Oldham

**Oldham**, Birleşik Krallık'ın İngiltere ülkesinin Kuzey Batı bölgesinde bir kentsel yerleşkedir. 1974-1986 döneminde Greater Manchester metropoliten kontluğuna bağlı bir ikincil metropoliten bölge olan Oldham Metropoliten Borough merkeziydi. 1985'te metropoliten kontluklara lağvedilince törensel Greater Manchester Kontluğuna bağlı tek-seviyeli yerel idare olan Oldham Metropoliten Borough'nun merkezi kenti olmuştur.

Tarihsel olarak Oldham eski Lancashire kontluğunun bir parçasıydı. Kentin 19. yüzyılda birden parlayıp büyümesinden önce hiçbir tarihi önemi olmamıştır. Oldham 19. yüzyılda fabrikalaşan dokuma sanayi merkezi olarak parladı. İngiltere'de sanayi devrimi sırasında çok büyük sayıda dokuma ve tekstil sanayi fabrikası Oldham da kuruldu ve şehir 19. yüzyılda birden gelişip büyüyen "boomtown"  kentlerine baş örnek oldu  
20. yüzyıl hemen başlarında zirvesine erişen bu gelişme sırasında Oldham kenti sınırları içinde gece gündüz çalışan 360 kadar tekstil sektörüne ait fabrika bulunmaktaydı. Şehirde buluna pamuk eğirme tesisleri tüm Fransa ve Almanya'da bulunan pamuk eğirme tesisleri sayısından daha çok sayıdaydı. Aynı şekilde 20. yüzyıl ortalarında başlayan bir ikinci eğilim ile Oldham'ın pamuklu sanayi aynı hızla birden çöktü ve kentte bulunan tekstil sektörü fabrikalarının sonuncusu 1998'de kapandı.

Bu çabuk çöküş Oldham'ın ekonomisini ve demografisi büyük sarsıntıya uğrattı. Günümüzde Oldham yıkılmadan geride kalabilen eski büyük kırmızı tuğladan yapılmış dokuma fabrikaları ve bunlara destek sağlayan küçük bitişik kırmızı tuğladan iki katli isçi evleri ile mimarisi kaplı olan ve en önemli sektörü hizmet sektörü olan bir yerleşkedir.

## Coğrafi konum

Oldham kenti Manchester şehir merkezinden 11,1&nbsp;km kuzeydoğuda "Pennine Dağları" yakınında "Irk çayı" ile "Medlock Çayı" arasında bulunan 213 m rakımlı biraz yüksek arazide konumlanmıştır. Kent Londra merkezinin 264&nbsp;km kuzey-kuzeybatısındadır. Kentin doğusunda 244 m rakımlı Woodward Tepesi ile Saddleworth kasabası vardır ve ayni yöndeki batı "Pennine Dağları" hemen yakınındadır. Batısı ise şehirleşmiş bir bölgede bulunmakta ve Oldham'ın hemen dışında varoşları olan ve kentle aralarında hemen hemen hiç yeşil saha bulunmayan küçük nüfuslu Ashton-ünder-Lyne, Çadderton, Failsworth, Royton ve Shaw and Crompton kasabaları bulunmaktadır. Şehrin bulunduğu yüksekçe tepelik, "Oldham Edge" adı verilen, sırt güneybatıya Failworth kasabası ve Manchester'a doğru rakımı tedricen düşerek devam etmektedir.

Oldham, Atlas Okyanusu'nda hemen İrlanda açıklarında bulunan "Gulfstream" adlı sıcak okyanus akımı dolayısıyla, Britanya adasının ortalarında bulunan mevkilerinde olduğu gibi, nispeten mutedil bir okyanus kıyısı iklimi gösterir. Yazları serin ve kışları ise mutedil ısılı geçer. Ama yıl boyunca devamlı ama çok şiddetli olmayan yağışlar görülür.

Oldham şehrinin merkezi yüksekçe bir mevkide olmakla beraber, bu arazide kurulan önemli yapılar 19. yüzyılda 4-5 katlı kırmızı tuğladan yapılmış büyük dokuma fabrikaları ve bunların devamlı siyah duman tüten bacalarından oluşmaktaydı. Bu fabrikalarda çalışan işçiler için hiç özen verilmeden yapılmış sokaklar dolu iki katlı sıvayla kaplanmamış kırmızı tuğladan yapılmış birbirine yapışık arka arkaya ufak kırmızı tuğla duvarla çevrili avlulu "teras" adı verilen evlerle dolu ve hiç düzgün kareler halinde planlanmamış sokakları bulunmaktaydı. Oldham'ın zengin tüccar ve fabrika sahipleri diğer Lancashire ve Yorkshire sanayi şehirlerinde olduğu gibi şehir ortalarını çok şaşalı ve süslü şehir belediye binaları ile donatmaktan kaçınmışlardı. Günümüzde diğer sanayi fabrika şehirlerinde 1. önemde mimari koruma listesine geçen birkaç mimari bakımından önemli bina bulunmakta iken, Oldham'da bu türlü 1. No'lu Listede mimari korumalı tek bina bile bulunmamaktadır. 20 yüzyıl ortasında dokuma sanayinin çökmesi ile kentin kapanan dokuma fabrikalarının çoğu ve bunların bacaları yıkılmış ve bir tepe üzerinde bulunan şehir merkezinde bayağı hatta çirkin şehir manzarasının ortaya çıkmasına neden olmuştur. 20.yy ortasında yapılan çok katlı modern "Oldham Civic Centre"  Borough Yerel İdare merkezi şehrin silüetinde önemli bir yer almaktadır.

Kentin etrafındaki varoşlar da çok değişik tiptedir. Bunlar arasında yüksek yoğunluklu şehirsel yerleşkeler, araziye yayılan bahçeli varoş evleriyle dolu kasabalar ve yarı şehirleşmiş hatta kırsal köyler bulunmaktadır. Oldham ve bu varoşları "ONS Ulusal İstatistikler Ofisi" coğrafyacı ve istatistikçileri tarafından "Greater Manchester Şehirsel Alanı" içinde dördüncü büyük şehirsel birleşme alanı olarak tanımlanmaktadır.

Oldham'ın gelişmesine bir neden kentin Britanya adasının en önemli ulaşım hatları yakınında olmasıdır ve bu nitelik günümüzde de geçerlidir. Manchester etrafındaki çevre yollarında olan M60 otoyolu Oldham'in güneydoğusundan geçer ve çok işlek bir demiryolu hattı Oldham'a güneydoğudan girip; kentin merkezinden geçip kuzeye doğru yönelir.

## Tarihçe

## Demografi

Birleşik Krallık'ta nüfus sayımları 10 yılda bir yapılmaktadır ve 2011 sayımı yapılmış olmakla beraber sonuçlar daha henüz olmamıştır.

Oldham için nüfus sayımlarına gore nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir::

*Kişi*


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:750 height:380
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:150000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1801 text:1801
  bar:1811 text:1811
  bar:1821 text:1821
  bar:1831 text:1831
  bar:1841 text:1841
  bar:1851 text:1851
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1891 text:1891
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1941 text:1941
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1801 from:0 till: 12024
  bar:1811 from:0 till: 16690 
  bar:1821 from:0 till: 21662
  bar:1831 from:0 till: 32381 
  bar:1841 from:0 till: 42595 
  bar:1851 from:0 till: 52820 
  bar:1861 from:0 till: 72333
  bar:1871 from:0 till: 82629 
  bar:1881 from:0 till: 111349 
  bar:1891 from:0 till: 131463
  bar:1901 from:0 till: 137246 	 	 
  bar:1911 from:0 till: 147483
  bar:1921 from:0 till: 144983
  bar:1931 from:0 till: 140314 	 
  bar:1941 from:0 till: 120511
  bar:1951 from:0 till: 121266
  bar:1961 from:0 till: 115346 
  bar:1971 from:0 till: 105922 
  bar:1981 from:0 till: 107830 
  bar:1991 from:0 till: 103931 
  bar:2001 from:0 till: 103544

PlotData=

  bar:1801 at: 12024 fontsize:S text: 12.024 shift:(-8,5)
  bar:1811 at: 16690 fontsize:S text: 16.690 shift:(-10,5)
  bar:1821 at: 21662 fontsize:S text: 21.662 shift:(-10,5)
  bar:1831 at: 32381 fontsize:S text: 32.381 shift:(-10,5)
  bar:1841 at: 42595 fontsize:S text: 42.595 shift:(-10,5)
  bar:1851 at: 52820 fontsize:S text: 52.820 shift:(-10,5)
  bar:1861 at: 72333 fontsize:S text: 72.333 shift:(-10,5)
  bar:1871 at: 82629 fontsize:S text: 82.629 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 111349 fontsize:S text: 111.349 shift:(-10,5)
  bar:1891 at: 131463 fontsize:S text: 131.463 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 137246 fontsize:S text: 137.246 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 147483 fontsize:S text: 147.483 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 144983 fontsize:S text: 144.983 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 140314 fontsize:S text: 140.314 shift:(-10,5)
  bar:1941 at: 120511 fontsize:S text: 120.511 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 121266 fontsize:S text: 121.266 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 115346 fontsize:S text: 115.346 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 105922 fontsize:S text: 105.922 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 107830 fontsize:S text: 107.830 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 103931 fontsize:S text: 103.931 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 103544 fontsize:S text: 103.544 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Kaynak - *Vision of Britain*


## Ekonomi
## Spor
## Resimler


**<span style="color:white">Oldham</span>**



Oldham Civic Centre.jpg|Oldham - Borough Yerel İdare merkezi
Oldham Town Hall.jpg|Oldham - günümüzde kullanılmayan eski Şehir Konağı
Mill & Church - Oldham.jpg|Oldham'da taştan kilise ve kırmızı tuğladan fabrika ve işçi evleri
Blue coat0004.jpg|Oldham - 1834'te yapılmış Bluecoats Okulu
The Lyceum and Science & Art Building. - geograph.org.uk - 493742.jpg|Oldham - 19. yüzyılda işçileri eğitmek için kurulan Fen ve Sanat binası ve Lyceum
Boundary Park.jpg|Oldham Athletic FC stadı Boundary Park




## Kaynakça

* 

## Ayrıca bakınız

*Greater Manchester

## Dış bağlantılar

* 
* Darwen kapali pazari websitesi