Tomoe Gozen

**Tomoe Gozen** (; 1157-1247), Heike Monogatari’de adı geçen bir ''onna-bugeisha''ydı (kadın samuray). Anlatılanlara göre Awazu Muharebesi sırasında samuray lordu Minamoto no Yoshinaka’nın hizmetinde bulunmuştur. Bu muharebe, Genpei Savaşı’nın bir parçası olup geç Heian dönemi’nde gerçekleşmiş ve Kamakura şogunluğunun kuruluşu ile sonuçlanan sürece katkıda bulunmuştur.

Bilgiye göre, Genpei Savaşı sırasında Minamoto no Yoshinaka'nın emri altında görev yaptı ve ilk şogunluğu kurulmasına yol açan çatışmanın bir parçasıydı. Ailesinin Yoshinaka ile güçlü bağları bulunmaktaydı. Hiçbir zaman tarihsel bir figür olduğu kanıtlanmasa da, hikâyesi birkaç nesil samurayı etkiledi. Tomoe genellikle kitaplarda, müzikte, şiirlerde, filmlerde, tarihi romanlarda ve genel olarak popüler kültürde ünlüdür.

## Kişiliği

### Görünüm
Tomoe Gozen, yalnızca *[[Heike Monogatari]]*’nin “Kakuichi-bon” versiyonunda, “Kiso’nun Sonu” bölümünde yer alır. Bu anlatıda, Kiso Dört Generali ile birlikte Minamoto no Yoshinaka’nın Taira klanı’na karşı yürüttüğü seferlere katılan ve Genpei Savaşı’nda (治承・寿永の乱) savaşan, büyük kuvveti ve güçlü yayıyla tanınan bir kadın savaşçı olarak tasvir edilir. Metinde, “Kiso-dono, Shinano’dan Tomoe ve Yamabuki adlı iki refakatçi kadınla birlikte gelmişti. Yamabuki hastalandığı için başkentte kaldı. Tomoe ise beyaz tenli ve uzun saçlıydı, ayrıca son derece güzel yüz hatlarına sahipti; aynı zamanda güçlü bir okçu ve bin asker değerinde bir savaşçıydı” şeklinde anlatılır. 

### Genpei Savaşı
Tomoe Gozen, Kiso Yoshinaka’nın liderliği altında, savaş sırasında rakip Taira klanı’na karşı 2.000 savaşçıya karşılık 300 samuraya komuta etti. 1182’de Taira klanı’nı yenilgiye uğratıp batı eyaletlerine çekilmeye zorladıktan sonra, Yoshinaka Kyoto’yu ele geçirdi ve Minamoto klanı’nın lideri olmayı amaçladı. Bunun üzerine kuzeni Minamoto no Yoritomo, Yoshinaka’yı ortadan kaldırmaya karar verdi ve bu amaçla kardeşleri Minamoto no Yoshitsune ile Minamoto no Noriyori’yi onu öldürmek üzere gönderdi. Yoshinaka, 21 Şubat 1184’te Awazu Muharebesi’nde Yoritomo’nun kuvvetleriyle karşı karşıya geldi. Bu savaşta Tomoe Gozen, Honda no Morishige’nin başını kesmesiyle tanınır hale gelmiştir. Kestiği başı efendisi Yoshinaka’ya sunduğu rivayet edilir.

Tomoe, Uji Nehri Muharebesi’nde (1184) yenilerek geri çekilen Yoshinaka’ya eşlik eder ve sonunda Yoshinaka, Imai Kanehira, Tezuka Mitsumori ve Tezuka Bettō ile birlikte yalnızca beş kişi kalsalar da dayanarak savaşmaya devam ederler. Yoshinaka, adamlarının sayısının da azalmasıyla, Tomoe’ye “Sen bir kadınsın, kaç ve kurtul; ben burada ölmeye kararlıyım, son anımda yanımda bir kadının bulunması uygun olmaz” diyerek onu uzaklaştırmak ister. Tomoe başlangıçta gitmeyi reddeder; ancak ısrar üzerine “Son bir savaş edeyim (son hizmetimi sunayım)” diyerek kalır. Büyük gücüyle tanınan düşman komutanı Honda no Morishige ortaya çıktığında, onunla çarpışır, atından düşürür ve başını keser. Ardından zırhını çıkararak doğu bölgelerine doğru çekilir ve hikâyeden kaybolur. *Heike'nin Hikayesi*, Morishige'nin adamlarının onu kovalayıp kovalamadığındansa bahsetmez.

En eski biçimi yansıttığı kabul edilen “Enkyō-bon” versiyonunda ise Tomoe’nin çocukluğundan itibaren Yoshinaka ile birlikte büyüdüğü, yakın dövüş eğitimlerinde onunla çalıştığı ve bu sayede Yoshinaka tarafından fark edilerek savaşlara katıldığı anlatılır. Yoshinaka’nın Kyoto’dan çekilirken yanında yalnızca yedi savaşçı kaldığı sırada, Tomoe’nin her iki yandan saldıran iki savaşçıyı yakalayıp sıkıştırarak öldürdüğü aktarılır. Daha sonra bir süre ortadan kaybolsa da tekrar Yoshinaka’nın yanına dönerek övgü alır ve ardından yeniden ortadan kaybolur; akıbeti bilinmez. “Chōmon-bon” versiyonuna göre ise, Ōsaka Geçidi’nde Yoshinaka’dan ayrılır, Echigo vilayetinin Tomosugi bölgesine giderek Budist bir rahibe olarak inzivaya çekilir. Bu şekilde yaklaşık 1247 yılına kadar yaşadığı rivayet edilir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Famous Women of Japanese History. The Samurai Archives Japanese History Page.
* Shea, L. "Tomoe Gozen - Female Samurai". Bella Online, 2009.