Tadalafil

**Tadalafil** erektil disfonksiyon (ED), iyi huylu prostat hiperplazisi (BPH) ve pulmoner arteriyel hipertansiyonu tedavi etmek için kullanılan bir ilaçtır. Ağızdan alınır. Etkisi genellikle  yarım saat içinde başlar ve süre 36 saat kadardır.

Yaygın yan etkiler arasında baş ağrısı, kas ağrısı, kızarık cilt ve mide bulantısı bulunur. Kardiyovasküler hastalığı olanlarda dikkatli olunması önerilir.

Nadir görülen ancak ciddi yan etkiler arasında penise zarar verebilecek uzun süreli ereksiyon, görme sorunları ve işitme kaybı bulunur. Tadalafil, nitrogliserin gibi nitrovazodilatör kullanan kişilerde önerilmez, çünkü bu kan basıncında ciddi bir düşüşe neden olabilir. Tadalafil, penise kan akışını artıran bir PDE5 inhibitörüdür. Ayrıca akciğerlerdeki kan damarlarını genişleterek pulmoner arter basıncını düşürür.

Tadalafil 2003 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde tıbbi kullanım için onaylanmıştır. Jenerik bir ilaç olarak mevcuttur. 2020 yılında, 1 milyondan fazla reçete ile Amerika Birleşik Devletleri'nde en sık reçete edilen 261. ilaç olmuştur.

## Tıbbi kullanım
Tadalafil erektil disfonksiyon, iyi huylu prostat hiperplazisi ve pulmoner arteriyel hipertansiyon tedavisinde kullanılır. ABD'de tadalafil (Cialis olarak) erektil disfonksiyon ve iyi huylu prostat hiperplazisinin belirti ve semptomlarının tedavisinde; ve (Adcirca olarak) egzersiz yeteneğini geliştirmek için pulmoner arteriyel hipertansiyon tedavisinde endikedir.

### İyi huylu prostat hipertrofisi
Bir meta-analiz tadalafilin prostat hiperplazisine bağlı alt idrar yolu semptomları için etkili bir tedavi olduğunu ve bu tedavinin düşük yan etki oranına sahip olduğunu bulmuştur. Tadalafil, idrar aciliyeti, tereddüt, zayıf akım, top sürme ve inkontinans gibi iyi huylu prostat hipertrofisi semptomlarını tedavi etmek ve önlemek için bir tedavi olarak erkekler için FDA onaylıdır. Tadalafil'in alt idrar yolu semptomları için genellikle reçete edilen tamsulosin ile benzer faydalara sahip olduğu bulunmuştur.

#### Pulmoner arteriyel hipertansiyon
Tadalafil, pulmoner arteriyel hipertansiyonu olan kişilerde egzersiz yeteneğini geliştirmek için Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Japonya'da onaylanmıştır.

## Yan etkiler
Tadalafil kullanırken en sık görülen potansiyel yan etkiler baş ağrısı, mide rahatsızlığı veya ağrısı, hazımsızlık, geğirme, asit reflüsü, sırt ağrısı, miyalji (uzuvlarda ve ekstremitelerde ağrı), kızarma, hipertansiyon (veya nadiren hipotansiyon) ve burun tıkanıklığı / akıntısıdır. Ayrıca baş dönmesi, periferik ödem, yorgunluk ve idrar veya solunum yolu enfeksiyonu da yaygındır; hem ishal hem de kabızlık bildirilmiştir. İshal 65 yaş ve üstü hastalarda gençlere göre daha sık bildirilmiştir. Bu yan etkiler PDE5 inhibisyonunun vazodilatasyona (kan damarlarının genişlemesine) neden olma yeteneğini yansıtır ve genellikle birkaç saat sonra düzelir.

## Vizyon
Mayıs 2005'te ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tadalafilin (diğer PDE5 inhibitörleriyle birlikte) NAION (non-arteritik anterior iskemik optik nöropati) ile ilişkili görme bozukluğu ile ilişkili olduğunu tespit etmiştir. Bu hastaların hepsinde olmasa da çoğunda, PDE5 kullanımıyla ilgisi olmayan NAION gelişimi için altta yatan anatomik veya vasküler risk faktörleri vardı. FDA, bir neden-sonuç ilişkisi kuramadıkları, yalnızca bir ilişki kurabildikleri sonucuna vardı; üç PDE5 inhibitörünün etiketi, klinisyenleri bu konuda uyarmak için değiştirildi. 2019 yılında yapılan bir meta-analiz tadalafil maruziyetinin NAION ile ilişkili olmadığını ortaya koymuştur.

## İşitme Kaybı
Ekim 2007'de FDA, tadalafil de dahil olmak üzere tüm PDE5 inhibitörlerinin etiketinde, PDE5 inhibitörlerinin kullanımıyla ilişkili geçici sağırlığa dair pazarlama sonrası raporların bir sonucu olarak ani işitme kaybı potansiyel riskine dair daha belirgin bir uyarı bulunması gerektiğini duyurdu.

## Tarihçe
FDA'nın 1998 yılında sildenafili onaylaması ED tedavisi için çığır açan bir ticari olay olmuş ve satışlar 1 milyar ABD Dolarını aşmıştır. Daha sonra FDA hem vardenafili hem de tadalafili 2003 yılında onaylamıştır.

Başlangıçta biyoteknoloji şirketi ICOS tarafından geliştirildi ve daha sonra ICOS Corporation ve Eli Lilly and Company'nin ortak girişimi olan Lilly ICOS, LLC tarafından dünya çapında tekrar geliştirildi ve pazarlandı. Tadalafil 2009 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nde pulmoner arteriyel hipertansiyon tedavisi için onaylanmıştır. ve bu durum için diğer bölgelerde düzenleyici inceleme altındadır. Kasım 2008'in sonlarında Eli Lilly, Amerika Birleşik Devletleri'nde pulmoner arteriyel hipertansiyon için tadalafil ticarileştirme münhasır haklarını 150 milyon dolarlık bir ön ödeme karşılığında United Therapeutics'e sattı.

Tadalafil, Glaxo Wellcome (şimdi GlaxoSmithKline) tarafından Glaxo ve ICOS arasında Ağustos 1991'de başlayan yeni ilaçlar geliştirme ortaklığı kapsamında keşfedilmiştir. 1993 yılında Bothell, Washington, biyoteknoloji şirketi ICOS Corporation, bir fosfodiesteraz tip 5 (PDE5) enzim inhibitörü olan IC351 bileşiği üzerinde çalışmaya başlamıştır. 1994 yılında Pfizer bilim insanları, PDE5 enzimini de inhibe eden sildenafilin, bir kalp ilacının klinik çalışmasına katılan erkeklerde penis ereksiyonuna neden olduğunu keşfetti. ICOS bilim insanları IC351 bileşiğini ED tedavisi için test etmiyor olsalar da, bu bozukluğun tedavisi için potansiyel faydasını fark ettiler. Kısa süre sonra, 1994 yılında ICOS, IC351 bileşiği (yapısal olarak sildenafil ve vardenafilden farklıdır) için bir patent aldı ve Faz 1 klinik deneyleri 1995 yılında başladı. 1997'de, ED yaşayan erkekler için Faz 2 klinik çalışmaları başlatıldı ve ardından ilacın FDA onayını destekleyen Faz 3 denemelerine geçildi. Glaxo'nun ICOS ile ortaklıktan kaynaklanan ilaçlar için karı 50/50 paylaşmak üzere bir anlaşması olmasına rağmen, Glaxo, geliştirilen ilaçların şirketin ana pazarlarında olmaması nedeniyle 1996 yılında anlaşmanın sona ermesine izin verdi. 1998 yılında ICOS Corporation ve Eli Lilly and Company, tadalafili ED tedavisi olarak daha da geliştirmek ve ticarileştirmek için Lilly ICOS, LLC ortak girişim şirketini kurdu. İki yıl sonra, Lilly ICOS, LLC, IC351 bileşiği için FDA'ya yeni bir ilaç başvurusunda bulundu (tadalafil jenerik adı ve Cialis markası altında). Mayıs 2002'de Lilly ICOS, Amerikan Üroloji Derneği'ne klinik deney testlerinin tadalafilin 36 saate kadar etkili olduğunu gösterdiğini bildirdi ve bir yıl sonra FDA tadalafili onayladı. Cialis'in Viagra ve Levitra'ya göre bir avantajı, sildenafilin (Viagra) dört saatlik yarılanma ömrüne kıyasla 17,5 saatlik yarılanma ömrüdür (bu nedenle Cialis'in 36 saate kadar çalıştığı ilan edilir, bu süreden sonra vücutta emilen dozun yaklaşık %25'i kalır).

2007 yılında Eli Lilly and Company, ICOS Corporation'ı 2,3 milyar dolara satın aldı. Sonuç olarak, Eli Lilly Cialis'in sahibi oldu ve ardından ICOS operasyonlarını kapattı, ortak girişimi sona erdirdi ve ICOS'un yaklaşık 500 çalışanının çoğunu, daha sonra CMC Biopharmaceuticals A/S (CMC) tarafından satın alınan ICOS biyolojik tesisinin 127 çalışanı hariç, işten çıkardı.

"Cialis" soyadlı kişiler Eli Lilly and Company'nin ilacı bu şekilde adlandırmasına itiraz etmiş, ancak şirket ilacın ticari adının soyadı ile ilgisi olmadığını savunmuştur.

Ekim 2011'de ABD FDA, iyi huylu prostat hiperplazisinin belirti ve semptomlarını tedavi etmek için tadalafili onayladı. İyi huylu prostat hipertrofisi, prostat bezinin büyüyerek idrarın serbest akışını engellediği bir durumdur. Belirtiler arasında ani idrara çıkma isteği (aciliyet), idrara başlamada zorluk (tereddüt), zayıf bir idrar akışı ve özellikle geceleri daha sık idrara çıkma yer alabilir. FDA ayrıca tadalafili hem iyi huylu prostat hipertrofisi hem de iki durumun bir arada bulunduğu erektil disfonksiyon tedavisi için onaylamıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*