Sığır sineği

**Sığır sineği** (Göveyen), Tabanomorpha infratakımına bağlı bir hayvan familyasıdır. Diptera takımının en büyük familyalarından biridir. 3500'den fazla türü vardır. 2006 rakamlarına göre Türkiye'de 164 türü bulunur. Bütün dünyaya yayılmış olan türleri memelilerin ektoparazitleridir. İnsanları acıtarak soktuklarından herkes tarafından kolayca tanınırlar. İnsan derisine hiç ses çıkarmadan ve çok yumuşak bir şekilde konduklarından, onlardan korunmak oldukça zordur. Ancak sokma işlemi ilerledikten sonra refleksif olarak korunma eylemi ortaya çıkar. Ayrıca, hastalık yapıcı organizmaların taşıyıcılığını yaparlar.

## Türkiye türleri

### Pangoninae alt familyası
* **Alt familya: [[Pangoninae]]**
** **Oymak: [[Pangoniini]]**
*** *[[Pangonius]]*  Latreille, 1802
**** Alt cins: *Pangonius*  Latreille, 1802
***** *[[Pangonius (Pangonius) argentatus]]*  (Szilady, 1923)
***** *[[Pangonius (Pangonius) flavocinctus]]*  (Szilady, 1923)
***** *[[Pangonius (Pangonius) fulvipes]]*  (Loew, 1859)
***** *[[Pangonius (Pangonius) lucidus]]*  (Szilady, 1923)
***** *[[Pangonius (Pangonius) obscuratus]]*  (Loew, 1859)
***** *[[Pangonius (Pangonius) pyritosus]]*  (Loew, 1859)
***** *[[Pangonius (Pangonius) rhynchocephalus]]*  (Krber, 1921)
***** *[[Pangonius (Pangonius) variegatus]]*  (Fabricius, 1805)
**** Alt cins: *Melanopangonius*  Sziyady, 1923
***** *[[Pangonius (Melanopangonius) funebris]]*  (Macquart, 1845) 
***** *[[Pangonius (Melanopangonius) haustellatus]]*  (Fabricius, 1781) 
*** *[[Stonemyia]]*  Brennan, 1935
**** *[[Stonemyia caucasica]]*  (Krber, 1921)
**** *[[Stonemyia tigris]]*  (Bigot, 1880)

### Chrysopsinae alt familyası

* **Alt familya: [[Chrysopsinae]]**
** **Oymak: [[Chrysopsini]]**
*** *[[Silvius]]*  Meigen, 1820
**** Alt cins: *Silvius*  Meigen, 1820
***** *[[Silvius (Silvius) algirus]]*  Meigen, 1830 
***** *[[Silvius (Silvius) alpinus]]*  (Scopoli, 1763) 
***** *[[Silvius (Silvius) inflaticornis]]*  Austen, 1925
***** *[[Silvius (Silvius) latifrons]]*  Olsufjev, 1937 
***** *[[Silvius (Silvius) ochraceus]]*  Loew, 1858 
***** *[[Silvius (Silvius) variegatus]]*  (Fabricius, 1805)
**** Alt cins: *Heterosilvius*  Olsufjev, 1970
***** *[[Silvius (Heterosilvius) peculiaris]]*  Olsufjev, 1971
*** *[[Nemorius]]*  Rondani, 1856
**** *[[Nemorius caucasicus]]*  (Olsufjev, 1937) 
**** *[[Nemorius irritans]]*  (Ricardo, 1901) 
**** *[[Nemorius oenderi]]*  Jezek, 1990 
**** *[[Nemorius vitripennis]]*  (Meigen, 1820) 
*** *[[Chrysops]]* Meigen, 1803 (**[[Geyik sineği]]**)
**** Alt cins: *Chrysops* Meigen, 1803
***** *[[Chrysops (Chrysops) caecutiens]]*  (Linnaeus, 1758) 
***** *[[Chrysops (Chrysops) flavipes]]*  Meigen, 1804 
***** *[[Chrysops (Chrysops) italicus]]*  Meigen, 1804 
***** *[[Chrysops (Chrysops) relictus]]*  Meigen, 1820
***** *[[Chrysops (Chrysops) sejunctus]]*  Szilady, 1919 
***** *[[Chrysops (Chrysops) viduatus]]*  (Fabricius, 1794) 
**** Alt cins: *Petersenychrysops*  Moucha & Chvala, 1970
***** *[[Chrysops (Petersenychrysops) buxtoni]] *  Austen, 1922
***** *[[Chrysops (Petersenychrysops) compactus]]*  Austen, 1924 
***** *[[Chrysops (Petersenychrysops) hamatus]]*  Loew, 1858 

### Tabaninae alt familyası

* **Alt familya: [[Tabaninae]]**
** **Oymak: [[Tabanini]]**
*** *[[Atylotus]]*  Osten & Sacken, 1876
**** *[[Atylotus agricola]]*  (Wiedemann, 1828)
**** *[[Atylotus austeni]]*  (Szilady, 1915) 
**** *[[Atylotus flavoguttatus]]*  (Szilady, 1915) 
**** *[[Atylotus fulvus]]*  (Meigen, 1804) 
**** *[[Atylotus hendrixi]]*  Leclercq, 1967 
**** *[[Atylotus kerteszi]]*  (Szilady, 1915)
**** *[[Atylotus latistriatus]]*  Brauer in Brauer & Bergenstamm, 1880 
**** *[[Atylotus loewianus]]*  (Villeneue, 1920) 
**** *[[Atylotus plebeius]]*  (Fallen, 1817)
**** *[[Atylotus protidor]]*  (Bogatschev & Samedov, 1949)
**** *[[Atylotus pulchellus]]*  (Loew, 1858) 
**** *[[Atylotus quadrifarius]]*  (Loew, 1874) 
**** *[[Atylotus rusticus]]*  (Linnaeus, 1767)
**** *[[Atylotus venturii]]*  Leclercq, 1966 
*** *[[Therioplectes]]*  Zeller, 1842
**** *[[Therioplectes carabaghensis]]*  (Portschinsky, 1877) 
**** *[[Therioplectes tricolor]]*  Zeller, 1842 
**** *[[Therioplectes tunicatus]]*  (Szilady, 1927) 
*** *[[Hybomitra]]*  Enderlein, 1922
**** *[[Hybomitra acuminata]]*  (Loew, 1858) 
**** *[[Hybomitra bimaculata]]*  (Macquart, 1826) 
**** *[[Hybomitra caucasi]]*  (Szilady, 1923) 
**** *[[Hybomitra caucasica]]*  (Enderlein, 1925) 
**** *[[Hybomitra ciureai]]*  (Seguy, 1937) 
**** *[[Hybomitra decora]]*  (Loew, 1858) 
**** *[[Hybomitra distinguenda]]*  (Verrall, 1909) 
**** *[[Hybomitra erberi]]*  (Brauer in Brauer & Bergenstamm, 1880)
**** *[[Hybomitra expollicata]]*  (Pandelle, 1883) 
**** *[[Hybomitra micans]]*  (Meigen, 1804) 
**** *[[Hybomitra muehlfeldi]]*  (Brauer in Brauer & Bergenstamm, 1880) 
**** *[[Hybomitra okayi]]*  Leclercq, 1967
**** *[[Hybomitra peculiaris]]*  (Szilady, 1914)
**** *[[Hybomitra pilosa]]*  (Loew, 1858) 
**** *[[Hybomitra popovi]]*  (Olsufjev, 1937) 
**** *[[Hybomitra tropica]]*  (Linnaeus, 1758) 
**** *[[Hybomitra tuerkmendagensis]]*  Kõlõ & Schacht, 1995 
**** *[[Hybomitra ukrainica]]*  (Olsufjev, 1952)
*** *[[Tabanus]]* Linnaeus, 1758 (**[[At sineği]]**)
**** *[[Tabanus accensus]]* Austen, 1920
**** *[[Tabanus aidini]]* Krber, 1928
**** *[[Tabanus alvarengai]]* Schacht, 1987
**** *[[Tabanus anatolicus]]* Olsufjev, Moucha & Chvala, 1967 
**** *[[Tabanus anthrax]]* Olsufjev, 1937
**** *[[Tabanus arabicus]]* Macquart, 1839
**** *[[Tabanus armeniacus]]* (Krber, 1928) 
**** *[[Tabanus atropathenicus]]* Olsufjev, 1937 
**** *[[Tabanus autumnalis]]* Linnaeus, 1761 
**** *[[Tabanus bifarius]]* Loew, 1858 
**** *[[Tabanus bovinus]]* Linnaeus, 1758 
**** *[[Tabanus briani]]* Leclercq, 1962 
**** *[[Tabanus bromiolus]]* Szilady, 1923
**** *[[Tabanus bromius]]* Linnaeus, 1758 
**** *[[Tabanus canipalpis]]* (Bigot, 1892)
**** *[[Tabanus caucasius]]* Krber, 1925 
**** *[[Tabanus cordiger]]* Meigen, 1820 
**** *[[Tabanus cuculus]]* Szilady, 1923 
**** *[[Tabanus darimonti]]* Leclercq, 1964 
**** *[[Tabanus decipiens]]* Krber, 1928
**** *[[Tabanus eggeri]]* Schiner, 1868 
**** *[[Tabanus exclusus]]* Pandelle, 1883 
**** *[[Tabanus fraseri]]* Austen, 1925 
**** *[[Tabanus glaucopis]]* (Meigen, 1820) 
**** *[[Tabanus golovi]]* Olsufjev, 1936
**** *[[Tabanus grandis]]* Szilady, 1923
**** *[[Tabanus ilchanii]]* Jezek, 1981
**** *[[Tabanus indrae]]* Hauser, 1939 
**** *[[Tabanus karaosus]]* Timmer, 1984
**** *[[Tabanus laetetinctus]]* Becker in Becker & Stein, 1913 
**** *[[Tabanus leleani]]* Austen, 1920 
**** *[[Tabanus lunatus]]* Fabricius, 1794 
**** *[[Tabanus maculicornis]]* Zetterstedt, 1842 
**** *[[Tabanus martinii]]* Krber, 1928 
**** *[[Tabanus mianjangalensis]]* Jezek, 1981
**** *[[Tabanus miki]]* (Brauer in Brauer & Bergenstamm, 1880) 
**** *[[Tabanus mouchai]]* Leclercq, 1962 
**** *[[Tabanus nemoralis]]* Meigen, 1820 
**** *[[Tabanus obsolescens]]* Pandelle, 1883 
**** *[[Tabanus olsufjevi]]* Hauser, 1960
**** *[[Tabanus oppugnator]]* Austen, 1925 
**** *[[Tabanus paradoxus]]* Jaennicke, 1866 
**** *[[Tabanus portschinskii]]* Olsufjev, 1937 
**** *[[Tabanus prometheus]]* Szilady, 1923 
**** *[[Tabanus quatuornatatus]]* Meigen, 1820 
**** *[[Tabanus rectus]]* Loew, 1858
**** *[[Tabanus regularis]]* Jaennicke, 1866 
***** *[[Tabanus regularis regularis]]* Jaennicke, 1866
***** *[[Tabanus regularis rufus]]* Szilady, 1923
**** *[[Tabanus rupium]]* (Brauer in Brauer & Bergenstamm, 1880) 
**** *[[Tabanus semiargenteus]]* Olsufjev, 1937
**** *[[Tabanus shannonellus]]* Krber, 1936 
**** *[[Tabanus shelkovnikovi shelkovnikovi]]* Paramanov, 1934
**** *[[Tabanus spectabilis]]* Loew, 1858 
**** *[[Tabanus spodopteroides]]* Olsufjev, Moucha & Chvala, 1969 
**** *[[Tabanus spodopterus]]* Meigen, 1820 
**** *[[Tabanus subparadoxus]]* Olsufjev, 1941 
**** *[[Tabanus sudeticus]]* Zeller, 1842 
**** *[[Tabanus swiridowi]]* Portschinsky, 1882 
**** *[[Tabanus tergestinus]]* Egger, 1859 
**** *[[Tabanus tinctus]]* Walker, 1850 
**** *[[Tabanus unifasciatus]]* Loew, 1858 
**** *[[Tabanus yasujensis]]* Jezek, 1981  
*** *[[Glaucops]]* Szilady, 1923
**** *[[Glaucops hakkariensis]]* Schacht, 1983
** **Oymak: [[Haematopotini]]**
*** *[[Haematopota]]* Meigen, 1803
**** *[[Haematopota bigoti]]* Gobert, 1881 
**** *[[Haematopota caenofrons]]* (Krber, 1922)
**** *[[Haematopota coolsi]] *Leclercq, 1966
**** *[[Haematopota crassicornis]] *Wahlberg, 1848 
**** *[[Haematopota delozi]] *Leclercq, 1966
**** *[[Haematopota gallica]] *Szilady, 1923
**** *[[Haematopota grandis]] *Meigen, 1820 
**** *[[Haematopota hennauxi]]* Leclercq, 1967
**** *[[Haematopota italica]]* Meigen, 1804 
**** *[[Haematopota kemali]] *Szilady, 1923
**** *[[Haematopota lambi]] *Willeneuve, 1921 
**** *[[Haematopota latebricola]] *Austen, 1925
**** *[[Haematopota longeantennata]]* (Olsufjev, 1937) 
**** *[[Haematopota nubilis]]* (Hauser, 1960)
**** *[[Haematopota ocelligera]]* (Krber, 1922) 
**** *[[Haematopota pallens]]* Loew, 1871 
**** *[[Haematopota pandazisi]] *(Krber, 1936) 
**** *[[Haematopota pavlovskii]] *(Hauser, 1960)
**** *[[Haematopota pluvialis]] *(Linnaeus, 1758) 
**** *[[Haematopota scutellata]]* (Olsufjev, Moucha & Chvala, 1964) 
**** *[[Haematopota sewelli]] *Austen, 1920 
**** *[[Haematopota sobrina]] *(Krber, 1922)
**** *[[Haematopota subcylindrica]] *Pandelle, 1883 
**** *[[Haematopota sumelae]] *Timmer, 1984 
*** *[[Dasyramphis]]* Enderlein, 1922
**** *[[Dasyramphis anthracinus]]* (Meigen, 1820) 
**** *[[Dasyramphis ater]] *(Rossi, 1790) 
**** *[[Dasyramphis carbonarius]] *(Meigen, 1820) 
**** *[[Dasyramphis insecutor]] *(Austen, 1920)
**** *[[Dasyramphis nigritus]] *(Fabricius, 1794) 
**** *[[Dasyramphis umbrinus]] *(Meigen, 1820) 
*** *[[Philipomyia]]* Olsufjev, 1964
**** *[[Philipomyia aprica]] *(Meigen, 1820) 
**** *[[Philipomyia graeca]] *(Fabricius, 1794) 
**** *[[Philipomyia rohdendorfi]]* (Olsufjev, 1937) 
**** *[[Philipomyia zizaniae]] *(Leclercq, 1966) 

## Etkenleri
Memelilerde ektoparazitlerdir. Dişileri kan emer; erkekleri ise bitki öz suyu ile beslenirler. Dişiler kan emmeleri esnasında bazı Protozoa (*[[Trypanosoma evansi]], [[Besnoitia besnoiti]], [[Trypanosoma theileri]]*), solucan (*[[Loa loa]], [[Diroflaria roemeri]], [[Elaeophora schneideri]], [[Onchocerca gibsoni]]*), bakteri (*[[Francisella anthracis]], [[Brucella]]* sp.) ve riketsiya (*[[Anaplasma marginale]]*) kökenli hastalık etkenleri ile viral hastalıklara (at enfeksiyöz anemisi, *vesiculer stomatitis*) mekanik ve biyolojik yollarla vektörlük yaparlar.

Aynı zamanda konaklarının etrafında uçuşurken ve kan emerken verdikleri kaşınma hissi ve huzursuzluk yemden yararlanmaya engel olduğundan, verim düşüklüğüne neden olurlar.

## Konuyla ilgili yayınlar
* Prof. Dr. Ali Demirsoy (1992), Yaşamın Temel Kuralları (Entomoloji)

## Dış bağlantılar
* Ali Yavuz Kılıç (2006), *New Additions and Errata to the Checklist of Tabanidae (Insecta: Diptera) Fauna of Turkey*, TÜBİTAK, Tr. J. of Zoology 30 (2006) 335-343
* S. Zerrin Erdoğmuş (2006), *Tabanidae species (Diptera) in the Elazığ province of Turkey*, F.Ü. Sağlık Bil. Dergisi 2006, 20(1), 65-68
* Mehmet Yaman ve Şükran Yağcı (2004), *Hatay yöresindeki Tabanidae (Diptera) Türleri Üzerine Araştırmalar*, Türkiye Parazitoloji Dergisi 28 (2): 113-117 2004
* Ali Yavuz Kılıç (2001), *The Tabanidae (Diptera) Fauna of Balıkesir Province*, TÜBİTAK, Tr. J. of Zoology 25 (2001) 395-402
* Ali Yavuz Kılıç (1999), *Trakya Bölgesi Tabanidae (Diptera) Faunası*, TÜBİTAK, Tr. J. of Zoology 23 (1999) Ek Sayı 1, 67–89
* 
* 

## Kaynakça