Aziz Mahmud Hüdayi Camii

**Aziz Mahmud Hüdayi Camii**, İstanbul'un Üsküdar ilçesinin Aziz Mahmud Hüdayi Mahallesi'nde yer alan, Osmanlı Dönemi'nden kalma tarihi bir camidir. Kanuni Sultan Süleyman'ın torunu olan Asiye Hümaşah Sultan tarafından, üçüncü eşi Aziz Mahmud Hüdayi adına yaptırılmıştır. Yapımına 1589 yılında başlanan cami, 6 yıllık inşaat sürecinden sonra 1595 yılında ibadete açılmıştır. Cami mimari olarak Osmanlı esintilerini yansıtmaktadır.

Zamanla harap olan cami, 1855 yılında Sultan Abdülmecid tarafından onarılmıştır. Daha sonra 1910 yılında yıldırım düşmesi sonucu yıkılan minaresi onarılmıştır. 1912 yılında Hıdiv İsmail Paşa'nın kızı Prenses Fatma öncülüğünde ve 1975 yılında Vakıflar Genel Müdürlüğü öncülüğünde tadilat geçirmiştir. Cami şu an kapsamlı bir onarım sürecinden geçmektedir.

Özgün planda bir tekke olarak inşa edilmiştir. Daha sonra camisi, imareti, türbesi, kütüphanesi, hünkâr mahfeli, çeşmesi, derviş hücreleri, şeyh evi, fırını ve hamamı yapılmıştır. Caminin bulunduğu bölge 2008 yılındaki düzenlemelere değin Gülfem Hatun Mahallesi olarak anılıyordu. Mescit, Alevîlerin Bektâşî tarikatlarından olan Ahmet Çelebi Camii'ye çok yakındır. Mescidin banisi, Alevî-Bektâşî ve Türkmen kökenli olan Aziz Mahmud Hüdayi, külliyenin bahçesindeki türbesi ve Bektâşî Türkmen tekkesi medfundur.

## Türbede yatan kişiler
*Aziz Mahmud Hüdayi (ö.1628)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Evliya Mehmet Muhtar Efendi (ö.1595)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Mustafa Ebrar Efendi (ö.1595)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Ali Murtaza Efendi (ö.1601)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Abdülvahit Efendi (ö.1611)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin oğlu Ahmet Sıddık Efendi (ö.1624)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin kızı Asiye Hanım (ö.1600)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin kızı Fatma Zehra Hanım (ö.1624)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin kızı Zeynep Hanım (ö.1642)
*Aziz Mahmud Hüdayi'nin torunu Fatma Zehra Hanım (ö.1642)

## Caminin giriş kitabesi
Bu kitabe, 1855 yılında Sultan Abdülmecid döneminde tamir ettirildiği zaman Süleyman Senih Efendi'ye yazdırılmıştır.

:Hazret-i Abdülmecid han-ı ila yevmi’l-hisab
:Ömr-ü şevketle Hüda tahtında kılsun kâmyab

:Pir Mahmud Hüdaî'nin ulvî (Alevî) himmeti
:Asitanın iyledi ma’mure ve zerrin kubab

:Sa’y ile kesb-i safa kıl kim bu dergâh-ı bülendde
:Kâbe-i uşşakdır olmuş metaf şeyh-u şab

:Baş keser bu baba mührünü ferş eyleyüb
:Kadd-i hamîde olmuş anın içün sipihr-i tınab

:Bendesin envar-ı hû ile kılıb ruşen çerağ
:Ol aziz Celveti eyler derunun lemâ-i tâb

:Cuybar-ı feyz u himmet kim der ihsanın
:Çeşme-i sâr canibinden revan ab u tâb

:Levh-i bâbayazdı bir matla-ı Senih kemterin
:Kıldı her mısra’da bir tarih terkim ve hisab

:Oldu dergâh-ı Hüdayi bendeye hayrü’l-meâb
:Sıdk ile gel asitân Kutb-ı âlemdir bu bâb

:(Hicri 1272)

:Hazreti Abdülmecid Han tarihi hesaplattı
:Allah onu yüce ömrüyle tahtta muradına erdirsin

:Pir Mahmud Hüdayi'nin yüksek yardımı
:İstanbul'u bayındır ve altın bir halk eyledi

:Kim bu yüksek dergâhta çalışırsa temiz kazançlı 
:Kâbe’nin aşığı, cemaatin şeyhi tavaf etmiş kıl

:Baş keser bu kapıya mührünü döşeyip
:Kemerli olmuş onun için gökyüzü

:Bendesin hu selamının nuru ile kılsın ışıklı kandil
:O aziz Celveti eyler kalbini parlayan ışıkla

:Kim ilim ve iyilik ederse ırmak gibi olsun
:Çeşmeli tarafından yorgunlar içsin parlak suyu

:Muhterem düzlüğe bir aciz Senih doğup yazdı
:Her mısrada bir tarih rakam koydu ve hesap etti

:Oldu Hüdayi Dergâhına köle, hayır buldu
:Doğru söz ile gel dünyanın mürşidinindir bu kapı

:(Miladi 1855)

## Galeri

Dosya:Aziz Mahmud Hüdayi Camii 1.jpg|Caminin içinden bir görünüm.
Dosya:Aziz Mahmud Hüdayi Camii 2.jpg|Caminin giriş kapısı.
Dosya:Aziz Mahmud Hüdayi Camii 3.jpg|Hanımlar mahfili.
Dosya:Aziz Mahmud Hüdayi Camii Müştemilatı.jpg|Caminin kadınlar derneği olarak kullanılan müştemilatı.
Dosya:Aziz Mahmud Hüdayi Camii Şadırvan.jpg|Caminin şadırvanları.
Dosya:Aziz Mahmud Hüdayi Camii Tavan.jpg|Caminin tavan süslemesi.
Dosya:Fatma Hanım Sultan Türbesi.jpg|Fatma Hanım Sultan Türbesi. Fatma Hanım Sultan, IV. Murad'ın torunudur.
Dosya:Lütfi Bey Kütüphanesi.jpg|Lütfi Bey Kütüphanesi. Camii vakfının idare merkezi olarak kullanılmaktadır.


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* Üsküdar Belediyesi-Aziz Mahmut Hüdayi Tekkesi Camii
* Üsküdar Belediyesi-Aziz Mahmud Hüdayi Külliyesi Sunumu 
* Üsküdar Müftülüğü-Aziz Mahmut Hüdayi Camii
* Aziz Mahmut Hüdayi Camii Sanal Turu