Cumhuriyetin 50. Yılı Heykelleri

**Cumhuriyetin 50. Yılı Heykelleri**, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanı'nın 50. yıldönümü nedeniyle 1973 yılında İstanbul'un çeşitli noktalarına yerleştirilmiş heykeller.

1972 yılında İstanbul Valiliği başkanlığındaki bir komisyon tarafından alınan kararla Cumhuriyetin 50. yılı dolayısıyla şehrin açık alanlarına çağdaş Türk sanatını ve sanatçısını temsil edecek heykeller yerleştirilmesi kararlaştırılmış ve İstanbul'da yaşayan sanatçıların ürettiği 20 eser 20 farklı mekâna yerleştirilmiştir. 2020 yılı itibariye 7 tanesi hasarsız olarak durmaktadır.

## Geçmişi
Cumhuriyetin 50. yılı dolayısıyla 1973 yılında açık alana 50 heykel yerleştirilmesi kararı, 1972 yılı mayıs ayında İstanbul Valiliği başkanlığında toplanan “*İstanbul İli Cumhuriyetimizin 50. Yılını Kutlama Komitesi "*tarafından kararlaştırıldı. Uygulamanın gerekçesi, Cumhuriyet döneminin üç boyutlu sanat eserlerini ortaya çıkarmak ve halkın üç boyutlu sanat eseriyle ilişkisi kurmasını sağlamaktı. Zira, Cumhuriyet döneminde anıtlar inşa edilmiş ancak heykel sanatçılarının serbest eserleri müze ve atölyelerde, maket boyutlarında kalmıştı. İstanbul'un park ve meydanlarda serbest sanat eserleri bulunmamaktaydı. Oysaki halkın çağdaş heykelle ilişkisi kurmasının yolu onları park ve meydanlara yerleştirmekten geçiyordu.

Çalışmalar, Kutlama Komitesi'nin İstanbul Şubesi Başkanı Mustafa Aslıer tarafından yürütüldü. Komitede İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Başkanı Hüseyin Gezer ile danışman olarak Şadi Çalık da yer aldı.

Mekanları belirlemek için bir komisyon oluşturuldu. Üç kişilik komisyon, heykel yapılması düşünülen 50 mekân belirleyip sanatçılara verdi ve sanatçılar seçtikleri mekana göre heykeller ürettiler.

Sanatçı seçimindeki kriterler şunlardı:

* Açtığı ve katıldığı sergilerle sanatçı kişiliğini kabul ettirmiş olmak;
* Devlet sergilerinde derece almış olmak;
* Müzede eseri bulunmak;
* İstanbul'da yaşıyor olmak.

Üretilen eserlerin boyutunun 1.5 - 2.5 metre arasında olması; taş, beton ya da metal malzeme kullanılması istenmişti. Sanatçılara eserin uygulama giderlerinin karşılığı olarak en fazla 20 bin lira ödenmesi kararlaştırılmış; ancak herhangi bir ödenek ayrılmamıştı. Sonuçta 50 heykel yerine 20 heykel seçilmiş ve İstanbul'un park ve meydanlarına yerleştirilmiştir.

Gürdal Duyar'ın Güzel İstanbul adlı yapıtı, Karaköy Meydanı'na yerleştirilmesinden sonra yoğun bir tahrip kampanyası ile karşı karşıya kaldı ve 9 gün sonra "müstehcen” bulunduğu gerekçesiyle kaldırıldı. Bu olay, halkın ne istediği, demokrasinin ne olduğu, Cumhuriyet'in 50. yılında Türkiye'nin durumu gibi siyasi konulara ilişkin yoğun bir tartışma başlattı. Heykel, 3 Mayıs 1974'te Yıldız Parkı'nın ücra bir köşesine yerleştirildi. Eser, 20 heykelin içinde ayakta kalan az sayıdaki heykelden birisidir.

Zühtü Müridoğlu'nun Roma zafer anıtından ilham alan yuvarlak sütun formundaki dört metrelik çalışması, bütçe sıkıntısı nedeniyle bronz döküm yerine beton döküm olarak hazırlanıp Beyoğlu ilçesindeki Fındıklı Parkı'na yerleştirildi. Eser, Cumhuriyetin 100. yılında bronz döküm olarak gerçekleştirilmiş ve İstanbul Resim ve Heykel Müzesi önüne yerleştirilmiştir.

## Heykeller

## Ayrıca
* Sözen Heykelleri

## Kaynakça