Marie Maynard Daly

**Marie Maynard Daly** (16 Nisan 1921 - 28 Ekim 2003), Amerikalı biyokimyacıdır. Doktora derecesi alan ilk Afrikalı-Amerikalıdır ve Columbia Üniversitesi'nden ve Amerika Birleşik Devletleri'nde kimya bölümünden doktora derecesi alan ilk Afrikalı-Amerikalı kadındır. Daly, histonların kimyası, protein sentezi, kolesterol ve hipertansiyon arasındaki ilişkiler ve kreatinin kas hücreleri tarafından alımı ile ilgili konularda araştırmalar yapmış ve önemli katkılarda bulunmuştur.

## Eğitimi

Daly, Hunter College fakültesi tarafından yönetilen kızlara özel bir kimya lisesi olan Hunter College Lisesi'ne gitti ve burada kimya okumaya da teşvik edildi. Daha sonra Flushing, New York'ta küçük ve oldukça yeni bir okul olan Queens College'a kaydoldu. Para biriktirmek için evde yaşadı ve 1942'de kimya alanında lisans derecesi ile Queens College'dan magna cum laude derecesiyle mezun oldu. Daly, mezun olduktan sonra, Queens College Scholar unvanını aldı; bu unvan, mezun olan sınıfın en iyi %2,5'lik kısmına verilen bir onurdur.

İşgücü sıkıntısı ve savaş çabalarını desteklemek için bilim insanlarına duyulan ihtiyaç, Daly'nin New York Üniversitesi ve Columbia Üniversitesi'nde yüksek lisans ve doktora eğitimi almak üzere burslar kazanmasını sağladı.

Daly, 1943 yılında mezun olduğu kimya yüksek lisansı için New York Üniversitesi'nde okurken Queens College'da laboratuvar asistanı olarak çalıştı. Queens College'da kimya öğretmeni oldu ve Mary Letitia Caldwell'in danışmanlığında Columbia Üniversitesi'nde doktora programına kaydoldu. Daly, "A Study of the Products Formed By the Action of Pancreatic Amylase on Corn Starch" (Pankreas Amilazının Mısır Nişastası Üzerinde Etkisi İle Oluşan Ürünlerin İncelenmesi) başlıklı tezini tamamlayarak 1947'de doktora derecesini aldı.

## Kariyeri
Daly, 1947'den 1948'e kadar Howard Üniversitesi'nde fizik bilimi eğitmeni olarak çalıştı ve aynı zamanda Herman Branson'un yönetimi altında araştırmalar yürüttü. Doktora sonrası araştırmasını desteklemek için Amerikan Kanser Derneği bursuyla ödüllendirildikten sonra, Alfred E. Mirsky'nin Rockefeller Enstitüsü'ndeki hücre çekirdeğini ve bileşenlerini inceleyen grubuna katıldı. Bu, Daly'nin proteinlerin vücutta nasıl oluşturulduğunu incelediği Rockefeller Tıp Enstitüsü'ndeki yedi yıllık bir araştırma programının başlangıcıydı. O zamanlar DNA'nın yapısı ve işlevi henüz anlaşılamamıştı.

Daly, 1955 yılında Columbia Üniversitesi Doktorlar ve Cerrahlar Koleji'nde çalışmaya başladı. Quentin B. Deming ile birlikte arteriyel metabolizma üzerinde çalıştı. Çalışmasına, 1960 yılında Deming'le birlikte geçtiği Yeshiva Üniversitesi Albert Einstein Tıp Fakültesi'nde biyokimya ve tıp alanında yardımcı doçent olarak devam etti. 1958'den 1963'e kadar Amerikan Kalp Derneği'nde araştırmacı olarak da görev yaptı.

Albert Einstein Koleji'ndeki son yıllarında, Daly'nin mesleki ve lisansüstü okullarda azınlık kayıtlarını artırma çabaları doğrultusunda, siyah öğrencilerin kabule hazırlanmasına yardımcı olmak için Martin Luther King -Robert F. Kennedy programının yürütülmesine yardımcı oldu. Daly, 1971 yılında doçentliğe yükseldi.

1975'te Daly, azınlık kadınlarının STEM alanlarında karşılaştığı zorlukları inceleyen bir konferansa katılan 30 kadın bilim insanından biriydi. Konferans, Amerikan Bilimde İlerleme Derneği tarafından düzenlenmişti. Bu konferans 1976 yılında *The Double Bind: The Price of Being a Minority Woman in Science (Azınlık kadın bilim insanlarının işe alınması ve işte tutulması için önerilerde bulunan Çifte Bağ: Bilimde Azınlık Kadını Olmanın Bedeli)* adlı raporun yayınlanmasıyla sonuçlandı.

Daly, iki yıl boyunca New York Bilimler Akademisi'nin yönetim kurulu üyesi, Amerikan Bilimde İlerleme Derneği ve Amerikan Kanser Derneği'nin üyesiydi. Daly, New York Sağlık Araştırma Konseyi tarafından kariyer bilimcisi olarak seçildi.

Daly, 1986 yılında Albert Einstein Tıp Fakültesi'nden emekli oldu ve 1988'de babasının anısına Queens College'da Afro-Amerikan kimya ve fizik bölümleri için bir burs kurdu. Daly, 1999 yılında Ulusal Teknik Birliği tarafından Bilim, mühendislik ve teknoloji alanında en iyi 50 kadından biri olarak tanınmıştır.

## Kişisel hayatı
Daly'nin kişisel hayatı ve bilime olan motivasyonu hakkında sınırlı bilgi bulunmaktadır. Daly'nin babası Ivan C. Daly, Britanya Batı Hint Adaları'ndan göç etmiş, posta memuru olarak iş bulmuş ve sonunda Washington, DC'den Helen Page ile evlenmişti  New York'ta yaşıyorlardı ve Daly, Corona, Queens'te doğup büyüdü. Daly, Washington'daki anne tarafından büyükanne ve büyükbabasını sık sık ziyaret eder ve burada büyükbabasının geniş kütüphanesinde bilim adamları ve onların başarıları hakkında kitaplar okurdu ve Paul de Kruif'in bilim insanı olma kararını etkileyen *The Microbe Hunters* adlı eserinden özellikle etkilenmişti.

Daly'nin bilime olan ilgisi, kimyager olmak amacıyla Cornell Üniversitesi'ne giden ancak maddi yetersizlik nedeniyle eğitimini tamamlayamayan babasından da gelmektedir. Daly böylece kimya alanında uzmanlaşarak babasının tutkusunu tamamlayacaktı. Yıllar sonra Daly, kimya veya fizik alanında okuyan azınlık öğrencilerine yardımcı olmak için babasının onuruna bir Queens College burs fonu kurdu.

Daly, evlenmesinin ardından Marie Maynard Daly Clark adını almıştır. Eşi ise ondan önce öldü ve çiftin hiç çocukları olmadı. Marie Maynard Daly Clark, 28 Ekim 2003'te New York'ta öldü.

## Mirası
26 Şubat 2016'da, yeni PS360Q ilkokulunun kurucu müdürü Bay R. Emmanuel-Cooke, okulun Queens sakini onuruna "Dr. Marie M. Daly Mükemmeliyet Akademisi" olarak adlandırılacağını duyurdu. Ek olarak Einstein Koleji, ayrıca Biyomedikal Bilimler bölümü ve Einstein Azınlık Bilim İnsanları Derneği tarafından desteklenen "Marie M. Daly Anma Kutlaması" adlı yıllık bir anma konferansı da düzenlenmektedir. Marie Daly onuruna her yıl konuşmacı olarak her millet ve cinsiyetten konuk, azınlıkların bilime katkısını vurgulayan bu konferansta konuşması için davet edilmektedir.
## Araştırmaları

### Histonlar
Daly, özellikle nükleer proteinlerle ilgileniyordu ve nükleer maddenin parçalanması ve bileşiminin belirlenmesi için yöntemler geliştirmiştir. Deneylerde önemli olan hücresel materyali hiçbirini yok etmeden veya kaybetmeden tüm bileşenlerine ayırmaktı.

Daly, hücre çekirdeğinde bulunan proteinler olan histonları inceledi ve çeşitli histon fraksiyonlarının amino asit kompozisyonunu göstermeyi başardı. Daly'nin Alfred Mirsky (Amerikalı moleküler biyolog ve yazar) ile yaptığı histon çalışmaları, Albrecht Kossel tarafından tanımlanan arjinin açısından zengin histonların aksine, lizin açısından zengin histonlar için kanıt sağlamıştır. O zamandan beri histonların gen ifadesinde önemli olduğu gösterilmiştir. Daly'nin histonlar üzerindeki çalışması kimyanın temeli kabul edilmektedir.
### Proteinler ve nükleik asitler
Daly, dokuların çekirdeklerini ayırmak ve deoksipentoz nükleik asitlerdeki pürin ve pirimidinlerin baz bileşimini ölçmek için yöntemler geliştirmiştir. Araştırmalarının sonucunda diğer şeylerin yanı sıra, "adenin, guanin, timin ve sitozin dışında kayda değer miktarlarda baz bulunmadığı" sonucuna varmıştır.

Daly, "sitoplazmik ribonükleoproteinleri"nin (Endoplazmik retikulum) üzerinde küçük ve yoğun şekilde bulunur) protein sentezindeki rolünü de içeren protein sentezini de araştırmıştır ve radyoaktif işaretli amino asit glisin kullanarak farelerde beslenme ve açlık koşullarında protein metabolizmasının nasıl değiştiğini ölçmüştür. Bu deney, radyoaktif işaretli glisinin hücre çekirdeğine alınırken sitoplazmanın aktivitesini izlemesine olanak sağladı.

1953'te Watson ve Crick DNA'nın yapısını tanımlamıştır. Bu çalışmasıyla 1962'de Nobel Ödülü'nü alan Watson, Daly'nin "Ribonükleoproteinin protein sentezindeki rolü" konulu makalelerinden birinin çalışmasına katkıda bulunduğunu belirtmiştir. 1953'ten sonra hücre çekirdeği araştırma alanı finansman desteği fırsatlarıyla doldu.

### Kolesterol ve hipertansiyon
Daly ve meslektaşları, beslenmeyi kalp ve dolaşım sistemlerinin sağlığıyla ilişkilendiren ilk çalışmalardan bazılarını yapmış ve kolesterol, şeker ve diğer besinlerin etkisini araştırmışlardır.Daly, hipertansiyonun aterosklerozun öncüsü olduğunu ilk tespit eden, ve kolesterol ile tıkanmış arterler arasındaki ilişkiyi tanımlayan ilk kişidir. Bu tespiti kalp krizlerinin nasıl oluştuğunu anlamada önemli bir keşiftir.

Daly, özellikle hipertansiyonun dolaşım sistemini nasıl etkilediğiyle ilgileniyordu. Diyette yüksek kolesterol alımının atardamarların tıkanmasına yol açtığını ve hipertansiyonun bu etkiyi hızlandırdığını göstermiştir. Diyetin hipertansiyon üzerindeki etkilerini araştırmış ve hem kolesterol hem de şekerin hipertansiyonla ilişkili olduğunu bulmuştur. Daly, yaşlanmayı araştırırken, yaşlanmaya bağlı düz kas hipertrofisinin hipertansiyon ve aterosklerozda nedensel bir rol oynayabileceğini öne sürmüştür. Daly ayrıca sigara dumanının akciğerler ve hipertansiyon üzerindeki etkilerini araştıran ilk araştırmacılardan biridir.

### Kreatin
1970'lerde Daly, kasın enerji geri dönüşüm sistemlerinde önemli bir araştırma konusu olan kreatinin kas hücreleri tarafından alımını incelemeye başladı. 1980'de yayınladığı *Uptake of Creatine by Cultured Cells* ("Kültürlenmiş Hücreler Tarafından Kreatinin Alınması") yazısında kas dokularının kreatini en iyi emdiği koşulları tanımlamıştır.

## Kaynakça