Alfonse Pogromu

**Alfonse pogromu** (Lehçe, **  "pezevenklerin pogromu" - Lehçe argo terimi "alfons, " pezevenk"'ten 24-26 Mayıs 1905) Varşova, Polonya'da meydana gelmiş üç günlük bir isyandı. Şiddet birkaç düzine genelevin yıkılmasına ve 15 kadar ölüme yol açtı. Olayın analizleri, analizin hedefleri ve katılımcıları açısından farklılık gösterir. (Yahudi Bund işçi partisi militanlarının, Yahudi işçilerin, Hristiyan işçilerin ve suçluların katılımına ve olayın başlangıcına ve kayıpların tam sayısına göre değişir).

## Arka plan

19. yüzyılın ikinci yarısında Varşova'da fuhuş, seks ticareti ve cinsel kölelik yaygınlaşmıştı. Bu faaliyetler çoğunlukla Yahudi yeraltı dünyasının hakimiyetindeydi ve varlıkları Varşova'daki Polonya-Yahudi topluluğu içinde çok fazla gerginliğe ve tartışmaya neden oldu. Kongre Polonyası'nda genel olarak fahişelerin %72,7'si Katolik ve %21,36'sı Yahudi iken, Varşova'da Yahudi fahişelerin oranı çok daha yüksekti. 1874'te Varşova'da kayıtlı tüm fahişelerin üçte ikisi Yahudiydi. 1889'da Varşova'daki genelevlerin yaklaşık %75'i Yahudiler tarafından yönetiliyordu.

Şiddetin nedeni konusunda açıklamalar farklıdır. Bazıları bunu Yahudi işçilerin politik bir eylemi olarak görüyor. 1900'lerin ortalarındaki ayaklanmalar sırasında şiddetli isyanlar artarken, Yahudi yeraltı dünyası ile işçiler arasındaki gerilim, şiddet içeren geniş çaplı bir olayın gerçekleşmesinin giderek daha muhtemel olduğu bir noktaya geldi. Laura Engelstein'a göre, pezevenkler Bundistler tarafından Okhrana'nın (Rus Çarlık polisi) ajanları olarak görülüyordu.

## İsyan
Pogrom, bir söylentinin ardından başladı, ancak hangi söylentinin pogromu tetiklediği belli değildir. Bir görüş, bir Bund aktivistinin bir kız kardeşinin veya nişanlısının kaçırılıp bir geneleve götürüldüğünü ve onu kurtarmaya çalışırken yaralandığını öne sürüyor. Bir diğeri, bir Yahudi fahişenin bir Yahudi işçiden yardım istediğini ve işçinin onu kurtarmaya çalışırken öldürüldüğünü söylüyor. Tüm görüşler kurtarıcının yaralandıktan veya öldürüldükten sonra arkadaşlarının büyük çaplı bir isyan başlattığını öne sürüyor. Ayaklanmaya Bund işçi partisiyle bağlantılı Yahudi aktivistler de katıldı.

Diğer bir görüş ise isyanın sebebinin yasal ve yasadışı genelevler arasındaki rekabete kriminal bir müdahale olduğunu söylüyor. Antony Polonsky olayların "Yahudi işçilerin Yahudi kadınların sömürülmesine bir tepkisi" olarak Bund tarafından düzenlenen siyasi bir eylem olduğu görüşünü reddediyor. Polonsky, olaylara yeraltı dünyasının büyük ölçüde dahil olduğunu yazıyor ve "yalnızca lisanslı genelevlerin etkilendiğini" not ediyor.

Olaylara ilişkin söylentiler farklı olsa da bu söylentilerden çoğu Yahudi işçi çetelerinin genelevden geneleve gittikleri, pezevenklere ve fahişelere saldırdığı, mülkleri tahrip ettiği ve yağmaladığı konusunda hemfikirdir. Çatışmalar şehrin sokaklarına da sıçradı. İsyan, şehrin her yerine yayılmadan önce kuzeybatı Varşova'da başladı. Bazı bilim adamlarına göre (örneğin Borzymińska ve Jakubczak) isyana ikinci gün Hristiyan işçiler katıldı ve üçüncü gün suçluların soygun yapmak için kaostan yararlandığı görüldü. Yahudi işçiler sadece Yahudi mahallesinde hareket ederek yeraltı dünyasının Yahudi kısımlarına saldırdılar. Hristiyan işçiler, Hristiyan gangsterlerle mektuplaştılar. Çarlık polisi yetkililerinin Yahudi karşıtı bir pogrom  düzenlemeye teşebbüs ettikleri iddia edildi (bu tür suçlamalar, olaylarla ilgili Bund anlatısının bir parçasıdır), ancak bu teşebbüs başarısız olunca Rus valisi Konstantin Maximovich orduya isyanı bastırmasını emretti.

Ayaklanmanın 26 Mayıs 1905'e kadar bastırıldığı kabul ediliyor, ancak daha az sayıda olay birkaç gün daha devam ederken, 28 Mayıs'ta 3 ölüm daha gerçekleşti.

## Sonrası
Kargaşalar sırasında 150 konut (40 genelev dahil) yıkıldı. 200.000 ruble olarak tahmin edilen mülk hasarı ortaya çıktı. 5 kişi öldü, 10 kişi ağır yaralandı (çoğu hastanelerde öldü)  ve 40 üzerinde kişi yaralandı. Scott Ury'ye göre olaylarda 5 kişi öldü, 10 kişi de açtıkları yaralardan öldü ve 40'ın üzerinde kişi hastaneye kaldırıldı. Reuter raporuna göre yaralı sayısı 100'dü. Polis 100'e yakın pezevenk ve fahişeyi tutukladı.

Bund önderliği ilk başta ayaklanmaya katılan aktivistlerini eleştirdi, ancak daha sonra duruşunu değiştirdi ve isyanın ahlaki açıdan yozlaşmış hükûmete ve suçlulara karşı doğru bir eylem olduğunu iddia etti.

Ayaklanma, Polonya'daki fuhuş sorununu daha geniş bir kamuoyunun dikkatine sundu ve sorunu daha fazla tartışma ve reform yoluyla ele alınması girişimlerine öncülük etti. Leo Belmont olay hakkında *"Po pogromie"* ("Pogromdan Sonra") adlı bir şiir yazdı.

* Varşova tarihi
* Zwi Migdal
* Raquel Liberman
* Simon Rubinstein (pezevenk)
* Aşkenazum
* Cinsel kölelik

## Kaynakça