Marian Spychalski

**Marian** " **Marek** " **Spychalski** (6 Aralık 1906 - 7 Haziran 1980) savaş öncesi Polonya'da Polonyalı bir mimar ve daha sonra ordu komutanı ve komünist bir politikacıydı. Dünya Savaşı sırasında Polonya'da faaliyet gösteren Polonya yeraltı güçlerine katıldı ve Halk Muhafızları'nın, ardından Halk Ordusu'nun liderlerinden biriydi. PRL döneminde Devlet Konseyi Başkanlığı, Varşova belediye başkanlığı ve Savunma Bakanlığı gibi birkaç önemli siyasi görevde bulundu.

## Biyografi

Łódź'da işçi sınıfı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Spychalski, 1931'de Varşova Teknoloji Üniversitesi Mimarlık Fakültesi'nden mezun oldu. Aynı yıl KPP'ye katıldı ve Nazi-Sovyet işgalinden sonra üyeliğini sürdürdü, 1942'de KPP Polonya İşçi Partisi oldu ve 1948'de Polonya Birleşik İşçi Partisi olarak yeniden adlandırıldı. Dünya Savaşı'ndan önce mimarlık yaptı ve birçok ulusal ve uluslararası yarışma ve ödül kazandı.

### İkinci dünya savaşı
1943'te, sürgündeki Polonya hükümetiyle bağlantılı bağımsız Polonya direniş hareketini yok etmeye yönelik yıkıcı Sovyet çabasının bir parçası olarak, bu direniş örgütlerinin çeşitli üyelerini Gestapo'ya ihbar etti.

### Polonya Halk Cumhuriyeti
1949'da kalan siyasi görevlerinden uzaklaştırıldı ve daha sonra 1950'de, 1949-1953 yıllarında Stalinist sosyal demokrat tasfiyelerin bir parçası olarak hapsedildi, burada Titoizme benzer anti-Sovyet eğilimlerle suçlandı. 1951'de Gomułka'ya karşı resmi yalancı tanıklık yapması talimatının verildiği bir  duruşmaya çıkarıldı. Nisan 1956'da siyasi mahkûmların toplu olarak serbest bırakılmasıyla serbest bırakıldı ve ardından Polonya Birleşik İşçi Partisi'ne iade edildi.

Gomułka'nın rehabilitasyonu ve 1956'da yeniden iktidara gelmesiyle Spychalski, Polonya Savunma Bakanı oldu. 1959'da tekrar Politbüro üyesi oldu ve 1963'te Mareşalliğe terfi etti.

1968'de ordunun antisemitik tasfiyesi sırasında, Gomułka'nın isteği üzerine Polonya Ordusu'ndan ve Savunma Bakanlığı  görevinden ayrıldı,  Ulusal Birlik Cephesi Başkanı olarak sivil görevler üstlendi ve 10 Nisan 1968'den 23 Aralık 1970'e kadar Halk Cumhuriyeti'nde *[[de jure]]* yürütme otoritesi olmakla birlikte Devlet Konseyi Başkanı olarak - Polonya'nın *fiili* devlet başkanı oldu. Bu görevin çoğunlukla sembolik olduğunu düşünülmektedir.

#### İktidardan inişi
Devlet başkanı olduğu dönemde Spychalski, 1 Kasım 1970'te Pakistan'daki Karaçi havaalanında karşılama törenleri sırasında neredeyse öldürülüyordu. Gettysburg Times gazetesi, komünizm karşıtı İslami köktendinci Feroze Abdullah'ın bir kamyonu Polonya delegasyonuna süratle sürdüğünü, hedefini kıl payı ıskaladığını, ancak Polonya Dışişleri Bakan Yardımcısı Zygfryd Wolniak'ı (48) ve -İstihbarat Bürosu Başkan Yardımcısı da dahil olmak üzere üç Pakistanlı temsilciyi, (Chaudhri Muhammed Nazir ve iki fotoğrafçı) öldürdüğünü bildirdi.

Spychalski, Aralık ayı boyunca 1970 Polonya protestoları sırasında Edward Gierek Polonya Birleşik İşçi Partisi'nin Birinci Sekreteri olarak Gomułka'nın yerini aldığında Gomułka'nın yakın ortağı olma işlevini kaybetti. Spychalski emekli oldu ve şu anda California'daki Hoover Enstitüsü'nün arşivlerinde bulunan dört ciltlik bir anı yazdı. 7 Haziran 1980'de öldü, kendisi hakkında da yazan eşi Barbara tarafından manevi mirası sürdürülmüştür.

## Kaynakça