Priştineli Hasan Bey

**Priştineli Hasan** () veya **Volçetrinli Hasan Bey**, asıl adıyla **Hasan Berişa** (*Hasan Berisha*, 1873 Vuçıtırın, Kosova Vilayeti, Osmanlı İmparatorluğu - Ağustos 1933 Selanik, Yunanistan), Arnavut siyasetçi.

1908-1912 Meclis-i Mebûsan Manastır Vilayeti Priştine Sancağı mebusudur. Aralık 1921 tarihinde Arnavutluk Başbakanı.

## Hayatı
### İlk yılları
Anılarında Priştine, ailesinin Drenica bölgesindeki Poljance'den geldiğini ve atalarının Osmanlı İmparatorluğu'na karşı Arnavut isyanlarına değerli katkılarda bulunduğunu yazmıştır. 1871'de Vushtrri'ye taşınan büyükbabası Haxhi Ali Berisha'nın Abdullah Ali Berisha'nın oğlu olduğunu yazmıştır. Haxhi'nin küçük oğlu Ahmet, Hasan'ın babasıydı. Priştine, ailenin Drenica bölgesiyle olan bağlarının şarkılar ve diğer geleneklerle kutlandığını söylemiştir. &nbsp;Berisha ailesi, Vushtrri'nin de bir parçası olduğu Dukagjini eyaletine özgüydü. Muhamet Pirraku tarafından yapılan arşiv araştırması Hasan Priştine'nin yazılarını doğruluyor ve bazı belgelerin Abdullah Ali Berisha için alternatif bir isim, 'Mehmet' verdiğini belirtiyor. &nbsp;Hasan, 1873'te Vushtrri'de doğdu &nbsp;ve Ymer adında bir erkek kardeşi vardı. &nbsp;Selanik'teki Fransız lisesindeki öğrenimini tamamladıktan sonra [ &nbsp;siyaset ve hukuk okudu. Başlangıçta "Hasan Berisha" olarak biliniyordu.

Başlangıçta 1908 Jön Türk Devrimi'ni destekledi. &nbsp;Priştine 1908'de Osmanlı parlamentosuna seçildi ve Jön Türk (İT) partisine bağlandı. &nbsp;1908'de İkinci Meşrutiyet Dönemi'nde İstanbul'daki Osmanlı parlamentosunda &nbsp;delegesi olarak seçildiğinde soyadını Priştine olarak değiştirdi . &nbsp;1909'da Osmanlı hükûmetinin Kosova'daki isyancılara ve sivillere karşı eylemleri, Priştine'nin Jön Türk gazetesi Tanin'de "Arnavutlar" başlıklı bir makale yayınlamasına yol açtı . [ &nbsp;Paşa örneğini izleyerek reformlara ihtiyaç duyulurken, gücün verimsiz olduğunu ve barış ve güvenliği sağlayamayacağını vurguladı . &nbsp;Bir parlamenter olarak Priştine, Arnavutların imparatorluktaki yerini, kısmen etnik politikaya dayanan karar alma sürecinde hak sahibi ortaklar olarak gördü. &nbsp;Bu duyguyu Mayıs 1911'in başlarında parlamentoya sunduğu bir benzetmede dile getirdi. &nbsp;Priştine, Osmanlı devletini "ortak çıkarları olan, Türkler, Arnavutlar ve diğer halkların sahip olduğu, [hepsinin] eşit hisselere sahip olduğu" ve "ayrıcalıklı muameleyi hak eden" hiç kimsenin olmadığı bir anonim şirket" olarak tanımladı. &nbsp;1911'in sonlarına doğru Priştine, kendisi ve Jön Türklere muhalif olan ve Osmanlıcılığı, hükûmetin ademi merkeziyetçiliğini ve etnik azınlıkların haklarını savunan on kişi tarafından kurulan Hürriyet ve İttifak Partisi'ne katıldı. &nbsp;1911'de Priştine, Derviş Hima tarafından Osmanlı Türkçesi ile yazılmış *Musaver Arnavud* (Resimli Arnavut) adlı bir kitapta Arnavut yaylalılarının (Malësors) isyanı hakkında bir bölüm yazdı ve sınır savunmasıyla ilgili önemli görevlerini vurguladı.

### Arnavut Ulusal Hareketi
Aralık 1911'de Priştine ve İsmail Kemali, İstanbul'da Arnavut siyasi ileri gelenlerinin gizli toplantılarını düzenleyerek gelecekte bir Arnavut ayaklanması düzenlemeye karar verdiler. &nbsp;V. Mehmed parlamentoyu feshetti ve 17 Ocak 1912'de yeni seçimler çağrısında bulundu; Priştine kısa bir süre sonra ayaklanmanın örgütlenmesine başlamak üzere Kosova'ya gitti. &nbsp;Nisan 1912'deki Osmanlı seçimlerinde, İTC seçimleri hileyle yaparak parlamentodaki sandalyelerin çoğunu kazandı ve Priştine gibi Arnavut eleştirmenlerinin pozisyonlarını korumasını engelledi. &nbsp;Osmanlı Hükûmeti Arnavut ulusuna daha fazla hak ve bağımsızlık vaatlerini yerine getirmedikten sonra, Hasan Priştine ve diğer birkaç önde gelen Arnavut aydın Arnavut Ulusal Hareketi'ni örgütlemeye başladı. O, Isa Boletini ve Bajram Curri ile birlikte Kosova'da Arnavut Ulusal Hareketi'ni başlatma sorumluluğunu üstlendi. &nbsp;1912'de Arnavutlar ile Osmanlı yetkilileri arasındaki kötüleşen durum nedeniyle Priştine, diğer Arnavut liderlerle birlikte 20 Mayıs'ta Junik'te düzenlenen ve Jön Türk hükûmetine karşı savaş açma sözü verilen bir toplantıda hazır bulundu.

Ağustos 1912'ye kadar Priştine, Arnavut isyancıları Kosova vilayetinin tamamı (Yeni Pazar, Sjenica, Priştine ve hatta Üsküp dahil), İşkodra Vilayeti'nin bir kısmı (Yanya Vilayeti'ndeki Elbasan, Permet, Leskovik ve Konitsa ile Manastır Vilayeti'ndeki Dibër dahil ) üzerinde kontrol sağlamaya yönlendirdi . &nbsp;Mareşal İbrahim Paşa, Osmanlılar tarafından şartları müzakere etmek üzere gönderildi ve 9 Ağustos'ta Priştine'nin On Dört Noktayı sunduğu ve komutanların bunları İstanbul'a gönderip ordusuna geri döndüğü ayaklanmanın liderleriyle bir araya geldi. &nbsp;Ancak Priştine, bazı Arnavut milliyetçilerini hayal kırıklığına uğratan özerklik konusunda ısrar etmekten vazgeçti. &nbsp;18 Ağustos'ta Priştine liderliğindeki ılımlı grup, muhafazakar grubun liderleri Boletini, Curri, Rıza Bey Yakova ve İdriz Seferi'yi Arnavutlar için Osmanlılarla yapılan anlaşmayı kabul etmeye ikna etmeyi başardı. sosyopolitik ve kültürel haklar. &nbsp;Kosova Arnavutlarının Osmanlılara karşı askerî eylemleriyle kısmen güvence altına alınan On Dört Noktanın formüle edilmesine yardımcı olurken, Kosovalı ileri gelen ve Arnavut vatansever rolündeki Priştine, ulusal ve bölgesel endişeleri dengeledi.

### Arnavutluk Bağımsızlığı ve I. Dünya Savaşı
Balkan Savaşları sırasında Sırbistan Krallığı komutanları tarafından tutuklandı . &nbsp;Aralık 1913'te Arnavutluk'un bağımsızlığından sonra Tarım Bakanı olarak görev yaptı ve Mart 1914'te İsmail Kemal liderliğindeki Bağımsız Arnavutluk hükûmetinde Posta Hizmetleri Bakanı yapıldı.

Birinci Dünya Savaşı sırasında Avusturya-Macaristan için savaşacak gönüllü bölükleri örgütledi . &nbsp;1918'de Sırpların Kosova'yı Avusturya-Macaristan'dan geri almasından sonra Priştine, Bajram Curri ile birlikte Viyana'ya ve daha sonra Roma'ya kaçtı . &nbsp;Hasan Priştine, 1918'de Roma'daki Kosova Ulusal Savunma Komitesi'nin başkanı oldu.

### Siyasi kariyeri
Hasan Priştine, Aralık 1919'da Paris Barış Konferansı'nda Arnavutların haklarının korunması için onları temsil eden Komite'nin heyetinde yer almış ve Kosova ile Arnavutluk'un birleştirilmesini istemiştir.

## Sürgün ve ölüm
Zogu Aralık 1924'te iktidara geldiğinde Priştine Arnavutluk'tan ayrılmak zorunda kaldı. Kosova'ya geri dönemediği için Selanik'e yerleşti ve burada büyük bir arazi satın aldı. &nbsp;Priştine, Zogu'nun düşmanıydı ve ikisi de birbirlerini öldürmeye çalışmıştı. &nbsp;Bir süre Yugoslav polisi tarafından hapse atıldı ancak 1931'de serbest bırakıldı. 1933'te Kral Zog'un emriyle İbrahim Celo &nbsp;tarafından Selanik'teki bir kafede öldürüldü.

## Miras
Hasan Priştine Kosova ve Arnavutluk'ta anılmaktadır. 1993 yılında, ölümünün 60. yıl dönümünü anmak için Mitrovica'da bir toplantı düzenlendiğinde, Sırp polisi baskın düzenledi ve katılımcılara makineli tüfekler gösterdi. 80 katılımcıdan 37'si tutuklandı ve geri kalanı polis tarafından 5 ila 15 dakika dövüldü. &nbsp;2012 yılında Üsküp'teki Skanderbeg Meydanı'nda Priştine'nin bir heykeli dikildi [1]. Hasan Bej Priştine, Arnavutlar tarafından önemli bir ulusal kahraman ve özgürlük savaşçısı olarak onurlandırılmaktadır. Tiran'daki bir ilkokul ve Priştine Üniversitesi onun adını taşımaktadır. 2 Mayıs 2014'te Arnavutluk Cumhurbaşkanı Bujar Nishani tarafından ölümünden sonra Ulusal Bayrak Liyakat Nişanı ile ödüllendirildi.

## Kaynakça