İslam'da cinsiyet ayrımı

**İslam'da cinsiyet ayrımı**, sosyal ve diğer ortamlarda erkek ve oğlan çocukları ile kadın ve kız çocuklarının ayrılmasına yönelik İslam ülkeleri ve topluluklarındaki uygulamaları ifade eder. Kur'an'ın cinsiyet ayrımı gerektirip gerektirmediği ve eğer gerekiyorsa bunu destekleyen hadisler konusunda farklı görüşler ileri sürülmektedir. İslam ilahiyatçıları arasında, cinsiyet ayrımı uygulamalarının dini zorunluluk olup olmadığı konusunda farklı yaklaşımlar bulunmaktadır.

## Görüşler
İslam ilahiyatçıları arasında cinsiyet ayrımı konusunda farklı görüşler bulunmaktadır.

Tek başınayken kadın ve erkek arasında serbestçe dolaşmayı yasaklayan fetvalar vardır. Kısıtlamaların amacı bu tür bir etkileşimi mütevazı bir düzeyde tutmaktır. Bazı İslami hükümlere göre, ister Müslüman ister gayrimüslim olsun, erkeklerin kadın vücudunun hiçbir yerine dokunmasına izin verilmez (zorunlu hâller, yakın akrabalar ve evlilik dışında). Bu hükümlere göre İslam hukuku yasaları geleneksel olarak, yakın akraba (anne-baba, kardeşler, eş, kişiye ait çocuklar, teyze, hala, amca, dayı) olmayan Müslüman erkek ve kadınların, el sıkışma gibi fiziksel temas içeren herhangi bir temasta bulunulmaması gerektiğine hükmetmiştir.

Bazı entelektüel Müslüman veya alimler bu görüşe itiraz etmiş ve cinsiyetler arasında genel etkileşim kurallarına göre müstehcenlik, uygunsuz dokunma (basit bir el sıkışma dışında), gizli toplantılar veya flört olmadığı sürece belirli fiziksel temasa izin verilebileceğini iddia etmişlerdir.

## Kaynaklar
Toplumsal bağlamda kadın ve erkek etkileşimini ele alan Kuran ayetleri şunları içerir:*30- Mümin erkeklere söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar. Bu onlar için daha arındırıcıdır. Allah onların bütün yaptıklarından haberdardır.*

*31- Kadınlara da söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar ve iffetlerini korusunlar. Açıkta kalanlardan başka süslerini göstermesinler. Başörtülerini yakalarının üzerinden bağlasınlar. Kocaları, babaları, kocalarının babaları, kendi oğulları, kocalarının oğulları, erkek kardeşleri, erkek kardeşlerinin oğulları, kız kardeşlerinin oğulları, kadınları, hizmetlerinde bulunan köleleri ve câriyeleri, cinsel arzusu bulunmayan erkek hizmetçiler, kadınların cinselliklerinin farkında olmayan çocuklar dışında kimseye süslerini göstermesinler. Yürürken, gizledikleri süsleri bilinsin diye ayaklarını yere vurmasınlar. Ey müminler! Hepiniz Allah’a tövbe edin, umulur ki kurtuluşa erersiniz!*- Nur Suresi 30-31. ayetler *Ey peygamber! Eşlerine, kızlarına ve müminlerin kadınlarına söyle, dış giysilerini üzerlerine bürünsünler. Bu, tanınıp rahatsız edilmemeleri için en uygun olanıdır. Allah ziyadesiyle bağışlamakta ve çok esirgemektedir.* Muhammed, erkeklere eşlerinin camilere gitmesini engellememeleri için özellikle uyardı:

İbn Ömer'den rivayetle şöyle bildirdi:Resulü Ekrem, "Allah'ın hizmetkârlarının camiye gitmesine engel olmayın" dedi. Müslim, 888

## İslam ülkelerindeki durum

### Afganistan
Taliban'ın dini liderliği altındaki Afganistan, bir takım feminist gruplar ve diğerleri tarafından kadınların kamusal alanda erkeklerden ayrı tutulduğu ve yasal eşitlikten veya istihdam veya eğitime eşit erişimden yararlanmadığı bir "cinsiyet ayrımcılığı" sistemi olarak nitelendirildi. İslam'da kadınlar, ilk öncelikleri aile olsa da istihdam ve eğitime eşit erişim hakkına sahiptir. Erkeklerin de çocuk yetiştirme ve ev işlerine aktif olarak dahil olduğu söylenmektedir. Muhammed evde eşlerine yardım etmiştir.

1997'de Feminist Çoğunluk Vakfı Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşmiş Milletlerini "*Afgan kadınlarının ve kızlarının insan haklarını yeniden tesis etmek için ellerinden gelen her şeyi yapmaya*" çağıran bir "*Afganistan'da Cinsiyet Ayrımcılığını Durdurma Kampanyası*" başlattı. Kampanya, BM Genel Sekreteri Kofi Annan ve BM Genel Sekreter Yardımcısı Angela King'e gönderilen "*Biz, aşağıda imzası bulunanlar, Taliban'ın Afganistan'daki acımasız kararlarını ve cinsiyet ayrımcılığını kınıyoruz*" şeklinde bir dilekçe içeriyordu.

1998'de Ulusal Kadın Örgütü'nden aktivistler Unocal'ın Sugar Land, Teksas ofisinde toplandılar. Afganistan'dan geçmesi önerilen boru hattının "cinsiyet ayrımcılığı" ile işbirliği yaptığını iddia ettiler. Laura Bush, Kasım 2001'de haftalık başkanlık konuşmasında Taliban'ı "cinsiyet ayrımcılığı" uygulamakla suçladı. *[[The Nation|Ulus]]*, Taliban'ın Kabil'deki tüm hastanelerde kadınlara yönelik tıbbi hizmetlerin kısmen veya tamamen askıya alınmasına ilişkin 1997 tarihli kararına "Sağlık ırkçılığı" ifadesini kullandı.

Toronto Üniversitesi Kadınların İnsan Hakları Kaynak Programına göre Bora Laskin Hukuk Kütüphanesi "*Afganistan'da Taliban iktidarı süresince 'Cinsiyet Ayrımı' terimi, bir dizi kadın hakları savunucusu tarafından hak ihlalleri mesajını iletmek için kullanılmıştır. Afgan kadınların deneyimleri, [[Güney Afrika]]'daki [[siyahiler]]in maruz kaldığı ırkçılıktan farklı değildi*"

### İran
Ruhullah Humeyni kadınları halka açık gösterilere katılmaya ve gece sokağa çıkma yasağını görmezden gelmeye çağırdığında, buna karşılık olarak kocalarının ve babalarının izni olmadan evlerini terk etmeyecek milyonlarca kadın sokaklara çıktı. Ancak İslam devriminden sonra Humeyni, cinsiyetler arasında karışmayı onaylamadığını kamuoyuna açıkladı.

Eleştirmenler, İslam hukuku kapsamında kadın haklarının kısıtlanmasının, kamusal ve özel alanların ayrılmasına yol açtığını, ardından siyaset yoluyla çözmeye ve kendi alanlarını yaratmaya çalışmaları gerektiğini savundu. Araştırmacı Ziba Mir Hüseyni, saha çalışması sırasında zamanının çoğunu kadınlar etrafında geçirdiğini ve bazı durumlarda bu kadınlardan bazılarının erkek akrabalarıyla katı kurallar nedeniyle hiç tanışmadığını belirttiği için, cinsiyet ayrımı, insanların sahip olduğu şirketi de etkiliyor. Cinsiyet ayrımcılığının düzenlenmesi. Bazı kurallar evli kadınların kocalarının izni olmadan seyahat etmelerinin yasak olduğunu ve bazı durumlarda kadınların erkek yolculardan ayrılması gerektiğini belirttiğinden, bu kısıtlamalar seyahati de etkileyebilir.

### Suudi Arabistan
Kadın doktor olmadığında erkek doktorların kadın hastaları tedavi etmesine daha önce izin verilmiyordu ve kadınların erkeklere teması da caiz değildi. Ancak bu durum değişti. Kadın ve erkeklerin karşı cinsten doktorlara gitmesi alışılmadık bir durum değildir.

Eleştirmenler, Suudi Arabistan hukukunda şeriat yasasına dayanan kadın haklarının kısıtlanmasının, kadın ve erkeklerin sadece kadınlara yönelik fast foodzincirlerinden yalnızca kadınlara ofisler. Bu yasalar ve politikalar, bazılarını polislikten kaçmanın yollarını bulmaya sevk eden İslami dini polis tarafından uygulanıyor. Erkeklerin bir kariyer ile mezun olmaları ve iş bulmaları için daha fazla fırsat olduğu için, cinsiyet ayrımı Suudi eğitim sistemini de etkiliyor. Kadınlar bu fırsatlara paylaşamaz ve kadınlarla erkeklerin kaynaşmasına izin veren çok az sayıda yer olduğundan iş bulmakta daha zorlanırlar. Cinsiyet ayrımı, kadınları camide değil evde dua etmeye teşvik ederek kadınların dine katılımını da etkiler. Bilim adamları, bu kısıtlamalara rağmen, yeni nesillerin getirdiği değişikliklerin, kadınlara camide veya evlerinde namaz kılma konusunda daha fazla özgürlük sağladığını belirtti.

### Filistin Manda Yönetimi
19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında, Filistin'e Avrupa Yahudi göçünde Norman Rose, seküler "Siyonist adetlerin" genellikle "Arap ortak düşüncesiyle çeliştiğini, sosyal olarak muhafazakar, geleneksel Filistin toplumuna uyum sağlayan gelenekleri ve ahlaki varsayımları tehdit ettiğini yazıyor". *[[Yişuv|Yishuv]]* kadınların aktif siyasi rolü ve ayrımcılık eksikliği, özellikle saldırgan olarak değerlendirildi.

## Camilerde

Bazı mezhepler kadınların camide değil, evde namaz kılmaya teşvik edilmesi gerektiğini söylüyor. Ancak diğer mezhepler, kadınların evlerinden çıkarken tehlikede oldukları bir dönemde verildiğini öne sürdükleri sözlerin bağlamına bakmayı tercih ediyor ve camileri kadınlar için evleri gibi kabul ediyorlar. Muhammed, kadınların mescide girmesini yasaklamadı. Hatta Müslüman erkeklere "*Kadınlarının izin isterken camiye gitmesine engel olmamalarını*" söyledi.

Ancak camilerde ve ibadet yerlerinde cinsiyet ayrımı, iki hadis kitabından biri olan Sahih Müslim'deki bir hadiste bildirilmektedir. Erkekler için en ön saflarda; son sıralar kadınlar için olduğu rivayet edilmektedir. Muhammed'in camilerin kadınlar ve erkekler için farklı kapıları olmasını emrettiği, böylece kadınların ve erkeklerin aynı kapıdan girme zorunluluğunu ortadan kaldırdığı da kaydedilmektedir.

Muhammed'in ölümünden sonra, ashabının çoğu kadınların camiye gitmesini yasaklamaya başladı. Muhammed'in eşi Aişe bir keresinde şöyle demişti: "*Eğer Peygamber şimdi yaşasaydı ve bugün kadınlarla ilgili gördüklerimizi görseydi, [[İsrailoğulları]] kadınlarını yasaklasa bile kadınların camiye gitmesini yasaklardı*." 

Halife Ömer de, cinsel tacize veya saldırıya uğrayabileceklerinden endişe ettiği için özellikle geceleri kadınların camiye gitmesini yasaklamış ve onlardan evde namaz kılmalarını istemiştir. İslam yayıldıkça, cinsiyetler arası ahlaksızlık endişesinden dolayı kadınların camilerde ibadet etmesi kısıtlanmıştır. Bazı durumlarda caminin özel bir bölümü kadınlar için ayrılmıştır. Örneğin 870 yılında Mekke valisi, kadınlar için ayrı bir yer yapmak için sütunlar arasına ipler bağlamıştı.
Günümüzde birçok camide kadınlara bir duvar, bölüm veya başka bir oda ayrılmaktadır. Güney ve Güneydoğu Asya'daki camiler, bölümler yüzyıllar önce inşa edildiğinden, kadınları ve erkekleri ayrı yerlerde ibadet etmektedir. Amerika'daki camilerinin neredeyse üçte ikisinde kadınlar ana ibadet bölümünde değil, arkalarda veya ayrı bölümlerde ibadet ediyorlar; Bazı camiler, "yer yetersizliği" ve Cuma Namazı gibi bazı namazların erkekler için zorunlu kılar, ancak kadınlar için isteğe bağlı olması nedeniyle kadınları hiç kabul etmezler. Sadece kadınlara ve çocuklara özel bölümler olduğu için Mescid-i Haram'da ayrılmıştır.

İkinci sınıf statüsü olarak gördükleri şeyleri protesto eden Asra Nomani gibi isimler tarafından yönetilen büyüyen bir kadın hareketi vardır.

Ayrımın gerekçeleri, namaz esnasında dikkat dağınıklığından kaçınmaktır ancak belirtilen birincil neden sünnet olmuştur.

## Eleştiri
İngiltere doğumlu Müslüman yazar Ed Husain, cinsiyet ayrımcılığının cinsel arzuları kontrol altında tutmak yerine "*kendisini en sağlıksız yollarla ifade eden bastırılmış cinsel hayal kırıklığı*" yarattığını ve gençlerin "*karşı cinsiyeti yalnızca seks objesi olarak görmelerine yol açtığını*" savunuyor. Arapça konuşan Husain, Suudi Arabistan'da 7 ay boyunca İngilizce öğretmeni olarak çalışırken, zorunlu cinsiyet ayrımı ve tam başörtüsü olmasına rağmen, Suudi erkeklerin yaşadığı diğer ülkelerdeki erkeklerden çok daha az mütevazı ve kadınlara karşı daha fazla saldırgan olduğunu görünce şaşırdı.*Arabistan'da-* *Britanya'nın veya daha laik olan [[Suriye|Suriye Arap Cumhuriyeti]]'nin aksine - öğrenciler genellikle okul kurallarını ihlal edip internetten [[pornografi]] indirdiler. Karısının mütevazı elbise rağmen- "yerel özel saygı, ... uzun siyah abaya giydi ve siyah bir eşarp saçlarını kaplı" - o iki kez "arabalarından Suudi gençler geçerek sarkıntılık ettiler ... Süpermarketlerde karımdan sadece beş dakika ayrılmak zorunda kaldığımda Suudi erkekler yanlarından geçerken tısladılar veya küfür fısıldadılar.*British Council'deki yerel kadınlarla yapılan görüşmeler, bu gibi olayların gerçekliğini göstermiştir. Cinsiyet ayrımına karşı çıkan Müslümanlar arasında büyüyen güçlü bir bakış açısı bulunmaktadır. Dünyadaki en çok cinsiyet ayrımı yapılan ülkeler arasında olduğu bilinen Suudi Arabistan'da, cinsiyet ayrımı yasalarının daha az katı hale geldiğine dair bir takım işaretler görülmektedir. Bazı Müslümanlar, İslam'ın ilk dönemlerinde cinsiyet ayrımcılığının var olmadığının bir kanıtı olarak, kadınların Muhammed ve ashabı için yemek sunduğunu iddia etmektedirler.

## Ayrıca bakınız

* Avret (vücut kısımlarının örtülmesi)
* Müslüman dünyasında kadın işgücü
* Cinsiyet ayrımı
* İslam'da evlilik
* Namus
* Kadınlar için fiziksel olarak ayrı bir alan olan Purdah
* Kadın camileri

**Durum çalışmaları:**

* Sultan'ın hayali, ters cinsiyet ayrımının 1905 Bengalce hikâyesi
* Altın İğne Dikim Okulu
* İslamofaşizm
* Mechitza, Yahudi sinagoglarında kadın ve erkekleri ayıran bariyer

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Rasoulallah.net İslam'da Kadınlar hakkında girişler
* Sultan.orgİslam'da kadınlarla ilgili birçok noktayı ele alan İslami portal
* Kuran'da, hadislerde ve fıkıh / içtihatta kadınlar 
* http://www.14publications.com/question-and-answer/behind-closed-doors-with-a-girl/ 
* Karşı cinsiyet ve istisnalar dışında el sıkışmaya Şii bakış açısı