Dostlar Tiyatrosu

**Dostlar Tiyatrosu**, İstanbul'da kurulu  bir tiyatro topluluğu.

1969 yılında Genco Erkal tarafından kurulmuştur. Sahnelemede ve oyunculukta "göstermeci" biçimi benimser. Dostlar Tiyatrosu, özellikle yetmişli yıllarda belgesel tiyatroya özel bir önem verdi. Çağdaş dünya tiyatrosunun örneklerini ve Türk yazarların yeni oyunlarını sergilediği gibi pek çok sanatçı ve edebiyatçının eserlerini tiyatroya uyarladı.

Oyun sergilemenin yanı sıra, zaman zaman tiyatro kursları, koro çalışmaları ve amatör işçi tiyatrosu grubu, çağdaş halk dansları grubu kurma gibi yan etkinlikler  gerçekleştiren Dostlar Tiyatrosu; bu çalışmalarıyla bir kültür ve eğitim merkezi niteliği de kazanmıştır.

Oyunlarını 23 yıl boyunca Muammer Karaca Tiyatrosu'nda sergileyen topluluk, 2012'de Muammer Karaca Tiyatrosu'nun kapatılması nedeniyle oyunlarını gezgin tiyatro olarak farklı yerlerde sürdürmektedir.

## Tarihçe
Açılışı Harbiye'deki Yapı Endüstri Merkezi binasında yapıldı. Yaşamının ilk yirmi yılında  sekiz ayrı tiyatro sahnesinde otuz altı yapım sahneledi. İlk üç oyunu "*Rosenberg’ler Ölmemeli*", "*Durdurun Dünyayı İnecek Var*" ve "*Ha Me Ka Ha Ha Pe (Haysiyetli Milli Kalkınma ve Hak Hukuk Partisi)*" idi. Bu oyunları Yapı Endüstri Merkezi'nde sahneledikten sonra Küçük Sahne, Ses Tiyatrosu, Şişli'deki Ümit Tiyatrosu, Elhamra Tiyatrosu, Baro Han ve son olarak 23 yıl boyunca Muammer Karaca Tiyatrosu'nda oyunlarını sergiledi.

Özellikle yetmişli yıllarda belgesel tiyatrosuna özel bir önem veren Dostlar Tiyatrosu'nun 12 Mart öncesinde kurmuş olduğu Amatör İşçi Kolu ile Haşmet Zeybek'in işbirliğiyle oluşturduğu ve 1974-1975 sezonunda sahnelediği "*Alpagut Olayı*" adlı oyun, Türkiye'de yazılmış ve sahnelenmiş olan belgesel oyunların en ilginçleri arasında gösterilir. Geleneksel köy seyirlik oyunlarından yararlanarak sahnelenmiş olan oyun Çorum Özel İdaresi'ne bağlı Alpagut Linyit İşletmesi'nde 13 Haziran 1969'da başlayan ve 35 gün süren işgal ve yönetime el koyma eylemini konu alır. Alain Decaux'nun *Rosenbergler Ölmemeli*, Enzensberger'in *Havana Duruşması*, Peter Weiss'ın *Soruşturma*, Orhan Asena'nın *Şili'de Av* oyunları sahnelediği belgesel tiyatro örneklerindendir.

Bir "çizgi-roman tiyatro" denemesi olan Abdülcanbaz'dan, Aziz Nesin'in fıkra ve öykülerinden oluşan *Azizname*, Nâzım Hikmet'in şiirlerinden yola çıkarak kotarılan ve bir şiir-tiyatro denemesi olan *Kerem Gibi*, Yaşar Kemal'in romanından uyarlanan *Ağrıdağı Efsanesi*, yerli bestecilerin 1960'larda ve 70'lerde tiyatro için yazmış oldukları şarkılara Brecht şarkılarının ekleyen "*Ezenler, Ezilenler, Başkaldıranlar*", Dostlar Tiyatrosu tarafından tiyatroya uyarlanmış eserlerdendir.

*[[Kafkas Tebeşir Dairesi]], Brecht - Kabare, Galileo Galilei, Rosenbergler Ölmemeli, Asiye Nasıl Kurtulur, Ezenler, Ezilenler, Başkaldıranlar, İkili Oyun* gibi yapımlar, Brecht eserlerine özel bir önem veren Dostlar Tiyatrosu'nun gerçekleştirdiği Brecht yapımlarındandır.

2012'de Muammer Karaca Tiyatrosu'nun kapatılması üzerine sahnesiz kalan topluluk, oyunlarını gezgin tiyatro olarak farklı yerlerde sürdürmektedir.
## Oyuncular

Bugüne kadar Dostlar Tiyatrosu'nda rol alan bazı sanatçılar şunlardır:

Arif Erkin Güzelbeyoğlu, Nilüfer Açıkalın, Mehmet Akan, Ezel Akay, Halit Akçatepe, Ulvi Alacakaptan, Ayla Algan, Şevket Altuğ, Zeliha Berksoy, Umur Bugay, Serdar Bordanacı, Yavuzer Çetinkaya, Zeynep Irgat, Güzin Çorağan, Füsun Demirel, Genco Erkal, Zeynep Erkekli, Ahmet Gülhan, Defne Halman, Alpay İzer, Salih Kalyon, Mehmet Keskinoğlu, Emre Kınay, Macit Koper, Sumru Yavrucuk, Jülide Kural, Oya Küçümen, Zihni Küçümen, Ziya Kürküt, Ahmet Mekin, Meral Niron, Yaman Okay, Cem Özer, Selçuk Özer, Şebnem Özinal, Erdal Özyağcılar, Dolunay Soysert, Ali Sürmeli, Cihat Tamer, Zeynep Tedü, Şahika Tekand, Gülsen Tuncer, Ali Uyandıran, Nejat Yavaşoğulları, Işık Yenersu, Serra Yılmaz, Bülent Emin Yarar, Erdem Akakçe, Hikmet Karagöz, Tülay Günal, Ahmet Şefik Kıran

## Ödüller
* 1965-1966 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, En İyi Erkek Oyuncu, *Bir Delinin Hatıra Defteri* - 1966 
* 1966-1967 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, Övgüye Değer Görülenler, Genco Erkal, *Pazar Gezintisi* ve *Durdurun Dünyayı İnecek Var* - 1967
* İlhan İskender Armağanı, en iyi yönetmen, Genco Erkal, *Rosenbergler Ölmemeli* - 1970 
* 1969-1970 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, En İyi Kadın Oyuncu, Zeliha Berksoy, ''Asiye Nasıl Kurtulur?'' - 1970 
* Tiyatro dergisi Yılın Oyunu, *Şili'de Av* - 1975 
* Tiyatro dergisi Yılın Oyuncusu, Genco Erkal - 1975
* Avni Dilligil, en iyi oyun, *İkili Oyun* - 1977
* Ulvi Uraz Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal, *İkili Oyun* - 1978
* 1978-1979 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, Seçici Kurul Özel Ödülü, *Brecht-Kabare* - 1979
* 1979-1980 Dönemi Sanat Sevenler Derneği Ödülleri, Seçici Kurul Özel Ödülü, *[[Kafkas Tebeşir Dairesi]]* - 1979
* TÜMOD Bedrettin Cömert Kültür ve Sanat Ödülü - 1980
* Türk Haberler Ajansı'nın oyun yazarları, eleştirmenler ve tiyatro sanatçıları arasında yaptığı ankete göre en başarılı oyun, *Galileo Galilei* - 1984
* Nokta Dergisi Doruktakiler, en iyi tiyatro Oyuncusu, Genco Erkal, *Galileo Galilei* - 1984
* Ulvi Uraz Ödülü, en iyi yönetmen Genco Erkal, en iyi kadın oyuncu, Zeliha Berksoy, *[[Asiye Nasıl Kurtulur?]]* - 1984
* Avni Dilligil Tiyatro Ödülü, en iyi yapım, *Galileo Galilei* - 1984
* Avni Dilligil Tiyatro Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal, en iyi kostüm, Sevim Çavdar *Yalınayak, Sokrates* - 1986
* 1985-1986 Dönemi Sanat Kurumu Ödülleri, En İyi Erkek Oyuncu, Genco Erkal, *Yalınayak Sokrates* - 1986 
* Avni Dilligil Tiyatro Ödülü, en iyi oyun, *Yaz* - 1987
* Avni Dilligil Tiyatro Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal, *Üzbik Baba* - 1989
* Mersin seyircisinden yılın en iyi tiyatro topluluğu ödülü, Dostlar Tiyatrosu, *Bay Puntila ile Uşağı Matti* - 1989
* Kültür Bakanlığı, 1990 yılının en başarılı tiyatro topluluğu ödülü, Dostlar Tiyatrosu - 1990
* Kültür Bakanlığı Ödülü en başarılı oyuncu Genco Erkal Ulvi Uraz Ödülleri, en başarılı yönetmen, Mehmet Ulusoy, en başarılı kadın oyuncu, Jülide Kural, *Sevdalı Bulut* - 1992
* Tiyatro Eleştirmenleri Birliği Ödülü, en iyi oyun *[[Bir Delinin Hatıra Defteri]]* - 1994
* Avni Dilligil Ödülü, olağanüstü yorum Genco Erkal, en iyi dekor, Duygu Sağıroğlu, *Bir Delinin Hatıra Defteri* - 1994
* Lions Derneği Tiyatro Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal - 1994
* Kültür Bakanlığı Başarı Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal - 1995
* Kültür Bakanlığı Ödülü, en iyi erkek oyuncu, Genco Erkal - 1996
* Avni Dilligil Ödülleri, en iyi yapım *İçimdeki Çığlık*, en iyi kadın oyuncu, Jülide Kural, en iyi yönetmen Mehmet Ulusoy ve Özgür Yalım - 1997
* Ulus Lions Kulübü Derneği Ödülü, en iyi dekor ve kostüm tasarım, Duygu Sağıroğlu *İçimdeki Çığlık* - 1998
* İsmail Dümbüllü Ödülü, Genco Erkal *Birtakım Azizlikler* - 1998
* 2. Afife Tiyatro Ödülleri, Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu, Genco Erkal; Yılın En Başarılı Sahne Tasarımcısı, Duygu Sağıroğlu; Yılın En Başarılı Sahne Müziği, Kudsi Erguner, *Simyacı* - 1998
* NTV Ödülü, en iyi oyun *Simyacı* - Yönetmen: Mehmet Ulusoy - 1999
* 4. Afife Tiyatro Ödülleri, Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü, Genco Erkal - 2000
* İstanbul Tiyatro Festivali Onur Ödülü Genco Erkal - 2000
* 5. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, En Başarılı Erkek Oyuncu, Genco Erkal, *Can* - 2000 
* Avni Dilligil Ödülleri en iyi oyun *Can* - 2000
* Ömür boyu başarı ödülü Genco Erkal - 2000
* Avni Dilligil ödülü en iyi yardımcı erkek oyuncu Erdem Akakçe *Yarışma* - 2002
*Ankara Sanat Kurumu Ödülü en iyi erkek oyuncu Erdem Akakçe *Yaşasın Savaş* - 2003
* 8. Afife Tiyatro Ödülleri, Yardımcı Rolde Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Erkek Oyuncusu, Erdem Akakçe, *Fay Hattı* - 2004
* 9. Afife Tiyatro Ödülleri, Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu, Dolunay Soysert, *Buluşma* - 2005
* Nokta Dergisi en iyi kadın tiyatro oyuncusu Sumru Yavrucuk *Fay Hattı* – 2005
* 12. Afife Tiyatro Ödülleri - Mansiyon (O Yıl İçinde Tiyatroya Özel Bir Katkısı Olan Oyuncu, Yönetmen, Yazar, Yönetici veya Tiyatronun İlerlemesi için Bu Sanatı Destekleyen Kişi ya da Grup), ''Sivas '93'' - 2008 (Topluluk ödülü kabul etmedi)
* 13. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Yılın En İyi Yapımının Yönetmeni, Genco Erkal, *Sivas '93* - 2008
* 15. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Yılın En İyi Erkek Oyuncusu, Genco Erkal, *[[Marx'ın Dönüşü (oyun)|Marks'ın Dönüşü]]* - 2010
* 16. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Onur Ödülü, Genco Erkal - 2011
* 16. Afife Tiyatro Ödülleri, Yılın En Başarılı Müzikal ya da Komedi Kadın Oyuncusu, Tülay Günal, *Ben Bertolt Brecht* - 2012
* 17. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Komedi ya da Müzikal Dalında Yılın En Başarılı Kadın Oyuncusu, Tülay Günal; Komedi ya da Müzikal Dalında Yılın En Başarılı Erkek Oyuncusu, Genco Erkal, *Ben Bertolt Brecht -* 2012
* 20. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Seçici Kurul Üstün Performans Ödülü, Genco Erkal, *Bir Delinin Hatıra Defteri -* 2015
* 24. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri, Onur Ödülü, Genco Erkal - 2019

## Oyunlar

* Sivas '93 2007 - 2008
* Oyun Sonu 2006 - 2007
* Aymazoğlu ile Kundakçılar 2005 - 2006
* Buluşma 2004 - 2005
* Fay Hattı 2003 - 2004
* Yaşasın Savaş 2002 - 2003
* Yarışma 2001 - 2002
* Oyuncu 2000 - 2001
* Can 1999 - 2000
* Yalınayak Sokrates 1998 - 1999
* Yosma 1997 - 1998
* Simyacı 1996 - 1997
* İçimdeki Çığlık 1995 - 1996
* Bir Takım Azizlikler 1994 - 1995
* Bir Delinin Hatıra Defteri 1992 - 1993
* Sevdalı Bulut 1991 - 1992
* Aslan Asker Şvayk 1990 - 1991
* Merhaba 1989 - 1990

* Buruk Ezgi 1989 - 1990
* Üzbik Baba 1988 - 1989
* Bay Puntila ile Uşağı Matti 1987 - 1988
* Ben, Bertolt Brecht 1986 - 1987
* Yaz 1985 - 1986
* Yalınayak Sokrates 1984 - 1985
* Galileo Galilei 1983 - 1984
* Ağrı Dağı Efsanesi 1981 - 1982
* Her gün Yeni Baştan 1980 - 1981
* Kafkas Tebeşir Dairesi 1979 - 1980
* Brecht-Kabare 1978 - 1979
* Devrik Süleyman 1977 - 1978
* İkili Oyun 1977 - 1978
* Gün Dönerken 1976 - 1977
* Bitmeyen Kavga 1976 - 1977
* Sabotaj Oyunu 1975 - 1976
* Ortak 1975 - 1976
* Ezenler, Ezilenler 1975 - 1976

* Düşmanlar 1974 - 1975
* Kerem Gibi 1974 - 1975
* Alpagut Olayı 1974 - 1975
* Büyük Dümen 1973 - 1974
* Şili'de Av 1973 - 1974
* Azizname 1973 - 1974
* Abdülcanbaz 1972 - 1973
* Analık Davası 1971 - 1972
* Soruşturma 1971 - 1972
* Zemberek 1971 - 1972
* Aslan Asker Şvayk 1971 - 1972
* Havana Duruşması 1970 - 1971
* Asiye Nasıl Kurtulur 1970 - 1971
* Nekrasof 1970 - 1971
* Rosenberg’ler Ölmemeli 1969 - 1970
* Durdurun Dünyayı İnecek Var 1969 - 1970
* Ha Me Ka Ha Ha Pe (Haysiyetli Milli Kalkınma ve Hak Hukuk Partisi) 1969 - 1970

## Ayrıca bakınız
* Ali Paşa Hanı

## Kaynakça