open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bayan

**Bayan**, kadınların ad veya soyadlarının önüne gelen hitap ve saygı sözcüğüdür. 26 Kasım 1934'te Lâkap ve Unvanların Kaldırılması Hakkındaki Kanunun kabulü sırasında erkekler için kullanılan *[[bay]]* sözcüğünden türetilerek kullanımı sunulmuştur. 5 Aralık 1934'te kadınlara milletvekili seçme ve seçilme hakkının tanınması sonrası Türk Kadınlar Birliği tarafından Ankara Halkevi ve Beyazıt Meydanında gerçekleştirilen kutlamalarla sözcüğün kullanımı yaygınlaştırılmıştır. Ancak daha yaygın olarak, addan sonra kullanılan *[[hanım]]* sözcüğü nedeniyle günümüzde kullanımı arka planda kalmıştır.

## Etimoloji
*Bayan* kelimesi ilk olarak *Osmanlıcadan Türkçeye Söz Karşılıkları Tarama Dergisi* çalışmaları sırasında Türk lehçelerinden bulunup *mevcudiyet*, *hayat*, *gani* ve *beka* kelimelerine karşılık önerilmiştir. Yusuf Ziya Özer *bayan* kelimesinin Tunguzca kökenli olduğunu belirtir. Besim Atalay *bayan* kelimesini kökü *bay* olan Altay Türklerine ait bir tanrı adı olarak tanımlar.  İbrahim Necmi Dilmen *beg* > *begüm*, *han* > *hanım* gibi eril-dişil kullanımlardan yola çıkılarak *bay* kelimesinden türetildiğini söylemiştir. Ahmet Cevat Emre *bayan* kelimesinin *bay* kelimesinin eşi ve benzeşi olarak -en morfeminden türetildiğini belirtir. Sevan Nişanyan ise Türkçenin hiçbir döneminde +an ekinin dişil yapım eki olarak kullanılmadığını belirterek karşı çıkar ve *bayan* kelimesini keyfi bir türetme olarak açıklar. Tuncer Gülensoy ve Osman Fikri Sertkaya Moğolcada zengin ve güçlü anlamına gelen *bayan* kelimesinin dil devrimi sırasında yeni bir anlam yüklenerek Türkçeye girdiğini belirtir.

## Kadın ve bayan
Son yıllarda kadın ve kız ayrımının yetişkinlik veya gençliğe değil, cinselliğe yönelik çağrışım yaptığını düşünenler tarafından *kadın* anlamında kullanılmaya başlamıştır. Sözcük bu şekliyle genellikle kadın demenin ayıp olacağının düşünüldüğü ortamlarda kullanılır. Sevda Alankuş'a göre bu kullanım "kadın sözcüğünün, kız sözcüğü karşısında taşıdığı ‘aktifleşmiş’ cinsellik çağrışımından korkulması" şeklinde açıklanıyor. Bu kullanım kadın haklarını savunan kişi ve örgütlerin tepkisini çekmektedir. Asıl kullanımın sadece "Bay"ın karşılığı olması gerektiği düşünülmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Bay

## Kaynakça
.dd

**.dd** Doğu Almanya için ayrılmış olan internet ülke kodu üst seviye alan adıydı (CcTLD). Ancak ülkenin 1991'de Berlin Duvarı'nın yıkılmasıyla birleşmesi sonucu, daha aktif hale geçmeden yerini .de'ye bıraktı.
.zr

**.zr** Zaire için ayrılmış olan internet ülke kodu üst seviye alan adıydı (CcTLD). Ancak ülkenin 1997'de adını Kongo Demokratik Cumhuriyeti olarak değiştirmesinin ardından yerini .cd'ye bıraktı. **.zr** 2001'de yürürlükten kaldırıldı.
Stan Marsh

**Stanley "Stan" Marsh** animasyon dizi South Park'taki başrollerden biridir. Dizinin yaratıcılarından Trey Parker tarafından seslendirilmektedir. Stan ve Kyle sık sık dörtlünün başları olarak görülür. Stan, dörtlüdeki en "normal" çocuktur, çoğunlukla dürüsttür, yaşına göre olgundur ve mantıklıdır. En iyi arkadaşı Kyle'dan daha çok Stan kendine güvenir. Stan'in astımı vardır. Ayrıca iki elini de aynı biçimde kullanabilir fakat, Stan sağ elini kullanmayı tercih eder. Doğum günü 19 Ekim'dir. Fiziksel görünüşte siyah ve düz saçlara sahiptir. Gruptaki dörtlüye göre daha zayıftır. Ayrıca gruptakilerden bir yaş büyüktür. 65&nbsp;cm boyundadır

En sevdiği arkadaşı ise Kyle Broflovski'dir. Eric Cartman başına buyruk bir karakter olduğundan ayrı tutulursa, çoğu durumda grubun lideri konumundadır.

## Yaşamı
Stan sık sık öğütler verir ve popüler akımı eleştirir. 4. sezon 6. bölüm olan **Cherokee Hair Tampons** adlı bölümde Stan, Miss Information ve onun tıbbi ilaçlar dükkanına meydan okur. Ayrıca bu bölümde Stan, bir kahramanlık yapıp Kyle'a Eric Cartman'ın böbreğini bağışlatır. Ayrıca 5. sezon. 3. bölüm olan **Super Best Friends** adlı bölümde Kyle'ın hayatını kurtarmıştır. Kyle ile Stan'in davranışları biraz birbirlerine benzer.
Stan istekli bir hayvansever olarak, amcası Jimbo'nun avlanmasına karşıdır. PETA üyesidir, bir dönem vejetaryen olmuştur ancak hastalanınca vazgeçmek zorunda kalmıştır. Bir bölümde bebek buzağıların hayatını kurtarmıştır ve bir keçiyi sahiplerine geri vermiştir. İyi niyetli olması, grup içinde onu öne çıkarır ve hem kendi başını, hem de arkadaşlarının başını belaya sokar. Stan ve Kyle Meksika'ya gitmiş, orada Meksika Uzay Programı'nın Orca'ya gitmesini kontrol altına almışlardır. Bir bölümde Cartman ve Stan, yanlışlıkla gemiyi köstebeklerin olduğu baraja çarpmıştır ve Stan "Umarım köstebekleri rahatsız etmemişizdir" demiştir.
Stan çok iyi empati kurabilir. Bir bölümde kendisini Al Gore'un yerine koymuştur. Ayrıca Stan çok dürüsttür. Yine bir bölümde Mel Gibson'ın filmini beğenmediği için Kenny ile Mel Gibson'un evine, paralarını geri alabilmek için gitmişlerdir (18 dolar). Fakat Mel Gibson çocuklara silahla saldırır. O sırada Mel Gibson'ın cüzdanını bulurlar ve içinde 20 dolar bulurlar. Ama Stan dürüstlüğü gereği Kenny'den 2 dolar alır, cüzdana koyar ve 20'liği kendine alır. Stan babası Randy Marsh gibi bir alkoliktir.

## Klişeler
Her bölümde Kenny öldüğünde "Oh my God, they killed Kenny!" (*Aman Tanrım! Kenny'i öldürdüler!*) der ve Kyle da ona eş olarak "You bastards!" (*Sizi piçler!*) der. Ama Kenny artık ölmediği için bu sözler duyulmaz.

Ayrıca Stan, kız arkadaşı Wendy ile konuşurken sürekli kusmasıyla da ünlüdür.

15. sezon 7. bölümden sonra hiçbir şeyden zevk almaz ve taşınmaya karar verir. Ancak verilen aradan sonra 8. bölümde tekrar South Park'a döner.

## Kaynakça
Kyle Broflovski

**Kyle Broflovski**, South Park'ın Yahudi karakteri. Matt Stone tarafından seslendirilmektedir. Saçları Matt Stone'un saçlarına benzetilmek istenmiştir, zaten Kyle karakteri Stone'un çocukluğu baz alınarak oluşturulmuş bir karakterdir. Çizgi filmdeki dört ana karakterden biridir. Eric Cartman ile birbirlerinden ölesiye nefret etmelerine rağmen, birbirlerinin hayatlarını defalarca kurtarmışlardır. Kan grubu AB olup Cartman'ın kan grubuyla aynıdır. Ailesi çok tutucudur. Babası Gerald Broflovski bir avukat, annesi Sheila Broflovski ise bir ev hanımıdır. Kyle'ın İke isimli 5 yaşında, dahi, Kanadalı evlatlık bir kardeşi vardır. Fiziksel görünümü oldukça büyük, kızıl renkli kabarcık saçlara sahip olmasıyla dikkat çeker.Ancak saçlar şapkası nedeniyle görünmemektedir. Orta kiloda, 65&nbsp;cm boyundadır.Ayrıca 5.sezonda dedelerinin Polonya'dan göçtüğünü öğreniyoruz.

En sevdiği arkadaşı ise Stan Marsh'tır. Eric Cartman başına buyruk bir karakter olduğundan ayrı tutulursa, çoğu durumda grubun lideri konumundadır.

Kenny'nin öldüğü her bölüm Stan "Oh my God, they killed Kenny!" (Aman Tanrım! Kenny'i öldürdüler!) der ve Kyle da ona eş olarak "You bastards!" (Sizi piçler!) der. Ama Kenny artık ölmediği için bu sözler duyulmaz. Ayrıca Kyle, turuncu bir mont, yeşil değişik bir şapka ve de koyu yeşil bir pantolon giyer.

Kyle kasabadaki sayılı Yahudilerden biridir ve bu yüzden kendini grup arkadaşlarından ve diğerlerinden dışlanmış hissetmektedir. Ülkedeki Yahudi kesimi temsil etmekte ve onun üzerinden bu gruba göndermeler yapılmaktadır.

Kyle'ın müzik, video oyunları ve basketbola karşı özel bir ilgisi ve yeteneği bulunmaktadır.

14. Sezon 9. Bölümde (O Bir Jersey Şeyi) Kyle kendisinin bir New Jersey'li olduğunu öğrenmiştir.

## Dış bağlantılar
* İngilizce "Kyle's Mom is a Bitch" Cartman'ın Kyle'ın annesi için yazdığı küfürlü şarkı. 
* İngilizce "A Lonely Jew On Christmas"   Kyle'ın arkadaşlarının onu yılbaşında dışladıklarında söylediği şarkı.

## Kaynakça
* İngilizce Kyle Broflovksi maddesi
Uzunlar, Sultanhisar

**Uzunlar**, Aydın ilinin Sultanhisar ilçesine bağlı bir mahalledir. 2022 yılı itibarıyla Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'ne göre mahallenin nüfusu 520'dir.

## Kaynakça
.bu

**.bu**, Burma için internet ülke kodu üst seviye alan adıydı (CcTLD). Ancak ülkenin adının 1989'da Myanmar olarak değişmesinden sonra yerini .mm'ye bıraktı.

## Kaynakça
Abbas Mirza

**Abbas Mirza** (20 Ağustos 1789, Nava - 25 Ekim 1833, Meşhed), İran'da hüküm süren  ve ülkesine Avrupa askeri tekniklerini getiren Kaçar Hanedanı'nın veliahtı.

## Askeri hayatı

Feth Ali Şah'ın oğlu olan Abbas Mirza Kaçar, babası tarafından küçük yaşta Tebriz genel valiliğine, daha sonra da Veliaht Şehzade oldu. Fransızlara dayanarak ordusunu yenilemeyi ve Ruslara karşı çıkmayı tasarladı. Ama Fransızlar doğu politikalarını değiştirince Ruslarla Gülistan Antlaşması'nı imzalayarak (1813), Gürcistan'ı bırakmak zorunda kaldı. Osmanlı topraklarına saldırıp (1821), Cabbarzâde Celâleddin Mahmud Paşa'yı yenerek sınırlarını Basra körfezine kadar genişletti. Gürcistan'ı geri almak umuduyla Rusya'ya savaş açtıysa da, Gence (1826) ve Abbasabad'da (1827) yenilip, Türkmençay Antlaşması'yla (1828) Revan Hanlığı, Talış Hanlığı ve Nahçıvan Hanlığı arazilerini de Rusya'ya bırakmak zorunda kaldı.

## Kaynakça
Soran, Erbil

**Soran**, Irak'ın Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlı Erbil ilinin Soran ilçesine bağlı şehir. Eski adı Diyana olarak da anılmaktadır. Tahminen 140.000 civarında bir nüfusa sahiptir.

Soran, İran ve Türkiye sınırına ikişer saat uzaklıkta olup son yıllarda İran ve Türkiye'den Kuzey Irak'a yerleşen kişiler tarafından tercih edilmektedir. Ayrıca ilçe bölgesel başkent (IKBY başkenti) Erbil (Hewler)'e 1.30 saat mesafededir.
Revandiz

**Revandiz** veya **Revanduz** (Kürtçe: Rwandiz, **رواندوز**), Irak'ta Erbil iline bağlı 80.000 civarında bir nüfusa sahip ilçe.

Irak Kürdistan Özerk Bölgesi'nin bir parçasıdır.

## Ayrıca bakınız
* Revandiz Katliamı
Jugendstil

**Jugendstil**, Art Nouveau sanat akımının Almanca konuşulan ülkelerde hakim olan türü olup, ismini 1896 yılında Georg Hirth'in (1865-1902) kurduğu dergi Jugend'den (Gençlik) almıştır.

Asıl temeli Yeni Sanat olan, 1896 yıllarında Almanca konuşulan bölgelerde mimari bir akım olan Jugenstil, 1906-1914 yıllarında doruk noktasına ulaşmıştır. 1920'lerde önemini yitiren akım başka isim ve değişikliğe uğrayarak devam etmiştir.

Otto Wagner, Gustav Klimt ve Josef Hoffman gibi ünlü mimarlar Jugendstil çalışmalar yapmışlardır.

## Bazı önemli Jugendstil mimari yapılar
**Almanya:**

* *[[Cottbus]]* 
** Staatstheater - Şehir Opera Binası
* *[[Essen]]*
** Nikolaus Kilisesi -
* *[[Münih]]* 
** Müllersches Volksbad (Yüzme Havuzu) -
* *[[Stuttgart]]*
** Pragfriedhof - (Prag Mezarlığı)'n daki Krematorium. 
** Traben-Trarbach (Mosel) - 
** Huesgen Villası - Kayser von Bruno Möhring tarafından yapılmıştır.
* *[[Weimar]]* 
** Kunstschule Weimar - Weimar Sanat Okulu, 1911 yılında Henry van de Velde tarafından yapılmıştır.

**Avusturya:**

* *[[Viyana]]*
** Ankeruhr - Anker Saati 1911-1917 yıllarında mimar Franz Matsch tarafından yapılmıştır, merkez ilçe Hoher Markt'ta bulunmaktadır. 
** Karlsplatz - Metro Durağı
** Kirche am Steinhof - 1903-1907 yılları arasında Otto Wagner tarafından yapılmıştır, Penzing ilçesindedir.
** Naschmarkt 
** Otto Wagner Evi
** Postsparkasse - Georg-Coch-Platz 2 adresindeki Merkez Postanesi, 1904-1906 yılları arasında Otto Wagner tarafından yapılmıştır.
** Secession
** Strudlhof Patika Çıkışı - Johann Theodor Jaeger tarafından 1910 yılına yapılmıştır, Alsergrund ilçesindedir.
** Zentralfriedhof - Merkez Mezarlığı'n daki giriş kapısı ve içinde bulunan kilise.

## Dış bağlantılar
*Site officiel Art Nouveu/Jugendstil centre  
*Dünya çapında Art Nouveau akımı
Kınık, İnegöl

**Kınık**, Bursa ilinin İnegöl ilçesine bağlı bir mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin adı Selçuklu Hanedanına bağlı olan Kınık boyundan gelmektedir. Bu nedenle, halkın çoğunluğu kendini "Manav" milleti olarak tanımlamaktadır. Osmanlı'nın ilk kurulan yerleşim birimlerinden biridir.

## Coğrafya
Bursa il merkezine 61&nbsp;km, İnegöl ilçesine 16&nbsp;km uzaklıktadır. Türkiye'nin en ünlü maden suyu şirketlerinden biri olan Kınık Maden Suyu Fabrikaları Kınık mahallesi sınırları içindedir.

## Nüfus

## Dış bağlantılar
Esnek imalat sistemleri

**Esnek üretim sistemi**, bir imalat mekanizmasıdır. Sistem temel olarak bilgisayar desteği ile çalışan robotlar ve iletim mekanizmaları sayesinde hızlı, güvenilir, kaliteli ve ekonomik bir üretim sağlar.

21. yüzyılın başından itibaren kullanılan sistem birçok büyük firma tarafından özellikle otomotiv sanayi ve mekanik/mekatronik ile ilgili sektörlerde yaygın olarak kullanılmaktadır.

## Esnek İmalat Sistemlerinin Toplam Kalite İçindeki Yeri
Esnek imalat sistemi, daha kaliteli ürünlerin daha düşük fiyatlarda üretilmesini sağlar. Esnek üretim, değişen ürün tasarımna klasik sistemlere göre daha hızlı yanıt vermektedir. Ayrıca kontrol mekanizması da otomatikleştiği için hatalı parçalar daha rahatlıkla ayrılır. Toplam kalite yönetimi nin genel anlamda bütün çalışanların katılımı ile iç ve dış müşterilerin beklentilerini karşılamayı, değişkenliği azaltmayı ve sürekli geliştirmeyi hedefleyen yönetimsel bir yaklaşım olduğunun biliyoruz. Demek ki esnek imalat sistemleri ile müşterilerin değişken ürün talebi hızlı ve kaliteli bir şekilde karşılabilir. Müşteri beklentilerinin karşılanması ve değişkenliğin azalması toplam kalite yönetimine katkıda bulunur.

## Kaynakça
Nikolay Rimski-Korsakov

**Nikolay Rimski-Korsakov**, Rusça: *Николай Андреевич Римский-Корсаков (Nikolay Andreyeviç Rimskii-Korsakov)* (18 Mart 1844 - 21 Haziran 1908) Rus müzisyen, besteci ve müzik eğitimcisi. Rus beşleri olarak adlandırılan 19. yüzyıl Rus bestecileri grubundandır. Eserlerinde Rus halk müziği ve doğu ezgilerine yer vermesi ve kendine özgü bir orkestrasyon tekniği kullanması ile tanınır. İspanyol Kapriçyosu (1887), Şehrazat Senfonik Süiti (1888), Rus Paskalya Uvertürü en ünlü eserlerindendir.

## Yaşam öyküsü
Sankt-Peterburg'un 199 kilometre uzağındaki küçük Tihvin kasabasında dünyaya geldi. Doğduğunda babası 60, annesi 42, ağabeyi ise 22 yaşındaydı.

Küçük Nikolay, piyano çalmayı Tihvin'de öğrendi. Yeteneğini ve müzik kulağının iyi olduğunu fark eden ailesi, bunun üzerinde pek durmadı. Çünkü Nikolay'ı, ağabeyi gibi, ülke donanmasının başarılı bir denizcisi olarak görmek istiyorlardı. Böylece genç adam, 12 yaşında Sankt Peterburg'daki donanma okuluna girdi. Korsakov, o günden sonra müzikal çalışmalarına hız verdiyse de, geçinebilmek için donanmadaki işini de sürdürdü ve ancak 8 yıl sonra aktif işinden ayrılabildi.

Bestecinin müzikal alandaki çalışmaları, yalnız yaratıcı işleriyle sınırlı değildir. 1871'den yaşamının sonuna kadar Sankt-Peterburg Konservatuvarı'nda profesörlük yaptı. 27 yaşında bu mesleği icra etmeye başlayan Korsakov, donanmanın brass grubunda on yıl çalışmasının yanı sıra; Müzik Okulu'nda 7 yıl müdürlük, Imperial Capella'da ise 10 yıl müdür yardımcılığı yaptı. 1874-1907 tarihleri arasında Sankt-Peterburg, Moskova, Kiev, Brüksel ve Paris'te çok sayıda senfonik konser yönetti. 64 yaşında Lubensk'te yaşamını yitirdi. Mezarı Sankt-Peterburg'taki meşhur Tihvin Mezarlığı'ndadır.

## Eserleri
11 senfoni, 15 opera, 3 enstrümantal ve orkestral çalışma, 79 romans eseri, 2 koleksiyon ve çok sayıda piyano çalışması üreten büyük bir bestecidir. Çok bilinen bir eseri de, Binbir Gece Masalları'ndan esinlenilmiş olan Şehrazad'dır.

*Armoni Üzerine Yazılar*, *Orkestrasyonun İlkeleri* ve *Müzikal Yaşamımın Efsanesi* adlı üç de kitap yazmıştır.

## Medya
* Fantazi "The Flight of the Bumblebee" *(Yabanarısının Uçuşu)*: 

## Dipnot

## Dış bağlantılar
* Müzik eserleri notaları: IMSLP (International Music Score Library Project - Uluslararası Müzik Notaları Projesi): "Rimski-Korsakov,_Nikolai" kategorisi http://imslp.org/wiki/Category:Rimsky-Korsakov,_Nikolai
* Koro müziği eserleri notaları: CPDL (Choral Public Domain Library (ChoralWiki)): http://www.cpdl.org/wiki/index.php/Nikolai_Rimsky-Korsakov
* Nikolay Rimski-Korsakov'un hayatını ele alan Rus yapımı "Rimskiy-Korsakov (1952)" adlı film için referans: http://www.imdb.com/title/tt0045089/
Tesla (birim)

**Tesla** birimi (sembolü **T**), manyetik akı yoğunluğunun (veya manyetik indüksiyon) SI birimidir. Manyetik alanın yoğunluğunu belirler.

Tesla (T), manyetik akı yoğunluğu birimi olarak kullanılır. Bir manyetik alanın yoğunluğunu ifade eder ve tesla birimi, bir maddenin manyetik alanındaki manyetik akı yoğunluğunu ölçmek için kullanılır.

Manyetik akı yoğunluğu, manyetik akının birim yüzeye düşen miktarını ifade eder ve bir tesla, bir metrekarelik bir yüzeyde bir tesla manyetik akı yoğunluğu anlamına gelir.

Manyetik akı yoğunluğu, manyetik alanın manyetik permeabilitesi ve manyetik alan şiddeti ile orantılıdır. Manyetik akı yoğunluğu, aşağıdaki formülle hesaplanabilir:

B = μ * H

Burada, B: manyetik akı yoğunluğu (tesla) μ: manyetik permeabilite (henry/metrekilogram- saniye karesi) H: manyetik alan şiddeti (amper/metrekilogram)

Manyetik permeabilite, bir maddenin manyetik alanını ifade eden bir kavramdır. Vakumda, manyetik permeabilite, 4π x 10^-7 henry/metrekilogram-saniye karesi olarak kabul edilir.

Örneğin, manyetik alan şiddeti 10 amper/metrekilogram olan bir maddenin manyetik akı yoğunluğu, manyetik permeabilitenin 4π x 10^-7 henry/metrekilogram-saniye karesi ile çarpılması sonucu 3.97 x 10^-6 tesla olacaktır.

up> = 1 kg·s−1·C−1

## SI çarpanları

## Kökeni
Sırp kökenli Amerikalı mucit ve elektrik mühendisi Nikola Tesla'nın adına ithafen 1960 yılında verilmiştir.

## Dönüşümler
1 tesla:
* 10,000 gauss' a (G), (CGS sisteminde kullanılır)
* 109 γ' ya (gamma), (jeofizik' te kullanılır)

## Örnekler
* Uzayda manyetik akı yoğunluğu 0.1 ile 10 nanotesla arasındadır. (10−10 T-10−8 T),
* Dünyada 50. enlemde manyetik akı yoğunluğu 58 µT (5.8×10−5 T), ekvatorda ise (0. enlem) 31 µT (3.1×10−5 T) büyüklüğündedir, 
* Büyük bir mıknatısın alanı 1 militesla (0.001 T) civarındadır, 
* Tıbbi amaçlı MR'da manyetik akı 4 teslaya kadar, deneysel amaçlıda ise 12 teslaya kadar varır,
* Bir güneş lekesinin manyetik akısı 10 teslaya varır,
* Bugüne kadar laboratuvarda üretilmiş en güçlü manyetik alan 45 T olup ABD' deki Florida Eyalet Universitesi' nde Ulusal Yüksek Manyetik Alan Laboratuvarı'nda elde edilmiştir,
* Patlayıcı kullanılmadan elde edilen en güçlü manyetik akı atımı Osaka Universitesi'nde 80 tesla olarak ölçülmüştür,
* Patlayıcı kullanılarak elde edilen en güçlü manyetik akı atımı Rusya Sarov'da 2800 tesla olarak ölçülmüştür,

## Kaynakça
* sizes.com
Paradokslar listesi

Burada Vikipedi'de bulunan paradoksların bir listesini bulacaksınız. Listedeki paradokslar temalarına göre sınıflandırılmıştır.

## Ekonomi
* Braess'in paradoksu

## Fizik
* Çay yaprağı paradoksu - İçinde çay yaprakları olan bir çay bardağı karıştırıldığında yaprakların neden merkezkaç kuvveti etkisiyle bardağın kenarlarına değil de bardağın ortasına çöktüğünü inceler.
* Dalga parçacık ikiliği - elektromanyetik dalgaların parçacık, parçacıkların da dalga özelliklerine sahip olması.
* Dede paradoksu - Zaman yolcusu geçmişe giderek büyükbabasını öldürür. Bu durumda doğması imkânsızlaşır, o halde cinayeti nasıl işleyebilir?
* Schrödinger'in Kedisi - Bir Kuantum mekaniği yorumuna göre atomaltı düzeydeki belirsizliklerin bir kedinin aynı anda hem canlı hem ölü olmasına yol açabileceğini gösteren düşünce deneyi.

## [[Felsefi]]
* Zeno'nun paradoksları - A noktasından B noktasına hiçbir zaman ulaşamazsın, çünkü her seferinde mesafenin yarısını gitmen gerekir, sonra yarısının da yarısını...
* Theseus'un gemisi - Theseus'un gemisi zamanla o kadar çok tamir gördü ki bir gün baktılar, değişmemiş tek bir parçası kalmamış. Bu hâlâ aynı gemi midir?

## [[Gökbilim]]
* Olbers Paradoksu - Sonsuz statik bir evrende her çizgisel bakış doğrultusunun eninde sonunda bir yıldızın yüzeyinde sonlanacağı ortadadır. O halde sonsuz statik bir evren varsayımıyla gece gökyüzüne bakan herhangi bir gözlemci, gökyüzündeki her noktayı bir yıldız kadar parlak görmelidir.
* Fermi Paradoksu - Dünyadışı uygarlıkların yaygın olduğu yönündeki tahminlerle bu uygarlıklar hakkında hiçbir kanıt bulunmaması arasındaki çelişki.

## [[Mantık]] (Matematikseller Hariç)
* Epimenides paradoksu - Bir Giritli der ki "Tüm Giritliler yalancıdır". 
* Arrow'un İmkansızlık Kuramı
* *Yaptığım açıklama yanlıştır.* (Euqlides paradoksu)
* "Bildiğim tek şey hiçbir şey bilmediğimdir."-Sokrates
* "Dünya'da 3 çeşit insan vardır: Sayı sayabilenler ve Sayamayanlar."

## [[Matematiksel]] ve [[İstatistiksel]]
* Cantor paradoksu
* Tüm atlar aynı renktedir

## Mizah
* Tereyağlı kedi paradoksu

## Ayrıca bakınız
* Paradoks
* Etik
* Safsata
* Bulmaca

## Kaynakça
Sadi Carnot

**Sâdi Carnot** (**Nicolas Léonard Sadi Carnot**; ; 1 Haziran 1796 - 24 Ağustos 1832), Lazare Carnot'un oğlu Fransız fizikçi. Isı makinesinin çalışma ilkeleri üzerinde çalışmıştır. Buhar makinesinin kuramsal verimini hesaplarken ısı enerjisinin mekanik enerjiye dönüşme koşullarını incelemiş, termodinamiğin ikinci kanununu bulmuştur.

## İlk yılları ve ailesi
Sadi Carnot, Lazare Carnot'nun en büyük oğluydu ve Palais du Petit-Luxembourg'da doğdu. Küçük kardeşi Hippolyte Carnot'ydu. Sadi doğduğunda babası, Kasım 1795'ten Kasım 1799'a kadar dört yıl süren Fransız Devrimi hükümeti Directory'nin bir üyesiydi. Adını babasının hayranı olduğu İranlı şair Sadi Şirazi’den almıştır.

Sadi Carnot, Fransa'da huzursuzluk ve siyasi kargaşanın yaşandığı bir dönemde doğdu ve talihi birçok kez önemli ölçüde değişen babasının konumu nedeniyle, etkileşim halindeki siyaset ve bilimin olduğu tamamen istikrarsız bir ortamda büyüdü.

## Eğitimi ve öğrenim hayatı
Carnot temel bilimler, yabancı diller ve müzik konularında iyi bir eğitim gördü. 1812'de, fizik ve kimyadaki son gelişmelerden haberdar , titiz bir matematiğe dayanan ünlü bilim insanlarından oluşan bir kadroyla olağanüstü kaliteli bir eğitim sunan École Polytechnique'e girdi. Siméon Denis Poisson, Gay-Lussac, Andre Marie Ampere ve François Arago gibi ünlü öğretmenlerden 1812-14 arasında analiz, mekanik, tasarı geometri, kimya dersleri aldı. 1814’ün Mart'ında Paris kuşatmasında Vincennes çatışmasına katıldı.

## Askerî kariyeri ve ailesinin sürgünü
Mezun olduktan sonra Carnot, iki yıllık askeri mühendislik dersi almak için Metz'deki École du Génie'ye gitti. Napolyon'un 100 günlük 2. iktidarında İçişleri Bakanlığı görevine getirilen babası, 1815 Ekim'inde Restorasyon Dönemi başlayınca bir daha geri dönememek üzere Almanya'ya sürgüne gönderildi.

## Bilimsel çalışmaları ve kalori kuramı
Carnot'nun çalışmalarının 1834 yılına değin ilgi çekmemesinin nedeni, çalışmalarının o dönemlerde doğruluğu tartışmalı olan Kalori kuramına dayanmasından olduğu düşünülmektedir. Augustine Jean Fresnel'in "ışığın titreşim kuramı", radyasyon yolu ile yayılan ısının ışığa olan benzerliği dikkatini çekti. Bazı eş ısılı olayların "Kalori kavramı" ile açıklanamaması Carnot'yu, Rumford ve Davy'nin çalışmalarını incelemeye, sürtünmenin yarattığı ısının katı ve sıvılardaki etkileri ile ilgilenmeye itti. Isının bir çeşit hareket enerjisi olduğunu baz alan yeni bir "kinetik teori" üzerinde çalışmaya başladı.

## Yayınları ve bilimsel mirası
Çalışmalarından kalanlar fazla değildir: 1823'te yazılmış buhar gücü-mekanik iş ilişkisini irdeleyen 21 sayfadan oluşan bir makale, 1824'te yayımlanan bir kitabı, araştırma notları, James Watt'a ait 2 makalenin çevirisi ve çeşitli matematik ve fizik derslerine ait notları vardır. 1832 yılında kolera salgını nedeniyle ölmüştür.

## Aynı isimli cumhurbaşkanı
Kendisiyle aynı ismi taşıyan Sadi Carnot Fransa'da cumhurbaşkanlığı yapmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Carnot_Sadi/
Epimenides paradoksu

**Epimenides paradoksu, yalancı paradoksu** veya **Giritli paradoksu;** mantıktaki bir paradokstur. Bu paradoks, Giritli filozof Knossoslu Epimenides'in adı ile adlandırılmıştır. Filozof, bu paradoksu şu sözüyle açıklamıştır: *Κρῆτες ἀεί ψεύσται* (). 

Paradoks şunlardan kaynaklanmaktadır:
# Eğer "Tüm Giritliler yalancıdır." önermesi doğru kabul edilirse kendisi de Giritli olan Epimenides'in yalancı olması gerekir. Yani "Tüm Giritliler yalancıdır." önermesinin de yanlış olması gerekir.
# Eğer "Tüm Giritliler yalancıdır." önermesi yanlış kabul edilirse kendisi de Giritli olan Epimenides'in doğru söylüyor olması gerekir. O hâlde "Tüm Giritliler yalancıdır." önermesi doğru olmalıdır.
Önermenin yanlış mı doğru mu olduğu bu sebeplerden ötürü belirlenememektedir.

Problemin bir başka sürümü de Douglas R. Hofstadter'in Gödel, Escher, Bach: Bir Ebedi Gökçe Belik isimli eserinde şu şekilde bulunur:

## Kaynakça
Tetraetilkurşun

**Tetraetilkurşun**, Pb(C2H5)4 formülüne sahip bir organokurşun bileşiğidir. Tetraetilkurşun, tatlı bir kokuya sahip renksiz, viskoz bir sıvıdır. Yüksüz olduğundan ve bir dış alkil grubu içerdiğinden, oldukça lipofiliktir ve benzinde çözünür. Motor yakıtında bu kadar eşit ve etkili bir şekilde çözünmesine izin veren bu özellik, aynı zamanda sıvı ve katı yağları iyi çözmesine ve dolayısıyla kan-beyin bariyerini geçerek limbik ön beyin, frontal korteks ve hipokampus içinde birikmesine izin verir. Benzinin oktan sayısını ayarlamak ve benzinli motorların vuruntu yapmasını engellemek için kullanılır.

## Tarihi ve üretimi
1853'te Alman kimyager Karl Jacob Löwig (1803-1890) ilk olarak etil iyodür ve bir kurşun ve sodyum alaşımından  olduğunu iddia ettiği şeyi hazırladı. 1859'da İngiliz kimyager George Bowdler Buckton (1818–1905),  olduğunu iddia ettiği şeyi etil çinko  ve kurşun(II) klorürden ürettiğini bildirdi. Daha sonraki yazarlar, her iki hazırlama yönteminin de tetraetil kurşunu verdiğini açıklamıştır.

Tetraetilkurşun, kloroetan ile bir sodyum-kurşun alaşımının reaksiyona sokulmasıyla üretilir.

Ürün, buharla damıtma yoluyla geri kazanılır ve geride bir kurşun ve sodyum klorür çamuru kalır.

## Zararları
Tetraetilkurşun son derece zehirlidir ve 6 mL kadar az bir miktar ciddi kurşun zehirlenmesine neden olmak için yeterlidir.

Türkiye genelinde 2003 yılı verilerine göre benzinli araçlardan atmosfere atılan kurşun miktarı yaklaşık olarak 230.000&nbsp;kg/yıldır. Şehir içi bölgelerde kurşun parçacıklarının ana kaynağı, süper benzin kullanan otomobillerdir.

Benzin oktan sayısını ayarlamak için kullanılan daha az zehirli katkı maddeleri de mevcuttur, bunlar arasında MTBE ve etanol bulunur.

### Kurşunlu benzin yasakları
Zararları anlaşılması üzerine dünyada kurşunlu benzine yasaklar getirilmiştir.

Ülkelerin yasağa geçiş tarihleri aşağıda belirtilmiştir:

;Avrupa
*AB: 1 Ocak 2000
**Almanya: 1988
**Avusturya: 1989
**Polonya: 2005
**Portekiz: 1999
**Romanya: 2005 
*Bosna Hersek: 2009
*İsveç: 1992
*İsviçre: 2000
*İzlanda:
*Macaristan: 1999
*Monako: 2000
*Norveç:
*Rusya: 2002 
*Sırbistan: 2010
*Türkiye: 2006

;Afrika
Kurşunlu benzin 2002 Dünya Zirvesi'nde başlatılan bir yasaktan sonra, tamamen 1 Ocak 2006 tarihinde kıta çapında aşamalı olarak kaldırıldı.

;Kuzey Amerika
*Kanada: 1993
*ABD: 1 Ocak 1996
**Kaliforniya: 1992
*Bahamalar:
*Belize:
*Bermuda:
*Dominik Cumhuriyeti:
*El Salvador:
*Guatemala:
*Haiti:
*Honduras:
*Kosta Rika:
*Meksika: 1998
*Nikaragua:
*Porto Riko:
*Trinidad ve Tobago: 2000

;Güney Amerika
*Arjantin: 1998
*Bolivya:
*Brezilya: 1989
*Kolombiya: 1991 
*Peru: 2004
*Şili: 2001
*Venezuela: 2005

;Asya
*Bangladeş:
*Çin: 2000
**Hong Kong: 1999
*Endonezya: 2006
*Filipinler: 2000
*Güney Kore: 1993
*Hindistan: 2000
*Japonya: 1986
*Malezya: 2000
*Nepal: 2000
*Pakistan: 2001 
*Singapur: 1998
*Sri Lanka: 1999
*Tayland: 1996
*Tayvan: 2000

;Okyanusya
*Avustralya: 2002 
*Yeni Zelanda: 1996

## Ayrıca bakınız
*Kurşun
*Benzin

## Kaynakça
Ordinal Fayda

**Ordinal fayda**, ölçülemeyen faydadır. Malların, insan ihtiyaçlarını tatmin etme özelliğini ifade eden faydanın ölçülüp ölçülemeyeceği uzun zamandan beri tartışma konusudur. Faydanın ölçülemeyeceğini savunan iktisatçılar (ordinal faydacılar), mal ya da mal gruplarının sağlamış olduğu faydanın teorik bir fayda birimiyle ölçülemeyeceğini savunurlar.

Varsayımları:

- Faydanın sayısal olarak ölçülemeyeceği ancak tüketicinin mallardan elde edeceği faydaların sıralamaya tabi tutulabileceği ifade edilmektedir.

- Malların faydası objektif değil, subjektiftir. Yani kişiden kişiye ve aynı kişi için tüketim zamanına göre malların faydası değişiklik gösterebilir.

- Bir malın tüketimi diğer malın faydasını etkiler.

Önemli ordinalist iktisatçılar arasında Edgeworth, Antonelli ve Fisher gösterilebilir.

(Kaynak: Doç. Dr. Oğuzhan Özçelebi'nin ders notları)
Kop (albüm)

**Kop** Mustafa Sandal'ın 2002 yılında çıkardığı stüdyo albümü. Bu albüm için "Kop, benim ilk albümüm." diyen Mustafa Sandal albümle birlikte birçok yenilik ve değişikliğe gitmiştir. Saç stilinden giyim kuşamına kadar her yönüyle değişen sanatçı magazin programlarında daha sık görünmeye başlamıştır. Bu değişiklik kliplere de yansımış ve daha önce hiç denemediği tarzlarda klipler çekmiştir.

İlk klibi albümün çıkış şarkısı Pazara Kadar'a geldi. Sanatçının ilk kez söz ve müziği kendine ait olmayan bir parça ile çıkış yapması dikkat çekti. 2002 FIFA Dünya Kupası'nda üçüncü olan millî takımıyla özdeşleşen şarkı millî takımının galibiyet görüntüleri ile birlikte medyada yer aldı. İkinci klip Pazara Kadar'ın albüme girmesiyle çıkış parçası olmaktan vazgeçilen Geçmiş Olsun'a geldi ve klip, Bodrum'da çekilen klip bilgisayar teknolojisi kullanılarak renklendirildi. 3. klip albümün isim parçası olan Kop şarkısının remix versiyonuna geldi. Klipte Sandal'a Avrupa'nın çeşitli ülkelerinden seçilen 4 manken eşlik etti. Klipte plazmalar lazer ışıkları ve moodlight ışık sistemi kullanıldı.

Bu albümde daha öncekilere göre promosyona daha çok önem verilmesiyle albüm o yıl en çok satan 2. albümü oldu. Ayrıca da Tuşuma Bas adlı şarkı radyolarda ve TV kanallarında çok dinlenildi.

## Şarkı Listesi
Şarkıların düzenlemeleri Volga Tamöz'e aittir.

## Dış bağlantılar
* Türkçe Resmî Sitesi
* Biyografi, şarkı sözleri, resimler 
* Mustafa Sandal Hayran Kulübü
* ya da Prodüksiyon
Guanako

**Guanako** (*Lama guanicoe*), devegiller (Camelidae) familyasının vahşi bir türü olup lamalar ile akrabadır. Güney Amerika'nın güney ve batı kesimlerinde yaşarlar.

## Özellikleri

Yetişkinlerdeki yerden baş yüksekliği 2 m, sırt yüksekliği 120&nbsp;cm ve ağırlığı 100&nbsp;kg'dir. Postu sık ve yünlüdür. Renk olarak üst kısmı açık kahverengi, alt kısmı beyazdır. Boynu deve tarzında uzun ve incedir.

## Yaşam alanı
And Dağları'nda Peru, Ekvador, Bolivya, Şili ve Arjantin'de bulunurlar. Genelde açık otluk alanlarda yaşayıp sadece bazı sert kışlarda ormanlara giderler. 4000 m yükseklikte dahi guanakolarla karşılaşmak mümkündür.

## Yaşam tarzı
Yaklaşık 15 bireyli aile grupları oluşturular. Bu aileler bir *reis erkek*, birkaç *yetişkin dişi* ve *yavrulardan* oluşur. On iki ile on beş aya ulaşmış genç erkekler, aile reisi erkek tarafından aileden kovulurlar. Bununla birlikte aileden kovulan genç erkekler, kendi aralarında bekar erkeklerden oluşan gruplar halinde yaşarlar. Bu grup içinde 3-4 yaşına kadar kalırlar. Bu erkek grubunda, daha sonra oluşacak hakiki aile liderliği için sık sık güç kavgaları meydana gelir. Grubu, yaşı gelip terk eden erkek guanako, ya etrafında genç dişileri toplayarak kendi ailesini oluşturur ya da ailesini yöneten başka bir erkek reis guanakoyu uzaklaştırır ve bu aileyi devralır. Başka bir guanako tarafından kovulmuş ve yönettiği aileyi kaybetmiş yaşlı erkek guanako, ölümüne kadar tek başına yaşar.

## Üreme

Hamilelik 1 yıl sürer ve bir batında tek bir yavru doğururlar. Doğan yavru hemen yürümeyi becerir ve yaklaşık 10 hafta süt emer. Bir gunako 20-30 yaşına kadar yaşar, genelde Pumalar tarafından avlanırlar. Yavru ve hasta guanakolar And Dağları'nda yaşayan kondorlar ve çakallar tarafından da öldürülebilirler.

## Korunma
İspanyollar Güney Amerika'ya geldiklerinde 50 milyon guanako nüfusu varken bugün hesapsız avlanmalar sonucu sayıları yaklaşık 500.000'e kadar düşmüştür ki bu sayı o zamanki sayılarının %1'ine tekabül eder. Ve sayıları gitgide azalmaktadır.
Yüzgeç

**Yüzgeç**, balığın su içeresindeki hareketine yardımcı olan organlardır. Balıklarda yüzgeçler kara hayvanlarındaki kol ve bacaklara eşdeğerdir. Balığın su içerisindeki yüzme işlemi büyük ölçüde kaslarla sağlanır. Bu harekete farklı yüzgeçli değişik görevler için yardımcı olurlar.

### Tek yüzgeçler
* Sırt yüzgeci (Dorsal yüzgeç)
* Kuyruk yüzgeci (Kaudal yüzgeç)
* Anal yüzgeçler
* Adipoz (yağ) yüzgeçler

### Çift yüzgeçler
* Göğüs yüzgeci (pektoral yüzgeç)
* Karın yüzgeci (ventral yüzgeç) 3'e ayrılır: 
# Abdominal tipte: Pektoral yüzgeçler önde, ventral yüzgeçler arkadadır. Çoğu balık bu tipte ventral yüzgeç taşır (hamsi, kefal, alabalık).
# Torasik tipte: Pektoral yüzgeç ve ventral yüzgeçlerin her ikisi de aynı hizadadır (çipura, dülger, iskorpit).
# Jugular tipte: Ventral yüzgeçler önde, pektoral yüzgeçler arkadadır (fener balığı, dil balığı, pisi balığı).

Yüzgeçler, iki katlı bir deri kıvrımıyla onu destekleyen elemanlardan oluşmuştur. Destek elemanları segmentsiz, tek parçalı, sert ve sivri uçlu dikey ışınlar ile segmentli ve çoğunlukla uçları çatallanmış yumuşak ışınlardır. Bazı balık türlerinde, özellikle alabalıklarda, sırt yüzgeci ile kuyruk yüzgeci arasında bir yağ yüzgeci (adipöz yüzgeç) bulunmaktadır. Bu yüzgeç diğer yüzgeçlerde bulunan yüzgeç ışınlarını ihtiva etmez.

Kuyruk sapının ucuna bağlanan ve kuyruk kısmını çevreleyen yüzgece kuyruk yüzgeci (kaudal) denir. Bu yüzgeç balık türleri arasında değişik şekillerde gösterilir.

## Diffuserk tip
Omurganın ucu düz olarak, hiçbir kıvrım yapmadan kuyruk ucuna kadar uzanır, kuyruğu iki eşit parçaya ayırır. Dolayısıyla kuyruk yüzgeci tek parça ve sonu sivri olan bir görünümü arz eder. (örnek : *[[Agnatha]]*, *[[Dipnoi]]*)

## Homoserk tip
Çatallı kuyruklu balıklarda kuyruktaki iki lob birbirine eşit olmasına homoserk tip kuyruk yüzgeci denir. (örnek : Hamsi, İstavrit, Levrek)

## Heteroserk tip
Kuyruk yüzgecinin iki lobu birbirinden farklı büyüklükte olmakta ve son kuyruk omurları üst loba doğru yönelmiş bulunmaktadır. (örnek : Squaliformes (köpekbalıkları), Mersinbalıkları)

Bazı balıkların erkeklerinin anal yüzgeci değişikliğe uğrayarak uzanmış bir cinsiyet (kopulasyon) organı oluşmuştur. Bazı balıklarda gerek sırt yüzgeci ile kuyruk yüzgeci arasında gerekse anal yüzgeçle kuyruk yüzgeci arasında çok sayıda küçük kolayca sağa sola dönebilen yüzgeçler bulunur. Bunlara yalancı yüzgeç adı verilir.

## Ayrıca bakınız
* Yağ yüzgeci
Göçmen balıklar

**Göçmen balıklar**, düzenli periyotlarla göç eden bazı balık türlerine denir. Balıkların büyük bir kısmı, örneğin alabalıklar oldukça küçük ve sınırlı bir bölge içinde yer değiştirdikleri halde yılan balıkları gibi bazıları uzun yolculuklar yaparlar. Bir göçte tipik olarak göçün başladığı yere dönüş vardır ve çoğunlukla göç yumurtlamak veya besin bulmak amacıyla yapılır.

Göçler, günlük olabilirken bazılarında yıllık olarak yapılır. Katedilen mesafeler birkaç metreden birkaç bin kilometerye kadar olabilir.

Göçteki amaç genellikle beslenme veya üremeyle ilişkilendirilir, ancak bazı göçlerin nedenleri hala bilinmemektedir.

Bazı türlerde görülen günlük dikey göç doğal bir davranıştır, bazı denizel türler beslenmek için geceleri yukarı çıkar ve gün içinde eski derinliklerine inerler.

Tuna gibi deniz balıklarının bir kısmı kuzeye ve güneye okyanuslardaki sıcaklıkları takip ederek yıllık olarak göç eder. Bu balıkçılık için önemli bir değişimdir.

Tatlı su balıklarının yumurta dökme amaçlı yapılan göçleri genellikle daha kısadır.

Göç eden balıklar şu şekilde sınıflandırılabilir:
### Diadrom balıklar
Tuzlu sular ve tatlı sular arasında göç eden balıklardır. Üç alt grubu bulunur:

#### Anodrom balıklar
Çoğunlukla denizlerde büyüyüp beslenen, yumurtlamak için iç sulara gelen ve orada yumurtlayan, yavruları hayatlarının bir kısmını iç sularda geçiren ve daha sonra denizlere göç eden balıklardır.

Anadrom balıklardan en iyi bilineni Pasifik som balığıdır. Bu balık küçük tatlı su akıntılarında yumurtadan çıkar, denizlere doğru gider ve burada yıllarca yaşar. Daha sonra yumurtadan çıktığı tatlı sulara doğru geri döner, yumurtalarını bırakır ve kısa süre sonra ölür. Balık bu şekilde yukarıya doğru yüzlerce kilometre gider.

Başka örnekler ise deniz alabalığı, üç dikenli balık ve tirsi balıklarıdır.

#### Katadrom balıklar
İç sularda büyüyüp beslenen yumurtlamak için denizlere göç eden ve orada yumurtlayan, yavruları hayatlarının bir kısmını denizlerde geçiren balıklardır.

Katadrom balıklardan tatlı sularda yaşayan yılan balığının *[[Anguilla]]* larvaları açık denizlerde aylar bazen yıllarca dolaşır, erginleşir ve daha sonra akarsulara geri dönerler. Üreme zamanı yumurtlamak için denizlere tekrar göç ederler.

#### Amfidrom balıklar
Hayatlarının bir kısmında tatlı sular ve tuzlu sular arasında göç yaparlar. Ancak bu üreme için değildir.

Yaşamlarını genellikle iç sularda geçirirler. Fakat üreme döneminde akarsularda yaşayanlar akarsuyun kaynak kısımlarında, göllerde yaşayanlar ise göle bağlı akarsulara girerler. (Örn. tatlısu kefali)

### Oseanodrom balıklar
Hayatlarının tamamını denizlerde geçiren fakat yumurtlama zamanı denizlerde bir yerden diğer bir yere göçeden balıklardır. (Örn. hamsi)

## Kaynakça

* Carl E. Bond, *Biology of Fishes*, 2nd ed. (Saunders, 1996), pp.&nbsp;599–605.
* Michael Blumm, J.D., Sacrificing the Salmon: A Legal and Policy History of the Decline of Columbia Basin Salmon , Bookworld Publications, 2002.
Belleğin Azmi

***Belleğin Azmi*** ya da ***Eriyen Saatler*** (Katalanca: *La persistència de la memòria*), İspanyol sanatçı Salvador Dalí tarafından 1931 yılında yapılan ve en bilinen eserlerinden biri olan tablodur.

1932 yılında 250 Amerikan doları karşılığında satılan tablo, 1934 yılından bu yana New York'taki National Museum of Art'ta sergilenmeketdir.

## Açıklama
Gerçeküstücü tablo eriyen cep saatlerini konu almaktadır. Bu, Dalí'nin o yıllardaki 'yumuşaklık' ve 'sertlik' anlayışına ışık tutmaktadır.

Yapıt her ne kadar Dalí'nin sanat yaşamındaki Freudçu evrenin bir örneği olsa da, sanatçının bilimsel evreye geçişinden 14 yıl önce yapılmıştır. Dalí'nin bilimsel temelli yapıtlar vermeye başlaması 1945 yılındaki atom bombası kullanımına dayanmaktadır.

Tablonun ortasında "canavar" biçiminde bir insan figürü gözlenebilmektedir. Dalí'nin birçok yapıtında kullandığı bu nesne, sanatçının kendini betimlemesi olarak da algılanmaktadır. Resmin sol alt köşesindeki turuncu saat karıncalarla kaplanmıştır. Dalí; karınca görüngesini, ölümü ve kadın üreme organlarını simgelemek amacıyla da kullanmıştır. Bir başka kaynağa göre, karınca çalışkanlığı, sinek ölümü ve yumurta ise kadın üreme organlarını temsil etmektedir.

Yapıtın (Mona Lisa'ya benzer biçimde), tamamlandıktan kısa süre sonra kırmızı şarapla ıslatıldığı söylenmektedir.

## Uyarlamalar

Dalí, 1954'te tamamladığı *[[Belleğin Azminin Dağılışı]]* adlı tablosuyla bu resme içerik bakımından yeniden yaklaşmıştır. Bundan önceki ünlü çalışmalarında kullandığı dikdörtgen dizileri ve bu nesneler arasındaki boşluklar, yapıtın perde arkasında gizli bir bakış açısının bulunması olarak yorumlanmıştır. Yapıt, St. Petersburg'daki Dalí Müzesi'nde sergilenmektedir.

## Dış bağlantılar
* MoMa Çevrimiçi Seçkisi'nde Azmi'' 
* "Gözlerinizi tümüyle kapayın" , Kelly Grovier, The Observer 
* Topoloji''
Konstantin Stanislavski

**Konstantin Sergeyevic Alekseyev Stanislavski** (Rusça: Константин Сергеевич Станиславский; d. 17 Ocak 1863 – ö. 7 Ağustos 1938) Rus tiyatro oyuncusu, yönetmen. "Sistem" olarak da bilinen oyunculuk yöntemi, modern oyunculuk anlayışına yön vermiştir.

## Hayatı
1877'de amatör olarak oyunculuğa başladı. F. P. Komisarjevski'nin yönetimi altında vodvillerde, operetlerde, dramlarda ve komedilerde oynadı. 1898 yılında Vladimir İvanoviç Nemiroviç-Dançenko ile birlikte “Moskova Sanat Topluluğu”nu kurdu. Çehov’un yapıtlarını sahneleyerek büyük ün kazandı. 1938 yılında hayata gözlerini kapadı.

Büyük Rus devrimi ve öncesi önemli bir tiyatro yönetmenidir. Devrimden önce gerçekçilik akımını benimseyip, daha sonra Toplumcu gerçekçi akıma yönelmiştir. Sanat Yaşamım adlı kitabında anılarını anlatır.

Nemirovic Dancenko ile birlikte kurdukları "Moskova Sanat Tiyatrosu"; Rus tiyatrosunun bir adım öne çıkmasını sağlar. Psiko-realist oyunculuk kavramını ortaya atan ilk kişidir. Çehov'un oyunlarını klasik tarzların dışına çıkarak yönetti.

## Türkçeye çevrilmiş kitapları
* Bir Aktör Hazırlanıyor
* Bir Karakter Yaratmak
* Bir Rol Yaratmak
* Sanat Yaşamım
* Stanislavski Provada

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
El Calafate

**El Calafate**, Arjantin'in güneybatısında bir şehirdir. Santa Cruz eyâletinde, Patagonya'da bulunan Lago Argentino gölünün güney kıyısında yer alır.

Şehir, gelirinin büyük kısmını, yakınlarında bulunan Perito Moreno Buzulu'nu ziyarete gelen turistlerden elde eder. El Calafate 2005 rakamlarıyla 18.000 kişilik nüfusa sahiptir ki bu rakam bir önceki (2001) sayımdaki rakamın 3 mislidir.
## Dış bağlantılar
* Resmi Devlet Sitesi  (İspanyolca)
Sagan

* Carl Edward Sagan - Amerikalı astronom, astrobiyolog
* Żagań (Fransızca ve Almanca'da Sagan) - Polonya'da kasaba
Çığlık (tablo)

***Çığlık***, Norveçli ressam Edvard Munch tarafından yapılan 1893 tarihli tablo. Eserin Norveççe adı *Skrik* (*Çığlık*), ilk kez sergilendiği Almanca adı ise *Der Schrei der Natur*'dur (*Doğanın Çığlığı*). Tablodaki ıstırap çeken yüz, sanatın en ikonik imgelerinden biri haline gelmiştir ve insanın kaygısını sembolize ettiği düşünülmektedir. *Çığlık* da dahil olmak üzere Munch'un eserleri dışavurumcu hareket üzerinde önemli bir etkiye sahip olmuştur.

Munch'un anımsadığına göre, gün batımında yürüyüşe çıktığı bir günde batan güneş aniden bulutları "kan kırmızısına" boyamış ve Munch "doğadan yükselen sonsuz bir çığlık" hissetmiştir. Akademisyenler, tabloda  görülen ve Oslo'ya bakan fiyordun yerini tespit etmiştir. Turuncu gökyüzü için ise volkanik patlama, kız kardeşinin yakınlardaki bir akıl hastanesine yatırılmasına Munch'un verdiği psikolojik tepkiler gibi birçok açıklama öne sürülmüştür.

Munch, tablonun iki yağlıboya versiyonunu, iki pastel versiyonunu ve bir taşbaskısını yapmıştır. Taşbaskı yoluyla basılan eserlerinden birkaçı günümüze ulaşmıştır. Yağlıboya versiyonların ikisi de çalınmış ama daha sonra bulunmuştur. 2012'de pastel versiyonlardan biri, bir müzayedede o zamana kadar bir sanat eserine biçilen en yüksek nominal fiyata satılmıştır.

*Çığlık*, birkaç yüksek profilli sanat hırsızlığının hedefi olmuştur. 1994 yılında Ulusal Galeri'deki versiyonu çalınmış, birkaç ay sonra bulunmuştur. 2004'te *Çığlık* ve *[[Madonna (tablo)|Madonna]]*'nın her ikisi de Munch Müzesi'nden çalınmış ve iki yıl sonra bulunmuştur.

Amerikalı sanat tarihçisi Robert Rosenblum, tablodaki insan figürünün, Paris'teki Musée de l'Homme'da sergilenen bir Peru mumyasından esinlenerek yapıldığını öne sürmüştür.

## Kaynakça
Raphael'e Özgü Kafa Patlaması

**Raphael'e Özgü Kafa Patlaması** veya **Exploding Raphaelesque Head**, ressam Salvador Dali'nin 1951 tarihli tablosu. Dali'nin tanınmış tablolarından olan tabloda Madonna yüzü fragmentasyondan geçmiş bir şekilde betimlenmiştir. Tablodaki detaylar hem Dali'nin ilgi ve görüşlerine dair birçok ipucu sunar hem de eserin bütünlüğüne çok şey katar.

## Kaynakça
* dali-gallery.com

## Dış bağlantılar
* dali-gallery.com - Eserin analizi
Adem'in Yaratılışı

**Adem'in Yaratılışı** (İtalyanca: ***Creazione di Adamo***), Sistine Şapeli'nin tavanındaki ünlü bir fresktir. Michelangelo tarafından 1511 dolaylarında yapılmıştır. Tüm zamanların en çok replikası yapılan dinî resimlerinden biridir.

Fresk, Hristiyanlık'ta Kitab-ı Mukaddes'in Yaratılış bölümünde, Tanrı Baba'nın ilk insan Âdem'e hayat üflemesi konusunu betimler. Bu betim bugün dünyanın en ünlü betimlemelerinden birisidir ve modern kültüre farklı biçimlerde yansımıştır. Freskte yer alan Tanrı ve Âdem'in ellerini içeren detay da freskin en ünlü kısımlarındandır.

Tanrının yüzü olarak, Michelangelo'nun kendi yüzünü çizdiği düşünülmektedir.

Bir diğer görüşe göre reform ve rönesanstan sonra insanın tanrıya yabancılaşması resmedilmiştir.

## Detaylar

File:Michelangelo, Creation of Adam 05.jpg|Adem
File:Michelangelo, Creation of Adam 06.jpg|Tanrı
File:Eve at Creation of Adam.png|Havva
File:Creation of Adam (Michelangelo) Detail.jpg|Eller


## Kaynakça
Çizen Eller

***Çizen Eller*** veya ünlü İngilizce ismiyle *Drawing Hands*, 1948 tarihli bir M. C. Escher litografıdır. Litografta birbirini bir kâğıt üstünde çiziyor görünen iki el betimlenmiştir (sağdaki resme bakınız). Paradoksal bir görüntü arz eden litograf, Escher'in ünlü eserlerindendir. Tonlama ve ayrıntı bakımından zengin bir eserdir.
Ölü Canlar

***Ölü Canlar***, () Ukrayna asıllı Rus romancı ve oyun yazarı Nikolay Vasilyeviç Gogol'un ilk cildini 1842'de tamamladığı ve bitirilememiş romanıdır. Romanın konusunu Puşkin önermiştir. Üç cilt olarak tasarlanan roman aslında Dante'nin İlahi Komedya'sı örnek alınarak yazılmıştır. İlk cilde romanın baş kahramanı Çiçikov'un kendi çıkarları uğruna yaptığı kötülükler damgasını vurur. Gogol, cehennemi anlattığı bu bölümden sonra cenneti anlatacağı, Çiçikov'un ahlak ve vicdan sahibi olduğunu göstereceği ikinci cildin el yazmalarını geçirdiği bir buhran sonucu yakmıştır. Daha sonra birkaç kez daha yazmaya çalıştığı bu bölümler sonradan yayımlanmıştır.

Çiçikov, Rusya'da şehir şehir dolaşıp, feodal kanunlara göre toprak sahiplerinin malı olan köle köylüleri satın almaktadır. Ancak istediği köylüler çalışmasını iyi bilen ya da sağlıklı olanlar değil, tam aksine ölü olanlardır. Dönemin eleştiri oklarını üzerine çeken feodal yapısının temeli olan fikirlerle karşı koyan roman, bu bakımdan belli kesimlerin sözcüsü olmuştur.
Metamorfoz I

**Metamorfoz I**, M. C. Escher'in 1937 tarihli çalışması. Tahta kalıp baskısı olan bu eserin boyutu 7 5/8 x 35 3/4 inçtir ve iki sayfa üzerine basılmıştır.

Eserin konseptinde bir resim (karesel) mozaik bir modele dökülür ki bu farklı bir resmin hatlarını oluşturur. Soldan sağa doğru eser İtalyan Atrani kasabasının betimlemesi ile başlar.
Kestirimci bakım

**Kestirimci bakım** tam zamanında bakımdır. Kestirimci bakım, makina veya ekipmanlardan bazı fiziksel verilerin (titreşim, sıcaklık vb.) alınıp işlenmesinden sonra arızanın ne zaman gerçekleşebileceğini, yüksek bir doğrulukla, yeteri kadar zaman önce bilebilmektedir.

## Kullanılan Yöntemler
* *[[Model Bazlı Arıza Erken Uyarı]]:* Sadece sisteme verilen akım ve gerilim bilgileri kullanılarak o sistemde oluşabilecek mekanik ve elektriksel arızaların tespit yöntemidir. Bu yöntemle öncelikle izlenecek sistemin, öğrenilmesi prosesi tamamlanır. Öğrenme verileri kullanılarak sistemde bir problem olup olmadığı tespit edilebilir. Bu yöntemle eksenel ayarsızlık, balanssızlık, kaplin ayarsızlığı, rulman ve rulmanlı yatak arızalarıyla izolasyon, kısa devre gibi elektrik ile ilgili arızalar önceden tespit edilebilir. Özellikle su kanalizasyon idareleri, çimento, demir çelik, enerji, petrokimya alanlarında yaygın olarak kullanılan uygulaması ve kullanımı son derece kolay, pahalı olmayan Türkiye'de geliştirilmiş bir dünya teknolojisidir.
* *[[Titreşim]] Analizi:* Günümüzde en çok uygulanan çeşididir. Temeli dönen elemanların her birinin dönme devriyle ve kendi geometrik yapısıyla alakalı bir frekansa sahip olmasına dayanır. Rulmanlı yatak, kaymalı yatak, kaplin, kayış-kasnak mekanizmaları, dişli çarklar, miller gibi dönen makine elemanlarındaki arızaların bulunmasında oldukça yaygındır. Kağıt, petrokimya, çimento endüstrisi gibi dönen ekipmanların çok ve kritik oldukları tesislerde uygulaması oldukça geniştir. 
* *[[Yağ]] Analizi:* Birlikte ve birbirine sürtünerek çalışan parçaların yağlanması bir zorunluluktur. Ancak yağlama ne kadar iyi de olsa sistemlerde mutlaka aşınma olur ve aşınan parçacıklar yağa karışır. Yağın içindeki parçacık miktarına bakılarak sistemin aşınma durumu tespit edilir..
* *[[Sıcaklık]] Analizi:* Daha çok ısı kaçaklarının belirlenmesinde kullanılan ve termal görüntülemeyle uygulanan bir yöntemdir.

## Kaynakça
Medeni hukuk

**Medeni hukuk**, kişilerin birbiriyle ya da belirli ölçülerde kişilerle devletin doğrudan veya dolaylı özel ilişkilerinin  kamu hukuku gibi başka bir hukuk dalının konusuna girmeyen hukuk dalına verilen addır. Temeli Roma hukukuna dayanır ve Cermen halkları tarafından geliştirilmiştir. Tüm Kara Avrupası'nda (farklı bir hukuk anlayışının geliştiği Britanya'dan ayırmak için) ve onlardan etkilenen birçok ülkede uygulanan bir hukuk dalıdır.

Özel hukuk denilince medeni hukuk (yurttaşlar hukuku) akla gelir. Medeni hukuk; kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku, borçlar hukuku dallarına ayrılır.

# Medeni hukukun temel ilkeleri şunlardır:
## İyi niyet, hakkın kötüye kullanılmaması ve dürüstlük kuralı ilkeleri
## Hâkimin takdir yetkisi
## Borçların genel kurallarının uygulanması
## İspat kuralları
# Kişiler hukuku:
## Gerçek kişiler
### Kişiliğin başlangıcı ve sonu
### Hak ehliyeti
### Fiil ehliyeti
### Hısımlık
### İkâmetgâh
### Kişilik haklarının korunması
## Tüzel kişiler
### Kamu hukuku tüzel kişileri (Devlet kurumları)
### Özel hukuk tüzel kişileri (Vakıf, dernek ve şirketler)

## Kaynakça