İstisnai asteroitler listesi

Aşağıda Güneş Sistemi'nde bulunan ve büyüklükleri ya da yörüngeleri gibi bir şekilde istisnai olan '''asteroitlerin''' bir listesi yer almaktadır. Bu maddenin amaçları doğrultusunda, "asteroit" Neptün yörüngesindeki küçük gezegenleri, cüce gezegen 1 Ceres'i, Jüpiter Truvalarını ve Centaurları kapsamakta, ancak Neptün ötesi nesneleri (Kuiper kuşağındaki, dağınık diskteki veya iç Oort bulutundaki nesneler) içermemektedir. Küçük gezegenlerin sayısal sıraya göre tam listesi için küçük gezegen listesine bakınız.

## Arka plan
Asteroitlere küçük gezegen numaraları verilir, ancak tüm küçük gezegenler asteroit değildir. Asteroit kuşağına benzeyen ancak daha uzakta (yaklaşık 30-60 AU) olan Kuiper kuşağındaki nesnelere de küçük gezegen numaraları verilirken, asteroitler çoğunlukla Güneş'ten 2-3 AU arasında ya da Jüpiter'in yörüngesinde Güneş'ten 5 AU uzaklıkta bulunur. Ayrıca, kuyruklu yıldızlar tipik olarak küçük gezegen numaraları altında yer almazlar ve kendilerine özgü adlandırma kuralları vardır.

Asteroitlere, yörüngeleri kesin olarak belirlendikten sonra benzersiz bir sıralı tanımlama numarası verilir. Bundan önce, yalnızca sistematik adları ya da 1950 DA gibi geçici adlarıyla bilinirler.

## Fiziksel özellikler

### Çapa göre en büyükler
Asteroitlerin boyutlarını gözlemlerden tahmin etmek, düzensiz şekilleri, değişen albedoları ve küçük açısal çapları nedeniyle zordur. Çoğu büyük asteroidin Çok Büyük Teleskop tarafından yapılan gözlemleri 2019-2021 yılları arasında yayınlanmıştır.

Boyut küçüldükçe cisim sayısı hızla artmaktadır. IRAS verilerine göre çapı 120&nbsp;km'den büyük olan yaklaşık 140 ana kuşak asteroidi vardır, bu da yaklaşık olarak günümüze ulaşan ilkel asteroidler ile ilkel asteroid parçaları arasındaki geçiş noktasıdır. Daha eksiksiz bir liste için boyutlarına göre Güneş Sistemi cisimleri listesine bakınız.

İç asteroit kuşağında (2,50 AU'daki 3:1 Kirkwood boşluğunun iç bölgesi olarak tanımlanır) az sayıda büyük asteroit bulunur. Yukarıdaki listede yer alanlardan sadece 4 Vesta, 19 Fortuna, 6 Hebe, 7 Iris ve 9 Metis burada yörüngede bulunmaktadır. (Tabloyu ortalama uzaklığa göre sıralayın.)

### En büyükler
Aşağıda ölçülen en büyük kütleli on altı asteroit yer almaktadır. Asteroit kuşağının tahmini kütlesinin üçte biri olan Ceres, sonraki on beş asteroidin toplamının yarısı kadar büyüktür. Asteroitlerin kütleleri, doğrudan kütle hesaplamasının mümkün olduğu uzay aracı tarafından ziyaret edilmiş veya gözlemlenebilir bir uydusu olan asteroitler hariç, diğer asteroitlerin yörüngelerinde neden oldukları pertürbasyonlardan tahmin edilmektedir. Farklı astrometrik gözlem setleri farklı kütle belirlemelerine yol açar; en büyük sorun tüm küçük asteroitlerin neden olduğu toplam pertürbasyonları hesaba katmaktır.

Oranlar, asteroit kuşağının toplam kütlesinin 2,39×1021&nbsp;kg veya (12,4±1,0)×10-10 M☉ olduğunu varsaymaktadır.

İlk dördün dışındaki tüm asteroitlerin sıralaması belirsizdir, çünkü tahminler arasında büyük ölçüde farklılaşma vardır.

Dawn sondası tarafından incelendikleri için doğru ölçülmüş kütleye sahip en büyük asteroitler (939,3±0,5)×1018&nbsp;kg kütleye sahip 1 Ceres ve (259,076±0,001)×1018&nbsp;kg kütleye sahip 4 Vesta'dır. Uyduları olduğu için kütlesi doğru olarak ölçülebilen üçüncü en büyük asteroit (14,76±0,06)×1018&nbsp;kg ile 87 Sylvia'dır. Kütleleri uydularından ölçülen diğer büyük asteroitler 107 Camilla ve 130 Elektra'dır.

Daha eksiksiz bir liste için boyutlarına göre Güneş Sistemi nesneleri listesine bakınız. 423 Diotima gibi diğer büyük asteroitler şu anda sadece tahmini kütlelere sahiptir.

### Dünyadan en parlak görünenler
Sadece Vesta düzenli olarak çıplak gözle görülebilecek kadar parlaktır. Çok karanlık gökyüzünde ideal izleme koşulları altında, keskin bir göz Ceres'in yanı sıra Pallas ve Iris'i de nadir günberi karşıtlıklarında görebilir. Aşağıdaki asteroitlerin tümü, Satürn'ün uydusu Titan'ın en parlak olduğu anda ulaştığı +8,3'ten daha parlak veya ona eşit bir görünür büyüklüğe ulaşabilir; zira Titan, kolayca gözlemlenebilen Satürn'e yakınlığı nedeniyle ilk asteroidin bulunmasından 145 yıl önce keşfedilmiştir.

Asteroit kuşağının dış kısmındaki asteroitlerin hiçbiri bu parlaklığa ulaşamaz. Hygiea ve Interamnia bile nadiren 10.0'ın üzerindeki büyüklüklere ulaşır. Bunun nedeni asteroit kuşağının farklı bölümlerindeki spektral tiplerin farklı dağılımlarıdır: en yüksek albedoya sahip asteroitlerin hepsi Mars'ın yörüngesine yakın yerlerde yoğunlaşmıştır ve çok daha düşük albedoya sahip C ve D tipleri dış kuşakta yaygındır.

Çok yüksek eksantrikliğe sahip asteroidler maksimum büyüklüklerine nadiren, günberileri Dünya ile Güneş merkezli bir kavuşuma çok yakın olduğunda veya (99942 Apophis, (152680) 1998 KJ9, (153814) 2001 WN5 ve 367943 Duende durumunda) asteroid Dünya'ya çok yakın geçtiğinde ulaşacaktır.

### En yavaş hızda dönenler
Bu liste, en az 1000 saat veya 412⁄3 gün periyoda sahip bilinen en yavaş dönen küçük gezegenleri içerirken, çoğu cismin dönüş periyodu 2 ila 20 saat arasındadır. Ayrıca yeterince kesin olmayan periyoda (U 42]]'nin günberisi daha uzaktadır.
|
|-
|
| align="right" |141,645°
|Kasım 24, 2011
| align="center" |
|108
|—
|
|-
|
| align="right" |143,912°
|Ocak 25, 2010
| align="center" |1
|35032
|—
|
|-
|
| align="right" |143,914°
|Ocak 30, 2010
| align="center" |
|374596
|Nisan 2012'de gerçekleşen 6,1 AU günberi ile 408 AU yarı büyük ekseni vardır. 
|
|-
|
| align="right" |144,034°
|Kasım 1, 2012
| align="center" |0
|227052
|—
|
|-
|
| align="right" |144,203°
|Ekim 23, 2017
| align="center" |
|68442
|—
|
|-
|
| align="right" |146,262°
|Şubat 15, 2010
| align="center" |0
|129000
|—
|
|-
|
| align="right" |146,883°
|Nisan 18, 2012
| align="center" |0
|31408
|—
|
|-
|
| align="right" |147,767°
|Aralık 17, 2009
| align="center" |0
|195734
|—
|
|-
|
| align="right" |148,419°
|Kasım 5, 2016
| align="center" |0
|108624
|—
|
|-
|
| align="right" |148,826°
|Ağustos 16, 2017
| align="center" |1
|45360
|—
|
|-
|
| align="right" |150,148°
|Mart 5, 2006
| align="center" |0
|62310
|q=2,58 AU ve yörünge periyodu=274 yıl
|
|-
|
| align="right" |151,816°
|Haziran 12, 1999
| align="center" |2
|905838
|Damocloid, Jüpiter-kesişen,Saturn-kesişen,
|
|-
|
| align="right" |152,044°
|Eylül 19, 2017
| align="center" |
|7590
|—
|
|-
|
| align="right" |152,136°
|Kasım 19, 2018
| align="center" |7
|351
|—
|
|-
|
| align="right" |152,326°
|Mart 3, 2016
| align="center" |0
|181965
|—
|
|-
|
| align="right" |152,438°
|Şubat 2, 2017
| align="center" |
|51500
|—
|
|-
|
| align="right" |154,367°
|Nisan 29, 2009
| align="center" |0
|771834
|NEO, Dünya'nın 0,5 AU yakınına gelen bilinen nesneler arasında Dünya'ya göre en yüksek bağıl hıza (79&nbsp;km/s) sahiptir. Ancak, güneşten 1 AU mesafede bağıl hızı 72&nbsp;km/s'den azdır,
|
|-
|
| align="right" |154,736°
|Haziran 6, 2013
| align="center" |0
|14148
|—
|
|-
|
| align="right" |154,924°
|Ekim 11, 2021
| align="center" |3
|2510
|Neptün ile 3:–2 ortalama hareket yörünge rezonansına yakın, ters yönlü Neptün ötesi nesne,
|
|-
|
| align="right" |155,842°
|Mart 20, 2015
| align="center" |
|748
|—
|
|-
|
| align="right" |156,376°
|Mart 12, 2010
| align="center" |4
|2460
|—
|
|-
|
| align="right" |157,514°
|Aralık 9, 2015
| align="center" |2
|5580
|—
|
|-
|
| align="right" |158,535°
|Nisan 29, 2000
| align="center" |2
|25960
|—
|
|-
|
| align="right" |159,092°
|Aralık 9, 2015
| align="center" |0
|21120
|—
|
|-
|
| align="right" |160,027°
|Ekim 9, 2012
| align="center" |3
|900
|—
|
|-
|2019 CR
| align="right" |160,341°
|Şubat 4, 2019
| align="center" |1
|36993
|—
|
|-
|20461 Dioretsa
| align="right" |160,428°
|Haziran 8, 1999
| align="center" |0
|256779
|8 Haziran 1999'dan 13 Temmuz 2004'e kadar en yüksek eğimli küçük gezegen
|
|-
|
| align="right" |160,475°
|Şubat 25, 2018
| align="center" |0
|261726
|—
|
|-
|
| align="right" |160,735°
|Mayıs 4, 2017
| align="center" |
|6844
|—
|
|-
|
| align="right" |161,695°
|Haziran 23, 2015
| align="center" |0
|119280
|—
|
|-
|514107 Kaʻepaokaʻawela
| align="right" |163,022°
|Kasım 26, 2014
| align="center" |0
|74898
|Bir Jüpiter eş yörüngelisi, Gezegenlerden herhangi biri ile ters yönlü eş yörüngeli bir asteroidin bilinen ilk örneği, Yıldızlararası bir kökene sahip olabilir,
|Src
|-
|
| align="right" |164,601°
|Eylül 14, 2006
| align="center" |5
|2849
|—
|
|-
|
| align="right" |165,311°
|Ocak 23, 2006
| align="center" |0
|207459
|—
|
|-
|
| align="right" |165,525°
|Temmuz 13, 2004
| align="center" |
|23944
|05 Haziran 2007'de Satürn'ün 0,80 AU yakınına geldi, 2004/07/13-2005/11/01 tarihleri arasında bilinen en yüksek eğimli küçük gezegendir. 
|
|-
|
| align="right" |165,558°
|Kasım 26, 2013
| align="center" |0
|186598
|—
|
|-
|
| align="right" |167,030°
|Şubat 28, 2016
| align="center" |
|26
|—
|
|-
|
| align="right" |170,324°
|Eylül 30, 2008
| align="center" |0
|1058616
|—
|
|-
|
| align="right" |170,569°
|Ekim 26, 2014
| align="center" |
|34
|—
|
|-
|
| align="right" |170,764°
|Şubat 10, 2014
| align="center" |4
|1938
|—
|
|-
|
| align="right" |170,919°
|Ekim 5, 2018
| align="center" |7
|270
|—
|
|-
|
| align="right" |170,988°
|Mart 11, 2016
| align="center" |0
|18081
|—
|
|-
|
| align="right" |172,138°
|Haziran 3, 2006
| align="center" |
|48
|Sadece 2 günlük bir veri yayına sahiptir, ancak çok yüksek bir eğime sahiptir
|
|-
|(434620) 2005 VD
| align="right" |172,872°
|Kasım 1, 2005
| align="center" |0
|228965
|1 Kasım 2005'ten 1 Haziran 2013'e kadar bilinen en yüksek eğimli küçük gezegen
|
|-
|
| align="right" |175,095°
|Haziran 1, 2013
| align="center" |6
|1075
|Bilinen en yüksek eğime sahip küçük gezegen.
|
|}
 gözlem sayısı gözlem yayı ile çarpıldığında verilen değer; Hata terimine bağlı olarak daha büyük değerler genellikle daha küçük değerlerden daha tutarlıdır,

### Yüksek eğimliler

### Truvalılar

* Dünya truvalıları:  ve .
* Mars truvalıları: , 5261 Eureka, , , , ,  ve aday  SL
* Jüpiter truvalıları: İlki 588 Aşil 1906'da keşfedildi, toplam 6.000'in üzerinde olduğu tahmin ediliyor.

### Dünya'ya en yakın yaklaşımlar

## Ayrıntılı olarak görüntülenenler

### Uzay aracı hedefleri

}
|0,80
|Dawn, Ceres'in ilk "yakın plan" fotoğrafını Aralık 2014'te çekti ve Mart 2015'te yörüngeye girdi.
|Bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen ilk olası cüce gezegen, bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen en büyük asteroit
|-
|
|529
|
|*[[Dawn (uzay sondası)|Dawn]]*
|2011–2012
| align="right" |
|0,76
|Dawn, 5 Eylül 2012'de yörüngeden çıktı ve Mart 2015'te geldiği Ceres'e yöneldi.
|Bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen ilk "dört büyük" asteroit, o sırada bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen en büyük asteroit
|-
|
|120×100×80
|
|*[[Rosetta (uzay aracı)|Rosetta]]*
|2010
| align="right" |
|64,9
|10 Temmuz 2010'da uçuşuna başladı.
|O sırada bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen en büyük asteroit
|-
|
|56×24×21
|
|*[[Galileo (uzay aracı)|Galileo]]*
|1993
| align="right" |
|152
|Yakın geçiş; Dactyl tarafından keşfedildi. 
|Bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen bir uyduya sahip ilk asteroit, o sırada uzay aracı tarafından ziyaret edilen en büyük asteroit
|-
|
|66×48×46
|
|*[[NEAR Shoemaker]]*
|1997
| align="right" |
|49,5
|Yakın geçiş
|O sırada bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen en büyük asteroit
|-
|
|13×13×33
|
|*[[NEAR Shoemaker]]*
|1998–2001
| align="right" |
|0
|1998 yakın geçiş; 2000 yörüngeye giriş (yörüngede incelenen ilk asteroit); 2001 iniş
|İlk asteroit inişi, bir uzay aracının yörüngesinde dönen ilk asteroit, bir uzay aracının ziyaret ettiği Dünya'ya yakın ilk asteroit
|-
|
|18,2×10,5×8,9
|
|*[[Galileo (uzay aracı)|Galileo]]*
|1991
| align="right" |
|262
|Yakın geçiş
|bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen ilk asteroit
|-
|
|4,6
|
|*[[Rosetta (uzay aracı)|Rosetta]]*
|2008
| align="right" |
|302
|Yakın geçiş
|ESAtarafından ziyaret edilen ilk asteroit
|-
|
|4,5×~2
|
|*[[Chang'e 2]]*
|2012
| align="right" |
|0,70
|Yakın geçiş
|En yakın asteroit geçişi, Çin tarafından ziyaret edilen ilk asteroit
|-
|
|4,0
|
|*[[Stardust (uzay aracı)|Stardust]]*
|2002
| align="right" |
|1230
|Yakın geçiş
|
|-
|
|2,2×0,6
|
|*[[Deep Space 1]]*
|1999
| align="right" |
|12,7
|Yakın geçiş; Borrelly kuyruklu yıldızı gözlemlenirken 
|
|-
|
|0,5×0,3×0,2
|
|*[[Hayabusa]]*
|2005
| align="right" |
|0
|İniş, geri dönüş ve toprak örnekleri
|Geri dönen örnekleri olan ilk asteroit, bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen en küçük asteroit, NASA dışı bir uzay aracı tarafından ziyaret edilen ilk asteroit
|-
|
|1,0
|
|*[[Hayabusa 2|Hayabusa2]]*
|2018–2019
| align="right" |
|0
|Çoklu iniş/araç, numune getirme
|Bir asteroit üzerinde ilk araç
|-
|
|0,492
|
|*[[OSIRIS-REx]]*
|2018-günümüz
| align="right" |
|0
|Numune örneği
|Yörüngede incelenen en küçük asteroit, potansiyel olarak tehlikeli nesne
|}

### Teleskop veya ışık eğrisiyle yüzeyi çözümlenenler

* 1 Ceres
* 2 Pallas
* 3 Juno
* 4 Vesta
* 5 Astraea
* 6 Hebe
* 7 Iris
* 8 Flora
* 9 Metis
* 10 Hygiea
* Koronis family
* 12 Victoria
* 13 Egeria
* 14 Irene
* 15 Eunomia
* 16 Psyche
* 18 Melpomene
* 26 Proserpina
* 29 Amphitrite
* 35 Leukothea
* 37 Fides
* 51 Nemausa
* 52 Europa
* 65 Cybele
* 87 Sylvia
* 89 Julia
* 121 Hermione
* 130 Elektra
* 201 Penelope
* 216 Kleopatra
* 324 Bamberga
* 511 Davida
* 925 Alphonsina
* 1140 Crimea
* 9969 Braille
* (33342) 1998 WT24
* 66391 Moshup
* (136617) 1994 CC
* (285263) 1998 QE2
* (357439) 2004 BL86

### Teleskopla çözülen çoklu sistemler

* 90 Antiope

### Kuyruklu yıldız benzeri aktivite

* 2006 VW139
* P/2013 P5

### Parçalanma

* 6478 Galya
* S/2013 R3

## Zaman çizelgesi

### Dönüm noktası asteroitler

### Aynı zamanda bir kuyruklu yıldız olan numaralandırılmış küçük gezegenler

Yukarıda yer alan tablo yalnızca numaralandırılmış hem kuyruklu yıldız hem de asteroit olan cisimleri içermektedir. Henüz numaralandırılmamış cisimlerin de kuyruklu yıldız olduğunun anlaşılabileceği göz önüne alınmalıdır. Buna örnek olarak; ilk kez 2001 OG8 olarak keşfedilen ancak daha sonra bir kuyruklu yıldız olduğu anlaşılan C/2001 OG<sub>108</sub> (LONEOS) verilebilir.

### Yeniden veya yanlış adlandırılan küçük gezegenler
Modern numaralandırma ve adlandırma kurallarının bulunmadığı erken dönemlerde asteroitler bazı durumlarda henüz yörüngeleri tam anlamıyla bilinmeksizin isimlendirilmiştir. Bazı durumlarda ise aynı cisim için birden fazla isim ataması yapılmıştır. Modern dönem bilgisayarlı yörünge tespiti yapan makinelerin ortaya çıkışıyla bu sorun ortadan kalkmıştır. Bu tarz durumlar nedeniyle bazı asteroitlerin yeniden adlandırılması gerekmiştir.

### Dönüm noktası adlandırmalar
Asteroitlerin isimlendirilmesinde ilk olarak kadın isimleri kullanılması geleneği benimsenmiş ancak daha sonrasında bu kural gevşetilmiştir.

Bu kuralın bozulduğu, klasik veya latin dönemden kaynaklı olmadan isimlendirilen ilk cisim 64 Angelina'dır. Keşfedildiği araştırma merkezinin adını almıştır.

Bir kadın ismi olmayan ilk adlandırma ise 139 Juewa (Çince bir deyiş) veya 141 Lumen (bir kitap adı) asteroitleri için yapılmıştır.

Bir asteroit için verilen ilk erkek ismi ise 903 Nealley'dir.

2001 yılı itibarıyla henüz bir isimlendirme yapılmayan en düşük asteroit numarasına sahip cisim ise  'dir.

## Dönüm noktası numaralar
Bazı önemli numaraların hangi asteroide atanacağı konusu çeşitli tartışmalara neden olmuştur. Bunlardan belki de en önemlisi Pluto'ya atanan 10000 numarasıdır. Aşağıdaki liste asteroit olmayan bazı cisimleri de içermektedir. 

## Ayrıca bakınız

* Asteroit madenciliği
* Asteroit Yönlendirme Misyonu (önerilen NASA görevi)
* Centaur (küçük gezegen)
* Aten asteroitleri
* Amor asteroitleri
* Apollo asteroitleri listesi
* İnsana atfen adlandırılan küçük gezegenler listesi
* Yere atfen adlandırılan küçük gezegenler listesi
* Venüs-kesişen küçük gezegenler listesi
* Dünya-kesişen küçük gezegenler listesi
* Jüpiter-kesişen küçük gezegenler listesi
* Mars-kesişen küçük gezegenler listesi
* Merkür-kesişen küçük gezegenler listesi
* Neptün-kesişen küçük gezegenler listesi
* Satürn-kesişen küçük gezegenler listesi
* Güneş sistemindeki nesnelerin kütleye göre listesi
* Uranüs-kesişen küçük gezegenler listesi
* Astronomik cisimler listesi
* Dağınık disk
* Küçük Güneş Sistemi Cismi
* ʻOumuamua
* Küçük gezegen uydusu
* Doğal uydular listesi

## Kitaplar

* *Dictionary of Minor Planet Names, 5th ed.: <small>Prepared on Behalf of Commission 20 Under the Auspices of the International Astronomical Union</small>*, Lutz D. Schmadel, 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Listeler ve çizimler: Küçük Gezegenler 
* PDS Asteroid Veri Arşivi 
* SBN Küçük Gövdeler Veri Arşivi
* NASA Yakın Dünya Nesnesi Programı
* Küçük Nesneler Hakkında Büyük Haberler 
* Asteroitler ve Göktaşları Hakkında Son Haberler 
*