Özalp

**Özalp** (, Türkiye'nin Van ilinin ilçesidir. Türkiye ile İran sınır kapısının bulunduğu Saray ilçesi ile Van il merkezi arasında bulunur. demiryolu bu ilçeden geçmektedir.

## Coğrafya
İlçe topraklarında Gürpınar sınırına yakın Akgöl bulunur. İlçenin yüzölçümü 1.430 km²'dir. Özalp ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 2.006 metredir.

## Tarihçe
Özalp ilçesi 1869 yılında Mahmudiye adıyla bugünkü Saray ilçe merkezinde kurulmuştur.

İlçe merkezi 1948 yılında bugünkü Özalp merkezine taşınmış ve burası İlçe merkezi hâline dönüştürülmüştür. Kazım Paşa İlçe merkezinin ismi ise Saray olarak değiştirilerek Nahiye teşkilatına dönüştürülmüştür.

Özalp ilçe merkezinin ismi ise şimdiki mahalle olan Kargalı'nın adı ile anılmaktaydı. Bu mahalle o tarihlerde köy teşkilatı durumundaydı.

Bölgede Urartular, Persler, Bizanslılar, Emeviler, Selçuklular, Sökmenler, Moğollar, Karakoyunlular ve Akkoyunlular değişik zamanlarda hakimiyet kurmuşlardır. Özalp ilçe sınırları içinde halk arasında "gort" diye anılan harabelerde yapılacak kazılarla: tarihte bu yörede hüküm sürmüş medeniyetler hakkında daha gerçekçi bilgiler elde edilebilir. Tarihî eser kaçakçılarının define aramak amacı ile yaptıkları kazılarda mezarların gün doğusu yönünde görülmesi, halk arasında burada yaşayanların güneşe taptıkları kanaatini doğurmuştur. 1071 yılında Selçuklu sultanı Alparslan'ın Malazgirt meydan muharebesinden sonra Anadolu'ya girmesi ile birlikte Bizanslılardan kurtulup bir müddet Selçukluların kontrolünde kalan bölge, daha sonra Safevilerin eline geçmiştir. 1555 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın Safevilerin yenmesi ile bölge Osmanlıların hakimiyetine girmiştir. Eski ismi "Mahmudiye" olan sonra "Saray" olarak adlandırılan Özalp, 1869 yılında Hakkâri sancağına bağlanarak "Kaza" yapıldı.
 
1948 yılında ilçe merkezi Saray'dan Kargalı ya taşındı ve yeni ilçe merkezine Özalp ismi verildi. İlçe merkezi taşınmadan önce köy hüviyetinde olan Kargalı bugün ilçe merkezinin güneyinde ve küçük Özalp çayının ayırdığı (Eskiden beri bu ad ile anılan) mahalleye isim olmuştur.

## Nüfus
İlçe 58 mahalleden oluşmaktadır.

## Yerel yönetim

Eylül 2016'da "PKK-KCK'ya yardım ve destek verdiği gerekçesiyle, haklarında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar kapsamında" kanun hükmünde kararname ile görevinden uzaklaştırılan eş belediye başkanları Handan Bağcı ve Şerefettin Özalp'ın yerine kaymakam Serdar Karal atandı.

2024 Türkiye yerel seçimleri sonucunda Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi adayı Sakine Kutpınar seçimi kazandı ve belediye başkanı oldu.

## Ekonomi
Van'ın hayvancılık potansiyeli en yüksek ilçelerden biri olan Özalptır. Özalp'ta en fazla küçükbaş hayvan yetiştirilir. Akkaraman ve Morkaraman koyun ırkları en fazla yetiştirilmektedir. Van piyasasında en fazla satılan üç peynirden biri Özalp otlu peyniridir.

## Özalp mutfağı

En çok tüketilen yemekler çiriş pilavı, tandırda Van balığı, kurut aşı, Kürt köftesi, keledoş, Acem köftesi, ayran aşı çorbasıdır. Tatlı olarak Van pastası, Özalp pastası, kaşık tatlısı, eğdek tatlısı, çatal tatlısı yapılır. Özalp otlu peyniri tüketilen peynir çeşididir. Özalp otlu peyniri hem taze hem de küplerde bekletilmiş olarak tüketilir. Kahvaltılarda Van çöreği yenir. Koyun ve inek yoğurdu yapılmakta ve tüketilmektedir. Koyun yoğurdu taze tüketildiği gibi Van otlu peyniri gibi toprak altına gömülerek ve 5 ay toprak altında bırakılarak tüketilir. Otlu peynir gibi ticari amaçla değil sadece kendi aileleri için yapılır. Yoğurdu toprağın altına bırakılması hem bozulmamasını önler hem de tadının güzel olmasını sağlanır.Köylerde ekmek tandırlarda yapılır. Lavaş ekmeği ve tandır ekmeği yapılan ekmek çeşitlerindendir. Özalp çöreği tandırda yapılır. Bu çörek ekmek hamuruna koyun tereyağı eklenerek, üzerine yumurta akı ile karıştırılmış susam serpilerek tandırda pişirilmesi ile yapılır.

### Kırdık
Özalp'ta yapılan yöresel bir yemektir. Hazırlanışı bir soğan küp küp şeklinde doğranır. Salça baharat sıvı yağ ile kavrulur kavrulduktan sonra doğranmış patates, mürdüm eriği, kayısı, siyah mercimek bulgur eklenir. Üstünü geçecek kadar su eklenir pişirilmeye bırakılır. Mercimekler daha önceden haşlanır öyle eklenir.

## Ayrıca bakınız
* Muğlalı Olayı
* Aşağımollahasan Höyüğü

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Özalp Belediyesi 
* Özalp Kaymakamlığı