Subatuk, Oltu

**Subatuk**, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Subatuk mahallesinin eski adı Cucurus veya Cucurinisi'dir. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Cucurinis" ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Cucuris (جوجوريس) olarak geçer. Rus idaresi ise 1886 tarihli nüfus sayımında köyü Cucurus (Джуджурусъ) adıyla kaydetmiştir.

Cucuris köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan  Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.

Cucuris köyü, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Cucurinis" olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim yeri Oltu livasının Güney nahiyesine baplıydı ve nüfusu 37 Hristiyan haneden oluşuyordu. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre ise, köy Çıldır Eyaleti'nin Oltu sancağına bağlıydı. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 35 hanede 116 Müslüman erkek, 12 hanede de 39 Hristiyan (Ermeni) erkek yaşıyordu. Köyün toplam nüfusunu ise, erkek sayısının yaklaşık iki katı olduğu söylenebilir.

Cucuris köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından Osmanlı Devleti tarafından savaş tazminatının bir parçası olarak Rusya'ya bırakıldı. 1886 tarihli nüfus sayımında Oltu sancağının Oltu kazasına (*uçastok*) Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 133'ü erkek ve 142'si kadın olmak üzere, 37 hanede yaşayan 275 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 270 kişi Ermeni, 5 kişi de Türk olarak kaydedilmiştir. Köyün nüfusu 1896 yılında 360, 1906 yılında 443 kişiye ulaşmıştır. Bu artış, Osmanlı sınırları içindeki Erzurum bölgesinden Rus idaresi altındaki köylere Ermeni göçüyle ilişkili olabilir. 20. yüzyılın başlarında bölgeyi gezen Gürcü tarihçi Ekvtime Takaişvili, Oltu Çayı'nın bir kolu olan Cucurus Deresi kıyısında kurulu olan köyün Ermeni yerleşim yeri olduğunu yazmış ve köydeki yarı yıkık kilise hakkında bilgi vermiştir.

Cucuris köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Cucuris" (جوجوريس) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 940 genel nüfus sayımında "Cücürüs" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 272 kişiden oluşuyordu. Cucurisi veya Cücürüs Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Subatuk olarak değiştirilmiştir. 1965 yılında Subatuk köyünde 328 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 89 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Cucurus köyünde, yapım tarihleri bilinmeyen iki kilisenin varlığı bilinmektedir. Bu kiliselerin ikisi de tek nefli köy kilisesidir. Geç tarihte inşa edilmiş olan kilise, bugün de büyük ölçüde ayaktadır. Günümüze sadece yıkıntıları kalmış olan diğer kilise ise, köyün güneybatısında, kayalık bir yamaçta yer alır. Ekvtime Takaişvili’nin verdiği bilgiye göre, köyün Ermeni yerleşmesi haline geldiği 20. yüzyılın  başlarında da bu kilise yıkık durumdaydı. Bu durum, bu yıkık kilisenin Ermenilerden önce köyde yaşayan başka Hristiyan topluluğun kilisesi olabileceğini akla getirmektedir. 1907 yılında bu kiliseyi görmüş olan Takaişvili’nin verdiği bilgiye göre, irice bir yapı olan kilise basit taşlardan inşa edilmişti. O tarihte sadece apsisin tonozu duruyordu ve geri kalan kısmı yıkılmıştı. Kilisenin dört duvarı da sağlamdı. Bu duvarların kuzeyine bitişik küçük şapel ise tamamen yıkılmıştı. Güney tarafındaki duvara bitişik ikinci bir şapel daha vardı ve bu küçük yapı ayakta duruyordu. Bu küçük şapelin batı tarafında bir kapısı ve apsiste bir penceresi vardı. Kilisenin ise doğu ve batı tarafında birer penceresi bulunuyordu. Kilisenin sunağında küçük bir köşe mevcuttu. Kilisenin etrafındaki büyük mezarlıkta, eyerli at, koyun ve başka hayvan heykelleri olan mezar taşları dikkat çekiyordu.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 112&nbsp;km, Oltu ilçe merkezine 8&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum-Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna,4,7 km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*