Birleşmiş Milletler ve Kazakistan

**[[Kazakistan|Kazakistan Cumhuriyeti]]** 2 Mart 1992'de Birleşmiş Milletler'e üye oldu. Kazakistan, 2017-2018 dönemi için BM Güvenlik Konseyi'nde görev yapmak üzere seçildi. BM Genel Sekreteri António Guterres, BMGK'ye yaptığı konuşmada, Kazakistan'ın dünyayı kitle imha silahlarından ve nükleer silahların yayılmasını önleme çabalarından kurtarma çalışmalarını tanıdı.

## Kazakistan'ın konumu
Kazakistan'ın BM'deki konumu, Birleşmiş Milletler tarafından ele alınan tüm konularda Kazakistan'ın çıkarları temelinde oluşturulmuştur. Silahsızlanma, ekonomi, ekoloji, sosyal ve sürdürülebilir kalkınma, barışı koruma, uluslararası hukukun geliştirilmesi, insan haklarına saygı, cinsiyet eşitliği, terörle mücadele, organize suç ve terörle mücadele alanlarında Örgütün himayesinde işbirliğinin güçlendirilmesine özel önem verilmektedir. Kazakistan Cumhurbaşkanı 1992'den 2016'ya kadar New York'taki BM merkezini 11 kez ziyaret etti ve defalarca Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun çalışmalarına katıldı. Cumhurbaşkanı, BM Genel Kurulunun 70. yıldönümü oturumunun yanı sıra Eylül 2015'te Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Zirvesi'ne katıldı.

### Afganistan
BMGK üyesi olarak ve konsey başkanı olarak rotasyonu sırasında Kazakistan, Afganistan'a odaklanmaya devam ediyor ve Afganistan'da istikrar ve güvenliği sağlamak için müdahale gerektiren alanları ana hatlarıyla belirten kavram notları dağıttı. BMGK başkanı olarak Kazakistan, Ocak 2018'de 2010'dan bu yana Afganistan'daki ilk büyükelçi heyetine başkanlık etti. Üst düzey delegasyon, 11 daimi temsilci de dahil olmak üzere 15 BMGK üyesinin tamamından oluşuyordu.

### Terörle mücadele
Kazakistan, Birleşmiş Milletler'in uluslararası terörizme karşı mücadeledeki rolünü tanımaktadır. Kazakistan, bunu yapmayan BM üye ülkelerini Birleşmiş Milletler'in 13 Uluslararası Terörizm Sözleşmesi'ni kabul etmeye çağırdı. Kazakistan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde görev yapan ilk Orta Asya ülkesidir. Kazakistan Dışişleri Bakanı Kairat Abdrakhmanov ve Daimi Temsilci Kairat Umarov, 73. Genel Kurul'un oturum aralarında üye ülkelerin Birleşmiş Milletler Küresel Terörle Mücadele Stratejisi (GCTS) ve diğerlerini uygulama vaadinde bir davranış kuralları imzalamaları için bir üst düzey etkinlik düzenlediler.

### Çevre ve iklim
Kazakistan, 1992 yılında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesini imzaladı. Kazakistan her zaman iklim değişikliğiyle mücadelenin aktif bir savunucusu olmuştur. 2015 yılında, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) tarafından uygulanan Kazakistan'ın Yeşil ekonomi modeline geçişini destekleme projesini başlattı. Proje, kapsayıcı ekonomik kalkınmaya katkıda bulunarak Kazakistan'ın uzun vadeli çevresel sürdürülebilirliğini artırmayı amaçlamaktadır.

### Küresel barış ve barışı koruma
Kazakistan, Genel Sekreter ve Güvenlik Konseyi'ne gönderdiği resmi mektupta, Afrika'da kapsamlı barış ve güvenlik olmadan sürdürülebilir küresel barışın mümkün olmayacağını belirtmiştir. Ayrıca BM'nin Orta Doğu'daki barışı koruma misyonlarına da aktif olarak katılmaktadır. Ülke, Ekim 2018'in sonuna kadar Hint barış güçleriyle birlikte Lübnan'daki BM Geçici Gücü'ne 120 asker göndermeyi planlamaktadır.

### İnsan hakları, politikalar ve medeni haklar
Kazakistan, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'nin 47 üyesinden biridir. Kazakistan, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ne yasal statü veren Kişisel ve Siyasal Haklar Uluslararası Sözleşmesi'ne de taraftır. 2020'de Kazakistan, cezadan resmen vazgeçmek için ölüm cezasının kaldırılmasına ilişkin uluslararası protokolü imzaladı. Uluslararası Af Örgütü bunu "önemli bir adım" olarak nitelendirdi.

### Güven oluşturma
Kazakistan cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, Ocak 2018'de Güvenlik Konseyi'ne başkanlık etti ve Ortak Kapsamlı Eylem Planı'nı (KOEP) üyeler arasında güveni yeniden inşa etmek için bir model olarak belirledi.

### Nükleer silahsızlanma ve yayılmanın önlenmesi
Kazakistan'ın dış politikasının temel taşı ve Birleşmiş Milletler'deki en önemli politika önceliği, dünyayı nükleer silahlardan ve bunların denenmelerinden kurtarmaktır. Ulusal bağımsızlık ve BM üyeliğinden kısa bir süre sonra, Cumhurbaşkanı Nazarbayev, Sovyetler Birliği'nden miras kalan 1400'den fazla nükleer silahı hizmetten çıkarma niyetini açıkladı. Ocak 2018'de Güvenlik Konseyi başkanı olarak görev yaparken, Kazakistan büyükelçisi Umarov, nükleer silahların yayılmasını önleme ve güven artırıcı önlemler konusunda üst düzey bir brifinge öncelik verdi.

## Kazakistan'ın başlıca uluslararası girişimleri
Kazakistan, BM Şartı'nı ve barış ve güvenlik, ekonomik kalkınma, sosyal kalkınma, çevre, uluslararası hukuk, insani konular ve sağlık önceliklerini desteklemektedir. Kazakistan, BM üyeliği sırasında farklı yıllarda uygulanmakta olan veya uygulanmakta olan aşağıdaki girişimleri ortaya koymuştur.

* Orta Asya'da Etkileşim ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CICA). Kazakistan cumhurbaşkanı Nursultan Nazarbayev, 5 Ekim 1992'de BM Genel Kurulunun 47. oturumu sırasında ilk olarak CICA'yı önerdi.
* Birleşmiş Milletler Orta Asya Ekonomileri Özel Programı (SPECA);
* Aral Gölü ve Semey'in ekolojik felaket bölgelerinin rehabilitasyonu;
* BM Bölgesel Komisyonlarının iki Konferansında (ESCAP ve UNECE) ve Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Konferansı Rio + 20'de desteklenen Yeşil Köprü Ortaklık Programı;
* Ana bileşenleri Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Konferansı Rio + 20'nin nihai belgesinde yansıtılan Küresel Enerji ve Çevre Stratejisinin Geliştirilmesi;
* 29 Ağustos'un Uluslararası Nükleer Testlerle Mücadele Günü olarak ilan edilmesi;
* Kazakistan, nükleer silahların test edilmesini sona erdirmek için küresel bir kampanya olan ATOM Projesini 4 Eylül 2013'te Birleşmiş Milletler'de sundu.
* 2010 ve 2013-2022'nin Uluslararası Yıl ve Uluslararası Kültürlerin Yakınlaşması On Yılı ilan edilmesi;
* Kazakistan Cumhuriyeti cumhurbaşkanı N. Nazarbayev'in terörle mücadele ve şiddet içeren aşırıcılıkla mücadele girişimlerini BM terörle mücadele birimleri ve üye devletlerle birlikte uygulamak için, girişimin ana varsayımlarını bir araya getirmek için çalışmalar yürütülmektedir.
* Devlet Başkanı Manifestosu "Dünya. XXI Yüzyıl", BM liderliğine gönderildi ve A kayıt numaralarıyla tüm BM üye ülkeleri arasında altı resmi dilde dağıtıldı.
* Uluslararası hukuk ilkelerinin yeniden teyit edilmesine ilişkin üst düzey bir BM Konferansı düzenleme girişimleri, Astana'da Birleşmiş Milletler himayesinde Birleşmiş Milletler Yeşil Teknolojiler ve Yatırım Projeleri Geliştirme Merkezi'nin oluşturulması, yıllık bir BM üye devletlerinin savunma bütçesinin yüzdesinin BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin Finansmanı Özel Fonu'na, ECOSOC reformunun Küresel Kalkınma Konseyi'ne verilmesi.
* Almatı'da Orta Asya ve Afganistan için BM Bölgesel Merkezi'nin kurulmasına yönelik girişim.
* BM Genel Kurulu, 73. oturumunda Nükleer Silahlardan Arındırılmış Bir Dünyaya Dair Evrensel Bildirgeyi kabul etti. Evrensel Bildirge Kazakistan tarafından tanıtıldı.
* BM ve Kazakistan'ın 2016 ve 2020 yılları arasında resmi bir Kalkınma Ortaklık Çerçevesi bulunmakta.

## BM örgüt ve komisyonlarına katılım
Kazakistan; UNDP, UNICEF, UNODC, UNHCR, UNFPA, UNV, ILO, UNESCO, WHO, Dünya Bankası, IMF, UNAIDS, DPI, OCHA, ESCAP, UNECE, UNISDR ve BM Kadın Birimi gibi Birleşmiş Milletler örgüt ve komisyonlarına üyedir.

## Kaynakça