Fransa'da COVID-19 pandemisi

Dünya geneline yayılan COVID-19 salgınının ilk vakası Fransa Sağlık Bakanlığı tarafından 24 Ocak 2020'de Bordeaux şehrinde görüldüğü doğrulandı. 14 Şubat 2020 tarihinde Paris'te, ülkedeki ve Avrupa'daki COVID-19'dan ilk ölüm gerçekleşti. 13 Nisan'da halka seslenen Fransa Cumhurbaşkanı Macron, kısmi sokağa çıkma yasağının 11 Mayıs'a kadar uzatıldığını açıkladı. 2 ay süren kısmi sokağa çıkma yasağı, 11 Mayıs 2020 tarihinde sona erdi ve 1. normalleşme süreci başladı. Sokağa çıkmak için izin kağıdı gerekliliği ortadan kalktı. 28 Mayıs 2020 tarihinde 2. normalleşme sürecine dair yapılan açıklamada, 2 Haziran 2020 tarihinde ülke genelinde pek çok hizmet işletmesinin faaliyete geçeceği duyuruldu.  itibarıyla Fransa'da  onaylanmış vaka,  iyileşen varken virüs nedeniyle  hasta öldü.

Salgının Fransa'nın metropollerinde ve deniz aşırı topraklarında yayılmasında kilit olaylardan biri, 17-24 Şubat tarihleri arasında Grand Est bölgesinin Mulhouse şehrinde yapılan ve yaklaşık 2500 kişinin katıldığı Evanjelist Kilisesi'nin olağan yıllık toplantısıydı. Katılımcıların en azından yarısının virüsle temas ettiği düşünülmektedir.

## Vaka bilgileri
### Mulhouse vakaları

17-24 Şubat tarihleri arasında Mulhouse'da düzenlenen ve yaklaşık 2500 kişinin katıldığı *Hristiyan Açık Kapı Kilisesi* diye adlandırılan Kilisede Evanjelistlerin yıllık toplanması, Fransa'da koronavirüsün yayılmasında önemli bir küme haline geldi. Bir cemaatçi ve testleri 1 Mart'ta pozitif çıkan 18 aile üyesi tarafından uyarılan papaz sağlık otoritelerine haber verdi. Nîmes'te yalnız yaşayan, Mulhouse'dan yalnız geri dönmüş ve başka yakın teması olmayan bir adam pozitif çıktı ve 2 Mart'ta yerel olarak bildirilen vaka sağanağı Mulhouse kümesinin varlığını gün ışığına çıkardı. 3 Mart'ta, yerel bir ailenin beş üyesi ve Bernwiller'den bir pratisyen de dahil olmak üzere Protestanlığa ait bir mitingin yedi katılımcısı virüs için pozitif sonuç aldı. 3 Mart akşamından başlayarak, acil sağlık hizmetlerinin yerel yardım hattı, toplantıya katılan insanlardan benzeri yaşanmamış sayıda çağrı kaydetti. Radio France tarafından hazırlanan bir araştırma raporuna göre, katılımcıların en az yarısı virüsü kapmıştı; France Info'daki bir röportajda kilisenin papazı 2000 katılımcının enfekte olabileceğini itiraf etti. O zamanki tehdit ışığında belirli bir sağlık tavsiyesi bulunmadığı söyleniyor. İlk enfeksiyonun kaynağı belirlenmemiştir; ayrıca, her gün farklı katılımcılar karşılandığı ve katılım kaydı olmaması nedeniyle, pozitif test edilen katılımcıların keşfinden sonraki epidemiyolojik takip imkânsız hale geldi. Başkan Emmanuel Macron bile 18 Şubat'ta kiliseye yakın olan Bourtzwiller bölgesinde seçim propagandası için birkaç saat harcamıştı. Sağlık otoriteleri ancak 2 Mart'ta ülkenin dört bir yanında bu dini toplantıya bağlı bir salgının ortaya çıktığını fark etti ve bu zamana dek ikincil enfeksiyonlar kontrolden çıkmıştı.

Radio France araştırması, Strazburg'da bulunan *[[Strazburg]] Üniversite Hastaneleri*'nin 250 hastane çalışanından oluşan müteakip bir kümenin kaynağının, etkinliğe katılan bir hemşire olduğunu tespit etti. Mulhouse mitinginden geri dönen beş kişi 4 Mart'ta Fransız Guyanası'nda doğrulandı. 5 Mart'ta, Lot-et-Garonne'den emekli bir çift ve aynı Mulhouse toplantısına katılan Deux-Sèvres'den başka bir kişide hastalık tespit edildi. Bu kümeden beş yeni vaka Korsika'da ve üç tane Normandiya'da kaydedildi. 6 Mart'a gelindiğinde, Mulhouse'da önceki 24 saatte 81 vaka tespit edildiğinde, bakanlık yetkilisi, araçların artık tüm şüpheli vakaları sistematik olarak taramak için yeterli olmadığını açıkladı; sadece en ciddi hastalar hastaneye kaldırılacaktı. Mulhouse'un bulunduğu Haut Rhin, toplantılara katı sınırlar getirdi; bunu takiben tüm okullar kapatıldı.

### Ülkeye dönüşler

31 Ocak'ta Çin'den geri dönen yaklaşık 220 Fransız, Istres-Le Tubé Hava Üssü'ne indi; Esterel 3/60 nakliye filosundan bir Airbus A340 gemisine alındı ve Creil Hava Üssünde konuşlandırıldı. Bu tahliye edilen insanlar Carry-le-Rouet'deki bir tatil kampında karantinaya alındı. İkinci bir ülkeye geri dönüş dalgası 2 Şubat'ta yaşandı; 65 Fransız vatandaşı Istres hava üssüne indiğinde tahliye edildi. 21 Şubat'ta Vuhan'da kalan otuz Fransız daha Paris'teki Charles de Gaulle Havalimanı'na geri gönderildi ve Calvados'taki Branville'de karantinaya alındı. 13 Mart'ta Tulle Jandarma Okulu'ndan on iki stajyer jandarma İspanya'da stajlarının sona erdirildiğini gördü ve onlarla birlikte 20 arkadaşları daha geri döndü. İspanyol lejyonundan ikisinin pozitif test sonuçlarını takiben 10 Mart 2020'den sonra karantinaya alındılar.

### Belediye seçimleri

Fransa'da ilk belediye seçimleri 15 Mart 2020'de, hükûmetin koronavirüsün yayılmasını önleyici tedbirlerin *Aşama III*'e geçme kararına dayanarak yapıldı. Barlar, restoranlar ve zorunlu olmayan diğer işletmelerin kapatılmasını içeren kamusal yaşamla ilgili kısıtlamalar ertesi gün başlayacaktı. Ardından Sağlık Bakanı Agnès Buzyn, 16 Şubat 2020'de *LREM* için Paris belediye başkanlığına aday olmak üzere istifa etti. Onu bir nörolog olan *Olivier Véran* izledi. Seçimle devam etme kararı, enfeksiyonların ve ölümlerin artması devam ederken ikinci turun nasıl ele alınabileceğine dair endişelere rağmen, ülkede demokratik yaşam için kritik öneme sahip olduğu şeklinde gerekçelendirildi. Sonuçta, kayıtlı seçmenlerin katılım oranı %40 oldu; bu önceki en düşük katılım oranı rekoru olan 1971 seçiminden daha düşüktü.

## En genç ölüm

Paris bölgesinde ikamet eden 16 yaşındaki kız, bilinen en genç Fransız ölüm vakası oldu. Hafif bir öksürük geliştirmişti, ancak ilerleyen zamanda nefes darlığı hissedip hastaneye kaldırıldı. Durumu kötüleşti ve bir hafta sonra 26 Mart'ta öldü.

Sağlık görevlileri, şiddetli vakaların gençlerde çok nadir görüldüğünü vurguladılar. Haftalık brifingde Sağlık Direktörü *Jérôme Salomon*, 15-44 yaş grubu insanların hastaneye yatırılan toplam ciddi koronavirüs vakalarının sadece %8'ini oluşturduğunu ve vakaların yarısının önceden sağlık problemlerinin olduğunu söyledi. 24 Mart'a kadar, 507 doğrulanmış ölümden sadece beşi 15-44 yaş grubundaydı ve hepsinin önceden sağlık sorunları vardı.

## Sivil hayata etkileri
### Kapanış kararları

28 Şubat'ta moda tasarımcısı *agnès b.* (Agnès Buzyn ile karıştırılmamalıdır) Paris Moda Haftası'nda 3 Mart'a kadar sürmesi planlanan defileleri iptal etti. Ertesi gün, 1 Mart Pazar günü 44.000 katılımcı ile koşulması planlanan Paris yarı maratonu sağlık bakanı *Olivier Véran* tarafından açıklanan bir dizi önlemden biri olarak iptal edildi.
13 Mart'ta Fransa Futbol Federasyonu, sağlık riskleri nedeniyle Ligue 1 ve Ligue 2'yi (Fransa futbolunun en yüksek iki ligi) süresiz olarak askıya aldı. 14 Mart'ta birçok kültür kurumu kapanışını açıkladı.

Bunlar çoğunlukla Louvre, Centre Georges Pompidou, Eyfel Kulesi, Musée d'Orsay veya Château de Versailles gibi Paris bölgesindeki bilinen yerlerdir. Ayrıca *Château de Montsoreau* ve CAPC - Musée d'Art Contemporain de Bordeaux ve MUCEM in Marseille gibi kurumlardır.

### Hareket kısıtlamaları

23 Mart 2020 tarihi itibarıyla, tüm insanların evlerini terk etmek için bir tasdik formu doldurmaları ve taşımaları zorunlu hale geldi ve gereksiz yolculuklar için para cezasına çarptırılabilmeleri mümkün kılındı. İzin verilen çıkışlar, yemek alışverişi, işe seyahat, sağlık hizmetlerine erişim ve evinin 1&nbsp;km yakınında egzersiz yapmayı içermektedir.

## Yabancı ülkelerdeki vakalar

29 Şubat 2020'de Monako, *Prenses Grace* Hastane Merkezine kabul edilen ve daha sonra Fransa'daki Nice Üniversite Hastanesine nakledilen ilk COVID-19 vakasını açıkladı. Öte yandan, *Ain* departmanından üç Fransız uyruklu ve bir İtalyan yerlisi pozitif teşhis edildi ve Lozan'da veya İsviçre'nin diğer yerlerinde hastaneye kaldırıldı.

## Maske kıtlığı

Mayıs 2007'den Kasım 2010'a kadar sağlık bakanı olan Roselyne Bachelot yönetiminde, 2009 yılında kurulan stratejik maske stoku, toplam 1 milyar cerrahi maske ve 600 milyon FFP2 maskesine ulaştı. Bachelot salgın hazırlığını abarttığı için eleştirilmiş olmasına rağmen, *Olivier Veran*, bu tür stok seviyelerinin mevcut durum için yeterli olacağını söyleyerek, Bachelot'un yaptıklarını haklı çıkarmış gibi göründü. Temmuz 2011'de Genel Sağlık Müdürlüğü'nün önerisi üzerine önlem prensiplerinde bir değişiklik meydana geldi, eskime maliyetinin tahkimi de dahil olmak üzere stokların bakım maliyeti nedeniyle stratejik stokların azaltılmasına izin verilmesi karar alındı. 2019'un sonlarında ameliyat maskeleri ve FFP2 maskeleri stoku sırasıyla 140 milyon ve sıfır birime düştü. Ardından sağlık bakanı Agnès Buzyn 26 Ocak'ta Fransa'da salgın sırasında maske sıkıntısı çekilmeyeceğini açıkladı. Ancak bu iddianın yanlış olduğu ortaya çıktı ve sağlık profesyonelleri, koruyucu ekipman stokları yetersiz olduğu için yaklaşmakta olan krizle yüzleşmek için donanımlı olmadıklarından şikayet ettiler. 3 Mart'ta Fransa halen bir açıkla karşı karşıyaydı, Başkan Macron ülkede üretilen ve stoklanan tüm maskelere, sağlık profesyonellerine ve hastanedeki pozitif vakalara dağıtılması için el koydu. Fransa'nın ihracat yasağı, İsveçli bir tedarikçi tarafından İspanya ve İtalya da dahil olmak üzere diğer ülkelere yönlendirilmek için tutulan maske stoklarına da el konulduğu için, diplomatik gerilimlere neden oldu.

## Klorokin anlaşmazlığı

17 Mart 2020'de Marsilya'daki *Akdeniz bulaşıcı ve tropikal hastalık enstitüsü*nden *Didier Raoult* "Coronavirus: endgame!" adlı bir YouTube videosunda, ekibinin 24 hastayı kapsayan deneylerinin, hidroksiklorokin ve azitromisinin COVID-19'un tedavisinde etkili olduğu iddiasını desteklediğini açıkladı. Çalışmanın tasarımı ve sonuçları tartışmalıdır ve genellikle kusurlu ve sonuçsuz olarak görülmektedir. Raoult yine de potansiyel hastaları enstitüsünde test etmeyi önerdi ve pozitif çıkanlara hidroksiklorokin reçetesi verdi. Fransa Sağlık Bakanı Olivier Véran "Herhangi bir tedaviyi daha geniş bir kitleye yaymak için karar alınmadan önce, Raoult'un sonuçlarını değerlendirmek, araştırmaları bağımsız olarak tekrarlamak ve bulguların bilimsel olarak güçlü olmasını sağlamak amacıyla yeni testlerin devam edeceğini duyurdu". 30 Mart'ta hastaneler, *Plaquénil* ile (Klorokin'in marka adı) kendi kendine ilaç tedavisinden şüphelenilen üçü ölü, iki düzine vaka olduğunu bildirdi. Uyuşturucu güvenliği kurumu (ANSM) potansiyel olarak ölümcül yan etkilere, özellikle de kardiyak aritmi ve kalp krizine karşı uyarıda bulundu. Kurum, reçetelerde, hatta klinik çalışmalarda dahi hastane dışında kullanımını yasakladı ve gözetimi artırdı. *Plaquénil* üreticisi Sanofi, Fransız makamlarına COVID-19'a karşı kullanılmak üzere milyonlarca doz ilaç sundu.

## İsviçre ve Almanya yardımı

22 Mart 2020'de İsviçre, Alsace yetkililerinin yardım talebinde bulunmasının ardından *Alsace bölgesinin* yakınındaki üç hastanenin Fransız kökenli herhangi bir hastayı almayı kabul ettiğini açıkladı. Grand Est hastaları da Almanya'daki Baden-Württemberg, Rhineland-Palatinate, Saarland ve Hesse'deki hastanelere kaldırıldı. 1 Nisan 2020'ye kadar *Alsace*'den 100'den fazla COVID-19 hastası tedavi için Almanya, Lüksemburg ve İsviçre'ye transfer edilmiştir.

## Kronoloji
### Ocak 2020

24 Ocak'ta ilk vaka Bordeaux'da görüldü. Sonradan Paris'te 2 kişide daha koronavirüs tespit edildiği açıklandı.

28 Ocak'ta Hubei Eyaletinden 80 yaşındaki Çinli bir turistin testi pozitif çıktı ve Paris'teki Bichat–Claude Bernard hastanesinde karantinaya alındı.

29 Ocak'ta aynı turistin 50 yaşındaki kızının testi de pozitif çıkınca, babasının tedavi edildiği aynı hastanede karantinaya alındı.

30 Ocak'ta Paris'teki bir doktorun COVID-19 testinin pozitif olduğu doğrulandı. Çin'den gelen turistlerle temasa geçtiği tespit edildi. Doktorun, temasa geçtiği Çinli turist kadın tekrar Çin'e döndü.

Ek olarak 31 Ocak ve 9 Şubat tarihleri arasında Wuhan'dan, Oise'deki havalimani ve Istres'teki havalimanı'na gelen yaklaşık 550 kişi Çin'e geri gönderildi.

### Şubat 2020

8 Şubat'ta Sağlık Bakanı Agnès Buzyn, Haute-Savoie, Les Contamines-Montjoie'de tatil yapan bir grup turistten kaynaklanan beş yeni vaka açıkladı. Bu beş vakanın birkaç gün önce Singapur'daki Grand Hyatt otelinde bir konferansa katılan İngiliz vatandaşı olan birisinden bulaştığını da belirtti.

14 Şubat'ta Paris'te hastaneye kaldırılan Çinli turist öldü. Fransa ile birlikte bu ölüm Avrupa'da COVID-19'dan ilk ölüm oldu. Bu aynı zamanda Asya dışındaki ilk ölümdü.

18 Şubat'ta yeni Sağlık Bakanı Olivier Véran, Paris belediye seçimlerine itiraz eden Agnès Buzyn'in yerine atandı. Yeni bakan, Fransa'da sadece dört kişinin enfekte olduğunu açıkladı.

26 Şubat'ta Lombardiya'ya birçok seyahat yapmış olan 36 yaşında bir adamın testi pozitif çıktı ve Strazburg şehrinde Nouvelle Civil Hastanesi'nde karantina altına alındı. Oise'de yaşayan 60 yaşındaki bir Fransız öğretmen Creil Hastanesi'nde karantinaya alındıktan birkaç saat sonra ölünce Paris'teki Pitié-Salpêtrière Hastanesi'ne götürüldü. Yine Oise'de yaşayan 55 yaşında bir erkek, Amiens'teki CHU Amiens-Picardie'deki yoğun bakım ünitesine kaldırıldı.

28 Şubat'ta İtalya'nin Milano şehrinden Fransız güney şehri Nice'e yeni seyahat etmiş 23 yaşındaki bir moda öğrencisinin yeni bir vaka olduğu doğrulandı. Landes bölgesindeki ilk COVID-19 vakasının, Centre Hospitalier de Mont-de-Marsan'da testi pozitif çıkan bir kadın olduğu açıklandı.

### Mart 2020

12 Mart'ta, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron televizyonda tüm okul ve üniversitelerin 16 Mart Pazartesi itibarıyla bir sonraki bildiriye kadar kapanacağını duyurdu. Ertesi gün başbakan Édouard Philippe, toplu taşıma araçları da dahil olmak üzere 100'den fazla kişinin bir araya toplanmasını yasakladı. Bunu takip eden gün başbakan, gece yarısından itibaren geçerli olmak üzere, restoranlar, kafeler, sinemalar ve diskotekler dahil tüm gereksiz halka açık yerlerin kapatılmasını emretti.

13 Mart'ta Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, tüm okulların ve üniversitelerin 16 Mart Pazartesi'den itibaren süresiz kapanacağını açıkladı.

14 Mart'ta Kültür Bakanı Franck Riester, birçok müze ve merkezi yerlerin kapandığını açıkladı. Paris'te Louvre, Centre Georges Pompidou, Eyfel Kulesi, Musée d'Orsay ve Château de Versailles gibi müzeler ve merkezi yerler ile birlikte Bordeaux şehrinde Montsoreau Şatosu - Çağdaş sanat müzesi ve Marsilya şehrinde MUCEM halka kapatıldı.

15 Mart'ta restoranlar, kafeler, sinemalar dahil olmak üzere insanların toplu olarak bulunduğu birçok mekan kapatıldı.

16 Mart'ta Cumhurbaşkanı Macron, 17 Mart gününden itibaren *kısmi sokağa çıkma yasağı* ilan etti. Bu kapsamda halka, İçişleri Bakanlığının sitesinden alacağı belgeyi yanında bulundurarak, belgede yazılı 5 durum haricinde dışarı çıkmaması gerektiği söylendi. Belgede yazılan 5 seçenek ise şu şekilde aktarıldı. *1) iş yeri eve yakınsa 2) eğer gerekli ve acil ise yemek alışverişi için 3) eczaneye veya ayrı bir hastalık durumda hastaneye gidiş için 4) ailesindeki yaşlı ve/veya yardıma muhtaç aile bireyleri için 5) evin yakınlarında yürüyüş, koşu ve hayvanlarını gezdirmek için.* Bu seçenekler haricinde sokağa çıkmak kısmi şekilde yasaklandı. Buna uymayan ve belgeyi yanında bulundurmayanlara 135 euro ceza kesileceği İçişleri Bakanı Christophe Castaner tarafından açıklandı.

19 Mart'ta 12-23 Mayıs tarihleri arasında yapılacak olan 73. Cannes Film Festivali, Cannes festival yönetimi tarafından iptal edildi.

22 Mart'ta Fransa Sağlık Bakanı Olivier Véran, koronavirüs nedeniyle ilk kez bir doktorun hayatını kaybettiğini açıkladı.

23 Mart'ta Fransa'da 22 Mart Pazar gününden bu yana beş doktor koronavirüsten öldü.

Aynı gün Fransa Başbakanı Édouard Philippe, gündüz yaptığı açıklamada "ertesi günden (24 Mart) itibaren çocuklarla dışarı çıkmak, spor yapmak" gibi aktiviteler için evinden 1 kilometreden fazla uzaklaşmamak ve günde 1 saati geçmemek gibi bir sınırlama getirildiğini açıkladı.

24 Mart'ta Sağlık Bakanı Olivier Véran, ertesi günden itibaren Strazburg ve Mulhouse şehirlerinden 30 hasta TGV ile başka şehirlerde bulunan hastanelere nakledileceği ve bunun Avrupa kıtasında bir ilk olacağını açıkladı.

25 Mart'ta Spor Bakanı Roxana Maracineanu, 2020 Tour de France'un akşam 20.00'de seyircisiz şekilde olabileceğini açıkladı.

Aynı günün akşamı Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, koronavirüsün en fazla etkilediği Grand Est bölgesinin şehri Mulhouse'da etkilenen hastaların yakınlarını görmeye gelirken çeşitli açıklamalar yaptı. Bunlardan en önemlisi "salgından etkilenen nüfusa yardım etmek için silahlı kuvvetleri harekete geçirecek bir askeri operasyon başlatıldığını" duyurdu. Fransa'da koronavirüs ile geçen 1 aylık mücadelede hayatını kaybeden doktorlar ve diğer çalışanların mücadelesini de takdir etti. Kendilerini bundan sonra daha zorlu bir sürecin beklediğini de ayrıca aktardı.

26 Mart'ta 17 Mart tarihinde yürürlüğe giren kısmî sokağa çıkma yasağında, İçişleri Bakanlığının istediği belgeyi yanında bulundurmayan 225.000 kişiye polis ve jandarma tarafından 135 euro ceza kesildi.

Aynı günün akşam saatlerinde, COVID-19 nedeniyle Fransa'da en genç ölüm gerçekleşti. Bir hafta önce teşhis konulan 16 yaşındaki Julie, Paris'e yakın bir banliyöde tedavi görüyordu.

27 Mart'ta 2 hafta önce ilan edilen *kısmi sokağa çıkma yasağı* 15 gün daha uzatıldı. 15 Nisan 2020'ye kadar eğer bu süreç devam ederse uzayabileceğini Başbakan Édouard Philippe açıkladı.

28 Mart'ta Başbakan *Edouard Philippe*, Fransız halkına seslendi ve "Nisan ayının ilk 15 günü bizler için zor geçecek, hatta şu anki süreçten daha zor bir süreç geçireceğiz." diye açıklamada bulundu.

29 Mart'ta Eski Bakan ve *[[Hauts-de-Seine]]* bölgesi başkanı *[[Patrick Devedjian]]* yakalandığı koronavirüse yenik düşerek 75 yaşında öldü.
Devedjian, 3 gün önce sosyal medya hesaplarından durumunun iyiye gittiğini takipçilerine duyurmuştu.

30 Mart'ta, Paris Savcısı Rémy Heitz'in yaptığı açıklamaya göre, kısmı sokağa çıkma yasağı başladığından beri Fransa'nın başkenti Paris'te 303.000 kontrol yapıldı. 25.000 kişiye ceza verildi. Heitz, Paris halkının çoğunluğunun kurallara uyduğunu da dile getirdi.

31 Mart'ta, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Angers ziyareti esnasında yaptığı açıklamada, Sağlık Bakanlığına "maske, solunum cihazları ve ilaçların alımı için 4 Milyar Euro daha ek bütçe" çıkarıldığını açıkladı.

### Nisan 2020
1 Nisan'da Çalışma Bakanı Muriel Pénicaud, coronavirüs sebebiyle 337.000 şirket sahibinin 3.5 milyon çalışan için "Kısmı çalışma " başvurusunda bulunduğunu açıkladı.

2 Nisan'da Başbakan *Edouard Philippe*, her yıl Haziran ayında yapılan *Baccalauréat* (Üniversiteye geçiş sınavı) ile ilgili açıklama yaptı; "Șu anki koşullara göre Haziran, hatta Temmuz da dahi yapılması imkansız olduğundan ileri bir tarihe ertelendi."

3 Nisan'da açıklanan verilere göre *yaşlı bakım evlerinde* koronavirüs sebebiyle ölenlerin sayısı 2000 kişiye ulaştı.

4 Nisan'da bir mahkûm ve bir cezaevi çalışanı öldü. Cezaevi İdaresi Müdürlüğü'nün açıklamasına göre mahkûmların 48'i koronavirüse yakalandı. 925 mahkûmun karantinaya alındığı aktarıldı.

5 Nisan'da Fransa Ligue 1 ekibi Stade de Reims'ın doktoru *Bernard Gonzalez*, COVID-19 testi pozitif çıkınca intihar ederek yaşamına son verdi.

6 Nisan'da Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian, 15 günde 148.000 Fransa vatandaşının başka ülkelerden evlerine döndüğünü açıkladı. Le Drian, kalan birkaç bin vatandaşının daha transferini ilerleleyen günlerde gerçekleştirileceğini de ayrıca ekledi.

7 Nisan'da Paris Belediye Başkanı Anne Hidalgo, başkent Paris'te spor aktivitelerine kısmı yasak getirdi. Spor aktiviteleri sabah 10.00'dan akşam 19.00'a kadar yapılmayacak. Ayrıca yemek satışları ve sipariş alımları ise 21.00'de sona erecek. Bu kısmı yasaklar 8 Nisan'dan (Çarşamba) itibaren başlayacak.

8 Nisan'da Élysée Sarayı'ndan AFP'ye yapılan açıklamada, 15 Nisan'da sona erecek *kısmı sokağa çıkma yasağının* yeniden uzatılacağı aktarıldı. Yetkililer, salgının tamamen kontrol altına alınabilmesi için bunun şart olduğunu belirttiler. Sürenin ne kadar uzatılacağı 13 Nisan akşamı Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron tarafından yapılacak Ulusa Sesleniş yayınında duyurulacağı ayrıca aktarıldı. Bu Macron'un 13 Mart'tan beri 6. defa koronavirüs ile ilgili halka seslenişi olacak.

9 Nisan'da Emmanuel Macron, Profesör *Didier Raoult*’u Marsilya’da ziyaret etti. Tedavisi sayesinde 1061 hastadan 973’ünü 10 günde iyileştirdi. 1061 hastadan 5'i öldü. Hastaların tedavisinde COVID-19'e karşı Hydroxychloroquine kullanıldığı açıklandı.

10 Nisan'da Fransız hükûmeti, *Hayvanları Koruma Derneğine* kısmı sokağa çıkma yasağına rağmen kendilerinde bulunan hayvanları sahiplendirme hakkını yeniden elde etti. Özellikle kedi ve köpeklerle son 2 aydır dolup taşan ve hiçbirini koronavirüs salgınından dolayı sahiplendiremeyen barınakların olduğunu söyleyen Hayvanları koruma derneği başkanı *Jacques-Charles Fombonne*, karara çok sevindiklerini, böylece barınaklarda yer açılacağını ayrıca yaptığı açıklamada söyledi.

11 Nisan'da Fransız uçak gemisi "Charles-de-Gaulle", aralarında 50 pozitif vaka görülen mürettebat ile birlikte Pazar öğleden sonra (11 Nisan) Toulon'da bekleniyor. Toplamda 66 kişiye yapılan COVID-19 testi yapıldı. 21 Mart'tan sonra bu vakaların ortaya çıktığından şüphelenirken, 3 denizci de geçtiğimiz günlerde Portekiz'in başkenti Lizbon'a helikopterle durumları daha ağır olduğundan transfer edildiler. Yetkililer, Amerikan uçak gemisi "l'USS Theodore Roosevelt"'ten sonra ikinci uçak gemisinin virüse yakalandığını aktardılar.

12 Nisan'da Fransa Tarım Bakanı Didier Guillaume, iç piyasanın tekrar açılmasına dair çağrı yaptı. Guillaume, "Eğer gerekli sağlık önlemleri alınırsa işçiler tekrar işlerine dönmeli ve iç piyasa tekrar yavaş yavaş hareketlenmeli" diyerek yakında belediyelerle de ortak bir karar alınacağını da ayrıca belirtti.

13 Nisan'da Cumhurbaşkanı Macron, 6. defa koronavirüs salgınıyla ilgili Élysée Sarayı'nda yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında *kısmı sokağa çıkma yasağının* 11 Mayıs'a kadar uzatıldığını duyurdu. Macron, ayrıca konuşmasında 11 Mayıs'a kadar durum iyi giderse anaokul, ilkokul, ortaokul ve liselerin açılacağını belirtti. Aynı şekilde halka açık yerler olan restoran, kafe, gösteri salonları, otel, sinema, tiyatro ve müzelerin *Haziran* ortasında açılabileceğini ve ayrıca festivallerin *Temmuz* ayının ortasına kadar halka kapalı olacağını duyurdu.

14 Nisan'da geçtiğimiz ay ertelendiği söylenen Fransa Bisiklet Turu için yetkililerden açıklama geldi. Tour de France 2020'nin 29 Eylül - 20 Ağustos arasında yapılacağı duyuruldu.

15 Nisan'da Fransız hükûmetinin aldığı karar neticesinde online alışveriş firması Amazon Fransa'dakileri depolarını 20 Nisan'a kadar kapatmaya karar verdi. Hükûmet "Acil İhtiyaç" hariç başka siparişlere cevap verilmemesini istemişti fakat Amazon, buna uymamış müşterilerine siparişlerini geç de olsa gönderiyordu.

16 Nisan'da Ekonomi Bakanı Bruno Le Maire, gayrimenkul sahiplerine 3 ay boyunca COVID-19'dan ötürü kiralarını ödemeyenlere haciz getirmemelerini söyledi. Özellikle küçük şirketler için sabredilmesini de ayrıca aktardı.

17 Nisan'da *Ulusal Meclis*, COVID-19 sırasında *maskeler ve hidroalkolik jellerin* daha erişilebilir olmasını sağlamak için oylama yaptı. Oylamada %20'den %5,5'e KDV'lerin düşürülmesi kararı çıktı.

18 Nisan'da Toulon şehrine gelen Fransız uçak gemisi Charles-de-Gaulle'da net pozitif vaka sayısı ortaya çıktı. Mürettebattan 1076 denizci arasında 1046'sında COVID-19'a yakalandıkları açıklandı.

19 Nisan'da Başbakan Édouard Philippe, Fransızlara *yaz tatili* konusunda açıklama yaptı. Bu yaz tatilinin zor olduğunu, Fransa'dan başka ülkeye gidişlerin de Temmuz ve Ağustos aylarında koronavirüs'e karşı mücadele sona ermedikçe Fransızlar için şimdilik mümkün olmadığını söyledi.

20 Nisan'da Sağlık Bakanı *Olivier Véran* önemli açıklamada bulundu. *Ehpad* yani *özel yaşlı bakım evlerine* ziyaretlerin bugünden itibaren (20 Nisan) bazı şartlar dahilinde açık olacağını ve *tüm okulların da 11 Mayıs'ta açılmayacağını* ayrıca aktardı.

21 Nisan'da Internet alışveriş sitesi Amazon, tüm depolarının kapatılıp kapatılmayacağına dair Versailles mahkemesinden çıkacak kararı beklemeden Fransa'da bulunan tüm depolarını Cumartesi'ye kadar kapattığını açıkladı. Geçen hafta Nanterre mahkemesi, alışveriş sitesinde *sadece hijyen, sağlık ve yemek alışverişi haricinde diğer kategorilerden alışverişi kapatılmasını istemiş* fakat Amazon buna karşı müşterilerini mağdur etmemek için her kategoriyi açık tutmuş, mahkeme ise depolarının ısrarla kapatılmasını istemişti. Amazon da bunun üzerine yüksek mahkemeye başvurmuştu.

22 Nisan'da Hükûmet sözcüsü *Sibeth Ndiaye*, yaptığı açıklamada kafe, bar ve restoranların 15 Haziran 2020 tarihinde açılacağının "kesin" olmadığını aktardı. Ndiaye, Önceliğin ilk olarak durumu iyi olmayan küçük işletmelere maddi olarak hükûmetin desteğinin daha elzem olduğunu da söyledi. Aynı gün yapılan açıklamada, Cuma günü turizm ve restorasyon sektöründen önemli kişilerle Cumhurbaşkanı Macron görüşme yapacağı ve yetkililerin bu konuda fikir teatisinde bulunacağı fakat şimdilik somut bir tarih olmadığını Elysée yetkilileri belirtti.

23 Nisan'da Fransız Parlamentosunda yapılan oylamada "Covid-19'a karşı mücadele" için 110 milyar euro destek paketi 317 destekle geçti. Oylamada 15 milletvekilli pakete destek çıkmadı. Aynı gün içerisinde Nisan 2019'da Fransa'nın başkenti Paris'in simgesi olan ve çatısı yanan Notre Dame Katedrali için şantiyenin yeniden çalışılmasına onay verildi. Mart ayında pandemi yüzünden çalışmalara ara verilmişti.

24 Nisan'da Ekonomi Bakanı Bruno Le Maire yaptığı açıklamada, Havayolu şirketi Air France ve araç üreticisi Renault için yardımları açıkladı. Buna göre Air France için 7 milyar Euro ve Renault için ise 5 milyar Euro yardım yapılacağı ifade edildi.

25 Nisan'da Başbakan Edouard Philippe yaptığı açıklamada, 11 Mayıs'ta kademeli şekilde sona erecek kısmı sokağa çıkma yasağı ile ılgili Salı günü Parlamento da hangi sektörlerin bundan faydalanacağını hükûmet tarafından açıklayacak. Buna göre bazı okullar, şirketler ve önemli derecede trafiği hızlandıracak ulaşım araçları için gerekli aksiyonların alınacağını aktardı.

26 Nisan'da hükûmetin 11 Mayıs açıklamalarına Fransız Bilim Kurulundan okulların 11 Mayıs değil en az Eylül ayına kadar kapalı olması gerektiğine dair açıklama geldi. Eğer okullar açılırsa özellıkle liselerde dahi tüm öğrencilerin hem derste hem yemekte ve aralarda dahi maske ve eldiven takmalarının elzem olduğunu aktardılar.

27 Nisan'da Amerikan online alışveriş sitesi Amazon, Nanterre mahkemesinin sadece ev için önemli alışverişlerin kargolanmasına hükmetmesi üzerine 5 Mayıs'a kadar Fransa'da bulunan tüm depolarını kapatamaya karar verdi. Çalışanlarına da evlerinde kalmalarını ve maaşlarının da yatacağını bildirdiler.

28 Nisan'da Başbakan Édouard Philippe, Liselerin açılıp açılmayacağına dair kararın Mayıs ayının sonunda alınacağını bildirirken, yuva ve anaokulu öğrencilerinin 11 Mayıs'ta ve ortaokula giden öğrencilerin 18 Mayıs'ta derse yeniden başlayacağını duyurdu. Bunun da sadece "Virüs'ten en az etkilenen bölgeler" olacağını söyledi. Philippe, diğer konularda da açıklamada bulundu. 11 Mayıs'ta restoran, cafe, bar ve büyük alışveriş merkezlerinin açılmayacağını sadece belirli küçük dükkânlar ile pazarların açılacağını da ekledi. Fransa'nın yazlık bölgelerinde de 1 Haziran'a kadar plajların kapalı olacağını da söyleyen Philippe son olarak Fransız futbolunun en üst düzey ligleri olan Ligue 1 ve Ligue 2'nin 2019-2020 sezonları dahil tüm futbol organizasyonlarının tamamen iptal edildiğini de duyurdu.

29 Nisan'da Ekonomi Bakanı Bruno Le Maire, Fransa'da her yılın Haziran 24'ünde başlayan yaz indirimlerinin ertelenebileceğini ve bunu bizzat dükkân sahiplerinin de istediğini açıkladı.

30 Nisan'da Ulaştırma Bakanı Jean-Baptiste Djebbari tarafından yapılan açıklamada, tüm metro, tramvay, banliyö trenleri ve otobüs gibi ulaşım araçlarında "maske" takılmasının 11 Mayıs'ta sona erecek kısmı sokağa çıkma yasağı sonrasında zorunlu olduğunu dile getirdi. Maske takmayanların ise 135 Euro ceza alacaklarını da ayrıca açıkladı.

### Mayıs 2020

1 Mayıs'ta Sağlık Bakanı Olivier Véran, 11 Mayıs'ta Fransa'da hangi departmanların aşamalı şekilde kısmı sokağa çıkma yasağından çıkacağını Fransa haritasını departmanlara göre ayrıntısıyla açıkladı.

2 Mayıs'ta Sağlık Bakanı Olivier Véran, Le Parisien gazetesine yaptığı açıklamada eğer 11 Mayıs'a kadar vaka sayısı ve COVID-19'e bağlı ölümler artarsa kısmı sokağa çıkma yasağının uzayabileceğini veya departmanların durumlarına göre bunun değişebileceğini dile getirdi.

3 Mayıs'ta; 22 Mart'tan bu yana Fransa'da en düşük günlük ölüm oranı görüldü. son 24 saatte 135 kişi öldü. Toplamda ise 24 bin 895 oldu. 3 Departman ise kırmızıdan yeşile döndü. Ayrıca İçişleri Bakanı Christophe Castaner, 17 Mart'tan bu yana kısmı sokağa çıkma yasağında kurallara uymayan 1 milyon kişiye para cezası kesildiğini aktardı.

4 Mayıs'ta Aralık ve Ocak aylarında grip için negatif test edilen 24 hastadan örnekleri tekrar test eden bir Fransız hastanesi, Fransız hükûmetinin ilk vakalarını doğrulamasından yaklaşık bir ay önce 27 Aralık'ta koronavirüslü bir erkeğe tedavi ettiğini keşfetti.

5 Mayıs'ta bölgedeki 332 belediye başkanından oluşan bir grup bir mektup yazarak okulların açılışının daha ileri bir tarihe ertelenmesini istedi. Aynı tarihte,&nbsp;Cezayir'de doğan ve uzun yıllar Fransa'da yaşayan 42 yaşındaki bir balıkçıdan alınan örnekte pozitif sonuç ortaya çıktı; hastanın yurtdışına en son seyahati Ağustos 2019'daydı.

6 Mayıs'ta Orly'de bulunan 9 havayolu şirketi, Hükûmete gönderdiği mektupta; 1 Nisan'da tüm uçuşlara kapanan Orly havalimanının 26 Haziran'dan itibaren açılmasını talep etti.

7 Mayıs'ta Başbakan Edouard Philippe ve Olivier Veran bir basın toplantısı düzenleyerek 11 Mayıs'ın Fransa'da kısmı sokağa çıkma yasağının kademeli olarak kaldırılmasının başlangıcı olacağını belirtti. Bunun yanı sıra sosyal mesafenin korunmasına devam edileceği, toplu taşıma araçlarında maske zorunluluğu olacağını ekledi. Enfeksiyon oranı açısından ülkenin "ikiye ayrıldığını", bu nedenle başkent ve kuzeydoğu bölgelerde kısıtlamaların devam edeceğini de açıkladı.

8 Mayıs'ta Fransa İçişleri Bakanı Fransız polisinin, koronavirüs salgınıyla mücadele sırasında halkın yüz maskeleri de dahil olmak üzere tıbbi malzeme satın alma telaşından yararlanmaya çalışan kaçakçılık ağlarını parçaladığını ve 438.000 maske ele geçirdiğini açıkladı.

9 Mayıs'ta tarihinde Başbakan bir televizyon yayınında, yaz tatili sürecine büyük uluslararası seyahatleri sınırlayacaklarını, Avrupalılar arasında kalınacağını ve belki de bundan da daha fazla sınırlama yapılması gerekebileceğini söyledi.

10 Mayıs'ta Boris Johnson, Fransa'dan gelen yolcuların İngiltere sınırında karantinadan muaf tutulacaklarını açıkladı.

## Normalleşme süreci

11 Mayıs Pazartesi günü itibarıyla Fransa'da 2 ay süren kısmî sokağa çıkma yasağı sona erdi ve normalleşme sürecinin 1. ayağı başladı. Sokağa çıkmak için izin kağıdı gerekliliği ortadan kalktı; ilkokullar ve bazı işletmeler yeniden açıldı.

Fransa Başbakanı Édouard Philippe, 28 Mayıs'ta normalleşme sürecinin 2. ayağı hakkında açıklamalar yaptı. 2 Haziran'dan itibaren ülkedeki vaka sayılarının miktarına bağlı olarak faaliyetleri geçici olarak durdurulmuş iş yerlerinin ve bazı sportif alanların açılacağı ilan edildi. Buna göre vaka sayısı miktarı az olan bölgeler yeşil, ikincil durumda olanlar ise turuncu ile kodlandı. Yeşil bölgelerde bulunan restoranlar, barlar, tiyatro, park ve bahçe gibi mekanların ile spor salonları, havuzlar ve kamp alanlarının tamamen açılacağı, turuncu bölgelerde bulunan restoran ve kafelerin sadece teras kısımlarında faaliyet gösterebileceği, kamp alanlarının ise 22 Haziran'dan itibaren açılacağını bildirdi. Bunun yanı sıra 100&nbsp;km ile sınırlı seyahat yasağı kaldırıldı ancak toplantılarda 10 kişiden fazlasının bulunmaması, spor için kullanılan stadyumların, etkinlik yerlerinin kapalı kalması, toplu halde yapılan veya temas gerektiren sporların durdurulmuş olması halen yürürlükteki yasaklar olarak açıkladı. Ülkedeki tüm sinemaların açılışı 22 Haziran olarak ifade edildi. Okulların 2 Haziran'dan itibaren tamamen açılacağı ve sosyal hizmetlerin ailelerle görüşerek ikna edeceğini açıkladı.

## Kaynakça