Akyaka, Ula

**Akyaka**, Muğla'nın Ula ilçesine bağlı bir mahalledir.

Cittaslow (sakin şehir) unvanına sahip olan mahalle, Gökova Körfezi'nin doğu ucunda yer alır ve önemli bir turizm merkezidir.

## Tarihçe
Antik dönemde adı Idyma olan ve bu döneme ait kaya mezarlarının hala görülebildiği, bugünkü adıyla Akyaka, anti çağlardan beri üzerinde yerleşim olduğuna inanılmıştır. Yakın yıllara kadar gözlerden uzak küçük bir balıkçı mahallesi olarak kalmıştı. Akyaka'nın geniş kitleler tarafından tanınması 1970'lere dayanır. Akyaka'nın mimari kimliği, 1983 yılında sanatçı ve gazeteci **Nail Çakırhan**'ın kendi evini geleneksel Ula mimarisiyle inşa etmesiyle yeni bir döneme girmiştir. Çakırhan'ın yerel ahşap işçiliğini modern ihtiyaçlarla birleştirdiği bu tasarımı, 1983 yılında dünyanın en prestijli mimarlık ödüllerinden biri olan **Ağa Han Mimarlık Ödülü**'ne layık görülmüştür. Bu başarı, Akyaka genelinde uygulanmaya başlayan 'tek tip mimari' zorunluluğunun ve korumacı yerleşim politikasının temelini oluşturmuştur. O yıllarda çok küçük çaplı da olsa turizm faaliyetleri başlamıştır.

Çevre il ve ilçelerden ve büyük şehirlerden gelen ziyaretçiler Akyaka'nın bakir doğası, yazın bile hiç kesilmeyen meltemi için Akyaka'da yazlık evler, turistik tesisler inşa etmeye başlamışlardır. 1980'lerdeki turizm patlaması ile birlikte Akyaka bugünkü "turistik merkez" görünümünü almıştır.

Akyaka  Cittaslow (Sakin Şehir) unvanını Haziran 2011 tarihinde almıştır. Bu unvanı sadece doğal yapısının korunması için değil; yerel mimarisinin korunması, geleneksel yaşam biçimini sürdürmesi, hızlı şehirleşmeye karşı duruşu ve sürdürülebilir turizm potansiyeli sebebiyle almıştır. Türkiyede (İzmir, Seferihisar'dan sonra) bu unvanı alan ilk yerleşim yerlerinden biridir. Bu unvan bölgedeki koyların doğal yapısının korunmasına ve sürdürülebilir turizmin teşvik edilmesine katkı sağlamaktadır. Ziyaretçiler, bu eşsiz koylarda hem doğayla iç içe vakit geçirme hem de yerel yaşamın dinginliğini deneyimleme fırsatı bulmaktadır.

Akyaka, 1971 yılında muhtarlık olan Akyaka, 2 Kasım 1991 tarihinde belediye statüsü alarak beldeye dönüştü. 12 Kasım 2012'de TBMM'de kabul edilen 6360 sayılı kanun ile mahalle oldu.

## Coğrafi konum ve özellikleri
Türkiye'nin en güneybatı ucundaki Muğla ilinin sınırları içinde yer alan Akyaka, Gökova Körfezi'nin doğu ucundadır. Akdeniz iklimine sahip ılıman bir yerdir. Marmaris ile Muğla’nın ortasında Ula ilçesi sınırlarında bulunan Akyaka mahallesinin nüfusu kışın (2023 TUİK verilerine göre) 4000 civarındadır. Bu nüfus yazın günlül ziyaretçilerle birlikte 100.000'i aşabilmektedir.

Gökova Körfezinin bittiği yerde, kuzeyinde 1000 m.lik Sakartepe Dağı, güneyinde ise Gökova Ovası bulunan Akyaka'nın bu konumu nedeniyle beğeni kazanmaktadır. İlkbaharda değişik kuş çeşitleri "Gökova" ovasının sazlıklarına gelir.

Akyaka'nın en gözde sahillerinden biri ise Çınar plajıdır. Ören yolu üzerinde bulunan ve kıyı boyunca asfalt yolu bulunan, ulaşımı kolay Çınar plajının Akyaka ile arası yaklaşık olarak 3&nbsp;km.dir. Çınar plajı yolu takip edildiğinde Akbük Koyu'na, oradan da Ören (Gereme, Keramos)'a ulaşılır.

Mahallenin en önemşi özelliği Azmak çayıdır. Azmak bilindiği gibi bir nehir değil, yer altı sularının yüzeye çıkması ile oluşan bir "kadın azmağı" (karstik kaynak) tipidir. Yaklaşık 2 kilometre uzunluğundadır. Sıcaklığı 8-12 derece arasıdır ve her daim sabittir. Yazın bile buz gibidir. Kadın azmağı sodalı bir suya sahiptir ve suyun berrak yapısı zengin bir su altı bitki örtüsü oluşturmaktadır. Bölge nesli tehlike altında olan su samurlarının yaşam alanıdır ve 1. derece doğal sit alanı olarak korunmaktadır. Burada yapılan tekne turları bölge turizminin en önemli faaliyetlerinden biridir. Akyaka'yı ünlendiren onun bilinmesini sağlayan bir diğer yer ise Akçapınar Plajıdır. Burada Gökova Körfezi'nin termik Rüzgarları sayesinde dünyanın en iyi uçurtma sörfü merkezlerinden biri kabul edilir ayrıca bu deniz oldukça sığdır ve kıyıdan 200 metre açılsanız bile su diz boyu seviyesini pek geçmez.

Akyaka'nın kuzeyindeki Sakartepe'de ise yamaç paraşütçülüğü yapılabilir.

Akyaka'da tarım ile uğraşan çok az kişi kalmış olmasına rağmen toprakları sulak ve verimlidir. Önceleri geçimleri çiftçilik ve hayvancılık olan yerli halk son 10 yılda hızlı bir şekilde gelişen turizm sektörüne ayak uydurmuşlardır.

Gökova Körfezi'ne dökülen Azmak Deresi doğal akvaryum görünümüne sahiptir. Derenin derinliği 8 metre olmakta ve sıcaklığı yıl boyunca 10 derece civarındadır. Derede su samuru, deniz kaplumbağası gibi onlarca hayvan türü ve bazıları tropikal iklimlerde yetişen çeşitli bitki türleri bulunmaktadır. Turistler tekne ve kanolar aracılığıyla bu doğa harikasını görebilmektedir. Ayrıca dere kenarında bulunan balık restoranları da tüm Türkiye'ye ün salmıştır.

## Akyaka Koyları
Akbük Koyu; merkeze yaklaşık 25 kilometre uzaklığındadır. Ulaşım virajlı bir sahil yolundan sağlanır. Koy, yeşil ve mavinin her tonunu yansıtmakta ve turistler tarafından dikkat çekmektedir. Ayrıca koy etrafında bulunan kamp alanları, pansiyonlar ve bungalov evler sayesinde ziyaretçiler koyun tadını daha uzun süre çıkarabilmektedir.

72 Merdiven Koyu 72 adet dik merdiven inilmesi sonucu ulaşılan bir koydur. Akyaka Orman Kampı sınırları içerisinde konumlanmış olan bu koy muhteşem bir manzaraya ev sahipliği yapmaktadır.

Dalgalı bir denize sahip olan Albay Koyu; 72 Merdiven Koyu'na çok yakın bir şekilde konumlanmıştır ve küçük bir alana sahiptir. Albay Koyu çeşitli efsanelere sahiptir.

Akyaka-Akbük yolu üzerinde bulunan Turnalı Boncuk Koyu sessiz, sakin ve mütevazi bir koydur.

Değirmenbükü Koyu halk arasında İngiliz Limanı olarak bilinir (2. Dünya Savaşında İngiliz gemileri buraya saklanmıştır). Bu koy yemyeşil ağaçlarla çevrelenmiş, el değmemiş bir doğa güzelliğidir. Gökova'nın en büyük koyu olan Değirmenbükü Koyu'na ulaşım yat ve teknelerle sağlanır.

Maden İskelesi olarak da adlandırılan Maden Koyu, sahil yolu üzerindedir. Şifa kaynağı ve serin denizi sayesinde turistler tarafından çokça ziyaret edilen bir noktadır.

## Kaynakça