Slovakya

**Slovakya** veya resmî adıyla **Slovakya Cumhuriyeti**, Orta Avrupa'da denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Kuzeyde Polonya, doğuda Ukrayna, güneyde Macaristan, batıda Avusturya ve kuzeybatıda Çek Cumhuriyeti ile çevrilidir. Çoğunlukla dağlık olan Slovakya toprakları yaklaşık 49.000 km² (19.000 mil²) alana yayılmış olup, 5,4 milyonu aşkın bir nüfusa ev sahipliği yapmaktadır. Başkenti ve en büyük şehri Bratislava, ikinci büyük şehri ise Košice'dir.

Slavlar, günümüz Slovakya topraklarına 5. ve 6. yüzyıllarda gelmişlerdir. 6. yüzyılın sonlarından itibaren, modern Slovakya'nın bazı bölümleri Avar Kağanlığı'na dahil edilmiştir. 7. yüzyılda Slavlar, Samo İmparatorluğu'nun kurulmasında önemli bir rol oynamışlardır. 9. yüzyılda Avar Kağanlığı dağıldığında, Slavlar Nitra Prensliği'ni kurmuşlar, daha sonra bu prenslik Moravya Prensliği'ne (daha sonra Büyük Moravya oldu) dahil edilmiştir. 10. yüzyılda Büyük Moravya'nın düşmesiyle, bölge 9. yüzyılın sonunda Macaristan Prensliği'ne entegre edildi ve daha sonra 1000 yılında Macaristan Krallığı oldu. 1241 ve 1242 yıllarında, Moğolların Avrupa'yı istilasından sonra, bölgenin büyük bir kısmı yıkıldı, ancak Macar kralı IV. Bela sayesinde büyük ölçüde geri kazanıldı. 16. ve 17. yüzyıllarda, günümüz Slovakya'sının güney kısımları Osmanlı İmparatorluğu'nun eyaletlerine dahil edildi. Osmanlı kontrolündeki bölgeler 18. yüzyılın başlarında Habsburglara devredildi. 1848'deki Macaristan bağımsızlık ilanının ardından aynı yıl Slovak Ulusal Konseyi'nin kurulmasıyla Slovak Ayaklanması gerçekleşti. Ayaklanma amacına ulaşamasa da, Slovak ulusal kimliğinin pekiştirilmesinde önemli bir rol oynadı. Macar bağımsızlık savaşları sonunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun kurulmasıyla sonuçlanan bir uzlaşmayla sonuçlandı.

I. Dünya Savaşı sırasında, Çekoslovak Ulusal Konseyi, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun çöküşü ortamında bağımsızlık için başarılı bir mücadele verdi ve 1918'de Çekoslovakya devleti ilan edildi. Sınırlar 1919'da Saint Germain Antlaşması ile belirlendi ve 1920'de Trianon Antlaşması ile Çekoslovakya, tamamen Macaristan Krallığı'nın bir parçası olan günümüz Slovakya topraklarını da bünyesine kattı. II. Dünya Savaşı'na giden süreçte, Slovak topraklarında yerel faşist partiler yavaş yavaş iktidara geldi ve ilk Slovak Cumhuriyeti, 1939'da Nazi Almanyası'nın kontrolü altında tek partili dinci faşist bir uydu devlet olarak kuruldu. 1940'ta, liderlerinin Üçlü Pakt'ı imzalamasıyla ülke Mihver Devletleri'ne katıldı. Çekoslovakya, 1945'te savaşın sonunda ülkenin kurtuluşundan sonra yeniden kuruldu. 1948'deki Sovyet destekli darbeden sonra Çekoslovakya, Doğu Bloku içinde, Demir Perde'nin ardındaki Sovyetler Birliği'nin uydu devleti ve Varşova Paktı üyesi bir komünist devlet haline geldi. Komünizmi liberalleştirme girişimleri, Ağustos 1968'de Varşova Paktı'nın Çekoslovakya'yı işgaliyle bastırılan Prag Baharı'nda doruğa ulaştı. 1989'da Kadife Devrimi, Çekoslovakya'daki komünist yönetimi barışçıl bir şekilde sona erdirdi. Slovakya, Çekoslovakya'nın barışçıl bir şekilde dağılmasının ardından, bazen Kadife Boşanma olarak da adlandırılan 1 Ocak 1993'te bağımsız bir demokratik devlet oldu. 

Slovakya, gelişmiş ve yüksek gelirli bir ekonomiye sahip gelişmiş bir ülkedir. Ülke, vatandaşlarına evrensel sağlık hizmeti, ücretsiz eğitim, Avrupa'daki en düşük emeklilik yaşlarından biri ve OECD'deki en uzun ücretli ebeveyn izinlerinden birini sağlayan kapsamlı bir sosyal güvenlik sistemi ile piyasa ekonomisini bir arada sürdürmektedir. Slovakya, Avrupa Birliği, Euro Bölgesi, Schengen Bölgesi, Birleşmiş Milletler, NATO, CERN, OECD, WTO, Avrupa Konseyi, Vişegrad Grubu ve AGİT üyesidir. Slovakya ayrıca sekiz UNESCO Dünya Mirası Alanına ev sahipliği yapmaktadır. Kişi başına düşen otomobil üretiminde dünyanın en büyük ülkesi olan Slovakya, 2023 yılında toplam 1,08 milyon otomobil üreterek toplam sanayi üretiminin %44'ünü temsil etmiştir.

## Tarihçe

Slavlar 5. yüzyılda günümüzdeki Slovakya topraklarına yerleşmişlerdir. 8. yüzyılda bölgede kurulan Nitra Prensliği komşusu olan Moravya'yla birlikte Büyük Moravya İmparatorluğu'nu oluşturdu. 1000 yılından sonra Slovakya'nın büyük bir bölümü Macaristan Krallığı'nın bir parçası haline geldi. Çek toprakları da Almanya tarafından işgal edildi.

1526 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın komutasındaki Osmanlı ordusu'nun Mohaç Muharebesi'ni kazanarak Budin (Budapeşte) kentini ele geçirmesi sonucu Macaristan'ın büyük bir bölümü Osmanlı Devleti'ne katıldı. Macarların geri kalan bölümü Habsburgların himayesi altında Slovakya topraklarında yaşadılar ve Bratislava bu bölgenin başkenti rolünü oynadı. 1663 yılında Fazıl Ahmet Paşa tarafından Osmanlı Devleti topraklarına katılan Slovakya 1685 yılında Avusturyalıların eline geçinceye kadar Uyvar Eyaleti şeklinde varlığını sürdürdü. 1683-1699 yılları arasındaki Osmanlı-Kutsal İttifak Savaşları'nı kaybeden Osmanlılar, Macaristan ve Slovakya'dan geri çekilmek zorunda kaldılar. Bu tarihten sonra Slovakya'nın önemi azaldı. Ama Slovakya 20. yüzyıla kadar Macaristan'ın bir parçası olarak Avusturya İmparatorluğu'nun içinde yaşadı.

Avusturya-Macaristan İmparatorluğu I. Dünya Savaşı sonunda yıkılınca 1918 yılında Slovakya, Bohemya, Moravya, Silezya ve Karpat Rutenya ile birleşerek Çekoslovakya adında bir ülke haline geldi. II. Dünya Savaşı'nın başlamasından sonra Slovakya Nazi Almanyası'yla anlaşarak Çekoslovakya'dan ayrıldı. Nihayet 9 Mayıs 1945 tarihinde Sovyet ve Amerikan birlikleri ülkeye girerek Alman işgaline son verdiler. Çekoslovakya tekrar birleşti. 1948 yılında yönetim komünistlerin eline geçti. Bu tarihten sonra, 41 yıl boyunca Çekoslovakya Doğu Bloku'nda yer aldı.

5 Ocak 1968 tarihinde iktidara gelen Alexander Dubček siyasi bir liberalleşme dönemi başlattı. Ancak Prag Baharı adı verilen bu dönem aynı yılın 20 Ağustos'unda Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı müttefiklerinin (Romanya hariç) ülkeyi işgal etmesi ile sona erdi. Kasım 1989'da Çekoslovakya Kadife Devrimi adı verilen kansız bir devrimle kapitalizme geçti. 1 Ocak 1993 tarihinde ülke barışçı bir biçimde Çekya ve Slovakya olmak üzere iki ülkeye ayrıldı. Her iki ülkede geniş çaplı ekonomik reformlar yapıldı. Slovakya 29 Mart 2004 tarihinde NATO'ya, 1 Mayıs 2004 tarihinde ise Avrupa Birliği'ne üye oldu.

## Coğrafya

Slovakya dağlık olmasıyla bilinen bir ülkedir, Karpatlar ülkenin neredeyse yarısını kaplar. Bu sıradağların arasında Tatra Dağları'nın yüksek zirveleri de mevcuttur. Kuzeyde, Polonya sınırı yakınlarında Yüksek Tatra Dağları çok sayıda göl ve vadiye, bunun yanı sıra 2.655 metre ile ülkenin en yüksek noktası olan Gerlachovský štít ile sembolik öneme sahip Kriváň Dağı'na ev sahipliği yapar.

Slovakya'nın en önemli nehirleri Tuna, Váh ve Hron nehirleridir. Tisa Nehri bazı bölgelerde Macaristan sınırını belirler.

Slovakya iklimi ılıman iklimle karasal iklimin arasında bulunur. Yazlar nispeten ılık, kışlar soğuk, bulutlu ve nemli geçer. Ülkede bölgeden bölgeye iklim farklılıkları vardır, bu farklılıklar Bratislava, Košice, Poprad ve Spiš yerleşimlerinde görülebilir.

## Ayrıca bakınız
* Slovakya'nın devlet sembolleri
* Uyvar Eyaleti (1662-1685, Devlet-i Âliyye)
* Çekoslovakya Cumhuriyeti (1918-1920)
* Çeko-Slovak Cumhuriyeti (1938-1939)
* Slovak Cumhuriyeti (1939-1945)
* Çek ve Slovak Federal Cumhuriyeti (1990-1992)
* Slovakya'da LGBT hakları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* The Slovak Republic Government Office