Mantinealı Diotima

**Mantinealı Diotima** (; ), bir Antik Yunan'ın adı veya takma adıdır. Mantinealı Diotima'nın Arkadya'da bir rahibe olduğu varsayılmaktadır. Sokrates'in hocası olduğu bildirilmektedir. Böyle bir kişinin olup olmadığı bir bilmeceye dönüşmüş görünmektedir. Ancak Antik yazarların onun varlığından kuşku duymadıkları söylenebilir. Platon'un ''Symposion'' ("Şölen") diyaloğundaki karakter, muhtemelen MÖ 440 civarında yaşadığı belirtilen gerçek bir tarihi figürdür. Diyalogdaki Sokrates karakteri tarafından aktarılan ''Eros'' fikirleri ve doktrini, bugün Platonik aşk olarak bilinen kavramın kökenidir. Platon, bu diyalogda Diotima'nun ağzından, Eros'u anlatır ve onu "güzellik sevgisi" anlamında tanımlayarak *aşk*ı yüceltir.

## ''Symposion'' diyalogundaki rolü

Platon'un ''Symposion''unda bir partinin üyeleri aşkın anlamını tartışırlar. Sokrates gençliğinde kendisine Atina Vebası'nı başarıyla erteleyen kâhin Diotima tarafından "aşk felsefesi"nin öğretildiğini söyler. Sokrates'in sempozyumda anlattığı bir hikayede Diotima, Sokrates'in aşk fikrini sevgili fikriyle karıştırdığını söyler. Diyalogdaki önceki konuşmacıların iddia ettiği gibi, aşkın ne tam olarak güzel ne de iyi olduğunu söyler. Diotima, Sokrates'e aşkın (Eros) bir soyağacını verir ve onun "kaynak (*poros*) ve yoksulluğun (*penia*)" oğlu olduğunu belirtir. Ona göre aşk, bireyi önce dünyevi güzellik ya da güzel bedenler olmak üzere güzellik arayışına iter. Daha sonra aşık bilgelikte büyüdükçe, aranan güzellik ruhani ya da güzel ruhlardır. Diotima'ya göre, diğer insanlara duyulan sevginin en doğru kullanımı, kişinin zihnini bilgelik ya da felsefe sevgisine yönlendirmektir.

*Symposion*'da Diotima'nın "Mantinikê" (Mantinean) olarak tanımlanması, kehanetle ilişkilendirilebilecek "*mantis*" kelimesine dikkat çekmek için tasarlanmış gibi görünmektedir. Ayrıca yabancı (ξένη) (201e) ve sadece aşk konusunda değil, diğer birçok konuda da bilge (σοφὴ) olarak tanımlanır (ἄλλα πολλά), çoğu akademisyen tarafından rahiplikle ilişkilendirilir: 1 - Atinalılara veba salgınının başlamasını geciktiren kurban (thusiai) konusunda tavsiyelerde bulunur (201d) ve 2 - eros üzerine konuşması kurban (thusia), kehanet (mantike), arınma (katharsis), inisiyasyon (teletai) gibi mistik kült uygulamalarının dilini kullanır ve vahiyler/vizyonlarla sonuçlanır (202e). Bir elyazmasında Diotima'nın tanımı "Mantinikê" yerine yanlışlıkla "mantikê" ("mantik kadın" ya da kahine) olarak yazılmıştır, bu da Diotima'nın "rahibe" olarak kabul edilmesinin bir başka nedeni olabilir. Onun aşk ve güzellik hakkındaki görüşleri, Sokrates'in daimonik olanın (ölümlü ve ölümsüz arasında olanın) değeri ve "güzel olanı doğurmak" üzerine verdiği dersi merkeze alıyor gibi görünmektedir.

## Tarihsellik

Diotima'nın tarihselliğine dair kanıtlar çok azdır; Platon'un *Symposion*'u onun varlığına dair tek bağımsız referanstır ve ona dair daha sonraki tüm referanslar Platon'dan türetilmiştir. Bu kanıt eksikliğine dayanarak, Rönesans'tan modern zamanlara kadar akademisyenler onun var olan gerçek bir tarihi kişi mi yoksa Platon'un dramatik bir icadı mı olduğunu tartışmışlardır.

### Kurgusal bir karakter olarak
Marsilio Ficino, 15. yüzyılda, onun kurgusal olabileceğini öne süren ilk kişi olmuştur. Diotima'nın bir kurgu olduğuna inanan Martha Nussbaum, Diotima'nın "tanrıyı onurlandır" anlamına gelen isminin, Plutarkhos'a göre Alkibiades'in eşi olan Timandra ("erkeği onurlandır") ile doğrudan tezat oluşturduğunu belirtir.

### Aspasia olarak
Platon'un 19. ve 20. yüzyılın başlarında bazı akademisyenler tarafından Diotima'yı Perikles'in zekâsı ve belagatiyle kendisini etkilemiş olan yoldaşı Aspasia'ya dayandırdığı düşünülmüştür. Bu tanımlama yakın zamanda Armand D'Angour tarafından yeniden canlandırılmıştır.

### Bağımsız bir şahsiyet olarak
Mary Ellen Waithe, Diotima'nın entelektüel başarılarıyla tanınan bağımsız bir tarihsel kadın olabileceğini savunmuş ve *Symposion*'da Diotima'nın hem Sokrates'ten hem de Platon'dan farklı, ancak her ikisiyle de açık bağlantıları olan fikirler ortaya koyduğunu belirtmiştir.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili okumalar
* Evans, N. (2006). Diotima and Demeter as Mystagogues in Plato's Symposium. In: Hypatia, vol. 21, no. 2. 1-27.
* Navia, Luis E., *Socrates, the man and his philosophy*, pp.&nbsp;30, 171. University Press of America 
* 

## Dış bağlantılar
* History of Women Philosophers and Scientiest (website) - Diotima üzerine bilimsel çalışmalar için bir kaynak.
* Diotíma - Antik Akdeniz dünyasında kadın, toplumsal cinsiyet, cinsiyet, cinsellikler, ırk, etnik köken, sınıf, statü, erkeklik, kölelik, engellilik ve bunlar arasındaki kesişmeler hakkında bilgi için bir kaynak.