XIV. Karl

**XIV. Karl** veya **Carl John** (İsveççe ve Norveççe: *Karl XIV Johan*; kral olmadan önceki adı ile **Jean Bernadotte**; 26 Ocak 1763 - 8 Mart 1844), Napolyon'un Cumhuriyetçi mareşallerinden biri, ayrıca İsveç ve Norveç'in ilk Fransız kökenli kralı. 1814 yılından 1844 yılındaki ölümüne kadar hüküm sürdü.

## Hayatı
Güney Fransa'nın Pau kentinde doğan Bernadotte, 1780'de Fransız Kraliyet Ordusu'na katıldı. Fransız Devrimi'nin patlak vermesiyle büyük bir askeri yetenek sergileyerek saflarda hızla yükseldi ve 1794'te tuğgeneral oldu. İtalya ve Almanya'da farklı görevlerde bulundu ve kısa bir süre Fransa'da Savaş Bakanı olarak görev yaptı. Napolyon ile ilişkisi karmaşıktı; ancak Napolyon, Fransız İmparatorluğu'nun ilan edilmesi üzerine ona İmparatorluk Mareşali unvanını verdi. Bernadotte, Austerlitz Muharebesi'nde Fransız zaferinde önemli bir rol oynadı ve I. Napolyon tarafından Pontecorvo Prensi unvanıyla ödüllendirildi.

1810'da Bernadotte, beklenmedik bir şekilde Baron Carl Otto Mörner'in girişimiyle, varissiz İsveç Kralı XIII. Karl'ın tahtına veliaht seçildi. Johan adını aldı ve fiili olarak naip ve devlet başkanı oldu. 1813'te, İsveç Pomeranyası'nın savunmasız kalmasının ardından, Veliaht Prens Charles John, İsveç ordularını Altıncı Koalisyon'da Napolyon'un karşısında konumlandırdı ve Koalisyon Güçleri ile birleşerek Leipzig Muharebesi'nde İsveç Kara Kuvvetleri'ne komuta etti. XIV. Karl, Danimarka'yı Norveç'i İsveç ile birleştirmeye zorladı. 1818'de XIII. Karl'ın ölümü üzerine Karl Johan, Bernadotte Hanedanı'nın ilk hükümdarı olarak İsveç tahtına çıktı.

XIV. Karl Johan'ın Napolyon sonrası dönemde izlediği dış politika, Büyük Güçler arasında dengeyi koruma ve İskandinav yarımadası dışındaki çatışmalara müdahil olmama üzerine kuruluydu. Bu yaklaşım, İsveç'in önceki yayılmacı politikalarından keskin bir şekilde farklıydı ve 1814'ten ölümüne kadar krallıklarını barış içinde tutmayı başardı. Özellikle Birleşik Krallık ve Rusya arasındaki çatışmalardan endişe duyuyordu. 1834'te, iki ülke arasındaki ilişkiler Doğu Sorunu nedeniyle gerildiğinde, İngiliz ve Rus hükümetlerine notalar göndererek önceden tarafsızlığını ilan etti. Bu, İsveç'in tarafsızlık politikasının başlangıcı olarak kabul edilir.

İç politikada, ekonomi ve altyapı yatırımlarına odaklandı ve 1814'ten itibaren süren uzun barış dönemi ülkenin refahını artırdı. 26 yıllık uzun saltanatı boyunca (1810'dan itibaren naiplik dönemi de dahil edilirse 34 yıl), İsveç'in nüfusu önemli ölçüde arttı, ulusal borç ödendi, medeni ve ceza kanunları hazırlandı, eğitim teşvik edildi, tarım, ticaret ve sanayi gelişti ve iç iletişim yolları iyileştirildi.

Ancak, gençliğinde radikal olan görüşleri zamanla muhafazakâr bir yöne kaydı ve tahta çıktığında aşırı muhafazakâr bir tutum benimsedi. Yine de, İsveçliler ve Norveçliler, iyi bir Avrupa itibarına sahip bir hükümdarları olduğu için gurur duyuyorlardı.

Norveç'te de zorluklarla karşılaştı. Norveç anayasası, parlamentoya (Storting) Avrupa'daki diğer yasama organlarından daha fazla yetki veriyordu. İsveç'te mutlak veto yetkisine sahipken, Norveç'te sadece geciktirici veto yetkisi vardı. Storting'den mutlak veto yetkisi talep etti, ancak geri adım atmak zorunda kaldı. Ayrıca, Storting'in Oslo'da bir kraliyet sarayı inşası için fon sağlamaya isteksiz olması, kralın Norveç'le olan zorlu ilişkisini gösteriyordu. İnşaat 1825'te başladı, ancak Storting, maliyetli temelin atılmasından sonra fonları durdurdu ve atanan mimar Hans Linstow'dan daha basit bir saray inşa etmesini talep etti. Bu, birçok kişi tarafından gereksiz harcamalara ve kralın otoritesine karşı bir protesto olarak görüldü. Saray, XIV. Karl Johan'ın ölümünden uzun süre sonra, 1849'da tamamlandı ve I. Oscar tarafından açıldı. Oslo'daki ana cadde, Slottsgaten, daha sonra Karl Johans gate olarak adlandırıldı.

Popülaritesi 1830'larda azaldı ve gazeteci Magnus Jacob Crusenstolpe'nin Lèse-majesté suçlamasıyla mahkûm edilmesinin ardından Rabulist isyanlarıyla doruğa ulaştı ve bazıları onun tahttan çekilmesini talep etti. XIV. Karl Johan, bu tartışmadan sağ çıktı ve 18 Şubat 1843'te büyük bir coşkuyla kutlanan gümüş jübilesini gerçekleştirdi. 5 Şubat 1818'den 8 Mart 1844'teki ölümüne kadar İsveç ve Norveç kralı olarak hüküm sürdü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 

## Galeri

File:Karl XIV Johan, king of Sweden and Norway, painted by Fredric Westin.jpg|Veliaht Prens olarak Bernadotte.
File:Statue of Charles XIV John at Slussplan, Stockholm.jpg|XIV. Karl'ın Stockholm'de ki heykeli.
File:Jean-Baptiste Jules Bernadotte.jpg|İmparatorluk Mareşali Jean-Baptiste Jules Bernadotte.
File:Kong Karl III. Johan.jpg|İsveç kralı XIV. Karl.
File:Carl XIV John of Sweden dead 1844.jpg|XIV. Karl ölüm yatağında.