Kocacık

**Kocacık** (Makedonca: Коџаџик *Kodžadžik*, okunuşu: Kocacik), Kuzey Makedonya'nın Debre yakınlarında Merkez Jupa'ya bağlı köy. Mustafa Kemal Atatürk'ün babası Ali Rıza Efendi'nin köyü olarak ünlenmiştir. Kocacık köyünde Ali Rıza Efendi'nin babası Kızıl Hafız Ahmet Efendi dünyaya gelmiştir. 2014 yılında Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) katkılarıyla köyde bir Ali Rıza Efendi anı evi yaptırılmış ve hizmete açılmıştır.

## İsim anlamı
15. yüzyılın ilk yarısının sonuna kadar Kocacık'ın bulunduğu yerde eski bir kale vardı. Smiljanić ve Hadži Vasiljević gibi bilim insanları, İskender Bey ile Osmanlı Türkleri arasında bir savaşın bu bölgede gerçekleştiğini ve köyün adının *büyük savaş* anlamına gelen Osmanlı Türkçesi “**''kocacenk**”* ifadesinden geldiğini belirtmişlerdir.

== Tarihçe ==
1448'deki (veya 1449) [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] fethinden önce *'Kocacık** “**Svetigrad”''' ismiyle biliniyordu. Osmanlı kuvvetleri, üç ay boyunca kuşattıktan sonra Leş Birliği'nin kuvvetlerinden ele geçirmişti. 1530 yılı tahrir defterlerinde yerleşimin adı Kocacık Kalesi'ydi.

Yerel bir kilise Osmanlı camisine çevrildi ve Debra-i Bala sancağının (ilçesinin) bir parçası olan Kocacık, güneydoğuyu Arnavutluk ve Adriyatik Denizi'ne bağlayan bir merkez haline geldi. Kocacık Kalesi, 1467 tarihli Osmanlı defterinde, üst kaleyi korudukları sürece haraç vergisinden muaf tutulan 51 hane reisinin kaydıyla kayıtlıdır. Kaydedilen kişisel isimler, karışık bir yerel Arnavut-Slav (ve daha genel olarak Hristiyan) karakterine sahiptir. Hiçbir Türk yerleşimci kaydedilmemiştir.

Yukarı kalenin vergiden muaf tutulan marangozları da şunlardı: Gjin Drodgjeri; Gjin'in oğlu Bogiçe; ve Gjin'in oğlu Aleko.

1520-1530 yılı tahrirleri: Dizdār, nefer 1 Kethudā, nefer 1 İmām, nefer 1 Merdān-ı kal‘a, neferan 28 Kurā 16 Mezra‘a 1 Hāne-i müslim 1 Mücerred-i müslim 1 Hāne-i gebrān (Hristiyan) 635 Mücerred-i gebrān 67 Bīve 26 Hāsıl 47.035 1520-1530 tahrirlerine göre Kocacık'ta (Kocacık Kalesi) bir imam harici Müslüman görülmez ve bir imam harici nüfusun tamamının Gayrimüslim (gebran) olduğu görülür ancak sonraki yıllarda Müslüman nüfusta artış yaşanır. Genel olarak İslamlaşma yaşandığı görülmektedir.

Tahrir defterine göre 1530 tarihinde Kocacık ve köyleri 
* Kocacık kl. 
* Gorenci 
* Pariş 
* Boroşiniçe 
* Çirnibok 
* Yukarı Papranik 
* Aşağı Papranik 
* Koçişte 
* Breştani 
* Novak 
* Aşağı Elişiçe 
* Gorna Elişiçe 
* Osolniçe 
* Porovalenik 
* Vilasik 
* Tırnovnik 

Osmanlı döneminde, yerel halk İslam'a geçti ve Türk kimliğini benimsedi. Kocacık, Mustafa Kemal Atatürk'ün babası Ali Rıza Efendi'nin eviyle bilinir.

Afanasiy Selişçev, 1929'da bir haritada Kocacık köyünü Bulgar-Türk (Müslim) yerleşimi olarak işaretledi. 1942 Arnavut nüfus sayımına göre, Kocacık'ta 578 Müslüman Arnavut yaşıyordu. Kocacık köylüleri genellikle Müslüman Torbeş olarak sınıflandırılıyordu.

Novak köyü, Kocacık köyüne yakın 400 haneli 1600 nüfusa sahip bir Türk (Torbeş) köyüdür. Kocacık'ın nüfusu, meydana gelen göçten dolayı bir hayli azalmıştır. Bugün Kocacık köyünün %80'inden fazlası Novak köylülerinden oluşan (Torbeş) Türklerdir.

## Ayrıca bakınız
* Ali Rıza Efendi
* Mustafa Kemal Atatürk
* Kocacık Kuşatması

## Kaynakça