2020 Suriye parlamento seçimleri

Suriye Halk Meclisi üyelerini seçmek için 13 Nisan 2020'de Suriye'de **parlamento seçimlerinin** yapılması planlanıyordu. Ancak koronavirüs pandemisi nedeniyle 14 Mart'tan 20 Mayıs'a ertelendi. 7 Mayıs'ta seçimlerin 19 Temmuz'a ertelenmesine karar verildi. Suriye'de parlamento seçimleri, sonuncusu 2016'da olmak üzere dört yılda bir yapılır.

Toplam 1.656 aday, Suriye parlamentosundaki 250 sandalyenin tamamı için yarıştı.

## Arka plan

Bir önceki parlamento seçimleri, sonuçları Birleşmiş Milletler tarafından tanınmamasına rağmen, 13 Nisan 2016'da yapıldı. 3 Mart 2020'de Devlet Başkanı Beşşar Esad, seçim tarihini 13 Nisan 2020 olarak belirleyen bir kararname yayınladı. Kararname, Halk Konseyi'nin 250 üyesinden 127'sinin işçi ve çiftçi, 123'ünün ise nüfusun diğer kesimlerinden olmasını şart koşuyordu. Hepsi 15 adet çok üyeli seçim bölgesinden seçilecekti. Duyuru, hükûmetin esas olarak Suriye muhalefeti tarafından kontrol edilen son il olan İdlib Valiliği'ne yönelik bir saldırısı sırasında geldi. Muhalefetteki Suriye Ulusal Koalisyonu, seçimleri milyonlarca kişinin yerinden edildiği veya sürgün edildiği "Esad rejiminin tiyatral seçimi" olarak nitelendirdi.

Seçimden önceki aylarda, Başkan Esad nüfuzlu Makluf ailesiyle tartışırken, Suriye hükûmeti içinde ağır tartışmalar yaşandı. Buna göre, Esad yanlısı gruplar, Suriye Sosyal Milliyetçi Partisi (SSMP) de dahil olmak üzere Makluf müttefiklerini zayıflatmaya çalıştı. SSMP daha önce hükûmet içinde bir tür muhalefet görevi görmüş ve Baas Partisi'nden sonra ülkenin en güçlü partisi olarak kabul edilmişti. Baas Partisi ve SSNP'nin yanı sıra, Suriye Komünist Partisi (Bekdaş) önemli bir taban desteğine sahip olduğu için ikinci sırayı aldı. Buna ek olarak, seçimdeki bazı adaylar, Bakır Tugayı, eski Baas Tugayları, Hizbullah ve aşiret milisleri de dahil olmak üzere iç savaşa karışan milislerin liderlerine bağlıydı. Adaylardan biri, iç savaş sırasında hükûmete sığınan eski bir Nusra Cephesi üyesi olan Madlul Ömer el-Aziz'di.

## Seçim sistemi

Suriye Halk Konseyi'nin 250 sandalyesi, 15 çok üyeli seçim bölgesinde parti bloğu oylamasıyla seçiliyor. Bir idari bölgedeki seçmenler, önerilen adaylardan oluşan ve değiştiremeyecekleri kapalı bir aday listesi seçerler ve en çok oyu alan, söz konusu tüm koltukları kazanır. Her liste, Baas Partisi adaylarının en az üçte ikisinden ve işçi ile köylülerin yarısından oluşur, bu da toplam 250 milletvekilinin 127'si etmektedir.

Uygulamada, üyeleri devlet başkanı tarafından seçilen bir komisyon tarafından atanan komiteler, "işçilerin ve köylülerin" adaylıklarının geçerliliğine karar verir, yani başkanın bu atama altında kimlerin çalışmasına izin verileceği ve siyasi partiler üzerinde fiili kontrolü vardır. İktidardaki Baas Partisi dışındakilerin ulusal hükûmeti veya Baas Partisi'ni "ulusal duyarlılığı zayıflatma" yasağı kapsamında eleştirmeleri yasaktır.

## Yönetim
Seçim süreci Suriye hükûmetinin elindeki tüm bölgelerde yaşayan Suriyeliler için erişilebilirdi. SDG, ülkenin toplam topraklarının yaklaşık %70'ini oluşturan ortak hükûmet-SDG kontrolü altındaki bölgelerde seçimlere izin verdi. Bu, 2020 seçimlerini, Rakka, Haseke ve İdlib'in hükûmet kontrolündeki bölgelerinde hükûmet destekli bir seçimin yapıldığı ülkenin iç savaşının başlangıcından bu yana ilk kez yaptı. Daha önce bu bölgeleri kontrol eden silahlı gruplar, Suriye Hükûmeti'nin buralarda seçim düzenlemesine izin vermiyorlardı. Ancak SDG, diyalog ve anlaşmadan önce yapılacak bir seçimi erken olarak gördükleri için, seçimlerin kendi münhasır yönetimi altındaki bölgelerde yapılmasına izin vermedi.

Ülkenin seçim yetkilileri, seçimlerin adil olduğunu belirterek, adayların, temsilcilerinin ve medyanın oylama ve oy sayma sürecini izlemesine izin verileceğini kaydetti. Suriye Muhalefeti ve içindeki, hükûmeti hiç tanımayan silahlı isyancı gruplar, seçimi tamamen reddederek seçime katılmayı reddettiler ve iktidar koalisyonunu sandıkta çok az muhalefetle karşı karşıya bıraktılar. Orta Doğu Enstitüsü, seçim öncesi ve sırasında "yaygın seçim sahtekarlığı" yapıldığını iddia etti. Halep adayı Faris Şehabi ve çoğunluğu Kürt olan Gençlik ve Adalet Partisi, usulsüzlükleri Facebook'ta protesto etti; Bunun üzerine Gençlik ve Adalet Partisi adayı Borvin İbrahim tutuklandı.

Ülkede COVID-19 pandemisi sırasında seçim yapıldığından, seçmenlerin oy verme tesislerine alınmadan önce ateşleri kontrol edilirken, seçim görevlilerinin maske takması ve seçmen kuyruklarının sosyal mesafeye uymasını sağlamaları istendi.

Suriye'nin başkenti Şam'da, seçim günü Busra el-Harir'deki bir seçim merkezinde kimliği belirsiz kişilerce düzenlenen bombalı saldırının, Naher Aisha semtinde bir cami yakınında infilak etmesi ve en az bir kişinin ölümüne yol açmasıyla aynı zamana denk geldi.

## Sonuçlar
Toplam 7.000'den fazla oylama bölgesinden 5'inde yeniden yapılması gerektiğinden sonuçlar ertelendi. Suriye topraklarının yüzde 70'inde oylama yapıldı.

Seçimde 6.224.687 seçmen oy kullanırken, ülke çapında katılım %33,17 olarak gerçekleşti. Bu, Suriye hükûmetinin Suriye'de devam eden COVID-19 pandemisine bağladığı katılımda bir düşüşü temsil ediyordu. Gözlemciler, ölümcül pandeminin katılımı önemli ölçüde etkilediği konusunda hemfikirdiler, ancak savaş aynı zamanda düşük katılıma katkıda bulunan önemli faktörlerdendi. Gözlemciler, seçim günü bombalamaları, savaş zamanı yoksulluğu ve parlamentonun ülkenin iç savaşının başlamasından bu yana Suriye'yi saran krizi sona erdirme yeteneğine olan güven eksikliği haberlerini de eklediler.

Seçim sonucunda parlamentonun etnik ve dini yapısında çeşitli değişiklikler oldu. Halk Meclisine bir önceki seçimlere göre bir artışla dört Ermeni seçildi. Ülkenin büyük Kürt azınlığı, 2016'dan itibaren altı sandalye ve "belirteç artış" aldı. Dürziler sekiz sandalye aldı, ancak muhalefet eğilimli Dürzilerin daha fazla destek aldığı 2016 seçimlerinin aksine bunlardan altısı Baas Partisi'ne bağlı kişilerdi. Nusayri, Sünni ve Mürşidi milletvekillerinde marjinal bir artış oldu. Hristiyan temsilci sayısı 22'den 18'e düştü.

Hükûmet yanlısı Ulusal İlerici Cephe ve müttefikleri 250 sandalyenin 183'ünü kazandı. Genel olarak, UİC, özellikle SSMP'nin ağır kayıplara uğraması (üç koltuğa indi) nedeniyle koltuk kaybetti. Bunlar seçim öncesi Esad ile SSMP arasındaki çatışmalara bağlandı. Baas Partisi sandalyelerin %66,8'ini alarak zafer kazandı. Bağımsız olarak yarışan milis temsilcileri birkaç sandalye kazandı. Ek olarak, Suriye First Lady'si Esma Esad'a bağlı adaylar, gözlemciler tarafından Suriye hükûmeti içindeki artan etkisini sergilediği şeklinde yorumlanan birkaç sandalye kazandı.

Buna ek olarak, seçim, 2016'daki 32'ye kıyasla 27 kadın adayın bir sandalye elde etmesi nedeniyle kadınların temsilinin azalmasıyla sonuçlandı.

## Kaynakça