open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kömürlü, Yusufeli

**Kömürlü**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Kömürlü köyünün eski adı **Ahoti**'dir. Ahoti (ახოთი), Gürcüce bir yer adı olup ormandan açılmış tarla anlamındaki “aho”dan (ახო) türemiştir. Bu yer adı Türkçeye Ahot şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine Ahot (آخوت) olarak geçer.

Ahoti köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan Tao bölgesinin köylerinden biridir. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde günümüze kalıntıları ulaşan Ahoti Manastırı ve Ahoti Kilisesi de o dönemden kalmıştır.

Ahoti köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'nin Livane-i Ulya sancağına bağlı Kavkaset nahiyesinin bir köyüydü. Kvabikari ve Kolik-i Ulya (Yukarı Kolik) adlı yerleşim yerleri de bu köyün mahalleleri olarak kaydedilmiştir. Osmanlı idaresinin vergi tahsil etme ve askere alma amacıyla yaptığı nüfus tespitine göre Ahoti'de 76 hanede 210 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyde yaklaşık 420 kişinin yaşadığı ortaya çıkar.

Ahoti köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının bir köyüydü. Köyün nüfusu 42 hanede yaşayan 145 kişi olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte de Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusu tespit ettiği bilinmektedir. Kadın nüfusu da eklenince, Ahoti'de 290 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. 1835 nüfus defterinde Ahoti'nin mahallesi olarak yazılmış Kolik-i Ulya salnamede ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Tarımla geçinen köyün bu tarihteki hayvan varlığı 60 öküz, 50 inek, 10 at, 252 keçi ve 100 koyundan oluşuyordu. Livana kazsının büyük bölümünün 93 Harbi'inde Rusların eline geçmesinden dolayı Ahoti köyü, Kiskim kazasına bağlanmıştır.

Ahoti, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. 1940 genel nüfusu sayımında "Ahot" olarak yazılmış olan yerleşim, Çoruh vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 350 kişiden oluşuyordu. Ahoti ya da Ahot "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Kömürlü olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Kömürlü köyünde 424 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 183 kişi okuma yazma biliyordu.

Ahoti köyünde Osmanlı döneminden önce bir manastır bulunuyordu. Bugünkü Aşağı mahallede, iki derenin birleştiği yerde kurulmuş olan manastırdan geriye yapılarının kalıntıları kalmıştır. Bu yapılar arasında günümüze en iyi durumda ulaşan manastırın ana kilisesi olan Ahoti Kilisesi'dir. Köylülerin verdiği bilgiye göre cami inşa edilinceye kadar Ahoti Kilisesi köyün camisi olarak kullanılıyordu. Kilise daha sonra büyük ölçüde yıkılmıştır.

## Coğrafya
Kömürlü köyü, Artvin il merkezine 87&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 21&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Köprügören, Yusufeli

**Köprügören**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Köprügören köyünün eski adı Oşnak'dir. Bu yer adı, Ermenicenin etkisiyle Oşki (ოშკი) kelimesinden değişime uğramıştır. Oşnaki Türkçeye Oşnaki şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Oşnak (اوشناق) olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda Oşnak (ოშნაქი) ve Oşnagi (ოშნაგი) biçiminde yazılmıştır.

Oşnak köyünün bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarından Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde günümüze ulaşan kale ile ortadan kalkmış olan kilise buranın önemli ve eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Oşnak, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Kiskim sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 34 hanede 85 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 170 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Oşnak, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Artvin vilayetinin Yusufeli kazasına bağlı merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 325 kişiden oluşuyordu. Ancak bu tarihte Artvin vilayetinin yerini Çoruh vilayeti almıştı. Oşnak Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Köprügören olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Köprügören köyünde 464 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 185 kişi okuma yazma biliyordu.

Köprügören'de iki tarihsel yapının varlığı bilinmektedir. Bunlardan biri olan ve ortadan kalkmış olan köy kilisesi, köyün camisinin yerinde bulunuyordu. Çoruh Nehri'nin kıyısında, bir kayanın üzerinde yere alan ve Oşnaki Kalesi olarak bilinen yapı ise, günümüzde yarı yıkık durumdadır.

## Coğrafya
Köprügören köyü, Artvin il merkezine 118&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 28&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Küplüce, Yusufeli

**Küplüce**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Küplüce köyünün eski adı Vanishevi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Vanishevi (ვანისხევი), Türkçeye Vanishev (وانسخو) olarak girmiştir. Vanishevi, Gürcücede "mesken/ev" anlamındaki "vani" (ვანი) ile "vadi/dere" anlamındaki "hevi" (ხევი) kelimelerinden meydana gelen bir tamlamadır ve "meskun vadi" anlamına gelir. Nitekim Gürcü arkeolog ve tarihçi Ekvtime Takaişvili 1917 yılında Vanishevi'den Gürcücenin konuşulduğu köylerden biri olarak söz etmiştir.

Vanishevi, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde kalan Tao bölgesinin köylerinden biriydi. Osmanlılar köyü 1549 yılındaki Gürcistan seferinde, Gürcü atabeglerin yönettiği Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirmiştir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği Ahısha livası Tümeg nahiyesinde de Vanishev (وانسخو) adını taşıyan bir köy bulunuyordu.

Vanishevi, önce Livane sancağına, sonra Çıldır Eyaleti'ne bağlandı. 1835 yılında, Livane-i Ulya sancağına bağlıyken, vergi ve askere alma amaçlı yapılan nüfus tespitinde köyde 40 hane ve 132 erkek nüfusu kaydedilmiştir. Köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın nüfusu eklemek gerekir. Bunun sonucunda Vanishevi'de 262 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 6,6 kişinin düştüğü ortaya çıkar.

Vanishevi, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Lazistan sancağının Livana kazasına bağlıydı. Nüfusu 34 hanede yaşayan 116 kişiden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusu tespit ettiği bilinmektedir. Erkek nüfusu kadar kadın nüfusu eklenince, Vanishevi'de 232 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 6,8 kişinin düştüğü ortaya çıkar. Hem 1835 tarihli nüfus tespitinde hem de 1876 yılı verilerinde köydeki ailelerin kalabalık bir yapıya sahip olduğu görülmektedir. 93 Harbi'nin bir sonucu olarak 1878'de Livana kazası Rusya İmparatorluğu'na geçince, Vanishevi köyü de Kiskim kazasına bağlandı.

Vanishevi, 1928 tarihli köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 nüfusu sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve "Vanishav" olarak yazılmış olan köyde 223 kişi yaşıyordu. Vanishevi veya Vanishev adı, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Küplüce olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Küplüce (*Vanishav*)" biçimlerinde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

## Coğrafya
Küplüce, Artvin il merkezine 105&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Morkaya

**Morkaya**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köyüdür.

## Tarihçe

Morkaya'nın esi adı Türkçe kaynaklarda Lok / Lök olarak geçer. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Lok / Lök (لوك) adıyla kaydedilmiştir.

Lok veya Lök'ün bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Nitekim köyün sınırları içinde bulunan yıkık kiliseler buranın eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.

Lok köyü, Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Kiskim sancağına bağlıydı ve 27 haneden oluşuyordu. Bu sırada köyde 52 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Lok köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 102 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Lok veya Lök, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Lök" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 936 kişiden oluşuyordu. Lok veya Lök, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla  Morkaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Morkaya köyünün nüfusu 1.057 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 309 kişi okuma yazma biliyordu.

Morkaya köyü sınırları için üç kilisenin kalıntıları günümüze ulaşmıştır. Bunlardan biri köyün 1&nbsp;km doğusunda kayalık bir sırtta yer alır. Bu yapı kaba yontu taşlarla kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Bir diğer kilise köyün Kuzey adlı mahallesinde yer alır. Tek nefli bir kilise olan Lok Kilisesi'nin güney cephesine bitişik bir yapı bulunmaktadır. Köylülerin “Tazar” olarak adlandırdığı yerde bulunan kiliseden geriye harç ve yapı taşları kalmıştır. Kilisenin bulunduğu yerin Gürcüce kilise anlamına gelen “Tazar” (ტაძარი: “tadzari”) olarak adlandırılması, kilisenin ve kilisenin cemaatinin Gürcü olduğunu göstermektedir.

## Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 138&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 32&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Narlık, Yusufeli

**Narlık**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Narlık köyünün eski adı Homhal'dir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Humhal / Homhal (خومخال) olarak geçer.

Homhal köyünün bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarından Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Gürcüce kaynaklarda Humhali (ხუმხალი) olarak geçer. Gürcü arkeolog ve tarihçi Ekvtime Takaişvili 1917 yılında Humhali'den Gürcücenin konuşulduğu köylerden biri olarak söz etmiştir.

Humhali, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Homhal, Çıldır Eyaleti Livane-i Ulya sancağının Bedazor nahiyesine bağlı bir köydü. Bu tarihte köyde 42 hanede 107 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 214 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Homhal, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 43 hanede yaşayan 127 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemiş olsa da Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusu tespit ettiği bilinmektedir. Erkek nüfusu kadar kadın eklenince, Homhal'in nüfusunun 254 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Osmanlıca adının sehven "Hodmahal" olarak okunduğu Homhal'de vergiye tabi hayvan varlığı olarak 30 öküz, 50 inek, 3 at, 266 keçi ve 100 koyun kayda geçirilmiştir. 93 Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Livana kazası Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca Homhal de Kiskim kazasına bağlandı.

Homhal, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Hiimhal" olarak yazılmış olan köy, Çoruh vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 291 kişiden oluşuyordu. Homhal veya Hümhal, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla  Narlık olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Narlık köyünün nüfusu 386 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 98 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 73&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 37&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ormandibi, Yusufeli

**Ormandibi**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Ormandibi köyünün eski adı Kirvans'tır.  Nitekim 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterinde Kirvans olarak kaydedilmiştir. Bu yerleşimin adı Gürcüce kaynaklarda Kirvansi (ქირვანსი) olarak geçer. Nitekim Gürcü arkeolog ve tarihçi Ekvtime Takaişvili 1917 yılında da Kirvansi'den Gürcücenin konuşulduğu köylerden biri olarak söz etmiştir.

Kirvans köyünün bulunduğu Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarından Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1555 tarihli tahrir defterinde Lök köyünün mezrasıydı. 1956 yılında gelindiğinde Kirvans bir mahalle olarak aynı köyün sınırları içinde bulunuyordu. 1956 yılında bir kanunla Lök'ten ayrılarak ayrı bir köy haline getirildi.

Kirvans "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Ormandibi olarak değiştirilmiştir. Nitekim 1960 genel nüfus sayımında "Ormandibi (*Kirvans*)" adıyla kaydedilmiş olan köy, Artvin vilayetinin Yusufeli ilçesine bağlı Ersis nahiyesine bağlıydı ve nüfus 331 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Ormandibi köyünde nüfusu 393 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde 124 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Ormandibi köyü, Artvin il merkezine 147&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 42&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sebzeciler, Yusufeli

**Sebzeciler**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Sebzeciler ile Irmakyanı köylerinin ortak eski adı Kolik'tir. Sebzeciler köyü Aşağı Kolik, Irmakyanı ise Yukarı Kolik olarak bilinir. Nitekim 1848 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde bu yerleşim Kolik-i Süfla (كولك سفلا) adıyla kaydedilmiştir.

Kolik-i Süfla veya Aşağı Kolik'in yer aldığı Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Aşağı Kolik köyündeki kilise bu dönemden kalmış olabilir.

Kolik-i Süfla, 1848 tarihli Erzurum vilayeti nüfus defterinde Kolik-i Ulya ile birlikte Pertekrek kazasına bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köyde 13 hanede yaklaşık 65 kişi yaşıyordu. Kolik-i Süfla, 19. yüzyılın ikinci yarısında Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 17 hanede yaşayan 54 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemiş olsa da Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusu tespit ettiği bilinmektedir. Erkek nüfusu kadar kadın eklenince, Kolik-i Süfla'nın (كولك سفلا) nüfusunun 108 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 93 Harbi'nin ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Livana kazası Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca Kolik-i Süfla da Kiskim kazasına bağlandı.

Kolik-i Süfla köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Kölükü süfla" adıyla kaydedilen yerleşim, Çoruh vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 146 kişiden oluşuyordu. Kolik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla, Sebzeciler olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Sebzeciler köyünün nüfusu 196 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 102 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya

Sebzeciler köyü Artvin il merkezine 92&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Özgüven, Yusufeli

**Özgüven**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Özgüven köyünün eski adı Gudashevi veya Gudahevi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Gudashevi (გუდასხევი) "tulum deresi", "tulum vadisi" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Gudashev (كداسخو) olarak girmiştir. Gürcü arkeolog ve tarihçi Ekvtime Takaişvili 1917 yılında Gudahevi'den Gürcücenin konuşulduğu köylerden biri olarak söz etmiştir.

Gudashevi, erken ve geç Orta Çağlarda Gürcü devletleri sınırları içinde kalıyordu. Bu devletlerden biri olan Samtshe Atabeyliği'ne bağlıyken, köyü 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlılar ele geçirdi. Hemen sonrasında Nısf-i Livane sancağına bağlanan Gudashevi, 1578 yılından sonra Gürcistan Vilayeti olarak da bilinen Çıldır Eyaleti sınırları içinde kaldı. 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı'nın sonucunda bu eyalet küçülünce Gudashevi Trabzon eyaletinin (1867'de vilayet) Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Gudashevi, bu sancağın Livana kazsının bir köyüydü. Köyde 15 hanede 43 kişi yaşıyordu. Bu tarihte Osmanlı idaresi sadece erkek nüfus tespit ettiğinden dolayı, köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın nüfusu eklemek gerekir. Bunun sonucunda köyde 86 kişinin yaşadığı, hane başına ortalama yaklaşık 5,7 kişi düştüğü ortaya çıkar. Bu tarihte köydeki hayvan varlığı olarak 25 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.

Livana kazsının 93 Harbi'inde Rusların eline geçmesinden sonra Gudashevi Kiskim kazasına bağlandı. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Gudashev" (كوداسخو) olarak kaydedilmiş olan Gudashevi, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. 1935 genel nüfusu sayımında adının geçmemesi, Gudashevi'nin bu tarihten bir süre önce Barhal köyünün mahallesi haline getirildiğini göstermektedir. Adı Özgüven olarak değiştirilmiş olan Gudashev'e 1988 yılında, Yusufeli sınırları içinde, yeniden köy statüsü verildi. 1990 gelen nüfus sayımında Özgüven Sarıgöl bucağına bağlıydı ve köyün nüfusu 110 kişiden oluşuyordu.

Köyde Masis Tepesi denilen yerde bir manastır olduğu bilinmektedir. Gudashevi Manastırı büyük bir olasılıkla bir heyelan sonucunda göçük altında kalmıştır.

## Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 140&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Ciro adında 166 m yükseklikten akan Türkiye'nin en yüksek çağlayanı bu köydedir.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Pamukçular, Yusufeli

**Pamukçular**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Pamukçular köyünün eski adı Ohori'dir. Bu yer adı, Lazca Ohori'den (ოხორი) gelir. Lazca "ohori" ve Megrelce "ohore" (ოხორე) kelimeleri, ev, yerleşim anlamı taşır. Artvin bölgesinde Ohordia (ოხორდია) ile Ohorcini (ოხორჯინი) adları da aynı kelimeden türemiştir. 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ohor (اوخور) olarak kaydedilmiştir.

Ohor veya Ohori, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Günümüze kalıntıları ulaşan kale, kule ve kilise o dönemden kalmış olmalıdır.

Ohori, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, Ardanuç livasının Taoskari (Tavusker) nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 80 haneden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 76 hane Hristiyan kalmış, 4 hane müslüman olmuştu.

Ohori, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Tavusker sancağına bağlı İşhan nahiyesinde yer alıyordu. Bu tarihte köyde 64 hanede 168 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 336 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Ohori, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasına bağlı Erkinis nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Ohur" biçiminde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahip olmakla birlikte Artvin vilayetinin yerini Çoruh vilayeti almıştı. Bu tarihte Ohur'un nüfusu 533 kişiden oluşuyordu. Ohor veya Ohur Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Pamukçular olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Pamukçular köyünde 829 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 326 kişi okuma yazma biliyordu.

Pamukçular köyünde, biri köyün 1,7&nbsp;km kuzeyinde, diğeri Hosuragil diye adlandırılan mahallede olmak üzere yıkık halde iki kilise bulunmaktadır. Öte yandan köyde bir kale ile iki kulenin yıkıntı halindeki varlığı, Pamukçular köyünün eskiden önemli bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Köyde ayrıca Ogeçe mahallesinde, ulaşılması zor bir kayada yer alan mağara, eski yazılı kaynaklardan da bilinmektedir. Ohori Mağarası oldukça büyük bir mağara olup girişinin önünde yüksekçe bir duvar örülmüştür.

## Coğrafya

Pamukçular köyü Artvin il merkezine 133&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine ise 37&nbsp;km uzaklıktadır. Erzurum'un Oltu ilçesi ile sınırdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* pamukçular köyü resim galerisi
Serinsu, Yusufeli

**Serinsu**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Serinsu köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda **Zevitzkali** olarak bilinir. Gürcüce bir yer adı olan Zevitzkali (ზევიწყალი), yukarı su anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Zeviskal şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde Zevskal / Zeviskal (زوسقال) şeklinde yazılmıştır. Bu yer adının Gürcüce Tsivitzkali (ცივიწყალი) olması ihtimali de vardır. Nitekim Osmanlıca yazılışı "Ziviskal" (زوسقال) şeklinde okumak da mümkündür. Gürcüce Tsivitzkali "soğuk su" veya "serin su" anlamına gelir.

Zevitzkali veya Zeviskal köyünün yer aldığı Tao, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün eski adı buranın eski bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.

Zevitzkali köyü, Osmanlı idaresinde önce Livane sancağına, bir süre sonra da Çıldır Eyaleti'ne bağlanmıştır. Nitekim Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında da Çıldır Eyaleti içinde Livane-i Ulya sancağının Kavkaseti nahiyesine bağlı Arcivan köyünün bir mahallesiydi. Bu tarihte Zevizkali'yi meydana getiren 16 hanede 69 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenirse, bu yerleşimin toplam nüfusunun yaklaşık 138 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Zevitzkali, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde "Zeviskal" (ذویسقال) biçiminde yazılmış ve ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte köy, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Livana kazasının bağlıydı. Salnameye göre köyün nüfusu 14 hanede yaşayan 65 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte de sadece erkek nüfusunun kaydedildiği göz önüne alınarak Zevitzkali köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 130 kişiden oluştuğu söylenebilir. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 3 eşek, 50 öküz, 40 inek, 200 keçi ve 402 koyun kayda geçirilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla Livana kazası Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca Zevitzakli köyü Erzurum vilayetinin Kiskim kazasına bağlanmıştır.

Zevitzkali köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde hatalı yazılmış olsa da "Zeviskal" (زوٻسقال) adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada köy Artvin vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Zeviskal" adıyla kaydedilen yerleşim, Çoruh vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 195 kişiden oluşuyordu. Zevitzkali veya Zeviskal Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla, Serinsu olarak değiştirilmiştir. Köyün adı değiştirilirken Gürcüce adındaki "su" kelimesinin korunduğu görülmektedir. 1965 genel nüfus sayımında Serinsu köyünün nüfusu 239 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 69 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Serinsu köyü, Artvin il merkezine 150&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 45&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Tarakçılar, Yusufeli

**Tarakçılar**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Tarakçılar köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Bit'dir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Bit (بٻط) biçiminde yazılmıştır. Bit adı, "oğlak" anlamına gelen Lazca "piti" (პიტი) kelimesinden değişime uğramış olabilir.

Bit köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde yer altındaki daranlar o dönemden kalmış olabilir. Osmanlıların eline geçmesinden sonra Bit köyü Livane sancağına bağlanmıştır.

Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Bit köyü Livane-i Ulya sancağının Bedazor nahiyesine bağlıydı. Bu tarihte köyde 28 hanede toplam 52 erkek tespit edilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Bit köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 104 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Bit, 19. yüzyılın ikinci yarısında, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağlı Livana kazasının köylerinden biriydi. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre köyün nüfusu 16 hanede yaşayan 32 kişiden oluşuyordu. Salnamede belirtilmemiş olmasına karşın Osmanlı idaresinin bu tarihte de sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bilinmektedir. Erke sayısı kadar kadın eklenince, köyde 64 kişinin yaşadığı ortaya çıkar. 1835 nüfusuyla kıyaslandığında köyde yaşayan kişi saysının önemli ölçüde azaldığı görülmektedir. Salnamede köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 10 öküz, 15 inek, 10 at, 154 keçi ve 100 koyun kayda geçirilmiştir. 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'ya Livana kazası Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakılınca, Bit köyü Kiskim kazasına bağlanmıştır.

Bit köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Artvin vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesindeki köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Bit" adıyla kaydedilen yerleşim, Çoruh vilayetine bağlı Yusufeli kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 170 kişiden oluşuyordu. Bit "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Tarakçılar olarak değiştirilmiştir. Bit adının bir parazit olan "bit"le ilişkisi olmamasına karşın, bu yer adı halk arasında parazit adı gibi algılandığı için "tarak" kelimesinden türemiş bir adla değiştirilmiş olmalıdır.1965 genel nüfus sayımında Tarakçılar köyünün nüfusu 228 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 73 kişi okuma yazma biliyordu.

Tarakçılar'da günümüze ulaşan tarihsel eser, sığınak veya depo olarak kullanılan yeraltı yapılarıdır.

## Coğrafya
Tarakçılar köyü, Artvin il merkezine 74&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 31&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yağcılar, Yusufeli

**Yağcılar**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Yağcılar köyünün eski adı Uşhum veya Uşhumi'dir. Osmanlıların köyü Gürcülerden ele geçirmiş olmasından hareketle bu yer adının Gürcüce "Şhumi"den (შხუმი) değişime uğradığı söylenebilir. Nitekim Gürcistan'ın Acara bölgesinde yetişen üzüm cinslerinden biri "şhumi" (შხუმი) adını taşımaktadır. Bu yer adı 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesiden köyün adı Gürcücede olduğu gibi gırtlaksı "hı" (ﺨ) harfiyle Uşhum (اوشخوم) olarak yazılmıştır.

Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı bölgesini oluşturan Tao bölgesinin bir köyü olan Uşhumi, 1549 yılındaki Gürcistan seferiyle Osmanlılar tarafından ele geçirildi. Köyde 9. yüzyıldan kalma Gürcü kilisesi, buranın eski bir yerleşim yeri olduğunu göstermektedir.

Uşhumi, Osmanlı egemenliğine girmesinin ardından Livane sancağına bağladı. Daha sonra Çıldır Eyaleti'nin bir köyü haline geldi. Osmanlı idaresinin vergi ve askere alma amacıyla 1835'te yaptığı nüfus tespiti sırasında, Livane-i Ulya sancağının Bedazori nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu 56 hane ve 142 erkek olarak kaydedilmiştir. Bir o kadar da kadın nüfusu eklenince, köyde 284 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 5 kişinin düştüğü ortaya çıkar.

Bu tarihten yaklaşık 40 yıl sonra, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre Uşhum'un nüfusu 52 hanede yaşayan 181 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte köy, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağlı Livana kazasında yer alıyordu. Hayvan varlığı olarak 40 öküz, 50 inek, 40 at, 100 keçi ve 81 koyun tespit edilmişti.

Uşhum, 1928 tarihli köy listesinde, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 nüfus sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve köyde 407 kişi yaşıyordu. Uşhumi ya da Uşhum, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yağcılar olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Yağcılar (*Uşhum*)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

Uşhum'da günümüze ulaşan tek tarihsel yapı Uşhumi Kilisesi'dir. Hocagil mahallesindeki tek nefli yapı (9.0×4.5 m), bugün büyük ölçüde yıkıktır.

## Coğrafya
Yağcılar köy, Artvin il merkezine 75&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 30&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yamaçüstü, Yusufeli

**Yamaçüstü**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Eski adı Çorgens ya da Çörgens'tir. Osmanlılar köyü Gürcülerden ele geçirdiği için bu ad Gürcüce Çorgensi'den (ჩორგენსი) girmiş olmalıdır. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Çorgens (چوركنس) biçiminde yazılmıştır.

Çorgensi'deki kale ve kilise kalıntısı, buranın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Orta Çağ'da Gürcistan'ın güneybatı bölgesini oluşturan tarihsel Tao bölgesinde yer alan Çorgensi, Samtshe Atabeyliği sınırları içindeyken 1549 yılındaki Gürcistan seferiyle Osmanlıların eline geçti. Erken dönem Osmanlı kayıtlarında Çorgensi, Çorgens-i Ulya (Yukarı Çorgensi) ve Çorgens-i Süfla (Aşağı Çorgensi) olmak üzere iki ayrı köy olarak geçer. Daha sonra Yukarı Çorgensi'ye Küçük Çorgensi, Aşağı Çorgensi'ye Büyük Çorgensi de denmiştir.

1555 tarihli Osmanlı tahrir defterine göre Peterek sancağında yer alan Çorgens-i Ulya'nın nüfusu 28 haneden (152 kişi), Çorgens-i Süfla'nın nüfusu ise 17 haneden (88 kişi) oluşuyordu. Hostaval ve Namkes, Çorgens-i Ulya köyünün mezralarıydı. 1574 tarihli tahrir defterine göre Çorgens-i Ulya'da 86 hane (456 kişi), Çoregns-i Süfla'da 12 hane (63 kişi) yaşıyordu. 1555 ve 1574 tarihli tespitlere göre köyün nüfusunun tamamı Hristiyanlardan oluşuyordu. Her iki köyde buğday, arpa, darı tarımı ve arıcılı yapılıyor, koyun ve domuz besleniyordu. Çorgens-i Ulya ile Çorgens-i Sufla'nın  tek köy olarak kaydedildiği 1652 yılında Çorgensi köyünde sadece 6 hane (30 kişi) Hristiyan olarak kalmıştır.

Vergi ve askere alma amacıyla Osmanlı idaresinin 1835 yılında yaptığı nüfus tespitinden Çorgensi'de (Yukarı Çorgensi) 73 hanede 224 erkek, Çorgens-i Süfla'da 36 hanede 180 erkek kaydedilmiştir. İki köyün 109 hane ve 404 erkenden oluştuğu anlaşılmaktadır. Erkek sayısı kadar kadın eklenince iki köyde 808 kişinin yaşadığı ve hane başına ortalama 7,4 kişinin düştüğü ortaya çıkar.

Yukarı Çorgensi ile Aşağı Çorgensi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çorgens adı altında, Artvin vilayetinin Yusufeli kazsının merkez nahiyesine bağlı tek köy olarak kaydedilmiştir. 1935 genel nüfus sayımıdan "Çörkens" olarak geçen köyün nüfusu 1.015 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Yusufeli Erzurum vilayetine bağlanmıştı. Çorgensi, Çörgens veya Çörkens, "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yamaçüstü olarak değiştirilmiştir. Bununla birlikte köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Yamaçüstü (*Çörgenis*)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

Çorgensi köyündeki iki tarihsel yapıdan biri olan Çorgensi Kilisesi, Küçükçorgens mahallesindedir. Bugün yıkık halde olan tek nefli kilisenin kalan duvarlarının yüksekliği 2.5 metreyi bulmaktadır. Diğer tarihsel yapı Çorgensi Kalesi ise, Dere mahallesinde bir kayanın üzerinde yer almaktadır. Orta büyüklükteki kale kaba taşlarla harç kullanılarak inşa edilmiştir.

## Coğrafya
Yamaçüstü köyü, Artvin il merkezine 154&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 48&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yokuşlu, Yusufeli

**Yokuşlu**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Yokuşlu köyünün eski adı Nihahi'dir. Gürcüce bir yer adı olan Nihahi (ნიხახი), Türkçeye "Nihah" olarak girmiştir. Nitekim İbn Bibi'nin 1281 tarihli eserinde köyün adı Nihah (نخاخ) şeklinde yazılmıştır. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Nihah (نخاح) olarak geçer. Bugünkü Tortum kasabasının eski adı da Nihahi'dir ve bu iki yerleşim eski kaynaklarda sıklıkla birbirine karıştırılmıştır.

Nihahi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Nitekim İbn Bibi 1281 tarihli eserinde Hah (خاخ), Nihah (نخاخ) ve çevresinden "Gürcü ülkesi" olarak söz etmiştir. Köyde bulunan Nihahi Kalesi ve yıkılmış olan Nihahi Kilisesi de bu dönemden kalmıştır.

Nihahi köyü, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterine göre Pertekrek nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyde 65 hane yaşıyor ve bu nüfusun tamamı Hristiyanlardan oluşuyordu. 1835 yılında ise köy Kiskim sancağına bağlıydı. Nüfusu 27 haneden oluşuyordu. Vergi ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte 17 hanede 38 Müslüman erkek ve 10 hanede 24 Hristiyan erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenirse, Nihahi köyünün toplam nüfusunun 124 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Nihahi, 1928 tarihli köy listesinde Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 nüfusu sayımında Erzurum vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve "Nihah" olarak yazılmış olan köyde 148 kişi yaşıyordu. Zaman içinde Türkçe Nihah, Nihak, Nikah olarak da yazılmış olan Nihahi "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yokuşlu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yokuşlu köyünde 282 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 81 kişi okuma yazma biliyordu.

Nihahi'de iki önemli tarihsel yapının varlığı bilinmektedir. Bunlardan biri olan Çoruh Nehri kıyısındaki Nihahi Kalesi büyük ölçüde bugüne ulaşmıştır. Diğer tarihsel yapı olan Nihahi Kilisesi ise, 2014 yılında yol çalışması gerekçesiyle yıkılmış, kalan tek duvarı da 2016 yılından önce ortadan kaldırılmıştır.

## Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 137&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 32&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yüncüler, Yusufeli

**Yüncüler**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Eski adı Yukarı Hungamek ya da Yukarı Hengamek'tir. Yusufeli'nin bir başka köyü olan Dokumacılar'ın eski adı ise, Aşağı Hungamek'tir. Köyün adı 1555 tarihli Osmanlı tahrir defterinde Hungâmek-i Ulyâ (حونكامك علیا) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Hengâmek-i Ulyâ" (هنكامك علیا) biçiminde yazılmıştır. Yukarı Hungamek adını Çoruh Nehri'nin bir kolu olan Hengamek Deresi'nden alır. Hengamek adı Farsça "hengâme"den (gürültü, patırtı) gelir. Farsça'dan Ermeniceye girmiş olan bu kelime, değişime uğrayarak Hengamek ve Hungamek'e dönüşmüştür. Köye bu ad söz konusu derenin hengame içinde akmasından dolayı verilmiş olmalıdır.

Yukarı Hengamek köyü erken ve geç orta çağlarda Gürcü devletleri sınırları içinde bulunuyordu. 16. yüzyılın ilk yarısında Osmanlılar köyü, bu devletlerden biri olan Samtshe Atabeyliği'nden ele geçirdi. 1555 ve 1574 tarihli tahrir defterlerinde  Yukarı Hungamek ile Aşağı Hungamek birlikte Peterek sancağının köyü olarak kaydedilmiştir. 1574 yılında bu iki köyün nüfusu 28 haneden (148 kişi) oluşuyordu. Nüfusun tamamı Hristiyan olarak yazılmıştı. 1652 yılına gelindiğinde köyün nüfusu Müslümanlaşmıştı. Osmanlı idaresinin gerçekleştirdiği 1835 tarihli nüfus tespitinde, Kiskim sancağına bağlı tek köy olarak kaydedilmiş olan Hungamek'te 168 hanede 385 erkek yazılmıştır. Köyün toplam nüfusunu bulmak için bir o kadar da kadın eklenirse, Hungamek'in nüfusunun 770 kişiden oluştuğu ve hane başına ortalama 4,5 kişinin düştüğü ortaya çıkar. Bu tespitten hareketle köyün aile yapısının kalabalık olmadığı söylenebilir. 1848 yılında ayrı bir köy olarak yazılmış olan Hungamek-i Ulya'da 90 hanede 450 kişi yaşıyordu.

Hengamek-i Ulya, 1928 yılında Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında "Hüngemeğiülya" adıyla kaydedilmiş olan Yukarı Hengamek, bu tarihte Yusufeli'nin merkez nahiyesinde Erzurum vilayetine bağlı bir köydü ve köyde 430 kişi yaşıyordu. Hungamek veya Hengamek adı "yabancı kökten geldiği" için 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yüncüler olarak değiştirildi. Bununla birlikte köyün eski adı, bir süre daha yeni adıyla birlikte "Yüncüler (*Hüngameglülya*)" biçiminde resmî kayıtlarda kullanıldı.

## Coğrafya
Yüncüler Artvin il merkezine 141&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 36&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Zeytincik, Yusufeli

**Zeytincik**, Artvin ilinin Yusufeli ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Zeytincik köyünün eski adı **Tzklispiri**'dir. Gürcüce bir yer adı olan Tzklispiri (წყლისპირი), dere ve su anlamına gelen "tzkali" (წყალი) ve "kıyı" anlaman gelen "piri" (პირი) kelimelerinden oluşur. Nitekim Tzklispiri Çoruh Nehri kıyısında yer alan bir yerleşimdir.  Tzklispiri Türkçeye Zğlispir şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Zğlispir (زغلیسپر) olarak geçer.

Tzklispiri köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın ve Tao-Klarceti'nin bir parçası olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu köyü ve bölgeyi 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Tzklispiri adı ve köyde Ahalpiri (ახალპირი), Bostanpiri (ბოსტანპირი), Tavteki (თავთექი), Kilitavi (კილითავი), Çala (ჭალა), Çinka (ჭინკა), Cuvardari (ჯუვარდარი) gibi yer adları buranın tarihsel olarak bir Gürcü yerleşimi olduğunu göstermektedir.

Tzklispiri, Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu kaydettiği 1835 Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'ne bağlı Livane-i Ulya sancağının köylerinden biriydi. Zğlispir (زغلسپیر) şeklinde kaydedilmiş olan köyde 64 hanede 139 erkek yazılmıştır. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Tzklispiri köyünde yaklaşık 278 kişinin yaşadığı ortaya çıkar.

Tzklispiri, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağının Livana kazsının bir köyüydü. Köyde 49 hanede 155 kişi yaşıyordu. Köyde hayvan varlığı olarak 40 inek, 30 öküz, 122 keçi, 100 koyun ve 10 at kaydedilmiştir. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Livana kazasının büyük bölümünün Rusya'ya bırakılınca, Tzklispiri de Erzurum vilayetinin Kiskim kazasına (sonra Yusufeli kazası) bağlandı.

Artvin vilayetinde 1925 yılında köy adları değiştirilirken Tzklispiri Erzurum vilayetine bağlıydı ve bundan dolayı adını korudu. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Artvin vilayetinin Yusufeli kazasının Erkinis nahiyesinin bir köyüydü. 1940 genel nüfusu sayımında "Zığlıspir" olarak kaydedilmiş olan Tzklispiri, Çoruh vilayetinin Yusufeli kazasında Erkinis nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 329 kişiden oluşuyordu. Hostapor köyü uzun süre Tzklispiri köyünün bir mahallesiyken, 1956 yılında bu köyden ayrılarak ayrı bir köy haline getirilmiştir. Tzklispiri veya Zğlispir adı "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Zeytincik olarak değiştirildi. Zeytincik köyünde 1965 genel nüfus sayımında 297 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 83 kişi okuma yazma biliyordu.

Köyde Zeytincik Asma Köprüsü bulunmaktadır.

## Coğrafya
Köy; Artvin il merkezine 66&nbsp;km, Yusufeli ilçe merkezine 39&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Akbucak, Pazar

**Akbucak**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Akbucak köyünün eski adı **Marmanati** (მარმანათი) veya **Melmenati** (მელმენათი) olarak bilinir. Nitekim 1854 tarihli Kiepert haritasında "Marmanat", Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze 1917 tarihli listesinde Melmanati (Мелъменати) olarak geçer. Ancak Kipşidze köyün adını Melmanaş (Мелъманаш) şeklinde de yazmıştır. Bu yer adı Türkçeye Melmenat şeklinde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Melmenat" (ملمنات) biçiminde yazılmıştır.

Melmenati veya Marmanati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. "Melmenat" (ملمنات) şeklinde yazılmış olan köyün nüfusu, 42 hanede yaşayan 150 kişiden oluşuyordu. Söz konusu sayının sadece erkek nüfusu olması ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 77 koyun, 282 keçi, 90 inek ve 9 öküz kaydedilmiştir.

Melmenati veya Marmanati köyü Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Melmenati köyünde 93 hanede 627 kişinin yaşadığını yazmıştır.

Melmenati veya Marmanati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Hemşin nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında ise "Melmanat" adıyla Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 666 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Artvin ve Rize vilayetlerinin yerini Çoruh vilayeti almış, Atina kazasının adı da Pazar olarak değiştirilmişti. Marmanati veya Melmanat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akbucak olarak değiştirilmiştir.  1965 genel nüfus sayımında Akbucak köyünün nüfusu 763 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 265 kişi okuma yazma biliyordu.

Akbucak köyünde, Melmenati Deresi üzerindeki Melmenati Köprüsü'nün kemer kısmı kesme taş, diğer kısımları moloz taşlarla inşa edilmiştir. Köyde 1814 yılında Ahmet Hasan Usta tarafından inşa ettirilmiş ve 1897'de tamamen yıkılmış bir cami bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Köy, Rize il merkezine 55&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Geride Kalan Mermanat | Ödüllü Belgesel 
*
Akmescit, Pazar

**Akmescit**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Akmescit köyünün eski adı **Cacivati** (ჯაჯივათი) olarak bilinir. Bu yer adı, Lazca çaylak anlamındaki "mcaci" (მჯაჯი) kelimesinden türemiş Mcacivati'den (მჯაჯივათი) değişime uğramış olabilir. Nitekim Nikolay Marr 1910 yılında köyün adını "Mcacivat" şeklinde yazmıştır. Cacivati Türkçeye Cacivat biçiminde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Cacivat (جاجیوات) olarak geçer.

Cacivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağlı Atina kazasının bir köyüydü. Nüfusu 24 hanede yaşayan 95 kişiden oluşuyordu. Söz konusu sayının sadece erkek nüfusu olması ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 40 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.

Cacivati köyü Birinci Dünya Savaşı sırasında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde Çaçivati (ჭაჭივათი) şeklinde not ettiği köyde 43 hanede 246 kişinin yaşadığını yazmıştır. Nikolay Marr ise, 1910 yılında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Mcacivati köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşimler arasında saymıştır.

Cacivati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 318 kişiden oluşuyordu. Cacivati veya Cacivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akmescit olarak değiştirilmiştir.  1965 genel nüfus sayımında Akmescit köyünün nüfusu 558 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 159 kişi okuma yazma biliyordu.

Köyde bulunan cami 2023 yılında tadilata alınmış, 2024 yılında açılmasından 1 gün sonra yıldırım düşmesiyle büyük ölçüde yanmıştır.

## Coğrafya
Akmescit köyü, Rize iline 39&nbsp;km, Pazar ilçesine 4&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Alçılı, Pazar

**Alçılı**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Alçılı köyünün eski adı **Hançkuni**'dir. Nitekim Lazeti bölgesindeki yer adları üzerine iki çalışmada Hançkuni (ხანჭკუნი) şeklinde yazılmıştır. Bu yer adı Türkçeye Hanckun şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hanckun (خانجقون) şeklinde geçer.

Hançkuni köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Hançkuni köyü, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 25 hanede yaşayan 126 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 22 keçi, 70 inek ve 5 öküz kaydedilmiştir.

Hançkuni köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyün adını Gürcüce Hançkuni (ხანჭკუნი), Rusça Hançkun (Ханчкун) şeklinde yazmıştır. Kipşidze'nin verdiği bilgiye göre bu tarihte köyde 68 hanede 399 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Hançkuni köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşimler arasında saymıştır.

Hançkuni köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Hançkun" şeklinde yazılmış olan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma ve nüfusu 535 kişiden oluşuyordu. Ancak Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Hançkuni veya Hançkun Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Alçılı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Alçılı köyünün nüfusu 731 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 163 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Rize iline 42&nbsp;km, Pazar ilçesine 5&nbsp;km uzaklıktadır. Köyde bölge florasına ek olarak Calluna vulgaris yetişmektedir. Köyde Badialva Mevki Mahallesi bulunmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*