Amaliya Penahova

**Amaliya Aliş kızı Penahova** (; 15 Haziran 1945, Gence, Azerbaycan SSC - 8 Kasım 2018), Azeri tiyatro ve film sanatçısı, yönetmen. Azerbaycan Cumhuriyyeti Devlet sanatçısı, Azerbaycan SSC Devlet sanatçısı, müzik profesörü, 2000-2005 yıllarında Azerbaycan Millî Meclisinin milletvekili, Bakü Belediye tiyatrosunun yaratıcısı, Avrupa kültür elçisidir.

## Hayatı
Amaliya Penahova, 1945 yılında Gence şehrinde doğmuştur. 1966 yılında M. A. Aliyev adına Azerbaycan Devlet Tiyatro Enstitüsü'nün Drama ve Sinema Oyunculuğu bölümünden mezun olmuştur. 1964 yılından hayatının sonuna kadar tiyatro ve sinema alanında beş yüzden fazla karakteri canlandırmıştır. Bunlardan Tomris, Natavan, Medea, Burla Hatun, Mehsati, Larisa, Ofelya ve Linza gibi rolleri özellikle öne çıkmaktadır.

1968 ve 1972 yıllarında Azerbaycan Lenin Komsomolu ve Azerbaycan SSC Devlet Ödülü'ne layık görülmüştür. Tiyatro ve sinema sanatına katkılarından dolayı 1974 yılında Azerbaycan SSC Emekdar Sanatçısı, 1985 yılında ise Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı unvanlarını almıştır. 1982 yılında yılın oyuncusu seçilmiş, 1998 yılında ise Türk Dünyası'nın ilk sinema festivalinde altı popüler Türk oyuncusundan biri olarak adlandırılmıştır.

Oyunculuğun yanı sıra başarılı bir yönetmen olarak da kendini kanıtlamıştır. 43 yıllık sanat yaşamında 12 televizyon ve tiyatro yapımına yönetmenlik yapmıştır. Bunlardan çoğu kayda alınmış ve şu anda televizyonun Altın Arşivi'nde saklanmaktadır. Bu yapımlardan İ. Efendiyev'in *Benim Günahım*, M. Murad'ın *Teken*, M. Gurbanov'un *Sensiz*, O. Altunbay'ın *Tomris* ve A. Memmedov'un *Deli Domrul* eserleri özellikle öne çıkmaktadır.

1992 yılında Bakü Belediye Tiyatrosu'nu kurmuş ve burada genç yetenekleri sanata kazandırmak için uygun bir ortam yaratmıştır. Aynı zamanda Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi'nde ders vermeye davet edilmiş ve burada profesörlük unvanı almıştır. Eğittiği öğrencilerin çoğu Bakü Belediye Tiyatrosu'nda onunla birlikte çalışmıştır.

Amaliya Penahova, Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı bursuna layık görülmüştür. 2000–2005 yıllarında Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi milletvekili, Sosyal-Siyaset Daimi Komisyonu üyesi, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Parlamentolararası Kültür, Bilgi, Turizm ve Spor Daimi Komisyonu başkanı, İtalya-Azerbaycan Parlamentolararası Çalışma Grubu başkanı olmuştur.

2013 yılında *Karakterin Oluşum Sürecinde Oyunculuk Yaratıcılığında İkincil Planın Yansıtma Araçları* konulu doktora tezini savunarak sanat bilimleri doktoru akademik unvanını almıştır. 17 Haziran 2015'te Azerbaycan kültürüne büyük katkılarından dolayı *Azerbaycan Cumhurbaşkanı’nın Onur Diploması* ile ödüllendirilmiştir.

### Ailesi
Amaliya Pənahova, oyuncu Yusuf Muhtarov'un eşi olmuştur. Oğlu İlgar Muhtarov, Azerbaycan Cumhuriyeti'nin olağanüstü ve tam yetkili büyükelçisidir. 14 Nisan 2009'dan 27 Ocak 2016'ya kadar Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Meksika Birleşik Devletleri'nde ve aynı zamanda Kosta Rika, Guatemala, Kolombiya, Panama, Peru ve Honduras'ta olağanüstü ve tam yetkili büyükelçisi olarak görev yapmıştır..

### Vefatı
Bir süredir kanser hastalığı ile mücadele eden Amaliya Penahova, 8 Kasım 2018 tarihinde Bakü'de vefat etmiştir.

## Ödülleri ve unvanları

* Azerbaycan SSC Lenin Komsomolu Ödülü — 1968
* Azerbaycan SSC Devlet Ödülü — 1972
* "Azerbaycan SSC Emekdar Sanatçısı" unvanı — 1 Haziran 1974
* "Azerbaycan SSC Halk Sanatçısı" unvanı — 28 Aralık 1985
* "Şöhret" Nişanı — 8 Temmuz 1995
* Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Ödülü — 26 Temmuz 2002
* Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Bireysel Emekli Maaşı — 5 Temmuz 2003
* "Şeref" Nişanı — 25 Haziran 2013
* "Sanat Bilimleri Doktoru" akademik derecesi — 2013
* Azerbaycan Cumhurbaşkanlığı Onur Diploması — 17 Haziran 2015
* Avrupa'nın Emekli Bilim ve Kültür İşçisi

## Filmografi

* Ahmet Nerede?
* Çekim Kuvveti
* Soruşturma Devam Ediyor
* Sen Neden Susuyorsun?
* Kanun Uğruna
* Bizim Cebiş Öğretmen
* O Kızı Bulun
* En Önemli Röportaj
* Gün Geçti
* Hayat Bizi Sınar
* Hatıralar Sahili
* Var Olun, Kızlar...
* Bizim Sokağın Çocukları
* Cırtdan'ın Yeni Macerası
* Yön Rüzgarı
* Şehzade - Kara Altın
* Dede Korkut
* Elma Elmaya Benzer
* Mezozoy Hikâyesi
* Yürek... Yürek...
* Garip Cinler Diyarında
* Arkadan Vurulan Darbe
* Bir Ailelik Bağ Evi
* Hile
* Babek
* Garip Adam
* Ben Şarkı Bestelerim
* Beni Bekle
* Altın Uçurum
* Ömrün Yolları
* Selam, Zeynep!
* Müzik Öğretmeni
* Topal Teymur
* Kapalı Yörünge
* Benim Günahım
* Tekan
* Birceciyim
* Fıkra
* Sensiz
* Benim Beyaz Şehrim
* Bin Birinci Söz
* Sen Her Zaman Bizimlesin
* Tikdimki izim kalsın III
* Bizim Garip Kaderimiz
* Nefes
* Enver Hasanov: Yedi Oğuldan Biri
* Acılar Bitmez
* Cevad Han

## Kaynakça