Danezalar

**Danezalar** ya da eski adlarıyla **Biverler** (Danezaca ᑕᓀᖚ *Dane-ẕaa*, ), Kanada'nın Alberta ile Britanya Kolumbiyası eyaletlerinde Peace Nehri yöresinde yaşayan, avcı ve toplayıcı, yarı göçebe, anasoylu, animist ya da şamanist Subarktik Kızılderilileri kültür grubundan Kızılderili halkı. Kuzey Atabaskları içindeki Yukon Atabaskları alt grubunda yer alırlar. Diğer Kanada Kızılderilileri gibi Danezalar da yasal olarak Kızılderili rezervi adı verilen kamp benzeri toplama yerleşimlerde yaşamak zorundadırlar.

## Adlandırma
**Daneza** (*Danezaa, Dane-zaa, Dunneza*) adı halkın günümüzde kullanılmaya başlanan yeni adlarıdır ve kendi dillerinde ᑕᓀᖚ *Dane-ẕaa* «gerçek halk / real people» anlamına gelir.

**Tsattine** (Dakelce *Tsa’tenne*) ile bu adın İngilizce çevirisi olan **Biver** (**Beaver** «kunduz») adı ise günümüzde yaşadıkları Peace Nehri yöresine Kriler tarafından sürülmeden önceki asıl yerleri olan Beaver Nehri için kullandıkları *Tsades* ve burada yaşamış olan *local band*ın *Tsa-dunne* adına dayanır.

## Yerleşimleri
Günümüzde Danezaların yaklaşık yarısı dördü Britanya Kolumbiyası'nda ikisi Alberta'da toplam altı rezervde yaşamaktadır.

Britanya Kolombiyası'nda: Snare Hill (*Madátsʼatlʼǫje*), Aledze Creek (*Alédzé Tsáá*), Big Camp (*Ṯs̠aẕuulh Saahgáe*), Doig River (*Hanás̠ Saahgéʔ*), Osborne River (*Nętlʼuk*), Petersen's Crossing (*Alááʔ S̠atǫ*), Montney (*Gat Tah Kwą̑*) yöreleri

Alberta'da: Sweeney Creek yöresiyle Boyer River (Rocky Lane) ve Child Lake (Eleske) Kızılderili rezervleri.

## Komşuluk
Danezaların komşuları arasında kuzeyde Sahtular (*Tsattine*), doğuda Denetalar ile sonradan Danezaların yerini işgal eden Kriler, batıda Sekaniler ve güneyde Tsutinalar bulunur.

## Tarih
Alexander Mackenzie 1793 yılında Daneza topraklarına ulaşmış ve 1794 yılında da bugünkü Fort St. John kasabasının yakınlarında North West Company tarafından ticaret karakolu kurulmuştur. Günümüzdeki Daneza sözlü tarihi bu döneme ait kürk ticareti anılarını hâlâ canlı tutar.

1900 yılında Fort St. John Danezaları Treaty No 8 anlaşmasını imzalayarak avcılık ve tuzakçılıkla sağladıkları geçimlerini resmîleştirdiler.

Güneydeki Tsutinaların (*Tsattine*) 1700 lerde Danezalardan kopup güneye göç ettikleri sanılıyor. Bu konuda yazılı tarih bulunmamasına rağmen, Tsutina sözlü tarihi bunu desteklemektedir.

## Sosyal yaşam
### Tören ve şenlikler
Geçmişte 25-30 kişilik *band*ları hâlinde avlanan Danezalar büyük gruplar hâlinde yaz törenleri için bir araya gelir, şarkı söyler, dans eder, el oyunları oynar ve erkek takımları arasında tahmin yarışmaları düzenlerlerdi.

## Din
### Animizm ve şamanizm
Danezalar rüya yoluyla elde edilebilen doğaüstü avcılık gücüne inanırlardı. Rüyalar yoluyla bu gücü elde edenlere *nááchę* («dreamers») adı verilir. Daha sonra bu "dreamer"ler Hristiyanlığın gelişiyle "peygamber" olarak da görülmeye başlanmıştır.

### Hristiyanlık
Hristiyanlıkla tanışmaları 1858 yılında Roma Katolik Kilisesi misyoneri Henri Faraud ile olmuştur. Fakat günümüzde Evanjelik Protestan Hristiyan olup eski yerel inançlarla harmanlanmıştır.

## Avcılık ve toplayıcılık
Diğer Atabask halkları gibi Danezalar da avcı ve toplayıcı göçebelerdi. Geçmişte 25-30 kişilik avlanma *band*ları hâlinde yapılanma gösterirlerdi. Ana avları arasında sığın, rengeyiği ve Amerika bizonu gelir. Fakat, Beyazların gelip tüfekleri tanıtmasından sonra 25 yıl içerisinde büyük avlarda azalma olmuş ve 1900 yılında bizonun bölgedeki soyu tükenmiştir. Bizonu Peace River yakınlardaki kırlık ovalarda, sığını bataklık ve ormanlarda, rengeyiğini dağlarda avladıkları gibi ayı da avlanan diğer büyük avlardandı. Avcılık *nááchę* («dreamers») adı verilen şamanlar tarafından avcıları avın olacağı yere yönlendirerek yapılırdı.

## Günümüzdeki gruplar
**Treaty 8 Tribal Association** 
* Doig River First Nation (*Dane-Za Adishtl'sh*, adını Doig River'den alır. Blueberry River First Nation ile güçlü bağları vardır. Bandın ofisi en kalabalık rezervdedir IR #206, rezervleri: Beaton River #204 (North Half), Doig River #206, nüfus: 276)
* Blueberry River First Nations (nehrin vadisinde bolca bulunan "blueberry" yüzünden adını alır. Bandın ofisi en kalabalık rezervdedir IR #205, about 80&nbsp;km northwest of Fort St. John, Danezaa and Cree, rezervleri: Beaton River #204 (South Half), Blueberry River #205, nüfus: 455)
* Halfway River First Nation (köken olarak Chowade River (Stony River)'den gelirler. Altmışlı yılların başında yeni konumuna taşınan son Kanada Kızılderili grubudur. Once forming with the West Moberly First Nation the Hudson Hope Band, the First Nations separated in 1971, the community is located 75&nbsp;km northwest of Fort St. John, rezervi: Halfway River #168, nüfus: 251)
* Prophet River First Nation (the First Nation is located 100&nbsp;km south of Fort Nelson, rezervi: Prophet River #4, nüfus: 253)
* Saulteau First Nations (In the 1870s one group of Anishnaubemowin (Saulteau) migrated westward from Manitoba and settled at Moberly Lake, where they later intermarried with the Nēhiyawēwin (Cree) and Danezaa (Beaver) who were already living in the area, the community is located at the east end of Moberly Lake, about 100&nbsp;km southwest of Fort St. John, rezervi: East Moberly Lake #169, nüfus: 840)
* West Moberly First Nations (was originally part of the Hudson Hope Band, which split into West Moberly and Halfway River First Nations in 1971, the community is located at the west end of Moberly Lake, about 90&nbsp;km southwest of Fort St. John, Danezaa and Cree, rezervi: West Moberly Lake #168A, nüfus: 232)
**North Peace Tribal Council (NPTC)**'
* Beaver First Nation has two reserves are both near Fort Vermilion, Alberta in the Peace Country of Northern Alberta, band office is on the most populous Reserve IR #164A, rezervleri: Boyer #164, Child Lake #164A, nüfus: 908)
**Western Cree Tribal Council**
* Horse Lake First Nation is a First Nation headquartered in Hythe, Alberta. It is a party to Treaty 8, and despite being a member of the the Western Cree Tribal Council, the Horse Lake nation is linguistically and culturally a part of the Danezaa or "Beavers". rezervleri: Clear Hills #152C, Horse Lakes #152B, nüfus: 938)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*Dane Wajich- Dane-zaa Stories and Songs: Dreamers and the Land . Doig River First Nation and the Virtual Museum of Canada.