Simiyen

**Simiyenler**, **antropoidler** ya da **yüksek primatlar** (Simiiformes); köpeksi maymunlar (Cercopithecoidea) ve insansılar (Hominoidea, insan dahil) üst familyalarından oluşan Eski Dünya maymunlarını (Catarrhini) ve Yeni Dünya maymunlarını (Platyrrhini) içeren bir primat infra takımıdır. Genelde "maymun" adıyla anılır.

Simiyenler, birlikte kuru burunlu primatları (Haplorhini) oluşturan cadı makilerin (Tarsiiformes) kardeş grubudur. Simiyenler, ilk olarak 40-45 milyon yıl önce ortaya çıktı; 33-40 milyon yıl önce, Ön-Arabistanlı maymunlar Güney Amerika'ya göç ederek Yeni Dünya maymunlarının oluşmasına yol açtı. Kalan simiyenler (Eski Dünya maymunları) 25 milyon yıl önce köpeksi maymunlar ve insansılara ayrıldı.

## Taksonomi ve evrim

Daha önceki sınıflandırmada, Yeni Dünya ve Eski Dünya maymunları, maymunlar ve insanlar - topluca **simiyenler** veya **antropoidler** olarak bilinir - Antropoidler (/ ˌænθrəˈpɔɪdiə /; Antik Yunan: άνθρωπος, Latince: anthropos, İng. 'insan'; ayrıca antropoid olarak da adlandırılır.), Nemli burunlu maymunlar (strepsirrhines) ve Cadı makigiller (tarsiers) ise "Önmaymunlar" (Prosimii) alt takımı altında gruplandırılır. Modern sınıflandırmaya göre, Cadı makigiller (tarsiyer) ve simiyenler Haplorhini alt takımı altında gruplanırken Islak burunlu maymunlar Strepsirrhini alt sırasına yerleştirilir. Bunun için güçlü genetik kanıt, Islak burunlu maymunlarda bulunmazken beş  tüm haplorhinler için ortak olduğudur - birisinin Cadı makigiller (tarsiyer) ve simiyenler arasında rastlantısal olması bile pek olası değildir. Bu tercih edilen taksonomik bölünmeye rağmen, "Önmaymunlar" (prosimiyenler) ders kitaplarında ve akademik literatürde, bilimdeki metrik sistemin kullanımına ve Amerika Birleşik Devletleri'nin başka yerlerindeki geleneksel birimlerin kullanımına benzetilen bir durum nedeniyle hala düzenli olarak bulunmaktadır. Anthropoid'de bulunan kanıtlar, Eski Dünya ve Yeni Dünya primatlarının paralel bir evrim geçirdiğini gösteriyor.

Primatoloji, paleoantropoloji ve diğer ilgili alanlar, eşanlamlı alt düzen adları olan Simiiformes ve Anthropoidea kullanımlarına göre bölünmüştür. Robert Hoffstetter'e göre (ve Colin Groves tarafından desteklenen), Simiiformes terimi Anthropoidea'ya göre önceliğe sahiptir, çünkü *inşa* edildiği van der *Hoeven'in* taksonomik *Simii* terimi *1833'e* kadar uzanmaktadır. Buna karşılık, Anthropoidea teriimi by Mivart 1864 yılına dayanıyor, Haeckel'in Simiiformes'i ise 1866 yılına dayanıyor ve bu da öncelikli iddialara yol açıyor. Hoffstetter ayrıca, Simiiformes'in de uygun bir alt düzen adı gibi yapılandırıldığını ("iformes" ile biten), buna karşın Anthropoidea'nın süper ailelere ayrılan - "oidea" ile bittiğini savundu. Ayrıca, Anthropoidea'nın, çeşitli dillerden "maymunlara" çevrilen "antropoïdes" ile çok kolay karıştırıldığını da belirtti.

Mevcut simiyenler üç farklı gruba ayrılır. Platyrrhini olarak spesifik sınıflandırdığımız Yeni Dünya maymunları, yaklaşık 40 milyon yıl önce (myö) maymun hattının geri kalanından ayrıldı ve ayrıştırıcı Catarrhini sınıfı Eski Dünyayı işgal etti. Bu grup, Köpeksi maymunlar (Cercopithecidae) ve diğer maymunlarla beraber yaklaşık 25 Milyon yılı paylaştı.

Bazı nesli tükenmiş maymun soyları da Eosimiidae'ye (Eosen kökenlerini yansıtmak için) ve bazen de Erken Oligosen'den kaynaklandığı düşünülen Amphipithecidae'ye yerleştirilir. Ek olarak, **' bazen [[Eosimiidae]]'ye yerleştirilir ve bazen ayrı olarak sınıflanır. 

Aşağıda çeşitli simiyen ailelerinin listesi ve bunların [[Primat]]lar sırasına göre yerleştirilmesi yer almaktadır:

**Primatlar**

* [[Nemli burunlu maymunlar|Nemli burunlu maymunlar (Strepsirrhini)]] alttakımı: tarsiyer olmayan ön-simiyenler
* [[Kuru burunlu maymunlar|Kuru burunlu maymunlar (Haplorhini)]] alttakımı: tarsiyerler, kuyruklu ve kuyruksuz maymunlar← 
** [[Cadı makigiller|Tarsiyer (Tarsiiformes)]] infra takımı
** **Simiyen (Simiiformes)** infra takımı ← 
*** [[Yeni Dünya maymunları|Platyrrhini]]: Yeni Dünya maymunları
**** [[Marmosetgiller|Marmosetgiller (Callitrichidae)]] Ailesi: marmosetler ve tamarinler
**** [[Kapuçingiller|Kapuçingiller (Cebidae)]] Ailesi: kapuçinler ve sincap maymunları
**** [[Gece maymunugiller|Gece maymunugiller (Aotidae)]] Ailesi: gece maymunları
**** [[Sakigiller|Sakigiller (Pitheciidae)]] Ailesi: titiler, sakiler ve uakariler
**** [[Örümcek maymunugiller|Örümcek maymunugiller (Atelidae)]] Ailesi: Uluyan, örümcek ve yünlü maymunları
*** [[Eski Dünya maymunları|Catarrhini]]: Eski Dünya maymunları ***←*** 
**** [[Köpeksi maymunlar|Köpeksi maymunlar (Cercopithecoidea]]) Üst Ailesi ***←*** 
***** Köpeksi maymunlar ailesi
**** [[İnsansılar|İnsansılar (Hominoidea)]] Üst Ailesi ***←**' 
***** [[Gibongiller|Gibongiller (Hylobatidae)]] Ailesi: gibonlar
***** [[İnsansılar|İnsansı (Hominidae)]] Ailesi: [[Kuyruksuz maymun|Büyük kuyruksuz maymunlar (insan dahil)]]
*** †[[Amphipithecidae]]
*** †[[Eosimiidae]]
*** †*Aseanpithecus*
Aşağıda, nesli tükenmiş maymun türlerinden bazılarının ve Eosimiidae içinde ortaya çıkan daha modern türlerin yer aldığı bir kladogram bulunmaktadır. Simiyenler Asya'da, ilk simiyenler ise Ön-Arabistan'da ortaya çıktı. Sınıfların yaklaşık olarak kaç milyon yılda yeni sınıflara ayrıldığı belirtilir.


Genellikle Ekgmowechashalidae, [[Kuru burunlu maymunlar|Haplorhini (kuru burunlu maymun)]] değil [[Nemli burunlu maymunlar|Strepsirrhini (nemli burunlu maymun)]] olarak kabul edilir. 2018'de yapılan bir araştırma, Eosimiidae'yi ön haplorhini'nin kız kardeşi olarak yerleştirir

== Temel biyolojik özellikler ==
Williams, Kay ve Kirk, antropoidlerin (simiyenler) evrimine ilişkin 2010 değerlendirmelerinin "What Is An Anthropoid" başlıklı bir bölümünde, genetik benzerlikler ve gözlerdeki benzerlikler de dahil olmak üzere tüm veya çoğu antropoidde ortak olan biyolojik özelliklerin bir listesini ortaya koydu. Bunlar, genetik benzerlikler, gözün bulunduğu yer ve göze yakın kaslardaki benzerlikler, kulaklar arasındaki iç benzerlikler, diş benzerlikleri ve ayak kemiği yapısındaki benzerliklerdir. İlk simiyenlerin, öne bakan gözleri, gündüz yaşam tarzları için keskin renkli görme becerileri yanı sıra, diğer primatlara göre daha iyi bir görüş kabiliyeti vardı. Hem Yeni Dünya'da hem de Eski Dünya'da yaşayan simiyenler diğer primatlardan daha büyük beyinlere sahiptiler ve onlar bu büyük beyinleri bağımsız olarak kendileri geliştirdiler.

== Ayrıca bakınız ==

* *Simia'', Carl Linnaeus'un bu primatlara ilişkin orijinal sınıflandırmasındaki cins ismi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*