Asparuh

**Asparuh** (Bulgarca: Аспарух), bilinen en büyük Bulgar hükümdarı. Bir Türk boyu olan Hazarların ittirmesiyle batıya göç ederek Tuna havzasında Birinci Bulgar İmparatorluğu'nu kurmuştur.

Asparuh liderliğindeki Ön Bulgarlar ise Dinyeper ve Dinyester nehirlerini geçerek bugünkü güney Besarabya'ya, Bizans İmparatorluğu'na komşu olacak şekilde yerleşmişlerdir. Onların yerleştiği bölge Bizans kaynaklarında "Onglos" ya da "Onklos" olarak geçmektedir.

Asparuh'un Onglos bölgesine kesin geliş tarihi bilinmemekle birlikte Bizans İmparatorluğu'nun doğuda Araplara karşı, Avrupa'da dini ve diplomatik mücadele verdiği yıllar olan 650-670 tarihleri arasında gerçekleştiği tahmin ediliyor. Asparuh ile gelen bu Bulgarlar, Birinci Bulgar Devleti'ni kuran ve ilmi araştırmalarda Proto Bulgarlar ya da Bulgar Türkleri olarak adlandırılan Türklerdi. Asparuh Tuna Nehri'nın daha kuzeyinde olan Dinyeper ve Dinyester nehirlerini geçerek ve Onglos bölgesini ele geçirerek Tuna ile diğer iki nehir arasındaki alana yerleşti. Ön taraftan bataklık oluşu, diğer yönlerden de nehirlerden oluşan taçla sarılmış olması düşmana karşı büyük bir güvenlik sağlamaktaydı. 670 yılında bu Ön Bulgarlar, Bizans'ın kuzey komşusu olma konumuyla Bizans'ı tehdit eden bir güç konumuna gelmiştir. Tuna Deltası'nın güneyini geçmeyi başaran Asparuh komutasındaki Ön Bulgarların burada karşılaştıkları Slav zümreleriyle birleşmesi neticesinde doğmuştur. Başlangıçta Bizans'la dostane ve barışçıl ilişkiler kuran Asparuh önderliğindeki Ön Bulgarlar, gerek Hazarlardan kaçmak gerek yeni yerleşim alanları bulmak amacıyla Tuna Deltası'nın kuzeyindeki topraklardan hareketle Dobruca'nın güneyindeki Bizans topraklarına saldırılarda bulunmaya başlamışlardır. Bizans imparatoru IV. Konstantinos İstanbul'u kuşatan Araplar'la uğraştığı için yeni komşularına karşı koyacak güçte değildi. Ancak Arapların kuşatmayı kaldırmasıyla Ön Bulgarlara karşı sefer hazırlıklarına giriştir. Konstantinos, 680 yılında büyük bir deniz ve kara kuvvetiyle Ön Bulgarları topraklarından çıkartmak üzere Tuna'nın ağzına ve Onglos denilen bölge üzerine yürüdü. Ön Bulgarların bataklıklar arasında gizlenerek açıkça savaşmaktan kaçınması, Konstantinos'in başarı elde etmesini engelledi

## Ongla Muharabesi
680 yılı baharında, Ongal'daki kesin savaş öncesinde, Bizans ordusu karadan ve denizden Tuna Deltası'na doğru ilerledi. Çok sayıdaki düşmanın büyüklüğünü gören Proto-Bulgar ordusu, Peuke Adası'nda inşa edilmiş bir kaleye çekildi.

İmparatorluğun sınır bölgelerinde yürütülen bu askerî harekâtın uzaklığı ve izole olmuşluğu, Bizans ordusunun ikmalinde zorluklara yol açtı. Öte yandan, adadaki Proto-Bulgar tahkimatının doğrudan saldırıyla ele geçirilmesi neredeyse imkânsızdı. Kuşatma başladı, ancak imparatorun gut hastalığı nedeniyle tedavi için Mesembria'ya (günümüzde Nesebar) gitmesi, Bizanslıların moralini iyice düşürdü.

İmparatorun ayrılışı, onun kaçtığı şeklinde bir söylentinin yayılmasına neden oldu. Bu, ordunun geri çekilmesi için yeterli bir sebep teşkil etti. Ayrıca, imparatorun geri çekilme emri, düşmanı adadan çıkmaya zorlamak ve açıkta saldırmak için bir aldatma manevrası olarak da verilmiş olabilir.

Ancak bu karmaşık durumdan faydalanan Proto-Bulgar ordusu, beklenmedik bir hamleyle kendisinden katbekat büyük olan Bizans ordusuna saldırdı ve onları yenilgiye uğrattı.

## Ayrıca bakınız
* Birinci Bulgar İmparatorluğu (Tuna Bulgar Devleti)

## Kaynakça
;Özel

;Genel
* 
* Mosko Moskov, *Imennik na bălgarskite hanove (novo tălkuvane)*, Sofya 1988.
* Jordan Andreev, Ivan Lazarov, Plamen Pavlov, *Koj koj e v srednovekovna Bălgarija*, Sofya 1999.
* Васил Н. Златарски, История на българската държава през средните векове, Част I, II изд., Наука и изкуство, София 1970, sf. 176 - 209.

## Dış bağlantılar
* Rulers of Bulgaria - Asparuh