open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tortumkale, Tortum

**Tortumkale**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Tortumkale'nin eski adı Tortum veya **Tortomi** (თორთომი) olarak bilinir. Tortum bir akarsu ile bir bölgenin de adıydı. Ancak Tortum adını taşıyan yerleşim bugünkü Tortum kenti değil, Tortumkale köyüydü. Bu yerleşim, buradaki kaleden dolayı Tortumkale olarak adlandırılmıştır. Bugünkü Tortum adını taşıyan yerleşimin eski adı Nihahi (ნიხახი) idi. Nitekim F.R. Mausell'in 1902 tarihli İngilizce "Oltu-Tortum" haritasında Tortumkale "Tortum Kale", Tortum kenti ise "Nikhagh" olarak geçer.

Tortumkale köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde köydeki Tortum Kalesi'nin Memaroz/Mamrel olarak adlandırılan Gürcü hükümdarı tarafından inşa edildiği belirtilmiştir. Nitekim kalenin kesin inşa tarihi bilinmese de Osmanlılar Tao bölgesini ve buradaki kaleyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Vezir Ahmed Paşa komutasındaki Gürcistan seferi sırasında 9 Eylül 1549'da kuşatılan Tortum Kalesi, 13 Eylül'de teslim olmasıyla kesin olarak Osmanlı topraklarına katılmıştır. Nitekim Tortum Kalesi'ndeki kilise de bu yapının Osmanlı döneminden önce inşa edildiğini göstermektedir. Osmanlı hakimiyetine girmesiyle Çıldır Eyaleti'ine bağlı Tortum sancağı oluşturuldu ve Tortumkale yerleşimi de bir süre bu sancağın merkeziydi.

Tortumkale, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adı Osmanlı tahrir defterine "Kilise" ve "Rabat-i Kala-i Tortum" adıyla kaydedilmiştir. Bu tarihte yerleşim Tortum sancağının Tortum nahiyesine bağlıydı ve nüfusu, tamamı Hristiyan olan 168 haneden oluşuyordu.

Tortumkale, 1835 tarihli nüfus defterinde "Tortum" adıyla geçer. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte Tortum, Tortum sancağına bağlı Tortum kazasının köylerinden biriydi. Köydeki 48 hanede 140 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 280 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Tortumkale köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Tortum Kala (تورتوم قلعە) adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 738 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Nihahi'nin adı Tortum olarak değiştirilmiş ve 1.534 kişinin yaşadığı Tortum, Tortum kazasının idari merkezi olmuştu.  1965 genel nüfus sayımında Tortumkale köyünün nüfusu 525 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 158 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 68&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 16&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna 4,8&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Uzunkavak, Tortum

**Uzunkavak**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Uzunkavak'ın eski adı **Verinkeğ** veya **Virinkeğ**'dir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Verinkeğ", 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Virinkeğ" (ویرینكغ) olarak geçer. Bu yerleşimin 1835 tarihli nüfus defterindeki kaydı "Verinkih" şeklinde okunmuştur.

Verinkeğ veya Verinkeği (ვერინქეღი) köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde kalıntıları tespit edilmiş olan megalit yapılar, kaleler ve kilise buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermesi açısından önemlidir.

Verinkeğ veya Verinkeği köyü, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterinde, Tortum sancağının Haho (Hahuli) nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu deftere göre nüfusu, tamamı Hristiyan olan 93 haneden oluşuyordu. 1835 nüfus defterine göre Kerinkeğ, Erzurum vilayetinin Tortum sancağına bağlı köylerden biriydi. Bu yerleşimde Müslüman ve Hristiyan nüfusu birlikte yaşıyordu. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 137 erkek bulunuyordu. Bu nüfus içinde 95 erkek Müslüman, 42 erkek ise Hristiyan olarak yazılmıştır. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 274 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Verinkeğ veya Verinkeği, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Virinkeğ" (ویرینكغ) adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort köylerinden biriydi. Bu yerleşim 1940 genel nüfus sayımında "Verinkiğ" olarak kaydedilen köy, Kisha nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 642 kişiden oluşuyordu. Verinkiğ veya Verinkeğ Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Kavaklı olarak değiştirilmiştir. Daha sonra adı Uzunkavak olarak değiştirilmiş olan köyün 1965 genel nüfus sayımındaki nüfusu 804 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 188 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 110&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 60&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup olup,  numaralı Serdarlı-Uzundere il yolunun başlangıcına 6,4&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yağcılar, Tortum

**Yağcılar**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yağcılar'ın eski adı **Karinkos**'tur. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde **Karinğos** ve 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde "Karinkos" şeklinde geçer.

Yerleşim, Orta Çağ'da Tao-Klarceti bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kilise kalıntıları buranın eski nüfusunun Hristiyanlardan oluştuğunu göstermektedir.

Yerleşim, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı mufassal defterine göre, Tortum sancağına bağlı Tortum nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 28 Hristiyan haneden oluşuyordu. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında köy, Erzurum eyaletinin Tortum kazasına bağlıydı. Bu tarihte köyde, 18'i Müslüman ve 7'si Hristiyan olmak üzere, 25 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 50 kişiden oluştuğu değerlendirilmektedir.

1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 225 kişiden oluşuyordu. Karinkos adı Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Yağcılar şeklinde değiştirilmiştir. Köyün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 315 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 73 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Köyde bugün "Kilise Harmanı" olarak adlandırılan yerde eski bir kilisenin kalıntıları bulunmaktadır. Kalıntılardan kilisenin kireç harcı kullanılarak inşa edildiği anlaşılmaktadır. Bu kilisenin varlığını köylüler de teyit etmektedir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 76&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 24&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un batısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna  Yellitepe, Alapınar, Esendurak ve Tortumkale  mahalleleri üzerinden 17,3&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Peynirli, Tortum

**Peynirli**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Peynirli'nin eski adı Türkçe kaynaklarda **Kovans**, **Kuvans**, **Koğansi** olarak geçer. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Koğansi (قوغانسی) şeklinde yazılmıştır. Bu yer adının, Gürcüce "kva" (ქვა) kelimesinden türemiş ve "taşlı yer" anlamındaki Kvanisi'den (ქვანისი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir.

Kuvans veya **Kvanisi** köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki megalit yapı kalıntısı buranın çok eski bir yerleşim bölgesi olduğunu göstermektedir.

Kovans köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı bir köydü. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köydeki 13 hanede 38 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Kovans köyünün topal nüfusunun yaklaşık 76 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Kuvans köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Koğansi (قوغانسی) şeklinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Koğans" şeklinde kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 221 kişiden oluşuyordu. Kuvans veya Koğans Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Peynirli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Peynirli köyünde 296 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 67 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Rize Çamlıhemşinden alınan göçler ve zamanla tahsis edilen akrabalık bağları sebebiyle karadeniz kültüründen oldukça etklilenmiştir. Ancak, Mahallenin tarihi çok eskiye dayanmaktadır. Yerleşim yeri, eski bir Rum köyüdür. Eski Rum yapıları kati rivayetlerle sabittir. Yakın mecralardaki isimlendirmelerden de anlaşılacağı üzere Mahallede bir kilise dahi mevcuttu. Zamanla harap olmuş ve günümüze kadar harabesi dahi ulaşamamıştır. rumlardan sonra Türkler köyde yerleşim kurmuştur. Tarihleri sabit olmamakla birlikte, Türklerin yaklaşık 200-300 yıl arası bir süredir mahallede ikamet ettiği tahmin edilmektedir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 87&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un batısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna  Ziyaretli, Yellitepe, Alapınar, Esendurak ve Tortumkale  mahalleleri üzerinden 25,3&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yazyurdu, Tortum

**Yazyurdu**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yazyurdu'nun eski adı **Ahçirik**'tir. 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Ahçirik, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ise **Ahcirik** olarak geçer.

Ahçirik köyü, tarihsel Gürcistan'ın bir bölgesi olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün yaylasında, üzerinde haç, insan yüzü ve insan eli kabartmalarının bulunduğu mezar taşları burada Hristiyan bir nüfusun yaşadığını göstermektedir.

Ahçirik köyü, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı mufassal defterine göre, Tortum sancağına bağlı Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 76 Hristiyan haneden oluşuyordu. Tortum sancağının üç nahiyesinden biri olan Ahçirik nahiyesi ise, 15 köyü kapsıyordu. Nahiyenin nüfusu, 1.248'i Hristiyan ve 22'si Müslüman olmak üzere, 1.270 haneden oluşuyordu.

Ahçirik köyü, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Erzurum eyaletinin Tortum kazasına bağlıydı. Köyde 9 hanede 22 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ahçirik köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 44 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Ahçirik köyü, 1935 genel nüfus aşımında Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Kisha nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu 94 kişiden oluşuyordu. Ahçirik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Yaylacık, 1959 yılında 7267 sayılı kanunla da Yazyurdu olarak değiştirilmiştir. Yazyurdu köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 145 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 13 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yazyurdu köyünün 1,5&nbsp;km batısında, bir kaya üzerinde megalit bir yapı kalıntısı bulunmaktadır. Kaba yontulmuş iri ve orta büyüklükte taşlarla inşa edilmiş olan bu yapının olduğu yer köylülerce “Kilakom” olarak adlandırılmaktadır. Köyün yaylasında ise eski mezar taşları tespit edilmiştir. Bu taşlarda kabartma şeklinde haç, insan yüzü ve insan eli yer alır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 91&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 40&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna Kaleboynu, Cihanlı ve Şenyurt mahalleleri üzerinden, Derekapı'da 18,2&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yumaklı, Tortum

**Yumaklı**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yumaklı'nın eski adı **Bari**'dir. Gürcüce bir yer adı olan Bari (ბარი), vadi, tepelerin arasındaki düzlük anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye **Bar** şeklinde girmiştir. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Bar (بار) olarak geçer.

Bari köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı mufassal defterine göre Tortum sancağına bağlı Liskavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu, 94 Hristiyan haneden oluşuyordu.

Bari veya Bar köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum eyaletine bağlı Tortum kazasının köylerinden biriydi. Köyde Müslüman nüfus ile Hristiyan nüfus bir arada yaşıyordu. Bu nüfus sayımda, 114'ü Müslüman ve 14'ü Hristiyan olmak üzere, 33 hanede 128 erke tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenice köyün toplam nüfusunun yaklaşık 256 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Bari köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde yazım hatasından dolayı "Yar" (یار) olarak geçer. Bu sırada köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 434 kişiden oluşuyordu. Bari veya Bar Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yumaklı olarak değiştirilmiştir. Yumaklı köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 621 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 186 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 40&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 15&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un güneyinde olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Tortum-Yakutiye) devlet yoluna 3,4&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Akdamar, Tekman

**Akdamar**, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1901 ve 1928 yılı kayıtlarında Kürtçede "çardaklar, kulübeler" anlamına gelen **Kolikan** olarak geçmektedir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 125&nbsp;km, Tekman ilçe merkezine 53&nbsp;km uzaklıktadır. Tekman'ın güneybatısında olup,  numaralı Tekman-Kırıkan il yoluna Alabayır, Karlıca, Gökoğlan ve Kayaboğaz mahalleleri üzerinden, Kırıkan Mahallesi'nde 22&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yellitepe, Tortum

**Yellitepe**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yellitepe'nin eski adı **Kasiriki** (ქასირიკი) veya **Kasirik**'tir. Ancak 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterindeki kayıt "Kirzik" (კირზიკი), 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterindeki kayıt ise Kasirik şeklinde okunmuştur.

Kasirik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün 4 kilometre güneydoğusunda eski br kaleye ait kalıntılar buranın eski bir yerleşim alanı oluğunu göstermektedir.

Kasirik veya Kasriki köyü, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterinde "Kazirik" adıyla, Tortum sancağının Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Bu deftere göre nüfusu, tamamı Hristiyan olan 18 haneden oluşuyordu. 1835 Osmanlı nüfus defterine göre ise, bu yerleşim Erzurum eyaletinin Tortum kazasına bağlıydı. Köyde Müslüman nüfus ile Hristiyan nüfus bir arada yaşıyordu. Bu nüfus tespitinde, 17'si Müslüman ve 3'ü Hristiyan olmak üzere, 6 hanede 20 erke tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 40 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Kasirik, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kasrik veya Kasirik (قاصریك) şeklinde yazılmış, ancak "Kamrik" şeklinde okunmuştur. Bu sırada köy, Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kasirik" şeklinde geçen köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 224 kişiden oluşuyordu. Kasirik Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Yelli olarak değiştirilmiştir. Daha sonra köye Yellitepe adı verilmiştir. Yellitepe köyünün nüfusu 1965 genel nüfus sayımında 273 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 32 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yellitepe mahallesinde tespit edilmiş olan tek tarihi yapı, köy yerleşiminin 4 kilometre güneydoğusunda yer alan kaledir. Günümüze yıkıntıları ulaşan bu kale (60 x 45 m), komşu Yağcılar (Karinkosi) köyünün eski yaylası olan Susuz Yayla'da bulunmaktadır. Ulaşımı zor, üç taraftan korunaklı bir yerde inşa edilmiş olan kaleden geriye küçük duvar parçaları kalmıştır. Kalenin bulunduğu yerde seramik parçaları tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 82&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 24&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un batısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna  Alapınar, Esendurak ve Tortumkale  mahalleleri üzerinden 17,3&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yukarısivri, Tortum

**Yukarısivri**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yukarısivri ile Çamlıca'nın eski ortak adı **Lisgavi** veya **Liskavi**'dir. Nitekim Osmanlı tahrir defterlerinde Yukarısivri köyü, **Yukarı Liskavi**, Çamlıca mahallesi de Aşağı Liskavi olarak geçer.  Liskavi veya Lisgavi adı Gürcüce **Lishevi**'den (ლისხევი) değişime uğramış olabilir. Lishevi, "lisi" (ლისი) ve "hevi" (ხევი) kelimelerinden oluşur ve sazlı dere anlamına gelir. Tiflis yakınlarındaki Lisi Gölü'nün adı da "lisi" kelimesinden türemiştir.

Yukarı Lisgavi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Yukarı Lisgavi köyü, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterine göre Tortum sancağının Liskavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Aşağı Liskavi köyünü de kapsayan Liskavi nahiyesi 15 köyden oluşuyordu. Yukarı Liskavi köyü nüfus açısından bu nahiyenin dördüncü büyük köyüydü ve nüfusu 84 Hristiyan haneden oluşuyordu.

Yukarı Lisgavi köyü, geçen zaman içinde nüfus açısından daha küçük bir köye dönüşmüştür. 1835 Osmanlı nüfus defterine göre köyün nüfusu 60 haneden oluşuyordu. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu sayımda köyde 187 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun 374 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Yukarı Lisgavi köyü, 1935 genel nüfus sayımında "Yukarıliskav" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 556 kişiden oluşuyordu. Lisgavi veya Liskav Türkçe olmadığı için Yukarı Liskav'ın adı 1950'lerin ilk yarısında Yukarısivri olarak değiştirilmiştir. Bundan dolayı köyün adı 1955 genel seçimlerinde Yukarısivri olarak geçer. 1965 genel nüfus sayımında "Yukarısivri (*Yukarılisgav*)" şeklinde kaydedilmiş olan köyde 835 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 255 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 65&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un kuzeydoğusunda olup olup,  numaralı Tortum-Narman il yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çatak, Tekman

**Çatak**, Erzurum ilinin Tekman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahalle, 1901 yılından beri aynı adı taşımaktadır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tekman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 111&nbsp;km, Tekman ilçe merkezine 33&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tekman'ın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Tekman-Hınıs il yoluna, Yeşilören Mahallesi üzerinden, 16&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ağcakent, Aziziye

**Ağcakent**, Erzurum ilinin Aziziye ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahalle, 1522 yılından beri aynı adı taşımaktadır.  Daha önceleri Erzurum ili Merkez ilçesine bağlı olan köy, 1990 yılında, yeni kurulan Erzurum ili Ilıca ilçesine bağlanmıştır.
2008 yılında bağlı olduğu Ilıca İlçesinin adı Aziziye olarak değiştirilmiştir.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Aziziye Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 57&nbsp;km, Aziziye ilçe merkezine 44&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Aziziye'nin kuzeyinde olup,  numaralı Rize-Erzurum (İspir-Aziziye) devlet yoluna 2,2&nbsp;km.lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Akpınar, İspir

**Akpınar**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1942 yılı kayıtlarında&nbsp;**Ağpınar** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasının Çermeli nahiyesine bağlı, 2 Müslüman ve 2 Hristiyan hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 19 yüzyıl kaynaklarında sadece Müslümanların yaşadığı küçük bir köy olarak yerleşimden bahsedilmektedir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 10 Müslüman erkek bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık nahiyesine bağlı köyde 48 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 88&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 61&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Alacabük Mahallesi üzerinden 4,1&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Aksu, İspir

**Aksu**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1642 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenicede "kayraksuyu" anlamına gelen **Salaçur**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Salaçor** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde "Salaçor" adıyla İspir kazasına bağlı, 6 Müslüman, 8 Hristiyan olmak üzere 14 hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılı nüfus sayımında sadece Müslümanların yaşadığı köyde 369 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında nahiye olan yerleşimde 595 Müslüman erkek bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 180&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 5,3&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Aktaş, İspir

**Aktaş**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1942 ve 1910 yılı kayıtlarında&nbsp;**Hapışkens** ya da **Hapuşkens** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yerleşimle ilgili ilk yazılı bilgiler Osmanlı dönemine ait olup, kaynaklarda yerleşimden "Hapuşgens" ve "Hapuşkin" adlarıyla bahsedilmiştir. 1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasının Kabahor nahiyesine bağlı bir köy olarak belirtilen yerleşimde yaşayan halk hakkında bilgi verilmezken, 2 sipahi ve 1 kale görevlisi olmak üzere 3 askeri görevlinin bulunduğu belirtilmiştir. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık nahiyesine bağlı köyde gene 32 erkek nüfus bulunduğu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 157&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 11&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Pınarlı, Halilpaşa ve Çiçekli mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Akgüney, İspir

**Akgüney**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı,&nbsp;1935 yılı kayıtlarında&nbsp;**Pokısor**&nbsp;olup, Ermenicede "pokr-tsor" sözcüğü&nbsp;"küçükdere" anlamına gelmektedir. Köyün eski adı 1910 yılı kayıtlarında&nbsp;**Poskor**&nbsp;olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

19. yüzyıl başlarında sadece Müslüman nüfusun yaşadığı köyde; 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 31, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 56 erkek nüfus bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 147&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in batısında olup,  numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna, Madenköprübaşı Mahallesinde 6,7&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Armutlu, İspir

**Armutlu**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1835 ve 1946 yılı kayıtlarında&nbsp;Gürcü kökenli **Koblat** ya da **Kolbat** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 42 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise İspir merkez nahiyesine bağlı köyde sadece Müslümanlardan oluşan 76 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 158&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in doğusunda olup, Çiçekli Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Atürküten, İspir

**Atürküten**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1835 yılı kayıtlarında&nbsp;**Atürküden** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Köyün kuruluş tarihi hakkında bilgi bulunmamaktadır. Yerleşimden, 19. yüzyıl Osmanlı kaynaklarında bahsedilmektedir. 1835 yılı nüfus sayımına göre sadece Müslümanların yaşadığı köyde 12 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında ise İspir kazasının Norgah nahiyesine bağlı köyde 30 erkek nüfus bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 107&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 50&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Çayırbaşı Mahallesi üzerinden 7,7&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Araköy, İspir

**Araköy**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1912 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenice kökenli **Visrek** ya da **Fisrek**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Fısırıkkale** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yerleşimin içerisinde sayılan sarp bir kayalık üzerinde ilk olarak Urartular döneminde inşa edildiği düşünülen kale bulunmaktadır. Günümüzde bu kalenin güney bölümündeki duvarları görülebilmektedir. Osmanlı döneminde askeri stratejik gözetleme noktası konumunda olan Fısırik kalesinde 1642 tarihli avarız defterine göre 2 kale yöneticisi, 26 kale mustahfızı (koruyucu) ile 3 din görevlisi bulunmaktaydı. 1835 yılı nüfus sayımına göre 35 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 72 erkek nüfus bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 178&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 32&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Demirbilek ve Güllübağ mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ardıçlı, İspir

**Ardıçlı**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1846 yılı kayıtlarında **Zagos**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Zakos** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında "Zagos" adıyla Müslümanlar'ın yaşadığı belirtilen köyde 199 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1897/98 yıllarında yerleşim İspir kazasının nahiyelerinden biri olarak belirtilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 173&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 27&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Demirbilek ve Güllübağ mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Başçeşme, İspir

**Başçeşme**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin bilinen en eski adı **Tişans**'dır. 1642 tarihli avarız defterinde "Tişans" adıyla İspir kazasına bağlı, 3 Hristiyan 2 Müslüman hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında "Dişans" adıyla tamamı Müslüman 20 erkek bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Norgah Nahiyesi'ne bağlı köyde 56 erkek nüfus belirlenmiştir. 1965 Türkiye nüfus sayımına göre köyde 245 kişi yaşıyordu ve bu nüfus içinde okur yazar olan sadece 18 kişiydi.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 146&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeybatısında olup,  numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna, Madenköprübaşı Mahallesinde 12,9&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus
Mahallenin nüfusu kış aylarında 5 kişiye kadar düşmektedir. Ancak yaz aylarında bu sayı 200 ve daha üzeri seviyelere çıkmaktadır. Özellikle 1950'li kuşakların emekliliklerinden sonra sayfiye olarak kullanmak üzere mahallede yeni betonarme ev yapmaları nedeniyle mahallenin çehresi değişmiş ve gelişime açık bir hal almıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Bahçeli, İspir

**Bahçeli**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Bahçeli'nin eski adı Türkçe kaynaklarda **Çirkini**'dir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1642 tarihli Osmanlı avarız defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çirkini (چركنی) olarak geçer. Bu yer adı, karatavuk sesi gibi sesleri ifade eden Gürcüce Çrihini (ჭრიხინი) kelimesinden değişime uğramış olabilir. Nitekim bugün Bahçeli köyünün bir mahallesi olan eski Gaban veya Kaban köyünün adı da Gürcüce "Kapani"den (კაპანი) değişime uğramıştır.

Çirkini köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan tarihsel Speri bölgesinde yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Günümüzde Bahçeli köyü sınırları içinde yer alan eski Gabani köyüne ait ve 9-10. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilen yıkık haldeki Gabani Kilisesi, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Çirkini, 1642 tarihli Osmanlı avarız defterine göre, Erzurum eyaletinin İspir sancağının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Söz konusu defterin yayımlanmış versiyonuna göre, bu tarihte köyde sadece 11 Müslüman hane bulunuyordu.

Çirkini köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum eyaletinin İspir kazasının köylerinden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 122 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 244 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Bugün Bahçeli köyünün bir mahallesi olan ve Kaban şeklinde kaydedilmiş olan Gabani köyünde ise 13 erkek yazılmıştır. Bu yerleşimin toplam nüfusunun da yaklaşık 26 kişiden oluştuğu söylenebilir. Söz konusu nüfus defterinin yayımlanmış haline göre her iki yerleşimde sadece Müslüman nüfus bulunuyordu. 1896 yılında aynı idari konuma sahip olan köyde 184 Müslüman erkek tespit edilmiştir.

Çirkini köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Çirkini (چركنی) adıyla Erzurum vilayetinde İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Gabani de bu tarihte  "Kaban" (قابان) adıyla ayrı bir köy olarak kaydedilmiştir. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan Çirkini köyünün nüfusu 490 kişiden oluşuyordu. Çirkini, Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Bahçeli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Bahçeli köyünün nüfusu 618 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 131 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Bahçeli köyündeki en önemli tarihsel yapı, üç nefli bir kilise olan Gabani Kilisesi'dir. Bu kilisenin dışında köyde, Osmanlı Yeniçeri Ağası Numan Paşa'nın türbesi bulunmaktadır. Ayrıca Çoruh Nehri'nin iki kıyısında eski bir köprünün ayakları kalmıştır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 161&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 15&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 2,4&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Cibali, İspir

**Cibali**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahalle, 1642 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında sadece Müslüman nüfusun yaşadığı köyde; 60 Müslüman erkek bulunurken. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 137 erkek yaşamaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 114&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 46&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Değirmendere, Leylekköy mahalleleri üzerinden, 10&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çakmaklı, İspir

**Çakmaklı**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenice kökenli **Koğonts**, 1928 yılı kayıtlarında ise&nbsp;**Koğuns** ya da **Koğons** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde İspir kazasının Kabahor Nahiyesi'ne bağlı, bağ ve bahçelikçe zengin bir köy olarak belirtilen yerleşimde 1 Müslüman ve 3 Hristiyan hanenin bulunduğu belirtilmiştir. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise merkez nahiyesine bağlı köyde 102 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 166&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 20&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 4,6&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çatakkaya, İspir

**Çatakkaya**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenicede "balıklıdere" anlamına gelen **Tsıgnaçur**, 1902 ve 1928 yılı kayıtlarında ise **Çinaçur** ya da **Çinaçor** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde; 44 Müslüman, 58 Hristiyan olmak üzere toplam 102 erkek bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 48 Müslüman, 81 Hristiyan olmak üzere toplam 129 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 177&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Aksu Mahallesi üzerinden, 15,2&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çayırbaşı, İspir

**Çayırbaşı**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında&nbsp;**Girbeg** ya da **Girbek** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'nın Çermeli/Çörmeli Nahiyesi'ne bağlı bir köy olarak belirtilen yerleşimde 4 Müslüman hane ile 2 askeri görevlinin bulunduğu belirtilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 20 Müslüman erkek nüfus bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 104&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 48&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, 2,3&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Cankurtaran, İspir

**Cankurtaran**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Cankurtaran'ın eski adı **Kayser**'dir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kayser (قیصر) şeklinde kaydedilmiştir. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda Kayseri (კაისერი) olarak geçer.

Hortik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köy yerleşiminin 500 metre kuzeybatısındaki megalit yapı kalıntısı da buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Kayser köyünde, 1835 yılı nüfus sayımında sadece Müslümanlar yaşıyor ve 22 erkek nüfus bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 44 kişiden oluştuğu söylenebilir. 1896 sayımında ise köyde 23 erkek kaydedilmiştir.

Kayser köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Kayser şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 104 kişiden oluşuyordu. Kayser Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Köprüköy şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Cankurtaran köyünde 143 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 16 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Cankurtaran'daki megalit yapı kalıntısı, bir tepenin zirvesinde yer alır. Söz konusu yapıdan geriye kalan 2 metre uzunluğundaki duvarın yüksekliği 1 metredir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 152&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 20&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup,  numaralı İspir-Köprüköy Mahallesi il yolunun başlangıcına, 7&nbsp;km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Değirmenli, İspir

**Değirmenli**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Değirmenli'nin eski adı **Kalgons**'tur. Nitekim 1642 tarihli avarız defterinde bu şekilde kaydedilmiştir. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Kalğons (قالغونس) şeklinde yazılmıştır. Gürcüce kaynaklarda ise Kalgonsi (კალგონსი) olarak geçer.

Kalgons köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen iki kilise bu dönemden kalmış olabilir.

Kalgons köyünde 1642 tarihli avarız defterine göre, 1'i Müslüman ve 1'i Hristiyan olmak üzere, 2 hane yaşıyordu.  19. yüzyıl başlarından itibaren sadece Müslüman nüfusun yaşadığı belirtilen köyde, 1835 yılı nüfus sayımında 44 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 88 kişiden oluştuğu söylenebiri. 1896 tarihinde ise, köyde 77 erkek tespit edilmiştir.

Kalgons köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kalkons" şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 240 kişiden oluşuyordu. Kalgons Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Değirmenli şeklinde değiştirilmiştir. Adının "Değirmenli" olarak değiştirilmesi, Çoruh'u besleyen derelerden biri üzerinde bulunan değirmenlerin varlığıydı. 1980'lere kadar faal olan değirmenler, hem Değirmenli köyünün hem de komşu köylerin nüfusunun büyük göç vermesi sonrasında düşmesi nedeniyle kapanmıştır. Değirmenlerden günümüze yalnızca yıkık duvarları kalmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Değirmenli köyünde 290 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 1 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Değirmenli köyünde iki eski kilisenin varlığı bilinmektedir. Bunlardan birinden sadece geriye bir taş kalmış, diğeri ise tamamen ortadan kalkmıştır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 156&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 10&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Güllübağ Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Duruköy, İspir

**Duruköy**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1910 ve 1946  yılı kayıtlarında Ermenicede "ağıl çukuru" anlamına gelen **Kompor** ya da **Kompur** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde 6 Müslüman, 8 Gayrimüslim olmak üzere 12 hane bulunmaktaydı. 1835 yılı nüfus sayımına göre 94 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 170 erkek nüfus bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 162&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in doğusunda olup, Değirmenli ve Güllübağ mahaleleri üzerinden, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Düzköy, İspir

**Düzköy**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı, 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında&nbsp;**Cenker** ya da **Çenker** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterine göre İspir kazasına bağlı köyde 11 Müslüman ve 1 Hristiyan hane bulunmaktaydı. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 47 erkek nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise merkez nahiyesine bağlı köyde 100 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 171&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 25&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeyinde olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Yeşilyurt Mahallesi üzerinden, 9,9&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Gündoğdu, İspir

**Gündoğdu**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli &nbsp;**Dangés**, 1928ve 1946 yılı kayıtlarında ise **Dangisi** ya da **Dangiz** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde, 5 Müslüman hane ile 4 kale müstahfızı (koruyucu) bulunmaktaydı. 1835 yılı nüfus sayımına göre 20 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 42 erkek nüfus bulunmaktaydı. 
 
## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 160&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Aktaş, Pınarlı, Halilpaşa ve Çiçekli mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Güney, İspir

**Güney**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1642 ve 1910  yılı kayıtlarında&nbsp;**Hoka**&nbsp;olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur. Mahallenin adı TÜİK kayıtlarında 1965-2009 yılları arasında **Güneyköy** olarak geçmektedir. Daha sonra bugünkü adını almıştır. Eski bir bucak merkezidir.

Yerleşim 1642 tarihli avarız defterinde, 8 Hristiyan hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde; 21 Müslüman, 14 Hristiyan olmak üzere toplam 35 erkek bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde; 64 Müslüman, 18 Hristiyan erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 100&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 50&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*