Sarah Orne Jewett

**Theodora Sarah Orne Jewett** (3 Eylül 1849; Maine - 24 Haziran 1909; Maine), Maine'in güney kıyısı ve kırsalında geçen yerel konulu çalışmalarıyla tanınan Amerikalı bir romancı, kısa öykü yazarı ve şairdir.

Jewett, Amerikan edebi bölgeselciliğinin önemli bir uygulayıcısı ve savunucusu olarak tanınmaktadır.

## İlk yılları
Sarah Orne Jewett, 3 Eylül 1849'da South Berwick, Maine'de doğdu. Ailesi nesillerdir New England'da yaşıyordu.

Jewett'in babası Theodore Herman Jewett, "kadın, doğum ve çocuk hastalıkları"  konusunda uzmanlaşmış bir doktordu ve Sarah, sık sık babasının seyahatlerinde ona eşlik ederek, kendi memleketinin ve insanlarının yaşantılarını gördü ve tanıdı. Sarah'ın annesi Caroline (Perry) Frances'ti. Erken çocukluk döneminde romatoid artrit hastalığına yakalandı. Tedavisi için Jewett sık sık yürüyüşlere gönderildi ve bu yürüyüşler sayesinde doğa sevgisi de gelişti. Jewett hayatının ilerleyen dönemlerinde sık sık Boston'u ziyaret etti ve burada zamanının en etkili edebiyatçılarından çoğuyla tanıştı; ama her zaman, öykülerindeki "Deephaven" ve "Dunnet Landing" kasabalarına ilham veren ve küçük limanlara sahip doğduğu yer olan Güney Berwick'e döndü.

Jewett, ilk olarak Miss Olive Rayne'in okulunda eğitim gördü ve ardından Berwick Akademisi'nde okudu ve  mezun oldu. Ailesinin geniş bir kütüphanesi olduğundan eğitimini tamamlamasında bu kitapların çok etkisi ve yararı oldu. Jewett "hiçbir zaman açıkça dindar olmadı", ancak 1871'de Piskoposluk kilisesine katıldıktan sonra daha az geleneksel dini fikirlerle ilgilendi. Örneğin, Harvard hukuk profesörü Theophilus Parsons'la olan arkadaşlığı, on sekizinci yüzyılda yaşamış İsveçli bir bilim adamı ve ilahiyatçı olan ve Tanrı'nın "sayısız, birleştirilmiş formlarda mevcut (yani Jewett'in inancının altında yatan bir kavram) olduğuna inanan Emanuel İsveçborg'un öğretileriyle ilgilenmesini sağladı.

## Çalışma hayatı

Jewett, 1868'de 18 yaşındayken ilk önemli öyküsü olan "Jenny Garrow's Lovers"ı yayınladı ve böylece ünü 1870'ler ve 1880'ler boyunca artmaya başladı. Jewett, ilk öyküleri için "Alice Eliot" veya "AC Eliot" takma adını kullandı. Edebiyattaki önemi, olay örgüsünden ziyade yerel renklere yönelik çağdaş ilgiyi yansıtan, bastırılmış da olsa, taşra yaşamına dair dikkatli hikâyelerinden kaynaklanmaktadır. Jewett, William Dean Howells'in "alışılmadık bir konuşma hissi" olarak adlandırdığı keskin bir yeteneğe sahipti. Jewett, *The Country of the Pointed Firs* (1896) adlı kısa romanıyla daha çok tanınmaya başladı. Babasını ve tıp kariyerine yönelik ilk hedeflerini yansıtan bir roman olan *A Country Doctor* 1884 yılında; Jewett'in en iyi eserleri arasında yer alan kısa öykülerden oluşan bir derleme *olan A White Heron* 1886 yılında basıldı. Jewett'in bazı şiirleri *Verses'te* (1916) toplandı ve ayrıca üç çocuk kitabı da yazdı. Willa Cather kendisinin, Jewett'ın yazar kimliğinin gelişimi üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu niteledi ve "feminist eleştirmenler onu  ve Cather 1913 tarihli romanı *O Pioneers!'i* Nebraska'daki çocukluğunun anılarına dayanarak Jewett'e adamıştır. 1901'de Bowdoin Koleji, Jewett'e fahri edebiyat doktorası vermiştir. Ve Jewett, Bowdoin tarafından fahri derecesi verilen ilk kadın olmuştu. Jewett'in 1909'daki ölümünün ardından *[[The Boston Globe]]*, "çalışmasının ayrıntılarında, ince dokunuşlarda ve sadelikte" yatan güce dikkat çekmişti.
## Kişisel hayatı

Jewett'in mektupları ve günlükleri, Grace Gordon, Kate Birckhead, Georgie Halliburton, Ella Walworth ve Ellen Mason dahil olmak üzere birçok kadınla yakın ilişkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Örneğin Jewett'in günlüğündeki kanıtlar Kate Birckhead'e yoğun bir şekilde âşık olduğunu gösterir. Jewett daha sonra yazar Annie Adams Fields (1834–1915) ve kocası, aynı zamanda *Atlantic Monthly'nin* editörü ve yayıncı olan James T. Fields ile yakın bir dostluk kurdu. James Fields'ın 1881'deki ani ölümünün ardından Jewett ve Annie Fields, o zamanlar "Boston evliliği " olarak adlandırılan, Fields'ın Boston, Manchester-by-the-Sea'deki evinde 1909 yılına, yani Jewett ölene kadar birlikte yaşadılar. Bazı modern bilim adamları ikisinin sevgili olduğuna inanmaktadır. Her iki kadın da birbirlerinin yanında "dostluk, mizah ve edebi teşvik buldular" ve birlikte Avrupa'ya seyahat ettiler. Jewett, Fransa'da uzun süredir yazıştığı ve bazı öykülerini Fransa'da yayınlanmak üzere çeviren Thérèse Blanc-Bentzon ile tanıştı. Jewett'in yayınlanmamış çoğu şiiri, kadınlara yönelik duygularının yoğunluğunu gösteren yaklaşık otuz aşk şiiri içerir. Jewett ayrıca *Deephaven* (1877) adlı romanında ve "Martha's Lady" (1897) adlı kısa öyküsünde kadınlar arasındaki romantik ilişkilerden bahsetmiştir.

3 Eylül 1902'de Jewett, yazarlık kariyerine neredeyse son veren bir araba kazasında yaralanmıştır. Kazadan sonra eski sağlığına kavuşamamış ve mart 1909'da felç geçirmiştir. 24 Haziran 1909'da bir kez daha felç geçirdikten sonra South Berwick'teki evinde ölmüştür.

## Jewett'ın evi
Jewett ailesinin Georgia dönemi tarzında, 1774 yılında inşa edilen ve South Berwick'teki Merkez Meydan'a bakan evi, Sarah Orne Jewett Evi, Ulusal Tarihi Simgesel Yapı ve Tarihi New England müzesi olarak restore edilmiştir. Jewett ve kız kardeşi Mary, evi 1887'de  miras almıştı.
## Seçilmiş çalışmaları

## Popüler kültürde
2019 yapımı ''The Lighthouse'' filmi, Thomas Wake karakterinin (Willem Dafoe'nin canlandırdığı) aşağı doğu aksanını, Jewett'in güney Maine'deki dönem konuşmasının fonetik transkripsiyonuna dayandırdı.

Amerikalı-İngiliz yazar Henry James, 1866 tarihli *The Bostonians* adlı romanını yazarken Annie Fields ve Sarah Orne Jewett'in ilişkisinden ilham almıştır.
### Romanları

* *Deephaven*, James R. Osgood, 1877
* *A Country Doctor*, Houghton-Mifflin, 1884
* *A Marsh Island*, Houghton-Mifflin, 1885
* *Betty Leicester: A Story for Girls*, Houghton-Mifflin, 1890
* *Betty Leicester's English Christmas: A New Chapter of an Old Story*, Bryn Mawr Okulu için özel olarak basılmıştır, 1894
* *The Country of the Pointed Firs*, Houghton-Mifflin, 1896
* *The Tory Lover,* Houghton-Mifflin, 1901

### Kısa öykü ve kısa kurgu koleksiyonları

* *Play Days,* Houghton, Osgood, 1878
* *Old Friends and New*, Houghton, Osgood, 1879
* *Country By-Ways*, Houghton-Mifflin, 1881
* Katy's Birthday with Other Stories, 1883
* *The Mate of the Daylight, and Friends Ashore,* Houghton-Mifflin, 1884
* *A White Heron and Other Stories*, Houghton-Mifflin, 1886
* *The King of Folly Island and Other People,* Houghton-Mifflin, 1888
* Tales of New England, Houghton-Mifflin, 1890
* *Strangers and Wayfarers,* Houghton-Mifflin, 1890
* *A Native of Winby and Other Tales,* Houghton-Mifflin, 1893
* *The Life of Nancy*, Houghton-Mifflin, 1895
* *The Queen's Twin and Other Stories,* Houghton-Mifflin, 1899
* *An Empty Purse: A Christmas Story,* özel olarak basılmış, 1905

### Şiirleri

* Verses, 1916

### Kurgu dışı

* *The Story of the Normans, Told Chiefly in Relation to Their Conquest of England,* GP Putnam's Sons, 1887

## Kaynakça