Martı Jonathan Livingston

***Martı***, ABD'li yazar ve eski pilot olan Richard Bach'ın yazdığı, ilk kez 1970'te yayınlanan uzun öykü ya da roman. Fabl türündedir. Eserde bir martının uçmayı, özgürlüğü ve kendini gerçekleştirmeyi öğrenmesi anlatılır.

1970'te reklamı çok az yapılarak ve çok düşük satış beklentileriyle basılmasına rağmen 1972'ye gelindiğinde bir milyondan fazla satışı olmuş, ünü ağızdan ağıza yayılarak döneminin en çok satılanları arasına girmiş ve 13 Kasım 1972 tarihli Time dergisine kapak olmuştur. 1973'te eser, gerçek martıların filme çekilip sonrasında stüdyoda diyaloglar eklenmesiyle sinema filmi haline getirilmiştir.

Üç bölümden oluşan kitaba, dördüncü bir bölüm eklenerek 2014 yılında dört bölümlü olarak yayınlanmıştır.

Eserde martıları çoğunlukla uçuş anlarında gösteren, Russel Munson'un eseri olan çok sayıda siyah-beyaz resim/fotoğraf bulunmaktadır.

## Konusu
Eserin başkahramanı, Jonathan Livingston adında, belirsiz bir zamanda ve mekanda yaşayan sıradışı bir martıdır. İlk bölümde, Martı Jonathan Livingston disiplinli bir çalışmayla, akrobatik uçuşu kendi kendine öğrenir. Ancak diğer martılar  gibi yiyecek kapmak için teknelerin peşi sıra uçmaktansa bütün zamanını uçuş yetisini geliştirmeye harcaması martı konseyi tarafından hoş karşılanmaz. Jonathan Livingston kendi yolunda ilerlemekte ısrar edince  sürüsünden dışlanır. Israrla uçuşunu geliştirmek için çalışmayı sürdürür. Başarısızlığa uğrayınca kısa bir süre için umutsuzluğa kapılıp sürüsüne dönmek ister, ancak varoluşunun amacının ne olduğu üzerine düşünerek bu kararından vazgeçer. Uçmayı öğrenerek özgürlük kazanma idealine yeniden sarılır ve zamanla  yükseklerde uçma konusunda başarıyı yakalar.

İkinci bölümde, Martı Jonathan Livingston, kendini dünyanın dışında başka bir âlemde, başka bir düşünce sistemi içinde bulur, deneyimli öğretmen Chiang'la tanışır. Kendisine benzeyen, mükemmel uçuşu öğrenmek için çabalayan martıların olduğu bir yerde, kendini cennette kabul eder. Uçmanın sırlarını öğrenir, yanı sıra iyilik, mükemmelik ve sevgiyle ilgili çok şey öğrenir. Chiang, başka yerlerdeki başka martılara uçuş öğretmek için oradan ayrılınca Martı Jonathan Livigston da dünyaya dönüp kendi öğrendiklerini dünyadaki martılara öğretmek ister.

Üçüncü bölümde, Martı Jonathan ile zeki ve hızlı öğrencisi Martı Fletcher arasındaki olaylar konu edilir. Jonathan, Fletcher'i yetiştirir ve o da bir uçuş öğretmeni olur. Zamanla Jonathan'ın, her biri sıradışılıkları yüzünden sürüsünden dışlanmış, uçma yetilerini geliştirmenin peşinde koşan, yeni fikirlere açık altı öğrencisi daha olur. Genç martılar arasındaki tanınırlığı ve saygınlığı artarken, kendisini sadece uçmayı çok seven bir martı olarak tanımlayan Jonathan, her şeyi bırakıp bilinmezliğe gider. Giderken Fletcher'den isteği, gidişinin ardından kendisi hakkında söylentiler çıkmasına ve martıların onu tanrılaştırmalarına izin vermemesidir.

Dördüncü ve son bölümde, martıların Jonathan'a *Muhteşem Jonathan*, Flercher'e *Martıların Fletcher*'i diye hitap ederek kutsallaştırmaları ve özgürlüğü öldüren ritüeller yaratmaları anlatılır. Jonathan gittikten sonra onun öğretisi, öğrencileri tarafından anlatılmaya devam eder. Öğretiyi yayanların başında, Martı Fletcher gelmektedir. Ancak zamanla öğretisi çarpıtılır. Martı sürüleri uçmayı değil, Jonathan Livingston'ın en yakın dostu olan Fletcher'a dokunmayı bir amaç haline getirip bunun için yarışır hale gelirler çünkü Jonathan Livingston'ı kutsal kabul ederler ve Fletcher, bu kutsal kişinin dostudur.

## Temalar ve metaforlar
Eserde ele alınan başlıca temalar; özgürlük ve esaret, bireycilik, sosyal etki, sosyal  uyum, öğrenme ve kutsallaştırmadır. Martı Jonathan Livingston, bireyleri tektipleşmeye yönlendiren toplum baskısına direnen; bireysel özgürlük, bireysel başarı ve mutluluk için mücadele eden, cesur, sabırlı, azimli bir karakterdir. Eserde, Martı Jonathan Livingston aslında Hz. İsayı temsil eden bir metafordur.  Martı Fletcher başta olmak üzere, Martı  Jonathan Livingston'un dostları, Hz. İsa'nın havarilerini temsil etmektedir.

## Kaynakça