Ürünlü, Nilüfer

**Ürünlü**, Bursa ilinin Nilüfer ilçesine bağlı bir mahalledir. Tarihi kayıtlarda ve halk arasında **Kite** adıyla da bilinir. Bizans döneminde önemli bir tekfurluk merkezi olan yerleşim, Osmanlı idari teşkilatında uzun süre "Kite Kazası" statüsünde kalarak, günümüz Nilüfer ilçesindeki pek çok köyün idari ve adli merkezi olmuştur.

## Tarihçe
### Bizans Dönemi ve Fetih
Yerleşimin eski adı olan *Kite* (Rumca: Kitai), Bizans dönemine dayanır. Bölge, Bitinya coğrafyasında, Bursa (Prusa) ve Apollonia (Gölyazı) arasında stratejik bir tekfurluk merkeziydi. Kite Kalesi, diğer dönem kalelerinin aksine sarp kayalıklar üzerine değil, düz bir ova üzerine inşa edilmiştir.

Kite, Osmanlıların Bursa kuşatması sürecinde stratejik bir engel teşkil etmiştir. Osman Gazi döneminde, 1303 yılındaki Dimbos Muharebesi sonrasında veya 1307 yılı civarında fethedilmiştir. Fetih sırasında Kite Tekfuru'nun direnişi üzerine kale zorla ele geçirilmiş ve tekfur, kalenin önünde idam edilmiştir. Bu olay, Osmanlıların bölgedeki hakimiyetini kesinleştirmiştir.

### Osmanlı Dönemi
Osmanlı idari sisteminde Kite, uzun yüzyıllar boyunca **Kaza** (ilçe) statüsünü korumuştur. Osmanlı arşiv belgelerine göre; bugünkü Görükle, Kayapa, Hasanağa (Kızılcıklı), Çalı, Demirci, Gölyazı (Apolyont) ve Misi gibi yerleşimler idari ve hukuki olarak Kite Kazası'na bağlıydı.

Bölge, Osmanlı döneminde tarımsal üretim ve lojistik açısından önemli bir merkezdi. Arşiv kayıtlarında, Kite ovasında pirinç ekimi yapıldığı, ayrıca İstanbul'un iaşesi için bölgeden sirke, pekmez ve odun temin edildiği görülmektedir. 16. yüzyıldan itibaren bölgede ipekböcekçiliği yapıldığına dair kayıtlar ve günümüze ulaşan asırlık dut ağaçları mevcuttur.

Kite, 19. yüzyıldaki idari düzenlemelerle "Nahiye" (Bucak) statüsüne dönüştürülmüş, Cumhuriyet döneminde ise adı "Ürünlü" olarak değiştirilmiştir.

## Coğrafya
Bursa şehir merkezinin yaklaşık 15 km batısında, Bursa-İzmir karayolunun güneyinde yer alır. Uludağ Üniversitesi Görükle kampüsüne komşudur. Mahallenin bulunduğu bölge "Kite Ovası" olarak adlandırılır ve verimli tarım arazilerine sahiptir. Nilüfer Çayı'nın kolları bölgenin su ihtiyacını karşılar. Rakımı 76 metredir.

## Ekonomi
Tarihsel olarak bölgenin ekonomisi tarıma dayalıdır. Osmanlı döneminde İstanbul Tersanesi ve Tophane-i Amire için kereste ve odun temini, Kite'nin önemli gelir kalemlerinden biriydi. Ayrıca bağcılık ve şarapçılık (Müslüman olmayan nüfus tarafından), ipekböcekçiliği ve tahıl üretimi yaygındı. Günümüzde mahallede sebze-meyve yetiştiriciliği, modern tarım ve hayvancılık yapılmakla birlikte, Bursa'nın sanayi bölgelerine yakınlığı nedeniyle kentsel yaşamla bütünleşmiş bir ekonomik yapı görülür.

## Tarihi Yapılar
* **Kite Kalesi:** Ürünlü Mahallesi içinde, düz bir ova üzerine inşa edilmiş Bizans dönemi kalesidir. Günümüze sadece bazı sur duvarı kalıntıları ve burç temelleri ulaşmıştır. Düz ovada kurulması bakımından Anadolu'daki nadir kale örneklerindendir.
* **Ürünlü Hamamı:** Osmanlı döneminden kalan ve Kite'nin bir kaza merkezi olduğu dönemde hizmet veren tarihi hamamdır. Nilüfer Belediyesi tarafından restore edilerek sosyal ve kültürel amaçlı kullanıma açılmıştır.
* **Tarihi Çeşmeler ve Camiler:** Mahallede Osmanlı dönemine ait kitabeleri bulunan çeşmeler ve yapılar mevcuttur. Arşiv belgelerinde "Has Boğa Çavuş" ve "Bali Çavuş" gibi banilerin bölgede vakıf eserleri inşa ettirdiği geçmektedir.

## Nüfus
Mahallenin nüfusu, tarihsel süreçte Manav (yerli Türkmen), mübadil ve çevre bölgelerden gelen göçlerle şekillenmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Nilüfer Belediyesi