Caldarium

**Calidarium** (ayrıca ***calidarium***, ***cella caldaria*** veya ***cella coctilium***; Latince: *caldus*/*calidus*, sıcak, ılık), klasik Roma hamamlarında kullanılan, sıcak su dolu dalma havuzuna sahip bir oda bölümüdür.

Caldarium, köleler tarafından bakımı yapılan bir ocakta ısıtılan sıcak hava tünelleriyle çalışan yerden ısıtma sistemi olan *hypocaust* ile ısıtılan yüksek sıcaklığa sahip ve buharlı bir odaydı. Caldarium, hamam odaları arasında en sıcak olan odaydı; buradan sonra banyo yapanlar, *tepidarium* üzerinden *frigidarium*'a geçerlerdi.

Hamamın müşterileri, vücutlarını zeytinyağı ile temizledikten sonra, fazla yağı çıkarmak amacıyla bir *[[strigilis]]* (kazıma aleti) kullanırlardı. Bu yağ bazen yerde bırakılırdı; köleler tarafından toplanır ya da kadınların saçlarında kullanmaları için yeniden kaba koyulurdu.

Caldarium'un sıcaklığı tam olarak bilinmemektedir. Ancak Romalıların ahşap tabanlı sandaletler kullandığı göz önüne alınırsa, sıcaklığın yaklaşık olarak 43&nbsp;°C veya biraz daha fazla olması muhtemeldir.

Roma'nın en büyük hamamlarında, odalar birkaç bölüme ayrılmıştı.

## Yapısı ve işlevi
Caldarium, günümüzdeki modern bir sıcak su havuzuna benzetilebilir. Bu havuz, terleme yoluyla deriden kirlerin atılmasını sağlamak amacıyla, neredeyse kaynar bir sıcaklıkğa yakın tutulurdu. Caldarium'un çıkışında, banyo yapanların odadan çıkmadan önce başlarından aşağı dökmeleri için büyük bir *labrum* yani bir leğen bulunurdu. Caldarium'da bir süre vakit geçirdikten sonra aşırı ısınmamak için bu işlem banyo yapanlar için önem taşımaktaydı.

Roma hamamları, arkeolojik olarak olağanüstü ölçüde sofistike ısıtma sistemleriyle bilinmektedir. Caldarium'un ilk ve en çok övgüye tabi tutulan ısıtma unsuru, *[[hipokaust]]* sistemiydi. Bir *hipokaust* sisteminde, odanın zemini ile temel arasında boşluk oluşturmak için zemin, bir dizi destek ya da platform üzerine kaldırılırdı. Bu boşluğa bir ocak yerleştirilir ve duvarlar ile zeminler kiremitlerle kaplanırdı. Ocakta, seramik kiremitleri ısıtmak için kömür ya da odun yakılırdı. Bu kiremitler, ısıyı muhafaza etmek ve ısı kaybını önlemek için çift işlev görürdü. Hipokaust sistemine ek olarak, bir diğer önemli ısıtma unsuru ise içi boş duvarlardı. İlk bakışta çelişkili gibi görünse de, içi boş duvarlar caldarium'un ısıtma sistemleri için son derece önem arz etmekteydi. Bu içi boş duvarlar, alttaki hipokaust'ta yer alan mangaldan çıkan dumanın dikkatlice yerleştirilmiş havalandırma deliklerinden dışarı çıkmasını sağlıyordu. Bu durum, dumanın caldarium'da birikmesini önleyerek, taze ve ısıtılmış havanın oda içinde yeniden dolaşmasına olanak tanırdı. Ayrıca, bu içi boş duvarlar, odanın etrafında eşit bir sıcaklık dağılımı sağlamaktaydı ve böylece sıcak havan duvarın bir tarafından diğer tarafına hareket ederek tüm oda ısınıyordu. Son olarak, bu içi boş duvarlar, ısıtılmış havanın kompleksin diğer bölümlerine taşınmasını sağlayarak enerji tasarrufu sağlamakta ve her odanın ayrı ayrı ısıtılmasından daha verimli bir yöntem sunmaktaydı.

Roma kamu hamamlarındaki en önemli ısıtma unsuru ise, odanın etrafını saran geniş pencere ağıydı. Yazar Seneca, bu yeni sistemi eleştiriyor olmasına rağmen, hamam pencerlerinin Romalılara etkisini dürüst bir şekilde aktarmıştır:

"*Günümüzde... insanlar, en geniş pencerelerden gün boyu güneş almayan, güneşlenerek aynı anda bronzlaşamayan ve banyo küvetlerinden kara ve deniz manzaralarını izleyemeyen banyoları güveye layık olarak görüyorlar*."

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Frigidarium
* Hipokaust
* Laconicum
* Roma'da hamamlar