SM UB-14

**SM ''UB-14***, [[Alman İmparatorluğu]]'na ait [[UB I tipi denizaltı|*UB I* tipi]] bir [[denizaltı]]ydı. Bir dönem [[Avusturya-Macaristan İmparatorluğu]]'nda da görev yapan denizaltı, bu dönemde *'SM *U-26**' adını taşımıştı.

[[Bremen]]'deki [[AG Weser]] tersanesinden 15 Ekim 1914'te sipariş edilen denizaltı, 9 Kasım'da kızağa konuldu ve 23 Mart 1915'te denize indirildi. 27,89 m uzunluğundaki *UB-14*ün dalıştaki ve su yüzeyindeki [[deplasman (denizcilik)|deplasmanları]] sırasıyla 127 ve 141 tondu. [[Pruva]]sındaki iki [[torpido tüpü]]nde birer adet 450&nbsp;mm'lik [[torpido]], [[güverte]]sinde ise bir adet 8&nbsp;mm'lik [[makineli silah]] taşıyordu. İnşasının ardından parçalara ayrılarak demiryoluyla taşınan *UB-14*, getirildiği [[Pula]] Limanı'nda yeniden monte edilmesinin ardından Mart 1915'te *UB-14* adıyla [[İmparatorluk Donanması]]'nda, Üsteğmen [[Heino von Heimburg]] komutasında göreve başladı. Ancak Almanya ve [[İtalya Krallığı|İtalya]] henüz [[I. Dünya Savaşı]]'na girmediğinden, kâğıt üzerinde [[Avusturya-Macaristan Donanması]] emrinde tutuldu. Denizaltı, Alman komutan ve mürettebatıyla [[Pola Filotillası]]'nda görev yaptı.

[[Adriyatik Denizi]]'ndeki ilk devriye görevinde, İtalyan [[zırhlı kruvazör]]ü *Amalfi*yi 7 Temmuz 1915'te torpidoyla batırdı. Gelen emir doğrultusunda aynı ay [[İstanbul Filotillası]]'na katılmaya giderken [[Ege Denizi]]'nde Britanya yolcu gemisi *Royal Edward*a rastlayan denizaltı, bu gemiyi de torpido saldırısıyla batırdı. Sonrasında *Southland*e saldırarak ağır hasar verdi ve geminin mürettebatında can kaybına yol açtı. İstanbul Filotillası'na katılan *UB-14*, Kasım 1915'te, [[Marmara Denizi]]'nde Britanya denizaltısı *E20*yi batırdıktan sonra [[Karadeniz]]'de devriye görevi yapmakla görevlendirildi. Savaşın sonuna kadar kaldığı bu görev kapsamında üç gemi batırdı. Savaş sona erdiğinde [[Sivastopol]]'da silahsızlandırılan denizaltı, Kasım 1918'de şehirden kaçtı. Daha sonra [[Malta]]'da terk edildi. Enkazı dalgıçlar tarafından bulundu ve [[pervane]]sindeki işaretler sayesinde geminin kimliği tespit edilebildi. 1920'de hurdaya çıkarıldı.

*UB-14*, hizmet süresi boyunca 22 devriye görevine çıkmış olup 1-24 Temmuz 1915 tarihleri arasında Pola Filotillası'nda, 24 Temmuz 1915-11 Kasım 1918 tarihleri arasında ise İstanbul Filotillası'nda görev yaptı. Bu görevler boyunca toplam 14.335 tonluk beş gemi ve bir denizaltı batırırken bir gemiye de ağır hasar vermişti.

== Tasarımı ==
[[Alman İmparatorluğu|Alman]] kuvvetlerinin [[I. Dünya Savaşı]] başlarında [[Fransa]]'nın [[Manş Denizi]] kıyılarındaki taarruzları esnasında, [[İmparatorluk Donanması]] denizaltılarının [[Flandre]] açıklarındaki sığ, dar ve girintili kıyılarda kullanılmaya uygun olmadığı görüldü. Bu eksikliği gidermek için Ağustos 1914 ortalarında, demiryoluyla parçalar halinde operasyon limanına taşınabilecek ve orada kısa sürede monte edilebilecek görece küçük bir seri denizaltı ([[UB I tipi denizaltı|*UB I* tipi]]) üretme girişimi olan *Proje 34* uygulamaya konuldu. Bu denizaltıların demiryoluyla taşınabilir olması talebi, sınırlı büyüklükte olmaları zorunluluğunu getiriyordu. Bu sınırlamalara göre üretilen denizaltıların boyları 28 m, ağırlıkları ise 125 ton civarında olmalıydı. Ayrıca iki [[torpido tüpü]]yle sınırlandırılmıştı.

*UB-14*; 27,89 m boyunda, 3,20 m genişliğinde ve 3 m yüksekliğindeydi. Denizaltı, su yüzeyinde hareket için [[Daimler-Motoren-Gesellschaft|Daimler]] yapımı dört silindirli  bir [[dizel motor]]a, dalışta hareket için ise [[Siemens-Schuckert]] marka  bir [[elektrik motoru]]na sahipti. Her iki motor da tek bir [[pervane]] [[şaft]]ına bağlıydı. Dizel motorun su yüzeyinde sağladığı azami hız 7,45 [[knot]], elektrik motorunun dalışta sağladığı azami hız ise 6,24 knottu. Denizaltının menzili ortalama hızlarla su yüzeyinde 1.500, dalışta ise bataryaların mümkün kıldığı menzil 45 deniz miliydi. Dalabileceği azami derinlik olan 50 m'ye 33 saniyede inebilirdi. Pruvasındaki iki torpido tüpünde 450&nbsp;mm çaplı birer torpido taşıyan *UB-3*ün güvertesinde ise 8 mm'lik bir [[makineli silah]] bulunuyordu. Standart mürettebatı bir subay ve 13 erden oluşuyordu.

== Denize indirilişi ve göreve alınışı ==
*UB-9* ve *UB-15* ile birlikte, planlamanın başlamasından iki ay sonra, 15 Ekim 1914'te [[Bremen]]'deki [[AG Weser]] tersanesinden sipariş edildi. Bu üç denizaltı, bu seriden üretilmesi planlanan yedi denizaltı arasındaydı. 9 Kasım'da kızağa konan *UB-14*, 23 Mart 1915'te denize indirildi. *UB I* tipindeki denizaltıların çoğu, ortalama on beşer parça hâlinde sekiz vagona yüklenmiş, görev yapacakları limanlara demiryoluyla taşınmış, orada bir araya getirilerek denize indirilmiş ve denemeleri yapılmıştı. Bu tip denizaltıları demiryoluyla nakletmek, bazı parçaların yolda hasar görmesine de neden olmuştu. *UB I*lerin ulaştıkları limandaki montaj işlemleri genellikle iki ilâ üç haftayı alıyordu. Monte edilmelerinin ardından denizaltılar, bu limanlardan yola çıkarak birtakım faaliyetlerde bulundular. Ancak *UB-14*, bu serinin kullanılmasının amaçlandığı denizler dışında görevlendirilen bir modeldi. Komutanlığına Üsteğmen [[Heino von Heimburg]]'un atandığı denizaltı, demiryoluyla nakledildiği Avusturya'nın [[Adriyatik Denizi]] kıyısındaki üssü [[Pula]] Limanı'na 12 Haziran'da ulaştı.


[[İtalya Krallığı]], [[İtilaf Devletleri]] safında savaşa girerek [[Avusturya-Macaristan İmparatorluğu]]'na savaş ilan ettikten sonra dahi, Adriyatik Denizi'nde Avusturya-Macaristan Donanması duruma hâkimdi. [[Fransız Deniz Kuvvetleri|Fransız Donanması]]'na bağlı gemiler, [[Otranto]]'dan Adriyatik'e girmemeyi tercih ediyorlardı. Avusturya Donanması'ndaki denizaltı sayısının sınırlı olması, Almanya'nın denizaltı yönünden bölgeyi desteklemeye karar vermesinde etkili oldu. Mayıs'tan itibaren küçük denizaltılar demiryoluyla, büyük olanlar ise Atlantik üzerinden Pula Limanı'na gönderildi.

Montajı tamamlanan *UB-14*, 1 Temmuz'da Alman [[Pola Filotillası]]'na katılmasının ardından ilk devriye görevine çıktı. Bir süredir [[Venedik]]'te bulunan İtalyan zırhlı kruvazörlerine, İtalyan sahillerine yönelik olası Avusturya saldırılarını caydırma amacıyla, 6-7 Temmuz gecesinde bir [[Keşif (askeriye)|cebri keşif]] görevi verilmişti. Bu görev kapsamında, gerek görülmesi hâlinde düşmanın gücü ve kararlılığını ölçme amacıyla çatışmaya da girilecekti. İtalyan kuvvetleri 7 Temmuz sabahının erken saatlerinde geri çekilirken, *UB-14* Venedik'in yaklaşık 20 deniz mili açığında bulunuyordu. Şafakta, rotası *UB-14*ün taarruz menziline giren İtalyan zırhlı kruvazörü *Amalfi*, denizaltı tarafından torpido saldırısına uğradı. İskele tarafına yan yatmaya başlayan *Amalfi*, mürettebatından 67 kişiyle birlikte yaklaşık 30 dakika içinde battı. Bu sırada *UB-14*, herhangi bir hasar almadan bölgeden uzaklaştı.

Ağustos 1914'te [[I. Dünya Savaşı]]'nın patlak vermesiyle İtalya, [[İtilaf Devletleri]]'ne savaş ilan eden [[Üçlü İttifak (1882)|Üçlü İttifak]]'a katılmayı reddederek tarafsız kaldı. Fakat [[Birleşik Krallık]] ve Fransa'nın baskılarıyla tutumunu değiştirerek savaştan sonrası için vadedilen toprak kazanımları hesabıyla 26 Nisan'da [[Londra Paktı]]'nı imzaladı. Bu antlaşmayla İtalya, Üçlü İttifak'a katılmayarak savaş ilan etmeyi kabul etmişti. İlk aşamada, Almanya ile İtalya'nın savaşı gerektirecek bir durumun olmamasından dolayı yalnızca Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'na savaş ilan edildi. Bu durumda Adriyatik ve [[Akdeniz]]'de görev yapan tüm Alman denizaltıları, Avusturya-Macaristan Donanması'na devredilerek bu donanmanın bayrağını kullanmaya başladılar. Bu uygulama, özellikle İtalyan gemilerine yönelik saldırılar sırasında geçerliydi. Bu kapsamda *UB-14*ün adı da *U-26* olarak değiştirilse de gerçekte, denizaltı hâlen tümüyle Almanya'nın hâkimiyetindeydi.

== Faaliyetleri ==
=== Ege Denizi ===

[[Enver Paşa]] ve diğer [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] liderleri, [[Gelibolu Yarımadası]] ile [[Çanakkale Boğazı]] girişi açıklarında Osmanlı mevzilerini top ateşine tutan [[Çanakkale Savaşı deniz harekâtlarına katılan İtilaf Devletlerine ait savaş gemileri listesi|Birleşik Filo]]'ya karşı, müttefikleri Almanya ve Avusturya'dan denizaltı gönderilmesini talep etmişti. Alman Yüksek Komutanlığı bu isteğe olumlu yanıt verirken, *UB-14*e, [[İstanbul]]'da teşkil edilen [[İstanbul Filotillası]]'na katılması emrini verdi. Böylece *UB-14*; *UB-7*, *UB-8*, *UC-14*, *UC-15* ve *U-21* ile aynı birliğe katıldı. Denizaltının menzili, yakıt ikmali yapabileceği ilk liman olan [[Bodrum, Muğla|Bodrum]]'a dahi ulaşmadığından, 15 Temmuz 1915'te Pula Limanı'ndan bir Avusturya destroyerinin yedeğinde hareket etti. [[Girit]] açıklarında [[jiroskop]]ta ve özellikle motorda meydana gelen arıza, denizaltıyı hareketsiz bıraktı. Ancak gemideki teknik ekip tarafından geçici onarımın ardından denizaltı, bu şekilde 24 Temmuz'da Bodrum Limanı'na yanaştı. Onarım için İstanbul'dan bir teknik ekip gönderilmesi gerekti. Bu ekip ve teknik donanımları demiryolu ve bir noktadan sonra deve sırtında yolculuk ederek Bodrum'a ulaştı. Denizaltı, onarımından sonra 13 Ağustos'ta Bodrum Limanı'ndan [[Çanakkale]] üzerinden İstanbul'a gitmek üzere yola çıktı.


[[İstanköy]]'ü geçtikten sonra, [[İncirli (ada)|İncirli]] civarında bazı olası hedefler tespit edildi. İlk belirlenen gemi, Gelibolu'dan [[İskenderiye]]'ye giden bir Britanya [[hastane gemisi]] *Soudan*dı. Von Heimburg, bir hastane gemisi olduğunu fark edince gemiyi hedef almaktan vazgeçti. Belirlediği ikinci gemi olan Kanada bandıralı transatlantik *Royal Edward*, asker nakli amacıyla kullanılıyordu. Herhangi bir geminin refakat etmediği *Royal Edward,* İskenderiye'den Gelibolu'ya, [[Çanakkale Savaşı]]'nın kara harekâtlarının başlamasıyla birlikte oluşturulan Britanya [[29. Tümen (Birleşik Krallık)|29. Tümen]]'ine takviye kuvvet taşıyordu. Gemide bir de sıhhiye grubu vardı. *UB-14*, İncirli'nin yaklaşık altı mil batısında, bir deniz mili mesafeden bir torpidosunu ateşledi. Torpido, *Royal Edward*ın kıç tarafında infilak etti ve gemi, altı dakika içinde yolcuların büyük bir bölümüyle birlikte battı. *Soudan* ve diğer gemiler bazı kişileri kurtarmayı başarsa da can kayıpları yaşandı. James Wise ve Scott Baron'a göre geminin mürettebatı 220 kişiden, yolcuları ise 31'i subay olmak üzere 1.336 askerî personelden oluşuyordu ve toplam 1.587 kişiden 935'i ölmüştü. Ölenlerin sayısı A. J. Tennent'a göre 132, Robert Hendrickson'a göre 1.386, Martin Gilbert'e göre ise 1.865'ti. Yakında bulunan iki Fransız muhribinden kurtulmaya çalışırken *UB-14*ün pusulası yeniden arıza yaptı. Bundan ötürü Bodrum Limanı'na dönmek zorunda kalan denizaltı, 15 Ağustos sabahı limana ulaştı.


*UB-14*, onarımın tamamlanmasının ardından yeniden denize açıldı. Bu yolculuk esnasında, 2 Eylül sabahı saat 09.51'de [[Limni]]'nin yaklaşık 30 deniz mili güney-güneybatısında, [[Bozbaba]] yakınlarında, bir [[Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu|ANZAK]] birliğini Gelibolu'ya taşıyan Britanya yolcu gemisi *Southland*i tespit etti. Denizaltının gönderdiği torpido *Southland*in sancak baş omuzluğunda infilak ederken gemi [[Sancak (gemi)|sancak]] tarafına yatmaya başladı. Güvertedekilerin [[filika]]larla gemiyi terk etmeye başlaması sonrasında gönderilen ikinci torpido az farkla gemiyi ıskaladı. Civardaki Britanya [[deniz uçağı taşıma gemisi]] olarak kullanılan *Ben-my-Chree*, bölgeye gelerek yaklaşık 700 kişiyi kurtardı. Hastane gemisi *Neuralia* *Southland*i terk edenleri kurtarmıştı. *Southland*e, mürettebata yardım etmesi için 40 gönüllü çıkarıldı. Gemi, *Ben-my-Chree*nin yedeğinde Limni sahiline kadar çekilerek batmaktan kurtarılırken olayda kırktan fazla kişi öldü. Gemi ağır hasar görmüş olmasına karşın onarıldı ve daha sonra yeniden hizmete alındı.

*Southland* saldırısının ardından *UB-14*te de bir arıza baş gösterdi. İstanbul'a gitmeden önce Çanakkale Limanı'na yanaşan denizaltı, burada bir onarımdan geçti. Onarımdayken, 4 Eylül'de [[Çanakkale Boğazı]]'na giren Britanya *E7*nin [[Nara Burnu]] açıklarında denizaltı ağ engeline takılmış olduğu haberi geldi. Von Heimburg ve birkaç adamı, bir tekneyle denizaltının belirlendiği bölgeye, Türk denizcilerinin çabalarına yardımcı olmak üzere geldi. Ağa bağlı birkaç [[mayın]] patlatıldıysa da ağda kullanılan mayınlar sahile uzanan kablolara bağlı, elektrik gerilimiyle patlatılan cinsten olduğundan bundan bir sonuç elde edilemedi. Bunun üzerine von Heimburg ve ekibi, bir metal sesiyle karşılaşana kadar suyu [[çekül]]le taradı. Tarama sonrasında *E7*nin saptanan yerinde suya bombalar bırakıldı. Bu su bombalarının yakında patlaması üzerine *E7*nin komutanı yüzeye teslim olma emri verdi. Von Heimburg ve ekibi bölgeden uzaklaşırken, Osmanlı sahil bataryaları da kaçmaya çalışan denizaltıya ateş açtılar. Birçok kaynakta *E7*nin Osmanlı sahil bataryalarının ateşi sonucunda battığı ifade edilir.

=== Karadeniz'de birinci görevlendirilişi ===

Çanakkale'de onarımı tamamlanan denizaltı, buradan İstanbul'a hareket etti. Daha sonra, 3 Ekim'de görevlendirildiği [[Karadeniz]]'de devriye görevine başladı. 7 Ekim'de, [[Sivastopol]]'un yaklaşık 15 deniz mili kuzeybatısında *Katja* adlı 474 tonluk Rus gemisine, 8 Ekim'de ise [[Herson]]'un yaklaşık 24 deniz mili güneyinde el konulmuş vaziyetteki Belçika gemisi *Apscheron*a torpido saldırısı gerçekleştirdi. 19 Ekim'de İstanbul'a dönen *UB-14*, Karadeniz'deki ikinci seferi için hazırlanmaya başladı. Ancak hazırlıkların tamamlanmasından bir süre önce Karadeniz'den alınarak [[Marmara Denizi]]'nde görevlendirildi. 5 Kasım'da hazırlıkların tamamlanmasının ardından Marmara Denizi'ne açıldı.

=== Marmara ===
3 Kasım'da limandayken, Çanakkale Boğazı'ndan Marmara'ya giriş yapan Fransız *Turquoise* denizaltısının ele geçirilmiş olduğu haberini aldı. Fransız denizaltısı ile gemideki gizli belgeler mürettebat tarafından imha edilemeden ele geçirilmişti. Bununla birlikte Fransız komutan, denizaltının ele geçirildiğini donanmaya rapor edememişti. Ele geçen belgelerde, Britanya denizaltısı *E20* ile *Turquoise*ın Marmara'da planlanan buluşma yeri ve tarihi belirtiliyordu. Bu bilgiden yararlanmak amacıyla *UB-14*, [[Tekirdağ]] açıklarındaki buluşma noktasında bir tuzak kurmak ve Britanya denizaltısını imha etmekle görevlendirildi. Denizaltı, yoldayken hâlen geçerli olan Britanya şifresini kullanarak bir radyo mesajı gönderdi. Buluşma noktasına 6 Kasım 1915'te ulaşan *UB-14*, *E20*yi tespit etti ve periskop derinliğinde yaklaşarak 500 metreden saat 17.16'da bir torpido ateşledi. Britanya mürettebatı torpidoyu fark ettiyse de önlem almak için yeterli zamanı bulamadı. Torpido, denizaltının [[kumanda kulesi]]nde patladı ve denizaltıyı mürettebattan 21 kişiyle birlikte batırdı. *UB-14* ise denizden, aralarında komutanlarının da bulunduğu dokuz kişiyi kurtardı.

=== Karadeniz'de ikinci görevlendirilişi ===
Kasım'da *UB-14* komutanlığına Albrecht von Dewitz atansa da; Şubat 1916'da von Heimburg tekrar göreve getirildi. *UB-14*ün Karadeniz'de Kasım 1915'ten Mayıs 1916'ya kadar süren devriye görevlerinde herhangi bir zafer kaydı yoktu. Denizaltı, Haziran başlarında İstanbul'a döndü. 17 Haziran'da von Heimburg, yeni göreve alınacak *UC-22*nin komutasını üstlenmek üzere Almanya'ya çağrıldı. *UB-14*ün komutası ise Kurt Schwarz'a verildi. Bu görev, Schwarz'ın ilk denizaltı komutanlığıydı. Schwarz'ın komutayı devralmasının ardından *UB-14*, Temmuz'daki Karadeniz seferi için denize açılan Osmanlı filosunda destek görevi aldı. Filoda *Yavuz* ve *Midilli* kruvazörleri de yer alıyordu. Sivastopol'daki Rus Donanması'nın girişebileceği bir karşı hareketi engellemek amacıyla *UB-14*, Sivastopol açıklarında pusuya gönderildi. Rus filosu harekete geçtiğinde Schwarz, Rus zırhlısı *İmperatritsa Mariya*ya bir torpido saldırısı gerçekleştirdi. Ancak zırhlıyı koruma görevindeki muhripler tarafından bu saldırı püskürtüldü.

Ağustos 1916'da, [[Romanya]]'nın [[İtilaf Devletleri]] yanında savaşa girmesinin ardından Alman orduları ülkeyi istila etti. Buna bağlı olarak Rus Amiralliği, 1916'nın ikinci yarısında tüm dikkatini Karadeniz'in batı tarafında yoğunlaştırdı. Buna karşılık  Alman denizaltıları, Karadeniz'de etkili olamıyordu. Bu nedenle sınırsız denizaltı savaşının yeniden alevlendiği Şubat 1917'de, denizaltıların daha yoğun deniz trafiğine sahip Akdeniz'e kaydırılması tercih edildi.

28 Mayıs 1917'de *UB-14*ün başına Schwarz'ın yerine Ernst Ulrich atandı. Bir müddet sonra *UB-14*, o yılın Karadeniz'deki ilk Alman devriye görevine çıktı. Denizaltı, 5 Haziran'da [[Poti]]'nin kuzeyinde 155 tonluk Rus gemisi *Karasunda*yı torpido saldırısıyla batırdı. Bu saldırı, *UB-14*ün son zaferiydi. Denizaltıdaki son komutan değişikliği, Bodo Elleke'nin Mart 1918'de atanmasıyla gerçekleşti.

[[Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti]]'nin 3 Mart 1918'de [[İttifak Devletleri]]'yle [[Brest-Litovsk Antlaşması]]'nı imzalamasıyla savaştan çekilmesinden sonra İttifak güçleri Sivastopol Limanı'nı kuşattı ve bir müddet sonra işgal etti. *UB-14*, savaşı sona erdiren ateşkes antlaşmasının imzalandığı 11 Kasım tarihinde Sivastopol'daydı. Sivastopol, 25 Kasım 1918'de İtilaf Devletleri'nin kontrolüne geçti. *UB-14'' ise 1919'un ilk aylarında Karadeniz'e kaçtı. Denizaltı, daha sonraları Malta'da terk edilmiş olarak suda bulundu.

## Notlar

## Kaynakça
;Özel

;Genel

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*