Mevlevîlik

**Mevlevîlik** (Osmanlı Türkçesi: مولويه - Mevlevîyye), 13. yüzyılda yaşamış Mevlana Celaleddin Rumi'nin tasavvufî düşünceleri doğrultusunda, onun ölümünden sonra gelişen bir tarikattır.

## Tarihçe

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî 30 Eylül 1207 yılında Horasan'da doğmuştur. O bir tarikat kurmamıştır fakat kurulan tarikatın temellerini atmış olduğu söylenebilir. Babası Hüseyin Hatibî oğlu Bahaeddin Veled'dir. Annesi ise Belh Emiri Rükneddin'in kızı Mümine Hatun'dur. Mevlana dostlarıyla birlikte toplantılar düzenlemiştir. Bu toplantılarda dinî sohbetler yapılıp, sema icredilir ve zikredilirdi. Mevlânâ'nın fikirleri yayıldıkça toplantılarına katılmak isteyenlerin sayısı artmıştır. Bu kişilerin bazıları İran ve Arabistan gibi yabancı ülkelerden geliyorlardı. Mevlana, toplantılarında nizamı sağlamak için bazı kurallar koymuştur. Bu düzen, sonradan Mevlevilik tarikatı ritüellerinin kökenini oluşturmuştur. Mevlana, Şems-i Tebrizi öldükten sonra *[[Mesnevi]]*'yi yazdırmaya başlamıştır. Oğlu Sultan Veled, talebesi Hüsamettin Çelebi ve ardından gelenler bunu geliştirip önce Anadolu'ya, daha sonra da diğer yörelere yaymışlardır. Mevlana'nın torunlarından biri de Kütahya'da Dönenler Camii'nde yatmaktadır.

Mevlana'nın oğlu Sultan Veled postnişin (şeyh) olduktan sonra bir tarikat merkezi (tekke) inşa edildi. Bu tekkede *[[Kur'an]]* ve *[[Mesnevi]]* okutuluyordu. Böylece Mevlevîlik, sufî tarikatlardan birisi haline geldi. Mevlânâ'nın, yakınları ve dostlarının defnedilmiş olduğu Konya'daki Yeşil Kubbe, tarikatın manevi merkezi halini aldı. Bugün de pek çok Müslüman bu müzeyi, içindeki türbeyi ve tekkeyi ziyaret etmektedir.

Mevleviliğin başlangıcında sema ayini, dervişlerin vecde gelmesiyle başlıyordu. Ulu Arif Çelebi zamanında semadan önce Kur'an ve gazeller okunmaya başlandı. Sema ayini mukabele denilen günümüzdeki şeklini 15. yüzyılda Pir Adil Çelebi zamanında aldı.

## Ritüeller
Mevleviliğin gelişmiş bir adap ve kural sistemi vardır. Misal, ortak tabaktan yemek yeniyorsa kaşığın bir tarafı ile yemek alınır, diğer tarafı ile yemek yenir. Kaşığın ağza değen kısmının yemeğe değmemesine özen gösterilir. Ayrıca âlemdeki tüm varlıkların Allah'ın birer parçası olduğu varsayılarak onlara değer verilir. Örneğin; kaşık öpülerek yemeğe başlanır, sırtlarına giydikleri yelekler öpülerek giyilir. Mevlevilikte de diğer tarikatlarda olduğu gibi yün giyilir, bu da maddi ve özellikle manevi fakirliğin bir dışa vurulmuş şeklidir.

## Felsefe
Mevlânâ’nın tasavvufu, sırf mistik ve idealist bir tasavvuf olmayıp mahdut varlıktan, ferdiyetten ve ferdi ihtiraslardan tamamıyla sıyrılmak ve halka, topluluğa yayılmak suretiyle tecelli eden ve sosyal hayatta sınırsız bir sevgi, insanî bir görüş ve mutlak bir birlik halinde, moral sahadaysa herkesin kendisini, bir kâmile uymak suretiyle ıslahı ve umumî olarak hayra, güzele ve iyiye doğru bir gidiş, insanî bir terbiye halinde tezahür eden ve böylece de realitede amelî karaktere sahip olan bir tasavvuftur.

Tasavvufta, Mevlana ve Mevleviliğin önemi büyüktür. Mevlevilik insan odaklı olup hoşgörüye, güzele ve ihlasa yöneliktir, pes etmek yoktur, pişman olmak ve affetmek vardır.

## Mevlevî tarikât silsilesi
### Mevlevîlik Altın Zinciri ''(I. [[Silsile]]si)''
* Muhammed
* **[[Ali bin Ebu Talib]]**
* Hasan bin Ali
* Hüseyin bin Ali
* Zeynelâbidîn
* Muhammed el-Bakır
* Cafer es-Sadık
* Musa el-Kâzım
* Ali er-Rıza
* Maruf-u Kerhî 
* Serî-i Sekatî
* **[[Cüneyd Bağdadi|Cüneyd-i Bağdadî]]** 
* Ebû Osman Mağribî
* Ebû Ali Rubarî
* Ebû Ali Kâtib
* Şeyh Ebû'l Kâsım Gurgânî
* Ebû'l Necip Abdul Kahar Sühreverdî
* Bitlisli Ammar-ı Yâsir
* Necmeddin Kübra
* Bahaeddin Veled
* Seyyid Burhân-ed-Dîn Muhakkık-ı Tirmizî
* **[[Şems-i Tebrizi|Şems-î Tebrizî]]**
* **[[Celâleddîn Rûmî]]**
* **[[Sultan Veled]]**

### Mevlevîlik Altın Zinciri ''(II. [[Silsile]]si)''
* Muhammed
* **[[Ali bin Ebu Talib]]** 
* **[[Hasan-ı Basri]]**
* Habib-i Acemî
* Davud-u Taî 
* Maruf-u Kerhî 
* Serî-i Sekatî 
* **[[Cüneyd Bağdadi|Cüneyd-i Bağdadî]]** 
* **[[Ebu Bekr-i Şiblî]]**
* Muhammed Zeccac
* Ebû Bekir Nessac  
* Ahmed Gazalî
* Ahmed Hatibî
* Şems-ül Eimme Serahsî 
* Bahaeddin Veled
* Seyyid Burhân-ed-Dîn Muhakkık-ı Tirmizî
* **[[Şems-i Tebrizi|Şems-î Tebrizî]]**
* **[[Celâleddîn Rûmî]]**
* **[[Sultan Veled]]**

## Galeri


Dosya:Dansende derwisjen Rijksmuseum SK-A-4081.jpeg|Pera'daki dervişleri gösteren, Jean-Baptiste Vanmour'a ait bir tablo.
Dosya:Turkey.Konya058.jpg|Konya Mevlana Müzesinden tasvir.
Dosya:Istanbul - Monestir Mevlevi - Dervixos dansaires.JPG
Dosya:TurkishCeremony1.jpg
Dosya:Mevleviler.JPG|Şeb-i Arus Törenleri (01.12.2006).
Dosya:Turkey.Konya008.jpg|Mevlânâ Celâleddîn Rûmî'nin Mevlana Müzesi'nde bulunan türbesi.



## Ayrıca bakınız
* Mevlevîhâne
* Nakşibendîlik
## Dış bağlantılar
* TDVİA "Mesnevî" maddesi (arşivlenmiş kopya)

## Kaynakça