Endel Tulving

**Endel Tulving** (26 Mayıs 1927 - 11 Eylül 2023), Estonya doğumlu Kanadalı deneysel psikolog ve bilişsel sinirbilimcidir. İnsan hafızası üzerine yaptığı araştırmalarda semantik ve epizodik hafıza arasındaki ayrımı ortaya koymuştur. Tulving, Toronto Üniversitesi'nde fahri profesördür. Baycrest Sağlık Bilimleri Rotman Araştırma Enstitüsüne 1992 yılında Bilişsel Sinirbilim alanında katılmış ve 2010 yılında emekli olana kadar orada çalışmıştır. 2006'da Kanada'nın en yüksek sivil onuru olan Kanada Nişanı almıştır.

## Biyografi
Tulving 1927'de Estonya'nın Petseri kentinde doğdu. 1944'te Sovyetlerin Estonya'yı yeniden işgal etmesinin ardından (o zamanlar 17 yaşındaydı) küçük kardeşi Hannes ile birlikte ailelerinden ayrılarak Almanya'ya gönderildiler. Almanya'da liseyi bitirdi ve ABD ordusunda öğretmen ve tercüman olarak çalıştı. 1949'da Kanada'ya göç etmeden önce kısa bir süre Heidelberg Üniversitesi'nde tıp okudu. 1950'de Almanya'daki bir mülteci kampında tanıştığı Tartu'lu bir Estonyalı olan Ruth Mikkelsaar ile evlendi. Üç kızı oldu: Elo Ann, Ruth ve Linda.

Tulving Toronto Üniversitesi'nden lisans (1953) ve yüksek lisansını (1954) tamamladı ve Harvard Üniversitesi'nden deneysel psikoloji alanında doktora derecesi (1957) aldı. Doktora tezi okülomotor ayarlamalar ve görme keskinliği konusundaydı.

1956'da Toronto Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olarak çalışmayı kabul etti ve kariyerinin geri kalanında burada kaldı. 1974'ten 1980'e kadar Psikoloji Bölüm Başkanı olarak görev yaptı ve 1985'te Profesör oldu. 2019 yılı itibarıyla Toronto Üniversitesi'nde Fahri Profesör ve St. Louis'deki Washington Üniversitesi'nde Misafir Psikoloji Profesörü unvanlarına sahiptir.

## Başarılar ve ödüller
Tulving yedi seçkin derneğin üyesidir: Royal Society of Canada, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, Royal Society of London, Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi, Ulusal Bilimler Akademisi, Academia Europaea ve Estonya Bilimler Akademisi 

Diğer ödüller şunlardır:

* 1983: Psikolojiye Seçkin Bilimsel Katkı Ödülü, Amerikan Psikoloji Derneği 
* 1983: Bir Bilim Olarak Psikolojiye Seçkin Katkı Ödülü, Kanada Psikoloji Derneği 
* 1994: Psikoloji Biliminde Yaşam Başarısı Altın Madalya Ödülü, Amerikan Psikoloji Vakfı 
* 1994: Izaak Walton Killam Memorial Ödülü, Kanada Konseyi 
* 2005: Kanada Gairdner Uluslararası Ödülü, Gairdner Vakfı 
* 2006: Kanada Nişanı 
* 2007: Kanada Tıp Onur Listesi 

## Seçilmiş çalışmaları

* Tulving, Endel (1972). Tulving, E.; Donaldson, W. (eds.). *Organization of memory*. New York: Academic. pp.&nbsp;381–403.
* Tulving, Endel; Thomson, Donald M. (1973). "Encoding specificity and retrieval processes in episodic memory". *Psychological Review*. **80** (5): 352–373. doi:. ISSN&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0033-295X 0033-295X].
* Craik, Fergus I. M.; Tulving, Endel (1975). "Depth of processing and the retention of words in episodic memory". *Journal of Experimental Psychology: General*. **104** (3): 268–294. doi:. ISSN&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/1939-2222 1939-2222]. S2CID&nbsp;7896617.
* Tulving, Endel (1983). *Elements of episodic memory*. Oxford [Oxfordshire]: Clarendon Press. ISBN&nbsp;. OCLC&nbsp;[//www.worldcat.org/oclc/8552850 8552850].
* Tulving, Endel (1985). "Memory and consciousness". *Canadian Psychology*. **26** (1): 1–12. doi:. ISSN&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/1878-7304 1878-7304].
* Tulving, Endel (1985). "How many memory systems are there?". *American Psychologist*. **40** (4): 385–398. doi:. ISSN&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/1935-990X 1935-990X]. S2CID&nbsp;36203045.
* Tulving, Endel; Schacter, D. (1990). "Priming and human memory systems". *Science*. **247** (4940): 301–306. Bibcode:1990Sci...247..301T . doi:. ISSN&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0036-8075 0036-8075]. PMID&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2296719 2296719]. S2CID&nbsp;40894114.
* Tulving, Endel (2002). "Episodic Memory: From Mind to Brain". *Annual Review of Psychology*. **53** (1): 1–25. doi:. ISSN&nbsp;[//www.worldcat.org/issn/0066-4308 0066-4308]. PMID&nbsp;[//pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11752477 11752477]. S2CID&nbsp;399748.


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* The Works of Endel Tulving – Endel Tulving tarafından yazılan bölümlere ve makalelere tam erişim 
* Bilim.ca profili 
* Rotman Araştırma Enstitüsü sayfası 
* Büyük Kanada Psikoloji Web Sitesi – Endel Tulving Biyografi