Litvanya-Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti

**Litvanya-Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti** (; ; ; ) veya **Lit-Bel** (*Lit-Bel*), 1919'da yaklaşık beş ay boyunca günümüz Belarus ve Doğu Litvanya topraklarında var olan Sovyet sosyalist cumhuriyetti. Eski Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin birleşmesiyle kuruldu. Sovyet-Polonya Savaşı sırasında Polonya ordusunun Doğu Litvanya topraklarını ele geçirmesiyle birlikte cumhuriyet dağıldı.

## Arka plan
Kasım 1918'de I. Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti, geri çekilen Alman Ordusu'nun ardından batıya doğru bir saldırı başlattı. Küresel proleter devrimi yaymaya çalıştı ve Doğu Avrupa'da Sovyet cumhuriyetleri kurmaya çalıştı. Aralık 1918'in sonunda Bolşevik güçleri Litvanya'ya ulaştı. Bolşevikler, Baltık devletlerinin Batı Avrupa'nın bir engel olacak bir köprü görevi göreceğini öngördüler ve Alman Devrimi ve Macar Devrimi'ne katıldılar.

Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 16 Aralık 1918'de ilan edildi ve ardından 1 Ocak 1919'da Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. İki cumhuriyet de zayıftı, yeni kurulan Litvanya Komünist Partisi ve Beyaz Rusya Komünist Partisi desteklendi ancak halk tarafından gerekli desteği sağlayamadı. Sovyet-Polonya Savaşı ve Litvanya-Sovyet Savaşları'nda askerî zorluklarla karşı karşıya kalan Sovyetler, çabalarını pekiştirmeye karar verdiler ve iki cumhuriyet 17 Şubat 1919'da *Lit-Bel* olarak birleştirildi. Komünist partiler de Litvanya ve Beyaz Rusya Komünist Partisi (Bolşevikler) adıyla birleştirildi.

## Kısa ömürlü devlet

Litvanya ve Beyaz Rusya Sovyet cumhuriyetlerinin birleşmesi hem Litvanya'da ve hem de Belarus'ta hoş karşılanmadı. Özellikle Beyaz Rus milliyetçiler birleşmeyi ülkenin Litvanya tarafından ilhak edildiği şeklinde algıladı. Zmicier Zhylunovich gibi bazı Beyaz Rus milliyetçileri görevlerinden istifa ettiler. Ancak Moskova birleşmede ısrarcı oldu ve birleşme Lit-Bel hükûmetinin üyeleri Adolf Joffe tarafından denetlendi. Yeni hükûmete Lit-Bel Halk Komiserleri Konseyi Başkanı (başbakan) Vincas Mickevičius-Kapsukas başkanlık etti ve hükûmet hiçbir Beyaz Rus içermedi. Hükûmet Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nden alınan kredilerle finanse edildi. Bazı tarihçiler bu devleti "yapay yaratım" veya "kurgu" olarak tanımlar.

Lit-Bel'in başkenti başlangıçta Vilnius olarak belirlendi. Ancak Nisan ayında Vilnius'un, Polonya ordusu tarafından düzenlenen Vilna saldırısı sonrası ele geçirilmesinin ardından Minsk'e taşındı. Sovyet Halk Komiserleri Konseyi Başkanı Vladimir Lenin, Polonya komünist Julian Marchlewski aracılığıyla Polonya ile barış görüşmelerine başladı ve 17 Temmuz 1919'da Lit-Bel'i resmen tasfiye etmeyi düşünüyordu. Temmuz 1919'un sonlarına doğru, Lit-Bel topraklarının neredeyse tamamı yabancı ordular tarafından işgal edildi. Minsk de 8 Ağustos 1919'da Minsk Harêkatı sırasında Polonya ordusu tarafından ele geçirildi, böylece artık var olmayan Lit-Bel hükûmeti Ağustos 1919'da Smolensk'e tahliye edildi.

## Sonrasında
Eylül 1919'da Sovyetler bağımsız Litvanya'yı tanıdı ve bir barış anlaşması müzakere etmeyi teklif etti. Sovyet-Litvanya Barış Antlaşması 12 Temmuz 1920'de sonuçlandı. Polonya-Sovyet Savaşı'nda Sovyetler üstünlük kazanmaya başladığında Minsk'i tekrar ele geçirdi ve 31 Temmuz 1920'de Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin yeniden kurulmasını sağladı. Diplomatik tanınma ve barış anlaşmasına rağmen, Sovyetler Litvanya hükûmetini devirmek ve Sovyet cumhuriyetini yeniden kurmak için çeşitli müdahalelerde bulundular. Ancak Sovyet güçleri Varşova Savaşı'nı kaybetti ve Polonyalılar tarafından geri cephelere itildiler. Polonya-Rusya sınırı, Beyaz Rusya topraklarının yaklaşık yarısını Beyaz Rusya SSC'ye bırakan 18 Mart 1921 tarihinde imzalanan Riga Barış Antlaşması tarafından belirlendi.

## Hükûmet
### Merkezi İcra Komitesi
* Kazimierz Cichowski - Başkan (27 Şubat 1919 - 31 Temmuz, 1920)

### Halk Komiserleri Konseyi üyeleri
17 Şubat 1919 tarihi itibarıyla Halk Komiserleri Konseyi (Bakanlar Kurulu) üyeleri şöyleydi;

* Dışişleri Başkanı ve Komiseri: Vincas Mickevičius-Kapsukas 
* İçişleri Komiseri: Zigmas Aleksa-Angarietis 
* Gıda Komiseri: Moses Kalmanovich 
* Çalışma Komiseri: Semyon Dimanstein 
* Maliye Komiseri: Yitzhak Weinstein 
* Yol Komiseri: Aleksandras Jakševičius 
* Tarım Komiseri: Vaclovas Bielskis ve Kazimierz Cichowski
* Eğitim Komiseri: Julian Leszczyński 
* İletişim Komiseri: Carl Rozental (К. Ф. Розенталь) 
* Adalet Komiseri: Mieczysław Kozłowski (Мечислав Козловский) 
* Savaş Komiseri: Józef Unszlicht 
* Sağlık Komiseri: Petras Avižonis 
* Halk Ekonomisi Komiseri: Vladimir Ginzburg 
* Sosyal İşler Komiseri: Josif Oldak

### Savunma Konseyi
* Vincas Mickevičius-Kapsukas 
* Moses Kalmanovich 
* Józef Unszlicht 
* Yevgenia Bosch 
* Kazimierz Cichowski

## Ayrıca bakınız

* Beyaz Rusya tarihi 
* Litvanya tarihi 
* Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
* Sovyetler Birliği'nin cumhuriyetleri listesi

## Kaynakça