Reşîd Rıza

**Muhammed Reşid Rıza** (Arapça: محمد رشيد رضا; d. 23 Eylül 1865, Kalemûn - ö. 22 Ağustos 1935, Kahire), İslami reformcu din alimi. Muhammed Abduh'un en yakın takipçilerinden birisi olarak bilinir.

## Hayatı
Bugün Lübnan'da bulunan o zamanlarki Osmanlı Suriyesi'nin Trablusşam yakınlarındaki *El Kalemun* köyünde doğdu. İlkeğitimini geleneksel İslami konuları okuyarak aldı. Reşid Rıza, kasaba mektebinde başladığı öğrenim hayatını, Trablusşam'daki rüşdiyede sürdürmüş, bir yıl devam ettiği bu okuldan ayrılarak Hüseyin el-Cisr'in idaresindeki *el-Medresetü’l-Vataniyyetü’l-İslamiyye* de sona erdirmiştir. 1884'te ilk defa Cemaleddin Afgani ve Abduh tarafından çıkarılan *Urva al Vuska* isimli dergide tanıtıldı. 1897'de Abduh ile çalışmak için Kahire'ye gitti. 1935'teki ölümüne kadar çalışacağı *El-Manar* isimli dergiyi 1898'de çıkarmaya başladılar.

Pan İslamcı görüşlere sahip bir kişi bir olarak tanındığı halde kurduğu *La Merkeziyye-i Osmaniyye* isimli örgüt Osmanlı'dan bağımsız bir Arap devleti kurma amacını güdüyordu. Osmanlı İdaresine karşı *Adem-i Merkeziyet*çi görüşlerini savundu. 1920'de Birleşik Suriye'nin kralı olarak ilan edilen Mekke Şerifi Hüseyin'in oğlu Faysal'ın danışmanlığını yaptı. Ölümünden sonra dergisi *El-Manar*, Benna tarafından beş yıl sonra tekrar çıkartılmaya başlandı. *Rıza**nın [[Hasan el-Benna|Benna]]'nın danışmanı olduğu görüşü kabul edilmektedir.

==Görüşleri==
*Rıza* yorumları ile *Siyaset* ve *Din Devleti* düşüncelerini geliştirmelerinde [[Hasan el-Benna|El Benna]], [[Mevdudi]] ve [[Seyyid Kutub|Kutub]] gibi bazı 20. yüzyıl siyasal İslamcılarını etkileyen yer yer reformist yer yer ise radikal içerikli çıkışları ile bilindi. [[Cemaleddin Afgani|Afgânî]] ve [[Muhammed Abduh|Abduh]] gibi *Rıza* da Batı sömürgeciliği ile yüz yüze kalmanın bir sonucu olarak Müslüman toplumların zayıflığına ve geri kalmışlığına dikkatini verdi.
 
Dinin bidatlardan ve Batı etkilerinden arındırılması gerektiğini belirtse de içtihadlar yolu ile çağdaş gerçekliklere uygun olduğunu savundu. Sufîleri ve [[tarikat]]ları eleştirdi. [[Ulema]]nın düşünmekten ve sorgulamaktan uzak olduğunu belirttiği kör taklitçiliğinin bilim ve teknolojide geri kalınmasının nedeni olduğunu öne sürdü. Bu kusurların İslamın gerçek kaynakları olarak tanımladığı [[Selefiyye|Selefiliğe]] dönülmesi ile tamir olunabileceğini savundu.

Osmanlı Saltanat ve Hilafet yapısına getirdiği eleştiriler ve Şura eliyle tesis edilecek demokratik bir yapının İslam dini ile çelişmeyeceğini savunduğu görüşleri yenilikçi ve reformcu olarak değerlendirilmekle birlikte kurucusu olduğu kabul edilen ideal *Din Devleti* kuramını dayandırdığı; *Bir Geçmişe Dönüş Hareketi* olarak da tanımlanan [[Selefiyye|Selefi]] yorumları radikal ve tutucu bir İslamcı olarak değerlendirilmesine yol açtı.

Peygamber ve dört halife devrini savunmakla birlikte sonraki yöneticileri ve halifeleri eleştirdi. [[İlmiye sınıfı]]na bağlı molla ve ulemaların yönetimle uzlaşarak taviz verdiklerini ve bu şekilde kirlenmiş bir güce eriştiklerini savundu. Teoloji alanındaki düşüncelerinin mentoru [[Muhammed Abduh|Abduh]] ile aynı paralelde olduğu kabul edilir.

Yaşamının sonlarına doğru Suudi Arabistan'da karşıtlarının *Vehhâbîlik'' olarak tanımladığı akımın kurucusu Muhammed bin Abdülvahhab'ı yakın zamanın büyük ıslahatçılarından biri olarak niteledi. İbn-i Suud'u görmek için çıktığı yolculuğunda Süveyş'ten Kahire'ye dönüş yolunda öldü.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Cemaleddin Efganî
* Ebu'l A'lâ el-Mevdûdî
* Hasan el-Benna
* Muhammed Abduh
* Müslüman Kardeşler
* Seyyid Kutub