F. Albert Cotton

**Frank Albert Cotton** (9 Nisan 1930 - 20 Şubat 2007) Amerikalı kimyager. Texas Üniversitesi'nde WT Doherty-Welch Vakfı Başkanı ve Seçkin Kimya Profesörüydü. 1600'ün üzerinde bilimsel makale yazdı. Geçiş metallerinin kimyası üzerine yaptığı araştırmalarla tanındı.

## Eğitim
Frank Albert Cotton (yayınlarda "Al" Cotton veya "F Albert" olarak bilinir) 9 Nisan 1930'da Philadelphia, Pennsylvania'da doğdu. Drexel Üniversitesi ve ardından Temple Üniversitesi'nden önce yerel devlet okullarına gitti. 1951'de Temple'dan BA derecesini aldıktan sonra Cotton, Doktorasını, tezi Harvard Üniversitesi'ndeki Sir Geoffrey Wilkinson rehberliğinde, metalosenlerde çalışma yaparak 1955 yılında aldı.

## Bağımsız kariyer
Harvard'dan mezun olduktan sonra Cotton, MIT'de ders vermeye başladı. 1961'de otuz bir yaşındayken MIT'de tam profesörlük alan en genç kişi oldu. Çalışmalarında hem elektronik yapıyı hem de kimyasal sentezi vurguladı. Çalışmaları kısa süre sonra metal-metal bağlı türlere odaklandı ve krom (II) asetatın yapısını açıkladı.

Metal komplekslerinin kapsamlı kimyasını aydınlatmak için bir araç olarak X-ışını kristalogrofisinin ilk savunucularından biriydi. Kümeler üzerine yaptığı çalışmalarla, birçoğunun "akışkanlık" sergilediğini ve ligandların spektroskopik olarak gözlemlenebilir zaman ölçeklerinde değişim koordinasyon alanlarını gösterdiğini gösterdi. "Haptiklik" terimini ve bundan türeyen isimlendirmeyi yaptı.

1962'de Staphylococcal nükleaz enziminin kristal yapısını üstlendi, 1969'da 2Å çözünürlüğe ulaştı, 1971'de yayınlandı, ve Protein Veri Bankası'na (PDB kodu 1SNS) ilk düzine protein kristalinden biri olarak yatırıldı.

1972'de Cotton, Robert A. Welch Kimya Profesörü olarak Texas A&M Üniversitesi'ne geçti. Ertesi yıl Doherty-Welch Seçkin Kimya Profesörü seçildi. Ayrıca üniversitenin Moleküler Yapı ve Bağlar Laboratuvarı'nda direktör olarak görev yaptı.

## Pedagojik etki
Cotton, araştırmasına ek olarak inorganik kimya dersleri verdi. *Grup Teorisinin Kimyasal Uygulamalarını* yazdı. Bu metin bağlanma ve spektroskopinin grup teorik analizine odaklanmaktadır.

Üniversite öğrencileri arasında, Cotton altıncı İngilizce baskısı olan *Advanced Inorganic Chemistry* ders kitabının yazarı olarak bilinir. Tez danışmanı Sir Geoffrey Wilkinson ve şimdi de yazar Carlos Murillo ve Manfred Bochmann ile birlikte ders kitabı konuşma dilinde "Cotton ve Wilkinson" olarak biliniyor. Metin, koordinasyon kimyası, küme kimyası, homojen kataliz ve organometalik kimyayı incelemektedir.

Cotton *[[Journal of the American Chemical Society|, American Chemical Society]]*, *Inorganic Chemistry* ve *Organometallics* dergileri de dahil olmak üzere çeşitli bilimsel dergilerin yayın kurullarında görev yaptı. ACS'nin İnorganik Kimya Bölümü'ne başkanlık etti ve beş yıl boyunca bir ACS Meclis Üyesi oldu. Ulusal Bilim Vakfı'nı ve Argonne Ulusal Laboratuvarı Bilimsel ve Teknik Danışma Komitesi ile Teksas Ulusal Araştırma Laboratuvarı Komisyonunu denetleyen ABD Ulusal Bilim Kurulunda (1986-1998) görev yaptı.

Cotton, 116 doktora öğrencisinin ve 150'den fazla doktora öğrencisinin tez araştırmasını denetlemiştir.

## Tanınmışlık
Cotton'un aldığı ödüller arasında 1982'de ABD Ulusal Bilim Madalyası, 2000'de Wolf Ödülü; ve 1998'de Amerikan Kimya Derneği'nin en yüksek tanınırlığı olan Priestley Madalyası bulunuyor.

1995 yılında, Texas A&M Kimya Bölümü, Amerikan Kimya Derneği'nin yerel bölümü ile birlikte, kimyasal araştırmalarda mükemmellik için yıllık FA Cotton Madalyası'nın açılışını yaptı. Onuruna ikinci bir ödül olan Sentetik İnorganik Kimya için F. Albert Cotton Ödülü, her yıl Amerikan Kimya Derneği Ulusal Toplantısında verilmektedir.

Cotton, Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Danimarka'daki ilgili akademilerin yanı sıra Amerikan Felsefe Derneği'nin bir üyesiydi. Yirmi dokuz fahri doktora aldı.

## FA Kimyasal Araştırmalarda Mükemmellik için Cotton Madalyası
1994 yılında oluşturulan FA Cotton Madalyası, Amerikan Kimya Derneği'nin Teksas A&M Bölümü tarafından her yıl, ne kadar değerli olursa olsun, ayrım yapmak yerine araştırmadaki başarıları tanımak için verilir. Ödül, ilk olarak 1995 yılında ilk madalyanın verildiği Frank Albert Cotton onuruna Carlos A. Murillo tarafından geliştirilen F. Albert Cotton Vakıf Fonu tarafından desteklenmektedir. Alıcı madalyaya ek olarak bronz bir kopyasını ve ödülü açıklayan bir sertifika alır.

## Ödül kazananlar
Kaynak: Amerikan Kimya Derneği Teksas A&M Bölümü 

* 2020 Carolyn R. Bertozzi, Stanford Üniversitesi; 
* 2019 A. Paul Alivisatos, California Üniversitesi, Berkeley; 
* 2018 Harry B. Gray, Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü; 
* 2017 Jennifer A. Doudna, California Üniversitesi, Berkeley ; 
* 2016 Stephen J. Lippard, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü; 
* 2015 Douglas C. Rees, Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü; 
* 2014 K. Barry Sharpless, Scripps Araştırma Enstitüsü; 
* 2013 Brian M. Hoffman, Kuzeybatı Üniversitesi; 
* 2012 R. Graham Cooks, Purdue Üniversitesi; 
* 2011 George M. Whitesides, Harvard Üniversitesi; 
* 2010 Peter J. Stang, Utah Üniversitesi; 
* 2009 Richard N. Zare, Stanford Üniversitesi; 
* 2008 Chi-Huey Wong, Scripps Araştırma Enstitüsü ve Ulusal Tayvan Üniversitesi; 
* 2007 Jacqueline K. Barton, California Teknoloji Enstitüsü; 
* 2006 Robin M. Hochstrasser, Pennsylvania Üniversitesi; 
* 2005 Richard H. Holm, Harvard Üniversitesi; 
* 2004 Albert Eschenmoser, İsviçre Federal Teknoloji Enstitüsü, Zürih ve Scripps Araştırma Enstitüsü; 
* 2003 Gabor A. Somorjai, California Üniversitesi, Berkeley; 
* 2002 Ada Yonath, Weizmann Bilim Enstitüsü; 
* 2001 Samuel J. Danishefsky, Kimya Bölümü, Columbia Üniversitesi  
* 2000 Tobin J. Marks, Kuzeybatı Üniversitesi Kimya Bölümü; 
* 1999 Alexander Pines, Kimya Bölümü , California Üniversitesi, Berkeley; 
* 1998 JoAnne Stubbe, Kimya Bölümü, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü; 
* 1997 Pierre-Gilles de Gennes, Physique ve de Chimie Industrielles de la Ville de Paris, Collège de France; 
* 1996 George A. Olah, Güney Kaliforniya Üniversitesi Kimya Bölümü; 
* 1995 F. Albert Cotton, Kimya Bölümü, Teksas A&amp;amp;M Üniversitesi .

## Ölüm
Cotton, 20 Şubat 2007'de Texas College Station'da Ekim 2006'da düştü ve kafa travması komplikasyonlarından öldü. Brazos İlçesi Şerif Departmanı, ölümüyle ilgili "şüpheli" olarak nitelendirilen bir soruşturma başlattı.

## Kaynakça