5 Eylül

## Olaylar
* 1669 - Girit, Osmanlı İmparatorluğu'nca ilhak edildi.
* 1698 - Rus Çarı I. Petro, ülkesini batılılaştırma çabalarının bir parçası olarak, din adamları ve köylüler dışında sakal bırakan her erkeğe özel bir vergi yükümlülüğü getirdi.
* 1795 - ABD ile Osmanlı İmparatorluğu arasında, ABD'yi yıllık vergiye bağlayan ABD - Osmanlı Sözleşmesi imzalandı.
* 1800 - Napolyon Bonapart, Malta adasını İngiltere'ye bıraktı. (oysa adayı 1798'de İngilizlerden kendisi almıştı)
* 1839 - Çin'le İngiltere arasındaki I. Afyon Savaşı başladı.
* 1882 - İngiltere futbol kulübü olan Tottenham Hotspur FC kuruldu.
* 1920 - II. Yozgat Ayaklanması başladı.
* 1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Ordusu, Yunan İşgali altındaki Nazilli, Alaşehir ve Susurluk'a girdi.
* 1930 - Serbest Cumhuriyet Fırkası lideri Fethi Bey'in 4 Eylül'de İzmir'e gelişinden sonra, bazı kişiler gösteri yaparak Cumhuriyet Halk Fırkası binasını ve *Anadolu* gazetesi idarehanesini taşladılar.
* 1938 - Atatürk, vasiyetnamesini yazdırdı. Vasiyet, Ankara 3. Sulh Hukuk Hakimi Osman Selçuk Selçuk tarafından 28 Kasım 1938'de açıldı.
* 1945 - Türkiye'de çok partili döneme geçişin ilk partisi olan Millî Kalkınma Partisi kuruldu.
* 1950 - Başvuru fazlalılığı yüzünden, üniversite giriş sınavı uygulaması başlatıldı.
* 1955 - İstanbul Sultanahmet'te yeni Adliye Sarayı hizmete açıldı.
* 1957 - Jack Kerouac'ın yazdığı *[[Yolda]]* romanı, Amerika Birleşik Devletleri'nde yayınlandı.
* 1960 - Muhammed Ali (Cassius Clay), 1960 Roma Olimpiyatlarında altın madalya kazandı.
* 1963 - 20-21 Mayıs'ta askeri darbe girişiminde bulunan Albay Talat Aydemir, Ankara 1 Numaralı Sıkıyönetim Mahkemesi'nce idama mahkûm edildi.
* 1972 - Münih Katliamı: Filistinli Kara Eylül Hareketi militanları, 1972 Yaz Olimpiyatları için Münih'e gelen İsrailli sporculara ateş açtı; bir sporcu hayatını kaybederken, biri ağır yaralandı, 9 kişi rehin alındı.
* 1973
** Devlet Film Arşivi'nde yangın çıktı; Atatürk'ün tek kopyalı filmleri yandı.
** Dünyanın en uzun karayolu tüneli olan Gotthard Zemin Tüneli açıldı.
* 1991 - Nelson Mandela, Güney Afrika'da Başkan seçildi.
* 2005 - Mandala Havayolları'na ait 091 sefer sayılı uçuş, Endonezya'nın Medan kentindeki Polonia Uluslararası Havaalanı'ndan kalktıktan sonra düştü ve 149 kişi öldü.
* 2008 - 343743 Kjurkchieva asteroidi Spacewatch tarafından keşfedildi.
* 2012 - Afyonkarahisar'da bulunan askeri depoda meydana gelen patlamada, 25 asker öldü.
* 2021 - Gine'de askeri darbe oldu.
* 2022 - Çin'de Luding depremi gerçekleşti.

## Doğumlar

* 699 - Ebû Hanîfe, Hanefi mezhebinin kurucusu (ö. 767)
* 1187 - VIII. Louis, Fransa Kralı (ö. 1226)
* 1319 - IV. Pedro, Aragon Kralı (ö. 1387)
* 1567 - Date Masamune, Japon siyasetçi ve Daimyo (ö. 1636)
* 1568 - Tommaso Campanella, İtalyan şair, yazar ve Platoncu filozof (ö. 1639)
* 1638 - XIV. Louis, Fransa Kralı (ö. 1715)
* 1667 - Giovanni Girolamo Saccheri, İtalyan matematikçi (ö. 1733)
* 1704 - Maurice Quentin de La Tour, Fransız, Rococo tarzlı portreci ressam (ö. 1788)
* 1722 - Frederick Christian, Saksonya Elektörlüğü Prensi (ö. 1763)
* 1733 - Christoph Martin Wieland, Alman şair, çevirmen (ö. 1813)
* 1735 - Johann Christian Bach, Alman besteci (ö. 1782)
* 1751 - François Joseph Westermann, Fransız devrimci ve komutan (ö. 1794)
* 1771 - Karl (Teschen Dükü), Avusturya arşidükü, askeri reformcu ve kuramcı (ö. 1847)
* 1774 - Caspar David Friedrich, Alman ressam (ö. 1840)
* 1791 - Giacomo Meyerbeer, Alman opera bestecisi (ö. 1864)
* 1817 - Aleksey Konstantinoviç Tolstoy, Rus yazar (ö. 1875)
* 1847 - Jesse James, Amerikalı haydut (ö. 1882)
* 1876 - Wilhelm Ritter von Leeb, Alman Generalfeldmarschall (ö. 1956)
* 1881 - Otto Bauer, Avusturyalı politikacı (ö. 1938)
* 1901 - Mario Scelba, İtalyan politikacı ve eski başbakanı (ö. 1991)
* 1902 - Darryl F. Zanuck, Akademi ödüllü Amerikalı film yapımcısı (ö. 1979)
* 1905 - Arthur Koestler, Macar asıllı İngiliz yazar (ö. 1983)
* 1912 - John Cage, Amerikalı besteci, filozof, yazar ve baskıcı (ö. 1992)
* 1914 
**Stuart Freeborn, İngiliz makyaj sanatçısı (ö. 2013)
**Nicanor Parra, Şilili matematikçi ve şair (ö. 2018)
* 1915 - Emel Korutürk, Türk ressam ve Türkiye Cumhuriyeti'nin 6. cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'ün eşi (ö. 2013)
* 1916 - Allan Louisy, Saint Lucialı siyasetçi (ö. 2011)
* 1921 - Nazife Güran, Türk besteci (ö. 1993)
* 1922 - Gisela Trowe, Alman oyuncu ve seslendirme sanatçısı (ö. 2010)
* 1925 - Annick Alane, Fransız kadın tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2019)
* 1926 - Mişel bin Abdülaziz el-Suud, Suudi Arabistan Kraliyet ailesi üyesi prens, iş insanı ve siyasetçi (ö. 2017)
* 1927 
**Guy Braibant, Fransız hukukçu (ö. 2008)
**Malcolm Allison, İngiliz futbolcu ve teknik direktör (ö. 2010) 
* 1929
**Bob Newhart, Amerikalı varyete sanatçısı ve oyuncu (ö. 2024)
**Andriyan Nikolayev, Çuvaş kökenli Sovyet kozmonotu (ö. 2004)
* 1930 - Nedret Güvenç, Türk oyuncu, yönetmen, seslendirme sanatçısı ve yazar (ö. 2021)
* 1933&nbsp;-&nbsp;Bernt Andersson, İsveçli eski profesyonel futbolcu ve teknik direktör (ö. 2020)
* 1934 - Kazuo Katsuramoto, Japon güreşçi 
* 1935 - Johnny Briggs, İngiliz aktör (ö. 2021)
* 1936 - Louis Favoreu, Fransız hukukçu (ö. 2004)
* 1937 
**Antonio Valentín Angelillo, İtalyan futbolcu ve teknik direktör (ö. 2018)
**William Devane, Amerikalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
* 1939 - George Lazenby, Avustralyalı aktör ve eski model
* 1940 - Raquel Welch, Amerikalı aktris (ö. 2023)
* 1942 - Werner Herzog, Alman film yönetmeni
* 1943 
**Cengiz Kocatoros, Türk eski futbolcu (ö. 1985)
**Jack Charles, Avustralya Aborjin yerlisi kökenli aktör, müzisyen ve aktivist (ö. 2022)
**Mehmet Eymür, Türk istihbaratçı (ö. 2024) 
* 1945 - Okan Ersoy, Türk kuantum optiği, lazerler, sinyal işleme ve görüntü işleme konularında uzmanlaşmış bilim insanı
* 1946 
**Freddie Mercury, Hint asıllı İngiliz müzisyen ve Queen grubunun solisti (ö. 1991)
**Loudon Wainwright III, Amerikalı şarkı yazarı, folk şarkıcısı, mizahçı ve oyuncu
* 1947 - Bruce Yardley, Avustralyalı profesyonel kriketçi ve antrenör (ö. 2019)
* 1948 
**İsmail Arca, Türk eski millî futbolcu
**Benita Ferrero-Waldner, Avusturyalı siyasetçi ve eski bakan
* 1949 - Sami Ezzib, Filistin asıllı İsviçreli hukukçu
* 1950 - David Vunagi, Solomonlu siyasetçi (ö. 2025)
* 1951 
**Paul Breitner, Alman eski futbolcu
**Michael Keaton, Amerikalı aktör
* 1952 - Kemal Yalçın, Türk yazar ve edebiyatçı 
* 1955 - Cristóbal González-Aller Jurado, İspanyol diplomat
* 1956 - Samet Aybaba, Türk eski futbolcu ve teknik direktör
* 1957 - Emly Starr, Belçikalı şarkıcı
* 1958 - Tacim Çiçek, Türk şair, eleştirmen ve yazar 
* 1959 - Hüseyin Gelis, Türk iş insanı ve Siemens Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su
* 1962 - Nancy Makri, Illinois Üniversitesinde Kimya ve Fizik Profesörü
* 1963 
**Juan Alderete, Meksikalı-Amerikalı müzisyen
**Taki Inoue, Japon eski yarışçı
* 1964 
**Frank Farina, Avustralyalı eski futbolcu ve teknik direktör
**Sergei Loznitsa, Ukraynalı film yönetmeni
* 1965 - David Brabham, Avustralyalı Formula 1, Le Mans ve Tur yarışçısı
* 1966 - Milinko Pantić, Yugoslav eski millî futbolcu
* 1967
**Salih Kenan Şahin, Türk siyasetçi ve tıp doktoru
**Matthias Sammer, Alman eski futbolcu ve teknik direktör
* 1968 - Brad Wilk, Amerikalı müzisyen
* 1969 
**Leonardo Araújo, Brezilyalı eski millî futbolcu ve teknik direktör
**Dweezil Zappa, Amerikalı rock müzik gitaristi
* 1970 - Lütfiye Selva Çam, Türk mühendis ve siyasetçi
* 1971 - Will Hunt, Amerikalı müzisyen, besteci ve rock grubu Evanescence'ın davulcusu
* 1973 
**Kaan Tangöze, Türk müzisyen ve Duman müzik grubunun solisti
**Nedim Akbulut, Türk futbolcu ve teknik direktör
**Rose Arianna McGowan, Amerikalı oyuncu
* 1974 - Ivo Ulich, Çek futbolcu 
* 1975
** George Boateng, Hollandalı futbolcu
** Fanny Mallette, Kanadalı oyuncu
* 1976 - Carice van Houten, Hollandalı oyuncu
* 1977 
**Evrim Doğan, Türk oyuncu
**Joseba Etxeberria, İspanyol millî futbolcu
**Nazr Mohammed, Amerikalı basketbolcu
* 1978 - Ceyda Bölünmez Çankırı, Türk siyasetçi 
* 1979 - John Carew, Gambiya asıllı Norveçli eski futbolcu
* 1980 - Marianna Madia, İtalyan siyasetçi ve demokratik parti üyesi
* 1982 - Emrullah Kokoç, Türk futbolcu
* 1983 
**Pablo Granoche, Uruguaylı futbolcu
**Fatih Takmaklı, Türk yazar ve iş insanı
* 1984
**Eylem Kızıl, Kıbrıs Türkü şarkıcı ve şarkı sözü yazarı
**Erin Krakow, Amerikalı oyuncu
**Annabelle Wallis, İngiliz aktris
**Arif Çoban, Türk eski futbolcu 
* 1985 
**Pak Chol-jin, Kuzey Koreli millî futbolcu
**Kristi Vangjeli, Arnavut futbolcu 
**Masaki Iida, Japon futbolcu 
* 1986 - Nayuha Toyoda, Japon millî futbolcu
* 1987 
**Yakup Bugun, Türk futbolcu
**Tomohiro Yamauchi, Japon eski futbolcu 
* 1988 
**Felipe Caicedo, Ekvadorlu futbolcu
**Nuri Şahin, Türk teknik direktör ve eski millî futbolcu
* 1989
**Elena Delle Donne, Amerikalı profesyonel basketbolcu
**Grzegorz Sandomierski, Polonyalı futbolcu
**José Ángel Valdés, İspanyol futbolcu
* 1990 
**Lance Stephenson, Amerikalı profesyonel basketbolcu
**Kim Yu-Na, Güney Koreli buz patenci
**Franco Zuculini, Arjantinli millî futbolcu
* 1991 
**Skandar Keynes, İngiliz aktör
**Zeki Yavru, Türk futbolcu
* 1992 - Aleksandar Trajkovski, Makedon millî futbolcu
* 1993 - Anthony "T. J." Warren, Jr, Amerikan basketbol oyuncusu
* 1994 - Alfonso González, Meksikalı futbolcu
* 1995 - Caroline Sunshine, Amerikalı dansçı, oyuncu ve şarkıcı
* 1996 - Lee Su-hyun, Güney Koreli şarkıcı ve I.B.I grubunun üyesi
* 1997 - Maartje Verhoef, Hollandalı manken
* 1999 - Alina Hruşına, Avrupa şampiyonu Ukraynalı güreşçi
* 2001 - Bukayo Saka, İngiliz millî futbolcu

## Ölümler
* 1165 - Nijō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 78. imparatoru (d. 1143)
* 1548 - Catherine Parr, İngiltere Kraliçesi (d. 1512)
* 1857 - Auguste Comte, Fransız matematikçi (d. 1798)
* 1876 - Manuel Blanco Encalada, Şilili siyasetçi ve Şili'nin ilk Devlet Başkanı (d. 1790)
* 1877 - Çılgın At, Lakota kızılderilileri Şefi (d. 1849)
* 1883 - Gaspare Fossati, İtalyan mimar (d. 1809)
* 1901 - Ignacij Klemenčič, Sloven fizikçi (d. 1853)
* 1906 - Ludwig Boltzmann, Avusturyalı fizikçi (d. 1844)
* 1914 - Charles Péguy, Fransız şair (d. 1873)
* 1917 - Marian Smoluchowski, Polonyalı fizikçi (d. 1872)
* 1926 - Karl Harrer, Alman gazeteci ve politikacı (d. 1890)
* 1937 - David Hendricks Bergey, Amerikalı bakteriyolog (d. 1860)
* 1953 - Richard Walther Darré, Alman siyasetçi ve Gıda ve Tarım Bakanı (d. 1895)
* 1956 - Mary Meigs Atwater, Amerikalı dokumacı (d. 1878)
* 1964 - Olympe Démarez, Fransız avukat (d. 1878)
* 1970 - Walter Schreiber, Alman SS subayı (d. 1893)
* 1991 - Fahrelnissa Zeid, Türk ressam (d. 1901)
* 1993 - Claude Renoir, Fransız görüntü yönetmeni (yönetmen Jean Renoir'ın yeğeni ve ressam Pierre Auguste Renoir'ın torunu) (d. 1914)
* 1993 - Samim Kocagöz, Türk yazar (d. 1916)
* 1997
** Georg Solti, Macar asıllı orkestra ve opera şefi (d. 1912)
** Rahibe Teresa, Arnavut hayırsever ve Nobel Barış Ödülü sahibi (d. 1910)
* 1999 - Alan Clark, İngiliz siyasetçi, milletvekili ve siyaset yazarı (d. 1928)
* 2012 - Ediz Bahtiyaroğlu, Türk-Boşnak millî futbolcu (d. 1986)
* 2013 - Rochus Misch, Nazi Almanyası'nda asker (d. 1917)
* 2014 - Simone Battle, Amerikalı şarkıcı ve oyuncu (d. 1989)
* 2015 - Setsuko Hara, Japon oyuncu (d. 1920)
* 2016
** Hugh O'Brian, Amerikalı oyuncu (d. 1925)
** İsrafil Yılmaz, Suriye İç Savaşı'nda savaşmış Türk asıllı Hollandalı militan (d. 1987)
* 2017 - Nicolaas Bloembergen, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (d. 1920)
* 2018
** François Flohic, Fransız amiral (d. 1920)
** Beatriz Segall, Brezilyalı oyuncu (d. 1926)
* 2019
** Kiran Nagarkar, Hint roman yazarı, eleştirmen, oyan yazarı ve senarist (d. 1942)
** Jaroslav Weigel, Çek aktör, oyun yazarı, çizgi roman sanatçısı ve ressam (d. 1931)
* 2020
** Johny Bakshi, Hint film yönetmeni ve yapımcısı (d. 1932)
** Erbil Tuşalp, Türk gazeteci ve yazar (d. 1945)
*2021 - Sarah Harding, İngiliz model, şarkıcı ve oyuncu (d. 1981)
* 2023 - Mehmet Ulay, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1942)
* 2025 - Mark Volman, Amerikalı şarkıcı (d. 1947)

## Tatiller ve özel günler
* Dünya Omurilik Felçlileri Günü

## Kaynakça