open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eski Valide Camii

**Eski Valide Camii ve Külliyesi** (müftülük kayıtlarına göre **Atik Valide Camii**) İstanbul'un Üsküdar ilçesinin hakim konumu Toptaşı sırtına II. Selim'in eşi, III. Murad'ın ise annesi Afife Nur-Bânû Valide Sultan tarafından Mimar Sinan'a yaptırılmıştır. Camii, medrese, tekke, dârüşşifa, dârulhadis, dârulkurrâ, sıbyan mektebi ve imaretten oluşan tesis, Mimar Sinan'ın inşa ettiği tam teşekküllü ve tek parça kalabilmiş son külliye olarak kabul edilmektedir. Mimar Sinan'ın inşa ettiği cami vefatından sonra talebesi Davud Ağa tarafından genişletilmiştir. Son olarak da II. Mahmud döneminde eski İstanbul evlerini andıran ve müstakil bir girişi bulunan hünkâr kasrı ve mahfili eklenmiştir. Yapılış tarihi 1570-1579 tarihleri arasını kapsamakla 1583 yılında Mimar Sinan'ın talebesi Davud Ağa tarafından genişletilmiştir.

## Mimarisi
Külliye, cami, medrese, tekke, sıbyan mektebi, kervansaray, hamam, darülkurra, darüşşifa'dan oluşur. Külliyenin merkezini oluşturan cami ve medrese, kompleksin ortasında yer almaktadır. Şadırvan avlusunun alt tarafında bulunan kapıdan, esas girişi Kartal Baba Caddesinde olan medreseye geçiş sağlanabilmektedir. Külliyenin ana yapısını oluşturan ikinci birimi medrese ise yine Mimar Sinan'ın bir eseri olup yamuk planlı bir avluya sahiptir. Revaklarla süslü medresenin on beşinin talebeye, ikisinin muîdlere, birinin de bevvâba tahsis edilmiş olan toplam on sekiz hücresi bulunmaktadır.

Caminin kubbesi altı dayanak üstündedir. İki yanından ikişer yarım kubbeyle çevrelenmiştir. Dışarı doğru çıkıntılı mihrab tarafında beşinci yarım kubbe bulunmaktadır. Mihrab tarafındaki İznik çinileri yer alır. Minareler klasik Osmanlı üslûbuna ters düşen bir tertiple yapı kitlesinin içinde kalmış ve ikinci revak harimin kuzey duvarı hizasında kesilerek birer kemeri yeni inşa edilen duvarların içine gömülmüştür.


Dosya:Atik Valide Mosque dome.jpg|Caminin kubbesi
Dosya:Atik Valide Mosque in winter afternoon Üsküdar Istanbul 2021.jpg Hugh Laurence.jpg|Caminin avlusundan bir görünüm (Kasım 2021)


## Dış bağlantılar

* T.C. İstanbul Valiliği (Harika İstanbul) / Eski Valide Camii ve Tanıtımı

## Kaynakça

* http://www.istanbul.gov.tr
Skydancer

***Skydancer***, 1993 yılında "*[[Dark Tranquillity]]*" adlı İsveçli Death Metal grubunun, Spine Farm Records etiketiyle çıkardığı, ilk albümdür. Albüm 2000 yılında "*[[Of Chaos and Eternal Night]]*" EP'siyle birleştirilerek (Skydancer/Of Chaos and Eternal Night) tekrar basılmıştır.

## Albümdeki Parçalar

1) Nightfall By the Shore of Time2) Crimson Winds3) A Bolt of Blazing Gold4) In Tears Bereaved5) Skywards6) Through Ebony Archways7) Shadow Duet8) My Faeryland Forgotten9) Alone
Henry Parkes

**Henry Parkes** (27 Mayıs 1815 - 27 Nisan 1896), 19. yüzyılın ikinci yarısında Avustralya'nın önde gelen siyaset adamlarındandır. Çoğu zaman Avustralya'nın federasyonlaşması sürecinin babası olarak anılır. 1872-91 arasında beş dönem Yeni Güney Galler başbakanı olarak görev yapmıştır.

Mahkûmların İngiltere'den Avustralya'ya gönderilmesine karşı çıkanlara sözcülük ederek 1849'da siyasi yaşamda sivrildi. Ertesi yıl çıkardığı *Empire* gazetesini, tam temsil ilkesine dayalı bir hükûmet kurulmasına yönelik kampanyada 1858'e değin kullandı. İlk resmî görevine 1854'te başladı ve neredeyse kesintisiz olarak milletvekili ve çoğu kez bakan ya da başbakan sıfatıyla 1894'e değin görev yaptı.

Bir federasyon kurulmasından yana olduğunu ilk kez 1867'de açıkladı. 1891'de Ulusal Avustralasya Meclisine başkanlık etti.Ama bu toplantı sonunda ortaya çıkan Avustralya Uluslar Topluluğu Bildigesi'ni desteklemedi ve Federasyon 1901'e değin kurulamadı. Parkes 1891 seçimlerinden sonra siyasi önderlik sıfatını kaybetti.
Kara Melek

***Kara'' ''Melek,*** 1997-2000 yılları arasında Star TV'de yayımlanan, başrollerini Sanem Çelik, Ece Uslu, Mustafa Alabora, Toprak Sergen, Ziya Kürküt, Zehra Alptürk ve Zerrin Arbaş'ın paylaştığı dram ve macera türündeki Türk televizyon dizisidir. Kara Melek, yayımlandığı dönemlerde yüksek reyting alan bir dizi olmuştur. Yapımcılığı Eylül TV tarafından gerçekleştirilen dizinin yönetmenliğini birinci sezonda Uğur Erkır, diğer sezonlarda Türkan Derya üstlenmiştir. 4 sezondan oluşan dizinin, 3. sezon finali olan 92. bölümünden sonra Sanem Çelik kadrodan ayrılmıştır. 110. bölümü  ile dizi ekranlara veda etmiştir. 2002 yılının Ocak ayında yeniden çekilmesi kararlaştırılmış ve bu yeni versiyonda Sanem Çelik yeniden yer alırken kendisine Deniz Gökçer, Tardu Flordun, Rutkay Aziz gibi oyuncular eşlik etmiştir. Ayrıca yönetmen koltuğuna bu kez Mahinur Ergun oturmuş, ancak bu yeni versiyon, ilk bölümün ardından yayından kaldırılmıştır.

Dizi, Yasemin adlı akıllı ve güzel kadının, ev arkadaşı olan dürüst ve çalışkan Şule'nin annesinin intiharından sonra babasının Nahit Saylan isimli ünlü ve zengin iş insanı ve milletvekili olduğunu öğrenmesiyle yaptığı entrikalar ve monoton yaşamından sıkılarak zengin olma arzusu içinde Nahit'i ele geçirmesi ve değişen durumlar çerçevesinde diziye katılan insanların yaşamını anlatır. Aynı zamanda Şule ve Yasemin'in kocası olduktan sonra Nahit'in etrafında dönen olaylar da dizinin konusunu oluşturur. Ana karakter olan Yasemin, değişken bir psikolojiye sahiptir; çoğunlukla kötü bir karaktere sahipken, bazen iyi niyetli ve yaptıklarından pişman bir ruh hâline bürünür. Yasemin'in entrika, aşk, ihanet ve karışıklık dolu iç dünyasına odaklanılması da Kara Melek'i diğer dizilerden farklı bir yere koymuş, kötü karakterin ana karakter olarak yer bulması ve bölüm özetlerinin tamamen bu karakterin ağzından anlatılması bu açıdan bir ilk olmuştur.

Yasemin Saylan karakteri, Sabah gazetesinin Kültür-Sanat bölümü tarafından hazırlanan "Türk Dizilerinin Gelmiş Geçmiş En Kötü 10 Karakteri" listesinde 4. sırada yer almış, Sanem Çelik'e 1997 yılında Magazin Gazetecileri Derneği tarafından düzenlenen "Altın Objektif" ödüllerinde *En İyi Kadın Oyuncu* ödülünü kazandırmıştır.

## Oyuncu kadrosu ve karakterler

## Yayın takvimi

## Bölümler
### 1. sezon (1997)

### 2. sezon (1997-1998)

### 3. sezon (1998-1999)

### 4. sezon (1999-2000)

## Teknik kadro
**Senaryo** 
* Nuran Devres

**Müzik**
* Müjdat Akgün
* İlknur Şengül

**Kurgu**
* Mevlüt Koçak

**Görüntü Yönetmeni**
* Hüseyin Özşahin
* İlker Duyan
* Ali N. Utku

**Yapım Koordinatörü**
* İlksen Fırat
* Ece Özsoy
* Asım Gümüş
* Esi Gülce

**Yönetmen**
* Uğur Erkır
* Dilek Gökçin
* Türkan Derya

## Yapım
* Eylül TV
* Star TV

## Kaynakça
Aquaman

**Aquaman**, bir DC Comics karakteridir. Vücudu çok dayanıklıdır. Atlantis'teki tek sarışın kişi olduğundan kovulmuştur. Su canlılarına iletişim kurup hükmedebilir. Su altında çok hızlı hareket eder. Mızrağı en güçlü silahlardan biridir. Justice League karakterlerinden biridir.

## Kaynakça
Süper Lig (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti)

**Süper Lig** ya da sponsorluk anlaşması gereğince **AKSA Süper Lig**, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde futbol branşının en üst ligidir. Daha evvelinde 1. Lig adıyla düzenlenen turnuva 2011-12 sezonu itibarıyla Süper Lig adını almıştır.

## Önemli notlar
* 16 takımla oynanan ligde sezon sonunda ligi son sırada tamamlayan iki takım doğrudan küme düşmektedir. Sezonu 11.,12.,13.,14. bitiren takımlar tek devreli lig usulüne göre play-out oynar ve son sırayı alan takım da Süper Lig'den düşer.
* 1955 yılından beri oynanan ligde en başarılı kulüp 14 kez şampiyon olan Çetinkaya ve Mağusa Türk Gücü kulüplerini 9 şampiyonluk ile Gönyeli ve Yenicami takip etmektedirler.
* Mağusa Türk Gücü 2024/25 sezonunu şampiyon olarak tamamlamıştır ve tarihindeki on dördüncü lig şampiyonluğuna ulaşmıştır.
* 2013-14 sezonunda ligin adı K~Pet Süper Lig olarak değişti.
* 2014-15 sezonunun naklen yayın hakkı için Bayrak Radyo-Televizyon Kurumu (BRTK) ile anlaşılmıştır.
* 2014-2015 futbol sezonunda, K~Pet Ligleri karşılaşmaları ve Kıbrıs Kupası karşılaşmaları dahil olarak kullanılacak resmi maç topu tedarikçisi Nike Lefkoşa – Başman Group olarak belirlenmiştir.
*2023-24 sezonu 30. hafta Göçmenköy-Doğan Türk Birliği maçında KKTC'de ilk kez VAR uygulandı.

## Süper Lig kulüpleri - 2024/25

## Lig Şampiyonları

## Şampiyonluklar

## Lige katılımlar
1955'ten bu yana kadar olan 64 sezonda lige katılan takımlar.
Bu listeye **2024/25** sezonu dahil edilmiştir.

* **63** sezon: **[[Çetinkaya TSK|Çetinkaya]]**
* **58** sezon: **[[Mağusa Türk Gücü]]**
* **56** sezon: **[[Doğan Türk Birliği SK|Doğan Türk Birliği]]**
* **55** sezon: Türk Ocağı Limasol, **[[Yenicami Ağdelen]]**
* **54** sezon: Küçük Kaymaklı
* **50** sezon: **[[Gençlik Gücü TSK|Gençlik Gücü]]**
* **47** sezon: **[[Gönyeli SK|Gönyeli]]**
* **40** sezon: **[[Larnaka Gençler Birliği SK|Gençler Birliği]]**
* **39** sezon: Baf Ülkü Yurdu
* **35** sezon: **[[Lefke TSK|Lefke]]**
* **30** sezon: Binatlı Yılmaz
* **25** sezon: Yalova
* **21** sezon: **[[Dumlupınar TSK|Dumlupınar]]**
* **17** sezon: **[[Cihangir GSK|Cihangir]]**
* **14** sezon: Yeniboğaziçi Doğan
* **12** sezon: **[[Alsancak Yeşilova SK|Alsancak Yeşilova]]**
* **11** sezon: Girne Halk Evi, Lapta Türk Birliği
* **10** sezon: Akıncılar, Bostancı Bağcıl
* **8** sezon: Düzkaya Kültür Ocağı, Hamitköy
* **7** sezon: **[[Esentepe KKSK|Esentepe]]**, **[[Göçmenköy İdman Yurdu]]**, Mormenekşe Gençler Birliği
* **6** sezon: Tatlısu Halk Odası
* **5** sezon: Ozanköy
* **4** sezon: **[[Değirmenlik Spor Kulübü|Değirmenlik]]**, **[[Mesarya SK|Mesarya]]**
* **3** sezon: Beyarmudu Türk Çiftçiler Birliği, Serdarlı Gençler Birliği, Türkmenköy Aydın
* **2** sezon: **[[Karşıyaka Anamur Spor Kulübü|Karşıyaka]]**, Vadili Türk Çiftçiler Birliği
* **1** sezon: Çanakkale, Gaziveren, Ortaköy, Pile

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*  Kıbrıs Türk Futbol Federasyonu
Tessa Allen

**Tessa Allen** (doğum 7 Ağustos 1996) sinema çıkışını Enough adlı filmde Jennifer Lopez'in oynadığı karakterin kızı Gracie'yi oynayarak yapmış olan Amerikalı bir çocuk oyuncudur. 2001'den Aralık 2002'ye kadar NBC'de yayınlanan Providence adlı dizide Hannah Hansen karakterini oynadı. CSI:Miami adlı dizinin 2002-2003 sezonunda yayınlanan bir bölümde bir çocuk katili tarafından taciz edilen küçük Emma Kaye'i oynamıştı.

Şubat 2004'te General Hospital adlı bir dizide Molly Farrell rolü ile konuk oldu. Kısa bir süre sonra aynı dizide Lesley Lu (Lulu) Spencer karakterini oynadı.

Julia Marie Berman, sonbahar 2005'te Tessa'nın rolünü alana kadar bu karakteri oynadı. Şu an reklamlarda ve filmlerde oynamaya devam ediyor.

Tessa'nın üç tane ablası var; Madisoni, Jeanne ve Adeline. Onlar da oyunculuk yapıyor.
Cezmi Kartay

**Cezmi Kartay** (1920, İzmit - 11 Ağustos 2008, İzmit), Türk siyasetçidir.

## İlk yılları
Cezmi Kartay ilk öğrenimini İstanbul Beyoğlu 2. İlkokulu'nda, ortaöğrenimini İstanbul Erkek Lisesi ve Haydarpaşa Lisesi'nde tamamladı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin idari şubesinden mezuniyetinin ardından İstanbul'da maiyet memuru olarak göreve başladı. Kemaliye, Akyazı, Çermik ve Baskil kaymakamlıklarında bulundu. 1952-1960 yılları arasında Mülkiye Müfettişliği ve Başmüfettişliği görevlerini üstlendi.

Haziran 1960'ta Malatya Valiliği'ne atandı. Bu görevi sırasında dört yıl Malatya Belediye Başkanlığını da yürüttü. Daha sonra, Merkez Valiliği ile Tekirdağ ve Gaziantep Valiliği'nde de bulundu. Mart 1980'de kendi isteğiyle emekli olan Kartay, 1983 yılı Mayıs ayına kadar Ankara Ticaret Borsası Genel Sekreterliği yaptı.

## Aktif siyaset dönemi
12 Eylül darbesinden sonra, diğer siyasi partilerle birlikte kapatılan CHP'nin kayyumluğuna getirildi. 1983'te siyasi partilerin yeniden kuruluş döneminde, Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP)'nin kuruluşunda, kurucu üye olarak aktif politikaya girdi. Güvenlik Konseyi tarafından, başta Genel Başkan Erdal İnönü olmak üzere, 21 kurucunun veto edilmesinden sonra, 27 Haziran - 17 Aralık 1983 tarihleri arasında SODEP Genel Başkanı oldu. Sonrasında Halkçı Parti ile SODEP'in birleşmesiyle kurulan SHP'de genel başkan yardımcısı olarak görev aldı.

Kartay 12 Eylül sonrası siyasetin sosyal demokrat kanadındaki örgütlenmesinde, Erdal İnönü, Necdet Calp, Aydın Güven Gürkan ile birlikte önemli görevler üstlendi.

Ankara Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Yönetim Kurulu üyeliği, Türkiye İş Bankası Yönetim Kurulu üyeliği ve Şişe Cam Yönetim Kurulu üyeliklerinde bulundu. Türk İdareciler Derneği, Mülkiyeliler Birliği, Cumhuriyet Halk Partisi (CHP), Atatürkçü Düşünce Derneği, Toplumsal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı (TESAV) ve Anadolu Kulübü üyesiydi.

Kartay, evli ve 3 kız babasıydı.

## Bibliyografya
* 

## Kaynakça
Mary Gibbs

**Mary Jessica Gibbs** (d. 5 Ekim 1996, Pasadena, Kaliforniya, ABD), Amerikalı çocuk bir ses sanatçısıdır. Monsters, Inc. (2001), Inside Out (2015) ve Tracy (2009) filmleriyle tanınan bir aktris.

Babası Rob Gibbs'dir. 3 yaşındayken, sinemalarda oynayan Monster Inc. adlı filmde Boo isimli karakterin seslendirmesini yaptı. Ama 3 yaşındakiler için seslendirme yasak olduğundan, ilk önce Mary seslendirme yaptı, sonra oradaki çalışanlar Mary'nin çıkardığı sesi taklit ettiler ve filme eklediler.

## Kaynakça
Afro-Asya dilleri

**Afro-Asyatik**, **Afrasya** veya eski adıyla **Hami-Sami dil ailesi**, yaklaşık olarak 300 dilden oluşan bir dil ailesi. Afroasya dilleri coğrafi açıdan Kuzey Afrika, Afrika Boynuzu, Sahel ve Güneybatı Asya'ya yayılmış olup 500 milyondan fazla insan tarafından anadil olarak konuşulmaktadır. Ailedeki en büyük ve baskın dil grubu, 313 milyon anadil konuşuruyla Sami diller kolunda yer alan Arapça değişkeleridir.

Afroasya dilleri sınıflandırılırken genellikle Sami, Mısır, Berberi, Çad ve Kuşitik olmak üzere 5 farklı ana kola ayrılır ve bazen Omotik diller de ayrı bir kol olarak aileye dâhil edilir. Tüm bu diller varsayımsal Afro-Asya anadilinden evrilmiştir. Bu dilin aslen Afrika Boynuzu, Kuzey Afrika, Doğu Sahra veya Levant'ta konuşulmuş olduğu öne sürülmüş olmakla birlikte dilin urheimat'ı hakkında kesin bir fikir birliği yoktur.

Antik Çağ'da Afroasya dillerine ait bazı diller önemli yazılı eserler üretmiştir. Ailede kendine ait bir kol oluşturan Antik Mısırca ile Sami dillerinden Akadca, Fenikece, İbranice ve Eski Aramice bu dillere örnek teşkil etmektedir.

## Etimoloji
"Afro-Asyatik" terimi, Joseph Greenberg tarafından, daha önce kullanılan "Hami-Sami" terimi yerine Hami dillerinin geçerli bir dil ailesi olmadığının gösterilmesinden sonra üretilmiş bir terimdir (Greenberg 1950, 1966:42-65).

## Sınıflandırma
Afroasya dilleri sınıflandırılırken genellikle Sami, Mısır, Berberi ve Kuşitik olmak üzere 5 farklı ana kola ayrılmaktadır. Bu ana kolların birbirleriyle ilişkileri hususunda genel kabul gören bir teori bulunmamaktadır. Buna ek olarak Omotik adı verilen kolun Afroasya dillerine ait olduğu bazı dilbilimcilerce kabul edilmekle birlikte konu hakkında genel bir fikir birliği yoktur.

## Coğrafi dağılım
Afroasya dilleri coğrafi açıdan Kuzey Afrika, Afrika Boynuzu, kuzey Batı Afrika, kuzey Orta Afrika ve Güneybatı Asya'ya yayılmıştır. Sami dilleri başta Arapça ile Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da yer alan en baskın dil konumunda olup Kuzey Afrika'nın kuzeybatısı ve Güneybatı Sahra'da Berberi diller de konuşulmaktadır. Kuşitik diller Afrika Boynuzu'nda yayılım gösterir, ancak bu bölgede Amharca gibi Güney Sami dilleri de yer almaktadır. Çad dilleri Sahel bölgesinde konuşulur. Varlığı tartışmalı Omotik kolu güneybatı Etiyopya'da yer almaktadır.

## Diller listesi
Bu dil ailesine üye olan diller aşağıdaki şekildedir;
* Sami dilleri
** Arapça
** İbranice
** Aramice
** Maltaca
** Habeşçe (Amhara)
** Tigrece
** Tigrinyaca
** Ayrıca ölü diller olan Akadca, Amorice, Asurca.
* Mısır dilleri
** Eski Mısır dili
** Kıptî dili
* Berber dilleri
** Zenet
** Kabiliya
** Şloh
** Şavya
** Tuareg (Tamaşek)
* Çad dilleri
** Hausaca
* Kuşitik diller
** Somalice
** Afarca,
** Bece
** Oromca
** Sidamo

## Kaynakça
Çin-Tibet dilleri

**Çin-Tibet dil ailesi,** 400'den fazla Doğu Asya dilini içeren bir dil ailesi. Çin-Tibet dilleri, 40'ı aşkın farklı alt gruba sahiptir. Ancak genellikle Çin dilleri ile bu gruba ait olmayan tüm farklı grupları tanımlamak için kullanılan Tibet-Birman dilleri şeklinde ayrılmaktadır. Ailenin en çok konuşulan üyeleri Çince, Tibetçe, Dzongka ve Birmanca olmaktadır.

## Sinitik diller

Çin dilleri, Çin'de yaşayan Hanlıların konuştuğu dillerin tümüne verilen addır. Dünyadaki 1 milyardan fazla kişinin anadili olarak kabul edilen Çince, tamamen ayrı birer dil olarak kabul edilebilecek kadar farklı "diyalektlerden" oluşmuştur. Çoğu Çin dili, bir lehçe sürekliliği oluşturmaktadır. Mandarin, Wu, Min, Amoyca, Kantonca ve Hakkaca Çin dilleri içerisinde en çok konuşana sahip dillerden bazılarıdır. Bu dil veya lehçeler kendi aralarında karşılıklı anlaşılabilirlik göstermezler. Bu kıstas göze alındığında yüzlerce Çin dili olduğu düşünülmektedir.

## Tibet-Birman dilleri
Tibet-Birman dilleri, Çin dilleri dışında kalan tüm Çin-Tibet dillerini tanımlar, ancak bu diller arasında 40'ı aşkın farklı grup bulunmaktadır ve terim herhangi bir akrabalık ilişkisi belirtmemektedir. Lolo-Birman, Tibet ve Karen dilleri, Çin dillerinden sonra Çin-Tibet dilleri içerisindeki en büyük alt grupları oluşturmaktadır. Tibetçe, Dzongka, Birmanca, Lolo, Moso, Şan ve Karence bu yüzeysel sınıflandırma içerisinde en çok konuşulan dillerdendir.

## Ayrıca bakınız

* Çin dilleri

## Kaynakça
Zenit

Geniş anlamda, **zenit**, **zirve** veya **başucu** (İngilizce: Zenith), belli bir yerin üzerindeki bir noktayı doğrudan belirtmektir. Bu tanımın aşırı geniş olması sebebiyle astronomi, jeofizik ve meteoroloji gibi bilim dallarında, bir noktanın zeniti, o noktada yerçekimi gücünün gösterdiği yönün tersi olan yerel dikey yöndür. Buradan hareketle zenit günlük kullanımda, "zirve", "doruk" gibi anlamlarda da kullanılır. Sözcüğün kökeni Latince *cenit*dir ki terimin Batı dillerine temel geçiş noktası Arapça *samt* yani "(başın üstünden doğru) yol"dur.

Bir astronomi terimi olarak zenit, göğün baş hizasında tam tepesinde bulunan noktadır. Karşıdı *[[Nadir (astronomi)|nadir]]* olan zenit, belirli bir gök cismi tarafından gökte ulaşılan en yüksek noktaya verilen isimdir. Zaman zaman Türkçe gökbilim terminolojisinde *başucu noktası* karşılığı ile yer alır.

## Kaynakça ve notlar
Gözcü Kulesi (dergi)

***Gözcü Kulesi - Yehova'nın Gökteki Krallığını Duyurur***, Yehova'nın Şahitleri tarafından ücretsiz olarak yayımlanan bir dergidir. Dergi *Halka yönelik baskı* ve *İnceleme baskısı* olmak üzere iki farklı şekilde basılır.

Derginin *Halka yönelik baskı*sının, 2025 yılı baskısı itibarıyla, iki ayda bir yaklaşık 31.744 milyon baskısı gerçekleştirilmektedir ve dünyanın en fazla tiraja sahip olan dergisidir. İbadet sırasında kullanılan *İnceleme baskısı*nın ise aylık ortalama 13.825 milyon civarında baskısı gerçekleşmektedir.

Temmuz 1879'da editör ve yayıncı olarak C. T. Russell, Gözcü Kulesi dergisinin ilk nüshasını yayımladı. İlk baskının 6.000 kopyası İngilizcede basıldı. Derginin ilk adı *Zion’s Watch Tower and Herald of Christ’s Presence* idi. 1914'e kadar tirajı 50.000'e yükseldi. 1879'dan beri bugüne dek dergi aralıksız çıktı.

Gözcü Kulesi'nin amacı Tanrı Yehova'yı evrenin egemeni olarak yüceltmektir. Bu dergi Mukaddes Kitap peygamberliklerinin gerçekleşmesi olan dünya olaylarını dikkatle izler. Tüm insanları *Tanrı'nın gökteki krallığı*nın, yakında hemcinslerini ezenleri yok edip yeryüzünü cennete dönüştüreceğinin müjdesiyle teselli eder. Gözcü Kulesi, halen 461 dilde ve her sayının ortalama tirajı 31 744 000 olacak şekilde yayımlanmaktadır (2025).

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Gözcü Kulesi - Yehova'nın Gökteki Krallığını Duyurur (Yehova'nın Şahitleri)
Manuel Antônio de Almeida

**Manuel Antônio de Almeida** (d. 17 Kasım 1831, Rio de Janeiro - ö. 28 Kasım 1861) Günümüzde Brezilya edebiyatının ilk büyük romanı kabul edilen ***Memórias de um Sargento de Milícias***'ın ***(Bir Milis Çavuşunun Anıları)*** yazarı.

Bazı bölümlerini 1853'te tamamladığı, roman biçiminde 1854-1855'te yayımlanan bu kitap Almeida'nın tek kurmaca yapıtıdır. Gerçekçilik anlayışı açısından yalnız o dönem Brezilyalı yazarların romantizminin değil, aynı zamanda Avrupa'daki doğalcılık üslubunun da birkaç yıl ilerisindedir. 20. yüzyılda 'modernistler' tarafından keşfedilinceye kadar eleştirmenlerin ve okurların pek ilgisini çekmemiştir.

Almeida önce sanat, daha sonra da tıp öğrenimi gördü. Bu arada parasızlık yüzünden okumaya sık sık ara vererek çevirmenlik ve gazetecilik yaptı.Ulusal Basın Kurumunu yönetti. Burada genç bir dizgici ve aynı zamanda hevesli bir yazar olan Machado de Assis ile dostluk kurdu.

Memórias de um sargento de Milícias, 19. yüzyılın başlarında Rio de Janeiro'daki günlük yaşamı gerçekçi bir biçimde yansıtır ve içtenlikli bir konuşma diliyle yazılmıştır. Yapıtın kahramanı Leonardo dilenciler, kadınlar, rahipler, gemiciler arasında serüven arayan, toplumsal durumu pek iyi olmayan bir gençtir. Roman, Leonardo'nun gözünden görenekler, kişilikler ve saray entrikalarına ilişkin canlı tablolar sunar.

Almeida'nın umut veren yazarlığı çok kısa sürdü. Bir gazete adına görevdeyken Brezilya açıklarında geçirdiği bir deniz kazasında 31 yaşında yaşamını yitirdi.
Bouvet Adası

**Bouvet Adası** (Norveççe: *Bouvetøya*), Atlas Okyanusunun güneyinde, Norveç'e ait ıssız bir adadır. Ümit Burnu'nun yaklaşık 2.400&nbsp;km güneybatısında, Antarktika ana karasının yaklaşık 1.600&nbsp;km kuzeyinde yer alır. Yüzölçümü 49&nbsp;km²'dir, deniz düzeyinden yüksekliği 935 m'dir. Kıyısını çevreleyen buz yarları ve kayalık yüzey yapısı karaya çıkmayı olağanüstü zorlaştırır.

## Tarihçe
Adını 1739'da adayı keşfeden Fransız denizci Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier'den aldı. 1898'de Bouvet'ye ulaşan Alman keşif heyeti koordinatlarını belirlediyse de adaya çıkmayı başaramadı. Norveç bayrağı ilk kez 22 Aralık 1927'de dikilmiş, 27 Şubat 1930 tarihli kraliyet kararnamesiyle Bouvet Norveç topraklarına katılmıştır. 1977'de Norveçliler tarafından bir otomatik meteoroloji istasyonu kurulmuştur.

## Coğrafya
Bouvet Adası, Güney Atlas Okyanusu'ndaki Orta Atlantik Sırtı'nın güney ucunda bulunan bir yanardağın tepesini oluşturan volkanik bir adadır. Adanın güneybatısında Larsøya, kuzeyinde Store Kari ile kuzeydoğusunda Litle Kari bulunmaktadır. Adaya en yakın kara parçası, 1.700 kilometre güneyde yer alan Antarktika'nın Kraliçe Maud Toprakları ve 1.600 kilometre kuzeyde olan Gough Adası'dır. En yakın yerleşim yeri ise 2.250 kilometre kuzeybatıda yer Tristan da Cunha adasıdır. Batısında, yaklaşık 1.900&nbsp;km uzaklıkta Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları, doğusunda ise 2.500&nbsp;km uzaklıkta bulunan Prens Edward Adaları bulunmaktadır. Ada'nın en yüksek noktası ise 780 metre yüksekliğindeki Olavtoppen Dağı'dır.

## Galeri

Dosya:Bouvet Map.png|Bouvet adası
Dosya:Bouvet island.jpg|Bouvet Adası
Dosya:Bouvet Island topographic map-en.svg|Bouvet Adası topoğrafya haritası
Dosya:Bouvet Island 1927.jpg|Adanın Norveç adına ilhakını gösteren fotoğraf (1927)


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* ''Yr.no - Norveç Meteoroliji Enstitüsü ve NRK - Bouvet Adası''
Vartan Oskanyan

**Vartan Oskanyan** (d. 1955, Halep, Suriye), Eski Ermenistan Dışişleri Bakanı, Civilitas Vakfı kurucusu ve başkanı.

Suriye'de Ermeni azınlık ailesinin oğlu olarak doğmuştur. Halep'teki Ermeni okulunda okuduktan sonra lise eğitim için Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde gitmiş ve 1973'te mezun olmuştur. 1979'da Erivan Politeknik Enstitüsü'nü bitirmiştir.

1990-1992 yılları arasında Kaliforniya'daki Armenian International Magazine dergisinin genel yayın yönetmenliğini yapmıştır. 1998'de Oskanyan, başbakan Robert Koçaryan tarafından Ermenistan dışişleri bakanlığına getirilmiştir. 2008 yılında Cumhurbaşkanlığa Serj Sarkisyan'ın seçilmesiyle beraber görevinden ayrılmış ve kurucusu olduğu Ermenistan'ın ilk sivil toplum vakıflarından biri olan Civilitas'in başkanlığına geçmiştir. Ermenice, İngilizce, Fransızca, Arapça ve Rusça bilmektedir.
Yelten, Korkuteli

**Yelten** kasabası, Antalya ilinin Korkuteli ilçesine bağlı bir yerleşim merkezidir. Köy ismini Roma döneminde Bizans gemilerin yelken direği ihtiyacını sağladığı için, Yelken ismini almış zamanla Yelten ismini almıştır.

## Coğrafya
Antalya il merkezine 80&nbsp;km, Korkuteli ilçesine 20&nbsp;km uzaklıktadır.

## Dış bağlantılar
* Yerelnet
Patch Adams (film)

***Patch Adams***, 9 Nisan 1999 tarihinde gösterime giren sinema filmi. ABD yapımı olan, duygusal ve didaktik öğeler taşıyan filmin yönetmenliğini Tom Shadyac, müziğini Marc Shaiman yapmış. Senaryosu ise, Hunter Doherty Adams ve Maureen Mylander'in kitaplarından Steve Oederkerk tarafından oluşturulmuş olup, komedi dalında ve 115 dakika sürmektedir.
Yaşanmış bir hayat hikâyesinden alınmıştır. İntihar eğilimli biri olarak girdiği akıl hastanesinde gördüklerinden sonra Hunter "Patch" Adams (Robin Williams), çıktıktan sonra tıp fakültesine öğrenci olarak girer. Okulda başarılı bir öğrenci olmasına karşın, ideallerinden dolayı hocalarından tepki görür. Amacı "hayata renk katarak" mizah yoluyla tedaviye katkıda bulunmaktır. Daha sonra yoksul hastalar için kendi parası ve bağışlarla özel bir klinik açmaya kadar girişimlerini sürdüren Adams, film sürecinde sevgilisi Carin Fisher'in (Monica Potter) öldürülmesiyle ve lisanssız klinik açmakla darbeler yese de, tedavi hizmetlerinde yaptıklarıyla ünü ülke çapına yayılır ve bir anlamda amacına ulaşır.

## Dış bağlantılar
*
Latin rock

**Latin Rock**, ilk defa Chicano adlı bir grup tarafından kullanılmıştır. Bu yüzden latin rock'ın diğer diğer bir adı *Chicano Rock*tır. Bu müzik türü; başlangıçta R&B, Country, latin ezgileri ve Rock'n'Roll'dan, sonra da rock türlerinden etkilenmiştir. Bu müzik türü, genelde Meksikalılar tarafından kullanılmıştır. Ama bazı Amerikalı grup ve şarkıcılar da bu müzik türünü kullanmıştır.

## Önemli Temsilcileri
* Addys D'Mercedes 
* Carlos Santana
* Soda Stereo
* Control Macete
* Ill Nino
* Los Prisioneros
* Jaguares
* Juanes
* Linea 77
* Maná 
* Los Tres
* Rescate
* Café tacvba
* Sepultura
* Aterciopelados
* Shakira
* Soulfly
* Santana
* Chicano
* Malo
* Ozomatli

## Genel Tarihçesi
1940'larda başlayan R&B müzik türü, 1950'lerde country müzik türü ile birleşip, kullanılmaya başlandı. İlk Latin Rock grupları bu zamanlar çıktı.

1950'lerden sonra yaygınlaşan rock'n'roll türüyle, 50'lerin sonuna doğru bu türünde etkisi görülmeye başlandı.

60'ların ortalarında rock türü rock'n'roll'dan ayrılmaya başladı. 60'ların sonu, 70'lerin başı gibi de latin rock, rock türünden etkilenerek günümüzdeki haline gelmeye başladı. Santana ile Latin Rock daha da yaygınlaştı. Carlos Santana'nın bu gruptan ayrılmasıyla, Santana birçok sanatçıyla düet yapmaya başladı. Böylece Latin Rock doruk noktasına ulaştı; ve rock'ın en yaygın türlerinden biri oldu.
Çırdak, Kurşunlu

**Çırdak**, Çankırı ilinin Kurşunlu ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Köy, 1928 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

## Coğrafya
Köy, Çankırı il merkezine 107&nbsp;km, Kurşunlu ilçe merkezine 17&nbsp;km uzaklıktadır. Köy, Kurşunlu'nun kuzeydoğusunda olup,  numaralı Kurşunlu-Yeşildumlupınar il yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Jengu

**Jengu** (çoğulu: **Miengu**), Kamerun'un Sawa etnik gruplarındaki özellikle Duala, Bakweri ve Sawa insanları tarafından yoğun biçimde inanılan deniz ruh ve tanrılarıdır. Bakweri insanları arasında, **Jengu** adı ***Liengu*** (çoğulu: ***Maengu***) olarak da geçer. Miengu inancı, Mami Watalarla yoğun benzerlikler gösterir biçimde betimlenmiş olsa da, aslında tüm Jengu inançları birbirine benzerdir denebilir. Deniz kızlarının farklı bir türü olduklarına da inanıldığı görülmüştür.
Robin Williams

**Robin McLaurin Williams** (d. 21 Temmuz 1951, Chicago, Illinois – ö. 11 Ağustos 2014, Paradise Cay, Kaliforniya), Amerikalı komedyen ve oyuncu.

## Hayatı
Williams, eski bir manken olan Laura McLaurin (1920-2001) ile Ford'un Lincoln bölümünde yönetici olarak çalışan Robert Fitzgerald Williams'ın (1906-1987) üçüncü oğlu olarak ABD'nin Illinois Eyaletinin Şikago kentinde dünyaya geldi. Kaliforniya'daki Siyasal Bilimler öğrenimini yarıda bırakan Williams, 1973 yılında tam bursla Juilliard Konservatuvarına girdi. Üç yıllık oyunculuk eğitimin ardından 1976 yılında hocalarından oyuncu John Houseman'ın kendisine öğretilebilecek hiçbir şey kalmadığı gerekçesiyle verdiği okuldan ayrılma tavsiyesine uyarak konservatuvarı bıraktı.

### Din
Robin Williams, bazen kendini bir Piskoposluk olarak tanımlamıştır. Williams ayrıca kendisini "fahri bir Yahudi" olarak tanımlamış ve İsrail'in 2008'deki 60. Bağımsızlık Günü'nde diğer birçok ünlüyle birlikte İsrail'e mutlu bir doğum günü dilemek için Times Meydanı'na çıkmıştır.

## Profesyonel çalışma dönemi
Eğitimini bıraktıktan sonra gece kulüplerinde gösteriler yaparak profesyonel çalışma hayatına atıldı. Ardından sinema sektörüne geçti.

1987'de Günaydın Vietnam filminde askeri bir radyo muhabirini canlandırdığı rolüyle dünya çapında ünlenen Williams, yalnızca komedi filmlerinde değil dramalarda da başarılar elde etti. 1997 yılında Empire Magazine dergisinin gelmiş geçmiş en yetenekli 100 oyuncu listesine 63. sıradan girdi. Entertainment Weekly tarafından yaşayan en komik adam seçildi. Sahne hayatı boyuncaysa bir Oscar, iki Emmy, altı Altın Küre, altı Grammy ve iki Sinema Oyuncuları Derneği ödülüne layık görüldü.

Sanatçı, San Fransisco'da Robert de Niro ile birlikte Rubicon Restaurant adlı mekanı işletmekteydi. Bisiklet sürmekten, yüzmekten ve ragbi oynamaktan hoşlanan Williams'ın ilk eşi Valerie Velardi'den bir, ikinci eşi Marsha Garces Williams'den ise iki çocuğu bulunuyordu ve 2011'den beri Susan Schneider ile evliydi.

Williams, 11 Ağustos 2014 tarihinde Kaliforniya'daki evinde ölü bulunmuştur. Yapılan soruşturmanın sonucunda kendisini asarak intihar ettiği anlaşılmıştır. Williams'ın eşi Susan Schneider, Williams'ın ölümünden bir süre önce parkinson hastalığının ön safhasında olduğunu öğrendiğini ve bu nedenle depresyona girdiğini belirtmiştir. Ünlü oyuncuya ölümünden sonra yapılan bir otopsi, Parkinson tipi semptomlarına giderek daha fazla benzeyen teşhis edilememiş **Lewy cisimcikli demans (LBD)** hastalığından muzdarip olduğunu ortaya çıkardı. Naaşı 12 Ağustos'ta yakılarak külleri San Francisco Körfezine dökülmüştür.

## Filmografi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* IMDb'de Robin Williams
* Beyazperde'de Robin Williams
* TV.com'da Robin Williams
Aki Hakala

**Aki-Markus Juhani Hakala** (d. 28 Ekim 1979 Espoo) The Rasmus bateristi. Gruba katılmadan önce grubun t-shirtlerini satıyordu. Eski baterist gruptan ayrılınca grubun gitarcısı Pauli'nin yardımlarıyla gruba 1999 yılında katıldı. Kalın çerçeveli gözlükleri, kendisine özgü davullarıyla profesyonel bir bateristtir. İstanbul Agop tarafından üretilen Alchemy zillerini kullanmaktadır.
King Kong (seri)

**King Kong**, pek çok uygulaması yapılan fantastik sinema filmi.

## Ana Tema
Yabani ortamda Hint Okyanusu'ndaki Skull (kafa tası) adasında insanlardan uzakta yaşayan dev gorilin medeniyetle karşılaşması, aşk ve savaş ile tanışması sonucu verdiği tepkilerin insanlar tarafından farklı şekilde algılanmasıdır.

## Başlıca King Kong filmleri
### [[King Kong (film, 1933)|King Kong]] (1933 yapımı)
**Yönetmen:** Merian Cooper ve Ernest B. Schoedsack

**Oyuncular:**
* Fay Wray
* Robert Armstrong
* Bruce Cabot

### [[King Kong (film, 1976)|King Kong]] (1976 yapımı)
**Yönetmen:** John Guillermin
 
**Oyuncular:**
* Jeff Bridges
* Jessica Lange
* Charles Grodin

### [[King Kong (film, 2005)|King Kong]] (2005 yapımı)
**Yönetmen:** Peter Jackson
 
**Oyuncular:**
* Naomi Watts
* Jack Black
* Adrien Brody

**Ödül:** Üç dalda Oskar, görsel efektler ve ses dallarında

## Dış bağlantılar
* King Kong
Bazuka

**Bazuka** (*bazooka*), II. Dünya Savaşı sırasında kullanılan ABD yapımı piyadece taşınabilen anti-tank silahı. Kullanıldığı dönemde ABD piyadelerinin ana tanksavar silahı olmuştur. Yüksek patlayıcı tanksavar (*High Explosive Anti-tank/[[HEAT]]*) savaş başlığına sahip ilk tanksavar silahlarından biridir.

Alman silahlı kuvvetlerinde de bu dizayn kopyalanmış, 88&nbsp;mm çaplı *Raketenpanzerbüchse [[Panzerschreck]]* silahı üretilmiştir.
Sıkıştırma oranı

**Sıkıştırma oranı**, bir motorun (içten yanmalı veya Stirling motoru gibi) performansını öngörmek için kullanılan matematiksel oran. Pistonun en altta olduğu zaman ile en üstte olduğu zamandaki yanma odası hacimlerinin bir oranıdır.

Formülü alttaki gibidir:

:\mbox{CR} = \frac { \tfrac{\pi}{4} b^2 s + V_c } {V_c}, eğer
:b = silindir çapı
:s = piston strok mesafesi
:V_c = Yanma odası hacmi).
Azimut

**Azimut** (Arapça: *el Sumut*dan, yani "yön-yönler"), bir gök cisminin gözlemciye göre istikâmetinin ufuktaki kuzey veya güney noktasından açısal uzaklık olarak ifadesi. Gök cismini kesen dikey dairenin ufka değdiği noktanın referans noktasına (genellikle kuzey) açısal mesafesidir. Azimut kavramı gündelik kullanımda daha çok ufkî pusula yönü anlamında kullanılır.

Azimut bir yön tarifinin yatay bileşenidir. Ufuk açısı olarak da bilinir. Ufuk çevresinde saat yönüne doğru ölçülür. Astronomide ve jeodezide kuzeyden doğuya doğru, yerölçümde güneyden batıya doğru ölçülür. Genellikle açı derecesi cinsinden belirtilir. Astronomide yıldızın bulunduğu göksel meridyenin ufuk düzleminde kestiği noktanın Kuzey kutup noktası ile yaptığı açıdır.

## Kaynakça
Henry Morgenthau

**Henry Morgenthau** (26 Nisan 1856 - 25 Kasım 1946), Amerikalı bir avukat, iş insanı ve Amerika Birleşik Devletleri büyükelçisiydi. En çok Birinci Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'nun Amerikan büyükelçisi olarak ünlendi. Amerika Birleşik Devletleri'nin 27 Kasım 1913-Şubat 1916 tarihleri arasındaki Osmanlı İmparatorluğu büyükelçisi olarak görev yaptı. Amerikan siyasetçi Henry Morgenthau Jr.'ın babası, 1975-2009 yılları arası New York bölge savcısı olarak görev yapan Robert M. Morgenthau'nın dedesidir.

On dört çocuk sahibi Bavyeralı Yahudi bir aileden gelen Henry Morgenthau hukuk eğitimi aldı. Kendi adına Amerikalı gazeteci Burton J. Hendrick tarafından yazılan Ermeni Kırımı iddialarında sıkça atıfta bulunulan *[[Büyükelçi Morgenthau'nun Öyküsü]]* adlı bir kitabı mevcuttur. Ermeni Kırımı hakkında konuşan en önde gelen Amerikalı olarak tanımlanmaktadır.

## Savaşlar arası dönem
Birinci Dünya Savaşının ardından, Yahudi toplumu içinde, Filistin'de bir Yahudi vatanı kavramını hem destekleyen hem de karşı çıkan gruplar tarafından yaklaşan Paris Barış Konferansı için büyük ilgi ve hazırlık vardı. Mart 1919'da, Başkan Woodrow Wilson Konferans için ayrılırken, Morgenthau, ABD Kongre Üyesi Julius Kahn tarafından sunulan anti-Siyonist bir dilekçeyi imzalayan önde gelen 31 Yahudi Amerikalı arasındaydı; kendisi ve diğer birçok önde gelen Yahudi temsilci Konferansa katıldı. Morgenthau, Doğu Avrupa ve Orta Doğu konusunda danışman olarak görev yaptı ve daha sonra Orta Doğu Yardım Komitesi, Yunan Mülteci Yerleşim Komisyonu ve Amerikan Kızılhaçı dahil savaşla ilgili hayır kurumlarıyla çalıştı. 1919'da, Morgenthau Raporu'nu hazırlayan Polonya'daki Birleşik Devletler hükûmetinin bilgi toplama misyonuna başkanlık etti. 1933'te Cenevre Konferansı'nın Amerikan temsilcisiydi.

## Ölümü
Morgenthau, New York'ta bir beyin kanamasından sonra 1946'da öldü ve New York, Hawthorne'a gömüldü. Oğlu Henry Morgenthau Jr., Hazine Bakanıydı. Kızı Alma Wertheim, bankacı Maurice Wertheim ile evliydi ve tarihçi Barbara Tuchman'ın annesiydi. Kızı Ruth Morgenthau, bankacı George W. Naumburg (Elkan Naumburg'un oğlu) ve ardından John Knight ile evlendi.

## Ayrıca bakınız
* Morgenthau Planı

## Kaynakça
Askerlik Sanatı

**Askerlik Sanatı** (Dell'arte della guerra) Niccolo Machiavelli'nin sağlığında yayımlanmış ilk ve tek siyasal içerikli kitabıdır. Kitap Machiavelli ve bazı dostlarının Rucellai Sarayı'nda yaptığı konuşmayı içerir. Konuşma 1517'de geçmişse de o 1519'da yazmaya başlamıştır. Kitabı yazma gerekçesi ise saray sahibi dostu Cosimo Rucellai'nin 1519'da erken yaşta ölmesidir. Cosimo, son günlerinde adını yaşatacak bir eser bırakamadığından hayıflanması üzerine yazılmıştır. Ancak kitap bir vefa borcundan çok dönemin İtalyan şehir devletlerinin ordu sistemlerini ve dezavantajlarını, ne yapılması gerektiğini anlatan bir kitaptır ve Machiavelli paralı kuvvetlerden çok milis kuvvetlerinin önemini ve yararını anlatır.
Büyük Yarış (film, 1971)

**Büyük Yarış** (Le Mans), 1971 ABD yapımı aksiyon filmi. Lee H. Katzin tarafından yönetilmiştir. Başrol oyuncusu Steve McQueen'dir. Filmde gerçek 1970 Le Mans 24 Saat yarışından çekimler kullanılmıştır.

Film, bugün hala az diyalog içeren, dönemini iyi yansıtan yapısı ve başarılı yarış sahneleriyle yarışseverler arasında popülerdir. Hatta filmin, McQueen'in yarış alanına gelişi ve hazırlanmasını içeren ilk 38 dakikasında hiç diyalog yoktur. Bu ve ABD'de Le Mans yarışlarına olan düşük ilgi sebebiyle film, Amerikan sinemalarında ortalama bir başarı tutturmuştur.

McQueen yarışa Jackie Stewart ile beraber kullanacağı 26 numaralı bir Porsche 917 ile girmek istemiş, ancak kabul edilmemiştir. Bunun yerine, filmde yarışa gerçekte Jo Siffert ve Brian Redman tarafından kullanılan 20 numaralı mavi Gulf-Porsche 917K ile başlamıştır. Yarış lideri 25 numaralı Porsche 917 "Uzun kuyruk" ise Vic Elford/Kurt Ahrens tarafından kullanılmıştır.
Fenilalanin

**Fenilalanin (Phe, F)** beslenme açısından zaruri bir alfa-aminoasittir. Fenilalanin doğada enantiomerik (moleküllerin aynada yansıması olan optik izomeri) iki formda bulunabilir, D- ve L-fenilalanin. Yan zinciri bir benzil grubundan oluşmaktadır. Bu aminoasitin fenilalanin olarak adlandırılmasının nedeni, kimyasal yapısının, alanındaki hidrojenlerden birisinin fenil grubuyla değiştirilmesiyle olusturulmasıdır. Fenil grubundan ötürü, fenil alanin aromatik bir bileşiktir. Oda sıcaklığında beyaz ve toz şeklinde bir fiziksel bir hâli vardır.

Bu yazıda ya da bilimsel makalelerde Fenilalanin L- ya da D olarak hiçbir ön ek almayarak sadece Fenilalanin diye bahsedilmişse, burada bahsi geçen L- Fenilalanin'dir.

## Doğada Bulunuşu
Fenilalanin protein ve peptitlerin yapı taşlarından biridir ve insanlar için esansiyel (yaşamsal, zorunlu) olarak adlandırılan amino asitler grubuna girmektedirler. Bu yüzden insandaki protein biyosentezinde aksaklıkların çıkmasını engellemek için besinlerle beraber yeterli miktarda vücuda alınmalıdır.

Diyette en iyi fenilalanin kaynakları yumurta, tavuk eti, karaciğer, sığır eti, süt ve soyadır. Diğer kaynaklar ise ıspanak, yapraklı sebzeler, tofu, amarant ve acı bakladır.

## Kaynakça
Sankt Pölten

**Sankt Pölten** (), Avusturya'da şehirdir. 1986 yılından bu yana Aşağı Avusturya eyâletinin başkentidir. Yaklaşık 49,300 nüfusa sahip kent Alplerin ön bölgesinde Traisen akarsuyu boyunca uzanır. Kent aynı zamanda bir Katolik piskoposluğunun merkezidir. Kimya, kâğıt, mobilya, makine ve tekstil üretimiyle önemli bir sanayi bölgesidir. Şehir birçok meslek yüksek okuluyla bölgenin eğitim alanında önde gelen merkezidir. 8. yüzyılda kurulmuş olan kent 1159'da kent statüsü kazanmıştır. 13. yüzyılda genişleyen kente bir de kale yapılmıştır. 1785 yılından beri bir piskoposluk merkezidir. 20. yüzyılda çevre ilçelerin kendisine bağlanmasıyla genişleyen kentte yapımına 11. yüzyılda başlanan ve 18. yüzyılda barok tarzda tadil edilmiş olan katedral, yine barok tarzda inşa edilmiş olan belediye meclis binası, 18. yüzyılda yapılan Veba Sütunu, barok piskoposluk sarayı ve birçok kent evi görülmeye değerdir.

## Nüfus
### Konuşulan diller
* Almanca %88,2
* Türkçe %4,9
* Hırvatça %1,4

### Dinler
* Roma Katolik %67,9
* mezhepsiz %16,9
* İslam %7,5

## Kaynakça
Veba sütunu

**Veba Sütunları** Orta Avrupa kentlerinde bulunan ve en büyüğü 14. yüzyılda yaşanmış olan veba salgını dönemlerinin anısına yapılmış anıtlardır. Sütunların tipik özelliği Hristiyanlık'ta merkezi bir konumda olan kutsal üçleme inancını temsil etmesidir.

Birçok Orta Avrupa kentinde bulunan veba sütunlarının en önemlileri şunlardır:

## Almanya
* Ismaning Veba Sütunu (48° 12′43.01″K, 11° 39′29.78″D), Ismaning, Bavyera
* Eching Veba Sütunu (48° 4′44.5″K, 11° 6′46.51″D), Eching am Ammersee, Bavyera
* Wallerstein Veba Sütunu

## Avusturya
* Mank Veba Sütunu
* **Mautern Veba Sütunu**, Mautern in Steiermark
* **Reith-Leithen Veba Sütunu**, Reith-Leithen, Tirol
* Viyana Veba Sütunu (Graben)

## Çek Cumhuriyeti
* Chrudim Veba Sütunu, Chrudim
* Jablonné v Podještědí Veba Sütunu, Jablonné v Podještědí
* Litovel Veba Sütunu, Litovel
* Rovensko pod Troskami Veba Sütunu, Rovensko pod Troskami
* Žamberk Veba Sütunu, Žamberk
* Olomuts Veba Sütunu, Olomouc
* Pilsen Veba Sütunu, Pilsen
Viyana Veba Sütunu

**Viyana Veba Sütunu** Viyana'nın merkez bölgesindeki Graben semtinde bulunan veba sütunudur. Bölgenin en tanınmış sanat eseridir.

1679 yılında kenti kasıp kavuran son büyük veba salgını sırasında kenti terk eden imparator I. Leopold, salgının sona ermesi hâlinde bir veba anıtı adamıştı. Aynı yıl içinde geçici bir ahşap sütun Johann Frühwirth tarafından inşa edildi. Sütun korint tarzında yapılmış bir sütunda bulunan kutsal üçlemeyi temsil eden bir inayet koltuğu ve dokuz melek korosunu temsil eden melek figürlerinden oluşuyordu. 1683 yılında sütunun mermerden yapılması için Matthias Rauchmiller görevlendirildi. Ancak Rauchmiller'in 1686'da ölümüyle geriye kendisinden sadece birkaç melek figürü kaldı. Birçok yeni tasarıdan sonra projenin tamamlanmasını Paul Strudel üstlendi ve projeyi Lodovico Burnacini'nin planı üzerinde şekillendirdi. Burnacini kutsal üçlemeyi melek figürleri ve önünde diz çökmüş dua eden imparatorun temsil edildiği bir inanç figürü bulunduran bir bulut piramidinin üstüne oturtmayı öngörüyordu. Heykeltıraşlar Tobias Kracker ve Johann Bendel'in de katılımıyla sütun 1693 yılında tamamlanabildi.

Uzun süren yapım süresine, defalarca plan değişikliği yapılmasına ve birçok heykeltıraşın katılmasına karşın anıtın homojen bir havası vardır. Planlama zamanındaki yalın, muhafazakâr anıt, yapım sırasında veba salgınını teatral olarak simgeleyen barok bir tarz kazanmıştır. Sanat tarihi açısından barok döneme geçişi vurgulayan anıt, dönem heykel sanatını büyük çapta etkilemiş ve tüm Avusturya'da benzerleri yapılmıştır.
Laktik asit fermantasyonu

**Laktik asit fermantasyonu**, oksijen yetersizliğinde bazı bakteri ve hayvan hücrelerinde görülen bir fermantasyon biçimidir.

Normalde, glikoz glikoliz yoluyla parçalanır, iki molekül ATP, iki molekül NADH ve iki molekül pirüvat elde edilir. Ancak, NADH moleküllerinde bulunan hidrojen atomunun başka bir moleküle aktarılarak NAD+'nın tekrar oluşturulması gerekir ki yeni glikoz molekülleri parçalanmaya devam edebilsin.

Ortamda yeterli oksijen olduğu zaman NADH molekülünde bulunan hidrojen bir takım ara moleküller aracılığıyla sonunda oksijene aktarılır ve glikolizin ilk aşamalarında ortaya çıkan bir hidrojen iyonu da kullanılarak bir molekül su meydana gelir. Bu süreç sırasında hücreye enerji sağlayan ek ATP molekülleri açığa çıkar.

Ortamda oksijen bulunmadığı zaman pirüvatın laktik aside dönüşmesi NADH'den tekrar NAD+ elde edilmesini sağlar. Laktat daha fazla parçalanamasa dahi NAD+ yenilendiği için yeni glikoz moleküllerinin parçalanmasında kullanılabilir, az miktarda ATP üretimi sağlanır. Laktat hücreden dışarı difüzyonla çıkar.

Laktik asit fermantasyonu, aşağıda özet olarak verilmiş tepkimelerden meydana gelir:

## İnsan vücudunda laktik asit fermantasyonu
Kas hücreleri kandan yeterince oksijen elde edemeyince laktik asit fermantasyonu ile enerji üretmeye devam ederler. Ancak laktik asit ortamın pH'sini düşürür. Glikolizin tersinmez bir tepkimesini sentezleyen fosfofruktokinaz enzimi düşük pH'de inhibe olur, bu yüzden aşırı laktat üretimi ve kanda asidoz meydana gelmez.

Bazı hücreler, örneğin karaciğer ve kalp kas hücreleri, laktatı kolaylıkla içlerine alıp onu pirüvata çevirirler, sonra da normal yolla (sitrik asit döngüsüyle) metabolize ederler. Oksijen kıtlığı çeken kas hücrelerinin aksine bu hücrelerde bol oksijen olduğu için onlarda laktat birikmez. Bu sayede kas hücreleri de glikozu parçalamaya devam edebilirler.
glikozun yıkımıyla elde edilir. Karaciğerde glikoza ardından glikojene dönüşüp depolanabilir.

## Gıda üretiminde rolü
Laktik asit fermantasyonu neolitik çağdan beri kullanılmıştır. Laktik asitin etkisiyle gıda asitlenir, bu da bozulmaya neden olacak mikroorganizmaların büyümesini engeller, hatta öldürebilir. Bunun örnekleri sütün ekşimesinden elde edilen yoğurt, yayık ayranı, tuzsuz beyaz peynir, sayılabilir. Alman lahana turşusu (*sauerkraut*), Korelilerin kimçisi ve diğer bazı başka turşu türleri de bu şekilde hazırlanır.

## Hayvancılıkta rolü
Yazın elde edilen yeşil otların kışa kadar dayanması için laktik asit fermantasyonuna tâbi tutulması işlemine silaj denir. Yeşil otlar, silolara doldurularak veya plastikle örtülerek oksijenle teması kesilir. Bu ortamda büyüyen laktik asit bakterileri ortamı asitlendirerek silajın bozulmasına neden olabilecek diğer organizmaların büyümesine engel olurlar.
Waidhofen an der Ybbs

**Waidhofen an der Ybbs**, Aşağı Avusturya'da Ybbs Nehri kıyısında, Linz kentinin 60&nbsp;km. güneydoğusunda bulunan yaklaşık 11.000 nüfuslu bir kenttir.

Alplerin ön bölgesinde bulunan kent, önemli bir kış sporları merkezidir. 16. yüzyıldan kalan Belediye Meclis Binası, 15. yüzyıldan kalan merkez kilisesi ile 16. ve 17. yüzyıllardan kalma tipik evleri görmeye değerdir. 12. yüzyılda inşa edilen kalesi 1803 yılına kadar Freising piskoposuna, 1949 yılına kadar da Rothschild ailesine ait olmuştur. Bu tarihten beri Avusturya Cumhuriyeti'nin malıdır.

## Dış bağlantılar
* Waidhofen an der Ybbs
Wiener Neustadt

**Wiener Neustadt**, Aşağı Avusturya'da Viyana'nın güneyinde bulunan 37,600 nüfuslu şehir ve ilçe merkezi. Kent önemli bir kavşak ve sanayi merkezidir. Kentte ticaret ve askerî akademiler bulunur. Tekstil ve metal sanayii kentin en önemli endüstriyel sektörleridir.

1194 yılında Macarlar'a karşı savunma amacıyla kurulan bir kale olan kent, 1210 yılında pazar statüsüne kavuşmuş, 1277 yılında da kentsel ayrıcalıklar kazanmıştır. 1452-1493 arasında imparatorluk merkezi olarak hizmet vermiş olan kent, 1469-1784 yılları arasında da bir piskoposluk merkezi olmuştur. Kent bugünkü adına 17. yüzyılda kavuşmuştur. Kent merkezi Azize Meryem anısına yapılmış bir sütunun bulunduğu ana meydanın çevresinde konumlanmış bahçeli evlerle ve klasik bir dışcepheye sahip, 16. yüzyıldan kalma belediye meclis binasıyla karakterize olmuştur. 1279'da yapılmış olan merkez kilise, 18. yüzyılda değiştirilmiş eski manastır, 1378'de inşa edilmiş ve 1752 yılında içine askeri akademi kurulmuş olan kale kentin görülmeye değer diğer yapılarıdır.
Amstetten, Aşağı Avusturya

**Amstetten**, Aşağı Avusturya'da Ybbs (*ips*) ırmağı kıyısında yaklaşık 22.600 nüfuslu kent. Önemli bir kavşak olan Amstetten tarım kooperatifleri ve işletmeleriyle önemli bir tarım merkezidir. Aynı zamanda alüminyum ve ağaç işlemesine dayanan sanayi işletmelerine de sahiptir.

Orta Çağ'da bir pazar bölgesi olan kent özellikle 19. yüzyılda demiryolu yapımıyla önem kazandı. Kentte bulunan büyük demiryolu tamir atölyesi ile 19. yüzyıl sonrasında önemli bir taşıma kavşağına dönüşmüştür.
Bruck-Leitha

**Bruck an der Leitha**, Aşağı Avusturya'da Leitha vadisinde bulunan yaklaşık 6.400 nüfuslu kent.

1074 yılında kurulan ve ilk defa 1239 yılında kent statüsüne kavuşan Bruck an der Leitha'nın Orta Çağ'da yapılan kalesinin kalıntıları hala görülebilmektedir. Kent merkezinde bulunan barok tarzda yapılmış merkez kilisesi (1696-1740), 1242'de yapılan, 1706'da barok tarzda restore edilen ve 1854-1858 yılları arasında dışcephesi Tudor stilinde değiştirilen Prugg sarayı kentte görülmeye değer diğer eserlerdir.

## Konuşulan diller
* Almanca %92,0
* Macarca %1,9
* Sırpça %1,2
Spongin

**Spongin**, organik protein fibrillerine verilen addır.

Spikül adı verilen inorganik proteinlerle birleşerek süngerlerde iskeleti oluştururlar.