Biber

**Biber** (), patlıcangillerden bir cinstir. Bu cinsin türleri Amerika kıtasına özgüdür. Biber, dünya çapında yetiştirilmekte ve birçok mutfakta kullanılmaktadır.

## Genel

Biberin anayurdu Amerika kıtasıdır. Tarihte ilk biber yetiştiriciliğinin MÖ 7500 yıllarında yapıldığı ve Amerika'da ilk yetiştirilen bitki türleri arasında yer aldığı, biber ekiminin Amerika'dan Avrupa'ya buradan ise Çin ve Hindistan'a hızlı bir şekilde yayıldığı bildirilmektedir. Sivri biber, sulak yerde yetiştiği zaman tatlı olsa da genellikle acıdır. Taze iken yeşildir. Çok olgunlaşırsa veya güneşte kurutulursa kızarır. Çarliston biber, sivri biberden daha kalın, daha etli ve genellikle tatlıdır. Domates biberi, domatese benzer, yayvan yapılıdır. Rengi kızıldır, acı değildir ama ayrı bölgelerde ona benzeyen acı kırmızı biber de vardır. Dolmalık biberin yeşil ve sarı cinsleri vardır. Dolmalık biber de çok olgunlaşınca ya da güneşte kurutulunca kızarır. Türkiye'de, Avrupa'da "paprika" diye anılan cins biber ise taze iken bile kızıldır ve genellikle çok acıdır. Macarların ünlü gulaş ve benzeri yemeklerinde kullandıkları biber budur. Bütün biberler kurutulup kızıl bir renk aldıktan sonra toz durumuna getirilir, buna "kızıl biber" adı verilir ve "çok acı", "acı", "az acı" ve "tatlı" olarak ayrı ayrı satılır. Kızıl renkli domates biberinden "biber salçası" yapılır. Biber salçası Anadolu'da çok kullanılmaktadır. Bazı bölgelerde güneşte kızarmış tatlı biberlerden de biber salçası yapılmaktadır.

## Yetişme koşulları
Biber için ideal yetişme koşulları sıcak güneşli bir pozisyon, ideal olarak  sıcaklıkta tınlı toprak içerir. Toprağın nemli ancak su ile tıkanmamış olması gerekir. Aşırı nemli topraklar, fidelerin "nemlenmesine" ve çimlenmenin azalmasına neden olabilir.

Bitkiler  civarı olan sıcaklıkları tolere edebilir (ancak sevmez) ve soğuğa duyarlıdırlar. Çiçeklenme için fotoperiyot yoktur. Çiçekler kendi kendine tozlaşabilir. Bununla birlikte, son derece yüksek sıcaklıkta, , polen canlılığını kaybeder ve çiçeklerin başarılı bir şekilde tozlaşma olasılığı çok daha düşer.

## Türler ve çeşitleri

*Biber* cinsi 20-27 türlerden oluşmaktadır Evcilleştirilmiş beş türü: *[[Capsicum annuum|C annuum]]*, *[[Capsicum baccatum|C baccatum]]*, *[[Capsicum chinense|C chinense]]*, *[[Capsicum frutescens|C frutescens]]* ve *[[Capsicum pubescens|C pubescens]]*' dir. Türler arasındaki filogenetik ilişkiler biyocoğrafik, morfolojik, kemosistematik, hibridizasyon, ve genetik veriler kullanılarak araştırılmıştır. *Biber* meyveleri, türler arasında ve içinde renk, şekil ve boyut bakımından muazzam ölçüde değişiklik gösterebilir ve bu da taksonlar arasındaki ilişkiler konusunda kafa karışıklığına yol açmıştır. Kemosistematik çalışmalar, çeşitler ve türler arasındaki farkı ayırt etmeye yardımcı oldu. Örneğin, *[[Capsicum baccatum|C. baccatum]]* var. *baccatum* çeşidinin *C. baccatum* var *pendulum* ile aynı flavonoidlere sahip olması araştırmacıları iki grubun aynı türe ait olduğuna inanmaya yönlendirdi.

Aynı türün birçok çeşidi, birçok farklı şekilde kullanılabilir; örneğin, *[[Capsicum annuum|C. annuum]]*, hem olgunlaşmamış yeşil durumunda hem de kırmızı, sarı veya turuncu olgun durumunda satılan "dolmalık biber" çeşidini içerir.

Peru' nun kırmızı biber çeşitliliğinin en yüksek olduğu ülke olduğu düşünülmektedir. Çünkü beş evcilleştirilmiş biber çeşidi de diğer ülkelerin aksine pazarlarda yaygın olarak satılmaktadır. Bolivya, en fazla yabani biber çeşidinin tüketildiği ülke olarak kabul edilmektedir.

Acı biberlerdeki kapsaisin miktarı, çeşitler arasında önemli ölçüde değişir ve Scoville Acılık Ölçeğinde (SHU) ölçülür. SHU'da derecelendirilen dünyanın en acı bilinen biberi, 2.200.000'in üzerinde SHU'a sahip 'Carolina Reaper'dır.

### Tür listesi

* *[[Capsicum annuum]]* L.
* *[[Capsicum baccatum]]* L.
* **' <small>Hunz.</small>
* ''[[Capsicum campylopodium]]'' <small>Sendtn.</small>
* ''[[Capsicum cardenasii]]'' <small>Heiser & P. G. Sm.</small>
* ''[[Capsicum ceratocalyx]]'' <small> M.Nee</small>
* ''[[Capsicum chacoense]]'' <small>Hunz.</small>
* ''[[Capsicum chinense]]'' <small>Jacq.</small>
* ''[[Capsicum coccineum]]'' <small>(Rusby) Hunz.</small>
* ''[[Capsicum cornutum]]'' <small>(Hiern) Hunz.</small>
* ''[[Capsicum dimorphum]]'' <small>(Miers) Kuntze</small>
* ''[[Capsicum dusenii]]'' <small>Bitter</small>
* ''[[Capsicum eximium]]'' <small>Hunz.</small>
* ''[[Capsicum flexuosum]]'' <small>Sendtn.</small>
* ''[[Capsicum friburgense]]''  <small>Bianch. & Barboza</small>
* ''[[Capsicum frutescens]]'' <small>L.</small>
* ''[[Capsicum galapagoense]]'' <small>Hunz.</small>
* ''[[Capsicum geminifolium]]'' <small>(Dammer) Hunz.</small>
* ''[[Capsicum havanense]]''  <small>Kunth</small>
* ''[[Capsicum hookerianum]]'' <small>(Miers) Kuntze</small>
* ''[[Capsicum hunzikerianum]]''  <small>Barboza & Bianch.</small>
* ''[[Capsicum lanceolatum]]'' <small>(Greenm.) C.V.Morton & Standl.</small>
* ''[[Capsicum leptopodum]]'' <small>(Dunal) Kuntze</small>
* ''[[Capsicum lycianthoides]]'' <small>Bitter</small>
* ''[[Capsicum minutiflorum]]'' <small>(Rusby) Hunz.</small>
* ''[[Capsicum mirabile]]'' <small>Mart. ex Sendtn.</small>
* ''[[Capsicum mositicum]]'' <small>Toledo</small>
* ''[[Capsicum parvifolium]]'' <small>Sendtn.</small>
* ''[[Capsicum pereirae]]''  <small>Barboza & Bianch.</small>
* ''[[Capsicum pubescens]]'' <small>[[Ruiz ve Pavón tarafından adlandırılan taksonların listesi|Ruiz & Pav.]]</small>
* ''[[Capsicum ramosissimum]]''  <small>Witasek</small>
* ''[[Capsicum recurvatum]]''  <small>Witasek</small>
* ''[[Capsicum rhomboideum]]'' <small>(Dunal) Kuntze</small>
* ''[[Capsicum schottianum]]'' <small>Sendtn.</small>
* ''[[Capsicum scolnikianum]]'' <small>Hunz.</small>
* ''[[Capsicum spina-alba]]''  <small>(Dunal) Kuntze</small>
* ''[[Capsicum stramoniifolium]]''  <small>(Kunth) Standl.</small>
* ''[[Capsicum tovarii]]'' <small>Eshbaugh et al.</small>
* ''[[Capsicum villosum]]'' <small>Sendtn.</small>


=== Önceden bu cinse dahil edilmiş türler ===

* ''[[Tubocapsicum anomalum]]'' <small>(Franch.</small> <small>& Sav.)</small> <small>Makino</small> (''C. anomalum'' <small>Franch.</small> <small>& Sav.</small>)
* ''[[Vassobia fasciculata]]'' <small>(Miers) Hunz.</small> (''C. grandiflorum'' <small>Kuntze</small>)
* ''[[Witheringia stramoniifolia]]'' <small>Kunth</small> (''C. stramoniifolium'' <small>(Kunth) Kuntze</small>)

=== Genetik ===
Çoğu ''Capsicum'' türü 2n = 2x = 24'tür. Evcilleştirilmemiş türlerin birkaçı 2n = 2x = 32'dir. Hepsi [[Ploitlik|diploiddir]]. ''[[Capsicum annuum]]'' ve ''[[Capsicum chinense]]'' genomları 2014 yılında tamamlandı. ''Capsicum annuum'' genomu yaklaşık 3.48 Gb'dir ve bu onu insan genomundan daha büyük yapar. Biber genomunun% 75'inden fazlası, genom boyunca geniş bir şekilde dağılmış, çoğunlukla ''Çingene'' unsurları olan yer [[Transpozon|değiştirebilir unsurlardan]] ([[Transpozon]]) oluşur.[[Transpozon]]ların dağılımı, gen yoğunluğu ile ters orantılıdır. Biberin, [[Patlıcangiller|Solanaceae familyasındaki]] iki alakalı tür olan hem [[domates]] hem de [[patates]]le yaklaşık olarak aynı sayıdaki 34.903 gene sahip olduğu tahmin edilmektedir.

== Biberde kapsaisin ==

''Capsicum'' türlerinin çoğunun meyvesi, alışık olmayan birinin ağzında güçlü bir yanma hissi (keskinlik veya acılık) oluşturabilen lipofilik bir kimyasal olan kapsaisini (metil-n-vanilil nonenamid) içerir. Çoğu memeli bunu nahoş bulurken kuşlar etkilenmez. Kapsaisin salgısı meyveyi böcekler ve memeliler tarafından tüketilmekten korurken, parlak renkler tohumları dağıtacak kuşları çeker.

Kapsaisin, plasental dokuda ([[tohum]]ları tutan), iç zarlarda büyük miktarlarda ve daha az ölçüde, bu cinsteki bitkilerin meyvelerinin diğer etli kısımlarında bulunur. Tohumların kendileri herhangi bir kapsaisin üretmez, ancak en yüksek kapsaisin konsantrasyonu tohumların etrafındaki beyaz özde bulunabilir. Keskin (acı) bir biberdeki [[kapsaisin]]in çoğu, tohumların tutunduğu meyvenin odacıklarını veya loküllerini bölen iç kaburgaların (septa) epidermisi üzerinde kabarcıklar halinde yoğunlaşır. ''C. chinense'' meyvelerinde kapsaisin üretimi üzerine yapılan bir araştırma, kapsaisinoidlerin yalnızca keskin meyvelerin interloküler septasının epidermal hücrelerinde üretildiğini, kabarcık oluşumunun yalnızca kapsaisinoid birikiminin bir sonucu olarak gerçekleştiğini gösterdi.

Meyvede bulunan kapsaisin miktarı oldukça değişkendir ve [[Genetik|genetiğe]] ve çevreye bağlıdır ve neredeyse tüm ''Capsicum'' türlerine farklı miktarlarda algılanan acılık verir. Kapsaisin içermeyen en çok bilinen ''Capsicum'', [[Scoville Acılık Ölçeği|Scoville ölçeğinde]] sıfır değerine sahip olan, bir ''[[Capsicum annuum]]'' [[Kültivar|çeşidi]] olan [[Dolma biber|dolmalık biberdir]]. Dolmalık biberlerdeki kapsaisin eksikliği, kapsaisini (ve dolayısı ile acı tadı) ortadan kaldıran [[Baskınlık (genetik)|resesif bir]] [[gen]]den kaynaklanır. Tür içindeki kapsaisin olmayan başka biber çeşitleri de vardır; Dev Marconi, Nefis Tatlılar, Jimmy Nardello, ve İtalyan Kızartmalık biberler.

Acı biber, [[Amerika yerlileri|Kızılderili]] tıbbında büyük önem taşır ve kapsaisin, modern tıpta temel olarak topikal ilaçlarda [[Dolaşım sistemi|dolaşım]] [[uyarıcı]] ve [[Ağrı kesici|analjezik olarak kullanılır]]. Daha yakın zamanlarda, genellikle [[biber gazı]] olarak bilinen kapsaisin [[aerosol]] özütü, kolluk kuvvetleri tarafından bir kişiyi etkisiz hale getirmenin ölümcül olmayan bir yolu olarak veya kişisel savunma amaçlı kullanıldı. Bitkisel yağlarda veya bahçecilik ürünü olarak  biber, bahçecilikte doğal bir [[böcek ilacı]] olarak kullanılabilir.

Karabiber benzer bir yanma hissine neden olsa da, karabiberin sebebiyet verdiği yanma hissi farklı bir madde olan piperinden kaynaklanır.

== Türkiye'de çeşitleri ==

* **Arslanlar biberi** 18.08.2022 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve İzmir için coğrafi işaret almıştır.
* **Cemele biberi** 24.11.2021 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve Kırşehir için coğrafi işaret almıştır.
* **Emcelli biberi** 14.02.2023 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve Manisa için coğrafi işaret almıştır.
* **Kale biberi** 11.02.2010 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve Denizli için coğrafi işaret almıştır.
* **Samandağ biberi** 13.09.2021 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve Hatay için coğrafi işaret almıştır.
* **Yenice kırmızı biberi** 10.03.2021 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve Çanakkale için coğrafi işaret almıştır.
* **Yenişehir biberi** 10.03.2021 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve Bursa için coğrafi işaret almıştır.
* **Çermik biberi** 12.04.2021 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve Diyarbakır için coğrafi işaret almıştır.
* **İslahiye biberi*' 05.01.2022 tarihinde [[Türk Patent ve Marka Kurumu]] tarafından tescillenmiş ve Gaziantep için coğrafi işaret almıştır.

== Yaygın biber çeşitlerinin resimleri ==
<gallery>
Dosya:Capsicum annuum.JPG|*C. annuum* çeşitleri
Dosya:Capsicum1.jpg|Çeşitli renkte biberler
Dosya:Pickled friggitelli.jpg|Peperoncini (*C. annuum*)
Dosya:Fefferoni.jpg|Kebap restoranında Peperoncini
Dosya:Large Cayenne.jpg|Cayanne biberi (*C. annuum*)
Dosya:Compact orange pepper plants.jpg|Turuncu biberin kompakt bitkisi
Dosya:Habanero chile - fruits (aka).jpg|[[Habanero chili|Habanero biberi]] (*C. chinense Jacquin*) - çiçek ve meyveli bitki
Dosya:HotPeppersinMarket.jpg|Karayip pazarında *C. chinense*
Dosya:Scotch-bonnet.jpg|*C. chinense*
Dosya:Thai peppers.jpg|Tay biberleri (*C. annuum*)
Dosya:Green chillies.jpg|Bangalore pazarında taze Hint yeşil biberleri
Dosya:African red devil peppers.jpg|Piri piri (*C. frutescens* 'Afrika Şeytanı')
Dosya:Naga Jolokia Peppers.jpg|Naga jolokia ([[bhut jolokia]]) (*C. chinense* x *C. frutescens*)
Dosya:Capsicum Annum Flower.JPG|*C. annuum* çiçeği
Dosya:Capsicum Annum Flower Closeup.JPG|*C. annum* çiçeği (yakın çekim)
Dosya:Green-Yellow-Red-Pepper-2009.jpg|Yeşil, sarı ve kırmızı biber
Dosya:Makro Bunga Cabai.jpg|*bangi'' biberi çiçeği, Malezya
Dosya:Capsicum Malaysia.jpg|Malezya'da küçük ama çok acı bir biber
Dosya:Peperoni Cruschi.jpg|Kurutulmuş ve gevrek kırmızı biber, Basilicata'da
Dosya:মরিচ বা লংকা.jpg|Biber, Bangladeş
Dosya:Naga jolokia chili.jpg|Bangladeş'te Naga Morich


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Capsicum pepper factsheet  from Purdue Guide to Medicinal and Aromatic Plants
* Capsicums: Innovative Uses of an Ancient Crop History, Botany, Breeding, and Pungency. Purdue University, Indiana, U.S.A.
* 
* Capsicum and Chillies: Commercial Cultivation  DPI&F Queensland, Australia.