Aşıların zaman çizelgesi

Bu, profilaktik insan aşılarının geliştirilmesinin bir zaman çizelgesidir. Erken aşılar, geliştirme veya testin ilk yılına göre listelenebilir, ancak daha sonraki girişler genellikle aşının denemeleri tamamladığı ve piyasaya sürüldüğü yılı gösterir. Aşağıda listelenen hastalıklar için aşılar bulunmasına rağmen, dünya çapında sadece çiçek hastalığı ortadan kaldırılmıştır. Aşıyla önlenebilir diğer hastalıklar her yıl milyonlarca ölüme neden olmaya devam ediyor. Şu anda, çocuk felci ve kızamık, dünya çapında aktif şekilde ortadan kaldırılmaya çalışılan hastalıklardır.

## 18. yüzyıl

* 1796 - Edward Jenner çiçek hastalığı için ilk aşıyı geliştirdi ve belgelendirdi.

## 19. yüzyıl

* 1880 - Louis Pasteur tarafından kolera için ilk aşı
* 1885 - Louis Pasteur ve Émile Roux tarafından kuduz için ilk aşı
* 1890 - Emil von Behring tarafından Tetanos için ilk aşı (serum antitoksin)
* 1896 - Almroth Edward Wright, Richard Pfeiffer ve Wilhelm Kolle tarafından tifo ateşi için ilk aşı
* 1897 - Waldemar Haffkine tarafından hıyarcıklı veba için ilk aşı
* 1897 - Ernest Duchesne tarafından tifo ateşi için ilk antibiyotik. Bu keşfi Fleming'in penisilini keşfetmesinden 32 yıl önce yaptı, ancak araştırması fark edilmedi.

## 20. yüzyıl

* 1921 - Albert Calmette tarafından tüberküloz için ilk aşı
* 1923 - Gaston Ramon, Emil von Behring ve Kitasato Shibasaburō tarafından difteri için ilk aşı
* 1924 - George F. Dick ve Gladys Dick tarafından kızıl ateş için ilk aşı
* 1924 - Birinci etkin aşı için tetanos Fransız bilim adamları tarafından (tetanoz toksoid, TT) Gaston Ramon, C Zoeller ve P. Descombey
* 1926 - Leila Denmark tarafından boğmaca  için ilk aşı
* 1932 - Max Theiler ve Jean Laigret tarafından sarı humma için ilk aşı
* 1937 - Rudolf Weigl, Ludwik Fleck ve Hans Zinsser tarafından tifüs için ilk aşı
* 1937 - Anatol Smorodintsev tarafından influenza için ilk aşı
* 1941 - Kene kaynaklı ensefalit için ilk aşı
* 1952 - Çocuk felci için ilk aşı (Salk aşısı)
* 1954 - Japon ensefaliti için ilk aşı
* 1954 - Şarbon için ilk aşı
* 1957 - Adenovirüs -4 ve 7 için ilk aşı
* 1962 - İlk oral çocuk felci aşısı (Sabin aşısı)
* 1963 - Kızamık için ilk aşı
* 1967 - Kabakulak için ilk aşı
* 1970 - Kızamıkçık için ilk aşı
* 1977 - Zatürree için ilk aşı (*[[Pnömokok|Streptococcus pneumoniae]]*)
* 1978 - Menenjit için ilk aşı (*[[Neisseria meningitidis]]*)
* 1980 - Çiçek hastalığı, aşılama çabaları nedeniyle dünya çapında ortadan kaldırıldı
* 1981 - İlk aşı için hepatit B (ilk aşının bir neden hedef kanser)
* 1984 - Suçiçeği için ilk aşı
* 1985 - ''Haemophilus influenzae'' tip b (HiB) için ilk aşı
* 1989 - Q humması için ilk aşı
* 1991 - Hepatit A için ilk aşı
* 1998 - Lyme hastalığı için ilk aşı
* 1998 - Rotavirüs için ilk aşı

## 21.yüzyıl

* 2003 - ABD'de onaylanan ilk nazal influenza aşısı (FluMist)
* 2006 - İnsan papilloma virüsü için ilk aşı (rahim ağzı kanserinin bir nedeni)
* 2012 - Hepatit E için ilk aşı
* 2012 - İlk dört değerlikli (4 tür) grip aşısı
* 2015 - El-ayak-ağız hastalığının bir nedeni olan enterovirüs 71 için ilk aşı
* 2015 - Sıtma için ilk aşı
* 2015 - Dang humması için ilk aşı
* 2019 - Ebola için ilk aşı onaylandı.
* 2020 - Onaylanan ilk RNA aşısı olan Coronavirus hastalığı için 2019 onaylı ilk aşı (tozinameran)
* 2023 - ilk Chikungunya aşısı
* 2023 - İlk Sinsityal Virüş aşısı

## Ayrıca bakınız
* Küresel sağlık zaman çizelgesi
* Çiçek hastalığının tarihi
* Amerika Birleşik Devletleri'nden elimine edilen hastalıkların listesi

## Kaynakça