Ornithomimosauria

**Ornithomimosauria**, **ornitomimozorlar** ("kuş taklitçisi kertenkeleler") veya **devekuşu dinozorları**, günümüz devekuşuna yüzeysel bir benzerlik gösteren theropod dinozorlardır. Laurasia'nın Kretase Dönemi'nden (şimdi Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika), ayrıca Afrika ve muhtemelen Avustralya'dan hızlı, dz.omnivor veya otçul dinozorlardı. Grup ilk olarak Erken Kretase'de ortaya çıktı ve Geç Kretase'ye kadar varlığını sürdürdü. Grubun ilkel üyeleri arasında kolları 2,4 m (8 fit) uzunluğa ulaşan Nqwebasaurus, Pelecanimimus, Shenzhousaurus, Hexing ve Deinocheirus bulunur. Ornithomimidae ailesinin üyeleri olan daha gelişmiş türler arasında Gallimimus, Struthiomimus ve Ornithomimus bulunur. Paul Sereno gibi bazı paleontologlar, esrarengiz alvarezsauridleri ornithomimosaurların yakın akrabaları olarak kabul eder ve onları Ornithomimoidea üst familyasında bir araya getirir (aşağıdaki sınıflandırmaya bakınız).

## Tanım

Ornithomimosaurların kafatasları, nispeten uzun ve ince boyunların üzerinde, iri gözlü ve küçüktü. Taksonun en temel üyeleri (Pelecanimimus ve Harpymimus gibi) küçük dişlere sahip bir çeneye sahipken, daha sonraki ve daha türetilmiş türlerin dişsiz bir gagası vardı. Ön uzuvlar ("kollar") uzun ve inceydi ve güçlü pençeleri vardı. Arka uzuvlar uzun ve güçlüydü, uzun bir ayak ve kısa, güçlü ayak parmakları toynak benzeri pençelerle sona eriyordu. Ornithomimosaurlar muhtemelen tüm dinozorların en hızlıları arasındaydı. Diğer coelurosaurlar gibi, ornithomimosaurian postu da pullu olmaktan ziyade tüylüydü.

### Tüyler
*[[Ornithomimus|Ornithomimus edmontonicus'tan]]* tüylerin açık bir kanıtı bilinmektedir ki bunların tüy izlerini koruyan çok sayıda örneği vardır. Deinocheirus ve Pelecanimimus'un da tüylü olduğu, ilkinin bir pygostil varlığı nedeniyle ve daha sonra olası izlenimler nedeniyle (aksi takdirde kollajen lifleri olarak kabul edilir) olduğu tahmin edilmiştir. Ornithomimidlerin Pennaraptora'da görülen pennaceous tüylere sahip olup olmadığı konusunda ise tartışma vardır. Aksi takdirde, bilinen bir örnekte çok devekuşu benzeri bir tüy ve tüy aralığı görülmektedir.

## Sınıflandırma
1890'da Othniel Charles Marsh tarafından isimlendirilen Ornithomimidae ailesi, başlangıçta bir "megalozor" (orta ila büyük boyutlu theropod dinozorları içeren bir "çöp sepeti taksonu") olarak sınıflandırılmıştı, ancak daha fazla theropod çeşitliliği ortaya çıktıkça, onların diğer theropodlarla olan gerçek ilişkileri çözülmeye başladı ve Coelurosauria'ya taşındılar atandılar. Rinchen Barsbold, ornithomimidlerin diğer dinozorlara kıyasla ayırt edici özelliğini fark ederek, ornithomimidleri 1976'da kendi alt takımları olan Ornithomimosauria içine yerleştirdi. Ornithomimidae ve Ornithomimosauria'nın içeriği, 1990'larda gruplar için Kladistik tanımlar ortaya çıkmaya başladığından, yazardan yazara değişiyordu.

1990'ların başında, Thomas R. Holtz Jr. gibi önde gelen paleontologlar, arctometatarsal ayaklı theropodlar arasında yakın bir ilişki olduğunu öne sürdüler; yani, üst ayak kemiklerinin birbirine 'kıstırıldığı', koşmaya bir uyarlama olan iki ayaklı dinozorlar. Holtz (1994), Arctometatarsalia soyunu "arctometatarsalia pesini geliştiren ilk theropod ve onun onun soyundan gelenlerin tümü" olarak tanımladı. Bu grup Troodontidae, Tyrannosauroidea ve Ornithomimosauria'yı içeriyordu. Holtz (1996, 2000) daha sonra bu tanımı dal tabanlı "Ornithomimus ve tüm theropodlar, kuşlardan çok Ornithomimus ile daha yakın bir ortak ataya sahip olacak şekilde" rafine etti. Daha sonra, tüm arctometatarsal dinozorlarının doğal bir grup oluşturduğu fikri, Holtz dahil çoğu paleontolog tarafından terk edildi, çünkü çalışmalar, tyrannosauridlerin ve troodontidlerin diğer coelurosaur gruplarıyla ornithomimosaurlardan daha yakından ilişkili olduğunu göstermeye başladı. Arctometatarsalia'nın katı tanımı Ornithomimus'a dayandığından, bu dalın geniş tanımları altında Ornithomimosauria adıyla gereksiz hale geldi ve Arctometatarsalia adı çoğunlukla terk edildi.

Paleontolog Paul Sereno, 2005 yılında, "Ornithomimiformes" dalını önerdi ve onları *[[Bayağı serçe|Passer domesticus'tan]]* çok *[[Ornithomimus|Ornithomimus edmontonicus'a]]* daha yakın türler olarak tanımladı. Ornithomimosauria'yı çok daha dar bir anlamda yeniden tanımladığı için, tercih ettiği terminolojide Ornithomimosauria ve Alvarezsauridae kardeş gruplarını içeren yeni bir terim gerekli hale getirildi - daha önce ikincisi birincinin içindeydi. Ancak bu konsept sadece Sereno'nun Web sitesinde yer aldı ve henüz resmi olarak geçerli bir isim olarak yayınlanmadı. "Ornithomimiformes", çok benzer bir tanıma sahip olduğu için içerik olarak Holtz'un Arctometatarsalia'sıyla aynıydı. "Ornithomimiformes" daha yeni grup olsa da, Sereno Arctometatarsalia'nın öncelikli olması gerektiği fikrini reddetti, çünkü eski adın anlamı Holtz tarafından çok radikal bir şekilde değiştirildi.

### Filogeni

Ornithomimosauria, kuşlardan çok Ornithomimus'a daha yakın olan tüm dinozorların dal tabanlı grubu için ve daha kısıtlayıcı anlamlarda çeşitli şekillerde kullanılmıştır. Kapsayıcı bir tanım kabul edilirse alvarezsauridlerin Ornithomimosauria kapsamına girme olasılığı ortaya çıktığında, daha özel anlam popülerlik kazanmaya başladı. Başka bir dal, Ornithomimiformes, Sereno (2005) tarafından (Ornithomimus velox > Bayağı serçe) olarak tanımlanmıştır ve alvarezsauridlerin veya başka bir grubun ornitomimosaurların maniraptoranlardan daha yakın akrabaları olduğu tespit edildiğinde Ornithomimosauria'nın daha kapsamlı kullanımının yerini alır ve Ornithomimosauria'yı içerecek şekilde yeniden tanımlanır: Ornithomimus'a alvarezsauridlerden daha yakın dinozorlar. Gregory S. Paul, Ornithomimosauria'nın Deinonychosauria ve Oviraptorosauria'dan daha gelişmiş, ilkel, uçamayan bir kuş grubu olabileceğini öne sürdü.

Aşağıdaki kladogram Yuong-Nam Lee, Rinchen Barsbold, Philip J. Currie, Yoshitsugu Kobayashi, Hang-Jae Lee, Pascal Godefroit, François Escuillié & Tsogtbaatar Chinzorig tarafından yapılan bir analizi takip etmektedir. Analiz 2014'te yayınlandı ve birçok ornithomimosaurian taksonunu içeriyor.

Aşağıdaki kladogram, Scott Hartman ve meslektaşları tarafından 2019'da türlerin ve belirsiz örneklerin büyük çoğunluğunu içeren ve yeni bir filogenetik düzenlemeyle sonuçlanan filogenetik analizini takip ediyor.

Aşağıda, ornithomimosaur sınıflandırmasıyla ilgili önceki varsayımlarla daha uyumlu bir analizi gösteren, Serrano-Brañas *ve diğerleri* (2020), tarafından hazırlanan bir kladogram bulunmaktadır.

## Paleobiyoloji
Ornithomimosaurlar muhtemelen kalorilerinin çoğunu bitkilerden aldılar. İlkel türler de dahil olmak üzere birçok ornithomimosaurun midelerinde otçulların özelliği olan çok sayıda mide taşı bulunmuştur. Henry Fairfield Osborn, ornithomimosaurların uzun, "tembel hayvan benzeri" kollarının, beslenecekleri dalları aşağı çekmek için kullanılmış olabileceğini öne sürdü; bu, tuhaf, kanca benzeri elleri üzerinde daha fazla çalışma ile desteklenen bir fikirdir.  Ornithomimidlerin bolluğu - bunlar Kuzey Amerika'daki en yaygın küçük dinozorlardır - otçulların bir ekosistemde genellikle etoburlardan daha fazla olması nedeniyle, bitki yiyiciler oldukları fikriyle tutarlıdır. Bununla birlikte, hem bitkileri hem de küçük hayvanları yiyen omnivorlar olabilirler.

İki ornithomimosaur cinsinin (Garudimimus ve Ornithomimus) skleral halkaları ile modern kuşlar ve sürüngenler arasındaki karşılaştırmalar, bunların gün boyunca kısa aralıklarla aktif, katemeral olabileceğini göstermektedir.

### Sosyal davranış

Ornithomimosaurlar, sürü halindeki yaşam tarzları ile oldukça iyi bilinirler. Ornithomimosaur kemik yataklarının ilk bulgularından bazıları, 1993 yılında Charles W. Gilmore tarafından Iren Dabasu Formasyonu'ndan rapor edilmiştir. Kemik yatağı, gençlerden yetişkin kalıntılarına kadar çok sayıda Archaeornithomimus bireyinden oluşuyordu. Tek bir monospesifik kemik yatağından çok sayıda Sinornithomimus örneği, hatırı sayılır miktarda genç bireyden (14 kişiden 11'i gençti) toplanmıştır ve bu da yırtıcılardan daha fazla koruma için toplu bir davranış olduğunu düşündürür. Gençlerin kayda değer bolluğu, onlarda yüksek bir ölüm oranına veya tüm bir grubun büyük bir toplu ölüm olayının meydana geldiğine ve gençlerde daha fazla duyarlılığa sahip olduğunu gösterir. Ek olarak, Sinornithomimus'un ontogenisi yoluyla tibia-femur oranındaki artış, yetişkinlerde gençlere göre daha yüksek imleç kapasitelerine işaret edebilir. Ayrıca, Sinornithomimus kemik yatağının aksine, Bayshi Tsav bölgesinden yüksek konsantrasyonda ornitomimozor örnekleri, farklı ontogenetik aşamalarda en az beş bireyden oluşan tek bir multitaksik kemik yatağında toplanmıştır. Bu kemik yatağının bireylerinin, en az iki farklı taksonun tanımlanması göz önüne alındığında, tek bir türün stratejik bir sosyal davranışını temsil etmesi olası değildir. Bu düşünceye göre, 10'dan fazla farklı ornithomimosaurian sürüsünden oluşan küçük bir sürünün, yiyecek kaynakları, yuvalama alanları veya başka bir şey bulmak için en uygun alanlarda birlikte seyahat etmesi mümkündür.

## Tanımlanan cinlerin zaman çizelgesi

ImageSize = width:1000px height:auto barincrement:15px
PlotArea  = left:10px bottom:50px top:10px right:10px

Period   = from:1880 till:2100
TimeAxis  = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:50 start:1880
ScaleMinor = unit:year increment:10 start:1880
TimeAxis  = orientation:hor
AlignBars  = justify

Colors =
 #legends
 id:CAR	 value:claret
 id:ANK 	 value:rgb(0.4,0.3,0.196)
 id:HER	 value:teal
 id:HAD	 value:green
 id:OMN	 value:blue
 id:black    value:black
 id:white    value:white
 id:1900s  value:rgb(0.94,0.25,0.24)
 id:2000s   value:rgb(0.2,0.7,0.79)
 id:2000syears   value:rgb(0.52,0.81,0.91)
 id:1900syears  value:rgb(0.95,0.56,0.45)
 id:1700s  value:rgb(0.5,0.78,0.31)
 id:1700syears  value:rgb(0.63,0.78,0.65)
 id:latecretaceous  value:rgb(0.74,0.82,0.37)
  id:1800syears   value:rgb(0.95,0.98,0.11)
 id:paleogene   value:rgb(0.99,0.6,0.32) 
 id:paleocene   value:rgb(0.99,0.65,0.37) 
 id:eocene   value:rgb(0.99,0.71,0.42) 
 id:oligocene   value:rgb(0.99,0.75,0.48) 
 id:1800s   value:rgb(0.999999,0.9,0.1) 
 id:miocene   value:rgb(0.999999,0.999999,0) 
 id:pliocene   value:rgb(0.97,0.98,0.68) 
 id:quaternary  value:rgb(0.98,0.98,0.5)
 id:pleistocene  value:rgb(0.999999,0.95,0.68)
 id:holocene  value:rgb(0.999,0.95,0.88)

BarData=
 bar:eratop
 bar:space
 bar:periodtop
 bar:space
 bar:NAM1
 bar:NAM2
 bar:NAM3
 bar:NAM4
 bar:NAM5
 bar:NAM6
 bar:NAM7
 bar:NAM8
 bar:NAM9
 bar:NAM10
 bar:NAM11
 bar:NAM12
 bar:NAM13
 bar:NAM14
 bar:NAM15
 bar:NAM16
 bar:NAM17
 bar:NAM18
 bar:space
 bar:period
 bar:space
 bar:era

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25 
 shift:(7,-4)
 
 bar:periodtop
 from: 1880  till: 1890  color:1800syears  text:80s
 from: 1890  till: 1900  color:1800syears  text:90s
 from: 1900  till: 1910  color:1900syears  text:00s
 from: 1910  till: 1920  color:1900syears  text:10s
 from: 1920  till: 1930  color:1900syears  text:20s
 from: 1930  till: 1940  color:1900syears  text:30s
 from: 1940  till: 1950  color:1900syears  text:40s
 from: 1950  till: 1960  color:1900syears  text:50s
 from: 1960  till: 1970  color:1900syears  text:60s
 from: 1970  till: 1980  color:1900syears  text:70s
 from: 1980  till: 1990  color:1900syears  text:80s
 from: 1990  till: 2000  color:1900syears  text:90s
 from: 2000  till: 2010  color:2000syears  text:00s
 from: 2010  till: 2020  color:2000syears  text:10s
 from: 2020  till: 2030  color:2000syears  text:20s
 from: 2030  till: 2040  color:2000syears  text:30s
 from: 2040  till: 2050  color:2000syears  text:40s
 from: 2050  till: 2060  color:2000syears  text:50s
 from: 2060  till: 2070  color:2000syears  text:60s
 from: 2070  till: 2080  color:2000syears  text:70s
 from: 2080  till: 2090  color:2000syears  text:80s
 from: 2090  till: 2100  color:2000syears  text:90s

 bar:eratop     
 from: 1880  till: 1900  color:1800s  text:19th
 from: 1900  till: 2000  color:1900s  text:20th
 from: 2000  till: 2100  color:2000s  text:21st

PlotData=
 align:left fontsize:M mark:(line,white) width:5 anchor:till align:left

 color:1900s bar:NAM14 at:2010 mark:(line,black) text:Beishanlong
 color:1900s bar:NAM1 at:1970 mark:(line,black) text:Deinocheirus
 color:1900s bar:NAM5 at:1981 mark:(line,black) text:Garudimimus
 color:1900s bar:NAM6 at:1984 mark:(line,black) text:Harpymimus
 color:1900s bar:NAM16 at:2012 mark:(line,black) text:Hexing
 color:1800s bar:NAM13 at:2009 mark:(line,black) text:Kinnareemimus
 color:1900s bar:NAM10 at:2000 mark:(line,black) text:Nqwebasaurus
 color:1900s bar:NAM8 at:1994 mark:(line,black) text:Pelecanimimus
 color:1800s bar:NAM12 at:2003 mark:(line,black) text:Shenzhousaurus
 color:1800s bar:NAM7 at:1988 mark:(line,black) text:Anserimimus
 color:1900s bar:NAM2 at:1972 mark:(line,black) text:Archaeornithomimus
 color:1900s bar:NAM3 at:1972 mark:(line,black) text:Dromiceiomimus
 color:1800s bar:NAM4 at:1972 mark:(line,black) text:Gallimimus
 color:1900s bar:NAM1 at:1890 mark:(line,black) text:Ornithomimus
 color:1900s bar:NAM15 at:2011 mark:(line,black) text:Qiupalong
 color:1800s bar:NAM11 at:2003 mark:(line,black) text:Sinornithomimus
 color:1900s bar:NAM1 at:1917 mark:(line,black) text:Struthiomimus
 color:1900s bar:NAM17 at:2016 mark:(line,black) text:Tototlmimus
 color:1900s bar:NAM18 at:2016 mark:(line,black) text:Rativates
 color:1900s bar:NAM9 at:1998 mark:(line,black) text:Nedcolbertia

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:M mark:(line,black) width:25

 bar:period
 from: 1880  till: 1890  color:1800syears  text:80s
 from: 1890  till: 1900  color:1800syears  text:90s
 from: 1900  till: 1910  color:1900syears  text:00s
 from: 1910  till: 1920  color:1900syears  text:10s
 from: 1920  till: 1930  color:1900syears  text:20s
 from: 1930  till: 1940  color:1900syears  text:30s
 from: 1940  till: 1950  color:1900syears  text:40s
 from: 1950  till: 1960  color:1900syears  text:50s
 from: 1960  till: 1970  color:1900syears  text:60s
 from: 1970  till: 1980  color:1900syears  text:70s
 from: 1980  till: 1990  color:1900syears  text:80s
 from: 1990  till: 2000  color:1900syears  text:90s
 from: 2000  till: 2010  color:2000syears  text:00s
 from: 2010  till: 2020  color:2000syears  text:10s
 from: 2020  till: 2030  color:2000syears  text:20s
 from: 2030  till: 2040  color:2000syears  text:30s
 from: 2040  till: 2050  color:2000syears  text:40s
 from: 2050  till: 2060  color:2000syears  text:50s
 from: 2060  till: 2070  color:2000syears  text:60s
 from: 2070  till: 2080  color:2000syears  text:70s
 from: 2080  till: 2090  color:2000syears  text:80s
 from: 2090  till: 2100  color:2000syears  text:90s

 bar:era     
 from: 1880  till: 1900  color:1800s  text:19th
 from: 1900  till: 2000  color:1900s  text:20th
 from: 2000  till: 2100  color:2000s  text:21st


## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* 
* '''British Museum (Doğa Tarihi):''' Devekuşu Dinozorları 
* Jacobsen, AR 2001. Dişle işaretlenmiş küçük theropod kemiği: Son derece nadir bir iz. P.&nbsp;58-63. İçinde: *Mezozoik Omurgalı Yaşamı* . Ed.s Tanke, DH, Carpenter, K., Skrepnick, MW Indiana University Press.
* 
* Molnar, RE, 2001, Theropod paleopatology: a literatür araştırması: In: Mesozoic Vertebrate Life, Editör Tanke, DH ve Carpenter, K., Indiana University Press, s.&nbsp;337-363.
* 
* 
* 
* Sereno, PC 2005. Stem Archosauria—TaxonSearch [versiyon 1.0, 2005 7 Kasım]
* Tanke, DH ve Brett-Surman, MK 2001. Dinozor İl Parkı'ndan (Dinozor Parkı Oluşumu: Campanian), Alberta, Kanada'dan Kuluçka ve Yuva Boyu Hadrosaurların (Reptilia:Ornithischia) Kanıtı. s.&nbsp;206-218. İçinde: Mezozoik Omurgalı Yaşamı—Philip J. Currie'nin Paleontolojisinden Esinlenen Yeni Araştırma. DH Tanke ve K. Carpenter tarafından düzenlendi. Indiana University Press: Bloomington. xviii + 577 s.
*  (ek)

## Dış Bağlantılar