Martin McDonagh

**Martin McDonagh** (d. 26 Mart 1970), İrlandalı çağdaş oyun yazarı, film yönetmeni, senarist.

Umutsuzluk ve şiddetin ön planda olduğu, işkence ve cinayet gibi rahatsız edici ögeleri seyirciye onu güldürerek sunan kara komedi tarzında oyunlar yazmıştır. 1990'larda Birleşik Krallık'ta ortaya çıkan suratına tiyatro akımının en önemli temsilcilerindendir.

2004'ten itibaren sinemaya yönelmiş; senaryosunu yazıp yönettiği  filmlerle  En İyi Kısa Film Akademi Ödülü, En İyi Film BAFTA Ödülü gibi birçok ödüle değer görülmüştür.

## Yaşamı
1970'te Camberwell, Londra'da doğdu. Babası, İngiltere'ye iş bulmak için gelip yerleşen İrlandalı bir inşaat işçisi, annesi ise temizlikçidir. Ailenin iki oğlundan birisi olan Martin McDonagh'ın üç yaş büyük ağabeyi John Michael McDonagh da bir senaryo yazarıdır.

Martin McDonagh hayatı boyunca Londra'da yaşadı ama çocukluk ve ilk gençlik döneminde, yazları ailesiyle İrlanda'nın Connemara bölgesinde geçiren McDonagh, eserlerinde çoğunlukla bu bölgede duyduğu öyküleri ve orada öğrendiği Batı İrlanda şivesini kullandı.

Yazar olmak için okulu bırakan ağabeyi ile birlikte16 yaşında evi terk etti. İki kardeş yaşamlarını sosyal yardım kurumlarının desteği ile sürdürdüler. Ebeveynleri 1992'de İrlanda'ya döndünce onlar da Londra'daki doğdukları eve dönüp yerleştiler. İşsizlik maaşı ile hayatını sürdüren Martin McDonagh, başlangıçta öyküler yazıp film şirketlerine gönderdi. 1994'te ağabeyinin Kaliforniya’ya senaryo eğitimi almaya gitmesinden sonra Martin McDonagh oyun yazmaya yöneldi ve dokuz ay içinde yedi oyun yazdı. Oyunlardan üçü  *Leenane Üçlemesi;* üçü *Aran Üçlemesi* olarak gruplanır.

Yazar, Leenane'in Güzellik Kraliçesi adlı oyununun 1996'da sahnelenmesi ile birden ünlü oldu. 1997'de  profesyonel Londra sahnelerinde dört oyunu birden aynı anda oynandı. Yazar, İngiltere’nin Krallık Ulusal Tiyatrosu kadrosunda yerleşik oyun yazarı olarak görev yapmaya değer görülen sınırlı sayıda yazar arasında yer aldı. 1994 yılında yazdığı "Yastık Adam" adlı oyunu üzerinde tekrar çalışıp 2004'te yayımladı. Diğerlerinin aksine zamanı ve mekanı belirtilmemiş bu oyunla Laurence Olivier Ödülü kazandı.

2004'ten itibaren sinemaya yöneldi.  Bir suç ve kiralık katil öyküsünü kara komedi olarak ele alan Altı Silahşör (2004) adlı kısa filmi,  78. Akademi Ödülleri'nde En İyi Kısa Film Akademi Ödülüne değer görüldü. Ardından Bruj'da (2008)  adlı uzun metrajlı filmi çekti. Film, En İyi Özgün Senaryo BAFTA Ödülü  dahil pek çok ödül kazandı.

*Bruj'da* filminden sonra yeniden oyun yazmaya yönelen McDonagh,  konusu Ohio'da Tarlington adlı kurgusal bir kasabada geçen *Kayıp El*'i (Orijinal adı: *A Behanding in Spokane)*  yazdı.

2012'de üçüncü uzun metrajlı filmi Yedi Psikopat'ı ve 2017'de  En İyi Film BAFTA Ödülü'ne değer görülen n Ebbing Missouri Çıkışında Üç Reklam Panosu filmini, 2022'de Ölüm Perileri adlı kara komediyi yazıp yönetti. Ölüm Perileri, National Board of Review tarafından 2022'nin en iyi filmlerinden biri seçildi
## Tiyatro eserleri
Tiyatro eserleri arasında, Galway Üçlemesi ve Aran Adaları Üçlemesi'nin yanı sıra *Yasık Adam* başlıklı bir kara-fantezi ve iki radyo oyunu bulunmaktadır.

### Galway üçlemesi

* **[[Leenane'in Güzellik Kraliçesi (oyun)|Leenane'in Güzellik Kraliçesi]] (The Beauty Queen of Leenane)** (1996): Hiç evlenmemiş bir kadın ile baskıcı annesi arasındaki ilişkiyi anlatan oyunda kadın son aşk şansı ile karşılaşırken annesini ise kötü bir ölüm bekler.
* **Connemara'da Bir Kafatası (A Skull in Connemara)** (1997): Connemara'lı bir adamın işi eski mezarlardaki iskeletleri parçalamaktır. Son müşterisi ise yıllar önce kazara - ya da bilerek - öldürdüğü karısıdır.
* **Yalnız Batı (The Lonesome West)** (1997): İki kardeş, babalarını vurup olaya kaza süsü verdikten sonra tartışmaya başlar. (Sam Shepard'ın *True West - Gerçek Batı* oyununa gönderme)
### Aran Adaları üçlemesi

* **[[Inishmaan'ın Sakatı]] (The Cripple of Inishmaan)** (1996): *[[Robert Joseph Flaherty|Man of Aran]]* adlı filmde rol almaya çalışan sakat bir çocuğun kara mizaha dönüşen öyküsü.
* **[[İnishmorelu Yüzbaşı|Inishmore'lu Yüzbaşı]] (The Lieutenant of Inishmore)** (2001): Bir IRA birliğinin çılgın lideri, en iyi arkadaşı olan kedinin öldürüldüğünü öğrenince vahşi bir şamata başlar.
* **Ölüm Perileri (The Banshees of Inisheer):** Üçlemenin son parçasıdır ve yayımlanmamıştır. McDonagh uzun süre sonra benzer bir başlıkla farklı bir öyküyü film olarak hayata geçirmiştir.

### Diğer oyunlar
* **[[Yastık Adam]]** **(The Pillowman)** (2003): Bir korku kitabı yazarı birçok çocuğun öldürülmesi sonrasında sorgulanır.
* **Kurt ile Ormancının Öyküsü (The Tale of the Wolf and the Woodcutter)** (radyo oyunu).
* **Kayıp El (A Behanding in Spokane)** (2010)
* **Hangmen** (2015)
* **A Very Very Dark Matter** (2018)
## Sinema

McDonagh'nın tamamını yazıp yönettiği, biri kısa film olmak üzere beş filmi bulunmaktadır.

### Filmografisi

## Ödüller
* Tony Ödülü - En İyi Oyun
** *[[Leenane'in Güzellik Kraliçesi (oyun)|Leenane'in Güzellik Kraliçesi]]* (1996) (Adaylık - 1998)
** *Yalnız Batı* (1997) (Adaylık - 1999)
** *[[Yastık Adam]]* (2003) (Adaylık - 2005)
** *[[İnishmorelu Yüzbaşı|Inishmore'lu Yüzbaşı]]* (2001) (Adaylık - 2006)
* Oscar - En İyi Kısa Film
** *Altı Silahşör*  (2005) (Kazandı - 2005)
* Critics' Circle Tiyatro Ödülleri - Gelecek Vadeden Tiyatro Yazarı
** *[[Leenane'in Güzellik Kraliçesi (oyun)|Leenane'in Güzellik Kraliçesi]]* (1996) (Kazandı - 1996)
* Laurence Olivier Ödülleri - En İyi Yeni Oyun
** *[[Yastık Adam]]* (2003) (Kazandı - 2004)

## Kaynakça