Hepatosellüler karsinom

**Karaciğer kanseri**, karaciğer hücrelerinden köken alan veya başka organlardan karaciğere yayılan kötü huylu tümörlerin genel adıdır. Primer karaciğer kanseri en sık **hepatosellüler karsinom (HCC)** şeklinde görülür ve dünya genelinde yaygın kanser türlerinden biridir. Karaciğer tümörleri ile karıştırılmamalıdır.

Genelde sirotik karaciğer zemininde gelişen, nodüler lezyonlarla karakterize, karaciğerin malign (kötücül) neoplazisidir. HCC, dünyada en çok görülen kanser türleri arasında 5. sırada, mortalite açısından ise 3. sırada yer almaktadır. En sık 50 ila 70 yaşlarında görülür. Hepatit C enfeksiyonları, hepatit B enfeksiyonları, siroz başta olmak üzere; alkolik karaciğer hastalığı, tirozinemi, hemokromatozis de HCC gelişimi için risk faktörleridir. HCC'nin başlangıcı genelde sinsi bir süreçtir ve 3 yıldan uzun bir süre tanı almayabilir. Tanı alan hastaların ise ortalama yaşam süreleri 5 yıldır.

HCC lezyonlarında patolojik farklılaşma, hastaların prognozunun belirlenmesinde önemli rol oynamaktadır. HCC patolojik olarak; iyi farklılaşmış, orta derecede farklılaşmış, kötü farklılaşmış ve farklılaşmamış HCC olarak evrelendirilmektedir.

Öncü olan displastik lezyonları bulunmaktadır ve bunlar doğrudan doğruya premaligndir:
* Büyük hücreli değişiklik
* Küçük hücreli değişiklik

HCC;
* Unifokal masif tümör,
* Multifokal nodüller,
* Difuz infiltratif kanser olarak izlenebilir.

## Epidemiyoloji
Karaciğer kanseri, özellikle **Asya** ve **Sahra Altı Afrika**'da sık görülür. Kronik hepatit B ve hepatit C enfeksiyonları, alkol kullanımı ve siroz en önemli risk faktörleridir. Erkeklerde kadınlara göre yaklaşık üç kat daha sık rastlanır.

## Risk Faktörleri
* Kronik hepatit B ve hepatit C enfeksiyonu
* Alkol kullanımına bağlı siroz
* Alkol dışı yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD)
* Aflatoksin maruziyeti (küflenmiş gıdalarda)
* Genetik hastalıklar (hemokromatozis, Wilson hastalığı)

## Belirtiler
Karaciğer kanseri başlangıçta çoğu zaman **belirtisizdir**. Hastalık ilerledikçe şu bulgular görülebilir:
* Sağ üst kadranda karın ağrısı
* Karaciğer bölgesinde şişlik veya dolgunluk hissi
* İştahsızlık ve kilo kaybı
* Sarılık (cilt ve gözlerde sararma)
* Karında sıvı birikimi (asit)
* Halsizlik ve yorgunluk

Özellikle ileri evrede, **ölümün yaklaştığını gösteren belirtiler** arasında iştahsızlık, ciddi kilo kaybı, yoğun halsizlik, sarılık ve karında aşırı şişlik öne çıkar.

## Tanı
Tanıda laboratuvar testleri (örneğin AFP düzeyi), görüntüleme yöntemleri (Ultrason, BT, MR) ve kesin tanı için biyopsi kullanılır.

## Evreleme
Karaciğer kanserinde en sık kullanılan evreleme sistemi **Barcelona Clinic Liver Cancer (BCLC)** sınıflamasıdır:
* Evre 0-A (Erken Evre): Cerrahi rezeksiyon veya karaciğer nakli uygundur.
* Evre B (Orta Evre): TACE (transarteriyel kemoembolizasyon) uygulanabilir.
* Evre C (İleri Evre): Sistemik tedavi (tirozin kinaz inhibitörleri, immünoterapi).
* Evre D (Son Evre): Palyatif tedavi önerilir.

## Tedavi
Tedavi, hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna göre değişir.

### Cerrahi
* **Hepatektomi (cerrahi rezeksiyon):** Tümörlü karaciğer kısmının çıkarılması.
* **Karaciğer nakli (transplantasyon):** Uygun hastalarda küratif yöntemdir.

### Lokal Tedaviler
* Radyofrekans ablasyon (RFA)
* Mikrodalga ablasyon
* TACE (Transarteriyel kemoembolizasyon)
* TARE (Radyoembolizasyon)

### Sistemik Tedavi
Son yıllarda hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapiler ön plana çıkmıştır:
* Tirozin kinaz inhibitörleri: **Sorafenib, Lenvatinib**
* İmmünoterapiler: **Nivolumab, Pembrolizumab**

## Prognoz
Prognoz, tümör evresine, karaciğer fonksiyonuna ve hastanın genel sağlık durumuna bağlıdır. Erken evrede tedavi edilen hastalarda 5 yıllık sağkalım oranı %50'nin üzerine çıkabilirken, ileri evrede bu oran %10'un altına düşmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Siroz

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* American Cancer Society – Liver Cancer
* WHO – Cancer Fact Sheets