Haplogrup N (Y-DNA)

**N (M231) haplogrubu**, insanlarda görülen bir Y kromozomu haplogrubu.

En yaygın olarak Kuzey Avrasya kökenli erkeklerde görülür. Bununla birlikte Balkanlar, Orta Asya, Doğu Asya ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerine özgü topluluklarda daha düşük oranlarda da tespit edilmiştir.

Buna karşılık, bazal paragruplarından N* yalnızca Çin ve Kamboçya'ya özgü yerli topluluklarda bulunmuştur. N-M231'in alt dalları, Güneydoğu Asya, Pasifik Adaları, Güneybatı Asya ve Balkanlar'da düşük oranlarda tespit edilmiştir. Bu bulgular, N haplogrubunun Doğu Asya veya Güneydoğu Asya kökenli olduğuna işaret etmektedir.

## Kökenleri
NO-M214 haplogrubu ile onun kardeş dalı olan O-M175 haplogrubunun paylaştığı en son ortak atanın, yaklaşık 36.800-44.700 yıl önce yaşamış olduğu tahmin edilmektedir.

N-M231 haplogrubunun ise yaklaşık 19.400 (±4.800) yıl önce Doğu Asya'da ortaya çıktığı ve Son Buzul Maksimumu'nun ardından Kuzey Avrasya'ya yayıldığı genel olarak kabul edilmektedir. Bu haplogrubu taşıyan erkeklerin, Holosen döneminde iklimin ısınmasıyla birlikte kuzeye doğru hareket ettikleri; saat yönünün tersine izlenen bir göç rotasıyla ilerleyerek Fennoskandiya ve Baltık gibi uzak bölgelere kadar yoğunlaştıkları düşünülmektedir. N-M231 haplogrubunun Amerika yerlileri arasında neredeyse hiç görülmemesi, bu yayılımın Beringiya'nın sular altında kalmasından sonra, yani yaklaşık 11.000 yıl önce gerçekleştiğini göstermektedir.

## Dağılım
N haplogrubu, Kuzey Avrasya genelinde geniş bir coğrafi dağılıma sahiptir; ayrıca Orta Asya ve Balkanlar dâhil olmak üzere bazı diğer bölgelerde de zaman zaman görülmektedir.

En yüksek oranlarla, Rusya’nın yerli halkları arasında görülmektedir. Bunlar arasında Ural dilli halklar (Mari, Udmurt, Komi, Hantı, Mansiler, Nenetsler, Nganasanlar), Türk dilli halklar (Yakutlar, Dolganlar, Hakaslar, Tuvalar, Tatarlar, Çuvaşlar vb.), Buryatlar, Tunguz dilli halklar (Evenkiler, Evenler, Negidaller, Nanaylar vb.), Yukagirler, Çukotko halkları (Çukçiler, Koryaklar) ve Sibirya Eskimoları yer almaktadır. Buna karşılık, bazı alt dallar Finlandiya, Estonya, Letonya ve Litvanya'da çok yaygındır; diğer bazı alt dallar ise Çin'de (Yi, Naxi, Lhoba, Han Çinlileri vb.) düşük oranlarda tespit edilmiştir.

### Türkî toplumlarda
N haplogrubuna Türkî topluluklarda sıkça rastlanılmaktadır. Yakutlar ve Tuvalar gibi Kuzey Sibiryalı halklarda %75 gibi yüksek oranlarda bulunan N haplogrubu, Türkmenler'de %10, Kırgızlar'da %3, Azeriler'de %5 gibi oranlarda bulunmaktadır. Türkiye Türkleri'nde ise bu oran %10'dan fazladır. Anadolu'da son dönemlerde yapılan araştırmalara göre ise bir Afşar köyünde %30 gibi yüksek sayılabilecek oranda N1b haplogrubuna rastlanmıştır.

## Filogeni

### Filogenetik ağaç
Aşağıdaki ağaçta, üç farklı kaynağın adlandırma sistemleri eğik çizgilerle ayrılarak gösterilmiştir: ISOGG Ağacı, 10 Aralık 2017 (sürüm 12.317).

* **NO-M214**
**N-M231/Page91, M232/M2188　　　　　
***N1-Z4762/CTS11499/L735/M2291
****N1a-L729
*****N-Z1956
******N-Y149447 *Çin ([[Şensi]]**)*
******N1a1-M46/Page70/Tat
*******N1a1a-M178
********N1a1a1-F1419
*********N1a1a1a-L708　
**********N1a1a1a1-P298/M2126 *Çin ([[Urumçi]], [[Kaşgar (il)|Kaşgar]], [[Turpan|Turfan]], [[Aksu (il)|Aksu]], [[Xianyang|Şianyang]], [[Jincheng]], [[Kaifeng]], [[Qiqihar]])*
***********N1a1a1a1a-L392 
************N1a1a1a1a1-CTS10760 
*************N1a1a1a1a1a-CTS2929/VL29 **''Yüksek sıklıkla** Litvanyalılar, Letonyalılar, Estonyalılar, kuzeybatı Rusları, İsveç Samileri, Kareller, Nenetsler, Finler ve Mariler arasında; **orta sıklıkla** diğer Ruslar, Belaruslular, Ukraynalılar ve Polonyalılar arasında; **düşük sıklıkla** Komiler, Mordvalılar, Tatarlar, Çuvaşlar, Dolganlar, Vepsalar, Selkuplar, Karanogaylar ve Başkurtlar arasında bulunur.*
**************N1a1a1a1a1a1-Z4908
***************N-Y46443
****************N-Y46443* *Rusya (Moskova Oblastı)*
****************N-BY33095 *Rusya (Samara Oblastı)*
***************N1a1a1a1a1a1a-L550/S431
****************N-L550* *İsveç (Kronoberg)*
****************N-Y9454 *İsveç (Västra Götaland, Örebro), Finlandiya, Rusya*
****************N-Y20911 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)*
****************N-Y7795
*****************N-Y7795* *İsveç (Norrbotten , Södermanland)*
*****************N-Y29766 *Norveç (Hedmark)*
*****************N-Y20918 *İsveç (Östergötland , Västerbotten ), Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
*****************N-Y28771
******************N-Y61225 *İsveç (Södermanland , Uppsala )*
******************N-Y30126
*******************N-Y30126* *İsveç (Östergötland )*
*******************N-Y29764
********************N-Y29764* *İsveç (Stockholm )*
********************N-Y30123 *İsveç (Västerbotten ), Finlandiya *
****************N-S9378
*****************N-S9378* *İsveç (Västra Götaland )*
*****************N-S18447 *İsveç (Södermanland , Uppsala)*
*****************N-Y36282
******************N-Y36282* *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi ), Estonya (Ida-Virumaa)*
******************N-BY21957 *Polonya (Kuyavya-Pomeranya), İsveç (Stockholm ), Rusya (Pskov Oblast), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)*
****************N-FGC14542
*****************N-FGC14542* *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
*****************N-BY21938 *Norveç (Hedmark), İsveç(Dalarna )*
*****************N-Y17113 *Birleşik Krallık (Suffolk, İskoçya), Kanada (Manitoba), Norveç (Vestfold, Buskerud), İsveç (Västra Götaland)*
****************N-Y4341
*****************N-BY21874 *İsveç (Södermanland), Finlandiya *
*****************N-Y4338
******************N-Y4338*
******************N-Y4339 “İsveç (Orta Çağ [[Sigtuna]])*
*******************N-Y12104
********************N-Y12104* *İsveç (Östergötland )*
********************N-Y12103 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), İsveç, Norveç ([[Hedmark]])*
*******************N-Y19111
********************N-Y57577 *İsveç ([[Skåne (il)|Skåne]] )*
********************N-Y22774 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi )*
*******************N-Y5611
********************N-Y5611* *İngiltere*
********************N-Y21546 *İsveç (Stockholm, [[Västmanland (il)|Västmanland]] )*
********************N-F1983 *İsveç ([[Gävleborg (il)|Gävleborg]] ), Rusya ([[Lipetsk Oblast]]ı )*
*******************N-Y10932
********************N-Y85136 *İsveç (Uppsala)*
********************N-Y10931 *Rusya*
****************N1a1a1a1a1a1a1-L1025/B215 En yüksek sıklıkla Litvanyalılar arasında görülür; Letonyalılar ve Estonyalılar arasında belirgin, Belaruslular, Ukraynalılar, Güneybatı Rusları ve Polonyalılar arasında ise daha düşük oranlarda tespit edilmiştir. Estonyalılar istisna olmak üzere, L1025, yukarıda anılan topluluklarda N-M231 alt dalları arasında en yüksek paya sahip olan koldur. Ayrıca Finlandiya ve İsveç’te de gözlemlenmiş; Norveç, Almanya, Hollanda, Birleşik Krallık, Azor Adaları, Çekya ve Slovakya’da ise seyrek örnekler hâlinde tespit edilmiştir.
*****************N-L1025* *Rusya ([[Kursk Oblast]]ı )*
*****************N-BY30389 *İsveç ([[Västernorrland (il)|Västernorrland]] ), Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
*****************N-Y13982
******************N-Y13982* *Portekiz ([[Azorlar]])*
******************N-Y31236 *Litvanya ([[Marijampolė (il)|Marijampolė]], [[Vilnius]] )*
*****************N-A11940
******************N-Y140872 *İsveç ([[Södermanland (il)|Södermanland]], [[Norrbotten (il)|Norrbotten]] ), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)*
******************N-Y143451 *Rusya ([[Başkurdistan]])*
*****************N-Y5580
******************N-Y93996 *Litvanya ([[Šiauliai (il)|Šiauliai]] ), Polonya ([[Podlaskie Voyvodalığı|Podlaskie]])*
******************N-BY158 *Rusya ([[Voronezh Oblast]], [[Smolensk Oblast]], [[Tataristan]]), Belarus ([[Vitsebsk|Vitebsk]] ), Litvanya (Vilnius, [[Šiauliai (il)|Šiauliai]], [[Panevėžys (il)|Panevėžys]] ), Polonya (Podlaskie), Ukrayna ([[Poltava Oblastı|Poltava]] ), Kazakistan ([[Jambıl (ilçe, Jambıl)|Jambyl]] )*
*****************N-Z16975
******************N-VL69 *Belarus ([[Minsk Bölgesi|Minsk]] ), Rusya ([[Bryansk Oblast]]), Kazakistan ([[Kostanay (il)|Kostanay]] )*
******************N-Z16976
*******************N-Z16976* *Belarus ([[Grodno]] ), Ukrayna ([[Hmelnitski]] )*
*******************N-Y13475 *Polonya, Litvanya*
*******************N-Y21578 *Litvanya ([[Kaunas]], [[Telšiai (il)|Telšiai]] ), Rusya ([[Smolensk Oblast]])*
*******************N-Y6129 *Polonya ([[Varmiya-Mazurya]]), Litvanya*
*******************N-Y19113 *Polonya (Varmiya-Mazurya), Litvanya ([[Tauragė (il)|Tauragė]] )*
*******************N-Y134492 *Belarus (Grodno, Minsk, Mogilev ), Litvanya, Amerika Birleşik Devletleri ([[Illinois]])*
*****************N-L551
******************N-L551* *Litvanya (Vilnius )*
******************N-Y15251 *Litvanya ([[Alytus (il)|Alytus]] ), Polonya ([[Podlakya]])*
******************N-Y46313 *Letonya*
******************N-Y86578 *Rusya ([[Belgorod Oblast]])*
******************N-Y14152
*******************N-BY21911 *Polonya, Letonya (Krāslava ), Ukrayna (Kiyev), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)*
*******************N-Y13979 *Litvanya, Rusya ([[Ryazan Oblast]]), Almanya*
*****************N-Y4706
******************N-Y4706* *İsveç (Stockholm, Södermanland, Västra Götaland), Almanya ([[Aşağı Saksonya]]), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi), Rusya ([[Tataristan]])*
******************N-A705 “İsveç (Kalmar , Östergötland )
******************N-BY21893 *Polonya ([[Büyük Polonya (voyvodalık)|Wielkopolskie]])*
******************N-Y139030 *İsveç (Västerbotten ), Norveç ([[Østfold]])*
******************N-Y183040 *Rusya ([[Vologda Oblast]], Tataristan)*
******************N-Y4707 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, [[Åland]], Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, [[Oulu (il)|Oulu]])*
*****************N-Z16981
******************N-A2358=N-BY14135 *İngiltere, Finlandiya, Letonya (Daugavpils apriņķis)*
******************N-CTS8173 *Estonya ([[Lääne-Virumaa]])*
*******************N-FT213922 *)*
********************N-BY32524 *Estonya ([[Järvamaa]]), Finlandiya (Oulu)*
********************N-FGC39882 *Litvanya (Telšiai )*
*******************N-FT6082 *)*
********************N-A11470 *Rusya ([[Tyumen Oblast|Tümen Oblast]]), Litvanya ([[Panevėžys (il)|Panevėžys]] ), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi), Hollanda ([[Güney Hollanda]], [[Kuzey Brabant]])*
*********************N-FTC49461 *Letonya (Jaunpils Parish, Tukuma apriņķis)*
**********************N-FTE38475 *Letonya (Jaunpils Parish, Tukuma apriņķis)*
***********************N-FTE39526 *Letonya (Jaunpils Parish, Tukuma apriņķis)*
*********************N-BY14147 *Finlandiya, Belarus)*
*********************N-BY52958 *Letonya )*
*********************N-FT109465 *Letonya )*
*********************N-FTD92343 *Letonya, Ukrayna)*
*********************N-BY202983 *Letonya )*
*********************N-BY40639 *Letonya, Rusya)*
********************N-BY21926 *Rusya, *Letonya, Belarus, Litvanya)*
*******************N-Y15922=N-Z35238 *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi), Estonya (Ida-Virumaa, Pärnumaa), *Letonya ([[Valmiera]], [[Liepāja]], Talsu apriņķis), Rusya ([[Pskov Oblast]]), Polonya (Pomorskie)*
*******************N-Y6075 *Polonya ([[Küçük Polonya (voyvodalık)|Küçük Polonya]], [[Mazovya (voyvodalık)|Mazovya]]), Ukrayna ([[Lviv Oblastı|Lviv]] ), Slovakya, Çek Cumhuriyeti ([[Moravya-Silezya]]), ABD ([[New Jersey]])*
*******************N-Y11882
********************N-Y11882* *Rusya (Tataristan)*
********************N-ZS11617 *Rusya ([[Yaroslavl Oblast]]), Litvanya*
********************N-Y24601 *Letonya*
********************N-Y94659 *Litvanya, Belarus (Minsk )*
********************N-Y32725
*********************N-FT96305 *Letonya (Krāslava ), Estonya ([[Viljandimaa]])*
*********************N-Y33333 *Ukrayna ([[Sumı Oblastı|Sumı]] ), Belarus ([[Brest Voblastı|Brest]] )*
**************N1a1a1a1a1a2-CTS9976
***************N-L1022
****************N-Y19098
*****************N-Y19098* *İsveç (Västernorrland )*
*****************N-A12258 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
*****************N-BY117178 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
****************N-Y5004
*****************N-Y7300
******************N-A17632
*******************N-Y128024 *İsveç (Östergötland )*
*******************N-A16017
********************N-A16017* *Estonya ([[Raplamaa]])*
********************N-A16526
*********************N-FT216144 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
*********************N-Y95406 *Estonya ([[Tartumaa]]), Rusya ([[Leningrad Oblast]])*
*******************N-Y7297 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, [[Laponya]])*
******************N-Y15813
*******************N-Y15813* *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
*******************N-Y49008 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu)*
*******************N-Y46886 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
*******************N-Y15812
********************N-A14187 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), Estonia (Läänemaa)*
********************N-Y24617 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), İsveç (Dalarna ), Rusya ([[Kursk Oblast]])*
********************N-Y23576
*********************N-Y23576* *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
*********************N-Y15615
**********************N-BY100801 *İsveç (Dalarna), Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-A17838 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi), İsveç(Stockholm)*
**********************N-Y23179 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu)*
*****************N-Y5005
******************N-Y22106
*******************N-Y47789 *Finlandiya Batı Finlandiya Bölgesi)*
*******************N-Y79341 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), Sweden (Västra Götaland, [[Värmland]] )*
******************N-Y10756
*******************N-A13656 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Laponya), İsveç (Dalarna)*
*******************N-PH2196
********************N-CTS11122 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
********************N-A17277 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)*
********************N-PH547 *Finlandiya (Laponya, Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi), İsveç(Västerbotten, Norrbotten)*
******************N-Y5003
*******************N-Y5003* *Estonya ([[Hiiumaa]]), Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi), Birleşik Krallık ([[Westminster]])*
*******************N-BY22001 *Estonya ([[Läänemaa]]), Finland (Batı Finlandiya Bölgesi), İsveç (Norrbotten )*
*******************N-BY6007 *Rusya ([[Lipetsk Oblast]])*
*******************N-Y132182 *İsveç (Värmland ), Estonya ([[Viljandimaa]])*
*******************N-Y20917 *İsveç (Kronoberg), Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)*
*******************N-Y24502 Birleşik Krallık *([[Scottish Borders]], Calderdale, Kirklees)*
*******************N-Y18420 *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi)*
*******************N-Z35267 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Åland, Güney Finlandiya Bölgesi), Estonya ([[Pärnumaa]])*
*******************N-Y6599 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Güney Finlandiya Bölgesi), Estonya ([[Jõgevamaa]], [[Hiiumaa]]), Rusya ([[Tula Oblast]])*
*******************N-Y24000
********************N-Y24001 *İsveç (Västerbotten), Norveç ([[Troms]])*
********************N-A17082 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi), Estonya*
*******************N-Y16503 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu), İsveç(Gävleborg )*
***************N-BY6010 Amerika Birleşik Devletler *([[Virginia]])*
***************N-CTS3451
****************N-CTS3451* *[[Ruslar]]*
****************N-Y3667
*****************N-BY33087
******************N-BY33087* *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)*
******************N-BY33088 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi), Rusya ([[Novgorod Oblast]])*
*****************N-CTS657
******************N-CTS657* *Finlandiya, Rusya ([[Karelya Cumhuriyeti]], [[Novgorod Oblastı|Novgorod Oblast]])*
******************N-BY70437 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
******************N-BY6024 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
******************N-Y45925 *Rusya ([[Karelya Cumhuriyeti]])*
******************N-Y26750
*******************N-Y26750* *Rusya ([[Arkhangelsk Oblast|Arhangelsk Oblast]])*
*******************N-A16653 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
******************N-PH3568 *Finlandiya (Oulu, Doğu Finlandiya Bölgesi)*
*************N1a1a1a1a1b-PH1266/Y28526/F4134
**************N-Y46746 *Rusya *
**************N-Y32732
***************N-Y32732* *Rusya ([[Saint Petersburg]])*
***************N-Y192174
***************N-Y32731 *Rusya ([[Komi Cumhuriyeti]]), İsveç*
*************N1a1a1a1a1c-B479 *[[Nanaylar|Nanay]], [[Uliçler|Uliç]]*
************N1a1a1a1a2-Z1936,CTS10082　*Yüksek* *oranda Finler, Vepsalar, Kareller, İsveçli Samiler, kuzeybatı Rusları, Başkurtlar ve Volga Tatarları arasında; orta sıklıkla diğer Ruslar, Komiler, Nenetsler, Ob-Ugor halkları, Dolganlar ve Sibirya Tatarları arasında; düşük sıklıkla ise Mordvalılar, Nganasanlar, Çuvaşlar, Estonyalılar, Letonyalılar, Ukraynalılar ve Karanogaylar arasında tespit edilmiştir.*　
*************N-Y13851
**************N-BY199053 *Fransa, Antik Batı Sibirya (Gornaya Bitiya, Demir Çağı Sargat kültürü, MÖ 300–100))*
**************N-Y13852
***************N1a1a1a1a2a1c-PH3340/Y13850
****************N1a1a1a1a2a1c1-L1034
*****************N-Y28538
******************N-Y28538* *Rusya ([[Hantı-Mansi Özerk Okrugu]])*
******************N-L1032 *Rusya (Hantı-Mansi Özerk Okrugu), Kazakistan ([[Doğu Kazakistan (il)|Doğu Kazakistan]])*
*****************N-L1442
******************N-FT12605
*******************N-FT12659 *Yunanistan ([[Arkadya]]), Macaristan *
*******************N-FT164840
********************N-FT180377 *Türkiye, Polonya*
********************N-F17885 *Rusya ([[Lipetsk Oblast]]), Macaristan *
******************N-Y23732 *Rusya ([[Başkurdistan]])*
******************N-Y24222
*******************N-Y24222* *Macaristan *
*******************N-Y65329 *Rusya (Tataristan, Başkurdistan)*
*******************N-Y62987 *Rusya (Başkurdistan, [[Samara Oblast]], [[Tümen Oblastı]] [[Sibirya Tatarları]])*
****************N1a1a1a1a2a1c2-Y24361 (Y24372)
*****************N-PRX35 *Rusya  ([[Çeçenler|Çeçen]]), Polonya, Macaristan, Arnavutluk*
*****************N-Y24378
******************N-Y24378* *Estonya*
******************N-Y24374
*******************N-Y24374* * Macaristan *
*******************N-Y24360 *Rusya (Tataristan)* 
*******************N-BY51877
********************N-BY51877* *Rusya (Başkurdistan)*
********************N-FT179291 *Rusya (Başkurdistan)*
********************N-Y49121 (Y49419) *Rusya ([[Başkurtça|Başkurt]])*
*************N1a1a1a1a2a-Z1934
**************N-Y159520
***************N-Y159520* *Rusya ([[Tambov Oblast]]ı)*
***************N-BY184755 *Rusya ([[Novgorod Oblast]]ı, [[Voronej Oblastı]], Moskova)*
**************N-Y18421 
***************N-Y18421* *Rusya (Tambov Oblastı)*
***************N-Y19110
****************N-Y180247
*****************N-Y180247* *Rusya ([[Tataristan]])*
*****************N-FT52835 *Rusya ([[Tula Oblast]]ı, Moskova)*
****************N-Y19108
*****************N-Y19108* *Rusya (Tataristan, [[Kirov Oblast]]ı)*
*****************N-Y19453
******************N-Y19453* *Rusya (Tataristan)*
******************N-Y19451 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), Rusya ([[Karelya Cumhuriyeti]], [[Tver Oblast]]ı)*
**************N-Z1928/CTS2733
***************N-YP6091
****************N-YP6091* *Rusya ([[Irkutsk Oblast]]ı)*
****************N-YP6094
*****************N-Y129131
******************N-Y129131* *Rusya ([[Kostroma Oblast]]ı)*
******************N-A25107 *Rusya ([[Kirov Oblast]]ı, HGDP [[Ruslar]])*
*****************N-YP6092
******************N-YP6092* *Rusya ([[Vologda Oblast]]ı)*
******************N-B195
*******************N-B195* *Rusya ([[Sverdlovsk Oblast]]ı)*
*******************N-Y62142 *Rusya ([[Karelya Cumhuriyeti]], [[Arhangelsk Oblastı|Arhangelsk Oblast]])*
***************N1a1a1a1a2a-Z1925
****************N-Z1925* *İsveç ([[Norrbotten (il)|Norrbotten]] )*
****************N-Y29767 *İsveç (Norrbotten )*
****************N-Y62904 *Finland (Batı Finlandiya Bölgesi, [[Oulu]])*
****************N1a1a1a1a2a2a1a1-Z1926
*****************N-Y20920
******************N-Y20920* *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi), Norveç ([[Nord-Trøndelag]])*
******************N-Y21699 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)*
*****************N-Z1927
******************N-Y22108 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi), Sweden (Stockholm, Örebro )*
******************N-Z1933
*******************N-CTS4329
********************N-Y22091
*********************N-Y22091* *Norveç ([[Nordland]]), Finland ([[Laponya (Finlandiya)|Laponya]] )*
*********************N-Y47623
**********************N-Y47623* *Finlandiya (Laponya )*
**********************N-Y106419 *Norveç ([[Finnmark]])*
*********************N-Y31247
**********************N-Y31247* *Rusya ([[Tver Oblast]]ı)*
**********************N-Y31249
***********************N-Y90283 *Finlandiya (Laponya )*
***********************N-Y31244 *Finlandiya ([[Batı Finlandiya|Batı Finlandiya Bölgesi]], [[Doğu Finlandiya|Doğu Finlandiya Bölgesi]])*
**********************N-YP6269
***********************N-YP6269* *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
***********************N-Y151660
************************N-Y151660* *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )*
************************N-BY149208 *İsveç (Norrbotten)*
********************N-CTS8565
*********************N-BY18114 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )*
*********************N-BY30394 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi ), Rusya ([[Udmurtya]])*
*********************N-Y30513
**********************N-Y30513* *Finlandiya ([[Güney Finlandiya|Güney Finlandiya Bölgesi]])*
**********************N-Y29759
***********************N-Y29759* *Finlandiya (Laponya )*
***********************N-Y29758 *İsveç (Norrbotten)*
*********************N-Z4998
**********************N-Z4998* *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-FGC65190 *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-Y18414 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-Y20910 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-BY194138 *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-Y28547 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-BY22141 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi), ABD (Washington)*
**********************N-FT5834 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-BY190112 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi)*
**********************N-Y19097 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu)*
**********************N-CTS3223 *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi, Oulu, Laponya ), İsveç (Norrbotten, Västerbotten, Dalarna, Värmland, Skåne), Rusya ([[Leningrad Oblast]])*
*******************N-VL62 *Rusya ([[Altai Krai|Altay Krayı]], [[Kostroma Oblast]]ı), Estonya ([[Harjumaa]]), Finlandiya*
********************N-VL62* *Rusya ([[Çelyabinsk Oblastı|Çelyabinsk Oblast]]), Finlandiya*
********************N-VL60
*********************N-VL60* *Rusya ([[Kurgan Oblast]])*
*********************N-Y63781 *Rusya ([[Vladimir Oblast]], [[Arkhangelsk Oblast|Arhangelsk Oblast]])*
********************N-VL72
*********************N-VL72* *Rusya ([[Karelya Cumhuriyeti]])*
*********************N-BY30470 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi)*
*********************N-Y20915 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi)*
********************N-Z1939
*********************N-Y132561
**********************N-Y132565 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )*
**********************N-Y152012
***********************N-Y152012* *Finlandiya *
***********************N-Y152010 *Rusya (Leningrad Oblastı)*
*********************N-Z2445
**********************N-Z35031 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi), Sweden (Västra Götaland, Västmanland)*
**********************N-BY28931
***********************N-Y125841 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi)*
***********************N-Y11631 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Oulu ), Rusya (Leningrad Oblastı), İsveç (Norrbotten)*
**********************N-CTS7189
***********************N-BY142665 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )*
***********************N-Y37149 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )*
***********************N-Y23568 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )*
***********************N-Y80226 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi )*
***********************N-FT20730 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi ), Rusya (Karelya)*
***********************N-BY62666 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi ), Norveç (Oslo), ABD (Virginia, Arkansas)*
***********************N-Y24218
************************N-Y24218* *Finlandiya (Laponya, Oulu, Doğu Finlandiya Bölgesi )*
************************N-Y24217 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi ), Rusya [[Başkurdistan]])*
***********************N-BY22038 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi)*
***********************N-Y13974 *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Batı Finlandiya Bölgesi)*
************************N-Y135981 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi), Norveç ([[Finnmark]])*
********************N-Z4747
*********************N-Y17790 *Finlandiya (Doğu Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Batı Finlandiya Bölgesi)*
*********************N-Z1941
**********************N-BY22090 *Finlandiya (Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi )*
**********************N-Y21575 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Laponya ), Rusya ([[Leningrad Oblast]]ı, Moskova, [[Tataristan]])*
**********************N-Z1940 *Finlandiya (Batı Finlandiya Bölgesi, Güney Finlandiya Bölgesi, Doğu Finlandiya Bölgesi, Oulu, Laponya), Rusya (Leningrad Oblastı), İsveç (Värmland)*
************N1a1a1a1a3-B197/Y16323
*************N1a1a1a1a3a-F4205 *Yüksek oranda Buryatlar, Sibirya Tatarları, ve Tsaatanlar, Orta sıklıkta Karanogaylar, Tuvalar, Todjinler, ve Moğollar, ve düşük oranda Altaylar, Kazaklar, Evenkiler, Kırım Tatarları, Karakalpaklar, Özbekler, ve Ukraynalılar* arasınd görülmektedir. 
**************N-F4205* *Çin (Inner Mongolia, Gansu, Xinjiang, Henan, etc.)*
**************N-Y16221
***************N-Y16221* *Çin ([[İç Moğolistan]])*
***************N-Y16220
****************N-Y16220* *Ukraine ([[Luhansk Oblast]])*
****************N-F22331 *Türkiye ([[Mersin]]), Polonya (Małopolskie), Kazakistan ([[Pavlodar (il)|Pavlodar]] *yaklaşık 1680 yıl önce*)*
****************N-Y63966 *Kazakistan, Türkiye, Özbekistan*
****************N-Y226011
*****************N-Z35331 *Çin ([[Ordos (şehir)|Ordos]], [[Haidong]], [[Çengdu]])*
******************N-B199 *Rusya (Buryatya), Çin ([[Hulunbuir]])*
******************N-FT411781 *Çin (İç Moğolistan)*
*****************N-Y16312/F2288
******************N-Y16312* Ö*zbekistan, Çin (Şenyang, Chaoyang, Tangshan, Pekin, Nanjing, Chifeng, Xianyang ve Taçeng bölgesindeki [[Sibolar]])*
******************N-Y16320 *Kazakistan, Çin (İç Moğolistan)*
*************N1a1a1a1a3b-B202 *Yüksek oranda [[Çukçiler]], [[Koryaklar]], ve Yupiklerde* görülür.
***********N1a1a1a1b-M2019/M2118 *Estonya, Çin (Kumul, [[Yan'an]], [[Xi'an]], [[Lüliang]], [[Changzhi]], Xilingol, [[Chifeng]], [[Cangzhou]], [[Songyuan]])*
************N-M2058 *Çin (Şantung, Liaoning, Henan, İç Moğolistan, Kansu, vb.)*
*************N-M2016 *Çin (özellikle Sincan ve İç Moğolistan)*
**************N-M1993
***************N-FT411801 *Çin (İç Moğolistan)*
***************N1a1a1a1b1-M2038/M1995
****************N-M1932 Yakutistan *(Yakutlar, Evenler)*
****************N-M1991
*****************N-M1988 *Yakutistan (Yakutlar)*
*****************N-Y25011 *Yakutistan(Yakutlar, Evenkiler )*
*************N1a1a1a1b2-A9408 *Çin (Hebei, Şantung, Henan, vb.), [[Lübnan]]*
**************N-Y70200 *Çin  (Şensi, Şanşi, Şantung, vb.)*
***************N-Y60223 *Koreli, Çin (Şantung, Hebei, Henan, Liaoning, Jiangsu, Şensi, Şanşi, vb.)*
**************N-PH1612 *Çin ([[Yulin, Shaanxi|Yulin]], [[Shangqiu]], [[Dezhou]], [[Tangshan]], [[Shenyang|Şenyang]])*
***************N-A9407/A9411 *Çin ([[İli Kazak Özerk Bölgesi]])*
****************N-A9416 *Macaristan ([[Szabolcs-Szatmár-Bereg]]), Hırvatistan ([[Zadar]] ), Rusya ([[Çuvaşistan]])*
****************N-PH1896 *Macaristan ([[Borsod-Abaúj-Zemplén]]), Türkiye ([[Hatay]]), Çin (Sincan, Şantung, Anhui, Heilongjiang, Hebei, Ningxia, Guizhou)*
**********N1a1a1a2-B211 (Y9022) *Udmurt, Komi, Çuvaş, Ob-Ugrian, Mari, Mordvin, Altay, Belaruslu, Karanogay, Karel, Başkurt, Tatar, [[Ruslar]], Hakas*
***********N1a1a1a2a-B181
************N-Y182299 *Rusya ([[Kirov Oblast]]ı, vb.)*
************N-Y23788 *Rusya ([[Başkurdistan]], [[Komi Cumhuriyeti]])*
***********N1a1a1a2b-Y23181
************N-Y23183 *Rusya ([[Tataristan]], [[Mordovya]], [[Penza Oblast]])*
************N-Y143277 *Rusya ([[Tataristan]], [[Başkurdistan]])*
*********N-Y24317
**********N-Y24317*(xB187) *Hindistan ([[Andhra Pradeş|Andhra]] Müslüman)*
**********N1a1a1b-B187 *Hakas, Şor, Altay, Tuvalar, [[Toju Tuvaları]], Tatar, Başkurt*
********N1a1a2-Y23747 *Japonya ([[Sado Adası|Sado]])*
*********N1a1a2a-Y23749 *Japonya ([[Aichi]], [[Hokkaidō]])*
*********N1a1a2b-Y125664
**********N-Y125664* *Şanghay*
**********N-MF16376
***********N1a1a2b1-MF38607 *[[Anhui]], [[Hunan]]*
***********N1a1a2b2-F22150 *[[Hebei]], Suzhou* 
************N-FT281705 *Çin (Şantung, Liaoning, vb.)*
*************N-MF200125 *Çin ([[Linyi]], [[Changchun|Çangçun]])*
*************N-MF43738 *Çin ([[Tonghua]], [[Handan]], [[Anyang]], [[Qingdao]], [[Weinan]], [[Suzhou, Anhui|Suzhou]], [[Shanghai]], [[Shaoxing]], [[Chuxiong Yi Özerk İli]])*
**************N-MF82671
***************N-MF124520 *Çin (Henan, Zhejiang, Anhui, Şansi, vb.)*
***************N-MF58064/F19130 *Çin ([[Hulunbuir]], [[Daurlar|Daur]], [[Oroçenler|Oroçen]], [[Hinggan]])*
************N-MF15288/MF15344 *Çin (özellikle Jiangsu, ayrıca Henan, Fujian, Shanghai, [[Heilongjiang]], vb.), Güney Kore*
************N-MF55680 *Çin (Hebei, Beijing, Hubei, vb.)*
*************N-MF37603 *Çin (Jiangsu, vb.)*
*************N-F21121 *Çin (Shigatse (Tibetli), [[Tai'an]])*
*************N-MF48201 *Güney Kore, Çin ([[Linfen]], [[Baoji]])*
*****N-F1360
******N-F1360* *Çin ([[Şensi]])*
******N1a2-F1008/L666
*******N-F1101
********N-F1101* *Çin ([[Şantung]]), Neolitik Sibirya (Trans-Baykal)*
********N-F1154
*********N-F1154* *Çin ([[Liaoning]])*
*********N-Y23741
**********N-Y23741* *Çin *
**********N1a2a-M128
***********N-M128* *Japonya ([[Fukui]])*
***********N-Y23738 *Vietnam*
***********N-CTS1350
************N-CTS1350* *Çin (Liaoning, Tianjin)*
************N-F1998
*************N-F1998* *Çin (Beijing Han, Henan), Japonya ([[Kumamoto]])*
*************N-MF1633 *Çin (Guangdong, [[Zhejiang]])*
*************N-MF41795 *Kore ([[Kuzey Jeolla]])*
*************N-Y71703
**************N-Y71703* *Japony ([[Saitama]], [[Hyōgo Prefecture|Hyōgo]])*
**************N-Y173843
***************N-Y173843* *Güney Kore*
***************N-Y174089 *Çin (Şantung)*
**********N1a2b-B523（P43）
***********N1a2b-Y126204, VL67/Z35079, BY29083
************N-VL67/Z35079
*************N1a2b1-B478 (P63) *Nenetler, Nganasanlar, Dolganlar, Tuvalar, Todzhinler, Hakaslar, Şorlar, Evenler, Altaylar, Selkuplar, Evenkiler, Moğollar (Sart-Kalmak, Torgut, Derbet, Buryat), Yakutlar, Ob-Ugrians, Çuvaşlar*
**************N1a2b1a-B168 *Evenler*
**************N1a2b1b-B169
***************N1a2b1b1-B170 *Nenetler, [[Hantı-Mansi Özerk Okrugu]], İç Moğolistan*
***************N1a2b1b2-B175 *Tuvinliler, Moğollar, Evenkler, Yakutlar, Tomsk Oblastı'nın Sibirya Tatarları*
*************N1a2b3-B525 *[[Türkiye]], Tatar, Başkurt, Kazak, Moğol (Sincan Kalmuk, Moğol Torgut), [[Slovakya]], [[Bulgaristan]], Ukraynalılar, Belaruslular, [[Ruslar]]*
**************N-B525* *[[Afghanistan|Afganistan]], Arap*
**************N-BY173686 *Rusya ([[Voronezh Oblast]]ı)*
**************N-VL83 *Türkiye*
**************N-Y136502 *Rusya ([[Tataristan]]), Bulgaristan ([[Dobriç (il)|Dobriç]])*
**************N-Y37153
***************N-Y37153* *Rusya ([[Tataristan]])*
***************N-BY29131
****************N-BY29131* *Türkiye([[Konya]]), Slovakya ([[Žilina (bölge)|Žilina]] )*
****************N-BY30476 *Rusya ([[Tataristan]], [[Penza Oblast]])*
************N1a2b2-FGC10872/Y3195
*************N1a2b2a-FGC10847/Y3185 (L1419) *Vepsler, Mariler, Ruslar (Arhangelsk Oblastı), Komiler, Perm Krayı, Komi Cumhuriyeti, Ob-Ugryanlar, Çuvaşlar, Tatarlar, Başkurtlar, Karelyanlar, Batı Finlandiya Eyaleti, Tuvanlar, Buryatlar, Hakaslar, Nganasanlar, Asya Eskimoları*
*************N1a2b2b-Y23786
**************N1a2b2b* *Mansiler*
**************N1a2b2b1-B528/Y24384 *Udmurtlar, Komiler, Hantılar, Tatarlar, Asya Eskimoları; Kirov Oblastı, Perm Krayı ve Mednıy Adası*
****N1b-F2905
*****N1b1-CTS582 *Çin (Jiangsu, Yunnan, Hebei, Şantung, Şansi, Heilongjiang), Neolitik Şantung*
******N1b1a-Y6374/Z8029
*******N1b1a1-CTS7324 *[[Pekin]]*
*******N1b1a2-L727
********N1b1a2*-L727 *Pekin*
********N1b1a2a-L732 *Belarus*
*********N1b1a2a1-F839 *Çin (Jiangsu, Şantung, Zhejiang, Şanghay, Henan)* 
**********N-F18335 *Çin (Şantung, Pekin)*
***********N-F16160 *Çin (Jiangsu, Şantung, Sincan Han)*
***********N-Y137601 *Çin (Zhejiang, Hebei, Liaoning)*
*********N1b1a2a2-Y15972
**********N-F21018/MF105942 *Çin genelinde yaygın olarak görülmekle birlikte özellikle Zhejiang, Siçuan, Anhui, Şanghay, Guangdong, Şantung, Henan ve Jiangsu bölgelerinde tespit edilmiştir.*
***********N-Y62279 *Çin (özellikle [[Fujian]] ve [[Guangdong]], ama ayrıca Siçuan, Zhejiang, vb.), Tayvan*
***********N-MF155949 *Çin (özellikle Zhejiang, ayrıca Anhui, Jiangxi, Hubei, Hunan, Guangdong ve Pekin)*
**********N-L733 *Hong Kong, anakara Çin (özellikle Şantung, Şansi, Zhejiang, Pekin, Jiangsu, and Siçuan)* 
***********N-Y154812 *Çin (Şansi)*
************N-Y16106 *Çin (özelliikle Şantung, Jiangsu, Liaoning, Anhui), Polonya*
*************N-Y232856 *Çin (özellikle Henan, ayrıca Şenşi, Guangdong, vb.)*
**************N-Y15965 *[[Polonya]] (Pomorskie)*
******N1b1b-Y23789/CTS4309 *Irak* 
*******N1b1b*-Y23789 *[[Beijing|Pekin]] (Han), [[Fujian]]*
*******N1b1b1-Y60861 *[[Guangxi|Guangşi]]*
*****N1b2-M1819/N-M1897/CTS12473/F1173 *Çin, [[Rusya]]*
******N-M1897* *Henan'daki Pingliangtai yerleşiminden elde edilen antik DNA (yaklaşık 4.063 yıl önce; %95 güven aralığı: 3.974–4.151)*
******N-M1845
*******N-M1845* *Çin (Siçuan, Şanghay)*
*******N-M1928
********N-M1928* *Siçuan ([[Han Çinlisi|Han]])*
********N-Y125475
*********N-Y63516 *Çin ([[Çongçing]]), Kore ([[Güney Pyongan]], [[güney Chungcheong]] )*
*********N-Y193396 *Çin ([[Ningşia Huy Özerk Bölgesi|Ningşia]]), Singapur*
*********N-CTS4714
**********N-CTS4714* *Çin ([[Naşiler|Naşi]], [[Yünnan]] [[Huiler|Hui]])*
**********N-F2407
***********N-Y24191
************N-Y24191* *Çin (Şantung)*
************N-Y24193
*************N-Y24193* *Çin (Hebei)*
*************N-Y24190 *Çin (Henan), Japonya (Hokkaido)*
***********N-M1877
************N-M1877* *Shigatse (Tibetli)*
************N-F1486 *Çongçing*
*************N-F1486* *Birleşik Krallık (Telugu), Moğolistan*
*************N-M1812
**************N-F1260
***************N-F1260* *Hubei (Han)*
***************N-Y62067
****************N-Y62067* *Guangdong*
****************N-Y62132 *[[Hong Kong]], Çin*
**************N-M1823
***************N-M1823* *Çongçing*
***************N-M1811
****************N-M1811* *[[Pekin]] (Han), Guangşi*
****************N-Y24355
*****************N-Y24355* *Çin, [[Makao]], [[Ho Chi Minh Kenti|Ho Chi Minh]]  (Kinh)*
*****************N-Y64234 *[[Guangdong]]*
***N2-Y6503
****N2-Y6503* *[[Altay Cumhuriyeti]]*
****N2a-P189.2
*****N2a1-Y6516
******N2a1-Y6516*
******N2a1a-Y7310
*******N2a1a-Y7310* *Romanya ([[Suceava]] Macarı)*
*******N2a1a1-Y7313
********N2a1a1-Y7313*
********N2a1a1a-BY35494 *Rusya ([[Rostov Oblast]]ı)*
********N2a1a1b-FGC28435
*********N2a1a1b-FGC28435* *Türkiye ([[İstanbul (il)|İstanbul]]), Sırbistan, Karadağ ([[Plužine]]), Bosna Hersek ([[Sırp Cumhuriyeti]]), Hırvatistan*
*********N2a1a1b1-FGC28483 *Sırbistan*
*****N2a2-Y111068
******N2a2a-FT352925 *Fransa ([[Charente-Maritime]]), Türkiye *
******N2a2b-Y101945 Birleşik Krallık *([[Devon]]), Rusya ([[Moskova Oblastı]])*

### Filogenetik isimlendirmenin tarihi
2002 yılı öncesinde, akademik literatürde Y kromozomu filogenetik ağacı için en az yedi farklı adlandırma sistemi bulunmaktaydı. Bu durum, önemli ölçüde kavram karmaşasına yol açmıştır. 2002 yılında, başlıca araştırma grupları bir araya gelerek Y-Kromozomu Konsorsiyumu'nu (YCC) oluşturmuş ve herkesin üzerinde uzlaştığı tek bir yeni filogenetik ağaç ortaya koyan ortak bir makale yayımlamıştır. Daha sonraki dönemde, nüfus genetiği ve genetik soyağacı konularına ilgi duyan bir grup amatör bilimci, özellikle güncelliği esas alan amatör bir filogenetik ağaç oluşturmak amacıyla bir çalışma grubu kurmuştur. Aşağıdaki tablo, 2002 YCC Ağacının bir dönüm noktası olarak alındığı noktada bu çalışmaların tamamını bir araya getirmektedir. Bu sayede, daha eski yayımlanmış literatürü inceleyen araştırmacıların farklı adlandırma sistemleri arasında hızlıca geçiş yapabilmesi mümkün olmaktadır.

## Ayrıca bakınız
* Y-DNA haplogrubu
## Kaynakça