Avustralya İngilizcesi

**Avustralya İngilizcesi,** İngilizcenin Avustralya'da konuşulan türü.

## Geçmişi

Büyük Britanya'dan ve İrlanda'dan Avustralya'ya yaşamak için ilk gelişleri 1788'de olmuştur. İngilizceyi pek çok değişik türleriyle buraya getirdiler. İngilizcenin bu değişik türleri karışmaya ve değişmeye başladı. Yeni gelenler kısa sürede kendine özgü vurgu ve sözcüklerle konuşmaya başladı.

19. ve 20. yüzyıllarda daha çok kişi Avustralya'ya gelmeye başladı. Pek çok kişi buraya altın aramaya gelmişti. Kimileri Büyük Britanya ve İrlanda'dan gelmişti. Öteki gelenler ise İngilizce konuşmayan ülkelerdendi. Avustralya İngilizcesi büyümeyi ve gelişmeyi sürdürdü.

Avustralya İngilizcesi, Amerikan İngilizcesinden de etkilendi. II. Dünya Savaşı sırasında birçok Amerikalı askeri Avustralya'ya yerleşti. 1950'lerden beri Amerikalı televizyon gösterileri ve müzikleri Avustralya'da popüler oldu.

## Vurgu

Avustralya ve Yeni Zelanda vurguları benzerdir.

Avustralya İngilizcesinde /r/ sesi yalnızca sesli harften önce oluşabilir. Diğer aksanlarda değişik sesleri veren birçok sözcük Avustralya İngilzcesinde aynı sesi verir.

Örnekler:
**caught* ve *court*
**raw* ve *roar*
**aunt* ve *aren't*
**formally* ve *formerly*

Birtakım Avustralya İngilizcesindeki ünlü sesler başka İngilizce türlerinden değişik ses verir. Örneğin: *day* sözcüğünde ağız çok açılır. Bu Avustralya İngilizcesinde İngiliz ve Amerikalı *die* deyişine çok yakındır. Ancak haftanın günlerini söylerken *day* sözcüğü *dee* biçiminde okunur.

**Sunday*, *Sun-dee* olur 
**Monday* - *Mun-dee*
**Tuesday* - *Choose-dee*
**Wednesday* - *Wens-dee*
**Thurday* - *Thurs-dee*
**Friday* - *Fri-dee*
**Saturday* - *Satte-dee/Sadde-dee* ya da kısa olarak *Sat-dee/Sad-dee*

Avustralya İngilizcesi'nde kimi ünlüler diğer İngilizce türlerinde yoktur. Örneğin *bad* ve *lad* sözcüklerinin arasında uyak yoktu. Çünkü: *bad* sözcüğünde uzun, *lad* sözcüğünde kısa ünlüler var. Ayrıca *cot* sözcüğü *caught* sözcüğü gibi gelmiyor.

Amerikan İngilizcesi gibi /t/ sesi /d/ sesi olabilir. Bu genellikle ünlüler arasında olur. Örneğin:

* *waiter* sözcüğü *wader* sözcüğüne benziyor
* *betting* sözcüğü *bedding* sözcüğüne benziyor
* *got it* sözcüğü *god it* sözcüğüne benziyor
* *thirteen* sözcüğü *thirdeen* sözcüğüne benziyor

Avustralya vurgusunda /t/ sesi /ch/ gibi ve /d/ sesi /j/ sesi gibi çıkabiliyor. Aynı sesin çıkarıldığı kimi örnekler:

* *Tuesday* ve *choose day*
* *lightyear* ve *lie cheer*
* *due* ve *Jew*
* *dune* ve *June*

Avustralyalılar  /wh/ ile /w/ seslerini aynı söylüyorlar. Birtakım örnekler:

* *which* ve *witch*
* *whether* ve *weather*
* *whales* ve *Wales*

## Sözcükler

Avustralyalılar diğer İngilizce konuşanların kullanmadığı pek çok değişik sözcük kullanır. Ünlü Avustralya selamlama sözcüğü "G'day "dir.

Birçok sözcük Avustralya'ya Büyük Britanya ve İrlanda'dan gelmiştir. Örneğin: arkadaş anlamına gelen *mate* şimdiye kadar Büyük Britanya'da kullanılmaktadır. Kimi sözcüklerin ise anlamı değişmiştir.

Birkaç sözcük Avustralya Aborjin dillerinden gelmiştir. Bunlar daha çok hayvan bitki ve yer adlarıdır. *Dingo* ve *kangaroo* kimi örneklerdendir.

Kimi sözcüklerin ise nereden gelindiği bilinmez. Örneğin: *dinkum* gerçek anlamına gelmektedir. Ancak kimse anlamını bilmemektedir. Kimileri Çinceden kimileri ise İngiltere'den geldiğini söyler.

## Yazım

Avustralya yazımı genellikle İngiliz yazımına benzer. *Organise*, *realise* sözcükleri gibi sözcüklerin sonunda *-ise* ve *-ize* de kullanılabilir ancak *-ise* yeğlenir. *Clour*, *favourite* sözcükleri gibi sözcüklerde *-our* kullanılır ama *Labor Party* ve *Victor Harbor* gibi kimi özel adlarda -or kullanılır. Öteki yandan *program* ve *jail* sözcükleri yerine *programme* ve *gaol* kullanılır.

## Avustralya İngilizcesinin türleri

Avustralya aksanı ülke genelinde pek değişmiyor.

Ancak *castle*, *dance*, *chance*, *advance* gibi sözcüklerde 'a' sesinde birtakım ayrımlar var. Bu sözcüklerde kimileri *calm* sözcüğündeki sesliyi çıkarıyor kimileri de mad sözcüğündeki sesliyi çıkartıyor. Bir başka bölgesel ayrım da 'l' ile devam eden 'e' seslerindedir. *Melbourne*, *helped*, *cellist* gibi sözcükleri Victorialılarca sözcüklerdeki 'e' sesleri alchemy sözcüğündeki 'a' sesi gibi söylenir.

Ancak Avustralya'nın değişik yerlerinde sözcüklerde ayrımlar vardır. Örneğin: *football* Yeni Güney Galler ve Queensland'da ragbi anlamına gelir. Yeni Güney Galler'de yüzme giysisine *cossie* ya da *swimmers*, Queensland'da *togs* denir ancak diğer bölgelerde *bathers* denir.

## Dış bağlantılar

*Avustralya Ulusal Sözlük Merkezi
*Avustralya Sözcük Haritası
*Avustralya Sesbilgisi ve Sesbilimine Giriş
*Macquarie Sözlüğü
*World English Organizasyonu 
*Yeni başlayanlar için Avustralya İngilizcesi