Muammer Hacıoğlu

**Muammer Hacıoğlu** (16 Eylül 1945; Eyüpsultan, İstanbul – 4 Nisan 1992, İstanbul), Türk şairdir.

Manastırlı Şadiye Hanım ile Üsküplü Niyazi Hacıoğlu'nun oğludur. II. Dünya Savaşı yıllarında Yugoslavya'dan göç eden bir ailenin tek erkek çocuğu olarak doğdu. Öğrenimini ilkokuldan sonra sürdürmedi. Olumsuz koşullar altında geçen çocukluğu ve içinde yetiştiği toplumun ekonomik ve sosyal gerçekleri daha sonraları Bülent Ecevit'in sözleriyle “Türk halkının özlemlerini ve toplumsal sorunlarını yansıtan şiirleri”nin ana konusunu oluşturdu.

## Yaşamı

### Çocukluk Yılları: Eyüpsultan, 1950'ler
Çağdaşlarınca “yaşantısının acı öyküsünden güç alan güçlü bir şair” olarak nitelendi. Mehmed Kemal'in deyimiyle "Kuşağı tükenmeye yüz tutmuş bohem şairlerdendi. Tıpkı Baudelaire, Verlaine, Rimbaud, Apollinaire, Edgar Allen Poe gibi.."
1950'li yılların başında Eyüp Ebussuud Efendi İlköğretim Okulu'na başlar. (Eski adı Reşadiye Mektebi olan ve Sultan Reşat'ın 1910'da Haliç kıyısında inşa ettirdiği bu tarihî okulda "Dağ Başını Duman Almış" sözleri ile başlayan meşhur Gençlik Marşı, beden eğitimi öğretmeni Selim Sırrı Tarcan tarafından ilk defa öğrencilere söyletilmiştir.) İlkokul 5. sınıfta okulu terk eder. "Şiirle Buluşma" adlı şiirinde ilkokul günlerine bir gönderme vardır: "Bir ilkokul sırasında görmüştüm onu. Beynimden süzülüp yüreğime akmıştı. Ve beni yıllarca sınıfta bırakmıştı." Hacıoğlu okulu terk ettikten sonra evden de kaçar. 

### İlkgençlik, Gençlik ve Yetişkinlik Yılları: 1960'lar, 1970'ler ve 1980'ler
Askerlikten sonra 1972'de İstanbul'da Beyoğlu Sanat Galerisi'nde sekizinci resimli şiir sergisini açtı. Şiirleri *[[Varlık Vergisi (Türkiye)|Varlık]]*, *[[Soyut (dergi)|Soyut]]*, *Yansıma*, *Güney*, *Papirüs*, *Hâkimiyet Sanat*, *Ozanca*, *Çağdaş Türk Şiiri*, *İnsancıl* vb. edebiyat dergilerinde yayınlandı. “Doğmamış Çocuklara” adlı şiiri Yılmaz Güney’in "Arkadaş" (1974) filminde ‘başka birinin şiiri sahiplenmesiyle’ kendisinden izin alınmaksızın kullanıldı. "Muammer Hacıoğlu, şiirinin filmde ve senaryonun yayımlandığı kitapta kullanılmasına rağmen hiçbir açıklama yapılmadığını, ayrıca bu nedenle kendisine hiç haber verilmediğini görünce, o sıra Ankara Cezaevi'nde tutuklu bulunan Yılmaz Güney'e bir mektup yazar. Şair Muammer Hacıoğlu mektubunda özetle; 'Şiirimi hem filmde, hem senaryonun yayımlandığı kitapta kullandığınız hâlde, benim olduğunu belirtmediğiniz gibi, benden de izin almadınız. Siz istediniz de ben şiirimi vermedim mi?' diyerek tepkisini dile getirmiş, *Susun Ağlayacağım* (1971) adlı şiir kitabını da mektupla birlikte göndermiştir. Yılmaz Güney de, cezaevinden yazdığı mektubunda, 'Yonca Yücel adlı oyuncu bu şiirin kendisine ait olduğunu söyledi. O nedenle böyle bir durum ortaya çıktı. Kusura bakma,' demiştir." 

21 Şubat 1972'de öğretmen Fazilet Arıcan ile evlenir. Bu evlilikten Savaş (d. 1972) ve Volkan (d. 1977) adlı iki oğlu olur. Muammer Hacıoğlu ile öğretmen eşi Fazilet Arıcan nikâh töreninden hemen sonra Beyoğlu Refia Övüç Olgunlaşma Enstitüsü'nde Hacıoğlu'nun sekizinci şiir sergisinin açılışına giderler. Şairin o tarihte yeni yayımlanmış olan *Susun Ağlayacağım* (1971) adlı şiir kitabını da okurlarına imzaladığı sergi, dönemin en yüksek tirajlı popüler dergilerinden ''Hayat Mecmuası'''nda haber olur. 70'li yıllarda şiirleri TRT İstanbul Radyosu'nda Nedret Selçuker ve Neval Tuncer tarafından pek çok kez seslendirildi. Aynı dönemde Suavi Sualp ile ortak çalışmalar yaptı. Yönetmen, senarist, prodüktör ve aktör Remzi Jöntürk'ün "Adam Üçlemesi" serisinde yer alan ve Cüneyt Arkın’ın başrolünü oynadığı "Yarınsız Adam" (1976) ile "Yıkılmayan Adam" (1977) adlı filmlerde rol aldı. 1973'te yayımlanan aynı adlı kitabında yer alan "Öfke Kında Durmaz" adlı şiiri, Kadir İnanır tarafından "Kan" (1977) filminin açılış sahnesinde okundu. "Acılardan Acılara" adlı şiirini, Kartal Tibet "Takip" (1972) filminde seslendirdi.

İlk kitabı *Altın Mısralar*'daki (1969) “Çilli Kız” adlı şiiri Mehmet Lâmi Ateş tarafından bestelendi. Şarkıcı Emrah "Doğmamış Çocuklara" adlı şiirini  "Çocuklar" adı ile repertuvarına aldı. “Suç” adlı şiirini ise Selda Bağcan, ''Ziller ve İpler'' - Akdeniz Şarkıları 1 albümünde "Acıların Rıhtımında" adı ile besteledi. *Beni Sokaklar Çağırıyor* (1972) adlı kitabındaki "Sürgün" şiirini, Rojin Ülker "Jan / Sızı" (2005) adlı albümünde yer alan "Yürüyorum" nakaratlı şarkıda besteledi. Behçet Necatigil'in *Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü*’nde var olan maddesi yeni baskılardan çıkarıldı. Necatigil'in ölümünden sonra sözlüğe yapılan müdahaleleri geçersiz sayan Yapı Kredi Yayınları 2016 yılında, eserin 1978 tarihli orijinal son baskısını nihaî versiyon olarak kabul eden tıpkı basımı ile birlikte açıklayıcı bir not yayımladı: "*Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü*, Behçet Necatigil’in edebiyatımızın topografyasını çıkardığı anıt sözlüğü. İlk baskısı 1960’ta yayımlanan sözlük, edebiyat tarihimiz açısından büyük bir boşluğu doldurdu, her yeni baskısında büyük bir ilgi ve tartışmayla karşılandı. Necatigil’in ölümünün ardından yapılan baskılarda sözlüğün içeriği çeşitli ekleme ve çıkarmalarla güncellendi. Sözlük, günün gelişmelerine uyumlu hâle getirilirken, ister istemez, katışıksız Necatigil eseri olmaktan uzaklaştı. Necatigil’i, 100. yaşında, sağlığında son kez gözden geçirdiği ve genişlettiği 1978 tarihli çalışmasıyla anıyoruz. 901 Türk edebiyatçısının hayatı ve eserini içeren, tamamı Necatigil’in imzasını taşıyan bu çalışma, edebiyatımızın ve Necatigil’in mihenk taşlarından biri."

“Kültürü moda gibi tüketenlerin kendisinden haberleri bile olmayan protest şair” Muammer Hacıoğlu'nun toplumcu gerçekçi çizgideki şiirlerinin coğrafyasında insan, insanın insanla ilişkileri, Doğu ve Doğu insanı önemli yer tutar. Yaşadığı dönemde ülkenin siyasi durumu şiirlerinin özünü oluşturmaktadır.

1968'den 12 Eylül 1980'e kadar olan dönemde yayımlanan dokuz şiir kitabında, dönemin toplumsal ve siyasal çalkantılarının derin izleri görülmektedir. Şair, eserlerinde gecekonduları yıkılan insanları, grevdeki işçileri ve feodal bağlarını kopararak büyük kentlere göç eden bireyleri konu edinmiştir. Şiirlerinde işlenen temalar, maden ocaklarından dokuma tezgâhlarına, cezaevlerinden uluslararası mücadele alanlarına, Vietnam ve Küba gibi ülkelere kadar geniş bir yelpazeye yayılmaktadır. Bu eserlerde, dönemin toplumsal dönüşümleri, işçi sınıfının mücadelesi, göç, kentleşme ve siyasal baskılar gibi olgular, toplumcu gerçekçi bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Şairin şiirlerinde, bireysel acıların ötesinde, kolektif direnişin ve toplumsal değişim arzusunun izleri belirgindir.

### Ölümü ve Sonrası: 1990'lar ve 2000'ler
Önceden yayınlanmış şiirlerine yenilerini ekleyerek oluşturduğu *Mayın Tarlasında Büyüyen Çiçek* adlı son kitabını 1991 yılında yayınladı. 4 Nisan 1992'de sirozdan yaşamını yitirdi. Edirnekapı Şehitliğine defnedildi.

2017 yılında oğlu şair Volkan Hacıoğlu'nun hazırladığı *Yalnızlık Benim Saltanatımdır* adlı seçilmiş şiirler kitabı yayımlandı. Ölümünün 30. yıl dönümü olan Nisan 2021 tarihinde *Ben Çabuk Akşam Oluyorum* adlı toplu şiirler kitabı çıktı. Doğan Hızlan, 22 Haziran 2021 tarihinde *[[Hürriyet (gazete)|Hürriyet]]* gazetesindeki "Bakış" adlı köşesinde yazdığı "2021 Kemal Özer Şiir Ödülü ve Muammer Hacıoğlu Toplu Şiirler Kitabı" başlıklı yazısında dönemin önde gelen şairlerinin Hacıoğlu hakkındaki sözlerine yer verdi: "Şairler onun için ne demişlerdi: Ahmed Arif: 'Muammer Hacıoğlu, çok iyi ve yürekli bir şair. Kutlarım.' Cemal Süreya: 'Öfke Kında Durmaz’da Muammer Hacıoğlu’nun en başarılı şiirlerini bulundurduğu anlaşılıyor.' Faruk Nafiz Çamlıbel: 'Muammer hiç hata yapmayan bir şiir mimarıdır.' " Muammer Hacıoğlu ve Volkan Hacıoğlu'nun şiirlerinden oluşan bir seçki, Bükreşli şair Niculina Oprea'nın Rumence çevirisiyle Romanya'nın Kaloşvar şehrinde genel yayın yönetmenliğini Gabriel Cojocaru'nun yaptığı Grinta Yayınları tarafından *Trenul de Kars* [*Kars Treni*] adıyla özel tasarımlı bir kitap olarak Eylül 2021'de yayımlandı. Niculina Oprea, kitabın arka kapağı için yazdığı Rumence tanıtım metninde şöyle demiştir: "*Kars Treni*, Muammer Hacıoğlu ile Volkan Hacıoğlu'nun şiirlerinin aynı şiir bilincinin iki aynası gibi karşı karşıya geldiği bir kitaptır."

## Yapıtları

### <u>Şiir Kitapları:</u>
* *Altın Mısralar* (1969)
* *Susun Ağlayacağım* (1971)
* *Beni Sokaklar Çağırıyor* (1972)
* *Öfke Kında Durmaz* (1973)
* *Şafaklar Kana Bulandı* (1975)
* *Bir Yumruk Büyüyor* (1976)
* *Kelepçe* (1976)
* *Uğultu* (1976)
* *Ateş Benzin Emiyor* (1979)
* *Mayın Tarlasında Büyüyen Çiçek* (1991)

### <u>Ölümünden Sonra Yayımlanan Kitaplar:</u>
* *P. K. 690 Beyoğlu*, Muammer Hacıoğlu: Bütün Şiirleri (2006). Yayına Hazırlayanlar: İdris Atmaca ve Volkan Hacıoğlu, İstanbul: Dönence Yayınları. ISBN 975-7054-65-8
* *Yalnızlık Benim Saltanatımdır,* Muammer Hacıoğlu: Seçilmiş Şiirler (2017). Yayına Hazırlayan: Volkan Hacıoğlu, İstanbul: Artshop Yayınları
* *Ben Çabuk Akşam Oluyorum,* Muammer Hacıoğlu: Toplu Şiirler (2021). Yayına Hazırlayan: Volkan Hacıoğlu, İstanbul: Klaros Yayınları
* *Trenul de Kars* [*Kars Treni*], Muammer Hacıoğlu - Volkan Hacıoğlu: Seçilmiş Şiirler (2021). Rumence, Çeviri: Niculina Oprea, Kaloşvar: Grinta Yayınları. ISBN 978-606-0371-694

## Anısına
2017 yılından beri her yıl Muammer Hacıoğlu anısına şiir yarışması düzenlenmektedir. 

**➤ 2017 Muammer Hacıoğu Şiir Ödülü Sahipleri:**
* Kitap Dalında Birincilik Ödülü: Mehmet Hameş: *Uçarak Uyur Ebabil*
* Jüri Özel Ödülü: Salih Mercanoğlu: *Yer Dediğin Göğün İçinde*
**Ödül Jürisi:** Ayten Mutlu, Oğuz Özdem, Turgut Toygar, Volkan Hacıoğlu ve Vedat Akdamar

**➤ 2018 Muammer Hacıoğlu Şiir Ödülü Sahipleri:**
* Kitap Dalında Birincilik Ödülü: Serpil Devrim, *Yarısı Yarım* & Şener Aksu, *Eksik Gün Hesabı*
* Dosya Dalında Jüri Özel Ödülü: Lokman Kurucu, *665 Çocuk ve Şeytan*
**Ödül Jürisi:** Tekin Gönenç, Tarık Günersel, Ayten Mutlu, Volkan Hacıoğlu ve Vedat Akdamar

**➤ 2019 Muammer Hacıoğlu Şiir Ödülü Sahipleri:**
* Kitap Dalında Birincilik Ödülü: Mustafa Demircioğlu, *Sus Kuşları*
* Dosya Dalında Jüri Özel Ödülü: Deniz Ayfer Tüzün, *Devrim Kalem Park* & Feyzan Korur, *Yüreğimin Yağmurları*
* Dosya Dalında Jüri Özendirme Ödülü: Furkan Çirkin, *Başkalaşım*
**Ödül Jürisi:** Tekin Gönenç, Ayten Mutlu, Osman Tuğlu, Volkan Hacıoğlu ve Vedat Akdamar

**➤ 2021 Muammer Hacıoğlu Şiir Ödülü Sahipleri:**
* Dosya Dalında Birincilik Ödülü: Yunus Emre Öksüz, *Kiraz Ölümü*
* Dosya Dalında İkincilik Ödülü: Dilek Özkan, *Eflâtun Cumartesi*
* Dosya Dalında Üçüncülük Ödülü: Serkan Özer, *Yara Çok Bant Yok*
* Dosya Dalında Jüri Özel Ödülü: Hüseyin Korkmaz, *Kayısı Çekirdeği*
**Ödül Jürisi:** Ramis Dara, Hüseyin Peker, İlyas Tunç, Volkan Hacıoğlu ve Lokman Kurucu

**➤ 2022 Muammer Hacıoğlu Şiir Ödülü Sahipleri:**
* Kitap Dalında Birincilik Ödülü: Mustafa Seyfi, *Günah Çıkarma*
* Kitap Dalında Jüri Özel Ödülü: Sencer Başat, *Kar Karanlığı &* Yavuz Yağcı, *Hümanizmatik*
* Dosya Dalında Jüri Özel Ödülü: Ferhat Bezci, *Asphodel*
* Şiir Emek Ödülü: Sevil Avşar
**Ödül Jürisi:** Ayten Mutlu, Oğuz Özdem, Turgut Toygar, Volkan Hacıoğlu ve Vedat Akdamar

**➤ 2023 Muammer Hacıoğlu Şiir Ödülü Sahipleri:**
* Kitap Dalında Birincilik Ödülü: Ersin Engin, *düş/zaman* & Ahmet Şerif Doğan, *Distopyatik Ütopya*
* Kitap Dalında Jüri Özel Ödülü: Mustafa Ünver, *Beni Güzle Kandırma*
* Kitap Dalında Jüri Özendirme Ödülü: Gülten Özgül, *Hasretime Mektuplar* 
* Şiir Emek Ödülü: Nihat Ziyalan 
**Ödül Jürisi:** Ayten Mutlu, Oğuz Özdem, Turgut Toygar, Volkan Hacıoğlu ve Vedat Akdamar

## Dış bağlantılar
* Antoloji.com Şiirleri

## Kaynakça