Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior

**Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior**, 1930'lardan 1950'lere kadar Pratt & Whitney Aircraft Company tarafından üretilen dokuz silindirli, soğutmalı yıldız tipi motor serisidir. Bu motorların hacmi 16 litredir. İlk versiyonları  kadar enerji üretebilirken, bu miktar motorun en yaygın kullanılan versiyonlarında 'ne kadar çıkmıştır.

Wasp Juniors, küçük nakliye araçları, hizmet uçakları, eğitim uçakları, tarım uçakları ve helikopterler dahil olmak üzere çok sayıda küçük sivil ve askeri uçağa güç sağladı. Bugün çoğu halen hizmette olan 39.000'in üzerinde motor üretildi.

## Tasarım ve geliştirme
Pratt & Whitney, orta ölçekli uçak motorları için pazarda rekabet edebilmek için R-985 Wasp Junior'ı R-1340 Wasp'ın daha küçük bir versiyonu olarak geliştirdi. Büyük kardeşi gibi Wasp Junior da, gücünü, hava soğutmalı, dokuz silindirden alıyordu. Daha küçük silindirleri, ancak 5 3⁄16 inç (132&nbsp;mm) % 27 daha az deplasman sağlıyordu. Wasp Junior ile Wasp'ın birçok parçasını ortaktı ve hatta aynı montaj boyutlarına sahiptiler, bu da bir uçağın daha küçük veya daha büyük motoru kolayca kullanmasına izin vermekteydi. İlk uçusununu 1929 yılında yapan *Wasp Junior* 1930 yılında satılmaya başladı. İlk versiyon olan *Wasp Junior A*, 300&nbsp;hp (224&nbsp;kW) üretti.

ABD ordusu, Wasp Junior'ın sonuna farklı hafler getirerek farklı askeri motor modellerini ifade eden çeşitli son eklerle R-985'i sınıflandırmıştır. Bununla birlikte, Pratt & Whitney, sivil Wasp Junior motorları için bu kodlamaları kullanmayarak R-985 için yalnızca ad ve modelle tanımlayı tercih etmiştir. ("Örneğin "Wasp Junior A").

Pratt & Whitney, Wasp Junior A ile başladığı seriye B serisi takip etti. Bunlar daha yüksek sıkıştırma oranlarına, daha yüksek RPM sınırlarına ve daha etkili süperşarjlara sahipti  İlk B serisi modeli, deniz seviyesinde 420&nbsp;hp (313&nbsp;kW) koruyabilen ve kalkış için 440&nbsp;hp (328&nbsp;kW) ulaşabilen Wasp Junior TB idi. TB, deniz seviyesinde en iyi performans için tasarlanmıştı. Bunun yanında yüksek rakımda en iyi performans için tasarlanmış olan5.000&nbsp;ft (1.500 m) rakımlarda 400&nbsp;hp (298&nbsp;kW), kalkış için 450&nbsp;hp (336&nbsp;kW) güç sağlayabilen Wasp Junior SB ile farklı seçenekler sunuldu. Yine daha sonraki bir model olan Wasp Junior T1B2, düşük seviyede performansı artırdı, 450&nbsp;hp (336&nbsp;kW) 1.500&nbsp;ft (460 m) [ulaşırken  yüksek rakımlarda SB'nin gücü ile yarışabiliyordu.SB ve T1B2 ve bunların benzer performansa sahip sonraki sürümleri en popüler Wasp Junior modelleriydi. T1B2'nin daha sonraki bir ileri modeli olan Wasp Junior B4, özellikle helikopterlerde dikey montaj için tasarlanmıştı.

1930'ların ortalarında, Pratt & Whitney, Wasp Junior, "C serisi" için daha da yüksek bir sıkıştırma oranı ve RPM sınırıyla daha da yüksek bir performans yakaladı. Bu seride üretilen tek tip olan Wasp Junior SC-G, 9.500&nbsp;ft (2.900 m) yükseklikte 525&nbsp;hp (391&nbsp;kW) güç sağlayabilir ve kalkış için 600&nbsp;hp (447&nbsp;kW) güç üretebilirdi. Ayrıca, yüksek devirli motorun pervaneyi uygun hızlarda çalıştırmasına olanak sağması için bir redüksiyon dişlisini, dolayısıyla "-G" son ekini içeriyordu. Havacı Jacqueline Cochran, 1937'de bu motorla özel bir Model D-17W Beechcraft Staggerwing'i uçurarak hız ve irtifa rekoru kırmış ve daha sonra Bendix kıtalararası yarışında üçüncü olmıştur. Ancak SC-G hiçbir zaman tasarım ve geliştirme aşamasında kalarak, ticari olarak satılmamıştır.

## Operasyonel geçmişi
Wasp Junior'ın ilk versiyonları, çeşitli küçük sivil ve askeri hizmet uçaklarında  sınırılı sayıda kullanıldı. Bu tip motorlar 1930'larda daha popüler hale geldi. Lockheed Model 10A Electra çift motorlu yolcu uçağının yanı sıra Lockheed Model 12A Electra Junior, Beechcraft Model 18 ve Grumman Goose uçağı gibi diğer küçük çift motorlu sivil nakliye araçları için kullanıldı. Ayrıca Beechcraft Staggerwing, Howard DGA-15 ve Spartan Executive gibi tek motorlu sivil kamu hizmet uçaklarında da kullanıldı.

II.Dünya Savaşı geldiğinde, ABD ordusu, Vultee BT-13 Valiant ve Kuzey Amerika BT-14 temel eğitim uçağı ve Vought OS2U Kingfisher gözlem uçağı için Wasp Junior'ı seçti. Beech 18, Beech Staggerwing, Grumman Goose ve Howard DGA-15'in askeri türevleri gibi mevcut Wasp Junior destekli sivil uçakların askeri versiyonları da üretildi. Wasp Junior ayrıca İngiliz Avro Anson ve Airspeed Oxford ikiz motorlu eğitmenlerin bazı versiyonlarına da güç verdi. II.Dünya Savaşı'nın talepleri, binlerce Wasp Juniors'un üretilmesine yol açtı.

Savaşın sonuna kadar, Wasp Junior'ın en yakın rakibi Wright Aeronautical'ın R-975 Whirlwind motoruydu. Bununla birlikte, savaş sırasında, Wasp Junior, uçakta R-975'ten çok daha yaygın olarak kullanıldı ve Wright, 1945'te R-975'in üretimini durdurdu.

II.Dünya Savaşı'ndan sonra, Wasp Junior motorlu birçok askeri fazlası uçak sivil pazara girdi. Sikorsky H-5 helikopteri, de Havilland Beaver, Max Holste Broussard, Snow S-2B ve S-2C, Grumman Ag Cat gibi tarım uçakları gibi Wasp Junior'a dayanan yeni tasarımlar da tanıtıldı.

Pratt & Whitney, 1953 yılında 39.037 motor ürettiği için Wasp Junior'ın üretimini durdurdu. Birçok Wasp Junior motoru, arazi uçakları (), tarım uçakları ve ayrıca antika uçaklarda bugün hala kullanılmaktadır. Başlangıçta diğer motorları kullanan Boeing-Stearman Model 75 gibi bazı antika uçaklar, daha fazla güç sağlamak ve daha kolay ve yaygın bakım sağlamak için motorunu Wasp Junior ile değiştirmiştir.

## Motor versiyonları
**Wasp Junior A**

ABD askeri versiyonu: R-985-1

Deniz seviyesinde ve kalkış için 2.000 RPM'de 300&nbsp;hp (224&nbsp;kW)

**Wasp Junior S2A**

**Wasp Junior TB, TB2**

ABD askeri versiyonları: R-985-9, -11, -11A, -21, -46

Deniz seviyesinde 2,200 RPM'de 420&nbsp;hp (313&nbsp;kW), kalkış için 2,300 RPM'de 440&nbsp;hp (328&nbsp;kW).

**Wasp Junior SB, SB2, SB3**

ABD askeri versiyonları: R-985-13, -17, -23, -33, -48, -50; R-985-AN-2, -4, -6, -6B, -8, -10, -12, -12B, -14B

Kalkış için 2.300 RPM'ye kadar 2.200 RPM'de 400&nbsp;hp (298&nbsp;kW), 5.000&nbsp;ft'e (1.500 m) kadar, 450&nbsp;hp (336&nbsp;kW).

**Wasp Junior T1B2, T1B3**

ABD askeri versiyonları: R-985-25, -27, -39, -39A; R-985-AN-1, -1A, -3, -3A

450&nbsp;hp (336&nbsp;kW) 2.300 RPM'de 1.500&nbsp;ft (460 m) 'ye kadar kalkış için. [3] [6] Gelişmiş deniz seviyesinde performansa sahip ortak B serisi sürümler

**Wasp Junior B4**

ABD askeri versiyonları: R-985-AN-5, -7.

2.300&nbsp;ft (700 m) 'ye kadar 2.300 RPM'de 450&nbsp;hp (336&nbsp;kW) kalkış için. Helikopterler için T1B3'ün dikey olarak monte edilmiş sürümü

**Wasp Junior SC-G**

Kalkış için 2.850 RPM'ye kadar 2.700 RPM'de 525&nbsp;hp (391&nbsp;kW), 9.500&nbsp;ft (2.900 m), 600&nbsp;hp (447&nbsp;kW)

## Kullanıcılar

* Airspeed Oxford (AS.46 Oxford V)
* Air Tractor AT-300
* Avro Anson (Mk V)
* Barkley-Grow T8P-1
* Beechcraft Model 18
* Beechcraft Staggerwing D17S, D17W, G17S
* Bell XV-3
* Bellanca 300-W
* Berliner-Joyce OJ
* Boeing-Stearman Model 75
* Bratukhin G-3
* CAC Winjeel
* de Havilland Canada DHC-2 Beaver ve L-20/U-6 
* Douglas C-26 Dolphin
* Fleetwings BT-12
* Gee Bee Model Z
* Grumman G-164 Ag Cat
* Grumman G-21 Goose
* Howard DGA-11
* Howard DGA-15P
* Junkers F13 
* Koolhoven F.K.51
* Lockheed Model 10-A Electra
* Lockheed Model 12-A Electra Junior
* Max Holste MH.1521 Broussard
* McDonnell XHJH Whirlaway
* Naval Aircraft Factory N3N 
* North American BT-14
* PWS-24bis
* Seversky BT-8
* Sikorsky H-5 helicopter 
* Sikorsky S-39 amphibian
* Snow S-2B and S-2C
* SIAI-Marchetti SM.102
* Spartan Executive 7W
* Stinson Reliant SR-9F ve SR-10F
* Vought OS2U Kingfisher
* Vultee BT-13 Valiant
* Waco S3HD
* Waco SRE Aristocrat
* Weatherly 201 series
* Weatherly 620
* Wedell-Williams Model 44

## Motorun sergilendiği bazı yerler

* *[[Ulusal Hava ve Uzay Müzesi]]*
* *EAA Aviation Museum*
* *Hill Aerospace Museum*
* *Seattle Havacılık Müzesi,* Seattle, Washington
* Ulusal Deniz Havacılığı Müzesi, Pensacola, Florida
* Dayton, Ohio yakınlarında Birleşik Devletler Hava Kuvvetleri Ulusal Müzesi
* Windsor Locks'taki *New England Hava Müzesi*
* *Pima Hava ve Uzay Müzesi*, Tucson, Arizona
* Birmingham, Alabama'daki Güney Uçuş Müzesi
* Ashland, Nebraska yakınlarındaki *Stratejik Hava ve Uzay Müzesi*
* Ottawa, Ontario'daki *[[Kanada Havacılık ve Uzay Müzesi]]*
* Kraliyet Hava Kuvvetleri Müzesi  Wolverhampton, Birleşik Krallık
* Queensland Hava Müzesi
*British Colombia Havacılık Müzesi

## Özellikler (R-985 Wasp Junior SB)
Wasp Junior SB için FAA tipi sertifika veri sayfasından veriler:

Genel özellikleri

Tip: 9 silindirli süperşarjlı hava soğutmalı  yılzdız tipi pistonlu motor

Silindir: 5 3⁄16 inç (132&nbsp;mm)

Strok: 5 3⁄16 inç (132&nbsp;mm)

Deplasman: 985 inç3 (16,14 L)

Uzunluk: 1.056&nbsp;mm (41,59 inç)

Çap: 1,162&nbsp;mm (45,75 inç)

Boş ağırlık: 640&nbsp;lb (290&nbsp;kg)

Bileşenler

Valvetrain: Silindir başına iki üstten valf, itme çubuğu ile çalıştırılan

Supercharger: Tek hızlı dişli tahrikli santrifüjlü süperşarj,

Yakıt tipi: 80/87 dereceli havacılık benzini

Redüksiyon dişlisi: Doğrudan tahrik

Verim

Güç çıkışı: 2.200 RPM'de 400&nbsp;hp (298&nbsp;kW), 5.000&nbsp;ft (1.500 m); Kalkış için 2.300 RPM'de 450&nbsp;hp (336&nbsp;kW)

Özgül güç: 0,406&nbsp;hp / in³ (18,5&nbsp;kW / l)

Sıkıştırma oranı: 6.0: 1

Güç-ağırlık oranı: 0,625&nbsp;hp / lb (1,03&nbsp;kW / kg)

## Kaynakça