hem de *Ornitholestes*'in ne ceratosaur ne de coelurosaur olduğunu, bunun yerine ilkel allosauroid olduğunu düşündü. Ayrıca Paul, çok daha büyük dinozor *[[Piveteausaurus]]*'un *Proceratosaurus* ile aynı cins olduğunu düşündü ve *Piveteausaurus*'u genç sinonim yaptı. Bununla birlikte, ikisi arasında örtüşen hiçbir kemik, fosillerinin etrafındaki kayadan henüz ortaya çıkmamıştı ve gelecekteki araştırmalar, bunların gerçekten farklı cinsler olduğunu gösterdi.

21. yüzyılın başlarında yapılan birkaç filogenetik çalışma sonunda *Proceratosaurus*'un (ve *Ornitholestes*'in) bir coelurosaur olduğunu ve ceratosauridler ve allosauroidlerle uzak akraba olduğunu bulundu ancak 2000 yılında yayımlanan bir makale *Proceratosaurus*'u destekleyici kanıtlar sunmadan bir ceratosaurid olarak kabul etti. 2004 yılında Thomas R. Holtz Jr. tarafından yapılan filogenetik analizler de *Proceratosaurus*'u coelurosaurlar arasına yerleştirdi, ancak yalnızca zayıf kanıtlarla ve yine *Ornitholestes* ile (aynı biçimde zayıf bir şekilde desteklendi) yakın bir akrabalık buldu.

*Proceratosaurus* ve akrabalarının ilk büyük yeniden değerlendirmesi 2010 yılında Oliver Rauhut ve meslektaşları tarafından yayımlandı. Çalışmaları, *Proceratosaurus*'un aslında bir coelurosaur olduğu ve ayrıca Geç Kretase'deki dev tyrannosauridlere giden soyun bir üyesi olan bir tyrannosauroid olduğu sonucuna vardı. Ayrıca, *Proceratosaurus*'un Çinli tyrannosauroid *[[Guanlong]]*'un en yakın akrabası olduğunu buldular ve *Proceratosaurus*'a *Tyrannosaurus*, *[[Allosaurus]]*, *[[Compsognathus]]*, *[[Coelurus]]*, *[[Ornithomimus]]* veya *[[Deinonychus]]*'tan daha yakın akraba olan tüm teropodlar olarak tanımlanan Proceratosauridae familyasını önerdiler.

Aşağıda Loewen ve meslektaşlarına (2013) ait bir kladogram bulunmaktadır:

## Paleobiyoloji

*Proceratosaurus*, bir görüntüleme organı olarak kullanılmış olabilecek, ancak muhtemelen ısırma sırasında kafatasındaki bükülme gerilimini azaltan bir burun tepesine sahipti. Bu, *Proceratosaurus*'un av avlamak için bir delme-çekme izlemi kullandığını gösterebilir. Bununla birlikte *Proceratosaurus,* muhtemelen büyük hayvan avcısı değildi, kemik kıran dişlerden ve tyrannosauridlerin son derece güçlü çene gücünden yoksundu. Bunun yerine, genellikle temel coelurosaurlarda ve temel tyrannosauroidlerde bulunan uzun bir kafatasına sahipti.

## Paleoçevre
Oxfordshire'daki kabaca eşit yaşlı Taynton Kireçtaşı Oluşumu'ndan gelen bitki örneklerine göre bölge muhtemelen mevsimsel olarak kuru bir kıyı ortamını temsil eden, araucarian ve cheirolepidiacean kozalaklı bitkilerinin yanı sıra Bennettitales ve *[[Pelourdea]]*nın hakimiyetindedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* 
* Sketchfab'de holotip kafatasının 3 boyutlu taraması