Dijital eşitsizlik

**Dijital eşitsizlik** bilişim ve iletişim teknolojilerinde erişim, kullanım ve etki yönünden karşılaşılan eşitsizlik durumudur. Eşitsizlik olgusu farklı toplumsal, coğrafi ya da jeopolitik öbekleri etkileyebilmektedir. Bilişim teknolojisinin maliyetindeki yükseklik bu teknolojinin küresel ölçekte kullanımını güçleştirmektedir.

*Dijital eşitsizlik* terimi ilk kez Larry Irving tarafından, NTIA başkanı olduğu dönemde kullanılmıştır.

### Eğitimdeki Eşitsizlik
Düşük ve yüksek gelirli bölgelerdeki öğrencilerin öğrenme ve gelişme becerileri eğitimdeki bu eşitsizlik sebebiyle farklılık gösterir. İnternet erişimi kısıtlı olan öğrencilerin güncel dinamik ekonomiyi anlamak için kullanılan teknolojik kabiliyetlerden yoksun kalırlar. Özellikle düşük gelirli ve azınlık öğrencilerin erişebileceklerin cihazların kalitesi, internet güvenilirliği ve dijital okuryazarlıktaki farklılıkları, eğitimlerini etkilemektedir. İnternetin gerekliliği öğrenciler okuldayken de kendini göstermekte; çeşitli okul materyallerine erişim, ödev teslimi ve araştırma gibi konularda gerekli hale gelmektedir. Federal İletişim Kurulu’nun Geniş Bant Görev Gücü tarafından hazırlanan bir rapora göre öğretmenlerin yaklaşık %70’inin öğrencilere geniş bant erişimine ihtiyaç duyulan ödevler verdiğini göstermektedir. Öğrencilerin yaklaşık %65’i, ödevlerini tamamlarken ve bunun yanında tartışma panoları ve paylaşılan dosyalar üzerinden öğretmenlerle ve diğer öğrencilerle iletişim kurmak için internet kullanmaktadır. Yapılan güncel bir çalışma, öğrencilerin yaklaşık %50’sinin ödevlerini bitirememe sebebi olarak evlerinden bilgisayar bulunmaması veya internete erişemedikleri gerekçesiyle ödevlerini bitiremediklerini göstermektedir. Bunun yanı sıra 2023 yılında Kaliforniya Kamu Politikası Enstitüsü, eyaletteki öğrencilerin %27’sinin uzaktan eğitime elverişli bir ortama sahip olmadığı ve %16’sının ise internete herhangi bir erişimi olmadığını raporlamıştır.

Çalışmalar neticesinde öğrencilerin %42’sinin daha düşük not almasına bu dezavantajlar neden olmuştur. Center for American Progress tarafından yürütülen bir araştırmaya göre, "Eğer Amerika Birleşik Devletleri; yerli beyaz çocuklar ile siyah ve Hispanik çocuklar arasındaki eğitimsel başarı uçurumlarını kapatabilseydi, ABD ekonomisi 2050 yılında %5,8 —veya yaklaşık 2,3 trilyon dolar— daha büyük olurdu".

**<big>Cinsiyet Boşluğu</big>**

Sistemlerin işleyişi ve bu sistemin şekillenmesinde rol oynayan bireylerin algısı, yaşanan dijital eşitsizliği sadece teknoloji erişimi ile ilgili olmadığını da ortaya koyuyor. Bu uçurumu derinleştiren büyük etkenlerden biri de iş dünyası ve eğitimde karşılaşılan yapısal engeller.

1. Algoritmik Ön Yargı ve Teknik Sektördeki Yansımaları

Makine öğrenmesi sistemlerindeki ön yargılar, dijital dünyadaki eşitsizliğin en somut örneklerinden biridir. Büyük teknoloji şirketlerinin kullandığı algoritmalar, geçmişteki veriler üzerinden oluşturulduğu için mevcut toplumsal eşitsizlikleri yineleyebilmektedir.

Örnek olarak Amazon, 2015 yılında işe alım süreci için geliştirdiği bir yapay zeka algoritmasını durdurmak zorunda kaldı. Algoritma, geçmiş 10 yıldaki özgeçmiş örüntülerini takip edecek şekilde geliştirilmişti. Sektördeki erkek egemen yapısı, algoritmanın "ideal aday" profilini yanlış tanımasına yol açtı. Bu durum kadın adaylarının özgeçmişlerinin elenmesiyle sonuçlandı.

## Kaynakça