Fahri Işık

**Fahri Işık** (d. 27 Ekim 1944; Kileyik, Yeşilyurt, Malatya), Türk arkeolog, akademisyen.

Patara'da 1987 yılında başlayan arkeolojik kazı ve restorasyon çalışmalarına öncülük etti. Erzurum Atatürk Üniversitesi, Akdeniz Üniversitesi ve Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi'nde Arkeoloji bölümlerinin kuruluşunda rol aldı.

Işık, Batı Uygarlığı'nı yaratan İon kültür ve sanatının, Hellas'tan geldiği düşüncesini sorgulaması ve Helenler'e mal edilen evrensel uygarlığı yaratanların Anadolu halkları olduğu tezini ileri sürmesi ile tanınır.

## Yaşamı
1944 tarihinde Malatya'nın Yeşilyurt ilçesinin Kileyik Köyünde doğdu. Babası Mevlüt Bey, annesi Fahriye Hanım'dır. Çiftin beş çocuğundan üçüncüsüdür. Oyuncu Kenan Işık ve arkeolog Cengiz Işık'ın ağabeyidir. Ailesi, o iki yaşındayken Malatya'ya taşındı. İlk ve orta öğretimini Malatya da tamamladı. TCDD memuru babasını 1957'de bir tren kazasında kaybetti.  Yükseköğrenimini  1965 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nin Klasik Arkeoloji ve Çağdaşı Anadolu Arkeolojisi Kürsüsü'nde tamamladı. Bu kurumda  Ekrem Akurgal'ın öğrencisi oldu.

Milli Eğitim Bakanlığı bursu ile 1966 yılında Almanya'ya giderek Bonn şehrindeki Rhein Friedrich Wilhelm Üniversitesi Arkeoloji Enstitüsü'nde doktora çalışmalarına başladı. Doktorasını Nikolaus P. Himmelman danışmanlığında 1970'te tamamladı ve Türkiye'ye döndü.

1973 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde göreve başladı. Üniversitede Arkeoloji bölümünün kurulmasını sağladı.   1990 yılına kadar Atatürk Üniversitesi'nde çalışmayı sürdürdü. 1976 yılında  doçent ünvanını aldı; 1983 yılında profesör oldu. Anadolu lahitleri ve Likya konusunda uzmanı olan Fahri Işık, Batı Anadolu Uygarlıkları konusundaki araştırmalarında ortaya koyduğu fikirler ile Anadolu Arkeolojisi konusunda yeni bir ekol oluşmasında rol oynadı.

Işık, 1988 yılında Patara antik kentinde kazılara başladı. Kazı çalışmaları sırasında kum tepeleri arasında kaybolan Patara Deniz Feneri'ni tespit etti. 1990'da, Akdeniz Üniversitesi'nde görevledirildi; Arkeoloji bölümünü ve 1992'de üniversite bünyesindeki *Likya Uygarlıkları Araştırma Merkezi*'ni kurdu.

1998'de meslektaşı Havva İşkan ile Patara antik tiyatrosunda kıyılan nikahla evlendi. 2000'de Westfalya Wilhelm Üniversitesi'nde konuk profesör olarak görev yaptı. Almanya'da Berlin, Münster, Marburg şehirlerinde, İtalya'da Roma'da, ayrıca Yunanistan ve Girit'te bilimsel araştırma ve çalışmalar yaptı.

Fahri Işık, Patara kazı başkanlığını 2009 yılında eşi Havva Hanım'a devretti. 2011 yılında Akdeniz Üniversitesi'nden emekli oldu. Işık, emekli olduktan sonra Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi'nin Arkeoloji Bölümü'nde ders verdi.

Anadolu'nun özellikle batısının gelişiminin, Eski Yunan temellerine dayandığı hususundaki ön yargıları kırmak amacıyla, kendisinin bu alandaki Almanca makalelerini derleyip Türkçeleştirdi ve *Uygarlık Anadolu'da Doğdu* adlı eserde topladı. Kitap, ilk olarak 2012'de İstanbul'da basıldı. Sanatın ve yaratıcılığın çıkış yeri olarak gösterilen Hellas'ın Anadolu uygarlıklarından da etkilendiğini gösteren makalelerden oluşan eserini 2019'da 150 yaprak ek metin ve 200 ek resimle genişletti.

Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü tarafından Bodrum'un Ortakent beldesinde sürdürülen kurtarma kazılarına Adnan Diler ile birlikte danışmanlık yaptı.

## Anısı
2004 yılında kendisi için Türkçe, Almanca, İngilizce ve Fransızca toplam 74 makale içeren *Anadolu'da doğdu. 60. yaşında Fahri Işık'a armağan* başlıklı bir armağan  kitap hazırlanmıştır.

## Bazı eserleri
### Almanca
* Die Koroplastik von Theangela in Karien und ihre Beziehungen zu Ostionien zwischen 560 und 270 v.Chr.,1980. 
* Die offenen Felsheiligtümer Urartus und ihre Beziehungen zu denen der Hethiter und Phryger, 1995. 
### Türkçe
* Doğa Ana Kubaba- Tanrıçaların Ege'de Buluşması, 1999. 
* Uygarlık Anadolu'da Doğdu, 2012
### İngilizce
* Patara- The History and Ruins of the Capital City of Lycian League, 2000. 
* Millarium Lyciae, 2001.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Uygarlık Anadolu'dan Doğdu video serisi, İş Sanat, 2022