Melekler hiyerarşisi

Farklı dinlerin melekolojisinde, **melekler hiyerarşisi**, meleklerin bir sıralama sistemidir. Daha yüksek rütbeler, daha düşük rütbeler üzerinde daha fazla güce veya otoriteye sahiptir ve farklı rütbelerin, değişen sayıda kanat veya yüz gibi görünüm farklılıkları vardır.

## Semavi dinler

### Yahudilik
Yahudi melek hiyerarşisi İbrani Kutsal Kitabı'nda, Talmud'da, Haham literatüründe ve geleneksel Yahudi ayininde oluşturulmuştur. Çeşitli ilahiyatçılar tarafından ileri sürülen farklı hiyerarşilerde kategorize edilirler. Örneğin Musa bin Meymun, *[[Mişneh Torah|Mishneh Torah]]* veya *Yad ha-Chazakah: Yesodei ha-Torah* adlı eserinde on sıra melek sayar.

### Hıristiyanlık
En etkili Katolik melek hiyerarşisi, Areopagite Pseudo-Dionysius tarafından 5. veya 6. yüzyılda *[[De Coelesti Hiyerarşisi|De Coelesti Hierarchia]]* (*Göksel Hiyerarşi Üzerine*) adlı kitabında öne sürülen hiyerarşidir. Dionysius, üç düzeyde gruplandırdığı dokuz manevi varlık seviyesini tanımlamıştır:

* En yüksek düzeyler
*: Serafim
*: Kerubim
*: Tahtonin (Tahtiyyun-Taht Melekleri)
* Orta düzeyler
*: Dominionlar (Hakimiyyet sahipleri)
*: Fazıllar (Meziyetliler)
*: Muktedirler
* En düşük düzeyler
*: Prensler
*: Başmelekler (Arş Melekleri)
*: Melekler (Sema Melekleri)

Orta Çağ boyunca, bazıları Sözde Dionysius'tan yararlanan ve onu genişleten, diğerleri tamamen farklı sınıflandırmalar öneren çeşitli tasarılar önerildi.

Sözde Dionysius (*Göksel Hiyerarşi Üzerine*) ve Thomas Aquinas (*[[Toplam İlahiyat|Summa Theologiae]])*, Yeni Ahit'ten, özellikle Efesliler ve Koloseliler 1:16 dan pasajlar çizdiler. Amaçları üç Hiyerarşiden oluşan bir şema geliştirmekti. Her birinde 3 düzey veya koro bulunan üçlü melek küreleri oluşturdular.

### İslâm
İslam'da Hristiyanlığın farklı "korolara" veya alanlara bölünmesine paralel standart bir hiyerarşik organizasyon yoktur ve konu Kur'an'da doğrudan ele alınmaz. Bununla birlikte, melekler arasında, Allah'ın meleklere emrettiği görevler ve bu görevler kapsamında tanımlanan belirli bir düzen veya mertebeler olduğu açıktır. Bazı alimler, İslam meleklerinin on dört kategoriye ayrılabileceğini ve bazı yüksek mertebelerin başmelekler olarak kabul edilebileceğini öne sürüyorlar. el-Kazvini *, Aja'ib al-makhluqat* adlı eserinde, dört başmelek kerubim ile çevrili tüm meleklerin başında **[[Ruhu'l-Kudüs]]** bir melek hiyerarşisini tanımlar. Altlarında yedi göğün yedi meleği vardır.

Fahreddin er-Razi (ö. 1209), melekleri sekiz gruba ayırmıştır ve bu yapı, Hristiyan melek bilimiyle benzerlikler göstermektedir:

* Hamele-i Arş,  (Tanrı'nın Tahtı ) taşıyanlar, Hristiyanlıktaki Serafim ile eşleştirilebilir.
* Tanrı'nın tahtını çevreleyen Mukarrabun (Kerubim), sürekli Tanrı'yı över (*tesbih*)
* Cebrail, Mīkhā'īl, Isrāfīl ve 'Azrā'īl gibi Başmelekler
* Rıḍvan gibi Cennet Melekleri.
* Cehennem Melekleri, Mâlik ve *Zabâni*
* Bireyleri korumak için görevlendirilen koruyucu melekler
* İnsanların yaptıklarını kaydeden melekler
* Gökgürültüsü meleği gibi dünya işleriyle görevli melekler.

## Zerdüşt
Gayri resmi bir Zerdüşt melek hiyerarşisi vardır;  olarak adlandırılan belirli meleksi varlıklar,  (30 günlük ayın ikinci ila yedinci günü arası),  ve  (30 günlük ayın son 6 günü) olarak ayrılmış Zerdüşt takvimindeki gün-ad adaklarında kilit konumlara sahiptir.

## Rol yapma oyunları
Melekler ara sıra rol yapma oyunlarında, daha yüksek seviyeli meleklerin daha fazla güce ve daha fazla büyü yapma veya diğer büyülü yetenekleri kullanma yeteneğine sahip olduğu sıralı hiyerarşilere sahip olarak sunulur. Örneğin, "Celestials" adı verilen varlıkların bir alt grubu olan *[[Dungeons & Dragons]]* oyunundaki *Melekler*, giderek daha güçlü olan Astral Deva, Planetar ve Solar olmak üzere üç farklı türde gelmektedir. Çağırılabilir meleklere sahip başka bir oyun da genellikle Divine veya Heralds altında sınıflandırılan *[[Megami Tensei|Shin Megami Tensei]]* oyunudur. Oyun serisinde *[[süngü|Bayonetta]]* melekleri düşmandır ve her biri geleneksel hiyerarşi ile aynı 3 sıraya bölünmüş 3 küreden oluşmaktadırlar.

## Kaynakça