Emi (sum)

**Emi sumu** (Tuva Türkçesi:Эми сумузу) —  Tuva Cumhuriyeti'nde Teregöl kojuununa bağlı kırsal yerleşim statüsünde bir belediye idari birimidir.

Beldenin tek nüfuslu yerleşim  yeri ve yönetim merkezi — Ottuk Daş köyü.

## Sözkökü ve Söz tanımı
Belde anlamında sumu  sözü kullanılmaktadır. Tuva'da köy ve kasaba türü yerleşimler için ködee suur denilmektedir. İlçe, belediye, belde türüne karşılık olarak ise sum, rayon adlandırmaları kullanılır. Tuva'da eski dönemlerden kalma idari birim adları halen kullanılmaktadır. Eskiden bu adlandırmalar şöyle idi.
* 10 ailelik yer&nbsp;— *arban*,
* 150 kişi üzeri&nbsp;— *sumon*(sum, sumu),
* 2 ve daha fazla sum&nbsp;— *hoşun* (kojuun).
Şimdi Tuva Cumhuriyeti'nde idari bölge birimleri ve belediyeleri (kırsal yerleşim statüsünde) sumu, sumon olarak  adlandırılıyor.

Şınaa beldesinin yönetim merkezi olan Ottuk-Daş sözü günümüz Tuva Türkçesinde **ateşli taş** veya ateş taşı demektir.

## Tarih
Tere-Höl kojuunu ile Toju kojuunu halk yapısı yönünden diğer bölgelere göre birbirine çok yakındır. Bu benzer yapı sınır ötesini de aşarak Buryatya ve Moğolistan taraflarındaki Dukha, Soyot-Tuğka, Soyıt-Dukha, Soyıt-Tuha gibi değişik adlarla adlandırılmış soydaşlar ile aynıdır. Kargı sumu, 28 Aralık 2005 tarihinde N 1486 VX-I Tuva Cumhuriyeti Kanunu'na göre  "Tuva Cumhuriyeti'nin Tere-Höl kojuun'unda Balıktıg, Kargı ve Emi sumularının oluşumu üzerine" 2005 yılında kurulmuştur. Merkezi Beldir-Çazı köyü kabul edilerek Kargı beldesi oluşturuldu.

8 Mayıs 2009 Rusya Federasyonu Hükûmeti'nin kararına göre, 631-r sumon Emi "Rusya Federasyonu yerli halklarının geleneksel ikamet yerleri ve geleneksel ekonomik faaliyetleri listesine" dahildir.

## Coğrafya
Yerleşimin olduğu yerler Dağlık Sangilen yaylasında, Tuva'nın güneydoğusunda ulaşılması çok zor yerlerindendir. Emi akarsuyundaki Ottuk-Daş akarsuyu yakınındadır.

;yer adları
Artak-Ooraş, Boş-Dag, Kalbak-Haak, Kara-Daştıg, Kara-Höl, Kas-Ottug, Kejik-Aksı, Kezek-hadın, Sarıg-Höl, Sarıg-Hımış, Sarıg-Er, Uzun-Höl, Uruskaldı, Höörge, Emi-Aksı.

## Nüfus
Toplam Nüfusu 2010 yılında 171 iken 2020 yılı — 171 kişi. Nüfus pek değişkenlik göstermemiştir.

Yıllara göre kişi sayısı: 

## Altyapı
; idari faaliyetler

Emi sumuzu yönetimi

;endüstri

Altın alanları mevcuttur

## Çekicilikler
Kungurtug yerli halkı Toju Tuvalarıdır. 1991'de, Rusya Hükûmeti'nin kararıyla Kuzey'in yerli halkları olarak sınıflandırıldılar. "Emi" («Эми Община») topluluğu, Toju Tuvalarının haklarını, özgürlüklerini ve meşru çıkarlarını korumak için tasarlanan Tuva Hükûmeti altındaki danışma organının bir parçasıdır. Başkanı Vladimir Munzuk'tur. Geyik yetiştiriciliği ana faaliyettir. Merkezi Kungurtug'dadır.

Türk Tarihi için çok önemli bir yere sahip Uygur Kağanlığında Bögü Kağan devrinden kalan eski bir kale olan Por-Bajın tarihi kilden bina izleri bulunmaktadır. Kungurtug yakınlarındaki bu yapı uluslararası festivale ev sahipliği yapmaktadır.

## Ulaşım
Yerel otoyol vardır.

## Tanınmış kişiler

## Ayrıca bakınız
* Duhalar
* Tofalar
* Soyotlar

## Görüntüler

Dosya:Por-Bazhyn reconstruction 2008 R.A. Vafeev.jpg|3-D Porbajın rekonstrüksiyon çizimi (2007)
Dosya:Пор-Бажын. Черепица.jpg|Porbajın kazılarında çıkan antika çini
Dosya:Section_2008_through_north_wall_of_Por-Bazhyn.JPG|Göle doğru(2008)
Dosya::Por-Bazhyn_plan_S.I._Vajnstejn_1963_updated.jpg|Porbajın kalesi çizimi (2007)


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Ottug-Daş