Aeolis Mons

**Aeolis Mons** (), Mars'ta bulunan bir dağdır. Gale kraterinin zirve noktasının merkezini oluşturur ve  koordinatlarında konumlanmıştır, vadinin zemininden  yüksektedir.

6 ağustos 2012 tarihinde, *[[Curiosity (keşif aracı)|Curiosity]]* dağın yanında yer alan "Yellowknife" ya da *Quad 51* olarak adlandırılan bölgeye indi. NASA, 22 Ağustos 2012 tarihinde inilen bölgeyi *Bradbury Landing* olarak isimlendirdi. Aeolis Mons bilimsel araştırmaların ilk hedefiydi. 5 Haziran 2013'te, NASA *Curiosity*nin Aeolis Mons'taki üsten Glenelg bölgesine olan  uzunluğundaki yolculuğuna başlayacağını duyurdu. Gezinin bölgedeki bilimsel araştırmaların yapılmasıyla birlikte yaklaşık bir yıl sürmesi bekleniyordu.

11 Eylül 2014'te, NASA ''Curiosity'' keşif aracının yolculuğun uzun vadeli ana hedefi olan Aeolis Mons'a ulaştığını duyurdu.

5 Ekim 2015'te, tekrarlayan eğim çizgileri, ıslak tuzlu su akıntıları, Sharp Dağı'nda bulunan *Curiosity*'nin yakınlarında rapor edilmiştir.

   itibarıyla iniş yaptığı 6 Ağustos 2012 tarihinden beri *Curiosity* Mars'ta görevini yapmaktadır.

## Oluşumu
Dağ, aşınmış devasa tortul kayaçların Gale'nin merkezindeki tepesinde birikmesiyle oluşmuştur. Kuzey krater zemininin  üzerinde ve güney krater zemininin  üzerindedir. Kuzey ve güneydeki çökeltiler 2 milyar yıl aralıklarla çökmüş olabilir, ve o zaman kraterin tamamını doldurmuş olabilirler. Alt tortu tabakalarının bazıları başlangıçta bir göl yatağı üzerine çökelmiş olabilir, aynı zamanda üst höyükteki çapraz tabakalarda yapılan gözlemler aleolik süreçlerin olmuş olabileceğini de göstermektedir. Ancak, bu konu tartışmalıdır. ve alt tabakaların kökeni belirsizliğini korumaktadır. Eğer höyüğün katmanlarının 3 derece radyal yamacında gösterdiği gibi katabatik rüzgarlar tortulların birikip yerleşmesinde baskın rol oynamışsa, erozyon büyük ölçüde höyüğün büyümesine bir üst sınır koyacaktı.

8 Aralık 2014'te, NASA'da çalışan bilim adamları (archive 62:03)  *Curiosity*'nin son gözlemlerinden yola çıkarak panelde Aeolis Mons'u ve suyun Mars'ın yüzeyine şekil vermede nasıl bir etkisi olduğunu tartıştı, aynı zamanda marsta nasıl uzun ömürlü göllerin oluşabildiği de tartışıldı.

8 Ekim 2015'te, NASA, Göller ve akarsuların Gale kraterinde 3.3 - 3.8 milyar yıl önce Sharp Dağı'nın alt tabakalarını oluşturmak için çökeltiler gönderdiğini doğruladı.

## Boyutu

Aeolis Mons  yüksekliğindedir, Mons Huygens ile aynı yüksekliktedir ve Apollo 15 tarafından ziyaret edilen Mons Hadley'e göre daha yüksektir. Vesta'daki Rheasilvia kraterinin ortasında bulunan ve  yüksekliğinde olan Olympus Mons ile neredeyse aynı yüksekliğe sahiptir, yüksekliği dir.

Kıyaslamak gerekirse, Everest Dağı deniz seviyesinin üstünde  yüksekliğindedir, ama zemininden zirvesine olan yüksekliği dir. Afrika'daki Kilimanjaro Dağı'nda bulunan Uhuru Tepesi deniz seviyesinin yaklaşık  üstündedir; aynı zamanda zemininden zirvesine olan yüksekliği 4.6&nbsp;kmdir. Amerika'nın en yüksek dağı olan Denali ya da bilinen adıyla *McKinley Dağı*'nin zeminden zirveye olan yüksekliği dir.
Fransa İtalya sınırında bulunan *[[Mont Blanc|Mont Blanc/Monte Bianco]]* deniz seviyesinin  üstündedir, Tokyo, Japonya'daki Fuji Dağı  yüksekliğindedir.

## Adı
1970'lerden keşfedilmesine rağmen 40 yıl boyunca isimsiz kaldı. Olası bir iniş yeri haline geldiğinde, çeşitli isimler verildi; Örneğin, 2010'da bir NASA ismin "Gale crater mound" olmasını önerdi. Mart 2012'de NASA, Amerikalı bir jeolog olan Robert P. Sharp'ın anısına dağı resmi olmayacak şekilde *Mount Sharp* olarak adlandırdı.

Belirli bir iniş yeri haline gelen mekanların adlandırılmasından sorumlu olan Uluslararası Astronomi Birliği, bulunduğu klasik albedo özelliğine bağlı kalarak büyük Mars dağlarını insan adı olmayacak şekilde adlandırmaktadır. Mayıs 2012'de IAU böylece Aeolis Mons dağını adlandırdı, Gale'nin kuzey duvarı ile dağın kuzey etekleri arasındaki krater zemin düzlüğüne *Aeolis Palus* adını verdi. NASA'nın takdiri ve Sharp onuruna, IAU bilim insanlarının adlarının büyük kraterlere verilmesine bağlı kalarak "Robert Sharp"'ın adını  çaplı bir kratere verdi, krater Gale'nin  batısında yer almaktadır.

NASA ve ESA, basın konferanslarında ve basın bültenlerinde dağı "Mount Sharp" şeklinde isimlendirmeye devam etti.

*[[Aeolis]]* Türkiye'nin güneybatısında yer alan İzmir şehrinin eski isimlerinden biridir.

## Uzay aracı keşifleri
16 Aralık 2014'te NASA, "Curiosity" keşif aracının ölçümlerine dayanarak, Mars gezegeninin atmosferindeki metan miktarında olağandışı bir artış, daha sonra ise düşüş olduğunu bildirdi; aynı zamanda, Curiosity keşif aracı tarafından bir kayaçtan delinmiş tozdan Marstaki organik kimyasallar tespit edildi. Ayrıca, döteryumdan ve hidrojenin oranına yapılan çalışmalardan yola çıkarak, Mars'ın Gale Krateri'ndeki suyun büyük kısmının, kraterde lakebed oluşmadan önceki zamanlarda kaybolduğu bulunmuştur; daha sonra büyük miktarda su kaybolmaya devam etti.

### ''[[Curiosity (keşif aracı)|Curiosity]]'' görevi

   itibarıyla *Curiosity* 6 Ağustos 2012'de iniş yaptığından beri ( gündür Mars'ta zamanlama görevini üstleniyor. 11 Eylül 2014'ten beri, *Curiosity* exploring  Aeolis Mons'un yamaçlarında bulunuyor, Mars'ın tarihi ve yapısıyla ilgili daha çok bilgi toplaması bekleniyor. Mayıs 2017'nin sonlarından beri, keşif aracı  yol katetti ve  kadar yüksekliğe tırmandı.




Dosya:PIA16064-Mars Curiosity Rover Treasure Map.jpg|"Aeolis Mons üssü" (17 Ağustos 2012).
Dosya:MarsCuriosityRover-TraverseMap-Sol-0746-20140911.jpg|Traverse haritası (11 Eylül 2014).
Dosya:PIA18475-MarsCuriosityRover--HIRISE-TraverseMap-PahrumpHills-20140911.jpg|(11 Eylül 2014).
Dosya:PIA18780-MarsCuriosityRover-HIRISE-PlannedRouteMap-PahrumpHills-MountSharp-20140911.jpg|(11 Eylül 2014).
Dosya:PIA18474-MarsCuriosityRover-GaleCrater-TopographicMap-PahrumpHills-20140911.jpg|(11 Eylül 2014).
Dosya:PIA18785-MarsCuriosityRover-HIRISE-MurrayRidge-Transition-20140911.jpg|Jeoloji haritası - Aeolis Mons yamaçları (11 Eylül 2014).
Dosya:PIA18781-MarsCuriosityRover-GeologyMap-LowerMountSharp-20140911.jpg|Jeoloji haritası - Aeolis Mons yamaçları (11 Eylül 2014).
Dosya:PIA17587-MarsCuriosityRover-MurrayButtes-20131113.jpg|"Murray Buttes" knobs - Aeolis Mons yamaçları (13 Kasım 2013).
Dosya:PIA18783-MarsCuriosityRover-HIRISE-MurrayButtesMesa-20140911.jpg|"Murray Buttes" Aeolis Mons yamaçları (11 Eylül 2014).
Dosya:PIA18784-MarsCuriosityRover-HIRISE-MurrayRidgeFormation-20140911.jpg|"Murray Formasyonu" şeritleri - Aeolis Mons yamaçları (11 Eylül 2014).
Dosya:Pia19039 some key places in a survey of the "Pahrump Hills" .jpg|"Pahrump Tepesi" (2014'ün sonbaharı).
Dosya:PIA18883-MarsCuriosityRover-PahrumpHills-Sand-20141113.jpg|"Pahrump Tepesi" (13 Kasım 2014).
Dosya:PIA18882-MarsCuriosityRover-PahrumpHillsSand-WheelTrack-20141107.tif|"Pahrump Tepelesi" (7 Kasım 2014).
Dosya:PIA18610-MarsCuriosityRover-PahrumpHillsOutcrop-Mahli-Sol758-20140923.jpg|(23 Eylül 2014).
Dosya:PIA18609 - First Sampling Hole in Mount Sharp .jpg|(24 Eylül 2014).
Dosya:PIA18881-MarsCuriosityRover-PahrumpHillsBedrock-20141109.tif|"Pahrump Tepeleri" (9 Kasım 2014).
Dosya:PIA18880-MarsCuriosityRover-PinkCliffs-20141007.jpg|"Pink Uçurumu" (7 Ekim 2014).
Dosya:PIA19066-MarsCuriosityRover-AlexanderHillsRock-20141123-Fig1.jpg|"Alexander Tepesi" (23 Kasım 2014).
Dosya:PIA19080-MarsRoverCuriosity-AncientGaleLake-Simulated-20141208.jpg|Antik Göl, Gale Kraterini dolduruyor (simüle edilmiş görüntü).
Dosya:100 m of the Murray formation.jpg|9 Ekim 2016


## Galeri

Dosya:PIA19674-Mars-GaleCrater-SurfaceMaterials-20150619.jpg|Gale krateri.
Dosya:Topographic Map of Gale Crater.jpg|Gale krateri ve ortasından yükselen Aeolis Mons
Dosya:Curiosity Cradled by Gale Crater.jpg|Gale krateri ve ortasından yükselen Aeolis Mons
Dosya:Mars Science Laboratory landing ellipse reduced.jpg|
Dosya:PIA16064-Mars Curiosity Rover Treasure Map.jpg|
Dosya:Curiosity Rover Landing Site - Quadmapping Yellowknife.jpg|
Dosya:Mars Curiosity Rover - Yellowknife Landing Site.jpg|*Curiosity'nin* iniş alanı - "Yellowknife" *Quad 51*.
Dosya:PIA15696-HiRISE-MSL-Sol11 2 -br2.jpg|
Dosya:PIA16800-MarsCuriosityRover-MtSharp-ColorVersions-20120823.jpg|
Dosya:PIA16068 - Mars Curiosity Rover - Aeolis Mons - 20120817.jpg|
Dosya:PIA16105 malin04ano-br2.jpg|
Dosya:PIA16134-Mars Curiosity Rover Wheels.jpg|Aracın tekerleklerinin fotoğrafı
Dosya:PIA17085-MarsCuriosityRover-TraverseMap-Sol351-20130801.jpg|Traverse haritası

Aşağıda Curiosity tarafından çekilmiş fotoğraflar yer almaktadır.

## Ayrıca bakınız
* Güneş Sistemi'nin en yüksek dağlarının listesi
* Mars'taki kayalar listesi

## Kaynakça

## İleri düzey okuma
* Jürgen Blunck – *Mars and its Satellites, A Detailed Commentary on the Nomenclature*, 2nd edition. 1982.

## Dış bağlantılar

* Google Mars scrollable map – centered on Aeolis Mons.
* Aeolis Mons – ''Curiosity'' Rover "StreetView" (Sol 2 – 08/08/2012) – NASA/JPL – 360° Panorama
* Aeolis Mons – ''Curiosity'' Rover Mission Summary – Video (02:37)
* Aeolis Mons – HiRise  (South side of mountain)
* Aeolis Mons – "Mount Sharp" Oblique (19,663px × 1,452px) 
* Aeolis Mons – Gale crater – Image/THEMIS VIS 18m/px Mosaic (Zoomable) (small)
* Aeolis Mons – Gale crater – image/HRSCview
* Aeolis Mons – HRSCview (oblique view looking east)
* Aeolis Mons – 7,703px × 2,253px black & white panorama 
* Aeolis Mons – Color Panorama by Damien Bouic 
* Images – PIA16105  PIA16104 
* Video (04:32) – Evidence: Water "Vigorously" Flowed On Mars – September, 2012 
* Color view  by Seán Doran
* High resolution video of overflight of lower slopes by Seán Doran