Rusya ekonomisi

**[[Rusya]] ekonomisi** stratejik alanlarda devlet mülkiyeti ile karma, yüksek gelire sahip bir ekonomidir. 1990'larda pazar yenilikleri, enerjide meydana gelen özelleştirmelerle önemli istisnalarda ve savunmayla ilgili dallarda, Rus sanayisi ve tarımı çok özelleştirilmiştir.

Rusya'nın geniş coğrafyası, bazı kaynaklara göre dünyanın bilinen en zengin doğal kaynaklarının yüzde 30'una sahip olması ile ekonomik etkinliklerinin önemli bir belirleyicisidir. Dünya Bankası Rusya'nın doğal kaynaklarının toplam değerini $ 75 trilyon ABD doları olarak tahmin ediyor. Rusya'nın büyümesinin çoğu enerji gelirlerine dayanmaktadır. Rusya'nın ihracatının önemli bir payını oluşturan petrol, doğal gaz ve değerli metallerde bir bolluk vardır. 2012 yılı itibarıyla petrol ve gaz sektörü GSYİH'nın %16'sı, federal bütçe gelirlerinin %52'si ve toplam ihracatın %70'i olarak gerçekleşmiştir.

Rusya özgün tasarım ve yüksek teknoloji içeren askeri teçhizat imalatı, beşinci nesil savaş uçağı, nükleer olarak güçlendirilmiş denizaltılar, ateşli silahlar, kısa menzilli/uzun menzilli balistik füzeler de dahil olmak üzere çeşitli yeteneğe sahip büyük ve çok yönlü bir silah sanayisine sahiptir. Rus silah ihracatı ABD'ye göre ikinci sırada, 2013 yılında 15.7 milyar $ seviyesinde gerçekleşti, Rusya'nın en üst askeri ihracatı, savaş uçakları, hava savunma sistemleri, gemi ve denizaltılardan oluşmaktadır.

2015 yılında, Rus ekonomisi piyasa döviz kurları üzerinden SAGP ile dünyanın en büyük altıncı ve nominal olarak onikinci en büyük ekonomisi olmuştur. 2000 ve 2012 yılları arasında Rusya'nın enerji ihracatı %160 oranında yükselen gerçekte harcanabilir gelir ile yaşam standartlarında hızlı bir büyümeyi körüklemiştir. Dolar cinsinden bu 2000 yılından bu yana harcanabilir gelirlerde yedi kat daha artış gerçekleşmiştir. Aynı dönemde, işsizlik ve yoksulluk yarı yarıya azalmış ve Rusların kendi kendine değerlendirilen yaşam doyumu da önemli ölçüde yükselmiştir. Bu büyüme ile 2000'lerde emtialarda canlanma, yüksek petrol fiyatları yanı sıra ihtiyatlı ekonomi ve maliye politikalarının bir birleşik sonucudur. Ancak bu kazanımlar dengesiz dağıtılmıştır, Credit Suisse tarafından yayınlanan bir rapora göre Rus hane halkının tüm finansal varlıklarının %35'i 110 zenginin kasasında tutulmaktadır. Kötü yönetimle Rusya'da bu şekilde 2002 ve 2011 yılları arasında $ 880 milyar dolar üzerinde kaybedilen kara para çıkışları ile ikinci büyük hacme sahip olduğu anlamına gelmektedir. 2008 yılından bu yana Forbes defalarca Moskova'yı "dünyanın milyarder sermaye merkezi" olarak duyurmuştur.

Rus ekonomisi özellikle düşen petrol fiyatları ve Ukrayna'da 2014 Rus askerî müdahalesi ile ve sonrasında sermaye kaçışı sonucu erken 2014'te resesyona girme tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Ancak, 2014'te GSYİH büyümesi %0,6 ile pozitiftir. 2015 yılında Rus ekonomisi %3,7 küçülmüş ve ekonominin 2016 yılında daha da düşmesi beklenmektedir. Ancak, Dünya Bankası ve IMF tahminine göre Rusya'nın ekonomisi 2017 yılına kadar iyileşmeye başlayacaktır.

Ocak 2016'da, ABD şirketi Bloomberg, dünyanın 12. en yenilikçi ekonomisi olarak Rusya'nın ekonomisine puan verdi. Rusya dünyanın 15. en yüksek patent başvurusu oranına sahip olarak, yüksek teknolojide kamu şirketlerinin 8. en yüksek yoğunlaşması ile internet, uzay ve bilim adamları ve mühendislerin en yüksek üçüncü mezuniyet oranına sahip bulunmaktadır. Eski maliye bakanı Aleksey Kudrin, Rusya'nın ekonomik koşullarını iyileştirmek için jeopolitik gerilimleri azaltması gerektiğini söylemiştir. Son zamanlarda siyasi olaylar dolayısıyla ekonomi, yaptırımlara maruz kalmıştır.

## İktisat tarihi

### Sovyet ekonomisi
1970'lerde Sovyetler Birliği Durgunluk Çağına girdi. Çağdaş ekonomi ve esnek olmayan yönetimin karmaşık talepleri bunalmış merkezi planlamacıları sınırlamıştır. Moskova'da planlamacıların ileriye dönük kararlarının hacmi karşı konulmaz olmuştur. Bürokratik yönetim içinde hantal prosedürler, ücretsiz iletişim ve işçi yabancılaşması, yenilikler, müşteriler ve tedarikçiler ile başa çıkmakta kurumsal düzeyde gerekli esnek tepkiyi zamanından önce yapmayı engellemiştir. 1975'ten 1985 yılına kadar, yolsuzluk ve işe yaramaz veriler ile krizin bir temele oturtulması, olumluluk hedefleri ve kotaları rapor eden bürokrasi arasında yaygın bir uygulama haline gelmiştir. 1986 yılından itibaren Mihail Gorbaçov ekonomiyi piyasa odaklı sosyalist ekonomiye doğru hareket ettirerek ekonomik sorunları çözmeye çalışmıştır. Gorbaçov'un politikalarına rağmen Sovyet ekonomisini canlandırmak başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Perestroyka ile 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla sonuçlanan, siyasi ve ekonomik çözülme sürecine yol açmıştır.

### Piyasa ekonomisine geçiş (1991-98)

Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Rusya, küresel olarak bütünleşik bir piyasa ekonomisine doğru, merkezi planlı ekonomiden hareket ederek, radikal bir dönüşüm geçirmiştir. Bozuk ve gelişigüzel özelleştirme işlemleri ile son derece yoğun öz sahiplikteki siyasi ortamda, başlıca devlet kuruluşlarına sahip olacak "oligarklara" bağlı bir dönüşüm sürecine girilmiştir.

Radikal, pazar odaklı yenileşme ile Yeltsin'in programı "şok tedavisi" olarak bilinir hale gelmiştir. Bu IMF tavsiyeleri ve Larry Summers da dahil üst düzey Amerikalı ekonomistlerin yorumuna dayanmaktadır. Bu politikaların sonuçları felaket olmuş, reel GSYİH'nın 1999'da %40 oranından fazla düşmesiyle hiperenflasyon hızla yayılarak kişisel tasarrufları, suç ve mahrumiyeti silmiştir.

Devlet işletmelerinin büyük çoğunluğu büyük bir tartışma ortasında özelleştirilmiştir. Örneğin, Sovyet rejimi döneminde bir fabrika müdürü genellikle aynı işletmenin sahibi olacaktı. Hükûmetin örtü altında çirkin finansal manipülasyonları iş ve hükûmetin kilit pozisyonlarındaki bireylerden oluşan dar bir zümreyi zenginleştirilmiştir. Birçoğu hemen onların yeni bulunan servetleri ve yatırımları ile yurt dışına büyük bir sermaye kaçışını tetikledi.

Çöken ekonomide, bütçe açıklarının finansmanı, kısa vadeli borçlanma ve o dönemde bir bağımlılıkla devlet gelirlerini toplama zorlukları 1998 Rusya mali bunalımına yol açtı.

1990'larda Rusya $ 20 milyar dolar toplam kredi ile Uluslararası Para Fonuna "büyük oranda borçlu" olmuştu. Bu IMF'nin Rusya'ya o kadar çok borç verme durumunda eleştiri konusu haline geldi, reformlar az para ile yapılırken bu fonların büyük bir kısmı "Yasa dışı olarak ülkeyi terk eden sermaye akışlarındaki amacından saptırılmış ve dahil" olabilirdi.

### Geri kazanma ve büyüme (1999-2008)

Rusya şaşırtıcı bir hızla Ağustos 1998 mali çöküşünden geri döndü. Geri kazanımda bir neden, çoklu olarak ulusal ve uluslararası yerli üreticileri daha rekabetçi hale getiren ruble devalüasyonu oldu. 2000 ve 2002 yılları arasında, %13 düz bir gelir vergisi tanıtıldı, kapsamlı bir vergi reformu da dahil yanlı büyüme ekonomik reformların önemli miktarından kaynaklandı ve küçük ve orta ölçekli işletmeler için durum geliştirilmiş kuralsızlaştırma geniş bir çaba içinde işlenmiştir.

2000 ve 2008 yılları arasında Rus ekonomisi artan emtia fiyatlarıyla önemli bir ivme kazandı. GSYİH yılda ortalama %7 büyüdü. Harcanabilir gelirler iki kattan fazla ve dolar cinsinden sekiz kat artmıştır. 2000-2006 yılları arasında tüketici kredisi hacmi 45 kat artmış ve bu özel tüketimde bir patlamayı körüklemiştir. Yoksulluk sınırının altında yaşayan insan sayısı 2000 yılında %30, 2008 yılında %14 düşmüştür.

Merkez bankası agresif olarak rublenin beğenisi ile mücadele için para arzını genişletmiş ancak bu enflasyonda bir sorun olarak kalmıştır. Bununla birlikte 2007 yılında Dünya Bankası, Rus ekonomisinin "benzeri görülmemiş makroekonomik istikrarı" elde ettiğini açıkladı. Ekim 2007 tarihine kadar, Rusya 2000 yılından itibaren her yıl bütçe fazlaları ile etkileyici mali disiplinini sürdürmüştür.

### 2009-14
Rus bankalarını 2008 yılında küresel kredi krizi vurdu, ama hiçbir uzun vadeli hasar hükûmet ve merkez bankası tarafından önleyici ve zamanında müdahale sayesinde ve küresel finansal bunalımın etkilerinden bankacılık sisteminin korunmalı yapıldığı olmuştur. Rusya'da keskin ama kısa süreli bir durgunluğu 2009 yılının geç döneminde başlayan güçlü bir toparlanma izledi. Önceki değerler ile karşılaştırıldığında Rusya'nın GSYİH'sı 2009 yılında 10 kat artmıştır. Değeri 1,223 trilyon ABD dolarına kadar ulaşır.

16 yıl müzakerelerden sonra, Rusya DTÖ üyeliğine 2011 yılında kabul edildi. 2013 yılında, Rusya Dünya Bankası tarafından yüksek gelirli ekonomi olarak etiketlendi.

Rus liderler, defalarca uzak bölgelerdeki petrol ve gaza, ekonomiyi çeşitlendirmek ve yüksek teknoloji sektörünü geliştirmek için bağımlı olunduğunu açıklamışlardır. 2012'de petrol, gaz ve petrol ürünleri toplam ihracatın %70'ini oluşturmuştur. Bu ekonomik model, güçlü başarım sınırlarını yıllar sonra göstermek için görünmüş ve Rusya ekonomisi 2013 yılında sadece %1,3 oranında büyümüştür. Çeşitli nedenlerle yavaşlama açıklaması ile Rusya'nın en büyük ticaret ortağı AB'de uzun durgunluk dahil, durağan petrol fiyatları, yedek sanayi hacmi ve demografik sorunların olmaması ileri sürülmüştür. Komşu Ukrayna'da siyasi kargaşa belirsizliği eklemiş ve yatırımları baskılamıştır.

2012 yılında Financial Times tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Rusya, Suudi Arabistan'ı takip ederek G20 ülkeleri arasındaki ekonomik verimde ikinci olmuştur. Yedi önleme ilişkin ekonomik başarım tahmini: gayri safi yurt içi hasıla büyümesi, 2012 bütçe açığı ve kamu borcu; ekonomik iyileşme - kriz öncesi zirve ile karşılaştırıldığında çıktısı; 2009 yılından bu yana borç değiştirilebilirliği; 2009 yılından 2013'e işsizliğin değiştirilebilirliği; ve sonunda, cari hesapta görülen dengeden sapmalardır. Forbes dergisi iş için en iyi ülkelerden biri olarak 91. sırada Rusya'yı listede göstermiştir. Ülke yenilik ve ticaret özgürlüğü gibi alanlarda son zamanlarda önemli gelişmeler kaydetmiştir. (Forbes kategorilerinde bir dizi ülke sıradadır ve Dünya Ekonomik Forumu, Dünya Bankası ve CIA gibi birden fazla kaynaktan bilgi çekmektedir). 2008 yılından bu yana, Moskova'ya Forbes dergisi defalarca "dünyanın milyarder sermaye başkenti" tanımlamasını yakıştırmıştır.

### 2014-günümüz
Mart 2014'te Kırım'ın ilhak ve (Rusya tarafından reddedildi) Ukrayna'da devam eden çatışma ile Rusya'nın rapor edilmiş katılımını takiben, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği (ve diğer bazı Avrupa ülkeleri), Kanada ve Japonya Rusya'ya mali, enerji ve savunma sektörlerinde yaptırımlar uygulamıştır. Bazı AB üyesi ülkeler, başka yaptırımlar konusunda ikiye bölünmüş durumdalar, ancak yaptırımlarda aday olma yoluna gitmektedirler. Bu Rus rublesinde düşüşe ve bir Rus mali krizi korkularına yol açmıştır. Rusya'ya, Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri gıda ithalatında bir yıl süre toplam yasağa dahil bir dizi ülke de karşı yaptırımlarla karşılık verdi.

Temmuz 2014'te Rus Ekonomi Bakanlığı'na göre, 2014 yılının ilk yarısında GSYİH büyümesi %1 idi. Bakanlıkça 2014 için %0.5 büyüme öngörüldü. Rus ekonomisi 2014 yılında beklenenden daha iyi bir biçimde %0,6 oranında büyümüştür. 2014 yılının ikinci çeyreğine göre 2015 enflasyonu, %8 olmuş; ekonomi resesyona girerken ekonomi %4,6 oranında küçülmüştür. 2014 yılı için $ 104 ABD dolarına karşıt olarak 2015 yılında devlet bütçesinin dengelenmesi için, petrol fiyatlarının yaklaşık $ 74 ABD doları olması gerekmektedir. Rusya'da, $ 500 milyar ABD doları civarında forex rezervleri kullanılır durumdadır, ancak 2015 yazında $ 360 milyar ABD doları tutarı ve tekraren $ 500 milyar dolara ulaşana kadar, önümüzdeki yıllarda forex kaynağı biriktirilmeye devam etmeye planlanmaktadır.

Sberbank Herman Gref'e göre, Rus ekonomisinin daralması "bir kriz aksine, yeni bir gerçeklik değildir", o öncelikle düşük petrol fiyatları nedeniyle, uyum sağlamaktadır. GSYİH geliri %3,7 düştü - O da değişimi gösteren metriklerin bir dizisini sundu ve maaşlar %4,3 - %9,3'e ve enflasyon %12.9'a ulaştı. 2014-2015 döneminde Rusya'da bankaların dörtte biri Rus banka teminat fonu giderleri bankaların sermaye yapılarının güçlendirilmesi için 1 trilyon ruble artı ek hükûmet fonlarına ulaştı, sol pazar 1,9 trilyon rubleye ulaştı.

1. çeyrekte 2016 yılında askeri ve savunma sanayi gibi Rusya'nın tüm iş kollarında, üretim tesislerinde adı çıkmış maaş gecikmeleri ve kitlesel işten çıkarmalar ile ilgili 130 üzerinde endüstriyel eylem vardı.


Dosya:Countries by GDP (PPP) Per Capita in 2014.svg|2014 yılında kişi başına Gayri safi yurt içi hasıla
Dosya:Russiaunemployment.png|Sovyetler Birliği'nin çöküşünden bu yana Rusya'da işsizlik oranı
Dosya:Gdpercapita Russia IMF.png|Rusya'dan kişi başına daha yüksek veya daha düşük GSYİH'ya sahip ülkeleri gösteren harita


## Veri
Aşağıdaki tablo 1992-2018 yıllarındaki temel ekonomik verileri göstermektedir. %5'in altındaki enflasyon yeşil renktedir.

### GSYİH büyümesi
Dünya Bankası'na göre Rus GSYİH yıllık büyümesi:

## Para birimi ve merkez bankası

Rus rublesi Rusya Federasyonu'nun para birimidir. Aynı zamanda Abhazya ve Güney Osetya'da yasal para olarak kullanılır.

Rus para sistemi Rusya Merkez Bankası tarafından yönetilmektedir. RSFSC Devlet Bankası ardılı olarak 13 Temmuz 1990 tarihinde kurulan Rusya Merkez Bankası 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra merkez bankası sorumluluklarını üstlenmiştir.

Anayasa'ya göre, Rusya Merkez Bankası ulusal para ve ruble istikrarını korumada birincil sorumluluğu ile bağımsız bir birimdir. Aynı zamanda bir baş düzenleyici ve Rusya'da bankacılık sektörü için son çare olarak bir borç veren konumunda olmaktadır. Rusya Merkez Bankası Rusya Başkanı tarafından atanan bir vekil tarafından temsil edilen bir yönetim kurulu tarafından yönetilmektedir.

Büyük cari fazlalar 2000 ve 2008 yılları arasında rublenin hızla reel olarak değer kazanmasına yol açmıştır. Rusya Merkez Bankası atılgan bir şekilde döviz kaynağı biriktirme yoluyla bu trendle mücadeleye çalışmıştır. Bu, bu dönemde görece yüksek enflasyon oranlarına önemli bir katkı nedeniyle oldu. Merkez bankası politikaları küresel mali krizin ardından gelişmiştir. Dolar ve Eurodan oluşan bir çember vs. yerine sabit döviz kuru hedeflemesinde Rusya Merkez Bankası'nı enflasyon hedeflemesi üzerinde yoğunlaştırmıştır. Nisan 2012'de Rus enflasyon oranı %3.6 gibi rekor bir düşük değere ulaştı.

Rusya Merkez Bankası, Rus rublesini dalgalanmaya bırakmayı planlamakta, döviz ticareti bandını genişletmeyi ve rublenin 2015 yılında dalgalı olarak tamamen özgür olmasını sağlamayı beklediği bildirilmiştir. Ancak, ruble ile ilgili merkez bankası planları açıklanmış ve 2013 yılından bu yana önemli ölçüde kararlar gerilemiştir. 3 Ekim 2014'te Dolar-Ruble değişimi USD 40.00 Rus rublesine ulaştı, aynı zamanda geçen yıl 32.19 rubleye kadar gerçekleşti ve bu %24,26 gibi bir değere düşüş gösterdi. Rusya Merkez Bankası, Rus bankalarının Ocak 2014'te %25-%30 arası bir devalüasyona dayanabilecek olduklarını ifade etti, sadece rublede düşüş başladığında bundan dolayı Merkez Bankası müdahalesi ancak Ocak 2014'ten itibaren, dövizde devam eden bir dalgalanmayı serbest olarak planlıyor olabilir. Rusya Merkez Bankası, 2014 yılında rublenin düşüşünü durdurmak için $ 88 milyar dolar harcamıştır. Bağlı olarak merkez bankası müdahalesi ve daha güçlü petrol fiyatları ile rublede 2015 yılı başında hedefe keskin bir şekilde ulaşıldı. Nisan 2015 yılında, Ksenia Yudaeva, Rusya'nın Merkez Bankası Birinci Vekil Yardımcısı olarak, dövizde yaklaşık 50 USD ruble ile bugünkü hızında dengelendiğine inandığını belirtti.

Rusya'da enflasyon hızlı bir Ruble devalüasyonu ile birlikte büyük ölçüde artmıştır. 2012 yılında enflasyon bu 1992 yılında yaşanan %2333,30 enflasyon oranının altında iyi olmasına rağmen, Ekim 2014'te enflasyon oranı %8 olarak bildirilmiştir ve Sovyetler Birliği'nin çöküşünden bu yana %3,6 gibi en düşük noktalarından birini görmüştür.

## Kamu politikası
### Mali politika

Merkezi ve yerel yönetim harcamaları yaklaşık olarak birbirine eşittir. Birleşik olarak onlar GSYİH'nın yaklaşık %38'ine denk gelir. Mali politika 1998 borç krizinden bu yana oldukça disipline edilmiştir. 2001 genel bütçe fazlası, GSYİH'nın %2.4'ü idi, gelecek yılın bütçesi tarihi olarak ilk kez sağlayan bir fazlalık (GSYİH'nin %1.63'ü) ile hesaplanacaktır. Bu büyümenin büyük kısmı, üçüncü yıl üst üste en fazla beklentileri aşan, tüketim talebinde etkili olmuştur. Analiz uzmanları, ekonomik büyümenin yüksek oranda devam edeceğine hala kuşku ile yaklaşmaktadırlar, özellikle 2005 yılından bu yana Rusya'nın planlı bütçelerinde petrol fiyatlarının giderek artıracağı düşünülüyor. Düşük petrol fiyatları Rus ekonomisinde öngörülen büyümenin elde edilemeyeceği anlamına gelir. Ancak, yüksek petrol fiyatları da, olumsuz ekonomik etkilere sahiptir ve onların sebep olacağı rubleyi değerlendirme ile Rus ihracatını daha az rekabetçi yapmaya devam etmektedir. 2007 yılı bütçe kanunu, harcamalarda %25 artış içermekte, kamu sektörü maaş artışları için bunların çoğu, emeklilik artışı ve sosyal çalışmalarda etkiye neden olmaktadır. Eğitim harcamalarının 2006 yasasına göre %60 oranında ve sağlık harcamalarının %30 oranında artması hedeflenmektedir. Dört "ulusal proje" için finansman, tarım, eğitim, konut ve sağlık girişimlerinde 230 milyar ruble olarak 2006 yılına göre 85 milyar ruble artacaktır.

### Ulusal varlık fonu
1 Ocak 2004 tarihinde, Rusya Federasyonu Dengeleme Fonu, petrol fiyatı düşerse onu dengelemek için federal bütçenin bir parçası olarak Rusya Hükûmeti tarafından kurulmuştur. Şimdi Rusya Federasyonu Dengeleme Fonu yenilemektedir. Rusya Federasyonu Dengeleme Fonu 1 Şubat 2008 tarihinde iki parçaya bölünmüştür. İlk bölüm, (GSYİH'nın %10'u ile şimdi yaklaşık $ 200 milyon dolara eşittir) GSYİH'nın %10'una eşit bir ihtiyat fonu olacak ve Rusya Federasyonu Dengeleme Fonu gibi benzer bir şekilde yatırım yapılacaktır. İkinci bölüm Rusya Federasyonu Ulusal Refah Fonuna dönüşmüştür. Maliye Bakan Yardımcısı Sergey Storchak tarafından fon 1 Şubat 2008'de 600-700 milyar rubleye ulaşacağı tahmin edildi. Ulusal Refah Fonu yabancı şirketlerin hisseleri de dahil daha riskli enstrümanlar için yatırımcı olmaktır.

### Kamu borcu

Rusya çok düşük borç-GSYİH oranı ile, dünyanın en düşük oranlardan birine sahiptir. Dış borcun çoğu özel sektöre aittir. Borcun GSYİH'ya oranı 2016 yılında %12 oldu.

Sovyetler Birliği'nin baş halef devleti olarak Rusya, SSCB'nin dış borçlarını ödeme sorumluluğunu aldı.

Haziran 2002'deki G8 zirvesinde, sekiz ülkenin lideri Rusya'nın eski Sovyet borçlarının bazılarını iptalini içerir bir bildiriyi imzaladı. Önerilen anlaşma kapsamında 10 milyar dolar ABD'den gelecek ve 10 yıl boyunca diğer G-8 ülkelerinden de 10 milyar dolar gelecektir.

### Stratejik sektörler ve işletmeler
Rus hukukunda çok önemli olduğu düşünülen ulusal güvenlik ve yabancı şirketler için onlara sahip kısıtlı ekonominin sektörleri vardır. Sözde stratejik sektör yatırımları Rusya Federal Meclisi tarafından kabul edilen bir yasa ile tanımlanmaktadır. Stratejik işletmelerin özelleştirilmesi ve yeni pay sorunları ile ilgili Başkanın açık onayını gerektiren kamu şirketlerinin bir listesi vardır. Bu birkaç kez değiştirilmiş 2004 tarihli 1000'den fazla kamu kurumunun listesini içeren bir Başkanlık Kararnamesi ile başlamıştır.

### Korumacılık
Rusya son zamanlarda korumacı politikalar ile bir lider ulus olarak dikkatleri üzerine çekmiştir. Bağımsız Global Trade Alert'e göre, Rusya 2013 yılında başka bir ülkeye göre daha yerinde ve korumacı politikalar ortaya koymuştur. Rusya, Belarus ve Kazakistan'ın oluşturduğu Rusya'nın stratejik ticaret bloğu yıl boyunca dünya çapında korumacılıkta %33 bir paydan sorumluydu. Yüzde 15,5 tarife önlemleri ile korumacı politikaların yüzde 43.4'ü, kurtarmalarını ve yerel kuruluşlar için doğrudan sübvansiyonları hedef aldı.

## İşkolları
Rusya'da, hizmetler işkolu GSYİH'nın %58'i ile ekonominin en büyük sektörünü oluşturmaktadır. Hizmetler içinde en önemli bölümler şunlardır: toptan ve perakende ticaret, motorlu araçların onarımı, motosiklet, kişisel ve ev eşyaları işkolu (toplam GSYİH'nin %17'si); kamu yönetimi, sağlık ve eğitim (%12); gayrimenkul (%9), ulaştırma, depolama ve haberleşme (%7). Sanayi, toplam üretimde %40 katkıda bulunur. Madencilik (GSYH'nin %11'i), üretim (%13) ve inşaat (%4) en önemli sanayi kesimlerini oluşturur. Geri kalan %2 tarım hesaplarına aittir.

### Birincil
#### Enerji

Mineral zengini Ural Dağları ve geniş petrol, gaz ve Sibirya ve Rusya'nın Uzak Doğu kömür ve kereste rezervleri Rus ihracatının hakim doğal kaynaklarını oluşturur. Petrol ve gaz ihracatı, özellikle sabit döviz ana kaynağı olmaya devam etmektedir.

Rusya'da petrol endüstrisi dünyanın en büyüklerinden biridir. Rusya doğal gazda en büyük rezervlere sahiptir ve en büyük ihracatçı konumundadır. İkinci büyük kömür rezervleri ve sekizinci büyük petrol rezervlerine sahip olarak mutlak sayılarda dünyanın en büyük petrol ihracatçısıdır. Rusya'da kişi başına petrol üretimi yüksek olsa da bu yüksek değildir. 2007 yılı itibarıyla, Rusya, Kanada (102,575 varil/gün), Suudi Arabistan (371,363 varil/gün) ya da Norveç (554,244 varil/gün) daha az olsa da 69,603 varil/1000 kişi başına düşen gün ile ancak ikiden fazla kez üreten ABD (28,083 varil/gün) ya da Birleşik Krallık'a göre (27,807 varil/gün) geri konumdadır.

#### Madencilik
Rusya ayrıca mineral ve altında lider üretici ve ihracatçıdır. Amerika Birleşik Devletleri ile Rusya ihracatının %90'ında mineral veya diğer hammaddeler vardır. Rusya dünyanın en büyük elmas üreten ulusudur, 2013 yılında tahminen 33 milyon karat üzerinde üretimi ya da tüm Rus üretiminin yaklaşık %95'i ALROSA'nın saymanlığına göre $ 3.4 milyar doların üzerinde bir değerle dünya üretiminin %25'ini gerçekleştirmiştir.

İklim değişikliği alanındaki Arktik buzların erimesi gibi daha erişilebilir beklentiyle, kullanılmayan büyük petrol ve doğal gaz rezervleri içeren Arktik denizinin denizaltına 2 Ağustos 2007 tarihinde Rus kaşifler bir gövde gösterisi için Arktik denizi dibine Rus bayrağını dikti. Olay tepkiyle karışık oldu: Kanada yetkilileri bu sefer sadece bir kamu gösterisi olduğunu belirtmiş, Devlet Başkanı Vladimir Putin ise "olağanüstü bilimsel proje" için kaşifleri kutlamıştır.

Maden kaynaklarının devlet fonunu yöneten federal ajansın "Kıta Sahanlığı Geliştirilmesi Üzerine" Federal Kanun kapsamında önerisi üzerine veya yer birimleri, Rus hükûmeti, herhangi bir yarışma ve ihale olmadan gelişmesi için geçirilen maden kaynaklarının bazı başlıklarında listeyi ve Rus kıta sahanlığı federal öneme sahip bazı bölümler, Rusya'da bulunan ve kıta sahanlığı üzerinde uzanan Federal önemde mineral kaynaklarının bazı bölümleri, Federal öneme sahip bazı gaz yataklarının ortak lisans altında maden kaynakları maden ve geliştirmek için teslim olduğunu onayladı. Rus hükûmeti de herhangi bir yarışma ve ihale olmadan gelişmesi için maden kaynaklarının daha önce bahsedilen bölümlerini tesliminde karar alma yetkisine sahiptir.

#### Ormancılık ve Balıkçılık

Rus balıkçılık endüstrisi, Japonya, Amerika Birleşik Devletleri ve Çin'in arkasından dünyanın en büyük dördüncü balıkçılık sektörü olmaktadır.

Rusya, dünyanın ormanlarının beşte biri ile dünyanın en büyük orman ülkesidir. Ancak, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün ve hükûmet tarafından 2012'de yapılan bir araştırmaya göre, Rusya Federasyonu, Rus ormanlarının önemli bir miktarı olası atıl durumdadır ve orman ürünleri küresel ticaretinde Rusya'nın payı %4'tür.

#### Tarım

Rusya, eski Sovyetler Birliği topraklarının yaklaşık dörtte üçünü kapsamaktadır. 1991 yılında gerileme ile yaklaşık 10 yıl sonra Sovyetler Birliği'nin parçalanması ardından, Rus tarımı örgütsel ve teknolojik modernleşme iyileşmesi belirtileri göstermeye başladı. Kuzeydeki alanlar hayvancılık ağırlıklı yoğunlaşmış ve güney kesimleri ve batı Sibirya tahıl üretmektedir. Eski devlet çiftliklerinin yenilenmesi son derece yavaş bir süreçte olmuştur. 2002 yılında Duma tarafından geçirilen yeni arazi kodları yeniden yapılanmayı hızlandırmak ve Rus tarımına yeni iç yatırımları çekmeyi sağlamaktadır. Özel çiftlikler ve bireylerin bahçe arazileri tüm tarımsal üretimin yarısından fazlasını oluşturmaktadır.

### Sanayi

Rusya'da sanayi üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre Şubat 2013'te %2.10 azalmıştır. Rusya'da Sanayi Üretimi Federal Devlet İstatistik Servisi tarafından bildirilmektedir. Tarihsel olarak, 2006 yılından itibaren 2013 yılına kadar, Rusya Sanayi Üretimi Mayıs 2010 yılında %12.60, tüm zamanlarda yüksek bir ölçekte ve 2009 yılı Ocak ayında %-16,90 ile rekor bir daralmaya ulaşarak ortalama %2.82 oranında arttı. Rusya'da sanayi üretimi, üretim, madencilik ve yardımcı programları gibi ekonominin sanayi sektöründe bütünleşik işletmelerin çıkışını belirtir. Rusya eski Sovyet Cumhuriyetlerinin en sanayileşmişidir. Artan talep ve gelişmiş devlet maliyesi içinde 2000'li yıllarda, Rusya'nın sanayisi, Sovyetler Birliği'nin dağılmasına neden olduğu derin bir krizle ortaya çıktı. Ancak, düşük yatırımlar yıllarca sektörün yeteneklerinde iz bırakmaya devam eden bir sürü ekipman modernleşmesine ihtiyaç duyar.

Onun kaynak tabanlı endüstrileri, Rusya başta olmak üzere makinelerde büyük üretim kapasitelerini geliştirmiştir. Savunma ve uçak endüstrisi önemli işverenlerle ihracat için uluslararası rekabetçi ürünler sunabilmektedir.

#### Savunma sanayisi

Rusya'nın savunma sanayisi tüm imalat işlerinde, 2.5 ila 3 milyon kişiyi barındırır ve bu sanayide %20 paya sahiptir. Rusya ABD'den sonra dünyanın en büyük ikinci konvansiyonel silah ihracatçısıdır. Rusya'dan satılan silahların en bilinen türleri arasında Suhoy ve MiG savaş uçakları, hava savunma sistemleri, helikopter, muharebe tankları, zırhlı personel taşıyıcıları ve piyade savaş araçları vardır. Araştırma kuruluşu Stratejiler ve Teknolojiler Analiz Merkezi, uçak yapımcısı Suhoy'un takip eden 2007 yılında sektörün en başarılı şirketi olduğunu ve hava savunma sistemi üreticisi Almaz-Antey'in ikinci sırada yer aldığını açıklamıştır. Almaz-Antey'in, yıllık $ 3.122 milyar dolar geliri ve 81.857 kişilik bir işgücü vardır.

#### Havacılık ve uzay

Uçak imalat sektörü 355.300 kişiyi istihdam eden Rusya'da önemli bir sanayi sektörüdür. Rus uçak sanayisi MiG-29 ve Su-30 gibi uluslararası rekabet eden askeri uçaklardan oluşan bir ürün sunmaktadır ve böyle bir Suhoy Superjet 100 gibi yeni projeler sivil uçak bölümünü canlandırmada ufuk açıcıdır. 2009 yılında, United Aircraft Corporation'a ait şirketler 15 sivil model de dahil olmak üzere, müşterilerine 95 yeni sabit kanatlı uçak teslim etti. Buna ek olarak, havacılık sanayisi 141 helikopterin üzerinde üretim gerçekleştirdi. Çoğu bilim-yoğun ileri teknoloji sektörlerinden biridir ve en fazla sayıda kalifiye eleman istihdam etmektedir.

Rusya uzay sanayisi 100'ün üzerinde şirketten ve 250,000 çalışandan oluşmaktadır. Sektörün en büyük şirketi RKK Energiya, ana insanlı uzay uçuşu kuruluşudur. Önemli fırlatma araçları üreticileri arasında Khrunichev ve TsSKB Progress vardır. ISS Reshetnev'in en büyük uydu geliştiricisi, NPO Lavoçkin'in gezegenlerarası sonda ana geliştiricisi olduğu görülmektedir.

#### Otomotiv sanayisi

Otomobil üretimi Rusya'da doğrudan yaklaşık 600.000 kişiyi istihdam eden ve ülkenin toplam iş gücünün %0.7'sini kullanan önemli bir sektördür. Buna ek olarak, sanayi ilgili sektörlerde 2-3 milyon kişiyi barındırır. Rusya, 2010 yılında dünyanın en büyük 15. otomobil üreticisi oldu ve dünya üretiminin yaklaşık %7'sini sağlamıştır. 2009 yılında küresel finans krizinin etkisiyle sanayi üretimi düşüş göstererek, 2008 yılında 1,469,898'den, 595.807'e indi ve hafif araç üretti. KAMAZ birinci ağır vasıta üreticisi iken en büyük hafif araç üreticileri arasında AvtoVAZ ve GAZ vardır. 11 yabancı otomobil üreticisi üretim operasyonları için Rusya'da tesisler inşa etmiştir.

#### Elektronik
Rusya'da JSC Mikron gibi şirketlerle üretim canlanması ve mikroelektronikte bir büyüme yaşanıyor. Başarılı bir Rus tüketici elektroniği şirketine bir örnek olan Telesystems ürünleri 20'den fazla ülkede satılmaktadır.

### Hizmetler
#### Perakende
2013 yılı itibarıyla, Ruslar gelirde vergi öncesi alışverişte, Avrupa'nın en yüksek yüzdesi ile %60 civarında harcama yapmaktadırlar. Birçok Rus Sovyet döneminden kalma devlete ait konutlara sahiptir ve hiçbir kira ödemesi gerçekleştirmemektedir. Alışveriş merkezleri uluslararası yatırımcılar ile popüler oldu, alışveriş yapan gelişmekte olan bir orta sınıf vardır. Çok büyük olan seksen iki alışveriş merkezi büyük şehirlerin yakınında inşa edilmiştir. Yiyecek satan bir süpermarket, bir Rus alışverişinin tipik bir bağlantı deposudur.

**Rusya'da perakende satışlar**

#### Bankacılık
Bankacılık sektörünün yatırım için önemli bir sakıncası, kaynaklardan yoksun olan, yeteneğini ve önemli tasarrufları çekmek ve üretken olmak için nüfusu güvenli yatırımlara doğru yönlendirmesi gerekmektedir. Rusya'nın bankaları Rusya'da genel yatırıma sadece yaklaşık %3 katkıda bulunur. Ruble kredileri Ağustos 1998 mali krizinden bu yana artarken, kredilerin halen toplam banka varlıklarına oranı sadece %40'tır. Rusya Merkez Bankası, 2000 yılında, refinansman oranını beş kez azaltılmıştır, bu %55'ten %25'e daha düşük kredi oranlarına olan ilgiye işaret etmektedir. Mevduat ve kredilerin faizi genellikle enflasyon oranının altındadır. Az gelişmiş bankacılık sistemi zor girişimcilerin sermayesini artırmak için ve risk çeşitlendirmesini gerçekleştirir.

Rus bankaları, mevduat parada GSYİH'nın sadece %7'sini temsil etmektedir. Sberbank devletten tercihli işlemleri alır ve tüm banka mevduatlarının %73'ünü elinde tutar. 2002 yılının Mart ayında, Sergei Ignatyev, Rusya Merkez Bankası Başkanı olarak Viktor Gerashchenko'nun yerini aldı. Onun liderliğinde, sıkı hesap usulleri ve federal mevduat sigortası dahil olmak üzere gerekli bankacılık yenileştirmeleri uygulanmıştır.

#### Telekomünikasyon

Rusya'nın telekomünikasyon endüstrisi ileri bir olgunlukta büyümektedir. 31 Aralık 2007 tarihi itibarıyla, Rusya'da tahmini 4.900.000 genişbant hattı vardı. İletişimin %72'si genişbant hatlar üzerinde kablo modemler aracılığıyla ve geri kalanıda DSL cihazlar üzerinden yapılır.

2006 yılında 300'den fazla BWA operatör ağı vardı, muhasebeleştirilen pazar payı %5, dial-up için %30 ve kalan hesaplanan %65 Genişbant Sabit Erişimdir (Broadband Fixed Access). Aralık 2006'da Tom Phillips, baş hükûmet ve ruhsatlandırma GSM Birliği memuru şunları söyledi:
::"Rusya zaten Ruslar arasında kablosuz iletişimde büyük popülerlik ve güçlü rekabete dayalı bir piyasa odaklı mobil sektörün teşviki ile hükümet %100'den fazla mobil nüfuz sayesinde iyi bir iş verimi elde etti." Zaten 2008 yılı sonunda ülkeyi vuran mali krizi nedeniyle iş sektörlerine göre yatırımlarda keskin bir azalma ve 2008-2009 yıllarında hükümet tarafından yapılan BT bütçesinde kayda değer bir azalmaya neden olmuştur. Bunun bir sonucu olarak, 2009 yılında Rusya'da bilişim pazarı ruble cinsinden %20'den fazla ve Avro cinsinden üçte bir oranında azalmıştır. Özellikle iş kesimleri arasında, Rus BT pazarının en büyük payı hala donanıma aittir.

**Rusya'da telekomünikasyon pazarında anahtar veriler**

#### Ulaştırma

Rusya Demiryolları Rusya'nın GSYİH'nın %2,5'unu oluşturmaktadır. 2007 yılında yaklaşık 1,3 milyar yolcu ve 1.3 milyar ton yük Rus Demiryolları aracılığıyla yapıldı. 2007 yılında şirket 19.700 mal ve yolcu lokomotifleri, 24.200 binek araç (2007) ve 526.900 yük vagonları (2007) sahibidir. Rusya'da diğer bir 270.000 yük arabası özel sektöre aittir. 2009 yılında Rusya'da 128.000 kilometre ortak taşıyıcı demiryolu hattı vardı, yaklaşık yarısı elektrikli idi ve trafiğin çoğu gerçekleştirildiği gibi %40'ın üzerinde çift hat ya da daha iyi bir hat birimi vardı.

#### Yapı sektörü
2009 yılında Rus inşaat sektörü en zor yılını atlattı. 2010 yılının ilk üç çeyreğinde sanayi tarafından kaydedilen %0.8 azalma, %18,4 ile karşılaştırıldığında son derece sağlıklı görünüyordu, ani düşüş önceki yıl kaydedilmiş ve inşaat firmaları önceki aylara oranla çok daha iyimser bir gelecek öngörüsünde bulunmuştur. En başarılı inşaat firmaları sözleşmeleri milyarlarca dolar değerinde işlerin sonucuna varmış ve çalışanları işe almak ve yeni bina ve makine satın almak için ileriye dönük iş taslakları hazırlamıştır.

#### Sigortacılık

Rusya Merkez Bankası'na göre 422 sigorta şirketi 2013 yılı sonunda Rus sigorta pazarında etkinlik göstermektedir. Sigorta işinin yoğunluğu, tüm kesimler arasında önemli  hariç en iyi 10 şirket 2013 yılında zorunlu sağlık sigortası (CHI) olmadan toplamda %58.1 prim ücret ödemiştir. 2013 yılında Rus sigorta piyasası işlemlerinde büyüme oldukça önemli oranda kendini göstermiştir. 2013 yılında (CHI olmadan) yüklü prim toplam tutarı RUB 904,9 milyar (2012 ile karşılaştırıldığında %11,8'in üzerinde artış)'dir, ödenen davaların toplam tutarı RUB 420,8 milyar (2012 ile karşılaştırıldığında %13,9 üzerinde artış)'dır. 2013 yılında GSYİH'ya oranı İhraç Primlerinde (CHI olmadan toplam) bir önceki yıl (1.31) oranla %1.36 yükseldi. Hanehalkı harcamaları prim payı %1.39 yükselmiştir. Zorunlu sağlık sigortası olmadan pazarda toplam ödenen hasarlar seviyesi 2012 ile karşılaştırıldığında %46.5 ile yetersiz oranda artmıştır. 2013 yılında poliçe adedi 139,6 milyon ile 2012 yılıyla karşılaştırıldığında %0.1 artmıştır.

#### Bilgi teknolojileri

BT pazarı Rus ekonomisinin en dinamik sektörlerinden biridir. Rus yazılım ihracatı 2000 yılındaki sadece $120 milyon dolar olan seviyeden 2010 yılında $3,3 milyar dolara yükselmiştir. Gelir açısından en büyük sektör toplam pazar gelirlerinin %28.3'ünü oluşturan sistem ve ağ bütünleştirmesidir. Bu arada, BT pazarının en hızlı büyüyen kesimi denizaşırı programlamadır.

Şu anda Rusya denizaşırı yazılım geliştirme pazarının %3'ünü kontrol etmekte ve yazılım ihracatçıları arasında (Hindistan ve Çin'den sonra) üçüncü ülke konumundadır. Bu Rusya'da dış kaynak yazılımda bir dizi büyüme etkenlerinden kaynaklanır. Bunlardan biri için Rus hükûmetinin destek rolü vardır. Moskova, Novosibirsk, Nijniy Novgorod, Kaluga: Hükûmet ülke çapında yedi farklı yerde BT odaklı teknoloji parkları (Teknopark) kurmuş ve bir altyapıya sahip olan olumlu bir vergi ve gümrük rejimi ile Tümen, Tataristan Cumhuriyeti ve Peterburg Bölgesi gibi özel bölgelerde yapılaşımı teşvik eden bir programı başlatmıştır. Rusya'da bilişim sektörü büyümesini uyarıcı bir diğer etken, kendiliğinden yazılım geliştirme etkinliklerini yoğunlaştırmış ve Intel, Google, Motorola, Sun Microsystems, Boeing, Nortel, Hewlett-Packard, SAP AG ve diğerleri gibi küresel teknoloji şirketlerinin varlığı ile Rusya'da Ar-Ge merkezleri oluşmuştur.

Haziran 2013 tarihinde imzalanan bir hükûmet kararnamesine göre özel bir "yol haritası" ile Gazprom, Rosneft, Rusya Demiryolları, Rosatom ve Transneft gibi büyükler de dâhil olmak üzere devlete ait altyapı tekellerinin, tedarik programlarına iş sağlayıcılarının erişimini kolaylaştırması bekleniyor. Bu şirketlerin kendi etkinliklerinde kullanılmak üzere yerli teknoloji çözümleri oranını arttırması beklenmektedir. Kararname, yenilik ürünlerinin (*innovation products*) ve teknolojilerinin elde edinimlerine özel önem vermektedir. Yeni kararnameye göre, 2015 yılına kadar, devlet bağlantılı şirketler 2018 yılına kadar; 2013 seviyesine kıyasla dört katına, Rus teknoloji çözümleri ve onların satın alma düzeyi alımlarını iki katına çıkarması gerekir.

Rusya, ülkedeki internet kullanıcıları tarafından kullanılan bir internet arama motoru olarak Yandex'in %53.8 pazar payı ile dünyada sayılı ülkelerden biridir.

Bilinen Rus bilişim şirketleri arasında, ABBYY (FineReader OCR sistemi ve Lingvo sözlükleri), Mail.Ru (portal, arama motoru, e-posta servisi, Mail.ru Agent mesajlaşma, ICQ, Odnoklassniki sosyal ağı ve çevrimiçi medya kaynakları) ve Kaspersky Lab (Kaspersky Anti-Virus, Kaspersky Internet Security) vardır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Quandl'da Rusya Ekonomi Verileri
* BT ve Rusya'da Telekom Pazarı 
* Rusya'da İnşaat Sektörü 
* Rusya'da perakende ve FMCG Sektörü 
* Rusya'da Enflasyon - geçmişi, tablolar, grafikler ve hesaplamalar 
* Dünya Bankası Ticaret İstatistikleri Özeti: Rusya 2012 
* Kapsamlı güncel ve tarihsel ekonomik veriler
* Rusya tarafından uygulanan ITC tarafından sağlanan Gümrük Tarifeleri: Pazar Erişim Haritası, gümrük tarifeleri ve pazar ihtiyaçları çevrimiçi veritabanı
* Rusya'nın Dış Ticareti 
* Rus Ekonomisi: Hattın sonu , *The Economist*, 20 Kasım 2014.