open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Isırgan

**Isırgan** (*Urtica*), Isırgangiller (Urticaceae) familyasının *Urtica* cinsinden Mayıs-Ağustos ayları arasında çiçek açan, bir yıllık veya çok yıllık  otsu bitki türlerinin ortak adı.

Gövdeleri dik, 4 köşemsi, basit veya tabandan itibaren dallanmıştır. Üzerinde yakıcı tüyleri bulunur. Yapraklar saplı, oval şekilli ve dişli kenarlı, üst tarafı koyu yeşil renkli ve parlak olup, yakıcı tüylerle kaplıdır. Erkek ve dişi çiçekler bir arada olmak üzere yaprakların koltuğunda uzunca saplı küçük durumlar teşkil ederler. Çiçek örtüsü 4 parçalıdır. Meyveleri esmer renkte ve fındıksıdır. Tohum, yağ ihtiva eden bir besi dokuya sahiptir.

Isırgan bitkisinin geleneksel ve güncel kullanılışı; topraküstü kısımları (herba), taşıdığı flavonoit bileşikler, mineral maddeler ve lutein vb karotenoit bileşikler nedeniyle diüretik etkisi dolayısıyladır. Diüretik etkisi nedeniyle; zayıflama çaylarının, idrar yollarını yıkamaya ve romatizmal ödemlerin boşaltılmasına yönelik çayların ve bitkisel ilaçların bileşimine girmektedir.

Taşıdığı emergenz tüyler, bitkiye dokununca başı kırılır ve içindeki formik asit, histamin gibi maddeler, cilde değen yerde kaşıntı ve kızarıklık yapar, bu nedenle Türkçede ısırgan denmektedir.

Yaprakların ve sapların çoğu gövdenin karşılıklı kenarları boyunca dizilmiştir. Yaprak kanatları eliptik, mızrak şeklinde, oval veya daireseldir. Yaprak ayalarında genellikle üç ila beş, nadiren yedi damar bulunur. Yaprak kenarları genellikle tırtıklı ya da az çok kaba dişlidir. Çoğunlukla kalıcı olan brakteler serbest ya da birbirine kaynaşmış durumdadır. Sistolitler az ya da çok yuvarlak olacak şekilde uzamıştır.

## Türler
                             

## Kaynakça
Ütopya (roman)

***Ütopya***, Thomas More tarafından yazılan, Yunanca “olmayan yer” sözcüğünden "yaratılmış" kelime ile aynı ismi taşıyan kitap. İki bölümden/kitaptan oluşur. Birinci kitap, *Konsey Diyaloğu* ve ikinci kitap, *Ütopya Üzerine Söylev* başlıklarını içerir. Kurgusal bir ada devletindeki ideal toplumsal yaşam düzenini konu alır.

More, Antik Yunanca'da *yer* anlamına gelen sözcüğün önüne iyi anlamına gelen "*eu*" ve yok anlamına gelen "*ou*" takılarını birlikte çağrıştıran bir hece getirmiş, böylece aynı anda "*iyi yer*" ve "*yok yer*", yani "*olmayan yer*" anlamını taşıyan bir tür cinas yapmıştır.

More'un 1516'da yazdığı kitap, var olmayan bir kurgusal adada geçmektedir. Kitabın tam adı, "*De optimo rei publicae statu deque nova insula Utopia*", "bir cumhuriyetin en iyi devleti ve yeni ada Ütopyası" olarak çevrilebilir. More kitabında Ütopyalıları ve onların sosyal, siyasal ve ekonomik yönleriyle yaşam biçimlerini anlatarak, döneminin İngiltere'sine bir eleştiri getirir. *Ütopya*, Avrupa'daki insanların ne kadar dürüst olduğuna dair hicivli eleştiriler ve pek çok şaka da içerir, ancak bunlar genellikle *Ütopya*'da yaşayanların basit, karmaşık olmayan hayatıyla tezat oluşturur.

Kitap, başta Platon'un “*[[Devlet (Platon)|Devlet]]*” eseri olmak üzere çeşitli antik dönem düşünürlerinden ve Hristiyanlık içi tartışmalardan esinlenilerek yazılmıştır ancak onların taklidi ya da tekrarından ibaret değildir. Üslubu ve içeriği, farklı akademik disiplinlere mensup akademisyenler arasında tartışılmış ve kitabın içindeki çok katmanlı göndermeler ve mesajlar farklı şekillerde ele alınmıştır.

Thomas More'un Latince kaleme aldığı eser ilk olarak Almancaya çevrildi. İlk İngilizce çevirisi ise 1551 yılında Ralph Robinson tarafından yapıldı. Bazı eksiklikleri olsa da bu çeviri eserin en başarılı çevirisi olarak kabul edilir.

## Türkçede çevirileri
*Ütopya*nın Türkçeye birçok farklı çevirisi mevcuttur. Türkçeye ilk çeviri, Sabahattin Eyüboğlu, Vedat Günyol ve Mîna Urgan tarafından İngilizceden yapıldı ve 1964'te Mina Urgan'ın 48 sayfalık önsözü ile Çan Yayınları'ndan çıktı. Bu çeviri daha sonraki yıllarda İş Bankası Kültür Yayınları tarafından yayımlanmaya devam etti; 2010 yılındaki 11. baskısında, Mina Urgan'ın "*Thomas More’un Yaşamı ve Utopia’nın İncelenmesi"* başlıklı 135 sayfalık bir yazısı yer aldı. Latince aslından Çiğdem Dürüşken tarafından yapılan çevirisi Nisan 2009'da Kabalcı Yayınları tarafından yayımlanmıştır.

## Kaynakça
Boksit

## Oluşum

Boksit için çok sayıda sınıflandırma şeması önerilmiş ama 1982'den beri bir fikir birliği sağlanamamıştır.

Vadász (1951), lateritik boksitlerini (silikat boksitleri) karst boksit cevherlerinden (karbonat boksitleri) ayırdı:

Karbonat boksitleri çoğunlukla Avrupa, Guyana, Surinam ve Jamaika'da lateritik ayrışma ve ara katman kil katmanlarının (kimyasal ayrışmasında çevredeki kireçtaşları yavaş yavaş çözündükçe toplanan dağınık killer) kalıntı birikimi ile oluştuğu karbonat kayalarının (kireçtaşı ve dolomit) üzerinde bulunur.

* Lateritik boksitler çoğunlukla tropik ülkelerdedir. Bunlar granit, gnays, bazalt, siyenit ve şist gibi çeşitli silikat kayaçların lateritleşmesi ile oluşmuştur. Lateritleşme, içinde demir ve alüminyum silikat minerallerinin bulunduğu yerlerde bol yağış ve ısı altında silisin eriyip uzaklaşması sonucunda demir ve alüminyumun hidroksit hâlinde kalmasıdır.
* Demir açısından zengin lateritlerle karşılaştırıldığında boksitlerin oluşumu, drenajı çok iyi olan yerlerde yoğun hava koşullarına bağlıdır. Bu, kaolinit'in çözünmesini ve gibsit'in çökelmesini sağlar. Yüksek alüminyum içerikli bölgeler sıklıkla demirli yüzey tabakalarının altındadır. Lateritik boksit yataklarındaki alüminyum hidroksit neredeyse tamamen gibsittir.

Jamaika örneğinde, toprakların yakın tarihli analizi çok miktarda kadmiyum gösterdi; bu ise Orta Amerika'daki boksitin önemli volkanizma bölümlerinden olan son Miyosen kül yataklarından kaynaklandığını düşündürür.

## Yapısı
Genellikle oolitik, masif, toprağımsı ve kil hâlinde bulunur. Diyasporit, alümin, demir ve manganez hidroksitleri ve hidrarjirit gibi minerallerin karışımından oluşmuştur.

Beyaz, gri ve muhtelif sarı renklerde olabilir. Çizgi rengi de muhtelif renklerdedir.

## Kristal sistemi
Bir karışım minerali olup amorf yapıdadır.

## Kullanım yeri
Alüminyum elde edilmesinde ve elektrik oluşumunda kullanılır.

## Kaynakça
Uranyum

**Uranyum**, radyoaktif bir kimyasal elementtir. Simgesi "U"dur. 1789 yılında Martin Heinrich Klaaproth tarafından keşfedilmiş ve 1841 yılında Eugene-Melchior Peligot tarafından izole edilmiştir. Uranyum ilk zamanda radyoaktivite ile ilgili fazla bilgi sahibi olunmadığından diğer elementler gibi zannedilse de, 1896 yılında bilim tarihinin önemli isimlerinden olan Dimitri Mendeleyev'in çalışmalarıyla radyoaktif bir element olduğu ispatlanmıştır.

**Uranyum**, cama katıldığı zaman ilginç sarı-yeşil bir renk verir. Yüksek radyoaktif bir elementtir, yüksek yoğunluğa sahiptir. Çelikten daha yumuşaktır. Kurşundan %65 daha yoğundur. 3 tane allotropu vardır. Kolayca yükseltgenir ve ısıtıldığında yanar. Klor, kükürt ve azotla az ya da çok kolay bileşir; karbonla uranyum karbürü (UC2), uranyum karbür de suyla bozularak hidrojen ve hidrokarbonları verir. Uranyum metali, hidroklorik asit ve sülfürik asit içinde kolayca çözünerek dört değerli uranyum tuzlarını oluşturur; nitrik asit içinde dinginleşir.

* Alfa (ortorombik) 667.7&nbsp;°C 'nin üzerinde kararlıdır.
* Beta (tetragonal) 667.7 - 774.8&nbsp;°C arasında kararlıdır.
* Gama (kübik) 774.8&nbsp;°C 'den erime noktası arasında kararlı. (bu sıcaklıkta dövülebilir ve yumuşak formdadır)

**Uranyum mineralleri**, uraninit, autinit, tobernit, koffinittir. Minerallerde bulunan uranyum kimyasal reaksiyonlar sonucunda uranyum okside veya diğer formlarına dönüştürülür. Metal olarak uranyum, KUF5 ve UF4 bileşiklerinin elektrolizi ile elde edilir.

**Çok saf uranyum ise [[halojen]]lerinin termal yanması ile elde edilir.**

## Ayrıca bakınız

* Uranyum Zenginleştirme
* Sarı pasta

## Kaynakça
HP-UX

**HP-UX**, HP'nin üretiği 9000 ve Itanium serisi sunucularda kullanılan UNIX varyantı bir işletim sistemidir.
Reşadiye (anlam ayrımı)

## Coğrafya
* **Reşadiye Yarımadası** - Datça Yarımadası'nın eski adı.
* **Reşadiye** - İgumeniça olarak da bilinen Yunanistan'ın batı kıyısındaki şehir.

## Yerleşim yerleri
* Reşadiye - Tokat iline bağlı ilçe
* Reşadiye, Datça - Muğla ili Datça ilçesine bağlı mahalle
* Reşadiye, Talas - Kayseri ili Talas ilçesine bağlı mahalle
* Reşadiye, Ortaköy - Aksaray ili Ortaköy ilçesine bağlı köy
* Reşadiye, Banaz - Uşak ili Banaz ilçesine bağlı köy
* Reşadiye, Sandıklı - Afyonkarahisar ili Sandıklı ilçesine bağlı köy
* Reşadiye, Dursunbey - Balıkesir ili Dursunbey ilçesine bağlı mahalle

## Diğer anlamları
* Reşadiye (HMS *Erin*): I. Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı İmparatorluğu tarafından sipariş edilen ama Birleşik Krallık hükûmeti tarafından el konulan zırhlı
Kavak (anlam ayrımı)

### Yerleşim yerleri
* Kavak, Adıyaman - Adıyaman ili merkez ilçesine bağlı köy
* Kavak, Gölpazarı - Bilecik ili Gölpazarı ilçesine bağlı köy
* Kavak, Yeşilova - Burdur ili Yeşilova ilçesine bağlı köy
* Kavak, Bayramören - Çankırı ili Bayramören ilçesine bağlı köy
* Kavak, Maden - Elâzığ ili Maden ilçesine bağlı köy
* Kavak, Eflani - Karabük ili Eflani ilçesine bağlı köy
* Kavak, Meram - Konya ili Meram ilçesine bağlı mahalle
* Kavak, Nevşehir - Nevşehir ili merkez ilçesine bağlı belde
* Kavak, Samsun - Samsun ili ilçesi
* Kavak, Boyabat - Sinop ili Boyabat ilçesine bağlı köy
* Kavak, Gürün - Sivas ili Gürün ilçesine bağlı köy
* Kavak, Yıldızeli - Sivas ili Yıldızeli ilçesine bağlı belde
### Soyadı ''Kavak'' olanlar
*Erhan Kavak (d. 1987), Türk asıllı İsviçreli futbolcu
*Mehmet Cavit Kavak (d. 1949), Türk siyasetçi
*Altan Kavak (d. 1936), Türk siyasetçi
*Zehra Neşe Kavak (d. 1963), Türk doktor, yazar, akademisyen ve iş insanı
*Abdurrahman Kavak (1918–1978), Türk hukukçu ve siyasetçi.

### Diğer
* Kavak (bitki) - Bir ağaç cinsi (*Populus*)
Menemen

**Menemen**, Türkiye'nin İzmir ilinin bir ilçesidir. İlçenin kuzeyinde Aliağa ve Foça, güneyinde Çiğli, Karşıyaka ve Bornova ilçeleri, doğusunda Manisa ili, batısında İzmir Körfezi bulunmaktadır. Nüfusu 2024 yılı itibarıyla 214.409 kişidir. Menemen yemeği, çileği, testileri ve diğer çömlekçilik ürünleri ile ünlüdür. Cumhuriyet tarihinin en önemli olaylarından biri olan ve laik devlet düzenine karşı çıkan Menemen İsyanı burada yaşanmıştır.

## Tarihçe
16 Haziran 1919 günü, işgal esnasında halka itidal telkin etmiş bulunan Menemen Kaymakamı Kemal Bey ve maiyetindeki 6 jandarma öldürülmüştür. 17 Haziran 1919 günü Bergama baskınında hezimete uğrayarak dönmüş bulunan Yunan birliklerinin Menemen'de gerçekleştirdikleri, muhtemelen 1000'e yakın kişinin bir gün içinde öldürüldüğü katliam Ege Bölgesi'nde işgal döneminin en kara sayfalarından birini oluşturmuştur.

İşgale rağmen Menemenli hiçbir zaman Yunan buyruğu altına girmemiş zaman zaman dağlara çıkarak Yunan askerî birliklerine baskınlar yaparak zayiatlar verdirmişlerdir.

Menemen, Türk Kurtuluş Savaşı sonrasında zafer kazanan Türk Ordusu'nun 9 Eylül 1922'de şehre girmesiyle tekrar bağımsızlığına kavuşmuştur. 9 Eylül günü Menemen'in kurtuluş günü kabul edilmiştir.

23 Aralık 1930 günü Derviş Mehmet isminde şeriatçı ve kendini Mehdi ilan eden bir kişi ve yandaşları hükûmet konağına gelerek irticai isyan çıkarmıştır ve bu isyan sonucunda Mustafa Fehmi Kubilay isimli yedek subay, bir bekçi ve bir jandarma ölmüştür. Bu olayın haberi Mustafa Kemal Paşa'ya ulaştıktan sonra Menemen ilçesi için Vilmodit ilan edilmiştir ama Paşanın emri hemen yerine getirilmediği için zamanla unutulup iptal edilmiştir. Bu isyan tarihe "Menemen Olayı" olarak geçmiştir. İsyanın sorumluları idam cezasına çarptırılmıştır.

## Coğrafya
İzmir'in kuzeyinde yer alan Menemen, il merkezine 33&nbsp;km uzaklıktadır. İlçenin kuzeyinde Aliağa ve Foça, güneyinde Çiğli, Karşıyaka ve Bornova ilçeleri, doğusunda Manisa ilinin Yunusemre ilçesi, batısında İzmir Körfezi bulunmaktadır. Yüzölçümü 573&nbsp;km2dir. Kıyı bölgesinde Gediz Deltası yer almaktadır.

Menemen ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 18 metredir.

## Nüfus

## Kültür
### Mutfak
Yumurta, biber, domates ve bazen soğan kullanılarak yapılan bir yemek olan menemen, ilk kez mübadele ile ilçeye gelen Girit Türkleri tarafından yapılmıştır ve adını ilçeden almaktadır.

## Yönetim
;Belediye başkanları 

### Kaymakamlar

## Eğitim
Bakırçay Üniversitesi ilçede yer almaktadır.

## Altyapı
Menemen-Çandarlı Otoyolu ilçeden geçmektedir. İlçede ulaşım İZBAN trenleri ve İZTAŞIT otobüsleri ile sağlanmaktadır. İlçede bir Bisim istasyonu bulunmaktadır.

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Menemen Belediyesi 
* T.C. Menemen Kaymakamlığı
Dereotu

**Dere otu** (*Anethum graveolens*), maydanozgiller (Apiaceae) familyasından anavatanı Asya olan tek yıllık bir bitki türüdür. Bitkinin botanikteki adı ise Anethum Graveolens'tir ve bu cinsteki tek türdür. Anavatanı Avrupa'nın güneyi ve Asya'nın batısıdır. Türkiye'de de yabani olarak bulunduğu gibi, kültür bitkisi olarak bahçelerde de yetiştirilir. Dereotu, yaprakları ve tohumlarının yemeklere tat vermek için ot veya baharat olarak kullanıldığı Avrasya'da yaygın olarak yetiştirilmektedir.

## Morfolojik özellikleri
Dereotu ince ve içi boş dallara sahiptir.
Yaprakları, ince, yumuşak ve sık bölünen dallar halinde büyür. Yaprakları 10–20&nbsp;cm uzunluğundadır.
Bitkinin tamamı 40–60&nbsp;cm'ye kadar büyür.

Çiçekleri beyazdan sarıya, küçük şemsiyeler şeklinde ve 2–9&nbsp;cm çapındadır. Çiçekler küçük hermafrodittir. Çanak yapraklar dumura uğramıştır. Taç yapraklar kirli sarı renktedir.
Kültürü yapılan dereotunun çiçek salkımı oldukça büyüktür. Ortalama çapı 20&nbsp;cm'dir. 
Görünüşü her yana dağılmış ışınımsıdır.

Tohumları 4–5&nbsp;mm uzunluğunda ve 1&nbsp;mm kalınlığındadır, düz ila hafif kavislidir ve uzunlamasına çıkıntılı bir yüzeye sahiptirler.

Kökleri iğ şeklinde ve beyazımsıdır. 120&nbsp;cm'ye kadar yükselebilen sap, yuvarlak beyaz ve yeşil uzunlamasına çizgilidir. Esas yapraklar genellikle 3-4 parçalıdır. Alt yapraklar saplı, üst yapraklar sapsızdır. Yaprak kısmı beyaz kenarlı, kısa ve ucunda iki kulakçık oluşturur.

Meyve yumurta şeklinden dar veya geniş eliptik şekle kadar değişir. Üst taraftan hafif basık, 3–5&nbsp;mm uzunlukta, 1,5-3,5&nbsp;mm genişlikte sarı kahverenginden kırmızı kahverengine kadar farklılık gösterir. Kenarları geniş ince düz ve sarımsı kanatla çevrilmiştir. 
Ticarette genellikle meyveler ayrılmış olarak bulunurlar. Ayrılmış olan meye sırt taraftan kuvvetlice basıktır. Beş esas damardan üçü sırt tarafındadır. 
Meyve büyüklükleri çok değişiktir. Küçük formlarda uzunluk 2,90-3,28&nbsp;mm, genişlik 1,68-1,96&nbsp;mm; büyük formlarda ise uzunluk 3,64-4,08&nbsp;mm, genişlik 2.52&nbsp;mm kadardır.

## Kullanımı
Dere otu bitkisinin yapraklarının ya da tohumlarının kurutulmasıyla baharatı elde edilir. Genellikle balık ve deniz ürünlerinden yapılan yemeklerde kullanılır. Ayrıca zeytinyağlı yemeklere de hoş bir tat ve koku verir.

## Resim galerisi

Dosya:Anethum graveolens20090812 475.jpg|Dere otu çiçekleri
Dosya:Dill dried umbel.jpg|Kurutulmuş dere otu
Dosya:Anethum graveolens 001.JPG|Dere otu bitkisi
Dosya:Illustration Anethum graveolens clean.jpg|Dere otunun yapısı


## Dış bağlantılar
* Dere otunun faydaları
*
*
Çiğli (anlam ayrımı)

**Çiğli** ayrıca şu anlamlara gelebilir:
* Çiğli, İzmir ili ilçesi
* Çiğli, Dulkadiroğlu, Kahramanmaraş ili Dulkadiroğlu ilçesine bağlı mahalle
* Çiğli Tren İstasyonu, İzmir'de bir tren istasyonu
Menemen (anlam ayrımı)

**[[Menemen]]**, İzmir'in bir ilçesidir.

**Menemen** ayrıca şu anlamlara gelebilir:

* Menemen (yemek), yumurta, domates, biber ve bazen de soğanın tavada karıştırılmasıyla elde edilen bir yemek
* Menemen Tren İstasyonu, İzmir'de bir tren istasyonu
* Menemen Olayı, Menemen Olayı ya da Kubilay Olayı, 23 Aralık 1930 günü, İzmir'in Menemen ilçesinde, askerliğini yedek subay olarak yapmakta olan Öğretmen Mustafa Fehmi Kubilay'ın ve yardımına koşan bekçiler Hasan ve Şevki'nin şeriat isteyen bir grup tarafından öldürülmesi
Flora (botanik)

**Flora** ya da **bitey** bir ülke, bir bölge veya belirli bir yöredeki bitki, mantar ve bakteri türlerinin tümüne verilen ad.

Sözcük Latinceden alınmıştır; Flora, Roma mitolojisinde bitkiler ve ilkbaharın tanrıçasına verilen isimdir. İlgili bir terim olarak Fauna da hayvan topluluklarını tanımlar. (Türkiye'nin flora bölgeleri için bkz. Türkiye biteyi)
Palearktik biyocoğrafik bölgesi

**Palearktik biyocoğrafik bölgesi** ya da **Palearktik ekozon**, Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika'yı içine alan bölge. Güney çöl kuşağına kadar uzanır. Büyük Sahra, Arabistan ve İran çölleriyle Çin bu bölgenin içindedir. Wallace'ye göre dört alt bölgeye ayrılır:

**1 - Avrupa Bölgesi:** İspanya, İtalya, Türkiye, Yunanistan ve Bulgaristan hariç geriye kalan Avrupa'yı Ural dağlarına kadar içine alan bölgedir.

**2 - Akdeniz Bölgesi:** Afrika kıtasının ve Arap yarımadasının yengeç dönencesi üzerinde kalan kısmını, Fransa hariç Akdeniz ülkelerini, İran'ı, Azerbaycan'ı, Kafkasları, Karadenizin Romanya ve Ukrayna kıyıları dışında kalan kısımlarını içine alan bölgedir.

**3 - [[Sibirya]] Bölgesi:** Asya kıtasının Himalayalar, Çin Seddi, Japonya, İran ve Azerbaycan'ın dışında kalan kısmıdır. Hazar Denizi tamamı ile bu bölgededir.

**4 - [[Mançurya]] Bölgesi:** Çin'i ve Kore'yi içine alan kısım.

Avrupa ve Akdeniz Bölgesi ise birlikte Batı Palearktik (E. Mayr) bölgeyi oluşturur. Batı Palearktik bölge özellikle ornitoloji (kuş bilimi) bilimi için çok önemli bir yere sahiptir.
Meşcere

Yaş, ağaç türü kombinasyonu, büyüme ya da kuruluş şekli, bunların hepsi veya bir kısmı ile kendisini çevresinden açık olarak ayıran ve en az bir hektar büyüklükte olan orman parçasıdır. En küçük orman parçasıdır. Çevresinden ağaç türü, gelişim çağı, kapalılık, karışımın şekli, büyüme ve kuruluş şekilleri açısından açık şekilde ayrılmaktadır. Amenajman planında tip verebilen en küçük orman alanıdır. 
## Kaynakça
Sorgun (anlam ayrımı)

**Sorgun** aşağıdaki anlamlara gelebilir:

## Yerleşim yerleri
* Sorgun - Yozgat ili ilçesi
* Sorgun, Güdül - Ankara ili Güdül ilçesine bağlı mahalle
* Sorgun, Manavgat - Antalya ili Manavgat ilçesine bağlı mahalle
* Sorgun, Keles - Bursa ili Keles ilçesine bağlı mahalle
* Sorgun, Erdemli - Mersin ili Erdemli ilçesine bağlı mahalle
* Sorgun, Erfelek - Sinop ili Erfelek ilçesine bağlı köy
Vişne

**Vişne** (*Prunus cerasus*), gülgiller (Rosaceae) familyasından kiraza benzeyen ve tadı kiraz tadından daha ekşi olan bir meyve türü.

Birçok kaynakta vişnenin muhtemel anavatanı olarak Hazar Denizi ile Kuzey Anadolu dağları arasında kalan bölge kabul edilmektedir. Vişnenin botanikteki latince adı olan *P. cerasus* bugünkü Giresun'un eski adı olan Kerasus'tan gelmektedir.

Kirazla, meyvesinin dışında farklılıkları vardır. Yaprakları kiraz yapraklarından daha küçüktür. Dalları kiraz ağacının dallarına göre daha yaygındır. Vişnenin İran'ın kuzeyiyle Türkmenistan arasındaki bölgede ortaya çıktığı ve oradan Avrupa'ya kadar yayıldığı sanılmaktadır. 

Anayurdu Anadolu ve Balkanlar olan vişne, 5–7 m kadar boylanabilir; 4 yaşındayken meyve vermeye başlar ve 40-50 yıl yaşar.

Vişne, yuvarlak taçlı ve kiraza göre daha çalımsı görünüşlüdür. Gövdesi kırmızımtırak gri benekli, donuk ya da parlak renklidir. Dalları kirazınkinden ince ve yay gibi olup sarkıktır. Yaprakları da kirazınkinden daha küçük, ayası düz, parlak yeşil renkli ve tüysüzdür. İlkbaharda erken açan çiçekleri beyaz renklidir. Bir salkımında birden fazla ve altıya kadar değişen sayıda çiçek açar. Temmuz ayı ortalarında olgunlaşmaya başlayan meyveleri, kirazdan biraz basıkçadır. Olgun vişneler, bol sulu ve siyaha yakın kırmızı renklidir.

Türkiye'de iki önemli vişne ağacı çeşidi yetiştirilmektedir. Bunlardan meyvesi her tür kullanıma elverişli olan Kütahya vişnesi, uzun saplı, iri boyda, ucu hafif sivrice, koyu kırmızı ince kabuklu, çok sulu, ekşi ve kırmızı etli meyveler verir. Macar vişnesi ise, kısa saplı, ince, koyu kırmızı renkli kalınca kabuklu, ekşi ve kırmızı etli meyve vermektedir. Her iki çeşidin ağaçları da, temmuz ayından başlayarak bol ürün verir.

Vişne meyvesi, sofralıktan çok meyve suyu, şurubu, reçeli, marmeladı, kompostosu, likörü ile diğer bazı içkileri, pasta ve tatlıları yapılarak tüketilir. Ayrıca kurutularak da yenir.

## Besin değeri
Vişnenin besin değerleri kirazınkine benzer. Ancak şeker oranı daha düşük olduğundan, vişnenin tadı ekşi ya da mayhoş olur. Aynı nedenle kalorisi de kirazınkinden düşüktür.

Ortalama 100 g taze vişnede, 58 kalori ile 14,3 g karbonhidrat vardır. Oysa, vişnenin A vitamini yüksek olup 1.000 lU'ya kadar varır. Vişnenin diğer besin değerleri kirazınkine çok yakındır.

## Ayrıca bakınız

* Kiraz

## Kaynakça
Karayemiş

**Karayemiş **(*Prunus laurocerasus*), gülgiller (Rosaceae) familyasından küçük beyaz renkli çiçekler açan, daha çok rutubetli ve gölgeli yerlerde yetişen 5–15 m boyunda, yaprak dökmeyen bir ağaç türü. Türkiye'de çeşitli yöresel adlarla bilinmektedir. Yaygın olarak "Karayemiş" adıyla bilinen bitki, "Taflan", "Gürcü kirazı", "Laz kirazı", "Laz üzümü", "Laz yemişi", "Tanal", "Tçkoo" adlarıyla da bilinmektedir.

## Morfolojik özellikleri

Yapraklar derimsi kısa saplı ve oval şekillidir. Orta damar alt tarafta çıkıntı teşkil eder. Çiçeklerin 30 - 40 tanesi bir arada bulunur. Taç ve çanak yapraklari 5 parçalıdır. Meyveleri zamanla siyah renk alır.

## Genel kullanımı

Yaprakları şeker, tanen, kalsiyum, oksalat, emülsin, prunasin ihtiva eder. Taze yapraklardan elde edilen taflan suyu, antispazmodik ve öksürük dindirici, bulantı ve karın ağrılarını giderici olarak kullanılır. Fazla alınırsa, zehirlenme yapar. Taze meyveleri yenir. Taze meyvelerinin idrar söktürücü ve taş düşürücü etkileri vardır. Yaprakları ise gıdalara koku vermekte kullanılır.

Yapılan çalışmalarda on fenolik ve altı şeker içeriği tespit edilmiştir. Bilinen en yaygın üç fitesterolden biri olan β-sitosterolün karayemiş meyve çekirdeklerinde % 73' ünü oluşturduğu belirtilmiştir. Yeteri kadar araştırması olmamasına rağmen topikal kullanımlarda ağrı üzerinde analjezik etki gösterdiği söylenmektedir. Besin ve nutrasötik takviye formülasyonlarında potansiyel olarak kullanılabilen iyi bir doğal antioksidan kaynağıdır. Halk ilacı olarak mide ülseri, sindirim sistemi şikâyeti, bronşit, egzama, hemoroit, diüretik ajan olarak kullanıldığı bilinmektedir. Meyvelerinin ise yenerek diyabette kullanıldığı bilinmektedir.

## Dağılımı
Güneybatı Asya ile Güneydoğu Avrupa'da doğal olarak yetişir. Türkiye'de Samsun, Giresun, Trabzon, Rize, Ordu ve Artvin civarında yüksek dağlık bölgelerde doğal olarak bulunur.

## Kaynakça
Kordalılar

**Kordalılar** (), **sırt iplikliler** veya **kordatlar** olarak da bilinir, tulumlularda (Tunicata) yaşamın belirli bir evresinde, omurgalılar (Vertebrata) ve kafatassızlarda (Cephalochordata) ise bütün yaşam süresince vücuda desteklik yapan bir notokordaya (sırt ipliği), yutağa, solungaç yarıklarına, sırt tarafında ortası boş sinir şeridine ve kuyruğa sahip hayvan şubesidir.

Hayvanların en iyi bilinen grubudur.Yaşayan yaklaşık 50.000'den fazla türü bulunmaktadır.

## Sınıflandırma

* **Şube Chordata**
** Alt şube 
** Klad Olfactores
*** Alt şube 
*** Alt şube 
**** İnfra şube 
***** Sınıf  
***** Sınıf 
***** Sınıf 
***** Sınıf 
***** Sınıf  
**** İnfra şube 
***** Sınıf 
***** Sınıf 
***** Sınıf 
***** Üst sınıf 
****** Sınıf 
****** Sınıf 
***** Üst sınıf 
****** Sınıf 
****** Seri 
******* Sınıf 
******* Sınıf 
******* Sınıf 
******* Sınıf 

## Ayrıca bakınız
*Kordalıların evrimi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
*
Engerek

**Engerek**, engerekgiller ya da **Viperidae**, Alethinophidia infratakımına bağlı bir hayvan familyasıdır. Uzun, kıvrık ve içi boş olan ikişer tane zehir dişleriyle bunların gerisinde daha küçük yakalama dişleri mevcuttur. Başları üçgen şeklinde ve kuyrukları küttür. Daha çok geceleri avlanırlar.

## Taksonomi
***Viperidae*** familyasına bağlı altfamilyalar (2022):

# Azemiopinae* - Liem, Marx and Rabb, 1971 - [[Myanmar]], güneydoğu [[Tibet]], [[Çin]], [[Vietnam]].
# [[Causinae]]* - Cope, 1859 - Sahraaltı Afrikası
# Crotalinae* - Oppel, 1811 - Eski Dünya'da doğu Avrupa'dan Asya boyunca [[Japonya]], [[Tayvan]], [[Endonezya]], [[Hindistan]] ve [[Sri Lanka]]'ya kadar. Yeni Dünya'da güney [[Kanada]], [[Meksika]], [[Güney Amerika]]'nın güneyi.
# [[Viperinae]]* - Oppel, 1811 - Avrupa, Asya ve Afrika.

## Türkiye'de bulunan engerekler
* Macrovipera lebetina obtusa
* Montivipera bulgardaghica
* Montivipera albizona
* Montivipera raddei raddei
* Montivipera raddei kurdistanica
* Montivipera wagneri
* Montivipera xanthina
* Vipera ammodytes montandoni
* Vipera ammodytes meridionalis
* Vipera transcaucasiana
* Pelias eriwanensis 
* Pelias anatolica 
* Pelias darevskii
* Pelias barani
* Pelias pontica
* Pelias kaznakovi
* Pelias olguni

## Konuyla ilgili yayınlar
* Gray JE. 1825. A synopsis of the genera of reptiles and Amphibia, with a description of some new species. Annals of Philosophy, new ser., 10: 193–217.
* Laurenti JN. 1768. Specimen Medicum, Exhibens Synopsin Reptilium Emendatam cum Experimentis circa Venena et antidota reptilium Austriacorum. J.T. de Trattnern, Wien.
* Oppel M. 1811. Mémoire sur la classification des reptiles. Ordre II. Reptiles à écailles. Section II. Ophidiens. Annales du Musée National d'Histoire Naturelle, Paris 16: 254–295, 376–393.

## Dış bağlantılar
* 
* 
* 
* Pit vipers 
* 
* 

## Kaynakça
Cacatua

***Cacatua***, Cacatuidae familyasına bağlı bir kuş cinsidir.

## Taksonomi
***Cacatua*** cinsine bağlı türler (2024):

# *[[Cacatua alba]]*
# *[[Cacatua cristatella]]*
# *[[Cacatua ducorpsii]]*
# *[[Cacatua galerita]]*
# *[[Cacatua goffiniana]]*
# *[[Cacatua haematuropygia]]*
# *[[Cacatua leadbeateri]]*
# *[[Cacatua moluccensis]]*
# *[[Cacatua ophthalmica]]*
# *[[Cacatua pastinator]]*
# *[[Cacatua roseicapilla]]*
# *[[Cacatua sanguinea]]*
# *[[Cacatua sulphurea]]*
# *[[Cacatua tenuirostris]]*

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
Lezbiyen feminizm

**Lezbiyen feminizm** lezbiyenliğin feminizmin mantıksal sonucu olduğu görüşünü savunan feminist bir ideolojidir. Feminizme kara çalmak isteyen kimseler aynı iddiayı feminizmi gözden düşürmekte kullansalar da lezbiyen feministler feminizmin bu türünü lezbiyenliğin yayılmasının bir yolu olarak ortaya atmaktadırlar.

Feminist olan tüm lezbiyenleri lezbiyen feminizm ile karıştırmamak gerekir. Lezbiyen feminist olmak tüm feminist olan lezbiyenlerin üzerinde fikir birliği etmediği özel bir ideolojiye bağlı olmaktır.

Lezbiyen feminizmin en önemli iddiası ve temeli, tüm kadınların enerjilerinin büyük bir kısmını kadın hareketine destek vermek ve sevgi duymakta kullanmaları için lezbiyen olmaları ve olabilecekleridir. Lezbiyen feministler, erkeklerle cinsel ilişki kurmaya devam etmenin, ayrımcı yasaların kadınları erkek partnerleri kadar kazanmalarına engel olmasına veya hatta iyi nitelikleri için gereken yeterli ödemeyi alamamalarına, evli kadına baskı uygulamakta kullanılan ve onun kariyer yapmasını engelleyen tam gün bebek bakıcılığı yaptırılmalarına ve ev hanımlarını erkeğe ekonomik bakımdan bağımlı kılmaya sebep olan baskıcı heteroseksüel modele yakalanmak anlamına geldiğini iddia etmektedirler. Hatta erkeklerle cinsel ilişkiye giren biseksüel kadınlar dahi erkek partnerlerini terk etmeleri için lezbiyen feminizm tarafından tamamen kadınlarla cinsel ilişki kurmaya teşvik edilmektedirler.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*  Lesbian feminism:History 
*  Lesbian feminism
Audi A8

**Audi A8**, Audi firmasının 1994 yılında ilk nesli üretilen üst sınıf lüks bir otomobil modelidir. 2002 ikinci nesli piyasaya sunulmuştur. 2005'te makyajlanan araç 2009 yılının sonunda tamamen yenilenerek 3. nesline kavuşmuştur. Ardından 2017 yılında 4. Nesline kavuşmuştur.

## Dış bağlantılar
* Yeni Audi A8 Teknolojik Yenilikler (Türkçe)
* Audi A8 Mini Site (Türkçe)
* Audi Resmi Web Sitesi (Türkçe)
* Audi Resmi Web Sitesi (İngilizce)

## Kaynakça
II. Gazi Giray

**II. Gazi Giray** veya **Bora Gazi Giray** (1554 - 1607) 16. yüzyıl sonlarında iki kez Kırım Hanlığı tahtına oturdu.

II. Gazi Giray I. Devlet Giray'ın (saltanat: 1551-1577) oğludur. İki defa tahtta oturdu: (1588 - 1596) ve (1596 - 1607). Uzun zaman İran'da esir kalan Bora Gazi Giray Han, medrese tahsili görmüştür. Esaretten kurtularak önce Erzurum'a daha sonra Yanbolu üzerinden Kırım'a geçen II. Gazi Giray Macaristan ve İran'a yönelik seferlere katıldı. Bahçesaray'da veba hastalığından 1607'de öldü.

## Sanat yaşamı
Başarılı bir devlet adamı ve asker olmasının yanında iyi bir şair ve besteci idi. Ayrıca hattattı. Sanatçıları, bilginleri korumuş; çok değerli saz eserleri bestelemiştir. Peşrevleri, saz semaileri bugün hâlâ sık sık çalınır. Hüzzam peşrevi, mahur peşrevi ile saz semaisi, bayatîaraban peşrevi, şedaraban saz semaisi Klasik musiki repertuvarının en güzel saz eserleri arasındadır. Eski mecmualarda adı "Tatar" diye geçer. (Gazayî) mahlası ile birçok şiir yazmıştır.

Şiir yazan Girayların içinde en meşhuru Bora Gazi Giray Han'dır. Uzun zaman İran'da esir kalan Bora Gazi Giray Han, medrese tahsili görmüştür. Gazi Giray'ın Farsça rubaileri olduğu gibi, gazelleri de Osmanlı şairlerinin gazelleri düzeyindedir. Gazi Giray Han'ın Kıpçak Türkçesi ile yazdığı şiirleri de vardır. Osmanlılarla beraber Avrupa seferine katılan Bora Gazi Giray'ın oradan padişaha yazdığı manzum mektuplar da çok meşhur olmuştur. 1607 yılında ölen Bora Gazi Giray Han'ın şiirleri, bir divançe halinde İsmail Hikmet Ertaylan tarafından basılmıştır.

Râyete meylederiz kâmet-i dil-cû yerine
Tuğa dil bağlamışız kâkül-i hoş-bû yerine

Gazi Giray Han mûsikîde olduğu kadar klasik Türk şiirinde de önemli bir şahsiyettir. Bilhassa devrinin diğer şairlerinden (Epik) mahiyetteki şiirleriyle ayrılır. Ayrıca mesnevi tarzında yazdığı (Gül ve Bülbül) isimli eseri, mektupları, devrin alimlerinden Kefeli Hüseyin Efendi'ye yazmış olduğu manzum ve mensur münşeatı(mektupları) önemlidir.

Padişah tarafından sefere memur olunduğunda gönderdiği manzum mektup:

Bir mücahid kulunuz bezlederiz cân-u teni 
Padişahım ne diyem sonra duyarsız haberi 
Kaçmayız tir-ü teberden çalışub din yoluna 
Ol benim boynuma ger var ise ânın zararı 
Biz de ikdâm ederiz varmaya bir gün ileri 
Geri kalmaz ânı bil, her kim ola cenk eri 
Macerâ-yı seferin derdini şerh eyler isem 
İstima edene tesir eder ol gam haberi 
Azmeder oldu gaza-yı sefere sultanım 
Kıl ana hayır dua, işte kulundur iş eri.

Kaynak: Türk Mûsikîsi Tarihi, Dr. Nazmi Özalp, İstanbul 1986

## Beste örnekleri
* Beste örneği
* Albüm satış sayfası
* Bir başka albüm 

## Dış bağlantılar
* Kırım ve Tatarlarının Türkiye'deki Müzik Hayatına Etkileri. Müzik ve Sanat Dünyasındaki Kırım Türkleri - Zekeriya Başarslan
* Hazırlayan: Tâhir Aydoğdu; Türk Mûsikîsi Tarihi - Dr. Nazmi Özalp 
* Türk Mûsikîsi Tarihi - Dr. Nazmi Özalp 

## Kaynakça
Kapalı havza

**Kapalı havzalar**, sularını denizlere kadar ulaştıramayıp kuruyan, yer altına sızdıran veya göle dökülüp kalan havzalardır. Kapalı havzaların oluşmasında; yer şekillerinin oluşumu ve iklim etkilidir. Kapalı havzalar genellikle iç kesimlerde, kurak iklim bölgelerinde görülür. Açık havzalar ise kıyı kesimlerde ve nemli iklim bölgelerinde görülür.

## Türkiye'deki başlıca kapalı havzalar
* Van Gölü
* Tuz Gölü
* Burdur Gölü kapalı havzası
* Konya kapalı havzası
* Akarçay kapalı havzası
* Seyfe Gölü kapalı havzası
* Develi kapalı havzası
* Afyon Suları Kapalı Havzası
* Acıgöl kapalı havzası
* Tomarza kapalı havzası

## Diğer bağlantılar
* Türkiye'nin havzaları
* Açık havzalar
Türkiye'nin havzaları

Türkiye, Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü (eski adıyla Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü) hazırlanan çalışmalar sonrasında 26 adet büyük ölçekli hidrolojik havzaya ayrılmıştır. Havzaların ortalama yıllık toplam akışları 186 milyar m³'tür. Havza verimleri birbirlerinden farklı olup, Fırat ve Dicle havzalarının toplam ülke potansiyelinin yaklaşık % 28,5'ine sahip olduğu görülmektedir.

 
## Ayrıca bakınız
* Dünya'nın en büyük havzaları

## Dış bağlantılar
* Resmi Devlet Su İşleri sitesi
* Küçük Sular ve Araştırma Havzaları
Tolkien

**Tolkien** aşağıdaki anlamlara gelebilir:
## Kişi
* **[[J. R. R. Tolkien|John Ronald Reuel Tolkien]]**, Britanyalı fantastik kurgu yazarı ve dilbilimci
** Tolkien Estate 
* Christopher Tolkien, J. R. R. Tolkien'in oğlu ve ölümünden sonra yayımlanan eserlerinin editörü

## Astronomi
* 2675 Tolkien, asteroid

## Kurgusal karakter
* Tolkien Black
Dünya'nın en büyük havzaları listesi

Dünya'nın 400.000&nbsp;km2'den büyük olan ırmak veya göl su toplama havzalarının listesi.

# Amazon nehri - 6.144.727&nbsp;km² (Dünyanın en uzun ikinci nehri)
# Kongo nehri - 3.730.474&nbsp;km²
# Nil nehri - 3.254.555&nbsp;km² (Dünyanın en uzun nehri)
# Mississippi nehri - 3.202.230&nbsp;km²
# Obi nehri - 2.972.497&nbsp;km²
# Parana nehri - 2.582.672&nbsp;km²
# Yenisey nehri - 2.554.482&nbsp;km²
# Çad Gölü - 2.497.918&nbsp;km²
# Lena Nehri - 2.306.772&nbsp;km²
# NijSinter nehri - 2.261.763&nbsp;km²
# Amur nehri - 1.929.981&nbsp;km²
# Mackenzie nehri - 1.743.058&nbsp;km²
# Yang-Çe nehri (Chang Jiang) - 1.722.155&nbsp;km² 
# Volga nehri - 1.410.994&nbsp;km²
# Zambezi nehri - 1.332.574&nbsp;km²
# Tarim nehri - 1.152.447&nbsp;km²
# Nelson nehri - 1.093.442&nbsp;km²
# Sint nehri - 1.081.733&nbsp;km²
# St. Lawrence nehri - 1.049.621&nbsp;km²
# Murray nehri - 1.072.000&nbsp;km²
# Ganj nehri - 1.016.104&nbsp;km²
# Orinoko nehri - 953.598&nbsp;km²
# Huang He - 945.065&nbsp;km²
# Orange nehri - 941.421&nbsp;km²
# Yukon nehri - 847.642&nbsp;km²
# Mekong nehri - 805.627&nbsp;km²
# Tuna nehri - 795.686&nbsp;km²
# Seyhun - 782.669&nbsp;km²
# Dicle-Fırat nehirleri - 765.831&nbsp;km²
# Tocantins nehri - 764.183&nbsp;km²
# Okavango nehri - 721.277&nbsp;km²
# Colorado nehri (ABD) - 703.132&nbsp;km²
# Kolyma nehri - 679.908&nbsp;km²
# Columbia nehri - 657.490&nbsp;km²
# Brahmaputra nehri - 651.334&nbsp;km²
# São Francisco nehri - 617.812&nbsp;km²
# Rio Grande - 608.023&nbsp;km²
# Ceyhun nehri - 534.764&nbsp;km²
# Dinyeper nehri - 531.817&nbsp;km²
# Balkaş Gölü - 512.010&nbsp;km²
# Juba nehri - 497.655&nbsp;km²
# Don nehri - 458.703&nbsp;km²
# Limpopo nehri - 421.168&nbsp;km²
# Senegal nehri - 419.659&nbsp;km²
# Irrawaddy nehri - 413.674&nbsp;km²
# Pearl nehri - 409.458&nbsp;km²
# Colorado nehri (Argentina) - 402.956&nbsp;km²

## Dış bağlantılar
* Havzaların haritaları (İngilizce)
Udo Steinke

**Udo Steinke** (2 Mayıs 1942 - 12 Ekim 1999), Alman yazardır.

Udo Steinke Łódź şehrinde dünyaya geldi. Doğu Almanya'da yirmi altı sene yaşadıktan sonra 1968 yılında Batı Almanya'ya sığındı. Steinke gazetecilik ve reklam müdürlüğü yapmış, Münih'te Goethe Institut'te çalışmış, Bavyera eyaletinde liseler için çıkan gazetenin müdürlüğünü yapmıştır.

Udo Steinke'nin 1980'de çıkarmış olduğu "Ich kannte Talmann" hikâyesi ile Bavyera edebiyatında kusursuzlaşmıştır. Ölüm yılı olan 1999'a kadar altı kitap daha çıkarmıştır. Onun yapılarından "Doppeldeutsch" kitabında sık dönüşlü konu içeriğini bulabilirsiniz. Udo Steinke'nin Heinrich Böll, Willy Brandt ve Hans-Dietrich-Genscher ile sıkı dostluk bağları vardı. Onun edebiyattaki katkılarından dolayı hatırasına Steinke Institut Bonn şehrinde kuruldu. Enstitüt Udo Steinke'nin arşivlerini bünyesinde bulundurmaktadır.

## Yapıtları
* Ich kannte Talmann. DTV 1980
* Horsky, Leo oder Die Dankbarkeit der Mörder. Ullstein 1982
* Die Buggenraths. DTV 1985
* Manns Raeuschlein. Ullstein 1985
* Doppeldeutsch. Schneekluth 1984

## Dış bağlantılar
* Steinke-Institut
Ceritler

**Ceritler** soy kökünün Oğuzların Bozok koluna bağlı Beğdili (Begtili) boyu olduğu bildirilir. Yerleştikleri yer olarak da Dulkadiroğlu Beyliği'nin sınırları içi olduğu değişik kaynaklarda belirtilmektedir. **Dulkadir** veya **Zülkadiriye** denen yer 1831 yılında Maraş adını almıştır.

## Etimoloji
“Cerit” kelimesinin anlamı hakkında çeşitli sözlüklerde farklı anlamlar verilmektedir; “yiğit, cesur, ata iyi binen, eli çabuk, becerikli, sopa, kuru hurma dalı, cirit sopası, kuru verimsiz toprak” gibi anlamlara gelmektedir.

## Tarih
Oğuz Türkmeni olan Ceritler/ceridler ile Beydilli begdilli oymağıdır, hicri ve rumi takvime göre 1205 yılında, miladi takvime göre ise 1791 yılında bir savaş olmuştur. Bu savaşın yeri Osmaniye ile Nizip arasındaki Yarsuvat ile Zencirli denen yerler arasındadır. Buraya daha sonra Kanlıgeçit denmiştir. Ceritler buradaki savaşı kazanmışlar ve Dadaloğlu'nun oymağı büyük kayıp vermiştir. 1691 yılından itibaren devletin iskân politikası gereği Ceritler başlarına devlet tarafından görevlendirilen beyler idaresinde özellikle bugün Suriye sınırları içinde kalan Halep Vilayeti'ne bağlı Rakka kasabasına zorla iskan edilmiş, bu iskandan sonra defalarca geri gelmiş ve defalarca yeniden zorla Rakka'ya iskan edilmişlerdir. Bu arada Rakka dışında Harran, Hama, Humus ve Halep'e de iskan edildiklerine dair de bilgiler vardır. Ceritler bu zorla yapılan iskânlara isyan ettikleri için zaman zaman bizzat asker eliyle, zaman zaman da üzerlerine başka oymaklar gönderilerek Rakka'ya geri gönderilmek istenmiştir. Recepli Avşarları ise o tarihte Ceritleri olursa Rakka'ya olmazsa kendi suvatları ve otlakları dışına göndermek istemişlerdir. Bu yüzden aralarında çıkan savaşta Kırım'a (Elbistan'a) dönmeleri istenmiştir. 1600'lü yıllarda Ceritlerin bir kısmı İran'a gitmiş, bir kısmı daha sonraki iskanlarla Balkanlar dahil olmak üzere Suriye ve Kıbrıs'a (1713) zorla iskân edilmişlerdir. En son olarak da 1865 yılında Fırka-i İslahiye denilen askeri kuvvetle Ceritler de dahil olmak üzere tüm Yörük-Türkmen oymakları Anadolu'nun değişik yörelerine zorla iskana tabi tutulmuşlardır. Bunlar arasında Denizli, Afyon, (AFYON ÇAY AYDOĞMUŞ KÖYÜ) Mersin, Hatay, Karaman, Amasya, Çorum, Kırıkkale, Yozgat, Kırşehir, Adana Sarıçam ilçesi Müminli köyü, Ceyhan İlçesi Malatya, Aksaray, Avanos, Kahramanmaraş, Gaziantep, Şarkışla gibi yerler sayılabilir.
Prusya

**Prusya** (Almanca: Preußen), tarihin farklı dönemlerinde farklı anlamlarda kullanılmış bir isim olmakla birlikte en çok 1713-1867 yılları arasında kendine Prusya Krallığı adını veren ve Orta Avrupa'da hüküm süren Alman devletinin ismidir.

## Tarihçe

Baltık Denizi kıyısında bir bölge olan Prusya başlangıçta, Brandenburg Dükalığı olarak Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun bir parçasıydı ve başkenti Königsberg (Kaliningrad) idi. İspanya Veraset Savaşı (1701-1713) sırasında İngiltere, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu, Hollanda; Portekiz ve Savoya Dükalığı ittifakında savaşa katılmıştır. İttifakın Fransa karşısında zafer kazanmasıyla imzalanan Utrecht Barışı'yla Brandenburg Dükalığına krallık statüsü tanınmıştır. Bu tarihten sonra Prusya Krallığı olarak bilinecektir, başkenti ise Berlin olacaktır.

1806 yılında krallık, Napolyon Bonapart önderliğindeki Fransız ordusuna yenilince topraklarının büyük bir kısmını kaybeder ve Fransa ile ittifak kurmak zorunda kalır. Napolyon'un 1812'deki Rusya seferinde başarısız olup büyük güç kaybetmesini fırsat bilen Prusya, Fransa'yla olan ittifakını bozar ve koalisyon güçleriyle birlikte 1813 Leipzig ve 1815 Waterloo savaşlarında Fransızları mağlup ederler. 1815'teki Viyana Kongresi'nde Prusya, sınırlarını batıdaki Saar nehrinden doğudaki Neman nehrine kadar genişletir. Ancak krallık toprakları hâlâ ikiye bölünmüş durumdadır. Çünkü Hannover, Braunschweig, Hamburg ve Bremen gibi bağımsız prenslikler ve şehir devletleri ülkeyi coğrafi olarak ikiye bölmektedir.

1867 yılında Prusya kralı I. Wilhelm, Otto von Bismarck'ı başbakanlığa atadı. Bismarck, Danimarka, Avusturya ve Fransa'ya açtığı savaşlarla Alman bölgelerini bir bayrak altında topladı ve Alman İmparatorluğu'nu kurdu. Bu birleşmedeki anahtar unsur Otto von Bismarck'tır. Kendisi (Almanca) Blut und Eisen politik düşüncesiyle birlikte bu birleşimi sağlamıştır. Bu sayede Prusya kralı I. Wilhelm de artık Almanya'nın Kayzer Wilhelm'i oldu. Bu tarihten sonra Prusya Alman İmparatorluğu'nun en büyük parçası olarak kaldı. 1934 yılında Naziler Prusya tanımını tamamen ortadan kaldırdılar.

II. Dünya Savaşı sonrasında Prusya toprakları Polonya ile Rusya arasında paylaşıldı. Günümüzde Litvanya ile Polonya arasında kalan Rusya'ya ait Kaliningrad şehri eskiden Königsberg adıyla Doğu Prusya'nın başkenti idi. Prusya, Avusturya ile birlikte "Alman düalizminin" (Alman ikiliğinin) temeli olarak bilinir.

## Demografi

### Nüfus
1871 yılında Prusya'nın nüfusu 24.69 milyon olarak ölçüldü-ki bu Alman İmparatorluğunun nüfusunun %60'ıydı-. 1910 yılında nüfus 40.17 milyona yükseldi (Alman İmparatorluğunun nüfusunun %62'si). 1914'te Prusya 354,490&nbsp;km² alana sahipti. Mayıs 1939'da Prusya 297,007&nbsp;km² alana ve 41,915,040 kişilik nüfusa sahipti.

## Ayrıca bakınız
* Utrecht Barışı
* Veraset Savaşları

## Kaynakça
Oyunlarla Yaşayanlar

***Oyunlarla Yaşayanlar***, Oğuz Atay'ın yazdığı tek tiyatro oyunu.

Tutunamayanlar ve Tehlikeli Oyunlar’la bir üçleme niteliği taşıdığı söylenir.

## Konusu
Çok çeşitli kültürlü, yaşamını sürdürmekle sanat üretmek, düşündüğünü söylemeye çalışmakla ortamın isteklerini karşılamak arasında boğulup kalmış bir emekli tarih öğretmeni ve ailesi çevresinde oyunlarla yaşayan insanlar. Bir yanda hamasi bir tarih, bir yanda güncel gerçekler, bir yanda sanat, bir yanda da geçim sıkıntısıyla süren hayat.
İşte, Oyunlarla Yaşayanlar'da emekli tarih öğretmeni Coşkun Ermiş'in dramı. "Oyun nerede başlıyor, yaşam nerede bitiyor?" diye soruyor Coşkun. Öyle ki o, Napoleon piyesleri yazmaya çalışırken, komşusu oyuncu Saffet ondan Vodvil türünde oyunlar yazmasını istiyor. Tiyatro patronu Servet ise Antik Yunan dönemi oyunları sipariş ediyor. Oysa Coşkun beyin evinde bir başka oyun sahnelenmektedir. Bunamış kayınvalidesi Saadet Nine kendisini ziyarete gelecek Cemil Paşa'yı kurduğu hayaller içinde beklemektedir. Oğlu Ümit, okuldan, dersten sıkılmış bir halde sürekli sulu oyunlar ve taklitler yapmaktadır. Karısı Cemile ise oyunun başında çalışan, evin yükünü dikiş dikerek sırtlamış tek gerçekçi kişi iken o da gerçeğin dışına çıkmaya hayalden oyunlar kurmaya başlamıştır.

## Gösterimleri
Oyunlarla Yaşayanlar, Türk Tiyatrosunun önemli oyunlarından biri olarak çok sayıda tiyatro topluluğu tarafından birçok kez yorumlanmıştır. Bu yorumların en önemlisi 80'li yıllarda Mehmet Ulusoy yönetimindeki sahnelenişidir. 1998-99 sezonunda İstanbul Şehir Tiyatroları tarafından Macit Koper yönetiminde ve 2005-6 sezonunda Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından Cahit Tüfekçi yönetiminde olumsuz eleştiriler alan sahnelenişleri de vardır.

## En son sahneleyen kadrolar
* Ankara Devlet Tiyatrosu (2005 Trabzon-?)
* Süleyman Demirel Üniversitesi - Güzel Sanatlar Fakültesi/Tiyatro Bölümü (2004 Isparta)
* Sabancı Üniversitesi (2004-2009)
* Ankara Üniversitesi Tiyatro Topluluğu - Labarba (2013-2014)
* Uludağ Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Sahne Sanatları Bölümü Oyunculuk ve Dramatik yazarlık ASD (2016)
* İzmir Devlet Tiyatrosu (2016)
* ODTÜ Mezunlar Derneği Oyuncuları (2016)

## Televizyon filmi
Oyunun, Erdal Özkan'ın aynı isimle senaryolaştırıp yönettiği, TRT yapımı bir TV filmi de bulunmaktadır. Filmin Nihat İleri, Mustafa Uğurlu, Selda Özer, Funda İlhan, Suna Selen, Can Kolukısa, Cezmi Baskın'dan oluşan bir kadrosu vardır.

## Kaynakça
Ananda Coomaraswamy

**Ananda Kentish Coomaraswamy** (22 Ağustos 1877 Colombo - 9 Eylül 1947 Massachusetts), Sri Lankalı hukukçu ve filozof Mutu Coomaraswamy ile İngiliz eşi Elizabeth Beeby'nin oğulları ve Rene Guenon ve Frithjof Schuon ile birlikte Tradisyonalist Ekol'ün kurucularından biridir. 1917 yılında Boston Güzel Sanatlar Müzesi'nde Hint Sanatı departmanında yöneticilik yapmaya başlayan Coomaraswamy, sanat metafiziği ve Hint sanatına dair öncü çalışmalarıyla tanınmış da olsa batı ve doğu gelenekleri (özellikle Hindu ve Budist) ile ilgili çeşitli yayın organlarında çıkan pek çok önemli makalesiyle Tradisyonalist ekolün önde gelen sözcülerindendir.

## Kitapları
* Time and Eternity
* Hinduism and Buddhism
* Figures of Speech or Figures of Thought
* The Dance of Siva: Essays on Indian Art and Culture
* Spiritual Authority and Temporal Power in the Indian Theory of Government
* A New Approach to the Vedas
* The Transformation of Nature in Art
* History of Indian and Indonesian Art
* The Door in the Sky by Ananda
* Essays in Architectural Theory
* Fundamentals of Indian Art (vol. I)
* Christian and Oriental Philosophy of Art
* The Indian Craftsman
* Essays in Early Indian Architecture
* Early Indian Architecture: Cities and City Gates
* Early Indian Architecture: Palaces
* Elements of Buddhist Iconography
* The Origin of the Buddha Image
* Jaina Art
* Visvakarma: Examples in Indian architecture, sculpture, painting handicraft
* Art and Swadeshi
* Essays in National Idealism
* Paroksa: Coomaraswamy Centenary Seminar Papers Vidyapati: Padavali (translated by A.K.C.)

## Bazı Makaleleri
* Eastern Wisdom and Western Knowledge

## Dış bağlantılar
* Ananda K.Coomaraswamy’s Aesthetics
* Ananda Coomaraswamy'nin bazı makale ve kitaplarının tam metni
* Ananda Coomaraswamy Books
* Stella Bloch Papers
* Ananda K. Coomaraswamy Papers
* Dr.Ananda K. Coomaraswamy
Sahne tasarımı

**Sahne tasarımı** (ya da **set tasarımı**), bir tiyatro oyununun sahne üzerinde canlandırılması için dekor, kostüm, aksesuar, butafor, ışık, efekt ve diğer tüm görsel işitsel ortamının tasarımıdır. Sahne tasarımı tüm sayılan alanların tasarımının genel adıdır. Sahne tasarımcıları çeşitli sanatsal alanlardan olabilir; ancak, günümüzde bu işle uğraşanlar genellikle güzel sanatlar fakültesi mezunlarıdır.
Biyografi

**Biyografi** ya da **yaşam öyküsü**, bir kişinin yaşamını ayrıntılı bir biçimde açıklayan bir edebiyat türüdür. Kişi kendi hayatını anlatıyorsa buna otobiyografi, şairlerin yaşam hikâyesi anlatılıyorsa da buna tezkire denir. Biyografiler eğitim, iş, ilişkiler ve ölüm gibi temel olaylardan daha fazlasını içerir. Bir biyografi, bir konunun yaşam öyküsünü sunar, deneyimle ilgili samimi ayrıntılar da dahil olmak üzere yaşamlarının çeşitli yönlerini vurgular ve öznenin kişiliğinin bir analizini içerir.

Biyografik eserler genellikle kurgusal değildir, ancak kurgu bir kişinin hayatını betimlemek için de kullanılabilir. Biyografik kapsamın derinlemesine bir biçimine eski yazı denir. Edebiyattan filme kadar çeşitli mecralarda yapılan çalışmalar biyografi olarak bilinen edebiyat türünü oluşturur.

Plutarkhos'un *[[Paralel Yaşamlar]]*ı klasik biyografi yazımını etkileyen bir eserdi.

## Etimoloji
Biyografi sözcüğü biyo+grafi sözcüklerinin birleştirilmesi ile oluşturulmuştur. "Bio" sözcüğü, Fransızca “[bileşik adlarda] can, yaşam” anlamında olup, Eski Yunancada da aynı anlama gelen *bíos, biot-* βίος, βιοτ- sözcüğünden alıntıdır. "Graf" Bu ek Eski Yunanca graphḗ γραφή “yazı, çizgi” sözcüğünden alıntıdır.

Türkçeye, Fransızcadan geçmiştir.

## Türleri
* **Bilimsel biyografi(Monografi)**: bireyin hayatının eleştirisel bir tutumla, araştırma ve incelemelere dayalı olarak anlatıldığı biyografi türüdür.
* **Biyografik roman**: Kişinin yaşıyormuş gibi ve roman kurgusuyla anlatılıp kişisel özellikleri ve hayatının tanıtıldığı biyografi türüdür.
* **Nekroloji**: Yakın zamanda ölmüş kişilerin iyi özelliklerinin anıldığı, genellikle gazete ve dergilerde yayımlanan biyografi türüdür.
* **Portre**: Ele alınan kişinin kronolojik olarak hayatını aktarmak yerine, kişiliğinin nitelikleri tasvirlenerek anlatılır.

## Örnek Eserler
* **[[Şevket Süreyya Aydemir]]**: Tek Adam, Menderes'in Dramı, Makedonya'dan Orta Asya'ya Enver Paşa
* **[[Oğuz Atay]]**: Bir Bilim adamının Romanı
* **[[Yusuf Ziya Ortaç]]**: İsmet İnönü: Bir Hayatın Romanı

## Kaynakça
Metan

**Metan**, kimyasal formülü CH4 (Karbon ve 4 Hidrojen atomu) olan bileşiktir. Normal sıcaklık ve basınçlarda gaz hâlinde bulunan metan, kokusuzdur. Doğalgazın bir bileşenidir ve önemli bir yakıttır. Metan, insanlar için zehirli değildir ancak yüksek konsantrasyonlarda boğucu olabilir.

Oksijenin varlığında bir mol metanın yanmasıyla bir mol karbondioksit ve iki mol su ve 55.5 MJ/kg ısı açığa çıkar:

: CH4 + 2 O2 → CO2 + 2H2O+55.5 MJ/kg

Doğal metan hem zemin altında hem de deniz tabanı altında bulunabilir. Yüzeye ve atmosfere ulaştığında atmosferik metan olarak bilinir.

Endüstriyel devrimden önce (1750 yılında) atmosferdeki metan 720 ppb seviyesindeydi. 2000'li yılların başında metan seviyesi stabil bir seviyeye ulaşmış, ancak 2007'den beri atmosferdeki metan oranı hızlı bir artış göstermektedir. 2017 yılında, atmosferik metan 1850 ppb seviyesine ulaşmıştır.

1750'den beri Dünya'nın atmosferik metan konsantrasyonu yaklaşık %150 oranında arttı ve uzun süren ve küresel olarak karışan sera gazlarının toplam radyasyon zorlamalarının %20'sini oluşturuyor (bu gazlar su buharı içermiyor; Sera etkisinin en büyük bileşeni).

Metan, sera gazlarının içerisinde, Küresel ısınmada oynadığı rol açısından, Karbondioksit'ten sonra ikinci sırada gelmektedir. Ayrıca çöplerdeki metandan yakıt elde edilebilir. Doğal metan gazları atmosfere zarar vermez.

Metanojen arkeler metan üretimi yapar. Bu canlı türü zorunlu anaerob bir arkedir.

## Ayrıca bakınız
* Metan hidrat

## Kaynakça