Deniz salyası

**Deniz salyası**, **deniz müsilajı** ya da **deniz sümüğü** denizlerde görülen sümük benzeri organik maddeler topluluğudur. Kremsi ve jelatinimsi olabilen bu topluluklar genellikle zararlı değildir, ancak *[[Escherichia coli|E. coli]]* bakterisi dâhil olmak üzere bazı virüsleri ve bakterileri kendisine çekebilir ve altında kalan deniz yaşamını boğan bir örtü hâline gelebilir. Akdeniz'de sıklıkla görülen bu örtü daha uzak sulara doğru yayılmaktadır. Müsilaj, Kaykay ya da Deniz Salyası ismi ile de bilinmektedir. Ayrıca deniz altı faylarından çıkan sülfür gazlarının yoğun çıkışı ve denizdeki bu gazlar sebebiyle oksijen oranının düşmesi, buna bağlı olarak da müsilaj oluşabilmektedir.

## Nedenleri
Deniz salyası, suda bol miktarda besin bulunan bölgelerde uzun süren ılık sıcaklıklar ve sakin havanın bir sonucu olarak oluşur. Deniz karı küreleri,  kadar geniş mesafeleri kaplayabilen büyük damlalar hâlinde pıhtılaşır. Müsilaj, virüsler ve prokaryotlar dâhil çok çeşitli mikroorganizmalar ve koloidal özelliklere sahip ekzopolimerik bileşikler dâhil olmak üzere birçok bileşene sahiptir. Deniz salyası ayrıca stres altında olduklarında fitoplankton tarafından üretilir.

## Oluşumu ve parçalanması
Müsilaj, parçalanabilmek için suda çözünmüş oksijene ihtiyaç duyar. Sudaki oksijen seviyesinin dengelenebilmesi için önemli bir parametre suyun ideal sıcaklıkta olmasıdır. Ancak, küresel ısınma ve deniz sularının kirlenmesiyle (deniz kirliliğinin, bulanıklık oluşturup güneş ışınlarının daha fazla toplanıp ısı artışına sebep olması; oksidasyonu artırıp oksijen seviyesini düşürmesi gibi) beraber deniz suları ısınır ve oksijen seviyesi düşer.

Kirliliğin dünyaca kabul edilen üç fazı vardır:

# Kirletici unsurlara dayanabilen türler kalır, dayanamayanlar ya ölür ya da ortamı terk eder.
# Ortamda kalan dayanabilen türlerin fert âdetlerinde patlamalar olur, tür çeşitliliği azalır.
# *[[Biyotik faktör|*'Biyotik**]]'' ortam ''[[Abiyotik faktör|**abiyotik*']]* ortama, yani canlı ortam, cansız ortama dönüşür.

## Etkileri
Akdeniz'de ve diğer denizlerde deniz salyası miktarında en azından 2009 yılının başlarında gözlenen artış, kısmen iklim değişikliğinden kaynaklanmaktadır. Daha yavaş hareket eden ve daha sıcak sular, deniz salyası üretimini arttırır ve büyük damlalar hâlinde birikmesine izin verir. Deniz salyası ilk olarak 1729'da bildirildi ve uzun zamandır balıkçılık endüstrisi ve kıyı nüfusu için bir rahatsızlık olarak görülüyordu. Son zamanlarda, deniz salyası sadece bir sıkıntı olarak değil, aynı zamanda büyük bir tehlike olarak ortaya çıktı. Deniz salyası küreleri, deniz flora ve faunasını tehdit eden *E. coli* gibi bakterilere ev sahipliği yapabilir ve ayrıca insanların kirlenmiş suya maruz kalmalarına neden olabilir. Ayrıca, içinde bulunan deniz canlılarının solungaçlarının tıkanmasına neden olabilir, bu nedenle oksijensiz kalan canlılar ölür.

Yapışkan bir yapıya sahip olan müsilaj, deniz yüzeyinde yüzer hâlde olan balık yumurtalarını hapsederek yaşamalarına engel olur. Deniz içerisindeki hayvansal besini (zooplanktonu) içine hapsettiğinden larvaların beslenmelerini engeller. Deniz çayırlarının üzerini örtüp, dipteki bazı canlıların (midye, istiridye, tunikatlar gibi) ışıkla temasını kesip beslenmelerini ve solunumlarını engellediğinden canlı çeşitliliğini azaltır.

Meksika Körfezi'ndeki Deepwater Horizon petrol sızıntısı büyük miktarlarda deniz salyası oluşmasına neden oldu. Bilim insanları, sızıntının tam olarak nasıl bu kadar çok deniz salyasının oluşmasına neden olduğundan emin değiller, ancak bir teori, deniz salyasının, deniz karının bir "kar fırtınası" yaratan mikroskobik deniz yaşamının büyük bir ölümünün sonucu olabileceğini iddia ediyor. Bazı bilim insanları, deniz salyasının kütlesinin bölgedeki hayatta kalan deniz yaşamı için biyolojik tehlike oluşturabileceğinden endişe etmektedir. Sızıntı sonucunda ortaya çıkan deniz salyasının, Deepwater Horizon istasyonundan 11 kilometre uzaklıktaki ölü bir derin su mercan alanının kanıtladığı gibi, Meksika Körfezi'nde doğrudan deniz yaşamı kaybına yol açtığına inanılmaktadır.
## Ayrıca bakınız

* Deniz&nbsp;karı – Su sütununun üst katmanlarından düşen çoğunlukla organik detritusun duşu
*Marmara Denizi deniz salyası felaketi
* Müsilaj&nbsp;– Hemen hemen tüm bitkiler ve bazı mikroorganizmalar tarafından üretilen kalın, yapışkan madde
*İklim değişikliği
*Deniz kirliliği

## Kaynakça