Emir Emin Arslan

**Emir Emin Arslan**, Lübnanlı yazar, gazeteci, editör ve konsolos. Osmanlı İmparatorluğu'nun Bordeaux, Brüksel, Paris ve Buenos Aires Başkonsolosuydu. Arapça, İspanyolca ve Fransızca kitaplar ve makaleler yazmıştır.

Başlangıçta, 1876 Osmanlı anayasasını ve parlamentoyu geri getirmek ve İmparatorluğun tüm bireylerine ve milletlerine haklar vermek için bir reformdan yana olan Jön Türklerin fikirlerini destekledi. 1914'te Buenos Aires'teki Osmanlı Başkonsolosu olarak görev yaparken, Arslan'ın sert eleştirdiği Alman İmparatorluğu ile ittifakı ve I. Dünya Savaşı'na girmesi nedeniyle Jön Türk hükûmetinden ayrıldı.

## Hayatı

Emin Arslan, Osmanlı İmparatorluğu Cebel-i Lübnan Sancağı Şuvayfat'ta doğdu. Üyeleri geleneksel olarak bugüne kadar Emir unvanını elinde bulunduran seçkin bir Dürzi ailesine mensuptur.

Emin, Fahreddin oğlu Abbas oğlu Haydar oğlu Milham oğlu Macid Arslan'ın oğludur. Nuhad, Fuad, Seyid ve Tevfik isimli erkek kardeşleri vardır. Tevfik 1920'de Büyük Lübnan'ın kurulmasına yardımcı oldu ve Lübnan'ın bağımsızlık kahramanı, Lübnan Parlamentosu üyesi ve hükûmet bakanı Macid Arslan'ın (1908–1983) babasıydı. Arslan ailesinin şu anki geleneksel şefi Talal Arslan, bu nedenle Emin Arslan'ın büyük yeğenidir.

Emin evlenmedi ve çocuğu olmadı; Yerine yeğenleri Refik Sayid Arslan, Malik Sayid Arslān, Zahiyya Tevfik Arslan, Macid Tevfik Arslan (yani II. Macid Arslan) ve Nuhad Tevfik Arslan geçti.

Arslan, 24 Ağustos 1889'da Masonluğa katıldı. 1892'de Cebel-i Lübnan Sancağı'nda Uzak Batı Müdürlüğü'ne atandı. 1893'te mutasarrıf Naim Paşa ile bir ihtilaftan sonra istifa edip ülke dışına çıkarak Paris'e gitmiştir. Jön Türkler hareketinin önemli bir destekçisi ve Türk yazılı siyasi gazete Meşveret'in editörü Ahmed Rıza ile temasa geçti. Sürgünlerin ana faaliyeti, genel Avrupa basını ve bazı parti organları aracılığıyla Osmanlı rejimine yönelik eleştirileri yaymaktı. 1876 Osmanlı anayasasının restorasyonunu, parlamentonun yeniden kurulmasını ve bireyler ve topluluklar için eşit haklar talep ettiler.

Osmanlı liderliği, sürgünlerin Avrupa'daki propagandasını etkisiz hale getirmeye çalıştı. Sürgünler çok sayıda olmamakla birlikte basında ilgi görmeyi başardı. İçlerinden birinin yazdığı gibi: "(...) [padişah] biliyor ki, Paris'te serbest bir elimize izin verilirse, üyelerimizin ve gazetelerin ona on Fransız savaş erinden daha fazla zarar verebileceğini."

29 Ocak 1897'de, tebliğlerinden biri İtalya Krallığı Resmi Bülteni tarafından yayınlandı. "Paris ve Berlin Antlaşmalarını imzalayan altı devlet"e hitaben yazılmış ve "Genç Türkiye'nin genel vekili Murad Bey, Suriye'nin Türk parlamentosu nezdindeki eski temsilcisi Halil Gaanem Efendi, Ahmed Rıza Bey; Emir Emin Arslan; H. Anthony Salmoné" ve diğerleri, "Türkiye'deki genel reform partisi" adına.

Osmanlı hükûmeti, muhalefetle temasa geçmek ve siyasi tutsaklar için genel bir af önermek, sürgünleri eski konumlarına döndürmek ve anayasayı yeniden tesis etmek, karşılığında propaganda kampanyalarına son vermek amacıyla Paris'e Ahmet Celalettin Paşa'yı gönderdi.

Arslan, afla serbest bırakılacak doğrudan akrabaları olmasına rağmen başlangıçta anlaşmayı reddettiğini anılarında belirtiyor. Daha sonra, Ahmet Celalettin Paşa tarafından reddedilen, Osmanlı hükûmeti buna uymakta ilerleme gösterene kadar anlaşmanın askıya alınmasını önerdi. Sonunda kabul etti ve Bordeaux Başkonsolosu olarak atandı. Hemen arkasından Brüksel'e transfer edildi ve 1908 yılına kadar görevde kaldı.

Arslan 1908'de Brüksel'deki Osmanlı Başkonsolosu görevinden istifa ederek İstanbul'a gitti. 31 Mart Vakası sırasında Arslan'ın birinci dereceden kuzeni, Lazkiye'nin Meclis-i Mebûsan mebusu Emir Arslan Bey, Meclis yakınlarında vurularak öldürüldü. Emin Arslan, cenazeyle ilgilenmek ve onu Beyrut'a ulaştırmak zorunda kaldı. Fransız Gil Blas gazetesi 15 Nisan 1909'da "Lazkiye temsilcisi Emir Arslan'ın" öldürüldüğünü yazdı. Emin Arslan'ın Avrupalı bazı arkadaşları kurban olduğunu düşündü.

Emin Arslan 1909'da Paris Başkonsolosu olarak atandı. Paris'teki *Le Temps* Eylül 1909'da verdiği haberde "Türk hükûmetinin Paris konsolosluğunu bir başkonsolosluğa dönüştürmeye karar verdiğini ve eski Brüksel Başkonsolosu Emir Emin Arslan'ın Paris Başkonsolosu olarak atandı." bildirmiştir.

### Buenos Aires büyükelçiliği
11 Haziran 1910'da, Osmanlı İmparatorluğu ve Arjantin Cumhuriyeti konsolosluk ilişkileri konusunda bir anlaşma imzaladılar ve metin her iki parlamento tarafından da onaylanmadan önce büyükelçi değişimi yapıldı (Arjantin kongresi, risaleyi sadece 2 Eylül 1911'de onaylayan 8184 sayılı yasayı onayladı).

Emir Emin Arslan, Osmanlı İmparatorluğu'nun Arjantin'deki ilk ve tek konsolosu olacaktı, çünkü 1914'te Bâb-ı Âli Arslan'ı görevden aldı ve Alman Konsolosluğu, Arjantin'deki Osmanlı çıkarlarının temsilini üstlendi. Arslan, 29 Ekim 1910'da Fransız firması Messageries maritimes'e ait *Chili* vapuruyla "4000 Osmanlı tebaası tarafından coşkulu karşılama ile" Buenos Aires'e geldi."

Buenos Aires'e varmadan önce 'Chili', son haftaların Arjantin gazetelerinin bulunduğu Rio de Janeiro'da mola verdi. Diğer yolcular Arslan'a, Arjantin Senatosu'ndaki bir tartışma sırasında Senatör Manuel Láinez'in Suriye-Osmanlı göçünü eleştirdiğini çünkü bunun tarım işçilerinden ziyade seyyar satıcılardan oluştuğunu bu nedenle "faydasız" bulduğunu söyleyen haberleri bildirdiler.

Osmanlı göçü, La Rioja Senatörü Joaquín V. González tarafından savunulmuştu. Senato toplantısı 12 Eylül 1910'da, Arslan'ın Buenos Aires'e gelişinden birkaç gün önce, 29 Ekim 1910'daydı. Arslan, bu tür eleştirilerin farkında olduğundan, ilk basın görüşmelerinden itibaren, Arslan göç edenlerin tarımla uğraşmalarından yana olacağını açıkladı. Gelişinden kısa bir süre sonra, Suriye-Osmanlı topluluğunu savunmasından dolayı kendisine teşekkür etmek üzere Senatör González'i ziyaret etti. İkisi de akıcı Fransızca konuşabildiği için tercüman olmadan iletişim kurabiliyorlardı. Aralık 1923'te González'in ölümüne kadar yakın arkadaş oldular.

Arslan Arjantin'e İspanyolca bilgisi olmadan gelmiş olsa da, gelişinden kısa bir süre sonra ilk İspanyolca makalelerini Caras y Caretas dergisinde yayımladı ve bir roman yazmaya başladı: "Bir Aşkın Sonu" ("Final de un idilio"). Romanın başındaki uzun "General Roca'ya ithaf" bölümünde Arslan, kitabın bir bölümünü "La Larga" Roca'nın çiftliğinde (Estancia La Larga) yazdığını belirtir. Eski cumhurbaşkanı, Arslan'ın La Larga'ya planlanmış ikinci ziyaretinden önce 1914'te öldü. Romanın ilk baskısı 1917'de yayınlandı.

Arslan, Buenos Aires Başkonsolosu olarak görev yaparken, yönetmenliğini Rodolfo Rivarola'nın yaptığı Revista Argentina de Ciencias Politicas (Arjantin Siyaset Bilimi İncelemesi) için şu makaleleri yazdı: "La joven Turquía y Europa" (Genç Türkiye ve Avrupa, t II, s. 200–215, 1911), "La Tripolitania" (Trablusgarp, t. III, s. 177–87, 379–90, 1911) ve "Historia diplomática de la Europa Balcánica" (Balkan Avrupa'nın diplomatik tarihi) Avrupa, t. VI, s. 635–66, 1913).

Arslan, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesine karşı çıkmış ve Hariciye Nezâreti ile ilişkisi zedelenmiştir. 1914 sonlarında istifa etti. Osmanlı İmparatorluğu daha sonra Arjantin ile olan konsolosluk ilişkilerini Buenos Aires'teki Alman Başkonsolosu Rodolfo Bobrik'e emanet etti ve Arslan'dan konsolosluğu ve belgelerini teslim etmesini istedi. Arslan, İstanbul'dan konsolosluk belgelerini yabancı bir yetkiliye vermesini emreden resmi bir haber almadığını söyledi. Almanya Başkonsolosu Arjantin Yüksek Mahkemesi'ne dava açtı. Mahkeme iddiayı onayladı.

Arslan, *La Nota* dergisinde Haziran 1916'da yayınlanan bir makalede, firari ilan edildikten sonra aleyhine verilen gıyabında idam cezası hakkında yazdı. Dergi çalışanları onun onuruna "Ferrari" adlı bir restoranda sahibinin soyadının ardından bir ziyafet düzenledi ve haberi "Bir ziyafetle kutlanan ölüm cezası" başlığıyla yayınladı.

Arslan, ilk sayısı 14 Ağustos 1915'te yayınlanan haftalık *La Nota* dergisini kurdu ve yönetti. 1916'da Carlos Alberto Leumann gazetenin baş editörüydü. 1921'de durdurulana kadar toplam 312 sayı yayınladı. 1921'de Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılması sırasında Arslan, Arjantin vatandaşlığını aldı.

## Kaynakça