open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Çavuş

**Çavuş**, Türk Silahlı kuvvetlerde erbaşlar sınıfında ikinci yüksek rütbe olup, seviyeleri uzman onbaşılar ile sözleşmeli çavuşlar arasındadır.

## Türk Silahlı Kuvvetleri

Gazneli, Karahanlı ve Selçuklu devletlerinde çavuşluk yüksek görevlerden biriydi. Siyasal ilişkileri, elçilik görevlerini ve protokol işlerini yönetirlerdi. Osmanlı'da denetim görevlerini üstlendiler. Sarayda müezzinlik, müzikçilik, mehterlik yapanlar çavuş şanını taşırlardı. II.Mahmud'un 1826'dan sonra gerçekleştirdiği askeri yenilikler sırasında geleneksel çavuşluklar kaldırılarak kara ve deniz ordularında erle subay arasındaki küçük rütbelere çavuş sanı verildi. Erleri temsilen kullanılan çavuş rütbesi, onbaşı rütbesininin bir kademe üstüdür. Çavuş, erlerle subay arasındaki ilişkileri düzenler. Ayrıca çavuşlar, bir manganın komutanı da olabilirler. Askeriyede çavuşlar nöbet tutmazlar ancak komutanların emriyle nöbet tutabilirler.

### Türk Silahlı Kuvvetleri'nde sözleşmeli çavuş
Sözleşmeli Çavuş, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er kanunu kapsamında, Sözleşmeli Onbaşı olarak en az 2 yıl görev yaptıktan sonra kadro görev yeri uygun olduğu takdirde, yeterlilik durumu da göz önüne alınarak Sözleşmeli Onbaşının Türk Silahlı Kuvvetlerinde aldığı Çavuş rütbesidir.

Sözleşmeli Çavuşlar, Sözleşmeli Onbaşı, Sözleşmeli Er ve Erlerin üstü olup, Erbaş sayılırlar. Uzman Erbaş olan Uzman Çavuş ve Uzman Onbaşıların astıdırlar. Özlük hak ve işlemleri aynı Erbaşlar gibi yürütülür.

Sözleşmeli Çavuşlar sınıf değişikliği yapabilirler. Ayrıca askerlerde olduğu gibi sözleşme görev süresince kışlada iskan edilirler. Sözleşmeli Çavuşların sözleşmeleri, 1 yıldan az 3 yıldan fazla olmamak şartıyla en fazla 29 yaşın bitirildiği yılın aralık ayı sonuna kadar uzatılabilir.

Sözleşmeli Çavuşlardan, kendi kusurları olmaksızın sözleşmesi feshedilenler ile kendi isteği ile sözleşmesini yenilemeyenler veya ayrılanlar, ilgili mevzuattaki şartları sağlamak şartıyla Uzman Erbaşlığa veya Astsubaylığa başvurabilirler. Başvuruda bulunan sözleşmeli Sözleşmeli Çavuşlara yönetmelikte belirtilen esaslar dahilinde öncelik verilir.


Dosya:Army-TUR-OR-05.svg|Çavuş rütbe kol işareti


## Ayrıca bakınız
*Türk Silahlı Kuvvetleri subay rütbe dereceleri ve işaretleri
Onbaşı

**Onbaşı**, silahlı kuvvetlerde erlikten sonra gelen ilk rütbenin sahibi. Türkiye'de ilk kez batılı tarz Osmanlı askeri kuvvetinde kullanılmış olup Alman Gefreiter rütbesinden uyarlanmıştır. Er ile çavuş arasındaki rütbedir.

Onbaşı, emrine verilen birliğin amiri ve çavuşun yardımcısıdır. Birliğin içinde disiplini korumak, emrinde bulunan personeli savaş için hazırlamak, sevk ve idare etmek, en küçük birlik olan manganın bütün iç hizmetlerini iyi bilmek, bunları astlarına öğretmek, araç ve gereçlerin bakımını yapmak zorundadır. Onbaşı, kendi erleriyle bir masada yemek yer. Sofranın temizlik ve düzenine, yemeğin eşit olarak dağıtılmasına, nöbette olan erlerin yemeğinin ayrılmasına dikkat eder. Erlerine, birlikte bulunan subayları tanıtır. Erlerin uygunsuz kimselerle görüşmelerine engel olur, onların sağlık durumlarıyla ilgilenir, hasta olanları doktora gönderir. Onbaşı, yönetmelikte yazılı olan özel nöbetleri tutar, kışla ve ordugâh hizmetinde çalışan erlerin başında âmir olarak bulunur. Aldığı emirlere göre yapacağı işler ve birlik içinde disiplinle ilgili olayları zamanında, âmiri olan çavuşa bildirir. Silâhlı kuvvetlerde onbaşılığa yükselme, özel talimatına uygun olarak, acemi eğitimini başarıyla bitirenler arasından ayrı bir sınavla olur. Onbaşı, kolunun pazu kısmına kırmızı çuhadan "V" işareti takar.

### Türk Silahlı Kuvvetleri'nde sözleşmeli onbaşı
Sözleşmeli Onbaşı, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er kanunu kapsamında, Sözleşmeli Er olarak en az 2 yıl görev yaptıktan sonra kadro görev yeri uygun olduğu takdirde, yeterlilik durumu da göz önüne alınarak Sözleşmeli Er'in Türk Silahlı Kuvvetlerinde aldığı Onbaşı rütbesidir.

Sözleşmeli Onbaşılar, Sözleşmeli Er, yükümlü er ve yükümlü onbaşıların üstü olup, Erbaş sayılırlar.

Sözleşmeli Onbaşılar sınıf değişikliği yapabilirler. Ayrıca askerlerde olduğu gibi sözleşme görev süresince kışlada iskan edilirler. Sözleşmeli Onbaşıların sözleşmeleri, 1 yıldan az 3 yıldan fazla olmamak şartıyla en fazla 29 yaşın bitirildiği yılın aralık ayı sonuna kadar uzatılabilir.

Sözleşmeli Onbaşılardan, kendi kusurları olmaksızın sözleşmesi feshedilenler ile kendi isteği ile sözleşmesini yenilemeyenler veya ayrılanlar, ilgili mevzuattaki şartları sağlamak şartıyla Uzman Erbaşlığa veya Astsubaylığa başvurabilirler. Başvuruda bulunan sözleşmeli Onbaşılara yönetmelikte belirtilen esaslar dâhilinde öncelik verilir.


Dosya:Army-TUR-OR-04.svg|Onbaşı


## Ayrıca bakınız
*Türk Silahlı Kuvvetleri subay rütbe dereceleri ve işaretleri
Erbaş

**Erbaş rütbesi**, askerlik hizmetini gerçekleştirmekte olan, ihtiyaçları devlet tarafından karşılanan, onbaşı veya çavuş rütbesine haiz asker kişi.

## Ayrıca bakınız
* Er
Tuğamiral

**Tuğamiral**, birçok ülkenin deniz kuvvetlerinde tümamiral ile albay arasındaki askerî rütbe. NATO kodu OF-6'dır. Kara Kuvvetlerindeki karşılığı tuğgeneral.

## Türk Silahlı Kuvvetleri
Türk Silahlı Kuvvetleri'nde en düşük seviyedeki amiral rütbesidir. Bu rütbede defne yaprağından oluşan çelenge çapraz kılıçlar eklenir ve Bu apolete bir yıldız eklenir. Bu rütbedeki görev süresi 4 yıldır. 4 yılın sonunda Yüksek Askerî Şûra (YAŞ) tarafından görev süresi uzatılabilir, emekliye ayrılabilir veya tümamiral rütbesine terfi ettirilebilir.

Turkey-Navy-OF-6.svg|*Tuğamiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; yazlık)
Dosya:Generic-Navy-10.svg|*Tuğamiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; kışlık)


## Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemleri

Dosya:Generic-Navy-10.svg|alt=|1909'dan beri kullanımda olan *tuğamiral* rütbe işareti
Dosya:Ottoman Empire-Navy-OF-7-sleeve(1876-1909).png|alt=|1876-1909 arası kullanılan *mirliva* rütbe işareti
Dosya:Ottoman Empire-Navy-OF-7-sleeve (1861-1876).png|alt=|1861-1876 arası kullanılan *liva paşa* rütbe işareti
Dosya:Ottoman Empire-Navy-OF-7-sleeve (1856-1861).png|alt=|1856-1861 arası kullanılan *liva paşa* rütbe işareti


## Ayrıca bakınız
* Türk Silahlı Kuvvetleri subay rütbe dereceleri ve işaretleri

## Notlar
Tümamiral

**Tümamiral** deniz kuvvetlerinde koramiral ile tuğamiral arasındaki rütbedir. NATO kodu OF-7'dir. Kara ve Hava Kuvvetlerindeki karşılığı tümgeneraldir.

## Türk Silahlı Kuvvetleri
Görev süresi 4 yıldır.

Dosya:Turkey-Navy-OF-7.svg|*Tümamiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; yazlık)
Dosya:Generic-Navy-11.svg|*Tümamiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; kışlık)


## Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemleri

Dosya:Generic-Navy-11.svg|alt=|1876'dan beri kullanımda olan *tümamiral* rütbe işareti
Dosya:Ottoman Empire-Navy-OF-8-sleeve (1861-1876).png|alt=|1861-1876 arası kullanılan *ferîk* paşa rütbe işareti
Dosya:Ottoman Empire-Navy-OF-8-sleeve (1856-1861).png|alt=|1856-1861 arası kullanılan *ferîk* paşa rütbe işareti


## Ayrıca bakınız
* Türk Silahlı Kuvvetleri subay rütbe dereceleri ve işaretleri

## Notlar
Koramiral

**Koramiral** birçok ülkenin deniz kuvvetlerinde oramiral ve tümamiral arasındaki rütbe. NATO kodu OF-8'dir. Hava ve kara kuvvetlerindeki karşılığı korgeneraldir.

## Türk Silahlı Kuvvetleri
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev süreleri 4 yıldır. Askerî dokunulmazlık hakkına sahip ilk rütbe korgeneral/koramiral rütbesidir. TSK Personel Kanunu uyarınca, yalnızca muharip sınıf mensubu generaller (kurmay subay olmaları şartıyla birlikte) koramiral rütbesine yükselebilirler.

Dosya:Turkey-Navy-OF-8.svg|*Koramiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; yazlık)
Dosya:Turkey-Navy-OF-8 sleeve.svg|*Koramiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; kışlık)


## Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemleri

Dosya:Generic-Navy-12.svg|alt=|1909-1956 arası kullanılan *koramiral* rütbe işareti


## Ayrıca bakınız
* Türk Silahlı Kuvvetleri subay rütbe dereceleri ve işaretleri

## Notlar
DES

Açılımı *Data Encryption Standart* olan simetrik şifreleme algoritmasıdır. 1997'de resmi bilgi şifreleme standardı olarak kabul edilirken, 2000'de yerini AES'e bırakmıştır.

**DES**, gizli anahtarlı bir şifreleme türüdür, büyük boyutlu verilerin şifrelenmesinde kullanılır. Şifreleme işlemi Blok Şifreleme olarak adlandırılan bir yöntem ile gerçekleştirilir. Bu yöntem, şifreli metin ile düz metin arasındaki ilişkiyi gizlemeyi amaçlar. Her şifreleme adımına döngü denilir ve her döngüde kullanılan anahtar farklıdır. Açık mesaj, belirli uzunluktaki bloklara bölünür ve ayrı ayrı şifrelenen bloklar ile şifreli metin elde edilir. Her bir blok, 8 bit parity biti olmak suretiyle, 64 bit uzunluğundadır. Blok uzunluğu, kullanılan işlemci hızına göre değişebilir. Yeni dönem bilgisayarlarda, 128 bit kullanılmaya başlanmıştır.

Bu yöntemde bilinmezlik fazladır; her bir bloğun her biti, diğer bitler ve anahtar ile bağımlıdır.

**DES**, bağımlılık fazla olmasına rağmen, modern bilgisayarlara dayanamaz. Brute Force ataklarına karşı güvensizdir. Bu noktada DES'in güvenilirliğini artırmak için **3DES** yöntemi geliştirilmiştir. Bu yöntemde, şifrelenen veri tekrar geri çözülür ve DES şifrelemesi 3 sefer art arda yapılır. Şifreleme için kullanılan ve uzunluğu 24 byte olan anahtar, 3 bloğa ayrılır. İlk 8 byte ile şifreleme yapılır, buraya kadar olan kısım DES işlemidir. Daha sonra şifrelenen metin ortadaki 8 byte ile çözülür ve son 8 byte ile tekrar şifrelenerek 8 byte'lık blok elde edilir. DES'e göre güvenilirliği fazladır fakat hız 3 kat daha azalmıştır. Her byte bir eşlik biti bulundurur. Dolayısı ile kullanılan anahtar 168 bittir. (24*7=168)

**DES'i kırmak** için yüksek maliyetle son teknoloji makineler geliştirilmiş olmasına rağmen 3DES, bankalar ve devlet daireleri olmak üzere birçok ortamda kullanılmaya devam etmektedir.

## DES'in tarihi
Ulusal Standartlar Dairesi (NBS - National Bureau of Standards); 1973'te “ulusal bir standart olabilecek kriptografik bir algoritma” talebinde bulunmuştu. Bu talebe yönelik IBM'nin 1974'te sunduğu LUCIFER algoritması, Ulusal Güvenlik Ajansı'nın (NSA – National Security Agency) uyguladığı değişikliklerin ardından 1977'de DES (Data Encryption Standard) adıyla resmi bilgi şifreleme standardı olarak kabul edildi.

NSA'nın LUCIFER üzerinde nasıl değişiklikler yaptığı ve değişikliklerin sadece NSA'nın sistemi kırabilmesini sağlayacak gizli bir füturu olup olmadığı sorusu, DES'in ilanından beri gündemdeydi. 1990'da Eli Bilham ve Adi Shamir de kendi diferansiyel kriptanaliz methodlarının DES'e bir saldırı olarak kullanılabileceğini iddia ettiler. Eğer algoritmada en çok 15 tur kullanılıyorsa, Eli Bilham ve Adi Shamir'in öne sürdüğü gibi, diferansiyel kriptanaliz, tüm olası anahtarların kapsamlı aramasından çok daha verimli bir yoldu. Ancak; DES algoritması 16 tur içeriyordu ve sonrasında IBM'de kendi sistemlerinin diferansiyel kriptanalize karşı dayanıklı olduğunu belirten bir takım detaylar açıkladı.

Ancak bugün, kaba kuvvetle sistemi kırmak mümkün. Bu tehdidi gören Ulusal Standartlar Enstitüsü (NIST – National Institute of Standards and Technology); 2000 yılında DES'i yeni bir sistemle değiştirdi.

## Kaynakça
Anahtarsız şifreleme

**Anahtarsız şifreleme**, anahtar kullanmayan kriptografik algoritmalar veya diğer adlarıyla **Veri Bütünlüğü ve Özet Fonksiyonları** veri bütünlüğünü garanti etmek için kullanılan MD5, SHA-1, RIPEMD-160 gibi kriptografi algoritmalarının kullandığı yöntemlere verilen isimdir.

Bu özet fonksiyonu algoritmaları veriyi tek yönlü olarak işler ve algoritmanın özelliğine göre belirli bir genişlikte (örn: 128 bit, 512 bit) kriptografik özet çıkartır. Bir anlam bütünlüğü içermeyen ve rastgele seçilmiş sayılar görüntüsü yaratan bu çıktı o dosya veya bilgiye özeldir. Her işlem yapıldığında, hep aynı sonucu verir. Ancak dosya veya bilgide 1 bit değişiklik dahi gerçekleşmesi durumunda bu çıktı (özet çıktısı) tamamen değişir. Böylece iki kontrol arasında veri bütünlüğünde bir değişiklik olup olmadığı anlaşılır. Özet fonksiyonları tek yönlüdür. Terabaytlar boyutunda bir bilgi dahi olsa özeti algoritmanın ön tanımlı anahtar genişliğini geçemez. (örn: 128 bit) ve bu özet fonksiyonundan asıl veriye ulaşılması veya özet fonksiyondan asıl veri ile ilgili bilgi edinilmesi teorik olarak mümkün değildir. Özet fonksiyonlarının anahtar genişlikleri ne kadar fazla ise güvenilirlikleri de o kadar artar. Anahtarın genişliği gerek, iki ayrı verinin özetinin istatistiksel çakışma olasılığını gerekse özet sonucunun değiştirilmiş bir veri ile taklit edilme olasılığını düşürür. Ayrıca algoritmanın yapısal durumu da güvenilirlik ile ilgili karara varılırken mutlaka dikkate alınmalıdır.

Bu algoritmaların hepsinin ortak özelliği girdilerdeki değişiklik karşısında kelebek etkisi davranışı sergilemeleridir.

Kriptografik bilgilerin çözülmesinde kullanılan anahtarlama sistemleri de tıpkı kripto yapan anahtarlama sistemi gibi çalışmaktadır.

Bu sistemler çok gizli bir güvenlik ve emniyet unsurları ile korunmaktadır.
Oramiral

**Oramiral** büyük amiral ve koramiral arasında bulunan rütbedir. NATO kodu OF-9'dur. Kara kuvvetlerindeki karşılığı orgeneraldir.

## Türk Silahlı Kuvvetleri
Türk Silahlı Kuvvetlerinde büyükamiralden önceki en yüksek rütbedir. Görev süreleri 4 yıldır. TSK Personel Kanunu uyarınca yalnızca muharip sınıf mensubu amiraller (kurmay subay olmaları şartıyla birlikte) oramiral rütbesine yükselebilirler.

Dosya:Turkey-Navy-OF-9.svg|*Oramiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; yazlık)
Dosya:Generic-Navy-12.svg|*Oramiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; kışlık)


## Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemleri

Dosya:Turkey-Navy-OF-9 sleeve (1935-1956).png|alt=|1935-1956 arası kullanılan *oramiral* rütbe işareti


### Diğer ülkeler

Dosya:British Royal Navy OF-9-collected.svg|Oramiral (Kraliyet Donanması)
Dosya:19-RKN-CG.svg|Oramiral (Kazakistan Deniz Kuvvetleri)


## Ayrıca bakınız
* Türk oramiraller listesi
* Türk Silahlı Kuvvetleri subay rütbe dereceleri ve işaretleri
Kryptos

**Kryptos**, CIA'nin ABD'deki merkezinin bahçesinde yapılmış, üzerinde şifreli yüzlerce harf bulunduran kitabedir. 1989 yılında o zamanki CIA başkanı olan William Webster'ın talimatıyla CIA şifrecisi Ed Scheidt ve heykeltıraş Jim Sanborn tarafından yapılmıştır. 17 yıldır şifrenin ancak bir kısmı çözülebilmiştir, özellikle Dan Brown'ın Kayıp Sembol kitabından sonra kriptologların bir numaralı uğraşısı haline gelmiştir.
İzzet Melih Devrim

**İzzet Melih Devrim** (6 Haziran 1887, Kudüs - 15 Haziran 1966, İstanbul), Türk şair, romancı ve oyun yazarıdır.

Babası Girit-Kandiye'den mutasarrıf Mustafa Esat Bey'dir. 
Galatasaray Lisesi'nden 1906 yılında mezun oldu. Paris'te hukuk eğitimini tamamladı. Yurda dönüşünde 1906-1925 yılları arasında Reji İdaresi'nde çalıştı. 1925-1940 yılları arasında, şirket ve banka yönetim kurullarında yer aldı. 1941'de Anadolu Ajansı Müdürlüğü'ne atandı ve 1948 yılında emekliye ayrıldı.

Çeşitli gazete ve dergilerde yazılar yazarak, birçok çeviriye imzasını attı. Yazı hayatına küçük yaşta girdi. 1902 yılında *Çocuklara Mahsus Gazete* ve *Mecmua-i Edebiye*'de şiirleri yayımlandı.

1909'da Edebiyat alanında Fecr-i Ati topluluğu içinde yer aldı. 1918 yılında Sermet adlı romanını Fransızcaya çevirdi. Romanın önsözünü Pierre Loti kaleme aldı.

Modern Türk resminin en önemli isimlerinden Fahrelnissa Zeid ile 1919'da evlendi. Bu evlilikten Ressam Nejat Devrim ve tiyatro sanatçısı Şirin Devrim dünyaya geldi.

*[[Tasvir-i Efkar]]*, *[[Vakit (gazete)|Vakit]]*, *[[Tan (gazete, 1926)|Tan]]*, *[[Vatan]]* gazetelerinde fıkralar yazan Devrim, Fransız diline yaptığı hizmetler ve Henri Bataille üzerine yaptığı incelemesi nedeniyle 1938'de Paris Üniversitesi Edebiyat Fakültesi tarafından, Edebiyat doktorluğu unvanı verildi. Ayrıca edebi çalışmaları nedeniyle de "Les Palmes Académiques" ödülünü kazandı. 1957 yılında Paris Yazarlar Birliği daimî üyeliğine seçildi.

Yazarın Türk edebiyatının Batılılaşmasında büyük gayretleri olması edebiyatımızda Batılı türlerin önemsenmesi ve benimsenmesine önayak oldu.

İzzet Melih Devrim, 15 Haziran 1966 tarihinde İstanbul'da Alzheimer hastalığından öldü. Kabri, Zincirlikuyu Mezarlığı'ndadır.

## Eserleri
***Roman**
**Tezat (1915)
**Sermet (1918)
***Hikâye** 
**Hüzün ve tebessüm (1922)
**Her güzelliğine aşık (1938)
***Oyun**
**Leila (Paris 1912)
***İnceleme**
**Henri Bataille (Fransızca, 1924)
***Çeviri**
**Antere (1910) 
**Fantasio ve Lorenzaccio (1944) 
**Meşaleler (1955)

## Kaynakça
Artur Rasizade

**Artur Tahir oğlu Rasizade** (, d. 26 Şubat 1935, Gence), Azerbaycanlı siyasetçi. 1996-2018 yılları arasında Azerbaycan başbakanlığı görevinde bulundu.

## İlk yılları ve eğitimi
Artur Rasizade, 26 Şubat 1935'te Sovyetler Birliği'ne bağlı Azerbaycan SSC'nin Gence şehrinde doğdu. 1952 yılında Lenkeran 4 No'lu ortaokulundan mezun oldu ve 1957 yılında Azerbaycan Devlet Petrol ve Sanayi Üniversitesi'nde eğitimini tamamladı. 

## Siyasi kariyeri
Kariyerine Azerbaycan Petrol Sektörü Makinecilik Enstitüsü *Azərbaycan Neft Maşınqayırması ETİ* (AzİNMAŞ) nezdinde önce mühendis olarak başladı, sonrasında sırayla yüksek mühendis, proje müdürü, Azerbaycan Bilimsel Araştırmalar Müdür Yardımcılığı görevlerinde bulundu. 1973-1975 yılları arasında "Azneftsənayemaş" birliğinde baş mühendis, 1975-1977 yıllarında ise İttifaqneftmaş Enstitüsünde başkan yardımcısı, 1977-1978 yıllarında "AzİNMAŞ Petrol Sektörü Makinecilik Enstitüsü müdürü, 1978-1981 yıllarında Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Devlet Planlama Komitesi Başkan Yardımcısı, 1981-1986 yıllarında Azerbaycan Komünist Partisinin Merkez Komitesinde Makinecilik Şubesi Müdürü, 1986-1992 Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı (daha sonra Azerbaycan Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı) görevlerinde bulundu.

### 1990'lar
1992-1996 yıllarında İktisadi Düzenleme Fonu danışmanlığı vazifesinde bulundu. 1994 yılında DEKA-B şirketinde danışman olarak çalıştı. 1996 yılında Azerbaycan Cumhuriyeti Başkan Yardımcısı vazifesine getirildi.

1996 yılının Mayıs ayında Azerbaycan Cumhuriyeti Başbakan Yardımcısı oldu, 1996-1998 yıllarında Başbakan, 1998 yılında vekaleten Başbakanlık görevlerini yerine getirdi. 1998-2003 yıllarında yine Başbakan, 2003 yılında ise Başbakan Yardımcısı olarak görev aldı.

### Başbakanlığı
2003 yılının Kasım ayından 2018 yılının Nisan ayına kadar Azerbaycan Cumhuriyeti Başbakanı olarak görev aldı. Rasizade, Azerbaycan'ın 'Şeref Nişanı' ile taltif edilmiş, Petrol Sektörü Makine Bilimleri alanında Azerbaycan SSC Devlet Ödülü sahibidir. 20 Şubat 2025'te sosyo-politik yaşamında uzun yıllardır sürdürdüğü verimli faaliyetleri ve kamu hizmetlerindeki üstün hizmetlerinden dolayı Haydar Aliyev Nişanı ile ödüllendirildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
Küçük Prens (şiir)

Jose Marti'nin şiirlerindendir ve 1882 yılında yazılmıştır. İspanyolca adı Principe Enano'dur. Türkçeye Ataol Behramoğlu tarafından kazandırılmıştır.

## Dış bağlantılar
*Şiirin Türkçe çevirisi için bkz:http://siir.gen.tr/siir/j/jose_marti/kucuk_prens.htm
*orijinal şiir için bkz:http://www.los-poetas.com/a/marti1.htm#Príncipe%20enano
Feliks Kulov

**Feliks Şarşenbayeviç Kulov** (Rusça: **Феликс Шаршенбаевич Кулов**; Kırgızca: Феликс Шаршенбаевич (Шаршенбай уулу) Кулов, Feliks Şarşenbayeviç (Şarşenbay uulu) Kulov; d. 29 Ekim 1948) Kırgız siyasetçi. Kırgızistan'ın eski başbakanı.

## Dış bağlantılar
* BBC News profile 
* Ar-Namys Party biography
* Felix Kulov cleared of all charges 
* Kyrgyzstan on the edge
* New Kyrgyzstan leader appoints key ministers 

|-
Rabat

**Rabat**, Fas'ın başkenti ve 515.619 nüfusuyla (2024) ülkenin yedinci büyük şehri ve yaklaşık 2,1 milyonluk nüfusuyla (2025) Kazablanka'dan sonra ikinci büyük metropol alanıdır. Ayrıca Rabat-Salé-Kénitra idari bölgesinin de başkentidir. Rabat, Atlantik Okyanusu kıyısında, Ebu Rekrek Nehri ağzında, şehrin ana banliyö kasabası Sela'nın karşısında yer almaktadır.

Rabat, 12. yüzyılda Almohadlar tarafından kurulmuştur. Bir büyüme döneminden sonra şehir uzun bir gerileme dönemine girmiştir. 17. yüzyılda Rabat, Berberi korsanları için bir sığınak haline gelmiştir. Fransızlar 1912'de Fas üzerinde bir himaye kurduklarında, Rabat idari merkez olmuştur. Fas 1956'da bağımsızlığını kazandığında, Rabat başkent olmuştur. 

Rabat, Fas'ın dört imparatorluk şehrinden biridir ve Medine Mahallesi Dünya Mirası Listesi'nde yer almaktadır. Şehre ONCF tren sistemi üzerinden trenle ve yakındaki Rabat-Sela Havalimanı üzerinden uçakla ulaşılabilir.

## İklimi
Rabat'ta Atlantik kıyısı olması nedeniyle okyanus etkisinde Akdeniz iklimi (Köppen iklim sınıflandırması)hüküm sürmektedir. Kıtasal ve okyanussal etkilerle ılıman bir iklimi olan Rabat'ın yağış beklentisi 500 ve 600&nbsp;mm/yıl arasında değişmektedir. Yağışlı sezon Ekim - Mart arası, kurak sezon Nisan - Eylül arası hüküm sürer. Yağış yılda ortalama 70 ila 90 gün arası sürer. Geceleri serin (kışları daha serin), gündüzleri genellikle +9/10 C° (+15/18 F°) sıcaklıklara yükselir.

## Eğitim
* ESSEC Business School

## Kardeş şehirler
*  **[[Kahire]]** Mısır
*  **[[Atina]]** Yunanistan
*  **[[Houston]]** Amerika Birleşik Devletleri
*  **[[İstanbul]]** Türkiye
*  **[[Amman]]** Ürdün
*  **[[Beytüllahim]]** Filistin
*  **[[Cezayir (şehir)|Cezayir]]** Cezayir
*  **[[Bursa]]** Türkiye

## Dış bağlantılar

* Rabat Portalı

## Kaynakça
Bilimsel kanun

**Bilim kanunları** (Yunanca: kanon “kural”), bir hipotez ya da prensip hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde teyit edilir ve herkes tarafından kabul edilirse kanun haline gelir.

Teori ve kanun farklı mefhumlardır ancak, her ikisinin de tecrübeyle desteğe ihtiyacı vardır. Tipik olarak bilim kanunları, matematik formülleriyle ifade edilir. Tekrarlanan müşahede ve tecrübelerle, mevcut olan bilgi birikimiyle doğruluğu büyük ölçüde kabul edilmiş, ancak yine müşahede ve tecrübeler yoluyla yanlışlanabilme ihtimali bulunan, hipoteze, teori(nazariye) denir.

Fizik bilimi, fizik kanunları diye bilinen bilim kanunları başta olmak üzere bir takım bilim kanunlarını tanımlar. Ayrıca, biyoloji bilimi de Mendel genetiği ve genetikteki Hardy-Weinberg Kuralı prensibi gibi bir takım bilim kanunları tanımlar. Genel kanının aksine, kanıtlanan teori (kuram) kanun olmaz. Kanunla teori arasında doğrudan, tamamlayıcı bir ilişki yoktur.

## Fizik Kanunları
Aşağıda fizik kanunlarına örnekler verilmiştir;

* Newton'un hareket kanunları
* Newton'un evrensel kütleçekim kanunu
* Termodinamik kanunları
* Arşimet prensibi
* Bernoulli prensibi
* Dalton'un kısmi basınçlar kanunu
* Ohm kanunu
* Hamilton prensibi
* Ters kare kanunu
* Ampère kanunu
* Lambert kosinüs kanunu
* Pascal kanunu
* Torricelli kanunu
* Stefan boltzmann kanunu

## Kimya kanunları
Aşağıda kimya kanunlarına örnekler verilmiştir;

* Sabit oranlar kanunları
* Katlı oranlar kanunu
* Kütlenin Korunumu Kanunu
* Birleşen hacim oranları kanunu
* Henry kanunu
* Graham difüzyon kanunu
* Lamm denklemi

## Kaynakça
İlke

**İlke**, bilimsel yöntemde nesnel gerçeğin belirgin özelliklerinin ve yasaların genelleştirilmesi ile elde edilen ve insana hem teorik çalışmalarında, hem de uygulama faaliyetlerinde yol gösteren genel dayanak noktasıdır.
Tez

**Tez** veya **sav** (Latince: *dissertatio*; araştırma, yazma, akıl yürütme, rapor), bilimsel yöntemde belli ön bilgilere dayanılarak, henüz kanıtlanmamış fakat mevcut bilgilerle mantıksal olarak çelişmeyen, bilimsel araştırma sürecinde doğrulanmaya çalışılan düşüncelerdir. Tez çalışması yapıldıktan sonra intihal işleminden geçmesi gerekir, bundan sonra tez savunması yapılabilir. Bununla da, lisans derecesi veya yüksek lisans diploması ve derecesine sahip olunur.

Bu kökten türeyen "savcı" kelimesi ise ön bilgiye dayanarak, kanıtlanabilir bir düşünceyi ortaya koyan kişiyi ifade eder.

## Ayrıca bakınız
* Don (akademik)
* Akademik ünvan
* Akademik başarı

## Kaynakça
Önerme (bilim)

**Önerme**, mantık, felsefe ve bilimsel yöntem bağlamında, doğru ya da yanlış olabilen ifade veya iddialardır. Önerme, genellikle cümle biçiminde ifade edilir ve doğruluk değeri taşıması bakımından bilgi ile inancı ayırmada temel araçlardan biridir.

Bilimsel bağlamda önerme, hipotezlerin kurulmasında, teorilerin test edilmesinde ve çıkarımsal akıl yürütmede kilit rol oynar. Örneğin, "Bütün metaller ısı ile genleşir" ifadesi bir önermedir ve deneysel olarak test edilebilir. Bu tür önermeler, bilimsel yöntemin temel taşlarından biri olan doğrulanabilirlik ilkesine tabidir.

Önermeler aynı zamanda klasik mantıkta "öncül" olarak da adlandırılır ve mantıksal çıkarımların yapıtaşını oluşturur. Doğruluk değerine göre önerme türleri "doğru", "yanlış" ya da "belirsiz" olarak sınıflandırılabilir. Belirsiz önermeler özellikle kuantum fiziği, hukuk veya etik gibi alanlarda tartışmalıdır.

## Mantıkta Önerme Türleri
Mantıkta önermeler genellikle üç şekilde sınıflandırılır:

* **Olumlu önermeler**: Bir durumu veya özelliği doğrulayan cümlelerdir. Örneğin, "Kedi memelidir."
* **Olumsuz önermeler**: Bir durumu reddeden cümlelerdir. Örnek: "Kuşlar memeli değildir."
* **Koşullu önermeler**: “Eğer... ise...” biçiminde olan ve iki önerme arasında ilişki kuran cümlelerdir. Örneğin, "Eğer hava yağmurluysa, şemsiye almalıyım."

Bu önerme türleri, özellikle klasik ve biçimsel mantıkta akıl yürütme kurallarının temelini oluşturur.

## Bilimsel Yöntemde Önerme
Bilimsel yöntemde önermeler hipotez, teori ve yasa gibi bilimsel kavramların yapı taşlarıdır. Bilimsel bir önerme, yalnızca mantıksal olarak tutarlı değil, aynı zamanda ampirik olarak test edilebilir olmalıdır. Karl Popper'a göre, bir önerme ne kadar kolay çürütülebilir durumdaysa, o kadar bilimsel sayılabilir.

Bilimsel araştırmalarda önerme; gözlem, deney, analiz ve tekrar test aşamalarında sürekli sınanır. Bu bağlamda önermeler, bilimsel bilginin gelişmesinde ve yanlışlanabilirlik ilkesinde merkezi bir rol üstlenir.

## Kaynakça
Şakrak kuşu

**Şakrak kuşu**, Passeriformes (ötücü kuşlar) takımından bir grup kuşa verilen ad.

Serçe iriliğinde, güçlü gagalı, siyah başlıklı, dişisi al ya da kırmızı gerdanlı, tohumcul meyve bahçelerine büyük hasar veren bir kuş.

Gezici ve yerleşik bir kuş olan **şakrak kuşu**, Büyük Britanya'dan Japonya'ya kadar Avrasya'nın bütün ılıman kuşağına yayılır. Çiftler oluşturarak yaşar. Tohumlarla beslenir, kış için yuvasına tohum depolar, ilkbaharlarda depoladığı yiyecekler bitince, meyve ağaçlarının tomurcuklarını yer. Yılda üç kez yavrular ve yavrularını küçük omurgasızlarla besler.

Fringillidae (ispinozgiller) familyasının *[[Pyrrhula]]* cinsi:

* Kahverengi şakrak kuşu, *Pyrrhula nipalensis*
* Beyaz yanaklı şakrak kuşu, *Pyrrhula leucogenis*
* Turuncu şakrak kuşu, *Pyrrhula aurantiaca*
* Kırmızı göğüslü şakrak kuşu, *Pyrrhula erythrocephala*
* Boz göğüslü şakrak kuşu, *Pyrrhula erythaca*
* Bayağı şakrak kuşu, *Pyrrhula pyrrhula*
* Asor adaları şakrak kuşu, *Pyrrhula murina*

Emberizidae (kirazkuşugiller) familyasının *[[Loxigilla]]* cinsi:

* Puerto Rican şakrak kuşu, *Loxigilla portoricensis*
* Büyük Antil şakrak kuşu, *Loxigilla violacea*
* Küçük Antil şakrak kuşu, *Loxigilla noctis*
Mol (anlam ayrımı)

**Mol** ile aşağıdaki maddeler kastedilmiş olabilir:

* Mol (birim), kimyada Avogadro sayısı kadar atom ya da molekül içeren madde
* Mol, Belçika, Belçika'da bir yerleşim yeri
* Mol, Sırbistan, Sırbistan'da bir yerleşim yeri
* ''Mol'' (dizi)
Trablusgarp

**Trablusgarp Bölgesi** (, transliterasyon: *İḳlîmü Ṭarâbülüs*, ), Libya'yı oluşturan üç bölgeden birine eskiden verilen ad. Diğer ikisi Fizan ve Sirenayka veya Kirenayka'dır. Trablusgarp Bölgesi bugünkü Trablus şehrinin çevresine karşılık gelir.

## Tarihçe
Bölge ilk olarak Berberilere ev sahipliği yapmıştır. 7. yüzyılda bölgeye Fenikeliler yerleşmiş ve kıyı boyunca Numidya da dahil buraya hakim olmuşlardır. Yine Vandallara da ev sahipliği yapmış olup Bizans İmparatorluğu da buraya hakim olmuştur. Malta Şövalyeleri tarafından yönetilmeye başlanan bölge Turgut Reis tarafından feth edilerek Osmanlı Devleti'ne katılmıştır. Osmanlı Devleti içinde başta beyler tarafından daha sonra dayılar tarafından yönetilmiştir. Dayılık yönetiminden sonra Trablusgarp'ı Karamanlı Hanedanı Osmanlı'ya bağlı olarak yönetmiştir.

20. yüzyılın başlarında İtalya bölgeyi sömürgesi haline getirmek için planlar kurmuş ve Trablusgarp'a asker çıkarmıştır. Osmanlı ile İtalya arasındaki Trablusgarp Savaşı'nda Mustafa Kemal ve arkadaşları bölgeyi İtalyanlar'a karşı örgütlemek istemiştir. Uşi Antlaşması ile İtalyanlara geçen Trablusgarp'ta 1911 yılından 1918 yılına kadar Trablusgarp Devleti isimli bir ülke kurulmuştur. 1918 yılında ülkenin adı ve bayrağı değiştirilmiştir. Ülkenin adı Trablusgarp Cumhuriyeti olmuş bayrağı da mavi bir zemin üzerine konulan palmiye ağacı ve yıldız olmuştur. Trablusgarp 1923 yılından sonra İtalya tarafından tamamen işgal edilmiştir. II. Dünya Savaşı sıralarında bölgeye Sirenayka da dahil olmuş, Birleşik Krallık bölgeyi yönetmeye başlamıştır. 1951 yılında Fizan ve Sirenayka ile Libya Birleşik Krallığı'na dahil olmuştur. Libya Birleşik Krallığı, 1969 yılında Libya adını almıştır.

## Ayrıca bakınız
* Trablusgarp vilayeti
* Trablusgarp Savaşı

## Kaynakça
Guy Verhofstadt

**Guy Verhofstadt** (d. 11 Nisan 1953, Dendermonde), Belçika'da Açık Flaman Liberaller ve Demokratlar'ın (VLD) genel başkanı. Verhofstadt 12 Temmuz 1999'dan beri Belçika'da başbakanlık görevini yürütüyordu. 10 Haziran 2007'de genel seçimlerde yenilgiye uğradı ve ertesi gün istifasını sundu. 2014 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde Avrupa Komisyonu Başkanlığına Avrupa için Liberaller ve Demokratlar İttifakı'nden aday olarak gösterilmiştir. 2009 yılı itibarıyla Avrupa için Liberaller ve Demokratlar İttifakı'nın Avrupa Parlamentosu'nda grup başkanlığını yapmaktadır.

## Kaynakça
Ppm

**ppm** (İngilizce: **p**arts **p**er **m**illion) milyonda bir birime verilen isimdir. Herhangi bir karışımda toplam madde miktarının milyonda 1 birimlik maddesine 1 ppm denir. Derişim birimi olarak bilinir. Herhangi bir şeyin milyonda birini de ifade edebilir. Çok düşük değerleri ifade etmek için kullanılır. ppm ve diğer parts-per notasyonları (örn. ppb) orantı ifade ettikleri için boyutsuz niceliklerdir.

1ppm = 1&nbsp;mg /1litre dir. Yani PPM  karışımdaki x maddenin litre başına düşen miligramlık  x madde kütlesini ifade eder. Sayılar çok büyük olduğu için 10&nbsp;mg / 1&nbsp;kg yerine kısaca 1ppm denir.

Örneğin 2ppm = 2&nbsp;mg / litre

ppm cinsinden derişim hesaplanırken kullanılan formül; **ppm =10⁶ x Çözünen kütlesi (mg) / Çözelti Kütlesi (mg)**

Hacim olarak çözeltilerde; **Ppm = 10⁶ x Çözünen hacmi(mililitre) / Çözelti Hacmi (miliLitre)**

## Örnek
5000 g etanol +metanol çözeltisi içinde 5&nbsp;mg metanol varsa "metanol 1 ppm değerinde etanolün içinde bulunuyordur" denir.

5 000 000&nbsp;mg / 5&nbsp;mg = 1 000 000&nbsp;mg

Ayrıca şu yolla hesap yapılabilir:

* pph - (g çözünen/g çözelti)×10^2
* ppm - (g çözünen/g çözelti)×10^6
* ppb -  g çözünen/g çözelti)×10^9

## pp birimleri
Hipotez

**Hipotez** ya da **varsayım**, bilimsel yöntemde olaylar arasında ilişkiler kurmak ve olayları bir nedene bağlamak üzere tasarlanan ve geçerli sayılan bir önermedir. Bilimsel bir ifadenin hipotez kabul edilebilmesi için sınanabilmesi gerekir. Deney ve testler sonucunda "sürekli olarak" varsayılan sonucu veren hipotezler ise kuram statüsünü alırlar.

Hipotez (varsayım) terimi, Eski Yunanca "*sunmak, tavsiye etmek*" gibi anlamlara gelebilen "*ὑποτίθημῐ* " (hupotíthēmĭ) kelimesinden türemiştir. Bilimsel bir varsayım farklı kişilerce ve bilimsel yöntemlerle sınanabilmelidir. Varsayımlar genellikle geçmiş gözlemlere veya bilimsel kuramlardan yapılan çıkarsamalara dayanır.

*İstatistiki varsayım; tarafsızlık varsayımı,farksızlık varsayımı, sıfır varsayımı*: Bu kavrama göre varsayılan değişkenler arasında farklılık yoktur. Bu tür varsayım bilimsel araştırmalarda yan tutmamanın gereğidir.

*Araştırma varsayımı; farklılık varsayımı, alternatif varsayım*. Araştırmada daha önceki bilgilerin veya gözlemlerin doğruluğunu saptamak üzere oluşturulan, değişkenler arasında önemli ilişki olduğunu varsaya ifadelerdir. Varsayımlar bilimsel yöntemlerle sınanıp geçerliliği değerlendirilir. Varsayım birçok alanda kullanılır. Örneğin; Bir problem çözülmemişse, problemin sonlarında o problem doğruluğa ulaşmamışsa ya da gerçeklere dayalı gözlemlerin kurulmasında varsayım kullanılır.
Tümevarım

Tümevarımcılık, bilimsel teoriler geliştirmek için bilimsel yöntemin geleneksel ve hala yaygın felsefesidir. Tümevarımcılık, bir alanı tarafsız bir şekilde gözlemlemeyi, incelenen durumlardan yasalar çıkarmayı - dolayısıyla tümevarımsal akıl yürütmeyi - ve böylece nesnel olarak gözlemlenenin tek doğal doğru teorisini keşfetmeyi amaçlar.

Tümevarımcılığın temeli, özetle, "teorilerin gerçeklerden türetilebileceği veya gerçekler temelinde kurulabileceği fikridir". Evreler halinde gelişen tümevarımcılığın kavramsal saltanatı, Francis Bacon'ın 1620'de Batı Avrupa'nın hakim modeli olan ve peşin hükümlü inançlardan tümdengelim yoluyla akıl yürüten skolastik modele karşı böyle bir öneride bulunmasından bu yana dört yüzyıla yayıldı.

Tümevarım [indüksiyon], felsefe ve mantıkta sahip olunan özel verilerden yola çıkarak genel sonuçlar çıkarma yöntemidir.Tümevarımın aksi tümdengelim metodudur.

19. ve 20. yüzyıllarda tümevarımcılık, bilimsel yöntemin gerçekçi idealleştirmesi olarak, varsayımsal tümdengelimciliğe yenik düştü. Yine de bu tür bilimsel teoriler, bilim adamlarının gerçek yöntemleri gibi çeşitli ve resmi olarak öngörülemeyen en iyi açıklama olan "Hepten gelimsel düşünce" (Abductive reasoning)'ye yönelik çıkarım durumlarına geniş çapta atfediliyor.https://en.wikipedia.org/wiki/Inductivism 

### Matematiksel tümevarım
P(n) bir açık önerme, a önermeyi doğrulayan en küçük sayma sayısı olmak üzere, P(n) nin doğruluğunu göstermek için;

* P(a) nın doğru olduğu gösterilir.
* P(n) nin doğru olduğu kabul edilir.
* P(n+1) in doğru olduğu gösterilir.

P(n) önermesinin doğruluğunu ispatlamak için kullanılan bu yönteme, tümevarım yöntemi adı verilir.

Örnek;
* P(n) : 2+4+6...+ 2n=n(n+1) olduğunu tümevarım ispat yöntemi ile gösterelim.
* n=1 için, P(1): 2.1=1.(1+1)→ 2=2→ P(1) doğrudur.
* n=k için, P(k):2+4+6...+2k=k(k+1) önermesinin doğru olduğunu kabul edelim.
* n=(k+1) için, P(k+1): 2+4+6+...+2k+2(k+1)=(k+1)(k+2) olduğunu gösterelim.
* 2+4+6...+2k=k(k+1) eşitliğinin her iki tarafına 2(k+1) ekleyelim.
* 2+4+6...+2k+2(k+1)=k.(k+1)+2(k+1)→P(k+1) doğrudur.
* P(k+1) doğru olduğundan P(n) önermesi doğru olur.
Lakşmi Yıldızı

**Lakşmi Yıldızı**, bir kompleks *{8/2}* yıldız figürüdür. Hinduizmdeki sembollerden olan bu yıldız sembolü, tanrıça Lakşmi'nin *Aşthalakşmi*, sekiz formu veya "servet çeşitleri"ni temsil etmektedir.

## Dış bağlantılar
* MathWorld makalesi  (İngilizce)
Şiiri Özlüyorum

***Şiiri Özlüyorum***, öğretmen Fuat Çiftçi editörlüğünde Avanos'ta yayımlanan iki ayda bir çıkan şiir dergisi.

Yayın hayatına Ağustos 2003'te başlayan ve ara vermeden yayınını sürdüren dergi, Nevşehir'in ilk şiir dergisidir. Türkçe şiirlerin yanı sıra, hem yabancı dillerden Türkçeye çeviri şiirlere hem de Türkçe şiirlerin İngilizce çevirilerine yer verilmektedir. Dergide şiir türünün dışında makale, deneme, eleştiri, söyleşi, günlük, mektup, öykü, kitap tanıtımı, nekroloji, bildiri, haber, sinema, tiyatro türünde yazılar da yayımlanır. Derginin editörlüğünü ve yayın işlerini Fuat Çitçi tek başına yönetir. Kendi şair ve yazar kadrosunu oluşturmuş bulunan dergide Mustafa Durak, Celal Soycan, Koray Feyiz, Murat Dalgın, Fuat Çiftçi, Hüseyin Peker, Hüseyin Çiftçi  gibi isimler yazı ve şiirleriyle yer almaktadır. Dergide "*Şiir ve Erotizm*", "*İmgenin Pornografisi*" ve "*Şiir Yıllıkları*"  gibi başlıklar taşıyan konulu dosyalar hazırlamaktdır.

İyi şiir yayımlama politikasını vurgulamak üzere Derginin adının hemen altında yer alan “*Şiir Gözü*" ifadesine yer verilmektedir.
Derginin aynı adı taşıyan bir kitaplığı (*Şiiri Özlüyorum Kitaplığı*) bulunur. 10. yılını kutladığı 2011'de "*Kırıklar Atlası*" adlı kitap yayımlanmıştır.

## Dış bağlantılar
* Resmî sitesi 

## Kaynakça
Kaprekar

**Kaprekar**, tam adıyla **Dattathreya Ramachandra Kaprekar** (1905 - 1986) sayılar teorisine katkılarda bulunmuş Hint matematikçi.

1905 yılında Hindistan'da Dahanu'da doğdu. Küçük yaşlardan itibaren sayılara duyduğu ilgi onu matematikçi olmaya yönlendirdi. 1929 yılında Bombay Üniversitesi'nden mezun oldu.

1930 yılından emekli olduğu 1960 yılına kadar Hindistan'da Devlali şehrinde matematik öğretmenliği yaptı.

Kendi adı ile anılan Kaprekar sayıları, Kaprekar sabiti, Kolumbiya sayıları, Harşad sayıları gibi kavramları matematik literatürüne katmıştır.
Kelt haçı

**Kelt haçı**, Hristiyan haçı'nın kesişim yerine bir halka eklenmesi ile oluşur. Keltik Hristiyanlık'ın karakteristik sembolüdür, ancak kökeni Hristiyanlık öncesine dayanır.

Halka ile birleştirilmiş haçların Hristiyanlık öncesinden gelen birçok türü bulunur. Sıklıkla güneş haçı olarak adlandırılan bu tür haçlara pagan Kuzeybatı Avrupa'da (İskandinav mitolojisi'nde tanrı Odin'in sembolüdür.) veya Pireneler ve İber Yarımadası'nda rastlanabilir. Ancak Hristiyan haçı ile ortak bir köken ya da bağlantıya dair bir kanıt yoktur. Günümüzdeki keltlerce güçlü tanrıça Bridgit ile bağdaştırılır. Ayrıca Kelt'lerin doğaüstücülüğe büyük bir katkısı olan tarot kartlarında, Kelt Hacı Açılımı bulunur.

### Beyaz üstünlükçülüğü
Günümüzde bu haç bazı beyaz üstünlükçüler tarafından kullanılmaktadır, nedeni ise bu sembolün norveçteki nazi destekçileri tarafından'da bir süre kullanılmış olması ve daha yakın tarihlerde neo naziler tarafındanda kullanılmasıdır, Irkçı Stormfront sitesinin logosununda bir kısmında yer alır. Irkçıların kullandığı haç genellikle daire yerine kare kullanır. Bu tür bir kullanım, Kültürel yağmacılık olarak görülür.

## Kaynakça
Kaprekar sabiti

Hint matematikçi Kaprekar (1905-1986) tarafından tanımlanan, dört basamaklı sayılara en fazla yedi kez aşağıdaki işlemler uygulandığında ortaya çıkan sabit **6174** sayısı.

İşlemler, tüm basamakları aynı sayıdan oluşmayan (2222 gibi - ilk adımda sıfır sonucunu verecektir) ve herhangi üç basamağındaki sayılar aynı olup kalan bir basamaktaki sayı bu sayıdan bir büyük ya da bir küçük olmayan (1112, 5565 veya 8788 gibi - ilk adımda 999 sayısını verecektir) dört basamaklı sayılara uygulandığında en fazla yedi adımda sıfır veya **6174** sabit sayısını verir.

# Yukarıdaki şartlara uygun dört basamaklı bir sayı alınır.
# Sayının basamaklarını büyükten küçüğe ve küçükten büyüğe doğru sıralayarak iki adet dört basamaklı sayı elde edilir.
# Elden edilen sayılardan büyükten küçüğü çıkarılır.
# 2. adım tekrar edilir.

En fazla yedi adımda sıfır ya da **6174** sabit sayısı elde edilecek ve kısır döngüye girilecektir.

**Örnek:**

:6544 - 4456 = 2088
:8820 - 0288 = 8532
:8532 - 2358 = 6174
:7641 - 1467 = 6174
Kaprekar sayıları

**Kaprekar sayıları**, 1949 yılında Hint matematikçi Kaprekar tarafından tariflenen sayılardır.

*n* basamaklı bir *t* Kaprekar sayısının karesi alınıp sağdaki *n* basamağı solda kalan *n-1* basamağa eklendiğinde sonuç yine *t* sayısını verir.

**Örnek:**

55, iki basamaklı bir sayıdır.

552 = 3025, sağdan iki basamak 25, soldan iki basamak 30.

Bu iki sayının toplamı 30+25=55 yani sayının kendisidir.

1, 9, 45, 55, 99, 297, 703, 999, 2223, 2728, 4879, 142857 sayıları da diğer bazı Kaprekar sayılarıdır.
Petrus Haçı

**Petrus Haçı** veya **Aziz Petrus Haçı** ters çevrilmiş bir Latin haçıdır. Bu sembolün kökeni Petrus'un ters biçimde çarmıha gerilmesidir; İsa ile aynı şekilde çarmıha gerilmek için fazla değersiz olduğunu düşünmüştü ve bu nedenle ters biçimde çarmıha gerilmişti.

## Tarih
Bu hikâye ilk olarak *Petrus'un İşleri* adlı, 2. yüzyıla tarihlenen apokrif bir metinde bulunan *Petrus'un Şehitliği* isimli bir metinde görülmektedir, ancak muhtemelen daha da eskidir. *Petrus'un İşleri*nde yazar, Petrus'un ters bir şekilde haça gerilmesinin amacının belirli bir noktaya dikkat çekmek olduğunu söylüyor. Petrus, ters bir şekilde haça gerilmek isteyerek onu haça geren insanların değerlerinin ters olduğunu ve Tanrı'nın Krallığı'na girebilmek istiyorsak bu dünyanın değerlerini değil, İsa'nın değerlerini benimsememiz gerektiğini gösteriyor.

19. yüzyılda yaşamış bir mistik olan ve *Œuvres de Miséricorde* hareketini kuran Eugène Vintras (1807–1875), bazen "neo-Katolikler" olarak adlandırılan mistik bir Hristiyan tarikatına liderlik etti. Öğretileri özellikle Meryem görümleri, kıyamet kehanetleri ve Efkaristiya mucizeleri üzerine odaklanmış olup, bu öğretiler onun hareketini heterodoks bir çerçeveye yerleştirmiştir. Araştırmacı Ruben van Luijk'e göre Vintras, özellikle ezoterik Hristiyan sembolizminin bir parçası olarak, Petrus haçını kendi cübbelerine, özellikle de stolalarına işlemiştir. Katolik Kilisesi onu küfürle suçlamış ve 1851'de Papa XVI. Gregorius onu resmen kınamıştır. Joris-Karl Huysmans'ın, katılımcıların ters haç işlemeli cübbeler giydiği bir kara ayini betimleyen romanı *Là-bas*, Vintras'ın ters haç kullanımını Hristiyanlık karşıtı bir bağlamda kurgulamıştır.

## Armada kullanımı
Aziz Petrus Haçı, kilisesel armalarda havarinin şehitliğine bir referans olarak kullanılır. Hilarie ve James Cornwell'in *Saints, Signs and Symbols* kitabına göre, Aziz Petrus'un hanedanlık arması, bir ters haç ve çapraz anahtarlar içerir. Bu, hem ters bir şekilde haça gerilişini hem de Cennet Krallığı'nın anahtarlarının tutucusu oluşunu sembolize eder. Bu semboller, başlıca olarak Aziz Petrus ve Papalık ile ilgili arma tasarımlarında, özellikle papasal otoriteyi ve havarisel ardıllığı simgeleyecek şekilde Vatikan şehrinin armasında görülür.

## Kaynakça
Ve (noktalama)

**Ve işareti** (**ve imi** veya **ampersant**) "ve" bağlacını temsil eden bir logogramdır. Sembol Latince "ve" anlamına gelen ***et*** sözcüğünün harflerinin ligatüründen oluşur. Farklı biçimlerde görülür (resme bakınız), ancak zaman içerisinde bu biçimlerden biri olan (şekilde solda 8 rakamına benzeyen) "E" ve "t" harflerinin elyazısıyla birleştirilmesiyle oluşan biçim yaygınlaşmış ve standartlaştırılmıştır.

## Türkçe ve ampersant
Türkçede **&** iminin kullanımı yoktur. Bu nedenle "ve" bağlacı günümüz Türkçesinde bir noktalama imiyle gösterilmez. Ancak bir kaligrafi ürünü olan ampersant iminin Türkçe uyarlamasının da denendiği görülmüştür. "V" ve "E" harflerinin birleştirilmesinden ("Æ" ile benzer biçimde) oluşturulan bu im hâlâ kimi eski levhalarda görülebilir.
Pîrî Reis Haritası (1528)

Osmanlı Amirali Piri Reis'in 1528'de çizdiği **ikinci dünya haritası**ndan günümüze kalan parça, büyük bir haritanın kuzeybatı köşesi olup, Orta Amerika'nın yeni keşfedilmiş kıyılarını, Florida'yı, Kanada'nın kuzeydoğu köşesini ve Grönland'ı gösterir. Piri Reis in Kanuni Sultan Süleyman'a armağan ettiği haritanın bu parçası, Piri Reis'in 1513'te çizdiği ilk dünya haritasıyla beraber halen Topkapı Sarayı'nda bulunur.

Ceylan derisine 8 renkli olarak çizilmiş haritanın parçası 69 x 70&nbsp;cm ebatlarındadır. Bu harita da birinci harita gibi portolan tarzında, dört büyük, iki de küçük pusula gülü çizilerek yapılmıştır. Kenar notlarından biri bu haritanın Piri Reis tarafından yapıldığını belirtir. Diğer kenar notları çeşitli açıklayıcı bilgiler içerir.

Grönland'ın güneyinde görünen, Kanada'daki Newfoundland, "Terra Nova", Labrador da "Baccalao" isimleri ile gösterilir ve buraların Portekizliler tarafından keşfedildiği yazılıdır. Terra Nova 1500'de Portekizli Gaspar Corte-Real, Labrador da 1501'de kardeşi Miguel Corte-Real tarafından keşfedilmişlerdir. Orta Amerika hizasında bir notta karadan giderek okyanusa ulaşmayı amaçlayan bir kaşiften söz edilir. Bu muhtemelen 1513'te karadan Büyük Okyanus'a ulaşan Portekizli Vasco Núñez de Balboa'dır.

Piri Reis'in ikinci dünya haritasında adalar ve kıyılar son keşiflere dayalı olarak çizilidir. Birinci haritasında Porto Riko'da gösterilen San Juan Batisto, bu haritada Florida'da gösterilmiştir. Kristof Kolomb'un hatalı haritasından etkilenmiş olan birinci haritasının aksine, bunda Bahama, Antiller, Haiti ve Küba oldukça doğru çizilmişlerdir. 1517 ve 1519'da keşfedilmiş olan Yukatan ve Honduras yarım adaları da mevcutturlar. Küba "Isla di vana" diye adlandırılmıştır. İlk haritada olmayan Yengeç Dönencesi bu haritada (enlemi biraz hatalı olarak) çizilmiştir. Piri Reis bunu "Günuzadısı" olarak adlandırıp yanına *"Bu hat gün gayet uzadığı yere işarettir"* yazmıştır.

Piri Reis bu haritasında keşfedilmeyen yerleri beyaz bırakarak, kenar notlarında bunları bilinmediği için çizmediğini belirtir. İlk haritasından daha büyük ölçekli ve gelişkin olan ikincisi, teknik olarak döneminin en ileri örneğidir.

## Kaynakça
* The Oldest Map of America Drawn by Piri Reis 
* The Map of America by Piri Reis
Pîrî Reis haritası (anlam ayrımı)

Pîrî Reis'in haritası şu anlamlara gelebilir:
* Pîrî Reis Haritası 
* Pîrî Reis Haritası (1528)
Edirne-Segedin Antlaşması

**Edirne-Segedin Antlaşması**, 1444 yılında Osmanlı Devleti ve Macaristan arasında imzalanmış bir barış antlaşmasıdır.

Papa IV. Eugenius, János Hunyadi'nin kumandanlığı altında Macar, Sırp, Bosnak ve Eflak kuvvetlerinden oluşan bir Haçlı ordusunu Sultan II. Murat'ın kumandanlığı altındaki Osmanlı ordusunun üzerine gönderdi. Karamanoğulları beyliğinin de desteğini alan bu orduyu Osmanlılar ardı ardına Niş Muharebesinde olduğu gibi alınan yenilgilere karşın, sonunda bir görüşe göre büyük kayıplarla, zorlukla İzladi Derbendi'nde yenilgiye uğrattı; diğer bir görüşe göre ise İzladi Derbendi'ndeki muharebeyi Osmanlılar kaybetmesine karşın Filibe Ovasına kadar inen Haçlılar ağır kış koşulları, Kral III. Władysław'ın sabırsızlığı, erzak yokluğu ve direniş nedeniyle geri çekilmek zorunda kaldılar. Bir başka görüşe göre ise Osmanlıların ağır kaybına karşı kendileri de ağır kayıplar verip İzladi'de bozguna uğrayan Macarlar kış şartları altında geri çekilmeye zorlandılar ancak beklenmedik bir olay savaşın gidişini değiştirdi. Dragoman'da bu orduyu takip eden Osmanlı kuvvetleri, pusuya düşürülüp yenilgiye uğratıldı ve sultan II. Murad'ın damadı ve veziriazam Çandarlı Halil Paşa'nın kardeşi Mahmud Bey esir alındı. Bu da Osmanlılar üstünde moral bozukluğuna neden oldu. Haçlılarınsa bu seferi başarılı bir sefermiş gibi göstermelerini sağladı. Bunun üzerine yeni bir haçlı seferinden de çekinen veSırbistan, Bosna, Hersek, Arnavutluk gibi Rumeli'de de pek çok bölgede egemenliği zayıflayan II. Murat, Macarlar ile anlaşmaya girişti ve sonrasında 12 Haziran 1444'te Edirne'de bu barış antlaşmasını imzalayarak antlaşmanın metnini bir Osmanlı heyetiyle Macaristan'a yolladı.

Macaristan kralı I. Ulászló bu antlaşmayı onaylama taraftarıydı. Ama Papa ve Bizans İmparatoru bu antlaşmaya karşı çıktılar. Sırp despotunun ve János Hunyadi'nin de ısrarıyla Kral I. Ulászló antlaşmayı 12 Temmuz 1444'te Segedin'de imzaladı. Antlaşmanın maddeleri şunlardı:

# Bulgaristan'daki Osmanlı egemenliği tanınacak.
# Sırp despotluğu tekrar kurulacak ve Osmanlılara vergi verecek.
# Eflak beyliği Macar egemenliğinde kalacak, Osmanlılara vergi vermeye devam edecek.
#Tuna Nehri taraflar arasında sınır olacak.
# Antlaşmanın süresi 10 yıldır.

Bu antlaşmadan sonra II. Murat, yerini 12 yaşındaki oğlu II. Mehmed'e (Fatih Sultan Mehmet) bıraktı. Ama barış dönemi 6 ay bile sürmedi. Haçlı tehdidi altında II. Murat tekrar Osmanlı ordusunun başına geçmek zorunda kaldı. 10 Kasım 1444 tarihinde Osmanlı ordusu, János Hunyadi kumandanlığı altındaki Haçlı Ordusuyla Varna Muharebesini yaptı ve burada Haçlı ordusunu mağlup etti.

## Kaynakça