Poliksena

Yunan mitolojisinde, **Polyksene** veya **Polyksena** () Truva Kralı Priamos ve kraliçesi Hekabe'nin en küçük kızıydı. Homeros, ondan bahsetmez ancak bazı diğer klasik yazarlar ondan bahseder. Bu yazarlara göre Polyksena'nın hikâyesi değişkenlik gösterir. Truva'nın düşmesinden sonra, nişanlısı olduğu ve birçok versiyonda ölümüne sebep olduğu Akhilleus'un mezarında kurban edilir.

## Efsane
Polyksena, Agamemnon ve Clytemnestra'nın kızı olan Iphigenia'nın Truva versiyonu olarak kabul edilir. Homeros'un *[[İlyada|İlyada'sında]]* yer almamasına rağmen, daha sonraki şairlerin eserlerinde, belki de Homeros'un sade hikâyesine romantizm katmak için yer almıştır. Bir kahin, Polyksena'nın kardeşi Prens Troilus yirmi yaşına gelene kadar Truva'nın yenilmeyeceğini kehanet eder. Truva Savaşı sırasında Polyksena ve Troilus, bir çeşmeden su getirmeye çalışırken pusuya düşürülür ve Troilus Yunan savaşçı Akhilleus tarafından öldürülür. Ancak Akhilleus, kısa süre sonra Polyksena'nın sağduyulu olmasından etkilenir.

Patroklus'un ölümünün ardından hâlâ iyileşmekte olan Akhilleus, Polyksena'nın sözlerinde teselli bulmuştur ve kızın bağlılığından emin olduktan sonra, Polyksena ile buluşmak için Apollon Tapınağına gitmesini söyler. Akhilleus, Polyksena'ya güvenir ve ona en savunmasız yeri olan topuğundan bahseder. Polyksena'nın kardeşleri Paris ve Deiphobos, Apollon tapınağında Akhilleus'u pusuya düşürürler ve Akhilleus'u, Apollon'un yönlendirdiği, zehirlenmiş bir okla topuğundan vururlar.

## Polyksena'nın Kurban Edilmesi
Bazıları Polyksena'nın Akhilleus'un ölümünden sonra suçluluk duygusundan intihar ettiğini iddia etti. Euripides'e göre ise *[[Troyalı Kadınlar]]* ve *[[Hekabe (oyun)|Hekabe]]* adlı oyunlarında Polyksena'nın ünlü ölümü Truva Savaşı'nın sonunda gerçekleşmiştir. Akhilleus'un hayaleti, Hellas'a yelken açmak için gereken rüzgarları yatıştırmayı istiyorlarsa, Polyksena'nın kurban edilmesini talep eder. Kız, Akhilleus'un mezarının dibinde öldürülecektir. Hekabe, anne olarak, bir çocuğunun daha öldürülmesine katlanamaz. (Polyksena, neredeyse tüm kız ve erkek kardeşlerinden sonra öldürülmüştür.)

Ancak Polyksena, bir köle olarak yaşamaktansa Akhilleus'a kurban olarak ölmeyi tercih etmektedir. Bu yüzden, Odysseus'a yalvarmayı ya da prenses dışında herhangi bir şekilde muamele görmeyi reddeder. Polyksena'nın bekareti, karakterinin onuru için kritik öneme sahiptir ve Akhilleus'un oğlu Neoptolemos, Polyksena'nın boğazını kestiğinde cesurca öldüğü anlatılmıştır.

### Klasik Sanatta
Yunan betimlemelerindeki birkaç örnek, Polyksena'nın kurban edilmesini tasvir etmektedir. Çoğu, Polyksena'nın Akhilleus'un mezarı önünde kurban edildiğini gösterir. Bununla birlikte, resimlerdeki bazı ayrıntılar, mitin değişen ve belki de daha önceki versiyonlarına işaret etmektedir.

Örneğin, bazı görüntülerde, Polyksena'nın bir mezar yerine bir sunak üzerinde kurban edildiği görülmektedir. Gümüşçay'da bulunan MÖ 500 yılına tarihlenen Polyksena Lahdi'ndeki rölyef, mezarın yanında sehpa olduğunu göstermektedir. Bu ayrıntılar, Akhilleus'un mezar höyüğü ile Apollon'a adanan kutsal alan arasında bir bağlantı olduğu şeklinde yorumlanmıştır.

### Klasik Sonrası Sanat
Çoğu versiyon Polyksena'nın ölümüne onurlu bir şekilde gittiğini gösterir, ancak genellikle göğüsleri çıplaktır. Kurban ayini bir rahip veya Neoptolemos tarafından yapılabilir. Ricci'nin versiyonlarında olduğu gibi, Akhilleus'un mezarının üzerinde onun atlı bir heykeli olabilir ve öldürmeye karşı çıkan Agamemnon, kurbana karşı olduğunu göstermek için orada olabilir. Bazen Aşil'in hayaleti havada görülmektedir.

Floransa'daki Loggia dei Lanzi'de çok belirgin bir şekilde sergilenen ve genellikle Pio Fedi (1855-1865) tarafından *Polyksena'ya Tecavüz olarak* adlandırılan heykel, tasvir edilen şiddet biraz yanıltıcıdır. *Tecavüz* sözcüğü, "cinsel tecavüz" anlamında değildir, ancak Latince ***rapere*** "kapmak, kapmak, götürmek" kelimesinden türetilen kelimeye atıfta bulunulur Kısacası, Polyksena'nın cinsel tecavüze uğramasını değil, Neoptolemos tarafından annesi Hekabe'nin tüm itirazlarına rağmen öldürüldüğünü gösterir. Yerdeki ceset, biraz anakronik olarak (kronolojik olarak uygunsuz), ya kardeşi Polites ya da muhtemelen Hektor'dur. Çoğu versiyonda, her ikisi de çok daha önce öldürülmüştür.

## Polyksena'nın Kurban Edilmesi ile ilgili Eserler

Dosya:The Sacrifice of Polyxena MET DP317722.jpg|*Polyksena'nın Kurbanı*, 1647, Charles Le Brun, Metropolitan Sanat Müzesi
Dosya:The Sacrifice of Polyxena MET DP307492.jpg|Polyksena'nın Kurban Edilmesi, Giovanni Francesco Romanelli, 17.yy
Dosya:Giovanni Battista Pittoni - The Sacrifice of Polyxena - Google Art Project.jpg|Polyksena'nın Kurban Edilmesi, Giovanni Battista Pittoni
Dosya:Sebastiano Ricci (Belluno 1659-Venice 1734) - The Sacrifice of Polyxena - RCIN 404763 - Royal Collection.jpg|Polyksena'nın Kurban Edilmesi, Sebastiano Ricci
Dosya:Sacrifice of Polyxena York.jpg|Polyksena'nın Kurban Edilmesi
Dosya:Çanakkale Archaeological Museum Polyxena Sarcophagus.jpg|Çanakkale Arkeoloji Müzesi, Polyksena Lahdi
Dosya:Paul-François Quinsac - Death of Polyxena (1881).jpg|Polyksena'nın ölümü, Paul-François Quinsac
Dosya:Karl Russ - Hecabe mit den Leichnamen ihrer Kinder Polyxena und Polydoros am Grab des Achill - 3729 - Kunsthistorisches Museum.jpg|Hekabe, çocukları Polyksena ve Polydoros'un cesetleriyle Aşil'in mezarında - Karl Russ, Kunsthistorisches Museum
Dosya:Pittoni Sacrfice of Polyxena Stuttgart.jpg|Polyksena'nın Kurban Edilmesi, Pittoni, Stuttgart
Dosya:Giovanni Battista Pittoni - Opferung der Polyxena - HUW 33 - Bavarian State Painting Collections.jpg|Polyksena'nın Kurban Edilmesi, Giovanni Battista Pittoni, Bavarian Resim Koleksiyonu
Dosya:Sacrifice Polyxena BM GR1897.7-27.2.jpg|Polyksena'nın muzaffer Yunanlar tarafından kurban edilmesi (Atika siyah figürlü Tiren amforası, yaklaşık MÖ 570-550), Britanya Müzesi
Dosya:The Sacrifice of Polyxena from a set of The Story of Troy MET DP335399.jpg|Truva Öyküsü setinden Polyksena'nın Kurbanı, Geç 16. yy, Metropolitan Sanat Müzesi
Dosya:Domenico corvi, sacrificio di polissena, 1790-1800 ca.jpg|Polyksena'nın Kurban Edilmesi, Domenico Corvi, 1790-1800
Dosya:Giulio Carpioni - The Sacrifice of Polyxena - 1932.203 - Art Institute of Chicago.jpg|Polyksena'nın Kurban Edilmesi, Giulio Carpioni
Dosya:Hecuba and Polyxena LACMA 73.3.jpg|Hekabe ve Polyksena
Dosya:Sacrifice of Polyxena and tumulus of Achilles.jpg|Aşil tümülüsü yakınında Polyksena'nın kurban edilmesi. Polyksena lahdi, MÖ 500 civarı
Dosya:Rape of Polyxena in Florence by Pio Fedi.jpg|Polyksena'nın Götürülmesi, Pio Fedi, Floransa


## Kaynakça