Latince deyişler listesi (F-O)

Bu sayfa yalın bir şekilde yaygın kullanılan veya zaman içinde önemli bir konuma getirilmiş Latince deyişlerin ("*veni, vidi, vici*") listesidir. Bu deyişlerden bir kısmı Yunanca deyişlerin Latince çevirileridir, bunun en büyük nedeni Yunancanın Antik Roma'da retorik ve edebiyat gelişmeden çok önceleri retorik ve edebiyat açısından gelişmiş olmasıdır.

Bu listede F harfinden O harfine kadarki Latince deyişler vardır. Ana liste için Latince deyişler listesine bakınız. Ayrıca diğer harflerle başlayan deyişler için de Latince deyişler listesi (A-E) ve Latince deyişler listesi (P-Z)'ye bakabilirsiniz.




## F

**Faber est suae quisque fortunae**
Herkes kendi kaderini yazar. (Appius Cladius Caecus)

**Fabricando fit faber**
Pratik mükemmelleştirir.

**Facilius est multa facere quam diu**
Birçok şey yapmak hayat boyu sadece bir şey yapmaktan daha kolaydır.

**Facito aliquid operis, ut semper te diabolus inveniat occupatum**
Hep çalışın ki şeytan geldiğinde sizi meşgul görsün. (Aziz Hieronymus)

**Fac simile**
Benzer bir şey yap. (*Faks* sözcüğü buradan türemiştir)

**Felix culpa**
Mutlu hata

**Felix qui potuit rerum cognoscere causas**
"Şey"lerin derinliklerine inebilenlere (nedenleri anlayabilene) ne mutlu! (Vergilius)

**Fere libenter homines id quod volunt credunt**
Kural olarak, insan olmasını umduğu şeye inanır.

**Festina lente !**
Yavaşça acele et!

**[[Fiat lux]] !**
Işık olsun! (Dünyanın yaratılması sırasındaki ilahi emir)

**Fide, sed cui vide**
Güven, ancak önlemini de al. 

**Finis coronat opus**
Sonuç, araçları meşru kılar. (Başarı için her yol mubahtır gibi)

**[[Finis vitae sed non amoris]]**
Can tükense de sevgi tükenmez.

**Flagrante delicto**
Suçüstü

**Florebo quocumque ferar**
Taşındığım her yerde çiçek açacağım.

**Fluctuat nec mergitur**
Yalpalar, ama asla batmaz (Paris şehrinin mottosu)

**Fortes fortuna juvat ou Audaces fortuna adiuvat**
Şans ancak cesurlara yardım eder.

**Fortis et liber**
Güçlü ve özgür

**Fraus latet in generalibus**
Genellemeden hata doğar.

## G

**Gladius legis custos**
Kılıç yaşamın koruyucusudur. (Paris Adalet Sarayı'nın girişinde kazılı döviz, silahlı kuvvetlerin hukuk için çalışması gerektiğini anlatır)

**Grammatici certant**
Bilginler kendi aralarında bu konuda anlaşamamışlardır.

**Gutta cavat lapidem non vi, sed sæpe cadendo**
Suyun taşı delmesi gücünden değil sürekliliğindendir.

## H

**[[Habeas corpus]]**
Vücudun senindir (Hukuk yasası)

**Habemus papam**
Bir papamız var

**Habent sua fata libelli**
Kitaplar kendi kaderlerine sahiptir

**Hannibal ante portas ya da Hannibal ad portas**
Hannibal kapıda (Tartışmaya zaman yok, savaşmalı anlamında)

**Hic et nunc**
Burada ve şimdi

**Hic et ubique terrarum**
Burada ve dünyanın her yerinde (Sorbonne dövizi)

**Hic Rhodus, hic salta**
İşte Rodos, atla!

**Hoc signo vinces**
Bu işaret sayesinde galip geleceksin (Milvius Köprüsü Savaşı öncesi I. Konstantin'a iletildiğine inanılan ilahi görünüm)

**Hodie mihi, cras tibi**
Bugün benim, yarın senin için

**Homines quod volunt credunt**
İnsanlar inanmak istediklerine inanırlar.

**Homo homini lupus**
İnsan insanın kurdudur.

**Homo sum, humani nil a me alienum puto**
İnsanım ve insani olan hiçbir şey bana yabancı değildir.

**Hora fugit, stat jus**
Zaman geçer, hukuk kalır.

**Horribile dictu**
Söylemesi korkunç

**Humanius est deridere vitam quam deplorare**
Hayata gülmek hayat için ağlamaktan daha insani bir davranıştır.

## I

**[[İbid]]**
Aynı yerde

**[[İd est]]**
Yani

**Idem**
Aynı şey

**Id est genus hominum**
İşte insan cinsi böyledir (Terentius)

**Ignorantia iuris nocet**
Hukuk bilmemek zarar verir.

**[[Ignorantia legis neminem excusat]]** 
Hukuk bilmemek özür olamaz.

**[[Ignorantia juris non excusat]]**
Kuralları bilmemek özür olamaz.

**Ignoti nulla cupido**
Bilmediğimizi arzulamayız (Ovidius'un dizesi)

**In dubio pro reo**
Şüpheden sanık yararlanır.

**In medio tutissimus ibis**
Orta yol en güvenlisidir (Ovidius)

**In extenso**
Tam içerikle

**In fine**
Sonunda

**In girum imus nocte et consumimur igni**
Gecenin içinde dönüyoruz, ateş bizi yutuyor (Lat. sağdan ve soldan okunuşu aynı)

**In medias res**
Şeylerin ortasından (Edebiyat, film gibi alanlarda anlatıma olayın ortasından başlama tekniği)

**In medio stat virtus**
Erdem ortada durur, uçlarda değildir. (Yedi Bilge Tapınağı'nın kapısında yazılı aşırıya kaçmamayı öğütleyen söz)

**In ovo**
Yumurta içinde, embriyo içinde

**In partibus**
Aslı: "in partibus infidelium" (sadık olmayanların şehrinde)

**In silico**
20. yüzyılda ortaya çıkan terim, bilgisayarla yapılan anlamında. (Zıt: in vivo, in vitro)

**[[İn situ]]**
Aynı yer üzerinde

**In solis sis tibi turba locis**
Issız yerlerde kendin için bir evren ol.

**[[İn vino veritas]]**
Şarabın içinde gerçek vardır (şarap gerçekleri ortaya döktürür)

**[[İn vitro]]**
Deney yapılan ortamda, laboratuvarda.

**[[İn vivo]]**
Canlı içinde, yaşamın içinde

**Incredibile dictu**
Söylemesi inanılmaz

**Increscunt animi, virescit volnere virtus**
Tek bir yara, maneviyatı derinleştirir, erdemleri geliştirir. (Furius Antias, Aulus Gellius, 18, 11,4)

**Inter alia**
Diğer şeylerin yanı sıra/diğer şeylere ilaveten

**[[İnter arma silent leges]]**
Savaş zamanında yasalar sessiz kalır.

**Inter fæces et urinam nascimur**
Dışkı ve sidiğin arasından doğarız (Aziz Augustinus)

**Intra muros**
Sur içi

**Intuitu personae**
İnsana bağlı (sözleşme)

**Inventas vitam iuvat excoluisse per artes**
Bırakın sanat ve bilimle hayatı güzelleştirelim/geliştirelim. (Vergilius, Nobel Madalyası)

**Ipso facto**
Kendiliğinden olan

**Ipsa scientia potestas est**
Bilgi tek başına güçtür (Sir Francis Bacon)

**Ira furor brevis est**
Kızgınlık kısa deliliktir.

**Irritare crabrones **
Eşekarılarını rahatsız etmek

**Is fecit, cui prodest**
Bunu yapan, bundan çıkarı olandır. (Suçluyu bulmak için bundan kimin çıkarı olduğuna bakın)

**I tego arcana dei**
Git, ben tanrının öğretisine sahibim. (*Et in arcadia ego* 'nun anagramı)

**Iunctis viribus**
Birleşmiş güçler tarafından (Birlikten güç doğar)

**Iurare in verba magistri**
Efendinin sözüne bakarak yargılamak

**Iustitia omnibus**
Herkes için adalet (District of Columbia'nın mottosu).

**Iuventus stultorum magister**
Gençler delilerin öğretmenidir.

## J
**Jvesticae Cavsa Verum Qverit Medicina**
Adalete ulaşmakta en büyük yol, tıptır. (Adli Tıp mottosu)

**Jure uxoris**
Eş durumundan hak iddialarını tanımlar.

**[[Jus ad bellum]]**

Savaşa girmeden önce savaş ilanını belirli haklı gerekçelere bağlayan kriterleri kapsayan uluslararası hukuk terimidir.

## L

**[[Labor omnia vincit|Labor omnia vincit improbus]]**
Güçlü bir çalışma/emek her şeyin üstesinden gelinir. (Vergilius)

**Laborare est orare**
Çalışmak ibadettir.

**Lacrimis struit insidias cum femina plorat**
Kadın ağlarken, gözyaşlarıyla tuzak hazırlar. (Caton)

**Lapsus calami**
Kalemin sürçmesi

**Lapsus linguæ**
Dilin sürçmesi (genelde sadece "lapsüs" olarak kullanılır)

**[[Lex lata]]**
Yürürlükte olan hukuk

**Liberate me ex inferis**
Beni cehennemden kurtarın!

## M

**Macte animo ! Generose puer, sic itur ad astra**
Cesaret soylu evlat! Ancak bu şekilde yıldızlara doğru yükselinir.

**[[Magnum opus]]**
Bir Şaheser

**Major e longinquo reverentia**
Uzaktan, beğeni daha çok olur. (Davulun sesi uzaktan hoş gelir)

**Mala gallina, malum ovum**
Kötü yumurta kötü tavuktan çıkar (Anasına bak kızını al)

**Mala malus mala mala dat**
Kötü ağaç kötü elma verir.

**Mali principii malus finis**
Kötü başlayan kötü biter

**Manu militari**
Silahlı kuvvetlerin yardımıyla (*cf. Manus milites*)

**Manus dei**
Tanrı'nın eli

**Manus manum lavat**
El eli yıkar.

**Manus milites**
Askeri el tarafından

**Margaritas ante porcos**
Domuzların önündeki inciler (Sanat eserlerinin cahiller tarafından yorumlanması için kullanılır)

**Mater artium necessitas**
İcatlar ihtiyaçlardan doğar. (Apuleius)

**[[Mea culpa]]**
Benim hatam!

**[[Medice, cura te ipsum]]**
Doktor, sen önce kendini iyileştir. 

**Medicus curat, natura sanat**
Doktor tedavi eder, doğa iyileştirir.

**[[Memento mori]]**
Ölümlü olduğunu unutma

**[[Memento audere semper]]**
Her zaman denemeyi ve cesaret etmeyi unutma.

**Memento quia pulvis es**
Toz olduğunu unutma

**Mendacem memorem esse oportere**
Yalancının hafızası güçlü olmalıdır. (Quintilianus)

**[[Mens sana in corpore sano]]**
Sağlam kafa sağlam vücutta bulunur. (Juvenalis)

**Militat omnis amans**
Her aşık bir savaşçıdır (Ovidius)

**Minimum minimorum**
En küçüklerin en küçüğü

**Missi dominici**
Senyörün delegesi/elçisi

**[[Modus operandi]]**
Hareket etme tarzı (cinayet romanlarında suçluların ortak davranışları için kullanılır)

**[[Modus vivendi]]**
Yaşam tarzı

**Mors Certa, vita Incerta**
Ölüm kesindir, hayat değil.

**Multi sunt vocati, pauci vero electi**
Çoğu çağrılan, azı seçilen

**Multim in parvo**
Azlık içinde çokluk (Az şeyle çok şey yapmak)

**[[Mutatis mutandis]]**
Değişmesi gerekeni değiştirerek

## N

**Nam et ipsa scientia potestas est**
Bilgi güçtür.
**Natura abhorret a vacuo**
Doğa boşluktan korkar

**Ne(non) bis in idem**
Bir nedenden iki kere hüküm giyilmez (eski ceza hukukundan)

**Ne Jupiter quidem omnibus placet**
Tanrı bile herkesi memnun edemez.

**Ne nuntium necare**
Haberciyi öldürme. (Elçiye zeval olmaz)

**Nec verbum verbo curabis reddere fidus interpres**
Gerçek bir çevirmen sözcük sözcük çevirmez (Horatius)

**Nec Hercules contra plures**
Herkül bile düşman ordusuna karşı duramaz.

**Nec Jactantia Nec Metu**
Ne övün ne de yerin.

**Nec plus ultra**
Daha da iyisi yok.

**Nec pluribus impar**
Herkese benzemez/herkesten üstün (Louis XIV mottosu)

**Nec Temere, Nec Timide**
Ne Pervasız, Ne Korkak.

**Ne humanis crede**
İnsana inanma.

**Nemo auditur propriam turpitudinem allegans**
Kimse kendi kanunsuzluğundan faydalanamaz. (Hukuk terimi)

**Nemo censetur ignorare legem**
Kanunu bilmemek mazeret olamaz.

**Nemo enim est tam senex qui se annum non putet posse vivere**
Hiç kimse bir yıl daha yaşayamayacağını düşünecek kadar yaşlanmaz (Marcus Tullius Cicero)

**Nemo est liber qui corpori servit**
Bedenine hizmet eden kişi özgür olamaz (Genç Seneca)

**Nemo sine vitio est**
Hiç kimse hatasız değildir. (Seneca)

**Neque ignorare medicum oportet quæ sit ægri natura**
Doktor, hastalığın doğasını es geçmemelidir.

**Nescire autem antequam natus sis quid acciderit, id est semper esse puerum**
Doğduğundan önce olanları bilmemek, hala çocuk kalmaktır. (Marcus Tullius Cicero)

**[[Nihil admirari]]**
Hiçbir şeye şaşırma.

**Nihil est ab omni parte beatum**
Her güzelin bir kusuru vardır (Her gülün bir dikeni vardır)

**Nihil lacrima citius arescit**
Hiçbir şey gözyaşından daha hızlı kurumaz.

**Nihil novi sub sole**
Güneşin altında (yeryüzünde) yeni bir şey yok.

**Nihil primum nocere**
Önce zarar verme. (Tıp mottosu)

**Nihil obstat**
Sakıncası yok

**Nil desperandum**
Asla vazgeçme.

**Nomen est omen**
İsim bir işarettir.

**Non fui, fui, non sum, non curo**
Yoktum, varım, olmayacağım, umurumda değil. (Mezartaşlarında bulunan Epikürcü felsefeden etkilenmiş yazılar, kısaltma: NFFNSNC)

**Non licet omnibus adire Corinthum**
Korint'e gitmek herkese serbest değildir. (Antik Yunan zamanı Korint çok pahalı bir şehirdi ve herkes orada yaşayamazdı.)

**Non nobis, Domine, non nobis, sed Nomini Tuo da gloriam**
Bizi değil tanrım, bizi değil; kendi ismini şereflendir...

**Non omnia possumus omnes**
Herkes her şeyi yapamaz.

**[[Non scholae, sed vitae discimus]]**
Okul için değil, hayat için öğreniyoruz.

**Non semper ea sunt quae videntur**
"Şey"ler çoğu zaman göründükleri gibi olmazlar.

**Non ut edam vivo, sed ut vivam edo**
Yemek için yaşamıyorum, yalnız yaşamak için yiyorum.

**Non vestimentum virum ornat, sed vir vestimentum**
Elbise insanı güzelleştirmez, insan elbiseyi güzelleştirir.

**Non vini vi no, sed vi no aquæ**
Şarap sayesinde değil, su sayesinde yüzüyorum (sözcük oyunu)

**Nosce te ipsum**
Kendini tanı (Matrix filminde kahin'in mutfağında kapıda yazan sözün eş anlamlısı sayılır [Temet nosce - Kendini Tanı])

**Nota bene (N. B.)**
Önemli not

**Nulla dies sine linea**
Bir şeyler yazmadan geçen gün gün değildir. (Émile Zola mottosu)

**Nulla est medicina sine lingua latin**
Latince bilmeden hekimlik olmaz. (Hekimlik için Latince gereklidir anlamında, aynı zamanda: Açıklaması olmadan ilaç faydasızdır)

**[[Nulla poena sine lege]]**
Kanun olmadan ceza olmaz. (Açıkça kanunlarda belirtilmiş olmadıkça kimseye ceza verilemeyeceğiyle ilgili hukuk kuralı)

**Nulla regula sine exceptione**
İstisnasız kural olmaz

**Nulla res tam necessaria est quam medicina**
Hekimlikten daha gerekli bir şey yoktur.

**Nulla tenaci invia est via**
Hiçbir yol aşılmaz değildir.

**Nullum magnum ingenium sine mixtura dementiae fuit.**
Hiçbir deha yoktur ki içine biraz delilik karışmamış olsun. (Genç Seneca)

**Nunc aut numquam**
Ya şimdi ya hiçbir zaman

**Nunc est bibendum**
Şimdi, içelim! (Horatius)

**Numero deus impare gaudet**
Tanrılar tek sayıları sever. (Vergilius, *Bucolica*, VIII, 75)

## O

**Obscuris vera involvens**
Gizlilik gerçeği örter.

**Odi profanum vulgus et arceo**
İnsan sürüsünden nefret ediyorum ve uzak duruyorum. (Horatius)

**O tempora, o mores**
Oh zaman, oh adetler! (Marcus Tullius Cicero) (daha çok *farklı zaman, farklı adetler* anlamına gelir)

**Oculi plus vident quam oculus**
Birçok göz, bir gözden daha iyi görür.

**Oculos habent et non videbunt**
Gözleri var ama göremiyorlar.

**Oderint, dum metuant**
Benden nefret etsinler yeter ki benden korksunlar. (*[[Seneca]], De clementia ve Cicéron, De officiis*)

**O miseri! Quorum guadia crimen habent.**
Ah zavallılar, sevinçlerini suç sayanlar. (Gallus)

**Omne ignotum pro terribili**
Bilinmeyen bir şeyin altında kötülük yatar.

**Omnes homines sibi sanitatem cupiunt, sæpe autem omnia, quæ valetudini contraria sunt, faciunt**
Tüm insanlar sağlıklı olmak isterler ama çoğu zaman buna aykırı davranırlar.

**Omnes viae Romam ducunt**
Bütün yollar Roma'ya çıkar

**Omnes vulnerant, ultima necat**
Her geçen dakika yaralar, sonuncusu öldürür

**Omnia adversa exercitationes putat**
Her talihsizliği deneme sayar. (Seneca, *De Providentia*)

**Omnia mea mecum porto**
Bütün her şeyi yanımda taşıyorum.

**Omnia vincit amor**
Aşk, her şeye üstün gelir.

**Omnibus viis Romam pervenitur**
Tüm yollar Roma'ya çıkar.

**Omnis homo mendax**
Tüm insanlar yalancıdır.

**Omnium artium medicina nobilissima est**
Tüm sanatlar içinde hekimlik en soylu olandır.

**Omnium rerum principia parva sunt**
Her şeyin küçük bir başlangıcı vardır.

**Optimum medicamentum quies est**
En iyi ilaç dinlenmektir.

**Ora et labora**
Dua et ve çalış.

**Orbis Unum**
Bir (tek) dünya (bkz. Zorro Efsanesi)

**Ordo ab chao**
Düzensizlikten doğan düzen

**Otium sine litteris mors est**
Edebiyatsız geçen zaman ölümcüldür.



## Ayrıca bakınız
* Latince deyişler
* Latince kısaltmalar listesi