Oppenheimer (film)

***Oppenheimer***, Christopher Nolan tarafından yazılan ve yönetilen 2023 yapımı bir epik biyografik gerilim filmidir. Kai Bird ve Martin J. Sherwin tarafından yazılan 2005 yapımı *[[American Prometheus]]* kitabından uyarlanan film, Manhattan Projesi'nde ilk nükleer silahın geliştirilmesinde büyük rol oynayan Amerikalı teorik fizikçi J. Robert Oppenheimer'ın hayatını konu almaktadır. Filmin başrolünde Cillian Murphy yer alırken, Emily Blunt Oppenheimer'ın eşi Katherine "Kitty" Oppenheimer, Matt Damon Oppenheimer'ın askerî sorumlusu Leslie Groves ve Robert Downey Jr. Amerika Birleşik Devletleri Atom Enerjisi Komisyonu'nun kıdemli üyesi Lewis Strauss rolündedir. Yardımcı oyuncu kadrosunun diğer üyeleri arasında Florence Pugh, Josh Hartnett, Casey Affleck, Rami Malek ve Kenneth Branagh yer alıyor.

Film projesi, ilk defa Eylül 2021'de Universal Pictures Nolan'ın yapımını üstlendiğinde duyuruldu. Murphy Ekim ayında Oppenheimer'ı canlandırmak üzere seçildi ve ana kadrodaki diğer oyuncular Kasım 2021 ile Nisan 2022 arasında kadroya katıldı. Ön prodüksiyon Ocak 2022'de başladı ve çekimler Şubat'tan Mayıs'a kadar sürdü. *Oppenheimer*'da tarihte ilk kez IMAX siyah-beyaz film fotoğrafçılığı bölümleri de dâhil olmak üzere IMAX 65&nbsp;mm ve 65&nbsp;mm geniş biçim film kombinasyonu kullanıldı. Önceki çalışmalarında olduğu gibi Nolan, kapsamlı pratik efektler ve olabildiğince az bilgisayar tabanlı görüntü kullandı.

*Oppenheimer* ilk kez 11 Temmuz 2023'te Paris'teki Le Grand Rex'te gösterildi ve Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık'ta 21 Temmuz 2023'te Universal Pictures tarafından sinemalarda vizyona sokuldu. Greta Gerwig'in *[[Barbie (film)|Barbie]]* filmiyle aynı anda yayınlanması, sosyal medyada "Barbenheimer" olayına yol açarak izleyicileri iki filmi birden izlemeye teşvik etti. Film ilk üç haftasında 559 milyon dolar gişe hasılatı elde etti ve tüm zamanların en iyi gişe hasılatı yapan II. Dünya Savaşı filmi oldu. Yapım özellikle oyuncu kadrosu, senaryosu ve görselliğiyle eleştirmenlerden övgü aldı.

## Konu

1926 yılında 22 yaşındaki doktora öğrencisi J. Robert Oppenheimer, İngiltere'deki Cambridge Üniversitesi'nde Patrick Blackett'ın yanında deneysel kuantum fiziği çalışırken endişe ve ev özlemiyle boğuşmaktadır. Blackett'la tartışan Oppenheimer ona zehirli bir elma bırakır ama daha sonra geri alır. Ziyarete gelen bilim insanı Niels Bohr, Oppenheimer'a Göttingen Üniversitesi'nde teorik fizik okumasını önerir.

Oppenheimer orada doktorasını tamamlar ve bilim insanı Isidor Isaac Rabi ile tanışır. Daha sonra İsviçre'de teorik fizikçi Werner Heisenberg ile tanışırlar. Amerika Birleşik Devletleri'nde kuantum fiziği araştırmalarını genişletmek isteyen Oppenheimer, Kaliforniya Üniversitesi ve Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü'nde ders vermeye başlar. Biyolog ve eski bir komünist olan Katherine "Kitty" Puening ile evlenir ve daha sonra intihar eden komünist bir psikiyatrist olan Jean Tatlock ile aralıklı bir ilişki yaşar.

Aralık 1938'de Almanların atomu parçalamasıyla nükleer fisyon keşfedilir ve Oppenheimer bunun silah hâline getirilebileceğini fark eder. 1942 yılında II. Dünya Savaşı sırasında, ABD Ordusu'ndan Manhattan Projesi'nin lideri olan Albay Leslie Groves, Oppenheimer'ı atom bombası geliştirmek üzere Los Alamos Laboratuvarı'na liderlik etmesi için tutar. Bir Yahudi olan Oppenheimer, Heisenberg başkanlığındaki Alman nükleer araştırma programının Naziler için daha erken bir fisyon bombası üretebileceğinden korkar.

Los Alamos, New Mexico'da Rabi, Hans Bethe ve Edward Teller'ın da dâhil olduğu bir ekip kurar ve Chicago Üniversitesi'nden Enrico Fermi, Leo Szilard ve David L. Hill ile iş birliği yapar. Teller'ın hesaplamaları, bir atom patlamasının, atmosferi tutuşturan ve Dünya'yı yok eden bir zincir reaksiyonu tetikleyebileceğini ortaya koyar. Oppenheimer, Albert Einstein ile görüştükten sonra bu olasılığın kabul edilebilir derecede düşük olduğu sonucuna varır. Teller, hidrojen bombası yapma önerisinin reddedilmesinin ardından projeden ayrılmaya çalışır, ancak Oppenheimer onu kalmaya ikna eder.

1945'te Almanya'nın teslim olmasının ardından projedeki bazı bilim insanları bombanın uygunluğunu sorgularken Oppenheimer bunun Pasifik'teki devam eden savaşı sona erdireceğine inanır. Trinity testi başarılı olur ve Başkan Harry S. Truman Hiroşima ve Nagasaki'nin bombalanması emrini vererek Japonya'yı teslim olmaya zorlar. Kamuoyunda övgüyle karşılanmasına rağmen Oppenheimer, kitlesel yıkım ve ölümlerden rahatsız olur ve Truman'a pişmanlığını dile getirdikten sonra başkan ona öfkelenir ve daha fazla atomik gelişmeyi durdurma talebini reddeder.

Amerika Birleşik Devletleri Atom Enerjisi Komisyonu (AEC) danışmanı olan Oppenheimer'ın tutumu tartışmalara yol açarken, Teller'ın hidrojen bombası gelişen Soğuk Savaş ortamında yeniden ilgi çeker. AEC Başkanı Lewis Strauss Oppenheimer'a radyoaktif izotop ihracatı konusundaki endişelerini göz ardı ederek kendisini kamuoyu önünde küçük düşürdüğü ve kendi bombalarını başarıyla patlattıktan sonra Sovyetler Birliği ile görüşmeler yapılmasını önerdiği için kızar. Strauss ayrıca Oppenheimer'ın 1947'de Einstein'a bir gün dünyayı yok edecek bir zincirleme reaksiyona neden olduğunu söylediği bir konuşma sırasında kendisini aşağıladığına inanmaktadır.

1954 yılında Oppenheimer'ın siyasi etkisini ortadan kaldırmak isteyen Strauss, Oppenheimer'ın Q izninin yenilenmesiyle ilgili olarak Personel Güvenlik Kurulu önünde gizlice özel bir güvenlik duruşması düzenler ve bu duruşmada Oppenheimer'ın ABD'ye olan sadakati sorgulanır. Sonucunun çoktan belirlenmiş olduğu mahkemede Oppenheimer'ın geçmişteki komünist bağlantıları gündeme getirilir ve Teller'ınki en zarar verici olanı olmak üzere iş arkadaşlarının ifadeleri aleyhine çarpıtılır. Kitty'nin kendisini ve eşini şiddetle savunmasının ardından kurul, Oppenheimer'ın sadakatsizliğinden artık şüphelenmez ancak yine de iznini iptal eder, böylece kamuoyundaki imajına zarar verir ve Amerikan nükleer politikası üzerindeki etkisini sınırlar.

Teller, Oppenheimer'a güvenmediğini ifade eder ve izninin iptalini önerir. Kurul Oppenheimer'ın yetkisini iptal ederek kamuoyundaki imajına zarar verir ve nükleer politika üzerindeki etkisini sınırlar. 1959'da Strauss'un Ticaret Bakanı olması için düzenlenen Senato onay duruşması sırasında Hill, Strauss'un Oppenheimer'ın çöküşünü tasarlamadaki kişisel güdüleri hakkında ifade verir ve Senato adaylığına karşı oy kullanır.

1959'da Strauss'un Ticaret Bakanlığı görevi için Senato'daki onay duruşması sırasında Hill beklenmedik bir şekilde Strauss'un Oppenheimer'ın çöküşünü planlamaktaki kişisel nedenleri hakkında ifade verir. Strauss'un adaylığı az farkla reddedilir ve bu durum onu öfkelendirir. 1963 yılında Başkan Lyndon B. Johnson Oppenheimer'a Enrico Fermi Ödülü'nü verir.

## Oyuncular

* J. Robert Oppenheimer rolünde Cillian Murphy
* Katherine "Kitty" Oppenheimer rolünde Emily Blunt
* Leslie Groves rolünde Matt Damon
* Lewis Strauss rolünde Robert Downey Jr.
* Jean Tatlock rolünde Florence Pugh
* Ernest Lawrence rolünde Josh Hartnett
* Boris Pash rolünde Casey Affleck
* David L. Hill rolünde Rami Malek
* Niels Bohr rolünde Kenneth Branagh
* Edward Teller rolünde Benny Safdie
* Roger Robb rolünde Jason Clarke
* Frank Oppenheimer rolünde Dylan Arnold
* Hans Bethe rolünde Gustaf Skarsgård
* Isidor Isaac Rabi rolünde David Krumholtz
* Vannevar Bush rolünde Matthew Modine
* Albert Einstein rolünde Tom Conti
* Werner Heisenberg rolünde Matthias Schweighöfer
* Dane DeHaan
* Jack Quaid
* Olli Haaskivi
* Alden Ehrenreich
* Robert Serber rolünde Michael Angarano
* David Dastmalchian
* Louise Lombard
* Scott Grimes
* Christopher Denham
* James D’Arcy
* Harry S. Truman rolünde Gary Oldman

## Yapım

### Gelişim

Aralık 2020'de Warner Bros. Pictures, COVID-19 pandemisinin  film endüstrisi üzerindeki etkisi nedeniyle 2021 filmlerini sinemalarda ve HBO Max'te aynı anda yayımlamayı planladığını duyurdu. ''Uykusuz'' (2002) ile başlayan filmlerinin her birinde stüdyoyla ortak olan Christopher Nolan, karara inanmadığını dile getirdi. Ocak 2021'de basında çıkan haberlerde, Nolan'ın bir sonraki filminin Warner Bros. tarafından finanse edilmeyen veya dağıtılmayan ilk film olma olasılığından bahsedildi. Nolan daha önce stüdyonun *[[Wonder Woman 1984]]* (2020) filmini aynı anda yayımlama kararını desteklemiş, bu durumun düzgün bir şekilde ele alındığını düşündüğünü, ancak filmi *[[Tenet]]*'in ertelenen gösterimiyle ilgili herhangi bir tartışmanın dışında tutulduğunu belirtmişti.

Eylül 2021'de, Nolan'ın II. Dünya Savaşı sırasında atom bombasının yaratıcısı J. Robert Oppenheimer hakkında bir biyografik film yöneteceği ve başrol için Cillian Murphy ile müzakerelerde bulunacağı bildirildi. Nolan, Warner Bros. ile olan gergin ilişkisi nedeniyle Sony Pictures, Universal Pictures, Paramount Pictures ve Apple Studios dâhil olmak üzere film için birden fazla stüdyoya başvurdu ancak onlarla tekrar çalışma seçeneği hâlâ mevcuttu. 14 Eylül'de Universal'ın filmi dağıtacağı ve prodüksiyonun 2022'nin ilk çeyreğinde başlayacağı açıklandı. Nolan'ın taleplerinden bazıları 100 milyon dolarlık bir yapım bütçesi ve eşit bir pazarlama bütçesi, en az 100 günlük bir tiyatro penceresi, filmin ilk dolar brütünün yüzde 20'si ve filmin yayımlanmasından önceki ve sonraki üç haftalık bir süreyi içeriyordu.

### Oyuncu seçimi
*Oppenheimer*, Nolan ve Murphy'nin altıncı ortak çalışması ve Murphy'nin başrolde oynadığı ilk film olma özelliğini taşıyor. Oyuncu, role hazırlanmak için J. Robert Oppenheimer'ın hayatı hakkında "çok fazla okuma" yaptığını ve David Bowie'nin 1970'lerdeki görünümünden de ilham aldığını belirtiyor. Ekim 2021'de Murphy ve Emily Blunt'un rol alacağı doğrulandı. 2021'in sonunda kadroya Matt Damon, Robert Downey Jr., Florence Pugh, Rami Malek ve Benny Safdie de eklendi. 2022'nin başlarında ise Josh Hartnett, Dane DeHaan, Jack Quaid, Matthew Modine, Dylan Arnold, Olli Haaskivi, Alden Ehrenreich, David Krumholtz, Michael Angarano ve Kenneth Branagh kadroya katıldı.

### Çekimler
Ön prodüksiyon Ocak 2022'de New Mexico'da başladı; Santa Fe ve Los Alamos'ta iki gün süren bir oyuncu seçmesi yapılarak yerel halk, askerî personel ve bilim insanlarını canlandıracak kişiler seçildi. Şubat ayında bir başka oyuncu seçmesi daha gerçekleştirildi. Görüntü yönetmeni olarak Hoyte van Hoytema'nın görev aldığı film, Şubat 2022'nin sonlarında çekimlere başladı. Film, IMAX 65&nbsp;mm ve 65&nbsp;mm geniş formatlı film kombinasyonunu kullandı. Bunun yanı sıra, IMAX siyah-beyaz analog görüntülü sekanslar içeren ilk filmdir.

Post prodüksiyon sürecinde kurgu Jennifer Lame tarafından tamamlandı ve müzikleri Ludwig Göransson bestelendi.

## Yayımlanma
Oppenheimer, 21 Temmuz 2023'te Universal Pictures tarafından IMAX, 70&nbsp;mm, 35&nbsp;mm ve 65&nbsp;mm geniş formatta piyasaya sürüldü. Filmin bütçesini ve pazarlama maliyetlerini göz önünde bulunduran Variety, filmin kâr elde etmesi için dünya çapında en az 400 milyon dolar hasılat elde etmesi gerektiğini söylüyor.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*