Türkiye'de kömür enerjisi

Türkiye'de kömür, ülkenin elektriğinin dörtte biri ila üçte birini karşılamaktadır. Türkiye'de toplam kapasitesi 21 gigawatt (GW) olan 54 adet aktif kömür yakıtlı elektrik santrali bulunmaktadır.

Kömür yakıtlı termik santrallerinden kaynaklanan hava kirliliği, halk sağlığını olumsuz etkilemekte ve kömür kullanımının 2050'ler yerine 2030'a kadar tamamen sonlandırılması durumunda 100 binden fazla yaşamın kurtarılabileceği tahmin edilmektedir. 2020 yılında baca gazı emisyonu sınırları iyileştirilmiş olsa da, emisyona yol açan tesislerce zorunlu olarak devlete raporlanan emisyon düzeyi verileri halka açık değildir. Türkiye, diğer ülkeleri kirleten ince tozların sınırlandırıldığı Gothenburg Protokolü'nü onaylamamıştır.

Türkiye'deki kömürün neredeyse tamamı düşük kalorili linyitten ibarettir ancak hükûmet politikaları kullanımını desteklemektedir. Örneğin bu duruma karşı olarak Almanya, 150 MW'nin altındaki linyit yakıtlı elektrik santrallerini kapatmaktadır. Türkiye'de kuraklık sıkça görülmesine rağmen, termik santraller dikkate değer miktarda su kullanmaktadır.

Kömür yakıtlı elektrik santralleri sera gazlarının en büyük kaynağıdır. Kömür yakıtlı santraller, üretilen her kilowatt saat başına 1&nbsp;kg karbondioksit salınımı yapar ve bu değer doğalgazla çalışan santrallerin iki katından fazladır. Akademisyenler, Türkiye'nin 2053'e kadar karbon nötr olma hedefine ulaşabilmesi için kömür enerjisinin 2030'ların ortalarına kadar aşamalı olarak sonlandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Ocak 2023'te yayınlanan Türkiye Ulusal Enerji Planı'nda, 2035'e kadar kömür enerjisi kapasitesinin 24,3 GW'a çıkacağı tahmin edilmekte ve aynı zamanda 2030'a kadar yeni kurulacaklar ile yerli kömürlü termik santral kapasitesinin 1,7 GW kadar artacağı öngörülmektedir. Plan, kömür enerjisinin azalacağını, ancak baz ve esnek elektrik üretimi için kapasite desteği ödemelerinin devam edeceğini öngörmektedir.

## Enerji politikası

Enerji stratejisi, sadece Türkiye'de yenilenebilir enerjinin payını artırmakla kalmayıp, ülkenin gelişimini desteklemek ve enerji ithalatına bağımlılığı azaltmak için diğer yerel enerji kaynaklarının da payını artırmayı içermektedir. Türkiye, 2022 yılı itibarıyla kükürt dioksit ve azot oksitler için emisyon üst sınırları getiren Gothenburg Protokolü'nü onaylamamıştır. Türkiye, 2021 yılında iklim değişikliğini sınırlamak için Paris Anlaşması'nı onaylamış olmasına rağmen 2021 yılı Ekim ayı itibarıyla politikası hâlâ enerji üretiminde yerli kömür payını artırmak yönündeydi ve planlanan kömürden enerji üretimi artışlarının, CO2 emisyonlarını artıracağı öngörülmüştü. Sera gazı emisyonlarının en geç 2038 yılında zirve yapacağı taahüt edilmektedir.

Düşünce kuruluşu Ember göre: “Türkiye, 2030’a kadar yerli kömür santrallerine dolar cinsinden alım garantisi sağlamayı taahhüt etmiştir. Oysa dört yıllık dönemde kömür için harcanacak 8,7 milyar dolarlık tutar, şebekenin modernizasyonuna yönlendirilerek rüzgâr ve güneş yatırımları için yeni kapasite yaratılabilir ve 2035’te toplam 120 GW rüzgâr ve güneş kurulu gücüne ulaşma hedefi gerçekleştirilebilir. Ayrıca çatı, yüzer, hibrit ve depolamalı güneş enerjisi santrallerinin önündeki engellerin kaldırılması ile arz güvenliği riske girmeden enerji dönüşümü hızlandırılabilir.”

## Kaynakça