H ve P İbareleri

**Küresel Uyumlaştırma Sistemi** (**GHS** = Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals) Birleşmiş Milletler tarafından, tehlikeli kimyasalları aynı şekilde sınıflandırılması ve etiketlenmesi için geliştirilmiş bir sistemdir. 1 Haziran 2015 yılı itibarıyla sadece GHS sistemi kullanılacaktır. 
Bu sistemde eski AB sınıflandırma direktiflerinde geçen R-ibarelerinin (Risk Phrases) yerini Tehlike Cümleleri/Zarar ifadeleri (**H-İfadeleri/H-İbareleri**: Hazard Statements) ve S-ibarelerinin (Safety Phrases) yerini Önlem Cümleleri/Önlem İfadeleri (**P-İfadeleri/P-İbareleri**: Precautionary Statements) alacaktır.

## GHS'de kullanılan H ve P İbarelerinin Anlamları

### Tehlike İfadeleri
#### H200 Serisi: Fiziksel zarar ifadeleri ve kodları
*H200	Kararsız patlayıcı.
*H201	Patlayıcı; kütlesel patlama zararı.
*H202	Patlayıcı; ciddi yansıtım zararı.
*H203	Patlayıcı; yangın, patlama veya yansıtım zararı.
*H204	Yangın veya yansıtım zararı.
*H205	Yangında kütlesel patlamaya yol açabilir.
*H220	Aşın alevlenir gaz.
*H221	Alevlenir gaz.
*H222	Aşın alevlenir aerosol.
*H223	Alevlenir aerosol.
*H224	Aşın alevlenir sıvı ve buhar.
*H225	Kolay alevlenir sıvı ve buhar.
*H226	Alevlenir sıvı ve buhar.
*H228	Alevlenir katı.
*H240	Isıtma patlamaya yol açabilir.
*H241	Isıtma yangına veya patlamaya yol açabilir.
*H242	Isıtma yangına yol açabilir.
*H250	Hava ile temas ettiğinde ani yangınlara yol açabilir.
*H251	Kendiliğinden ısınır; alev alabilir.
*H252	Büyük miktarlarda kendiliğinden ısınır; yangına yol açabilir.
*H260	Su ile temas ettiğinde kendiliğinden tutuşabilen yanıcı gazlar yayar.
*H261	Su ile temas ettiğinde yanıcı gazlar yayar.
*H270	Yangına yol açabilir veya yangını şiddetlendirebilir; oksitleyici.
*H271	Yangına veya patlamaya yol açabilir; güçlü oksitleyici.
*H272	Yangını güçlendirebilir; oksitleyici.
*H280	Basınçlı gaz içerir; ısıtıldığında patlayabilir.
*H281	Soğutulmuş gaz içerir; soğuktan yanma veya yaralanmalara yol açabilir.
*H290	Metalleri aşındırabilir.

#### H300 Serisi: Sağlığa ilişkin zarar ifadeleri ve kodları
*H300	Yutulması halinde öldürücüdür.
*H301	Yutulması halinde toksiktir.
*H302	Yutulması halinde zararlıdır.
*H304	Solunum yoluna nüfuzu ve yutulması halinde öldürücüdür.
*H310	Cilt ile teması halinde öldürücüdür.
*H311	Cilt ile teması halinde toksiktir.
*H312	Cilt ile teması halinde zararlıdır.
*H314	Ciddi cilt yanıklarına ve göz hasarına yol açar.
*H315	Cilt tahrişine yol açar.
*H317	Alerjik cilt reaksiyonlarına yol açar.
*H318	Ciddi göz hasarına yol açar.
*H319	Ciddi göz tahrişine yol açar.
*H330	Solunması halinde öldürücüdür.
*H331	Solunması halinde toksiktir.
*H332	Solunması halinde zararlıdır.
*H334	Solunması halinde nefes alma zorlukları, astım nöbetleri veya alerjiye yol açabilir.
*H335	Solunum yolu tahrişine yol açabilir.
*H336	Rehavete veya baş dönmesine yol açabilir.
*H340	Genetik hasara yol açabilir.
*H341	Genetik hasara yol açma şüphesi var.
*H350	Kansere yol açabilir.
*H351	Kansere yol açma şüphesi var.
*H360	Doğmamış çocukta hasara yol açabilir veya üremeye zarar verebilir.
*H361	Doğmamış çocukta hasara yol açma veya üremeye zarar verme şüphesi var.
*H362	Emzirilen çocuğa zarar verebilir.
*H370	Organlarda hasara yol açar.
*H371	Organlarda hasara yol açabilir.
*H372	Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara yol açar.
*H373	Uzun süreli veya tekrarlı maruz kalma sonucu organlarda hasara yol açabilir .
*H300+H310	Yutulması halinde veya ciltle teması halinde öldürücüdür.
*H300+H330	Yutulduğunda veya solunduğunda öldürücüdür.
*H310+H330	Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda öldürücüdür.
*H300+H310+H330	Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda öldürücüdür.
*H301+H311	Yutulması halinde veya ciltle teması halinde toksiktir.
*H301+H331	Yutulduğunda veya solunduğunda toksiktir.
*H311+H331	Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda toksiktir.
*H301 +H311+H331	Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda toksiktir.
*H302+H312	Yutulması halinde veya ciltle teması halinde zararlıdır.
*H302+H332	Yutulduğunda veya solunduğunda zararlıdır.
*H312+H332	Ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda zararlıdır.
*H302+H312+H332	Yutulduğunda, ciltle temas ettiğinde veya solunduğunda zararlıdır.
*H350İ	Soluma ile kansere yol açabilir.
*H360F	Üremeye zarar verebilir.
*H360D	Doğmamış çocukta hasara yol açabilir.
*H361f	Üremeye zarar verme şüphesi var.
*H361d	Doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi var.
*H360FD	Üremeye zarar verebilir. Doğmamış çocukta hasara yol açabilir.
*H361fd	Üremeye zarar verme şüphesi var. Doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi var.
*H360Fd	Üremeye zarar verebilir. Doğmamış çocukta hasara yol açma şüphesi var.
*H360Df	Doğmamış çocukta hasara yol açabilir. Üremeye zarar verme şüphesi var.

#### H400 Serisi: Çevresel zarar ifadeleri ve kodları
*H400	Sucul ortamda çok toksiktir.
*H410	Sucul ortamda uzun süre kalıcı, çok toksik etki.
*H411	Sucul ortamda uzun süre kalıcı, toksik etki.
*H412	Sucul ortamda uzun süre kalıcı, zararlı etki.
*H413	Sucul ortamda uzun süre kalıcı, zararlı etki yapabilir.

#### İlave zarar ifadeleri ve kodları
Avrupa Birliğinde ayrıca aşağıdaki diğer H ifadeleri kullanılır.

##### Fiziksel özellikler
*EUH001	Kuru haldeyken patlayıcıdır.
*EUH006	Hava ile teması halinde ve havasız ortamda patlayıcıdır.
*EUH014	Su ile şiddetli tepkime verir.
*EUH018	Kullanım sırasında alevlenen/patlayan buhar-hava karışımı oluşturabilir.
*EUH019	Patlayıcı peroksitler oluşturabilir.
*EUH044	Kapalı ortamda ısıtıldığında patlama riski var.

##### Sağlığa ilişkin özellikler
*EUH029	Su ile temasında toksik gaz çıkarır.
*EUH031	Asitlerle temasında toksik gaz çıkarır.
*EUH032	Asitlerle temasında çok toksik gaz çıkarır.
*EUH066	Tekrarlı maruz kalmalarda ciltte kuruluğa ve çatlaklara neden olabilir.
*EUH070	Gözle teması halinde toksiktir.
*EUH071	Solunum yolunda aşınmaya yol açar.

##### Bazı karışımlara ilişkin ilave etiket unsurları/bilgileri
*EUH 201/201A	Kurşun içerir. Çocuklar tarafından çiğnenebilecek veya emilebilecek yüzeyler üzerinde kullanılmamalıdır.
Dikkat! Kurşun içerir.
*EUH202	Siyanoakrilat. Tehlikelidir. Cildi ve gözleri saniyeler içinde yapıştırır. Çocukların erişiminden uzak tutun.
*EUH203	Krom (VI) içerir. Alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
*EUH204	İzosiyanat içerir. Alerjik reaksiyonlara yol açabilir.
*EUH205	Epoksi bileşenleri içerir. Alerjik reaksiyonlara yol açabilir.
*EUH206	Dikkat! Diğer ürünlerle birlikte kullanmayın. Tehlikeli gazlar açığa çıkarabilir (klorür).
*EUH207	Dikkat! Kadmiyum içerir. Kullanım esnasında tehlikeli dumanlar ortaya çıkar. İmalatçı tarafından sağlanan bilgilere başvurun. Güvenlik talimatlarına uyun.
*EUH208	(Hassaslaştırıcı maddenin ismi) içerir. Alerjik reaksiyona yol açabilir."
*EUH209/209A	Kullanım esnasında çok alevlenir hale gelebilir. Kullanım esnasında alevlenir hale gelebilir.
*EUH210	Talep halinde güvenlik bilgi formu sağlanabilir.
*EUH401	insan sağlığına ve çevreye yönelik riskleri önlemek için, kullanma talimatlarına uyun.

### Önlem İfadeleri
#### P100 Serisi: Genel amaçlı önlem ifadeleri ve kodları
*P101	Tıbbi tavsiye gerekiyorsa, ambalajı veya etiketi saklayın.
*P102	Çocukların erişemeyeceği yerde saklayın.
*P103	Kullanmadan önce etiketi okuyun.

#### P200 Serisi: Tedbir amaçlı önlem ifadeleri ve kodları
*P201	Kullanmadan önce özel talimatları okuyun.
*P202	Bütün önlem ifadeleri okunup anlaşılmadan elleçlemeyin.
*P210	Isıdan/kıvılcımdan/alevden/sıcak yüzeylerden uzak tutun. - Sigara içilmez.
*P211	Aleve veya diğer ateş kaynaklarına doğru püskürtmeyin.
*P220	Kıyafetlerden/.. ./yanıcı malzemelerden uzak tutun/saklayın.
*P221	Yanıcılarla/... karışmasını önleyici her türlü önlemi alın.
*P222	Hava ile temasına izin vermeyin.
*P223	Şiddetli tepkime ve alevlenme olasılığından dolayı, su ile herhangi olası temasından kaçının.
*P230	... ile ıslak tutun.
*P231	Asal gaz ile elleçleyin.
*P232	Nemden koruyun.
*P233	Kabı sıkıca kapalı tutun.
*P234	Sadece orijinal kabında saklayın.
*P235	Soğuk tutun.
*P240	Kabı ve alıcı ekipmanı toprağa oturtun/bağlayın.
*P241	Patlamaya dayanıklı elektrikli/havalandırma/tutuşturucu/.../malzeme kullanın.
*P242	Sadece ateş almayan aletler kullanın.
*P243	Statik boşalmaya karşı önleyici tedbirler alın.
*P244	Kısma vanalarını gres ve yağdan uzak tutun.
*P250	Öğütme/şok/.../sürtünmeye maruz bırakmayın.
*P251	Basınçlı kap: Kullanımdan sonra bile delmeyin veya yakmayın.
*P260	Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumayın.
*P261	Tozunu/dumanını/gazını/sisini/buharını/spreyini solumaktan kaçının.
*P262	Gözle, ciltle veya kıyafetle temas ettirmeyin.
*P263	Hamilelikte/anne sütü verirken temastan kaçının.
*P264	Elleçlemeden sonra ... ile iyice yıkayın.
*P270	Bu ürünü kullanırken hiçbir şey yemeyin, içmeyiniz veya sigara içmeyin.
*P271	Sadece dışarıda veya iyi havalandırılan bir alanda kullanın.
*P272	Kirlenmiş kıyafetleri işyeri dışına çıkarmayın.
*P273	Çevreye verilmesinden kaçının.
*P280	Koruyucu eldiven/koruyucu kıyafet/göz koruyucu/yüz koruyucu kullanın.
*P281	Kişisel koruyucu ekipman kullanın.
*P282	Soğuk geçirmez eldiven/yüz kalkanı/göz koruyucu kullanın.
*P283	Ateş/alev dayanıklı/geciktirici kıyafet giyin.
*P284	Solunum koruyucu giyin.
*P285	Yetersiz havalandırma varsa, solunum koruyucu giyin.
*P231+P232	Asal gazla elleçleyin. Nemden koruyun.
*P235+P410	Soğuk saklayın. Güneş ışığından koruyun.

#### P300 Serisi: Müdahale amaçlı önlem ifadeleri ve kodları
*P301	Yutulması halinde:
*P302	Cildin üzerinde olması halinde:
*P303	Cildin(veya saçın) üzerinde olması halinde:
*P304	Solunması halinde:
*P305	Gözle teması halinde:
*P306	Giysi ile teması halinde:
*P307	Maruz kalınma halinde:
*P308	Maruz kalınma veya etkileşme halinde:
*P309	Maruz kalınma veya kendini kötü hissetme halinde:
*P310	Hemen ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
*P311	ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
*P312	Kendinizi iyi hissetmezseniz, ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
*P313	Tıbbi tavsiye alın/doktorunuza başvurun.
*P314	Kendinizi iyi hissetmezseniz, tıbbi tavsiye/müdahale alınız.
*P315	Hemen tıbbi tavsiye/müdahale alın.
*P320	Özel acil müdahale gerekli (etikete bakın)
*P321	Özel müdahale gerekli (etikete bakın)
*P322	Özel önlemler (etikete bakın)
*P330	Ağzınızı çalkalayın.
*P331	Kustur MAYIN.
*P332	Cilt tahrişi oluşması halinde:
*P333	Cilt tahrişi veya pişik oluşması halinde:
*P334	Soğuk suya batırın veya ıslak bandaja sarın.
*P335	Ciltte kalan parçalan temizleyin.
*P336	Donmuş kısımları ılık su ile eritin. Etkilenmiş alanı silmeyin.
*P337	Göz tahrişinin geçmemesi halinde:
*P338	Kontakt lens, varsa ve çıkarması kolaysa, çıkarın. Sürekli çalkalayın.
*P340	Maruz kalan kişiyi açık havaya çıkarın ve rahat nefes alabileceği pozisyonda olmasını sağlayın.
*P341	Nefes almakta güçlük çekiyorsa, maruz kalan kişiyi açık havaya çıkarın ve rahat nefes alabileceği pozisyonda olmasını sağlayın.
*P342	Solunum bulgularının görülmesi halinde:
*P350	Bol sabun ve su ile iyice yıkayın.
*P351	Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın.
*P352	Bol sabun ve su ile yıkayın.
*P353	Cildinizi su/duş ile durulayın.
*P360	Kirlenmiş giysi ve cildinizi, giysilerinizi çıkarmadan önce bol su ile hemen durulayın.
*P361	Kirlenmiş tüm giysilerinizi hemen kaldırın/çıkarın.
*P362	Kirlenmiş giysilerinizi çıkarın ve yeniden kullanmadan önce yıkayın.
*P363	Kirlenmiş giysilerinizi yeniden kullanmadan önce yıkayın.
*P370	Yangın çıkması durumunda:
*P371	Büyük yangın ve büyük miktarlar durumunda:
*P372	Yangın durumunda patlama riski.
*P373	Yangın patlayıcılara ulaştığında, yangına MÜDAHALE ETMEYİN.
*P374	Yangına makul bir mesafeden normal önlemler alarak müdahale edin.
*P375	Patlama riskine karşı yangına uzaktan müdahale edin.
*P376	Güvenli ise sızıntıyı durdurun.
*P377	Gaz sızıntısına bağlı yangın: Sızıntı güvenli olarak durdurulmadan söndürmeyin.
*P378	Söndürme için ... kullanın.
*P380	Alanı boşaltın.
*P381	Güvenli ise tüm tutuşturucu kaynaklarını ortadan kaldırın.
*P390	Maddi hasarı önlemek için sıvı döküntüleri temizleyin.
*P391	Döküntüleri toplayın.
*P301+P310	YUTULDUĞUNDA: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
*P301+P312	YUTULDUĞUNDA: kendinizi iyi hissetmiyorsanız ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
*P301+P330+P331	YUTULDUĞUNDA: ağzınızı durulayın. istifra etmeye ÇALIŞMAYIN.
*P302+P334	DERİ İLE TEMAS HALİNDE İSE: Soğuk suya daldırın/ıslak bezlerle sarın.
*P302+P350	DERİ İLE TEMAS HALİNDE İSE: Bol sabun ve su ile iyice yıkayın.
*P302+P352	DERİ İLE TEMAS HALİNDE İSE: Bol sabun ve su ile yıkayın.
*P303+P361+P353	DERİ (veya saç) İLE TEMAS HALİNDE İSE: Kirlenmiş tüm giysilerinizi hemen kaldırın/çıkartın. Cildinizi su/duş ile durulayın.
*P304+P340	SOLUNDUĞUNDA: Nefes alıp vermesi zorlaşmış ise, Kurbanı temiz havaya çıkartın ve kolay biçimde nefes alması için rahat bir pozisyonda tutun.
*P304+P341	SOLUNDUĞUNDA: Nefes alıp vermesi zorlaşmış ise, Kurbanı temiz havaya çıkartın ve kolay biçimde nefes alması için rahat bir pozisyonda tutun.
*P305+P351+P338	GÖZ İLE TEMASI HALİNDE: Su ile birkaç dakika dikkatlice durulayın. Takılı ve yapması kolaysa, kontak lensleri çıkartın. Durulamaya devam edin.
*P306+P360	GİYSİ İLE TEMASI HALİNDE: Kirlenmiş giysi ve cildinizi, giysilerinizi çıkarmadan önce bol su ile hemen durulayın.
*P307+P311	Maruz kalınma halinde: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
*P308+P313	Maruz kalınma veya etkileşme halinde İSE: Tıbbi yardım/bakım alın.
*P309+P311	Maruz kalınma veya kendini iyi hissetmeme halinde: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
*P332+P313	Ciltte tahriş söz konusu ise: Tıbbi yardım/müdahale alın.
*P333+P313	Ciltte tahriş veya kaşıntı söz konusu ise: Tıbbi yardım/müdahale alın.
*P335+P334	Parçacıkları cildinizden hafifçe temizleyin. Soğuk suya daldırın/ıslak bezlerle sarın.
*P337+P313	Göz tahrişi kalıcı ise: Tıbbi yardım/bakım alın.
*P342+P311	Solunum bulguları gösterirse: ZEHİR MERKEZİNİ veya doktoru/hekimi arayın.
*P370+P376	Yangın durumunda: Güvenli ise sızıntıyı durdurun.
*P370+P378	Yangın durumunda: Söndürme için ... kullanın, (uygun malzeme üretici tarafından belirtilir).
*P370+P380	Yangın durumunda: Alanı boşaltın.
*P370+P380+P375	Yangın durumunda: Alanı boşaltın. Patlama riskine karşı yangınla uzaktan savaşın.
*P371+P380+P375	Büyük yangın ve büyük miktarlar durumunda: Tahliye alanı. Patlama riskine karşı yangına uzaktan müdahale edin.

#### 400 Serisi: Depolama ile ilgili önlem ifadeleri ve kodları
*P401	... depolayın, (üretici tarafından belirtilir).
*P402	Kuru yerde depolayın.
*P403	İyi havalandırılan yerde depolayın.
*P404	Kapalı kapta saklayın.
*P405	Kilit altında saklayın.
*P406	Aşındırıcılara karşı dayanıklı/dayanıklı bir iç astara sahip ... kapta depolayın.
*P407	Yığınlar/paletler arasında hava boşluğu temin edin.
*P410	Güneş ışığından koruyun.
*P411	... °C/... °F aşmayacak sıcaklıklarda depolayın.
*P412	50&nbsp;°C/122&nbsp;°F aşan sıcaklıklara maruz bırakmayın.
*P413	... °C/... °F aşmayacak sıcaklıklarda ... kg/... lbs'den büyük kütle miktarları halinde depolayın.
*P420	Diğer malzemelerden uzakta depolayın.
*P422	İçindekileri ... altında depolayın.
*P402+P404	Kuru alanda depolayanız. Kapalı bir kapta depolayın.
*P403+P233	İyi havalandırılmış bir alanda depolayanız. Kabı sıkıca kapalı tutun.
*P403+P235	İyi havalandırılmış bir alanda depolayan. Soğuk tutun.
*P410+P403	Güneş ışığından koruyun. İyi havalandırılmış bir alanda depolayın.
*P410+P412	Güneş ışığından koruyun. 50&nbsp;°C/122&nbsp;°F aşan sıcaklıklara maruz bırakmayın.
*P411+P235	... °C/... °F aşmayacak sıcaklıklarda depolayın. Soğuk tutun.

#### 500 Serisi: Bertaraf amaçlı önlem ifadeleri ve kodları
*P501	İçeriği/kabı ... bertaraf edin.
*P502	Geri dönüşüm/ Geri kazanım için üreticinizden/tedarikçinizden bilgi talep edin.

## Kaynakça
* ("GHS Rev.2")
* (the "CLP Regulation")

## Dış bağlantılar
*https://web.archive.org/web/20130326021949/http://clp.immib.org.tr/web/
*https://web.archive.org/web/20130522204631/http://www.kimyasallar.cevreorman.gov.tr/sources/default.asp
*https://web.archive.org/web/20130306232138/http://reach.immib.org.tr/web/