Alonzo Church

**Alonzo Church** (14 Haziran 1903 - 11 Ağustos 1995), matematiksel mantığa ve teorik bilgisayar biliminin temellerine büyük katkılarda bulunan Amerikalı bir matematikçi ve mantıkçıydı. En çok, Entscheidungsproblem, Frege-Church ontolojisi ve Church-Rosser teoreminin çözülemezliğini kanıtlayan lambda kalkülüs, Church-Turing tezi ile tanınır. Ayrıca dil felsefesi üzerinde çalıştı (bkz. Church 1970).

## Hayatı
Alonzo Church, 14 Haziran 1903'te, babası Samuel Robbins Church'un Columbia Bölgesi Belediye Mahkemesi yargıcı olduğu Washington, DC'de doğdu. Aile daha sonra, babasının görme yetersizliği nedeniyle bu pozisyonunu kaybetmesinin ardından Virginia'ya taşındı. Aynı zamanda Alonzo Church ile aynı isme sahip olan amcasının da yardımıyla, Ridgefield, Connecticut'deki özel Ridgefield Erkek Okulu'na katıldı. 1920'de Ridgefield'den mezun olduktan sonra Church, istisnai bir öğrenci olduğu Princeton Üniversitesi'ne girdi. Lorentz dönüşümleri üzerine ilk makalesini yayınladı ve 1924'te matematik diplomasıyla mezun oldu. Yüksek lisans çalışması için Princeton'da kaldı ve Oswald Veblen yönetiminde üç yıl içinde matematikte doktora derecesi aldı.

1925'te Mary Julia Kuczinski ile evlendi. Çiftin üç çocuğu vardı: Alonzo Church, Jr. (1929), Mary Ann (1933) ve Mildred (1938).

Doktora derecesini aldıktan sonra, kısa bir süre Chicago Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak ders verdi. 1927-1928'de Harvard Üniversitesi'ne, ertesi yıl Göttingen Üniversitesi ve Amsterdam Üniversitesi'ne katılmasını sağlayan iki yıllık Ulusal Araştırma Bursu aldı.

1929-1967 yılları arasında yaklaşık kırk yıl boyunca Princeton'da felsefe ve matematik öğretmenliği yaptı. 1967–1990 yılları arasında Los Angeles, Kaliforniya Üniversitesi'nde öğretmenlik yaptı. 1962'de Stockholm'de ICM'de Genel Konuşmacı olarak görev yaptı.

Şerefine düzenlenen ve John Corcoran tarafından organize edilen uluslararası bir sempozyumla bağlantılı olarak, 1969'da Case Western Reserve Üniversitesi'nden, 1985'te Princeton Üniversitesi'nden ve Buffalo Üniversitesi, New York Eyalet Üniversitesi'nden onursal Doktora derecesi aldı.

Son derece dindar bir kişi olan Church, Presbiteryen kilisesinin ömür boyu üyesidir. 1995'te öldü ve Princeton Mezarlığı'na gömüldü.

## Matematiksel çalışmaları
Church aşağıdaki önemli başarılarla tanınır:

* Birinci dereceden matematiksel bir teoride keyfi önermelerin doğruluğunu belirlemek için bir karar prosedürü talep eden Entscheidungsproblem'in karar verilemez olduğunun kanıtı. Bu, Church teoremi olarak bilinir.
* Peano aritmetiğinin karar verilemez olduğunun kanıtı.
* Church-Turing tezi olarak bilinen şeyi dile getirmesi.
* *[[Journal of Symbolic Logic]]*’in kurucu editörüydü ve gözden geçirme bölümünü 1979'a kadar düzenledi.
* Lamda kalkülüsü icat etti.

Lambda kalkülüs, Entscheidung probleminin çözülemezliğini gösteren 1936 tarihli makalesinde ortaya çıktı. Bu sonuç, Alan Turing'in mekanik yollarla çözülemeyen bir problemin varlığını da gösteren Sonlanma problemi üzerine çalışmasından önce geldi. Church ve Turing daha sonra Turing'in sonlandırma probleminde kullanılan lambda kalkülüs ve Turing makinesinin yetenekler açısından eşdeğer olduğunu gösterdi ve ardından çeşitli alternatif "hesaplama için mekanik işlemler" gösterdi. Bu Church-Turing tezi ile sonuçlandı.

Spesifikasyonlardan otomatik olarak bir denetleyici uygulaması oluşturma çabaları onun fikirlerinden kaynaklanmaktadır.

Lambda kalkülüs, genel olarak LISP programlama dilinin ve fonksiyonel programlama dillerinin tasarımını etkiledi. Church kodlaması onun onuruna verilmiştir.

Onun onuruna, Alonzo Church Mantık ve Hesaplamaya Olağanüstü Katkılar Ödülü, 2015 yılında, Hesaplama Makineleri Derneği Mantık ve Hesaplama Özel İlgi Grubu (ACM SIGLOG), Avrupa Teorik Bilgisayar Bilimi Derneği (EATCS), Avrupa Birliği Bilgisayar Bilimleri Mantığı (EACSL) ve Kurt Gödel Derneği (KGS) tarafından kurulmuştur. Ödül, son 25 yıl içinde yayınlanan alana olağanüstü bir katkı sağlamak içindir ve Turing Ödülü, Paris Kanellakis Ödülü veya Gödel Ödülü gibi başka bir büyük ödülle henüz tanınmamış olmalıdır.

## Felsefi çalışmaları

## Öğrencileri
Church'in doktora öğrencilerinin çoğu, aralarında C. Anthony Anderson, Peter B. Andrews, George A. Barnard, David Berlinski, William W. Boone, Martin Davis, Alfred L. Foster, Leon Henkin, John G. Kemeny, Stephen C. Kleene, Simon B. Kochen, Maurice L'Abbé, Isaac Malitz, Gary R. Mar, Michael O. Rabin, Nicholas Rescher, Hartley Rogers, Jr., J. Barkley Rosser, Dana Scott, Raymond Smullyan ve Alan Turing. Church'un öğrencilerinin daha eksiksiz bir listesi Matematik Şecere Projesi  aracılığıyla edinilebilir.

## Kitapları
* Alonzo Church, *Introduction to Mathematical Logic (Matematiksel Mantığa Giriş)* ()
* Alonzo Church, *The Calculi of Lambda-Conversion* ()
* Alonzo Church, *A Bibliography of Symbolic Logic, 1666–1935 (Sembolik Mantığın Bir Bibliyografyası, 1666–1935)* ()
* C. Anthony Anderson and Michael Zelëny, (eds.), *Logic, Meaning and Computation: Essays in Memory of Alonzo Church (Mantık, Anlam ve Hesaplama: Alonzo Church Anısına Yazılar)* ()

## Ayrıca bakınız
* Church-Turing-Deutsch ilkesi
* Daha yüksek mertebeden mantık
* Bilgisayar bilimindeki öncüler listesi
* Modern Platonculuk
* Evrensel küme

## Notlar

## Kaynakça
* Enderton, Herbert B., Alonzo Church: Life and Work. Introduction to the *Collected Works of Alonzo Church*, MIT Press, not yet published.
* Enderton, Herbert B., In memoriam: Alonzo Church , *The Bulletin of Symbolic Logic*, vol. 1, no. 4 (Dec. 1995), pp.&nbsp;486–488.
* Wade, Nicholas, Alonzo Church, 92, Theorist of the Limits of Mathematics  (obituary), *The New York Times*, September 5, 1995, p. B6.
* Hodges, Wilfred, Obituary: Alonzo Church , *The Independent (London)*, September 14, 1995.
* Alonzo Church interviewed by William Aspray on 17 May 1984. *The Princeton Mathematics Community in the 1930s: An Oral-History Project*, transcript number 5.
* Rota, Gian-Carlo, Fine Hall in its golden age: Remembrances of Princeton in the early fifties . In *A Century of Mathematics in America, Part II*, edited by Peter Duren, AMS History of Mathematics, vol 2, American Mathematical Society, 1989, pp.&nbsp;223–226. Also available here.
* 
* 

## Dış bağlantılar
* 
* Princeton University Library, Manuscripts Division, The Alonzo Church Papers, 1924–1995: finding aid. (Princeton Üniversitesi Kütüphanesi, El Yazmaları Bölümü Alonzo Church Makaleleri, 1924–1995)
* A bibliography of Church's reviews for The Journal of Symbolic Logic, with a link to each  (The Journal of Symbolic Logic dergisi için Church'un incelemelerinin her birine bağlantı içeren bir kaynakça)
* 
**[https://www.nytimes.com/1995/09/05/obituaries/alonzo-church-92-theorist-of-the-limits-of-mathematics.html Alonzo Church, 92, Theorist Of the Limits of Mathematics] * New York Times obituary (Alonzo Church, 92, Matematiğin Sınırları Teorisyeni New York Times ölüm ilanı)
**[https://www.independent.co.uk/news/obituaries/obituary-alonzo-church-1600980.html OBITUARY: Alonzo Church] * from The Independent
**[https://projecteuclid.org/euclid.rml/1204835575 In memoriam: Alonzo Church (1903–1995)] * by Irving H. Anellis, *Modern Logic* Vol. 5, No. 4 (1995). 
**[https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/EDB7DCE04575AF06CCC94E95B3DD0F72/S1079898600008040a.pdf/in-memoriam-alonzo-church-1903-1995.pdf In memoriam: Alonzo Church 1903–1995] * by H. B. Enderton, *[[The Bulletin of Symbolic Logic]]* Vol. 1, No.5 (1995).