Mesleki Eğitim Merkezi

**Mesleki Eğitim Merkezi** (**MESEM**), Türkiye’de mesleki ve teknik eğitimin bir parçası olan, örgün ve zorunlu eğitim kapsamındaki kurumlardır. Eski adıyla **Çıraklık Eğitim Merkezi** olan yapı, 9 Aralık 2016 tarihinde alınan kararla örgün eğitime dahil edilmiştir.  

MESEM programları, Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü’ne bağlı olarak yürütülmektedir. En az ortaokul mezunu olan öğrenciler bu programlara kayıt olabilir. Programı tamamlayanlara hem lise diploması hem de ilgili alanda ustalık belgesi verilir. Eğitim Reformu Girişimi'nin (ERG) 2025 Eğitim İzleme Raporu'na göre, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında 15-18 yaş grubunda MESEM'e devam eden öğrenci sayısı 392.887'dir. Kayıt dışı çalışanlar ve 15 yaş altı çocuklar da eklendiğinde sayının milyonlara çıktığı da iddia edilmektedir.

## Tarihçe
Türkiye’de çıraklık eğitimi uzun yıllar boyunca mesleki öğretimin temel bileşenlerinden biri olmuştur. Çıraklık Eğitim Merkezleri, 2016 yılında yapılan düzenlemeyle örgün eğitim yapısına entegre edilerek "Mesleki Eğitim Merkezleri" adını almış ve dört yıllık bir lise programı niteliği kazanmıştır. Bu dönüşümle birlikte merkezler, hem mesleki beceri kazandırmayı hem de lise düzeyinde akademik eğitimi amaçlayan kurumsal bir yapıya kavuşmuştur.

## Eğitim
MESEM programı dört yıllık bir eğitim sürecinden oluşur. Öğrenciler haftanın dört gününde işletmelerde usta yanında pratik eğitim, bir gününde ise okulda teorik dersler alır. Eğitim süreci, 34 alan ve 184 meslek dalında sunulan programlarla geniş bir yelpazeye sahiptir. 

MESEM uygulamaları hem bağımsız Mesleki Eğitim Merkezlerinde hem de birçok Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinin bünyesinde yürütülmektedir. Öğrenciler 11. sınıfı tamamladıklarında kalfalık belgesi almaya hak kazanır; 12. sınıf sonunda yapılan beceri sınavını başarıyla geçenlere ise ustalık belgesi verilir. Bunun yanı sıra, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen fark derslerini tamamlayan öğrenciler lise diploması elde ederek mesleki yetkinliklerinin yanında akademik bir yeterlilik de kazanmış olur.

## Kayıt ve Kabul Koşulları
MESEM programına kayıt için en az ortaokul mezunu olmak gerekir. Öğrencilerin pratik eğitim gördükleri işletmelerin belirli koşulları sağlaması zorunludur:

### İşletme Koşulları
Pratik eğitimin yürütüldüğü işletmelerde, ilgili meslek alanında yeterliliğe sahip en az bir uzman bulunması zorunludur. Bu uzmanın, öğrencinin mesleki gelişimini destekleyebilmesi için ayrıca *usta öğreticilik* niteliğini taşıması gerekir. İşletmenin bu iki temel koşulu sağlaması, öğrencinin eğitim sürecinin resmî olarak onaylanabilmesi için gereklidir.

### Usta Nitelikleri
Usta olarak kabul edilebilmek için kişilerin meslek lisesi diplomasına, Mesleki Eğitim Merkezi mezuniyetine bağlı bir ustalık belgesine ya da üniversitelerin ilgili alanlarına ait bir diplomaya sahip olması gerekir. Bunun yanı sıra, söz konusu ustanın öğrenciye eğitim verebilmesi için Halk Eğitim Merkezlerinden alınan *Usta Öğreticilik Belgesi*'ne ya da üniversitelerin öğretmenlik formasyonu programlarını tamamlamış olmasına yönelik bir belge sunması zorunludur. Bu şartlar, işletmelerde verilen eğitimin mesleki standartlara uygun biçimde yürütülmesini amaçlar.

## Avantajlar
MESEM programı öğrenciler için, erken yaşta bir ustanın yanında meslek öğrenme olanağı sunarken aynı zamanda eğitim süreci boyunca gelir elde etme imkanı sağlar. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen fark derslerini tamamlayan öğrenciler lise diploması almaya hak kazanır. Programın sonunda verilen ustalık belgesi ise hem istihdam olanaklarını artırır hem de mezunlara kendi iş yerlerini açma hakkı tanır.

İşletmeler açısından program, asgari ücretin yüzde otuzu oranında devlet destekli ücret geri ödemesi sunması bakımından önemli bir teşvik niteliğindedir. Öğrencilerin sigorta primlerinin devlet tarafından karşılanması işletmeler için mali yük oluşturmamaktadır. Bunun yanında işletmeler, MESEM aracılığıyla hem ara eleman ihtiyaçlarını karşılayabilmekte hem de uzun vadede kurum kültürünü benimsemiş nitelikli ustalar yetiştirme avantajına sahip olmaktadır.

## Eleştiriler
Bazı çocuk hakkı savunucuları, MESEM programı çocuk işçiliğinin önünü açtığı ve çocukların eğitimden koparak hayatlarını tehlikeye atarak çalışmasına neden olduğu gerekçesiyle eleştirmekte ve programın kaldırılması gerektiğini savunmaktadır.

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi'ne göre 2025 yılında 85 çocuk işçinin çalışırken hayatını kaybetmesi, 2023-2024 ve 2024-2025 eğitim öğretim yıllarında MESEM'li en az 15 çocuğun sanayide veya inşaatlarda çalışırken öldüğü kayıt altına alınması, uzun çalışma saatleri, ağır çalışma koşulları gibi konulara; çeşitli sendikalar ve muhalefet partileri tepki göstermektedir. Bazı çevrelerce MESEM, "çocuk işçiliğinin meşrulaştırmak" ve "çocuk emeği sömürmek" ile de eleştirilmektedir.

## Program Alanları
MESEM kapsamında 34 alanda eğitim verilmektedir:

## Kaynakça