Gdańsk

**Gdańsk** (Almanca: **Danzig**), Polonya'nın kuzeyindeki Baltık kıyısında yer alan bir şehirdir ve Pomeranya Voyvodalığı'nın başkentidir. 486.492 nüfusuyla Polonya'nın altıncı büyük şehri ve en önemli limanıdır. Gdańsk, Motława Nehri'nin ağzında ve Gdańsk Körfezi'nin güney ucunda, Gdynia şehri ve Sopot tatil beldesine yakın konumdadır; bu iki şehir, yaklaşık 1,5 milyon nüfusa sahip Üç Şehir (Trójmiasto) adı verilen bir metropol alanı oluşturmaktadır.

Gdańsk'tan ilk olarak 997 yılında erken Polonya devletinin bir parçası olarak bahsedilmiş ve daha sonra Piast ve Samborid hanedanlıkları döneminde bir ticaret kasabası haline gelmiştir. Orta Çağ boyunca Lehistan ve Töton İmparatorluğu'nun kontrolü arasında gidip gelen şehir, daha sonra Hansa Birliği'ne katıldı ve önemli ölçüde özerklik kazanarak 18. yüzyılın başlarına kadar Lehistan Krallığı'nın başlıca limanı ve en büyük şehri olarak hizmet verdi. Polonya'nın Bölünmesiyle şehir 1793'te Prusya'ya ilhak edildi ve 1871'de Alman İmparatorluğu'na entegre edildi. 1807'den 1814'e ve 1920'den 1939'a kadar özgür şehir statüsünü korudu. 1 Eylül 1939'da, II. Dünya Savaşı'nın ilk olaylarından biri olan Westerplatte'de askeri bir çatışmaya sahne oldu. Günümüzdeki şehir, kapsamlı sınır değişiklikleri, Almanca konuşanların sınır dışı edilmesi ve 1945'ten sonra Polonyalıların yeniden yerleştirilmesiyle şekillendi. 1980'lerde Gdańsk, Avrupa'da komünizmin çöküşünü hızlandırmaya yardımcı olan Dayanışma sendikası ve hareketinin doğduğu yer oldu.

Şehir, Gdańsk Üniversitesi, Gdańsk Teknoloji Üniversitesi, Ulusal Müze, Gdańsk Shakespeare Tiyatrosu, İkinci Dünya Savaşı Müzesi, Polonya Baltık Filarmonisi, Polonya Uzay Ajansı ve Avrupa Dayanışma Merkezi'ne ev sahipliği yapmaktadır. Gdańsk'ın en önemli tarihi yapıları arasında Belediye Binası, Yeşil Kapı, Artus Avlusu, Neptün Çeşmesi ve dünyanın en büyük tuğla kiliselerinden biri olan Aziz Meryem Kilisesi bulunmaktadır. Şehre, ülkenin üçüncü en işlek havalimanı ve Kuzey Polonya'nın en önemli uluslararası havalimanı olan Gdańsk Lech Wałęsa Havalimanı hizmet vermektedir. 

Gdańsk, 2024 yılında 4,5 milyon turist ağırlayarak Polonya'nın en çok ziyaret edilen şehirlerinden biridir. Şehir, 1260 yılına dayanan ve Avrupa'nın en büyük ticaret ve kültür etkinliklerinden biri olarak kabul edilen Aziz Dominik Fuarı'na ev sahipliği yapmaktadır. 2019'da yapılan bir yaşam kalitesi anketinde Gdańsk, Polonya şehirleri arasında en yüksek sırada yer aldı. Tarihi şehir merkezi, Polonya'nın ulusal anıtlarından biri olarak listelenmiştir. 2025 yılında Gdańsk, UNESCO Edebiyat Şehri oldu.
## Tarihçe
Gdańsk (Eski adı Danzig), 12. yüzyıldan beri Polonya ile Almanya arasında ihtilafa konu olmuştur. İki ülke de şehri kendi toprakları altına almak ister. Almanya I. Dünya Savaşı sonunda yenildiğinde ve özgür Polonya deklare edildiğinde, Versay Antlaşması'yla Gdańsk, nüfusunun %95'i Alman asıllı olmasına rağmen, "özgür şehir" olarak ilan edildi ve yetkisi Milletler Cemiyeti'ne verildi. Böylece Polonya'nın erişebileceği ve kullanabileceği bir liman olacaktı. Adolf Hitler buna "Versay Antlaşması'nın en kötü tarafı" diyordu, çünkü o zamanki Alman toprakları Polonya'nın denize ulaşması için ikiye bölünmüştü.1933'te, seçimler sonrası şehir parlamentosunun büyük bir kısmı Nazilerden oluşuyordu. 1 Eylül 1939'da sabah saat 5.35'te 2. Dünya Savaşı'nın ilk top atışları bu şehre karşı yapıldı ve Gdańsk yeniden Almanya'ya katıldı.

II. Dünya Savaşı'nın sonunda ise, Gdańsk adını alarak Polonya'ya bağlı bir şehir oldu. Şehirde bulunan Almanlar ise gitmeye zorlandılar. 1980'lerde şehir Solidarność (Türkçe: Dayanışma Sendikası) hareketinin yuvası oldu. 1990'da ise şehrin Polonya'ya bağlı olduğu, resmen Almanlar tarafından kabul edildi.

Gdańsk, tarihteki olayda yer almış önemli bir Avrupa şehridir. Aynı zamanda birçok büyük düşünürün de zaman zaman evi olmuştur.

## İklim

## Kardeş şehirler

*  Helsingør, Danimarka
*  Bremen, Almanya
*  Cleveland, ABD
*  Kalmar, İsveç
*  Nice, Fransa
*  Astana, Kazakistan
*  Rotterdam, Hollanda
*  Sefton, Birleşik Krallık
*  Turku, Finlandiya
*  Vilnius, Litvanya
*  Komádi, Macaristan
*  Soroksár, Macaristan

## Kaynakça