Kutup tilkisi

**Kutup tilkisi** (*Vulpes lagopus*), köpekgiller (Canidae) familyasına dahil Vulpes cinsi içinde yer alan, arktik bölgelere özgü küçük bir tilkidir.

Bu tilkinin kürkü kışın beyaz, yazın koyu kahverengidir. Kürkü avcılar için ilgi çekicidir. Uzun, tüylü ve kalın kuyruğunu şiddetli soğuklarda atkı ya da yorgan olarak kullanabilir. Koku alma yetisi çok gelişmiştir. Hızlı bir koşucu, iyi bir yüzücüdür, Kuzey Kutbu'nda kış başlangıcında, mart-nisan aylarında kutup tilkisi çiftleri gelecekteki yavruları için yuva hazırlarlar. Bu yuvaların çoğu kuşaktan kuşağa miras kalır. Bazılarının 300 yıl kadar kullanıldığı saptanmıştır. Kutup tilkisi köpekgiller arasında tek seferde en fazla yavru dünyaya getiren cinstir. Yavru sayısı ortalama 11'dir; bazen 22'ye çıktığı olur. Erkek tilki avlanıp yiyecekleri (küçük kemirgenler, kuşlar, bazı meyveler, leşler) yuvaya taşırken, dişi ise yavrularıyla ilgilenir. Yavrular aşağı yukarı 4 aylıkken yuvadan ayrılırlar. Bu süre içinde çift birlikte yaşarlar. Kutup tilkisinin insanlardan başka başlıca düşmanları vaşak ve kutup ayısıdır.

## Taksonomi

### Aktcinsler
* Bering Adaları Kutup tilkisi, *Vulpes lagopus beringensis*
* İzlanda Kutup tilkisi, *Vulpes lagopus fuliginosus*
* Pribilof Adaları Kutup tilkisi, *Vulpes lagopus pribilofensis*
* Grönland kutup tilkisi, *Vulpes lagopus foragorapusis*

## Fizyoloji
Tilkinin soğuk ve açlık dönemlerini aşmak için faydalı genleri vardır. Transkriptom dizileme, pozitif seçilime uğrayan iki geni tanımlamıştır: 1. Doman içeren glikolipid transfer proteini (GLTPD1) ve 2. Fare timom virüsünde onkogen homoloğu 2 (AKT2). GLTPD1, yağ asitleri metabolizmasında yer alırken, AKT2 ise glikoz metabolizması ve insülin sinyalizasyonu ile ilişkilidir.

Ortalama BMR yoğunluğu ve kışın genel BMR, yazdan %37 ve %27 daha düşüktür. Kışın, tilki metabolik depresyonla BMR'ini düşürerek yağ depolarını korur ve enerji ihtiyacını en aza indirir. Burnundan kuyruğunun ucuna kadar tamamen kaplı olma özelliğine sahip kalın kürk, -50&nbsp;°C'ye (-58&nbsp;°F) kadar olan sıcaklıklarda tilkinin sıcak kalmasında önemli rol oynar.

Tilkinin vücut yüzey alanının %22'si ısıyı kolayca dağıtırken, kızıl tilkilerde bu oran %33'tür.  Burnu, kulakları, bacakları ve ayakları en yüksek ısı kaybı bölgeleridir ve bu alanlar yazın vücut sıcaklığını düzenlemekte faydalıdır. Ayrıca, tilkinin burnunda, yazın ve egzersiz sırasında beyni serin tutan, köpeklere benzer yararlı bir buharlaşma mekanizması vardır. Yaz ve kış aylarında tilkilerin kürk ısı iletkenliği aynıdır; ancak, kışın tilkinin kürk ısı iletkenliği yazdan düşüktür, çünkü kürk kalınlığı %140 artar. Yazın tilkilerin vücut ısı iletkenliği kıştan %114 daha yüksektir, ancak vücut iç sıcaklıkları yıl boyunca sabittir.

Tilki vücut sıcaklığını düzenlemek için kullandığı yollardan biri, bacaklarındaki kanında ters akışlı ısı değişimini kullanmaktır. Tilkiler, soğuk yüzeylerde dururken dokuların donma noktasının (-1&nbsp;°C (30&nbsp;°F)) üzerinde tutarak, hareketlilik ve ağrı hissetmeksizin ayaklarını sürekli sıcak tutabilirler. Bunu, damar genişlemesini artırarak ve ayağın tamamı yerine doğrudan karla temas eden yüzey pedine kan akışını yönlendirerek yaparlar.

## Kaynakça
* Nowak, Ronald M. (2005). *Walker's Carnivores of the World*. Baltimore: Johns Hopkins Press. ISBN 0-8018-8032-7.