Aşamalı vergi

**Aşamalı vergi**, vergilendirilebilir miktar arttıkça vergi oranının da arttığı bir vergidir. Aşamalı terimi, bir vergi mükellefinin ortalama vergi oranının kişinin marjinal vergi oranından daha düşük olmasıyla sonuçlanan, vergi oranının düşükten yükseğe doğru ilerleme şeklini ifade eder. Terim, bireysel vergilere veya bir bütün olarak bir vergi sistemine uygulanabilir. Daha düşük ödeme gücüne sahip kişilerin vergi oranlarını düşürmek amacıyla aşamalı vergiler uygulanmaktadır, çünkü bu tür vergiler oranı giderek daha yüksek ödeme gücüne sahip olanlara kaydırmaktadır. Aşamalı verginin tersi, fakirlerin zenginlere kıyasla gelirlerinin daha büyük bir kısmını ödediği satış vergisi gibi gerileyen bir vergidir.

Bu terim sıklıkla, düşük gelire sahip kişilerin, yüksek gelire sahip olanlara göre bu gelirin daha düşük bir yüzdesini vergi olarak ödediği kişisel gelir vergileri için kullanılır. Ayrıca, vergi muafiyetleri, vergi indirimleri veya aşamalı dağıtım etkileri yaratan seçici vergilendirme kullanarak vergi tabanının ayarlanması için de geçerli olabilir. Örneğin, bir servet veya emlak vergisi, lüks mallar için bir satış vergisi veya temel ihtiyaçlar için satış vergilerinden muafiyet, yüksek gelirli ailelerin vergi yükünü artırdığı ve daha düşük gelirli aileler üzerinde azalttığı için artan etkilere sahip olarak tanımlanabilir.

Vergi yapısı eşitsizliği azalttığı için, aşamalı vergilendirme genellikle yüksek gelir eşitsizliği ile ilişkili toplumsal sorunları azaltmanın bir yolu olarak önerilmektedir, ancak iktisatçılar vergi politikasının ekonomik ve uzun vadeli etkileri konusunda hemfikir değildir. Bir çalışma, aşamalı vergilendirmenin mutluluk, ulusların öznel refahı ve eğitim ve ulaşım gibi kamusal mallardan vatandaşların memnuniyeti ile olumlu bir şekilde ilişkilendirilebileceğini öne sürüyor.

## Erken örnekler
Roma Cumhuriyeti'nin ilk günlerinde, kamu vergileri sahip olunan servet ve mülk üzerindeki değerlendirmelerden oluşuyordu. Normal koşullar altında vergi oranı mülk değerinin %1'i idi ve bazen savaş gibi durumlarda %3'e kadar yükselebilirdi. Bu vergiler toprak, evler ve diğer gayrimenkullere, kölelere, hayvanlara, kişisel eşyalara ve parasal servete karşı kondu. MÖ 167'ye gelindiğinde, fethedilen eyaletlerden elde edilen zenginlikler nedeniyle Roma'nın artık İtalyan yarımadasındaki vatandaşlarına vergi koyması gerekmedi. 1. yüzyılda önemli ölçüde Roma genişlemesinden sonra, Augustus Caesar yaklaşık %1'lik bir servet vergisi ve her yetişkin için sabit bir kişi vergisi getirdi; Bu, artık yalnızca serveti vergilendirmediği için vergi sistemini daha az ilerici hale getirdi.

### Modern çağ
İlk modern gelir vergisi, Britanya'da Başbakan William Pitt tarafından Aralık 1798 bütçesine Fransız Devrim Savaşı için silah ve teçhizat için ödeme yapmak üzere getirildi. Pitt'in yeni aşamalı gelir vergisi, 60 sterlin üzerindeki gelirler için sterlin cinsinden 2 eski peni (1/120) harçla başladı ve 200 sterlin üzerindeki gelirler için maksimum 2 şiline (% 10) yükseldi. Pitt, yeni gelir vergisinin 10 milyon sterlin artıracağını umuyordu, ancak 1799 için fiili gelir toplamı 6 milyon sterlinin biraz üzerindeydi.

Pitt'in artan oranlı gelir vergisi, Amiens Barışı sırasında Henry Addington tarafından kaldırıldığında 1799'dan 1802'ye kadar tahsil edildi. Addington, Pitt'in Katolik Kurtuluşu nedeniyle istifasından sonra 1801'de başbakanlık görevini devralmıştı. Gelir vergisi, çatışmalar yeniden başladığında 1803'te Addington tarafından yeniden uygulamaya kondu, ancak Waterloo Savaşı'ndan bir yıl sonra 1816'da yeniden kaldırıldı.

Birleşik Krallık gelir vergisi, 1842 Gelir Vergisi Yasası'nda Sir Robert Peel tarafından yeniden getirildi. Bir Muhafazakâr olarak Peel, 1841 genel seçimlerinde gelir vergisine karşı çıktı, ancak artan bütçe açığı yeni bir fon kaynağı gerektirdi. Addington modeline dayanan yeni gelir vergisi, 150 sterlin üzerindeki gelirlere uygulandı. Bu önlem başlangıçta geçici olması amaçlanmış olsa da, kısa süre sonra İngiliz vergi sisteminin bir parçası haline geldi. Konuyu araştırmak için 1851'de Joseph Hume başkanlığında bir komite kuruldu, ancak net bir tavsiyeye ulaşamadı. Gürültülü itirazlara rağmen, 1852 tarihli Maliye Bakanı William Gladstone artan oranlı gelir vergisini tuttu ve Kırım Savaşı'nın masraflarını karşılayacak şekilde genişletti. 1860'lara gelindiğinde artan oranlı vergi, İngiliz mali sisteminin gönülsüzce kabul edilen bir unsuru haline geldi.

Amerika Birleşik Devletleri'nde, ilk artan oranlı gelir vergisi, 1862 Gelir Yasası ile oluşturulmuştur. Yasa, Başkan Abraham Lincoln tarafından imzalandı ve 800 doların üzerindeki gelirlere %3'lük sabit bir gelir vergisi uygulayan 1861 Gelir Yasası'nın yerini aldı. 1913'te kabul edilen Amerika Birleşik Devletleri Anayasasında yapılan On Altıncı Değişiklik, Kongre'nin herhangi bir paylaştırma zorunluluğu olmaksızın tüm gelir vergilerini tahsil etmesine izin verdi. 20. yüzyılın ortalarına gelindiğinde, çoğu ülke bir çeşit artan oranlı gelir vergisi uygulamıştı.

## İlerlemeyi ölçme
Suits endeksi, Gini katsayısı, Kakwani endeksi, Theil endeksi, Atkinson endeksi ve Hoover endeksi gibi endeksler, gelir dağılımı ve servet dağılımından elde edilen ölçüler kullanılarak vergilendirmenin ilerlemesini ölçmek için oluşturulmuştur.

### Marjinal ve efektif vergi oranları

Vergi oranı iki farklı şekilde ifade edilebilir; marjinal oran, her bir ek gelir veya gider birimi (veya harcanan son dolar) üzerindeki oran olarak ifade edilir ve ödenen toplam verginin toplam gelir veya giderlere bölünmesiyle ifade edilen efektif (ortalama) oran. Çoğu aşamalı vergi sisteminde, marjinal oranın sabit olacağı aralıklar olsa da, vergilendirmeye tabi tutar arttıkça her iki oran da yükselecektir. Genellikle, bir vergi mükellefinin ortalama vergi oranı, marjinal vergi oranından daha düşük olacaktır. İade edilebilir vergi kredileri veya gelir testli refah yardımları olan bir sistemde, daha düşük gelir seviyelerinde gelir arttıkça marjinal oranların düşmesi mümkündür.

### Enflasyon ve vergi dilimleri
Vergi kanunları enflasyona tam olarak endekslenmemiş olabilir. Örneğin, bazı vergi kanunları enflasyonu tamamen görmezden gelebilir. aşamalı bir vergi sisteminde, parantezlerin enflasyona endekslenememesi, sonunda efektif vergi artışlarıyla sonuçlanacaktır (enflasyon sürdürülürse), çünkü ücretlerdeki enflasyon bireysel geliri artıracak ve bireyleri daha yüksek yüzdeli oranlarla daha yüksek vergi dilimlerine taşıyacaktır. Bu olay parantez kayması olarak bilinir ve mali sürüklemeye neden olabilir.

## Ekonomik etkiler
Politikacılar ve iktisatçılar arasında, vergi politikasının servet eşitsizliğini hafifletme veya şiddetlendirmedeki rolü ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri konusunda tartışmalar var.

### Gelir eşitliği
Aşamalı vergilendirmenin gelir eşitsizliğini azaltmada doğrudan etkisi vardır. Bu özellikle vergilendirme, transfer ödemeleri ve sosyal güvenlik ağları gibi ilerici hükûmet harcamalarını finanse etmek için kullanılıyorsa geçerlidir. Ancak, daha yüksek oranlar vergi kaçakçılığının artmasına neden olursa, etki susturulabilir. Gelir eşitsizliği düşük olduğunda, toplam talep görece yüksek olacaktır, çünkü sıradan tüketim malları ve hizmetleri isteyen daha fazla insan bunları karşılayabilecekken, işgücü zenginler tarafından görece tekelinde olmayacaktır. Yüksek düzeydeki gelir eşitsizliğinin uzun vadeli ekonomik büyüme, istihdam ve sınıf çatışması üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Aşamalı vergilendirme, genellikle yüksek gelir eşitsizliği ile bağlantılı toplumsal rahatsızlıkları azaltmanın bir yolu olarak önerilmektedir. Vergilendirme öncesi gelir dağılımı için Gini endeksi ile vergilendirme sonrası Gini endeksi arasındaki fark, bu tür vergilendirmenin etkilerinin bir göstergesidir.

Ekonomistler Thomas Piketty ve Emmanuel Saez, İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde ABD vergi politikasındaki ilerlemenin azalmasının, varlıklıların sermayeye daha fazla erişimini sağlayarak gelir eşitsizliğini arttırdığını yazdı.

Ekonomist Robert H. Frank'e göre, zenginler için vergi indirimleri büyük ölçüde daha büyük evler ve daha pahalı arabalar gibi konumsal mallara harcanmaktadır. Frank, bu fonların bunun yerine halk eğitimini iyileştirme ve tıbbi araştırma yürütme gibi şeyler için ödeme yapabileceğini savunuyor ve konumsal dışsallıklara saldırmanın bir aracı olarak aşamalı vergilendirmeyi öneriyor.

### Ekonomik büyüme
OECD tarafından 2008'de yayınlanan bir rapor, kişisel gelir vergilerinin ilerleyişi ile ekonomik büyüme arasında zayıf bir negatif ilişki olduğunu gösteren ampirik araştırmayı sundu. Muhafazakar Vergi Vakfı'nda çalışan bir yazar olan William McBride, araştırmayı açıklarken, gelir vergilerinin ilerlemesinin yatırım riski alarak girişimciliğe ve üretkenliğe zarar verebileceğini, çünkü yüksek gelirli kişilerin tasarruflu yatırım riskinin çoğunu ve yüksek verimli işgücünü yapma eğiliminde olduğunu belirtti. IMF'ye göre, bazı gelişmiş ekonomiler, ilericilik aşırı olmadığı sürece, büyümeyi engellemeden, eşitsizlikle mücadele için vergilendirmede ilerlemeyi artırabilir. Fon ayrıca, OECD üye ülkeleri için ortalama en yüksek gelir vergisi oranının 1981'de yüzde 62'den 2015'te yüzde 35'e düştüğünü ve buna ek olarak, vergi sistemlerinin yasal oranlarda belirtilenden daha az ilerici olduğunu çünkü varlıklı bireylerin vergi indirimine daha fazla erişimi olduğunu belirtiyor.

### Eğitimsel kazanımlar
Ekonomist Gary Becker, eğitimsel kazanımı ekonomik hareketliliğin kökü olarak tanımladı. Aşamalı vergi oranları, yüksek gelir üzerindeki vergileri artırırken, düşük gelir üzerindeki yükü azaltma, gelir eşitliğini iyileştirme hedefine ve buna karşılık gelen etkiye sahiptir. Eğitime erişim genellikle, yoksullar için eğitime erişim fırsatlarını azaltan maliyet ve aile gelirine bağlıdır. Yoksullar için gelirdeki artışlar ve ekonomik eşitlik, eğitime erişim eşitsizliğini azaltır. Vergi politikası ayrıca, vergi indirimleri ve burslar ve hibeler için vergi muafiyetleri gibi eğitim için vergi teşvikleri sağlayan aşamalı özellikleri de içerebilir.

Aşamalı vergi programlarının potansiyel olarak olumsuz bir etkisi, eğitime erişim için teşvikleri azaltabilmeleridir. Yüksek eğitimli işçilerin vergi sonrası gelirlerini azaltarak, artan oranlı vergiler vatandaşların eğitime erişme teşviklerini azaltabilir ve böylece bir ekonomideki genel insan sermayesi düzeyini düşürebilir. Ancak, bu etki, artan oranlı vergi ile finanse edilen bir eğitim sübvansiyonu ile hafifletilebilir. Teorik olarak, yüksek öğrenim için devlet harcamaları için kamu desteği, özellikle gelir dağılımı eşit olmadığında, vergilendirme aşamalı olduğunda artar.

## Psikolojik faktörler

2011 yılında yapılan bir araştırma psikologları Shigehiro Oishi, Ulrich Schimmack ve Ed Diener, 54 ülkeden gelen verileri kullanarak, aşamalı vergilendirmenin öznel refahla pozitif yönde ilişkili olduğunu, ancak genel vergi oranlarının ve hükûmet harcamalarının böyle olmadığını buldu. Yazarlar, "Daha ilerici vergilendirme ile daha yüksek öznel iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkiye, vatandaşların eğitim ve toplu taşıma gibi kamu mallarından memnuniyetinin aracılık ettiğini gördük." İnsan mutluluğu üzerine araştırmayı özetleyen vergi hukuku profesörü Thomas D. Griffith, bir toplumdaki eşitsizliğin mutluluğu önemli ölçüde azalttığı için, geliri yeniden dağıtan ilerici bir vergi yapısının bir toplumda refah ve mutluluğu artıracağını savundu. Aşamalı vergilendirme, yüksek gelir getirenlerin gelirini düşürdüğünden ve genellikle düşük gelirliler için devletin sosyal programlarını finanse etmek için bir yöntem olarak kullanıldığından, vergi ilerlemesini artırma çağrıları bazen kıskançlık veya sınıf savaşı, diğerleri bu tür eylemleri adil veya bir tür sosyal adalet olarak tanımlayabilir.

## Hesaplama

Uygulanabilir parantez için denklemin nokta-eğim biçimi ve eğim-kesişme biçimine karşılık gelen artan oranlı vergiyi hesaplamanın iki yaygın yolu vardır. Bunlar, vergiyi, parantezin alt tutarındaki vergi (marjinal oranda) artı parantez içindeki marjinal tutar üzerindeki vergi olarak veya tüm tutar üzerindeki vergi eksi parantezin alt ucundaki vergiyi abarttığı tutar olarak hesaplar.

Örneğin %10, %20 ve %30'luk vergi dilimleri olduğunu ve %10 oranının 1 ila 10.000 ABD Doları arasındaki gelire uygulandığını varsayılsın; %20 oranı 10.001$ 'dan 20.000 $' a kadar olan gelirler için geçerlidir ve %30 oranı 20.000$ 'ın üzerindeki tüm gelirler için geçerlidir. Bu durumda, 20.000 $ 'lık gelir üzerinden alınan vergi (her bir gruba vergi eklenerek hesaplanır) %10 × 10.000$ + %20 × 10.000$ = 1.000$ + 2.000$ = 3.000$' dır. 25.000 $ 'lık gelir vergisi daha sonra iki şekilde hesaplanabilir. Eğim noktası biçimini kullanmak (alt tutardaki vergi artı marjinal tutardaki vergi):

: \$3,000 + (\$25,000 - \$20,000) \times 30\% = \$1,500 + \$3,000 = \$4,500.

Geometrik olarak, üst parantezdeki vergi çizgisi noktadan (20.000$, 3.000$) geçer ve 0,3 (%30) eğime sahiptir.

Alternatif olarak, 20.000 ABD Doları üzerinden %30 vergi, %30 × 20.000 = 6.000 ABD Doları getirmektedir; bu, üst grubun alt ucundaki vergiyi 6.000 ABD Doları - 3.000 ABD Doları = 3.000 ABD Doları kadar aşmaktadır, bu nedenle eğim kesişme formunun getirisi:

: \$25,000 \times 30\% - \$3,000 = \$7,500 - \$3,000 = \$4,500.

Geometrik olarak, üst parantezdeki vergi çizgisi y eksenini -3.000 $ - noktadan (0, -3.000$) geçer - ve 0.3 (%30) eğime sahiptir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde, ilk form 2003'e kadar kullanıldı, örneğin (2003% 15 Tek parantez için):

* Form 1040, satır 40 (Vergiye Tabi Gelir) 'deki tutar: - 7.000'in üzerinde
* *Fakat bitmemiş—* 28,400
* Form 1040, satır 41 (Vergi) 700,00$ + %5 girilir
* *Miktar -* 7.000'in üzerinde

2004'ten itibaren, bu ikinci forma dönüştü, örneğin (2004 %28 Tek parantez için):

* **Vergiye tabi gelir.** 42. satır - En az 100.000 ABD doları, ancak 146.750 ABD dolarından fazla değilse
* **(a)** 42. satırdaki miktarı girilir
* **(b)** Çarpma miktarı × %28 (0,28)
* **(c)** (a)'yı (b) ile çarpılır
* **(d)** Çıkarma tutarı 5.373,00$
* **Vergi.** (d)'yi (c)' den çıkarılır. Sonuç buraya ve Form 1040, satır 43'e girilir.

## Örnekler

Dünyadaki çoğu sistem ilerici yönler içerir. Vergilendirilebilir gelir belirli bir vergi dilimine düştüğünde, kişi o parasal aralığa düşen her bir dolar için listelenen vergi yüzdesini öder. Örneğin ABD'de 10.000 ABD doları vergilendirilebilir gelir elde eden bir kişi, 1. dolardan 7.550. Dolara kadar kazanılan her doların %10'undan sorumlu olacaktır ve sonra 7.551'inci dolardan 10.000'inci dolara kadar kazanılan her bir doların %15'i için toplam 1.122.50 dolar.

Amerika Birleşik Devletleri'nde, kişisel muafiyet ve genellikle Kazanılan Gelir Vergisi Kredisi ve ev ipotek ödemeleri gibi çeşitli diğer vergi muafiyetlerine dayalı olarak vergilendirilmemiş bir gelir düzeyinin %10 ila %39,6 üzerinde değişen yedi gelir vergisi dilimi vardır. ABD federal vergi sistemi, düşük gelirli hanehalkları için eyalet vergileri ve yerel vergiler için kesintileri de içerir, bu da bazen gerileyen vergileri, özellikle emlak vergilerini azaltır. Daha yüksek gelirli haneler, kesintileri sınırlayan ve %26 ila% 28'lik sabit bir vergi oranı belirleyen alternatif asgari vergiye tabidir ve daha yüksek oran 175.000 dolardan başlar. Ayrıca, tek dosyalar için 112.500 dolardan başlayan kesinti aşamaları da vardır. Net etki, 306.300 dolardan fazla kazanan bireyler için eyalet vergileri ve yerel vergiler için kesintileri ve belirli diğer kredileri tamamen sınırlayan artan ilerlemedir.

Yeni Zelanda aşağıdaki gelir vergisi dilimlerine sahiptir (2012–2013 mali yılı için): %0,5 ila 14,000 Yeni Zelanda Doları; 14.001 dolardan 48.000 dolara %17,5; 48.001 dolardan 70.000 dolara %30; 70.001 dolar üzerinde %33; çalışanın beyan formunu doldurmaması durumunda ise %45. Tüm değerler Yeni Zelanda doları cinsindendir ve kazanç vergisi hariçtir.

Avustralya, aşağıdaki artan oranlı gelir vergisi oranlarına sahiptir (2012–2013 mali yılı için): 18.200 A dolara kadar %0 etkili; 18.201 dolardan 37.000 dolara %19; 37.001 dolardan 80.000 dolara %32,5; 80.001 dolardan 180.000 dolara %37; ve 180.000 dolarının üzerindeki herhangi bir tutar için %45.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* ''Aşamalı Gelir Vergisi: Teorik Temeller'' 
* Slemrod, Joel B. (2002). "*Artan Vergiler*". David R. Henderson'da (ed.). Özlü Ekonomi Ansiklopedisi (1. baskı). Ekonomi ve Özgürlük Kütüphanesi.