Jack'in Yaptığı Ev

***Jack'in Yaptığı Ev*** (İngilizceː The House That Jack Built) senaristliği ve yönetmenliği Lars Von Trier tarafından üstlenilen, başrollerinde Matt Dillon, Bruno Ganz, Uma Thurman, Siobhan Fallon Hogan, Sofie Gråbøl, Riley Keough ve Jeremy Davies'in yer aldığı, 2018 yapımı, psikolojik korku ve sanat filmi. 1970'lerin sonlarından 1980'lere kadar 12 yıllık bir süre boyunca ABD'nin Washington eyaletinde çok sayıda cinayet işleyen bir seri katil olan Jack'i (Matt Dillon) anlatan film, Dante'nin Cehennem'ini bir metateks olarak kullanıyor. Jack, Romalı şair Vergilius'a işlediği suçları bir dizi flashback vinyet şeklinde aktarırken bir yandan da neden cinayet işlediğine dair argümanlarını dile getiriyor.

Başlangıçta Von Trier tarafından bir televizyon projesi olarak tasarlanan Jack'in Yaptığı Ev'in çekimleri 2016'da İsveç'te başladı. Dillon rolüne hazırlanırken, karakteri için ilham kaynağı olarak seri katil Ted Bundy'yi kullandı. Film Cannes Film Festivali'nde gösterildi ve bu filmle Von Trier, 6 yıldan uzun bir süre sonra festivale geri dönüş yaptı.

## Konu
Washington Eyaleti'nden başarısız bir mimar olan Jack, Verge olarak bahsettiği Vergilius'a nasıl bir seri katile dönüştüğünü anlatır.

İlk olayda Jack, kırsal bir yolda, patlak lastiğini tamir etmek için kırık krikosunu tamir etmesi gereken itici bir kadınla karşılaşır. Onu bir demirciye götürmeyi kabul eder. Kadın, Jack'i sinirlendirir; onun bir seri katile benzediğini söyler, ona hakaret eder ve ardından kimseyi öldüremeyecek kadar pısırık olduğunu belirtir. Alınan Jack, kadını lastik krikosuyla feci şekilde döver ve cesedini bir pizzacıdan satın aldığı bir fabrika binasının içindeki endüstriyel bir dondurucuda saklar.

İkinci olayda Jack, Claire adında dul bir kadını öldürür. Ancak ayrılmak yerine, obsesif kompulsif bozukluğu (OKB) onu suç mahallini defalarca tekrar temizlemek için geri dönmeye zorlar, bu da onun neredeyse yakalanmasına neden olur. Panik içinde Claire'in cesedini kamyonetin arkasına bağlar ve oradan uzaklaşır; cesedi arkasından sürükleyerek fabrika binasına geri giden bir kan izi oluşturur. Ancak yağmur yağmaya başlar ve izi siler; Jack bunu ilahi bir müdahale olarak kabul eder. Kendini "Bay Sofistike" ilan eder ve medyaya gönderdiği imzasız mektupları bu lakapla imzalamaya başlar. OKB'si azaldıkça daha büyük riskler almaya başlar.

Üçüncü olayda Jack, kız arkadaşını ve onun "Huysuz" (Grumpy) ve George adındaki iki oğlunu bir av gezisine götürür. Tüfekle her iki oğlu da öldürdükten sonra kadını oğullarının cesetleriyle piknik yapmaya zorlar. Annenin kaçmasına izin verir, ancak kadın kendini Jack'e vurdurur. Jack, Huysuz'un cesedini korkunç bir gülümsemeyle bir heykele dönüştürür.

Dördüncü olayda Jack, psikolojik ve sözlü tacizde bulunduğu ve alaycı bir şekilde "Basit" (Simple) lakabını taktığı Jacqueline adlı bir kadınla işlevsiz bir ilişki yaşamaktadır. Sarhoşken evinde ona 60 kişiyi öldürdüğünü itiraf ettiğinde, kadın ona inanmaz. Jack'in bir keçeli kalemle göğüslerinin etrafına kırmızı daireler çizmesinin ardından kadın korkar ve bir polise yaklaşır, ancak polis onu ve Jack'i sarhoş oldukları gerekçesiyle reddeder. Jack daha sonra bir bıçakla göğüslerini kesmeden önce onu bağlar. Göğüslerden birini polisin arabasına iğneler ve diğerini cüzdan haline getirir.

Beşinci olayda Jack, altı adamı dondurucusunda alıkoymuştur ve hepsini tek bir kurşunla öldürmeyi planlamaktadır. Adamlardan biri, bir ordu gazisi, Jack'e yanlış mühimmata sahip olduğunu bildirir. Bir arkadaşı olan SP'den doğru mühimmatı almaya gider. SP, Jack'i aradıkları için polisi arar ve Jack de SP'yi boğazından bıçaklar. Jack müdahale eden memuru öldürür ve dondurucusuna geri döner. İçerideki ikinci bir odayı açar ve burada kendisini hayatı boyunca gözlemlemiş olan Verge ile karşılaşır. Verge, Jack'e, cinayetleri arasında mükemmel evini inşa etmek için birkaç girişimde bulunduğu için hiçbir zaman istediği evi inşa edemediğini hatırlatır. Dondurucuda, yıllar boyunca topladığı donmuş cesetleri bir ev şeklinde düzenler. Polis içeri girdiğinde Jack "evine" girer ve Verge'ü takip ederek yerdeki bir deliğe, sonra da Cehennem'e girer.

İkili, Cehennemin dokuzuncu halkasına ve merkezine açılan bir çukura ulaşır. Efsaneye göre içinden yeraltı dünyasından insan çığlıklarının duyulduğu Kola Süper Derin Sondajı hakkında görüntüler gösterilir. Çukurun üzerinde kırık bir köprü bulunmaktadır. Jack karşı tarafta, Cehennemden çıkışa götüren bir merdiven fark eder. Jack, Verge'in tavsiyesine rağmen merdivene ulaşmak için bir kaya duvarına tırmanmaya çalışır ve aşağıdaki alevli uçuruma düşer.

## Oyuncu kadrosu
*Matt Dillon - Jack
*Emil Tholstrup - Jack'in çocukluğu
*Bruno Ganz - Verge
*Uma Thurman - ilk kurban
*Siobhan Fallon Hogan - Claire Miller (ikinci kurban)
*Sofie Gråbøl - üçüncü kurban
*Riley Keough - Jacqueline – "Basit" (Simple)
*Jeremy Davies - Al
*Jack McKenzie - Sonny
*Mathias Hjelm - Glenn
*Edward Speleers - Ed (Polis Memuru)
*Marijana Jankovic - Kelly Miller 
*Carina Skenhede - Susan Hanson 
*Rocco Day - "Huysuz" (Grumpy)
*Cohen Day - George
*Robert Jezek - Polis Memuru
*Osy Ikhile 
*Christian Arnold 
*Yu Ji-tae
*Johannes Kuhnke 
*Jerker Fahlström 
*David Bailie - S.P.
*Robert G. Slade - Rob
*Vasilije Mujka - Tırpan Adam, Elysion Tarlaları

## Yapım
### Geliştirme Süreci
Von Trier ilk olarak fikri bir televizyon dizisi olarak geliştirdi ancak Şubat 2016'da bunun bir film olacağını açıkladı. Seri katilleri kapsamlı bir şekilde araştırdıktan sonra von Trier, Mayıs 2016'ya kadar tamamlanmış bir senaryoya sahipti. Filmin uluslararası satış hakları von Trier'in Zentropa yapımı ile TrustNordisk'e aittir. Film i Väst, filmi kısmen finanse etti ve Kopenhag Film Fonu, üretim sübvansiyonları için 1,08 milyon € sağladı. Film Fransa, Almanya, İsveç ve Danimarka ortak yapımıdır.

Filmin, Jack'in suçları için cehenneme gittiği epilogu Von Trier'in ortak yazarı Jenle Hallund tarafından önerildi ve Von Trier bu fikri uygun hissettiğine: “Bunun iyi bir fikir olduğunu düşündüm çünkü filmlerde Cehennem'i gerçekten ziyaret etmeyeli uzun bir zaman oldu. Ayrıntılı şekilde Cehennem'e yolculuk. Cehennem'i farklı konseptlerden bir araya getirdik. Elysion Çayırları Roma mitolojisine aittir. Cehennemin bu film için yaptığımız şeye benzemediğinden eminim." sözleriyle açıklık getirdi. Trier ayrıca, filme Jack'in cezalandırıldığı "klasik bir son" vermek için Alfred Hitchcock'tan ilham aldığını söyledi.
### Oyuncular
2 Kasım 2016'da von Trier, Matt Dillon'ın filmin başrolünü oynayacağını duyurdu. Kısa süre sonra Şubat 2017'de Riley Keough ve Sofie Gråbøl'un, Uma Thurman'ın katılımının ertesi ay açıklanmasıyla birlikte prodüksiyona katılacakları duyuruldu. Aynı ay, von Trier filmi "hayatın kötü ve ruhsuz olduğu fikrini" kutlamak olarak nitelendirdi.
## Yayınlanma
Mayıs 2017'de IFC Films, filme ABD dağıtım haklarını kazandırdı. Mart 2017 itibarıyla von Trier, daha önce festivalden yasaklanmış olmasına rağmen Cannes Film Festivali'nde film galasının yapılması için müzakere ediyordu. 19 Nisan 2018'de film Cannes Film Festivali'nde "out of competition" kategorisinde sunulmak üzere seçildi. Duyurudan sonra bir tanıtım fragmanı yayınlandı.

Filmin dünya prömiyeri 14 Mayıs 2018'de 2018 Cannes Film Festivali'nde yapıldı. Gösterim sırasında 10 dakikalık ayakta alkışlanmasına rağmen, prömiyeri sırasında 100'den fazla seyircinin salonu terk ettiği bildirildi.

Ekim 2018'de, Cannes'da oynanan sansürsüz versiyon olan director's cut versiyonunun Kasım ayında bir gece ABD'de salonlarda oynayacağı, ardından 14 Aralık'ta, seçilen salonlarda ve dijital platformlarda düzenlenmiş R dereceli bir sürümün yayınlanacağı bildirildi. Derecelendirilmemiş director's cut gösterimlerinin hemen ardından, Amerikan Sinema Filmleri Derneği (MPAA), kurulun yönergelerine uymadığı için gösterimi kınayan bir bildiri yayınladı. Açıklamada, "filmin derecelendirilmemiş bir versiyonunun derecelendirilmiş versiyonun piyasaya sürülmesine (feragat almadan) bu kadar yakın bir şekilde gösterilmesinin derecelendirme sisteminin kurallarını ihlal ettiği" kaydedildi "... kurallar ebeveynler arasında karışıklık yaratabilir ve derecelendirme sistemini zayıflatabilir ve filmin göndericisine yaptırım uygulanmasına neden olabilir". 5 Aralık'a kadar MPAA, IFC Films ile olan anlaşmazlığı, R-dereceli kesimin 14 Aralık teatral sürümüyle çakışmak yerine, yönetmenin kesiminin dijital sürümünü 2019'a geri iterek çözdü. 6 Aralık 2018'de yönetmenin kesimi birkaç saat boyunca YouTube'dan satın alınmak üzere serbest sunuldu.

## Karşılama
### Box Office
Jack'in Yaptığı Ev, ABD'de 259.017 $ ve diğer bölgelerde 5.307.759 $ olmak üzere dünya çapında 5.566.776 $ hasılat etti.

### Gelen Eleştiriler
Rotten Tomatoes'te, film 128 yorum üzerinden %58 onay derecesine ve 5,96 / 10 ortalama değerlendirmeye sahiptir.

Metacritic'te, film 29 eleştirmene dayanarak 100 üzerinden 42 metascore'a sahiptir.

IndieWire eleştirmeni Eric Kohn filme bir "A-" verdi ve filme "vahşi bir şaheser" adını verdi.

BBC.com'dan Nicolas Barber, filme beşte dört yıldız verdi ve "Kuşkusuz Danimarka'nın kötü şöhretli provokatör-auteurundan hiç kimsenin yapamayacağı cesur ve uyarıcı bir film" dedi.

Variety'den Owen Gleiberman filme olumlu bir inceleme yaptı ve "huzur bozucu, iyi bir film ile hünerin ortasında. Derinizin altına girmek için tasarlandı ve bunu yapıyor." yazdı.

Hollywood Muhabiri'nden David Rooney, "Jack'in Yaptığı Ev kesinlikle görülmesi gereken bir şey. Ancak en şaşırtıcı olanı, rahatsız edici olduğu kadar sık sık anlamsız olması." yorumunu yaptı.

Armond White, filmin izleyicinin yüzünü hoşlanacağı çirkinliğe sürtünerek "suçsuz şiddet"i satirize ettiğini söyledi.

Ana karakterin çocukken bir yavru ördeğe zarar verişini içeren sahne seyirciler tarafından tepki görürken PETA, filmi hayvan istismarı ve psikopati arasındaki bağlantıyı gerçekçi şekilde tasvir ettiği ve bunu özel efektlerle yaptıkları için övgü içerikli bir açıklamayla savundu.
## Övgüler
Film, 26. Hamburg Film Festivali'nde Sanat Sineması Ödülü ve Hamburg Yapımcıları Ödülü'ne aday gösterildi. En İyi Avrupa Filmi ödülünü kazandı ve Strazburg Avrupa Fantastik Film Festivali'nde En İyi Uluslararası Uzun Metraj Filmi'ne aday gösterildi. Kanarya Adaları Fantastik Film Festivali'nde iki ödül kazandı - Dillon için En İyi Erkek Oyuncu ve von Trier için En İyi Senaryo. Robert Ödülleri'nde 11 kategoride aday gösterildi: En İyi Danimarka Filmi, En İyi Yönetmen, En İyi Özgün Senaryo, En İyi Erkek Oyuncu, En İyi Prodüksiyon Tasarımı, En İyi Sinematografi, En İyi Kostüm Tasarımı, En İyi Makyaj, En İyi Kurgu, En İyi Ses Tasarımı ve En İyi Görsel Efektler. En İyi Görüntü Yönetmeni ve En İyi Görsel Efekt olmak üzere iki ödül kazandı. Dillon, filmin En İyi Prodüksiyon Tasarımını kazandığı Bodil Ödülleri'nde En İyi Erkek Oyuncu adayı oldu. Film aynı zamanda Gopo Ödülleri'nde En İyi Yabancı Film'e aday gösterildi ve Dillon Fangoria Chainsaw Ödülleri'nin En İyi Erkek Oyuncu kategorisinde aday gösterildi.

Cahiers du cinéma, 2018'in en iyi filmlerinden biri olarak Jack'in Yaptığı Evi seçti.
## Ev medyası
Jack'in Yaptığı Ev, 4 Mart 2019'da Artificial Eye tarafından DVD ve Blu-ray diskte (sansürsüz kesim) piyasaya sürüldü.

4 Şubat 2020'de Scream Factory, Amerika Birleşik Devletleri'nde filmi her iki versiyonuyla (sinema ve yönetmenin kesimi) ve Von Trier'in Sonning Ödülü'nü kazanmasından kısa bir süre sonra filme alınan Profesör Peter Schepelern'in 26 dakikalık Felemenkçe, Von Trier ile yaptığı röportaj içerikli 2 diskli bir Blu-ray olarak yayınladı.

## Kaynakça