Rube Goldberg

**Reuben Garrett Lucius Goldberg** (4 Temmuz 1883 - 7 Aralık 1970), en iyi bilinen adıyla **Rube Goldberg**, Amerikalı karikatürist, heykeltıraş, yazar, mühendis ve mucitti.

Goldberg, basit görevleri dolaylı ve karmaşık yollarla yerine getiren karmaşık aletlerin tasvir edildiği popüler karikatürleriyle tanınır. Bu karikatürler, benzer alet ve süreçleri tanımlamak için "Rube Goldberg makineleri" ifadesinin kullanılmasına yol açtı. Goldberg, 1948'de siyasi karikatür dalında Pulitzer Ödülü, 1955'te Ulusal Karikatürcüler Derneği'nin Altın T-Kare Ödülü ve 1959'da Banshees'in Gümüş Leydi Ödülü de dahil olmak üzere yaşamı boyunca birçok ödül aldı.

Ulusal Karikatürcüler Derneği'nin kurucu üyesi ve ilk başkanıydı. Derneğin her yıl yılın en iyi karikatüristini onurlandıran ve adını 1967'de ödülü kazanan Goldberg'den alan Reuben Ödülü'ne ev sahipliği yapmaktadır. *Rube Goldberg Makine Yarışmaları* olarak bilinen ve katılımcıları basit bir görevi yerine getirmek için karmaşık bir makine yaratmaya zorlayan uluslararası yarışmalara ilham kaynağı olmuştur.

## Özel hayatı
Goldberg, 4 Temmuz 1883'te San Francisco, Kaliforniya'da Yahudi ebeveynler Max ve Hannah Goldberg'in çocuğu olarak dünyaya geldi. Üçü çocukken ölen yedi çocuğun üçüncüsüydü. Büyük erkek kardeşi Garrett, küçük erkek kardeşi Walter ve küçük kız kardeşi Lillian da hayatta kaldı. Goldberg dört yaşındayken illüstrasyonlar çizmeye başladı ve ilk çizim derslerini yerel bir tabela ressamından aldı.

1911 yılında, dul babasının yaşaması ve kira geliri elde etmesi için 182-198 Gough Street, San Francisco adresindeki R. L. Goldberg binasını inşa etti.

Goldberg, 17 Ekim 1916'da Irma Seeman ile evlendi. New York'ta 98 Central Park West'te yaşıyorlardı. Thomas ve George adında iki oğulları vardı. İkinci Dünya Savaşı sırasında, oğullarının her biri üniversiteye giderken Goldberg, karikatürlerinin siyasi doğasından kaynaklanan Yahudi karşıtı duygular nedeniyle soyadlarını değiştirmeleri konusunda ısrar etti. Thomas, George soyadını seçti ve yine George adlı erkek kardeşi de aynı şeyi yaptı. Aynı soyadını benimseyen George, aile bütünlüğü duygusunu korumak istedi.

## Kariyeri

Goldberg'in babası, genç Reuben'i mühendislik alanında kariyer yapmaya teşvik eden San Francisco polis ve itfaiye komiseriydi. Rube, 1904 yılında Berkeley'deki Kaliforniya Üniversitesi'nden Mühendislik derecesiyle mezun oldu ve San Francisco şehri tarafından Su ve Kanalizasyon Departmanı'nda mühendis olarak işe alındı. Altı ay sonra *[[San Francisco Chronicle]]*'daki görevinden istifa ederek spor karikatüristi olarak çalışmaya başladı. Ertesi yıl San Francisco Bulletin'de işe başladı ve 1907'de New York'a taşınıp New York Evening Mail'de spor karikatüristi olarak iş bulana kadar burada kaldı.

Goldberg'in kamuoyundaki ilk başarısı 1908'de başlayan *Aptalca Sorular* adlı çizgi roman oldu. Buluş karikatürleri 1912'de başladı. New York Evening Mail'in ilk gazete sendikası olan McClure Newspaper Syndicate'e satılmasıyla Goldberg'in karikatürleri daha geniş bir alana yayıldı. 1915 yılına gelindiğinde yıllık 25.000 dolar kazanıyordu ve gazete tarafından Amerika'nın en popüler karikatüristi olarak ilan ediliyordu. Arthur Brisbane, 1911 yılında Goldberg'e William Randolph Hearst'ün gazete zincirine geçmesi için başarısız bir girişimde bulunarak yıllık 2.600 dolar teklif etmiş, 1915 yılında ise teklifi yıllık 50.000 dolara yükseltmişti. Goldberg'i Hearst'e kaptırmaktansa, New York Evening Mail maaş teklifini kabul etti ve Goldberg'in karikatürlerini ulusal çapta yayınlamak üzere Evening Mail Syndicate'i kurdu.

Goldberg 1916 yılında, günlük olayların mizahi yönlerine odaklanan yedi kısa animasyon filmden oluşan bir dizi hazırladı. Yedi film 1916 yılında şu tarihlerde gösterime girdi: 8 Mayıs, *The Boob Weekly*; 22 Mayıs, *Leap Year*; 5 Haziran, *The Fatal Pie*; 19 Haziran, *From Kitchen Mechanic to Movie Star*; 3 Temmuz, *Nutty News*; 17 Temmuz, *Home Sweet Home*; 31 Temmuz, *Losing Weight*.

Goldberg, 1922'den 1934'e kadar McNaught Sendikası tarafından sendikalıydı.

Üretken bir sanatçı olan Goldberg'in yaşamı boyunca 50.000 karikatür yarattığı tahmin edilmektedir. Bu karikatürlerden bazıları *Mike and Ike (They Look Alike)*, *Boob McNutt*, *Foolish Questions*, *What Are You Kicking About*, *Telephonies*, *Lala Palooza*, *The Weekly Meeting of the Tuesday Women's Club* ve 29 Ocak 1933'ten itibaren 10 ay boyunca yayınlanan ve alışılmadık derecede ciddi bir pembe dizi olan *Doc Wright*'tır.

Ona kalıcı bir şöhret kazandıran çizgi film serisi, 26 Ocak 1929'dan 26 Aralık 1931'e kadar *[[Collier's|Collier's Weekly'de]]* yayınlanan *Profesör Lucifer Gorgonzola Butts'un İcatları, AK'ydi* . Bu seride Goldberg, daha sonra kendi adını taşıyacak olan komik derecede karmaşık "icatların" patent başvuruları şeklinde etiketlenmiş şematiklerini çizdi. Profesör Butts'ın karakteri, Rube'un 1901'den 1903'e kadar katıldığı Kaliforniya Üniversitesi Madencilik ve Mühendislik Koleji'nde Rube'un profesörü Frederick Slate'e dayanıyordu. Frederick Slate, mühendislik öğrencilerine dünyayı tartabilecek bir terazi yapma görevini verdi. Teraziye "Barodik" adı verildi. Goldberg'e göre bu, çalışmalarında ilham kaynağı olacak ciddiyet ve gülünçlüğün komik bir kombinasyonunu örnekliyordu.

Goldberg 1938'den 1941'e kadar *Register and Tribune Syndicate* için iki haftalık çizgi roman çizdi: *Brad and Dad* (1939-1941) ve icat çizimlerinin devamı olan *Side Show* (1938-1941).

Goldberg, 1938'den itibaren *[[The Sun (New York)|New York Sun]]* gazetesinde editoryal karikatürist olarak çalıştı.

"*Bugün Barış*" adlı karikatürüyle 1948 Pulitzer Editoryal Karikatür Ödülü'nü kazandı. 1949'da New York Journal-American'a geçti ve 1963'te emekli olana kadar burada çalıştı. 1960'larda Goldberg, öncelikle büstler yaparak heykel kariyerine başladı.

## Kültürel miras
Goldberg'in karikatürlerinin popülaritesinden, "Goldbergian" terimi, 1928'de "Rube Goldberg" terimi basılı olarak kullanılmaya başlandı. "Rube Goldberg", 1966'da *Random House Dictionary of the English Language'da* "olağanüstü derecede karmaşık, doğaçlama bir görünüme sahip olmak" veya "aldatıcı derecede karmaşık ve kullanışsız" anlamına geliyordu. 1915 yılındaki "Goldbergian" kullanımı, Goldberg'in 1909-1934 yılları arasında çizdiği ilk çizgi romanı *Foolish Questions*'a atıfta bulunurken, daha sonra kullanılan "Goldbergian", "Rube Goldberg" ve "Rube Goldberg makinesi" terimleri, şu anda en iyi 1914-1964 yılları arasında çizdiği *The Inventions of Professor Lucifer Gorgonzola Butts* adlı çizgi romanından tanındığı çılgın icatlara atıfta bulunmaktadır.

Birleşik Krallık'ta buna karşılık gelen terim "Heath Robinson" idi ve hala da öyledir; bu terim, sıralı veya zincirleme reaksiyon unsurlarını da tasvir eden, tuhaf makinelere eşit derecede düşkün İngiliz çizerin adını taşır. Danimarka'daki karşılığı ise daha çok Storm P takma adıyla bilinen ressam, yazar ve karikatürist Robert Storm Petersen'di. Bugün Danimarka'da aşırı karmaşık ve/veya işe yaramaz bir nesne Storm P.-makinesi olarak bilinmektedir.

Goldberg'in çalışmaları ölümünden sonra 1995 yılında ABD posta pullarının Comic Strip Classics serisine 1931 tarihli "Kendi Kendine Çalışan Peçete "sini tasvir eden Rube Goldberg'in İcatları'nın dahil edilmesiyle anıldı.

Rube Goldberg Makine Yarışması 1949 yılında Purdue Üniversitesi'nde iki kardeşlik arasında bir yarışma olarak ortaya çıkmıştır. Yarışma 1956 yılına kadar devam etmiş ve 1983 yılında üniversite çapında bir yarışma olarak yeniden canlandırılmıştır. 1989 yılında ulusal bir yarışma haline gelmiş ve 1996 yılında lise bölümü eklenmiştir. Cihazlar basit bir görevi Goldberg tarzında en az yirmi, en fazla yetmiş beş adımda tamamlamalıdır. Yarışma, Rube'un oğlu George W. George tarafından kurulan ve şu anda Rube'un torunu Jennifer George tarafından yönetilen, kâr amacı gütmeyen 501(c)(3) Rube Goldberg Inc. tarafından ülke çapında düzenlenmektedir.

1998 yılında Yargıç Scalia bir habeas davasındaki muhalefet görüşünde "Rube Goldberg Mahkemenin yarattığı düzeni kıskanırdı" demiştir.

### Film ve televizyon

Rube Goldberg, The Three Stooges'un Curly Howard öncesi versiyonu için 1930 yılında gösterime giren ve Ted Healy'nin rol aldığı Soup to Nuts adlı ilk uzun metrajlı filmi yazdı. Filmde onun makineleri ve Rube'un kendisinin cameoları yer alıyordu.

1962 John Wayne filmi *[[Vahşi Avcı|Hatari'de!]]* Red Buttons'ın canlandırdığı Pockets karakteriyle maymunları yakalamaya yönelik bir buluş olan "Rube Goldberg" olarak tanımlanıyor.

1960'ların sonu ve 70'lerin başında *[[Susam Sokağı]]*, *Vision On* ve *The Electric Company* gibi eğitim programları, Rube Goldberg Alfabe Düzeneği ve What Happens Next Makinesi de dahil olmak üzere Rube Goldberg cihazlarını içeren bölümleri rutin olarak gösteriyordu.

Diğer çeşitli filmler ve çizgi filmler, basit görevleri yerine getiren son derece karmaşık makineler içeriyordu. Bunlar arasında *Flåklypa Grand Prix*, *[[Looney Tunes]]*, *[[Tom ve Jerry]]*, *[[Wallace ve Gromit]]*, *Pee-wee's Big Adventure*, *The Way Things Go*, *[[Makas Eller|Edward Scissorhands]]*, *[[Geleceğe Dönüş|Back to the Future]]*, *Honey, I Shrunk the Kids*, *[[Define Avcıları|The Goonies]]*, *[[Gremlinler]]*, ''Testere'' film serisi, *Chitty Chitty Bang Bang*, *Uzaydan Gelen Kedi*, *Malcolm*, *[[Köpek Oteli|Köpekler Oteli]]*,  film serisi, *[[Family Guy]]*, *[[American Dad!|Amerikalı Baba!]]*, *[[Sevimli Hayalet Casper|Casper]]* ve *[[Çılgın Garsonlar|Waiting]]* bulunmaktadır.

''Son Durak'' film serisinde karakterler genellikle Rube Goldberg benzeri şekillerde ölürler. *[[Muhteşem Fare Dedektif|The Great Mouse Detective]]* filminde kötü adam Ratigan, Rube Goldberg tarzı bir cihazla filmin kahramanları Basil of Baker Street ve David Q. Dawson'ı öldürmeye çalışıyor. Bu türdeki klasik video, sanatçı ikilisi Peter Fischli ve David Weiss tarafından 1987'de 30 dakikalık *Der Lauf der Dinge* veya *The Way Things Go videolarıyla yapıldı.*

Honda, 2003 yılında Fischli ve Weiss'ın 1987'de yaptığı ilkelerin çoğunu kullanarak "The Cog" adlı bir video hazırladı.

2005 yılında Amerikalı alternatif rock/indie grubu The Bravery, çıkış single'ları "An Honest Mistake" için grubun şarkıyı bir Rube Goldberg makinesinin ortasında seslendirdiği bir video yayınladı.

1999'da *[[Gizli Dosyalar|The X-Files'ın]]* bir bölümüne " The Goldberg Variation " adı verildi. Bölümde FBI ajanları Mulder ve Scully, basit bir apartman görevlisi Henry Weems (Willie Garson) ve hasta genç bir çocuk olan Ritchie Lupone (Shia LaBeouf) gerçek hayattaki bir Goldberg cihazında iç içe geçmişti.

Rock grubu OK Go'nun 2010 tarihli "This Too Shall Pass - RGM Version" adlı müzik videosunda, dört dakikalık kinetik aktivitenin ardından grup üyelerinin yüzüne boya fırlatan bir makine yer alıyor. "RGM" muhtemelen Rube Goldberg Makinesi anlamına geliyor.

2012 Discovery Channel programı Unchained Reaction, iki takımı ayrıntılı bir Rube Goldberg makinesi yaratmak için karşı karşıya getirdi. Adam Savage ve *[[MythBusters]]* adlı bilim eğlence dizisini sunmasıyla tanınan Jamie Hyneman tarafından değerlendirildi ve yürütücü yapımcılığını üstlendi.

Hulu'da yayınlanan 2014 yapımı Deadbeat adlı web dizisinin "The Ghost in the Machine" adlı bölümünde baş karakter Kevin, Rube Goldberg'in hayaletinin bir mekanizmayı tamamlamasına yardım eder. Torunlarından ikisini sistematik olarak yaralayan bir makineye rastgele eşyalardan oluşan bir koleksiyon yaptıktan sonra torunlarını bir araya getirecek, böylece aynı hastaneye gidecek ve sonunda tanışacaklardır.

### Oyunlar
Hem masa oyunları hem de video oyunları Goldberg'in 60'ların masa oyunu *Mouse Trap*, 1990'ların *The Incredible Machine oyunları serisi* ve *Crazy Machines* gibi eserlerinden esinlenmiştir. *Humongous Entertainment* oyunu *Freddi Fish 2: The Case of the Haunted Schoolhouse*, oyunu tamamlamak için bir Rube Goldberg makinesinin eksik parçalarını aramayı içerir.

1909 yılında Goldberg, aynı adlı başarılı karikatürüne dayanarak "Aptalca Sorular" oyununu icat etti. Oyun 1909'dan 1934'e kadar birçok versiyonda yayınlandı.

*Rube Works: The Heirs of Rube Goldberg* tarafından onaylanan ilk oyun olan The Official Rube Goldberg Invention Game, Unity Games (Unity Technologies'in yayıncılık kolu) tarafından Kasım 2013'te yayınlandı.

## Ayrıca bakınız

* Jean Tinguely, Rube Goldberg benzeri heykeller yaratan İsviçreli sanatçı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Rube Goldberg resmî web sitesi
* Toonopedia'da Rube Goldberg
* Smithsonian'ın Amerikan Sanatı Arşivleri: Rube Goldberg ile Sözlü Tarih Röportajı, 1970
* NCS Ödülleri
* 
* Bancroft Kütüphanesi'ndeki Rube Goldberg Makaleleri Kılavuzu
* Rube Goldberg'in Edward Murrow ile röportajı, 1959
* Rube Works: Resmî Rube Goldberg Buluş Oyunu