August von Platen-Hallermünde

**Karl August Georg Maximilian Graf von Platen-Hallermünde** (; 24 Ekim 1796, Ansbach - 5 Aralık 1835, Siraküza), Alman şair ve oyun yazarı.

August Graf von Platen-Hallermünde, lirik şiirleriyle (soneler, balatlar, gazeller) romantizmin öne çıkan isimlerindendi. Friedrich Rückert ve Friedrich Schelling'in etkisiyle Doğu kültürüne ilgi gösterdi. Edebiyat eleştirmenleri tarafından özellikle lirik eserleriyle takdir edilen bir isim oldu. Komedya ve balatlarıyla bilinirlik kazandı.

## Yaşamı
August von Platen, 24 Ekim 1796'de Ansbach'da dünyaya geldi. Babası devlette kıdemli bir memurdu. Doğumundan kısa bir süre sonra Ansbach ve diğer Frankonya prenslikleri Bavyera'ya katıldı. 1806'da şiirsel yeteneklerini gösterdiği ilk vakitler Münih'te subaylık okulunda okuyordu. 1810'da *Königliche Pagerie*'ye girdi.

1814'te Bavyera Kralı Maximilian I. Joseph'in Kraliyet Muhafızlığı alayına (*Königlich Bayerisches Infanterie-Leib-Regiment*) teğmen olarak atandı. O zamanlar daha sonraki şiirsel çalışmalarına büyük etki edecek eşcinselliğinin farkına vardı. Ancak zaman zaman da bir göçmen kızı genç bir Fransız kadın için duygularını dile getiriyordu. Vatansever mısraları bu dönemde ortaya çıktı. 1815'te Fransa'da kısa bir sefere katıldı. Hiç savaşmadan alayı ile aynı yılın sonunda eve geri döndü. 1814'ten itibaren hayatı boyunca kendisine eşlik eden intihar düşünceleriyle meşguldü. Bir süre Amerika'ya göç etmeyi düşündü. Bu yıllarda botanikle de ilgilenmeye başladı. 1818 baharında kraliyet bursu aldı ve Würzburg'da hukuk okumak için askerlikten üç yıl izin aldı. 4 Nisan 1818'den 1 Eylül 1819'a kadar Würzburg'da hayatını idame ettirdi. Hukuka ek olarak felsefe, zooloji ve botanik ile uğraştı. Ayrıca diplomat olma niyetiyle Alman tarihi, uluslararası hukuk ve felsefe derslerine de katıldı. Öğrenci arkadaşı Eduard Schmidtlein'e olan aşkı karşılıksız kaldı, başta soneler olmak üzere ona birkaç şiir adadı.

1919'da Schelling'in bulunduğu Erlangen'e taşındı ve onun sıkı takipçisi oldu. 1820'de Erlangen'de Jean Paul'la görüştü. Şubat 1820'de dayanılmaz bulduğu hukuk eğitiminden vazgeçti. Ağustos 1820'de Farsça öğrenmeye başladı. Platen, Erlangen'de çok sayıda Alman şair ve akademisyeni ziyaret etti. Weimar'da Goethe, Friedrich Rückert ve Bonn August Wilhelm Schlegel ile tanıştı; Stuttgart'ta Ludwig Uhland'ı ziyaret etti. 1824'te Venedik'te uzunca bir süre konakladı.

1826 yazında Platen, askerî yetkililerden İtalya'da iki yıl okumak için izin aldı. 1827'de Heinrich Heine, Karl Immermann'ın alaycı dizelerini yayımladı. Platen alaya alındığını hisetti. Yahudi kökeni dolayısıyla Heine'a ithamlarda bulundu. Heine ise Platen'in eşcinsel olduğunu duyurarak ondan intikam aldı. Bu karşılıklı saldırılar, şairler arasında ömür boyu sürecek bir düşmanlığa yol açtı. Platen, bundan böyle İtalya'dan geri dönmedi.
Platen'in şiirin saflığına ve asaletine duyduğu ihtirasın Almanya'daki edebiyat çevreleri tarafından görmezden gelinmesi şairin öfkesini artırıyordu. 1826'da bundan böyle yaşayacağı yer olan İtalya'ya gitti. İmkânları kısıtlıydı, yoksulluk içindeydi. Takip eden yıllarda Roma ve Napoli arasındaki ikamet yerini birkaç kez değiştirdi. Şiir yazıyordu ve mütevazı bir hayat sürüyordu. 1934'te Giacomo Leopardi ile tanıştı, Protestan ilahiyatçı Gustav Gündel ile de yakın bir ilişki içine girdi. Ancak çoğu zaman yalnızdı. İki kısa ziyaret dışında memleketini bir daha hiç görmedi.

Napoli’de, şair ve ressam August Kopisch ile dostluk kurdu. Ayrıca, Napoli’de, son oyunu *Die Liga von Cambrai* (1833)’yı ve epik peri masalı *Die Abbassiden* (1830; 1834)’i yazdı. Bununla birlikte sayısız lirik şiir, gazel ve balat kaleme aldı. Ayrıca tarihsel bir çalışma olan *Geschichten des Königreichs Neapel* (1838)’i yazsa da bu eser kayda değer bir sonuç doğurmadı. 1832'de babasını kaybetti ve 8 yıl aradan sonra Platen, ilk kez Almanya’ya ayak bastı. 1832-1833 kışını, şiirlerinin ilk tam baskısını (*Gedichte*; 1833) revize ettiği yer olan Münih’te geçirdi. 1834 yazında İtalya'ya geri döndü, Floransa ve Napoli'de yaşadıktan sonra 1835'te Sicilya'ya gitti. Kolera korkusu, onu diyar diyar gezmeye itti. 1835’in Kasım ayında Siraküza'da hastalandı ve orada 5 Aralık 1835'te hayatını kaybetti. August von Platen-Hallermünde muhtemelen aşırı ilaç tedavisi nedeniyle 39 yaşında hayatını kaybetti. Sicilya'da Protestan mezarlığı olmadığı için Marchese Landolina, onu Siraküza yakınlarındaki villasının bahçesine gömdü.

## Edebî kişiliği
Platen, ilk başta romantizmden, özellikle İspanyol örneklerden, etkilense de henüz Erlangen’de üniversitede okurken yazdığı oyunlar (*Der gläserne Pantoffel*, *Der Schatz des Rhampsinit*, *Berengar*, *Treue um Treue*, *Der Turm mit sieben Pforten*), romantik üsluba yabancı bir olay örgüsü ve anlatım taşır. Platen, daha sonraki romantiklerle açığa çıkan, “sanat eksikliği, berbat kader tragedyalarına” (*Schicksalstragödien*) öfke duyar. *Die verhängnisvolle Gabel* (1826) ve *Der romantische Oedipus* (1828) ile zamanının edebiyatına dair muhalifliği belirgin hâl alır.

1825'te yazdığı en meşhur şiirlerinden biri olan Tristan; güzellik, ölümün yakınlığı ve sonsuz aşk acısı hakkında yazıldı.

Platen'in Rückert ile gazel türünü Alman edebiyatına kazandırdığı *Ghaselen* (1821); *Lyrische Blätter* (1821), *Spiegel der Hasis* (1822), *Vermischte Schriften* (1822) ve *Neue Ghaselen* (1823); hem Doğu'nun ruhunu hissettiren içerikleri hem biçim ve söyleyişlerinin güzelliği ve saflığı dolayısıyla Goethe de dâhil olmak üzere birçok ünlü edebiyatçının dikkatini çekti.

İtalya'daki gönüllü sürgününden dönmeyen Platen, bir şiirinde duygularını şu sözlerle ifade eder:

### Yaşadığı dönem
August Graf von Platen Biedermeier döneminde (1814-1848) yaşamını sürdürmüştür. Napoleon'un yenilmesi ve Viyana Kongresi'nin toplanması ile 1848-1849 ayaklanmaları arasındaki bu dönem orta sınıfın toplumsal düzende varlığını artırdığı, sanatsal açıdan orta sınıf beğenilerinin yaygınlaştığı, Avrupa'da durgunluğun hâkim olduğu bir dönemdir. Üst sınıflar için sanatsal kaygı yüksek olsa da orta sınıflar için bu geçerli değildir. Sanatta romantizmin dinamizmi ve hayalciliği henüz ortaya çıkmamıştır. Dönemin tutuculuğunun yanı sıra Klasisizm'in mirası sanatçılara büyük bir yük niteliğindedir. Platen, Romantik bir eğitim almasına rağmen genellikle Klasik tarzda eserler vermiştir.

Heinrich Heine gibi Platen da dramada başarısız olmuştur. Fakat Platen gazelleri ve soneleri ile çara karşı ayaklanmaları sebebiyle Polonyalılara duyduğu kıvancı ifade eden *Polenlieder* (1831), döneminin en iyi klasik şiirleri arasında sayılır.

Graf von Platen Yunanca, Latince, İngilizce, Fransızca, İspanyolca, Çekçe, Portekizce, Farsça ve biraz Arapça biliyordu. 1821-1823 yılları arasında sayısı 200'ü geçen gazel kaleme aldı.

Charlotte El Shabrawy'nin makalesinde, Platen'in kişiliği ve gazele olan ilgisi şöyle ifade edilmiştir:Restorasyon döneminde liberal, Kutsal ittifak döneminde Napolyon hayranı, Katolik Bavyera’da Protestandı. Dehşetli biçimde melankoli yaşamasına neden olan aşırı utangaçlığı (aniden ve düşünmeden hoşlandığı arkadaşlarına karşı bile) ve kendini açıkça ifade etmesini engelleyen abartılı gururu ve katı ahlaki bilinci, etrafındaki diğer insanlarla arasında hissettiği uçurumu daha da derinleştiriyordu. Buna eşcinsel doğasını yaşayamamasını da eklemek gerekir. Evrenin yüce bir anlamı olduğuna ümitsizce inanmak istemesine rağmen, varoluşunun anlamsız olduğunu düşünmekten kendini alıkoyamıyordu. … Kendini çevreleyen dünyanın, kendi içsel doğasının ahenksizliğine karşın Platen kendine, ahenk ve mükemmel güzelliği yaratmayı görev edindi. Şiir yoluyla, etrafındaki ahenksizliği uzlaştırmaya girişti. Şiirsel imgeleminin araçlarıyla mükemmel, güzel, ahenkli bir dünya yaratmaya çalıştı. Böylece kendi varoluşunu da anlamlandırmayı umdu. Gazel formu ona, deneysel çalışmalar yapmak için ideal bir form ve kısa süreli de olsa, yaratıcı arzuları için bir cevap sundu.

## Eserleri

* *Ghaselen* (1821)
* *Lyrische Blätter* (1821)
* *Vermischte Schriften* (1822)
* *Neue Ghaselen* (1823)
* *Schauspiele* (1824)
* *Sonette aus Venedig* (1825)
* *Der Schatz des Rhampsinit* (trajikomedi, 1825)
* *Die verhändnißvolle Gabel* (komedya, 1826)
* *Gedichte* (1828)
* *Der romantische Oedipus* (komedya, 1829)
* *Die Liga von Cambrai* (drama, 1833)
* *Geschichten des Königreichs Neapel von 1414 bis 1443* (1833)
* *Gedichte* (genişletilmiş ikinci baskı, 1834) 
* *Die Abassiden* (1835)
* *Frühlingslieder* (1835)

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* deutsche-biographie.de sitesindeki Platen biyografisi.
* zeno.org sitesindeki kronolojik Platen biyografisi.
* britannica.com sitesindeki Platen biyografisi.
* deutsche-digitale-bibliothek.de sitesindeki Platen biyografisi ve eserleri.
* projekt-gutenberg.org sitesindeki Platen biyografisi ve eserleri.
* digitale-sammlungen.de sitesindeki Platen biyografisi.
* literaturportal-bayern.de sitesindeki Platen biyografisi.
* gedichte.xbib.de sitesindeki Platen biyografisi.
* de-academic.com sitesindeki Platen biyografisi.
* literaturportal-bayern.de sitesindeki Platen biyografisi.
* fau.de adresindeki Platen biyografisi.