Sahurca

**Sahur** (; ), Kuzey Azerbaycan ve güneybatı Dağıstan'da (Rusya) Sahurlar tarafından konuşulan bir dildir. Azerbaycan'da yaklaşık 13.000, Dağıstan'da yaklaşık 9.770 kişi tarafından konuşulmaktadır. *Sahur* kelimesi, bu dili konuşanların çoğunlukta olduğu bir Dağıstan köyünün adından gelmektedir.

Sahur, Azerice ile en yakın temas halindeki topluluklarda tehlike altında olsa da, diğer topluluklarda kuvvetlidir, bu bölgelerde önem kazanmaktadır, okullarda Sahur öğrenmeye olan ilgi artmaktadır ve Sahur-öğrenme materyallerinin sayısındaki artış görülmektedir. Sahur, UNESCO'nun Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası tarafından "kesinlikle tehlike altında" olarak sınıflandırılmaktadır.

## Sınıflandırma
Sahur, Kuzeydoğu Kafkas dil ailesinin Lezgice grubuna aittir. Sahurlar dillerini **C'a'χna miz olarak** adlandırmaktadır.

## Tarihi
Sahur'un ilk yazılı belgeleri 1895 yılına dayanmaktadır ve Roderich von Erckert'e atfedilmektedir. Sahur dil bilgisinin ilk tanımı 1913'te Adolf Dirr tarafından yayınlandı.

1930'larda, edebi bir Sahur formu geliştirildi. 1934'ten itibaren, dil Azerbaycan ve Dağıstan'daki ilkokullarda öğretildi. 1938'de Azerbaycan'da edebi Sahur'un kullanımı durduruldu, ancak 1989'da statüsüne yeniden kavuştu.

Azerbaycan'da Sahur alfabesi Latin alfabesine dayanırken, Dağıstan'da Kiril alfabesi kullanılır. Geçmişte (11. yüzyılın başlarında) Arap alfabesiyle Sahur yazma girişimleri olmuştur.

2008 yılında Arif Rüstemov Sahur dilinde ilk ve günümüze kadar tek uzun metrajlı film olan *[[Kıble]]'ye Dönmek*'i yönetti.

## Coğrafi dağılım
Sahur çoğunlukla Azerbaycan'ın Zakatala ve Kah rayonlarının kırsal kesimlerinde ve Dağıstan'ın Rutul rayonunun dağlık kısımlarında konuşulmaktadır. Azerbaycan'da 15.900 (1999 nüfus sayımı) ve Rusya'da 10.400 (2002 nüfus sayımı) Sahur yaşamaktadır. 1989'da,%93'ü Sahur'u ana dilleri olarak bildirdi.

### Resmi statü
Azerbaycan ve Rusya'da Sahur, Sahur nüfuslu bölgelerdeki ilkokullarda (1-4. Sınıflar) ders olarak öğretilmektedir. Sahur'da gazete ve radyo yayını da mevcuttur. Konuşulduğu Rusya'daki Dağıstan bölgesinin on iki resmi dilinden biridir. Ancak, dilin Azerbaycan'da resmi bir statüsü yoktur.

### İlişkili diller
Lezgice grubunun dilleri arasında Rutulca, Sahur'a en yakın dil gibi görünmektedir. Bu ikisinin dışında, Lezgice grubunda sekiz dil daha bulunmaktadır: Lezgice, Tabasaranca, Ağulca, Budukça, Kryts, Hınalık dili, Udince ve Arçice.

## Fonoloji
Pek çok Kuzeydoğu Kafkas diline benzer şekilde, Sahur karmaşık fonolojisi ve çok sayıda sesli sesbirimleriyle bilinir (7 basit, 5 faringealleştirilmiş ve 3 umlatılmış sesli harf  dahil). İlk derinlemesine fonolojik tanımı 1931'de Nikolai Trubetzkoy tarafından gerçekleştirildi.

### Ünsüzler
Şulze'nin Sahur'un dil çalışmasına göre ünsüz harfler aşağıda gösterilmiştir. Formlar, köşeli parantez içine alınmadıkça fonemiktir, bu durumda fonem olduklarından şüphelenilir ancak şu anda bunun için yeterli kanıt bulunmamaktadır. Harfler bazı asimetriler gösterir, ancak palatalize, labiyalize ve faringealize fonem serileri görülür.

: 

## Dil bilgisi
Sahur'un 18 dil bilgisi hali vardır ve sonek almıştır. Fiiller tekil ve çoğul formlara ve 7 gramer dilek kipine sahiptir. Zaman kipleri karmaşıktır. İlgili dillerin aksine, Sahur cümleleri duyuşsal kurgu ile oluşturulabilir.

### İsim durumu
Sahur, dil bilgisi ve yerel durumlar da dahil olmak üzere bir dizi isim durumu sergilemektedir. Ergatif ve genitif durumlar, aşağıda gösterildiği gibi, baş isim sınıfıyla uyum gösterir.

# İnsan isimleri
# İnsan olmayan isimler
# Baş isim ABS, sınıflar I-III
# Baş isim ABS, sınıflar IV
# Baş isim OBL

## Lehçeler
Sahur dilinin iki ana lehçesi Sah ve Gelmets'tir.

## Ayrıca bakınız

* Tsakhur insanları
* 
* Kuzeydoğu Kafkas dilleri
* Azerbaycan Dilleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Global Sözcük İstatistik Veritabanında Sahur temel sözlüğü 
* Sahur resimli sözlüğü 
* SIL International Dil ve Kültür Arşivinde Sahur ile ilgili kamuya açık materyaller