Metro Exodus

***Metro Exodus***, 4A Games tarafından geliştirilen ve Deep Silver tarafından yayınlanan birinci şahıs nişancı tarzında video oyunudur. Yazar Dmitry Glukhovsky'nin romanlarından esinlenen Metro oyun serisinin üçüncü oyunudur. *[[Metro 2033 (video oyunu)|Metro 2033]]* ve **' oyunlarında yaşanan hadiseleri izlemektedir. ''Metro Exodus: The Two Colonels'' ve ''Metro Exodus: Sam's Story'' genişleme paketleriyle hikâye genişlemiştir.

==Oynanış==
''Metro Exodus'' [[hayatta kalma-korku]] ve [[gizlilik]] öğeleri barındıran [[birinci şahıs nişancı]] tarzında bir oyundur. Yıkım sonrası [[Rusya Federasyonu]]'nun belli şehirlerinde ve ağırlıklı olarak kırsal bölgelerinde geçen oyunda, oyuncuyu yeni tehlikeler ve yeni düşmanlar beklemektedir. Serinin ilk iki oyunundan farklı olarak oyuncunun çevreden topladığı parçalar marifetiyle silahlarını modifiye edebileceği zanaatkarlık sistemi bulunmaktadır. Oyun yarı açık bir dünyada (bölüm bazlı) lineer bir oynanış sunmaktadır. Dinamik hava durumu sistemine sahip oyunda ayrıca gece gündüz döngüsü bulunmakta ve hikâye ilerleyişine göre mevsimler ve çevre değişmektedir. Oyun bir yıllık zaman diliminde geçmektedir.

==Özet==
Metro Exodus, 'ta yaşanan hadiselerden sonra [[nükleer savaş]]ın yıkıma uğrattığı post apokaliptik yeryüzünde geçmektedir. Oyun 'ın "Kefaret" sonundan (iyi son) hikâyeye devam eder. İlk iki oyunda olduğu gibi oyuncu [[Artyom Alekseyevich Chyornyj|Artyom]] rolünü üstlenir ve [[Moskova Metrosu]]'ndan kaçarak Spartalı Korucularla birlikte ülkenin uzak doğusuna yolculuğa çıkar. Artyom ve arkadaşları, Aurora adını koydukları lokomotifle önce [[Ural Dağları]]'na çok da uzak olmayan [[Volga Nehri]] civarına yolculuk eder. Daha sonra yeni bir hayat kurmak için doğuya doğru yol alırlar. [[Moskova Metrosu]]nun sert nükleer kışıyla başlayan hikâye bir yıllık süreçte cereyan eder. Diğer ana karakter, bir önceki oyundan ve [[Metro 2035]] kitabından hikâyeye geri dönen ve şu anda Artyom'un eşi olan Anna'dır.

=== ''Sam's Story'' ===
Bombalar patlamadan önce Moskova elçiliğinde görevli bir Amerikan deniz piyadesi olan Sam uzun süredir ana vatanına dönmeyi hayal ediyordu. Metro'nun ıssız ve karanlık tünellerinde bu hayal imkânsız gibi görünüyordu ta ki Moskova'nın dışında yaşayan insanların olduğunu öğrenene kadar. Spartalı Yoldaşlığı, Moskova'nın hayatta kalan tek şehir olmadığını öğrenince Sam'e artık bu imkânsız olarak gelmiyordu.

Sam, Vladivostok'un yıkık ve dökük binalarından, Aurora'dan uzaklaşarak evine doğru yola çıkar. Her şeyin beklediğinden çok daha zor olduğunu gören Sam bu uzun yolculukta hayatta kalmak için öğrendiği tüm tecrübe ve bilgilerine ihtiyacı olduğunu keşfedecek.

=== Olay Örgüsü ===
'ta yaşanan D6 saldırısının ardından Artyom, metrodaki dur durak bilmeyen iç çatışmalardan ve yozlaşmadan hayal kırıklığına uğrar ve eşi Anna ile birlikte **Spartalı Nizamı**<nowiki/>'ndan ayrılır. Çok geçmeden Moskova dışında hayatta kalanların var olduğunu ispatlamayı takıntı haline getiren Artyom, eşi Anna'nın kaygılarına ve Miller'ın hoşnutsuzluğuna rağmen yüzeye sayısız tehlikeli keşif yolculuğu yapar. Yaptığı tehlikeli yolculukların birinden dönerken Spartalı arkadaşları **Duke**, **Damir**, **Idiot** ve **Alyosha** tarafından kurtarılmadan az önce Artyom, **Gözcü** mutant sürüsü tarafından feci halde hırpalanır. Gözünü hastanede açar. Başında endişeyle bekleyen eşi Anna, artık bu tehlikeli yolculuklardan vazgeçmesi için yalvarır ve ona yaptığı her yolculuğun kendisini daha fazla radyasyona maruz bırakarak sağlıklı bir evlat sahibi olma şanslarını azalttığı hakikatini dile getirir. Miller ikilinin Spartalı Nizamı'na eğitici olarak geri dönmeleri gerektiğini ve Artyom'un dış dünyayla temas kurma girişimlerinin umutsuz fanteziler olduğunu savunur. Bu olaydan bir müddet sonra her nasılsa Anna'yı ikna eden Artyom, eşini de yanına alarak dış keşif gezisine çıkar. İkili bu geziden dönerken yüzeyde çalışan bir trenin önlerinden geçip gittiğine şahit olurlar. Takip edemeden Hansa askerleri tarafından yakalanırlar. Bindikleri araçta Moskova dışından olduklarını ifşa eden iki tutsak daha vardır. Hansa askerleri bu iki yabancıyı yarı yolda indirip infaz etmek isterken araya giren Artyom vurulur ve ikiliyle birlikte düştüğü çukurda ölüme terk edilir. Hayatta kalan Artyom, askerleri üslerine kadar gizlice takip eder. Anna'yı kurtarmayı başardıktan sonra kaçış sürecindeki bir boğuşma esnasında, yanlışlıkla [[Moskova]]'nın dış dünyayla iletişimini engelleyen sinyal bozucuyu tahrip eder. Bütün dünyadan radyo iletişim sinyalleri gelmeye başlar ve ikili insanlığın neslinin tükenmediğini idrak eder. Hansa için çalışan tren mühendisi **Yermak**, ikiliye yardım etmeyi kabul eder ve **Hansa** trenlerinden birini çalarak kaçmayı başarırlar.

Ayrılacakları esnada Spartalı Nizamı treni geri almak için harekete geçer. Baskın yaptıkları anda Artyom ve Anna'yı karşılarında bulmanın şokunu yaşarlar. Anna babasını Hansa'yla işbirliği yaparak gerçekleri örtbas etmekle suçlayınca hepten kafaları karışır. Sırrı öğrendikleri için Hansa'nın kendilerini yaşatmayacağının farkında olan Miller hayatta kalmak için en iyi ihtimalin Moskova'dan kaçış olduğuna hükmeder. Duke, Damir, Idiot ve Alyosha, Miller'ın şahsi koruması eski bir [[Amerikan Deniz Piyadeleri|Amerikan Deniz Piyadesi]] olan **Sam**, ağır silah uzmanı **Stephan** ve usta silah yapımcısı **Tokarev** de albaya katılırlar ve takım yola koyulur. Kaçışları sırasında Hansa'ya ait zırhlı bir treni yok ettikleri için Hansa tarafından resmen hain ilan edilirler. Şehirden ayrıldıktan bir süre sonra Miller ekibe [[Rusya]]'nın birçok şehrinin bombalandığını, savaşın henüz bitmediğini, [[NATO]]'nun uluslarından geriye kalan ne varsa işgale devam ettiğini ifşa eder. Moskova'nın daha fazla bombalanmasını önlemek maksadıyla Rus hükûmetinin gizlice bütün iletişimi bozmaya karar verdiğini, böylelikle dış dünyayı şehirde kimsenin hayatta kalmadığına inandırmayı amaçladığını anlatır. O sırada **Moskova Savunma Komutanlığı**'nın hayatta kalanları [[Yamantau Dağı]]'nda yer alan **Ark** üssünde toplanmaya çağıran radyo yayınını alırlar. Miller oraya gitmeye karar verir. Ark'ın Rus hükûmetinin kendini yeniden inşa ettiği yer olduğuna inanmaktadır ve Moskova'da hala hayatta kalanların olduğunu yetkililere haber vererek Hansa'nın ölüm cezasından da affedilmelerini umar. Biraz münazaradan sonra ekip trene **Aurora** adını koyar. Spartalılar Yamantau yolunda ilk engelleriyle [[Volga Nehri]]'ni geçerken karşılaşırlar. Geçmeleri gereken köprü ve civar mıntıka **Silantius** adında liderleri olan elektrikli ne varsa günah sayan mutaassıp fanatiklerin kontrolü altındadır. [[Fanatiklik|Fanatik]]lerle ilk kontağı kurmak için giden Artyom kendisine kurulan tuzaktan kaçmayı başarır ve kültün tutsağı olan **Katya** adında bir kadınla küçük kızı **Nastya**'nın kurtulmasına yardım eder. Artyom, Anna ve Stephan'ın ikna çabalarından sonra Miller, bir sıhhiye olan Katya'nın kızıyla birlikte gruba katılımına izin verir. Grup aynı zamanda terk edilmiş bir limanda kültten ve bölgenin haydutlarından uzak yaşamaya çalışan **Krest** adında bir mekanikle de kontak kurar. Artyom limana gider ve Krest'le görüşerek kendisini ekibe dahil eder. Sonunda ekip başarılı bir operasyonla ele geçirdikleri bir ticaret gemisiyle köprüye sızar ve Aurora'nın geçişi için köprüyü indirirler. Bir müddet yolculuğun ardından sonra grup Yamantau'ya varır ve [[Ruslar|Rus]] hükûmetinden arda kalanların [[Yamyamlık|yamyam]]laştığını, hayatta kalan insanları sahte güvenli sığınak yayınıyla üsse çektiğini keşfetmeleri uzun sürmez. Artyom, Anna ve Miller ele geçirilir. Sam ve Alyosha, Artyom ve Miller'ı kurtarır. Anna gruptan ayrı bir yere götürüldüğünden Artyom kurtarmaya gider. Yol boyunca çatışarak Anna'ya ulaşır. Spartalılar bu hengameyi de atlatarak üsten kaçmayı başarırlar. Lakin son affedilme ve Metro'ya dönüş umutları da suya düşer. Miller'ın yeni Rusya inancı paramparça olmuş ekip şimdi ne yapmak gerektiğini düşünekalmıştır. Yamantau'dan kurtardıkları bir haritayı kullanarak Hazar Denizi yakınındaki uydu iletişim merkezine gitmeye karar verirler. Yaşama elverişli bir yer bulup yerleşmek için radyoaktif serpinti sahalarının uydu kayıtlarına ulaşmayı ümit ederler. Çölleşmiş [[Hazar Denizi]]'nde, Spartalılar yerel halkı köleleştirmiş **Baron** namında bir adamın idaresindeki haydutlara rastlarlar. Yerel halktan bir kadın olan **Gül**'ün de yardımlarıyla Spartalılar aşırı ihtiyaç duydukları su ve yakıtı haydutlardan çalmayı başarırlar. Kölelerini özgür bırakırlar ve Baron'u öldürürler. Bütün bunların yanında güncel bir uydu haritası da elde ederler. Spartalıların yardımlarına minnettar olsa da Gül, geride kalıp arda kalan haydutlarla savaşmayı sürdürmeyi seçer.

Spartalılar yolculuklarına devam ederken, Stephan Katya'ya evlilik teklifinde bulunur. Aurora'daki düğün merasimi esnasında Anna kanlı öksürmeye başlar, Volga'da kazara düştüğü sığınakta soluduğu zehirli gazdan kaynaklandığından kuşkulanmaktadır. Ark'ta karşılaştıkları korkunç doktorun ciğerlerinin kötüye gittiğinden bahsettiği gerçeğini paylaşır. Miller hemen itiraz ederek, doktorun güvenilmez olduğunu vurgular ve Moskova kışından kumlu çöle anlık iklim değişikliğini neden gösterir. Artyom ve Katya'yı özel görüşmek için lokomotife çağırır. Katya da Miller ile aynı fikirdedir ve gitmekte oldukları yerin orman havasının bile kendi başına Anna'yı iyileştirmeye yetebileceği görüşünde bulunur. Miller'ın eğer doktor haklıysa sorusuna ise savaşın eşiğinde bir ilaç geliştirildiğini ve gaz maruziyeti ve genel zehirlenmelerden birçok insanı kurtardığını anlatır. İlacın üretim yerinin hatırladığı kadarıyla **Novosibirsk** olduğunu iletir. Yerleşmek için vardıkları vadi ormanı keşfe çıkmaya karar veren ekip Artyom ile Alyosha'yı öncü gönderirler. Toprak kayması yüzünden otorayları raydan çıkarak nehre yuvarlanır. Nehre düşen ikili birbirinden ayrılır. Yöreden **Olga** adında bir kadının yardımıyla Artyom, Alyosha'yı bulmaya çalışırken hayatta kalan iki düşman grup arasında kalır. İki grup da **Ormanın Efendisi** adında devasa bir mutant ayı tarafından sürekli terörize edilmektedir. Diğer taraftan Artyom, vadiyi radyasyondan koruyan barajın bölgeyi yerleşime elverişsiz kılacak derecede yıkılmanın eşiğinde olduğunu da keşfeder. Neticede Artyom ayıyı öldürür ve Olga'ya âşık olmaktan kendini alamayan Alyosha'yı da yanına alarak trene geri döner. Anna'nın durumunun daha da kötüleştiğini öğrenir. Anna'yı kurtarmanın tek yolu Novosibirsk'te Katya'nın bahsettiği panzehiri bulmaktır. Fakat grup uydu haritasını tetkik ederken bütün şehrin Moskova'dan çok daha ağır bir şekilde radyasyon altında olduğunu fark eder. Kışın hızla yaklaşması ve başka seçeneklerinin olmamasından ötürü, Miller ve Artyom bütün riski göze alarak yanlarına kimseyi almadan panzehiri aramak için şehre gitmeye karar verir. Bu sırada ekibin kalanı Aurora'ya kar küreyici takmak için yola çıkar. İkili Novosibirisk metrosuna girerler ve [[Novosibirsk]]'te son hayatta kalanlardan biri olan **Kiril** adında küçük bir çocuk bulurlar. Kiril babasının yaşama elverişli bir bölgenin yerini gösterir bir haritayı ele geçirmek için çıktığı bir görevde kaybolduğunu anlatır. Miller haritayı bulmaya karar verirken, Artyom tek başına panzehiri bulmak için yola koyulur. Şehrin daha derinlerine ilerledikçe Anna'nın canlı halüsinasyonlarını görmeye başlar ve **Kör Olanlar** olarak bilinen bir takım devasa goril-imsi mutantlarla mücadele eder. Panzehiri kurtarmayı başaran Artyom Kör Olanlardan biri tarafından ağır bir şekilde yaralanır ve aşırı dozda radyasyona maruz kalır. Artyom, Miller ve Kiril harita ve panzehirle trene dönerler fakat Miller dönüş yolunda maruz kaldığı aşırı radyasyon zehirlenmesinden ölür. Spartalıların geri kalanı Artyom'u kurtarmak için kanlarını bağışlarlar. Anna panzehirle iyileşir ve haritayı takip eden Spartalılar radyasyondan arınmış [[Baykal Gölü]]'nün kıyısına yerleşir.

Ancak Artyom'un nihai kaderi yolculuk boyunca aldığı kararlara dayanmaktadır. Kötü sonda, Artyom radyasyon zehirlenmesinden ölür ve Spartalılarla birlikte kederli Anna, babası ve onun için cenaze merasimi düzenler. İyi sonda, Artyom hayatta kalmayı başarır. Miller gömülür ve Artyom yerini alarak Spartalı Nizamı'nın liderliğine seçilir. Artık evleri olduğuna göre Artyom diğer hayatta kalanları bulma vaktinin geldiğine karar verir. Oyuncunun seçimlerine göre ekipten birkaçının kaderi de değişmektedir. Eğer çok fazla kötü veya çok az iyi karar verilirse, Duke Volga'da köprüyü indirirken öldürülecek, Damir halkını haydutların elinden kurtarmak isteyen Gül'e yardım etmek için geride kalacak ve Alyosha vadi ormandan kaçarken ciddi şekilde yaralanacak. Bütün bu yaşananlar oyunun sonunda Artyom'a kan verecek Spartalı Korucu sayısına etki edecek.

==Yayın==
Metro Exodus 11 Haziran 2017 tarihinde [[Microsoft]]'un [[E3]] 2017 basın konferansında duyuruldu.[[Deep Silver]] Microsoft'un **E3 2018** basın konferansında oyunun çıkış tarihini **22 Şubat 2019** olarak açıkladı. Daha sonra bu tarih **15 Şubat 2019''' gününe çekildi.

### İhtilaflar
28 Ocak 2019 tarihinde PC sürümünün 1 yıllığına Epic Games Store'a özel olacağı duyuruldu. Yayımcının gerekçesi ilgili platformun gelir dağılımının kendileri için daha avantajlı olmasıydı. Duyuruyu müteakip Steam'de satışlar durduruldu. Halihazırda oyunu satın alan oyuncular bu durumdan etkilenmediler. Karar tartışmaları da beraberinde getirdi, birçok oyuncu oyunu boykot çağrısı yaparken, Steam'de serinin önceki oyunları olumsuz yorum yağmuruna tutuldu. Oyunu geliştiren ekipten biri oyun Epic Games Store'da iyi satılmazsa, devam oyunlarının konsollara özel olabileceğini açıkladı. 4A Games şirketin aynı görüşte olmadığına dair beyanatta bulundu.

## Eleştiriler
Farklı oyun sitelerinden eleştirilerin toplandığı Metacritic'te 84 metascore elde eden oyunun Kullanıcı Skoru ise 6.5 düzeyinde kaldı.