Bilge Yıldız

**Bilge Yıldız**, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nde nükleer bilim, malzeme bilimi ve mühendisliği profesörüdür. Dirençli ortamlarda enerji dönüşümü için yeni materyaller geliştirmektedir. Bunlar, nükleer enerjinin geri dönüşümü için katı oksit yakıt hücrelerini ve korozyona dayanıklı malzemeleri içermektedir.

## İlk yılları
İzmir'in Tire ilçesinde öğretmen anne ve babanın çocuğu olarak dünyaya gelmiştir. İlkokuldayken fen ve mühendislikle ilgilenmeye başlamış ve İzmir Fen Lisesi'ne yerleşmiştir. Öğrenimi sırasında, İzmir Körfezi'nde deniz sularını temizleme projesinde yerel bir üniversiteyle çalışmıştır. Yıldız, Wisconsin'de bir tarım okulunda değişim öğrenciliği yaptı ve Fermilab'ı ziyaret etme fırsatı buldu. Sonunda Yıldız, özellikle nükleer mühendislik teknolojisiyle ilgilenmeye başladığı Hacettepe Üniversitesi'nde nükleer enerji mühendisliği okumuştur. O zamanlar Türkiye'de bu mesleği icra edebilmesi ve kariyer yapabilmesi için net bir fırsat olmadığından dolayı, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'ne (MIT) geçmeye karar vermiştir. Doktora derecesini 2003 yılında MIT Üniversitesinden almıştır ve ilgili üniversitede doktora sonrası araştırma görevlisi olarak hizmet vermiştir.

## Araştırmaları ve kariyeri
Argonne Ulusal Laboratuvarı'nda araştırmacı olarak çalışırken elektrokimya ve yüzey bilimi ile ilgilenmeye başlamıştır. 2007 yılında Norman C. Rasmussen Yardımcı Doçenti olarak MIT'e dönmüştür. Yıldız, MIT Üniversitesinde Elektrokimyasal Arayüzler Laboratuvarı'na önderlik etmiştir. Yakıt hücreleri ve elektrolizörlerdeki elektrotlara ne olduğunu araştırmaktadır. Yıldız, yakıt hücrelerinde veya su bölmek için tasarlanmış hücrelerde reaksiyon ve taşıma kinetiğini inceleyerek bu malzemelerin korozyonunu bastırmayı hedefledi. Elektrotların yüzeyindeki atomları incelemek için *yerinde* taramalı tünelleme mikroskopi yöntemleri geliştirmiştir ve bunlar genellikle yığın halindekilerden farklı davranmaktadır. Taramalı tünelleme mikroskopları (STM'ler), atom tomografisinin yanı sıra elektronik yapıyı da haritalayarak yüzey morfolojisi ve kimyasal reaktivite hakkında da bilgi sağlayabilir.

Yıldız ve grubu elektrokimyanın yanı sıra nükleer reaktörlerdeki arızaları tahmin etmeye çalışmak için yapay zekâ ve olasılıksal yöntemler geliştirmektedir. Nükleer reaksiyonlarda, güvenlik açısından kritik olan metal yapılar hidrojen penetrasyonu nedeniyle bozulabilir. Hidrojen sızması metalleri mekanik olarak zayıflatabilir. Yıldız, hidrojenin metallerin yüzeyinde oluşan oksitlerle etkileşimini incelemiştir. Kafes boşluklarının hidrojeni hapsetmek için hareket edebileceğini belirlemiştir. Hidrojenin oksit filmlere girme mekanizmasını belirleyerek, bunu önleyebilecek yeni alaşım bileşimleri tasarlamıştır. Enerji santrallerinde kullanılan malzemelerin bir başka zorluğu ise stres korozyonuna maruz kalabilmeleridir. Bu malzemelerin çoğu polikristaldir ve bitişik minik kristaller arasındaki tane sınırları, bir malzemenin strese tepkisini etkileyebilmektedir. Yıldız, parçacık sınırlarının ve dislokasyonların malzemelerin mekanik ve kimyasal özelliklerini nasıl etkilediğini araştırmıştır. Bir atomik kafesteki dislokasyonların oksijen iyonlarının taşınmasını hızlandırabileceğini, yakıt hücrelerinde ve oksijen ayırma membranlarında difüzyon hızını artırabileceğini göstermiştir.

Son çalışması, perovskite oksitlerdeki oksijen azaltma kinetiğinden sorumlu mekanizmaların yanı sıra yüksek güç yoğunluklu katı pillerdeki arayüz kimyalarını da araştırmıştır. Yıldız, stronsiyum kobaltitin küçük bir voltaj kullanarak metalik ve yarı iletken durum arasında geçiş yapabildiğini, yani kalıcı bellekte kullanılabileceğini belirlemiştir. Elastik gerinim, oksijen basıncı ve dislokasyonların hibrit malzemelerin bozunması ve reaktivitesi üzerindeki etkilerini belirlemiştir. Grubu, Mars kaynaklarından oksijen çıkarmaya çalışacak olan Mars 2020 Mars OXygen In situ kaynak kullanım Deneyi (MOXIE) aracına katkıda bulunmaktadır.

### Ödüller ve dereceler
Aldığı ödüller ve dereceleri arasında;

* 2006 Argonne Ulusal Laboratuvarı Hız Belirleyici Ödülü
* 2011 MISTI Küresel Tohum Fonu
* 2012 Ulusal Bilim Vakfı KARİYER Ödülü
* 2012 Uluslararası Malzeme Araştırma Dernekleri Birliği Somiya Ödülü
* 2012 Charles W. Tobias Genç Araştırmacı Ödülü
* 2018 Amerikan Seramik Derneği Ross Coffin Purdy Ödülü
* 2021 Amerikan Fizik Derneği Üyesi "elektro-kemo-mekanik olarak birleştirilmiş oksit arayüzleri ve cihazlarında iyonik kusurları ve yük taşınımını anlama ve manipüle etme konusundaki yenilikçi katkılarından dolayı"
* 2022 Rahmi Koç Bilim Madalyası

### Seçilmiş Yayınlar
Yayınları arasında;

* 
* 
* 

## Kaynakça