Turhan Selçuk

**Turhan Selçuk** (30 Temmuz 1922, Milas - 11 Mart 2010, İstanbul), Türk karikatürist.

Sade çizgi ve yazısız karikatürleriyle tanınmıştır. 1953'ten itibaren  baş karikatüristi olduğu Milliyet gazetesinde 1959 yılında yayınlamaya başladığı Abdülcanbaz serisinin Türk karikatür tarihinde önemli yeri vardır. Türkiye'de Semih Balcıoğlu ve Ferit Öngören ile beraber Karikatürcüler Derneği'nin kurucularındandır.

## Yaşamı
1922'de Milas'ta  ailenin üçüncü oğlu olarak doğdu. Babası Mehmet Kasım Selçuk, annesi Hikmet Selçuk'tur. Şark cephesinde savaşmış, Uşak cephesinde İstiklal Savaşı’na katılmış bir subay olan babasının görevi sebebiyle çocukluğunda Türkiye'nin birçok değişik yerinde bulundu. 1941 yılında Adana Erkek Lisesi'nden mezun oldu. 

1942 yılında İstanbul'a giderek Diş Tababet Mektebi'nde başladı ancak bu okuldaki eğitimini yarıda bıraktı. 1948'de İstanbul Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi'ne kaydoldu ancak bu okuldaki eğitimini de tamamlamadı.

İlk karikatürleri 1941'de Adana'da yayınlanan Türk Sözü gazetesi ile İstanbul'da yayınlanan *[[Kırmızı ve Beyaz]]*, *[[Şut (dergi)|Şut]]* spor dergilerinde yayınlandı. İlk olarak 1943'te Akbaba'da düzenli olarak karikatür yayımlayan sanatçı, 1945 yılında bir süre *[[Tasvir]]* gazetesinde karikatürcü ve ressam olarak çalıştı; 1948-1949 yıllarında Refik Halit Karay'ın çıkardığı Aydede'de çalıştı. 1949 yılında *[[Yeni İstanbul]]* gazetesinde baş çizer oldu ve karikatürleri birinci sayfada yayımlandı. Bu yıllarda Saul Steinberg'in yazısız karikatür anlayışına yönelmeye başladı.  Aynı gazetede karikatürün tarihsel sürecini irdeleyen ve grafik mizah anlayışını savunan yazılar kaleme aldı.

İlk sergisini 1951 yılında açtı. Kardeşi İlhan Selçuk'la birlikte *[[41 Buçuk]]* (1952) adlı dergiyi 15 sayı çıkardı; ardından *Karikatür* (1953) adlı dergiyi çıkardı.

*[[Yeni Gazete]]*, *[[Akşam (gazete)|Akşam]]* gazetelerinin ardından 1953 yılında *[[Milliyet (gazete)|Milliyet]]* gazetesinde çalışmaya başladı. Aynı yıl ilk karikatür albümünü "Karikatür" adıyla yayımladı. 1954 yılı sonunda Milliyet gazetesinin baş karikatüristi oldu. Bu dönemde çizgi tarzını geometrik formlara dönüştürdü. 1954-1961 arasında *[[Akis (dergi)|Akis]]* için de karikatürler çizdi. Kardeşi İlhan Selçuk ile *Dolmuş* (1956) mizah dergisini dönemin yeni yazısız karikatür anlayışıyla çıkardı. 1960'larda İtalyan mizah dergisi Il Travaso'nun kadrosuna dahil oldu. 1961'de haftalık politika dergisi *[[Yön (dergi)|Yön]]*de çizmeye başladı; 1962'de *Turhan 62*, 1964'te ise *Hiyeroglif*, 1969'da *Hal ve Gidiş Sıfır* karikatür derlemelerini yayımladı.

*[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetelerinde, *Devrim*, *Toplum* dergilerinde çizdi.

1957'de *Milliyet* gazetesinde çizmeye başladığı  Abdülcanbaz dizisi ile tanınan sanatçının bu karakteri tiyatro ve sinemada da canlandırıldı. Ayrıca *Abdülcanbaz* 1991 yılında PTT tarafından bir posta pulu üzerinde resmedildi. Türkiye ve Avrupa'da birçok müzede karikatürleri sergilenen sanatçının "İnsan Hakları" konulu karikatür sergisi Avrupa Konseyi'nin önerisiyle ilk kez Strazburg’da açıldı ve dünyanın birçok ülkesinde sergilendi (1992-1997). "Barış ve Kitap" konulu karikatürü 1992'de Avrupa Konseyi'nin başlattığı kitap okuma kampanyasının afiş ve logolarında kullanıldı.

Çizer Turhan Selçuk, en son Cumhuriyet gazetesinde çizmekteydi. Acıbadem Maslak Hastanesi'nde karın içindeki aort damarının yırtılması nedeniyle ameliyat oldu. Bu ameliyat sonrasında yoğun bakıma kaldırılan Selçuk, 11 Mart 2010 tarihinde İstanbul'da öldü. Milas Belediyesi tarafından Turhan Selçuk anısına, "Uluslararası Turhan Selçuk Karikatür Yarışması" adı altında her yıl düzenli olarak ödüller verilmektedir.

## Ödüller

* 1956: Bordighera Altın Palmiye
* 1962: Gümüş Hurma
* 1970: İppocampo Ödülü
* 1973: Sanatçılar Birliği "Halkın Sanatçısı" Ödülü
* 1975: Vercelli Ödülü
* 1983: Gazeteciler Cemiyeti "Yılın Karikatürcüsü" Ödülü
* 1984: Sedat Simavi Vakfı Görsel Sanatlar Ödülü
* 1997: Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü

## Albümleri

* 1954: *Turhan Selçuk Karikatür Albümü*
* 1959: *140 Karikatür*
* 1962: *Turhan 62*
* 1964: *Hiyeroglif*
* 1969: *Hal ve Gidiş Sıfır*
* 1979: *Söz Çizginin*

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Selçuk Turhan Lambiek sayfası
*  Google, Selçuk'un 98. doğum günü olan 30 Temmuz 2020 tarihinde Türkiye'den erişilen ana sayfasında onun çizgilerini  Google Doodle'a taşımıştır.