İnsan penisi

**İnsan penisi**, erkek bireylerde, görünür kısımda yer alan eşey ve üreme organı yapısıdır. İdrar ve üreme salgısı kanalıyla, bunun çevresini saran süngerimsi bir yapıda kan damarlarınca zengin bir üreme organıdır. Penisin ucunda yer alan açıklıktan hem idrar hem de meni ayrı zamanlarda dışarıya atılır. Penis uyarıldığında damarların kanla dolmasıyla büyür ve sertleşir. Buna sertleşme (ereksiyon) denir. Sertleşen penis içindeki meninin dışarı atılmasına boşalma (ejakülasyon) denir.

## Etimoloji ve isimlendirme
Penis kelimesi Latincede hem "kuyruk", hem de "erkeklik organı" anlamına gelmektedir. Türkçede ilk kullanımı 1950'lere tarihlenmiştir. Nihai kökeni varsayımsal Proto Hint-Avrupa dilinde yer aldığı düşünülen "kuyruk" anlamındaki **pes-nis* kelimesidir.

Eski dilde erkeklik organı için kullanılmış *zeker,* Arapça *ḏkr* kökünden gelen ve aynı anlama sahip ﺫﻛﺮ (*ḏakar*) kelimesinden dile girmiştir ve bir Türk dilindeki ilk kaydı 14. yüzyılda Kıpçakça yazılmış *[[İrşadü'l-Mülûk ve's-Selâtîn]]* eserinde yer almıştır. Arapça söz Aramice "erkek çocuk, koç" manasındaki *dəkar* ile Akadca "erkek" veya "penis" manasındaki 𒍑 (*zikaru*) ile eş kökenlidir.

Penis, çocuk dilinde *pipi* olarak bilinir. Bu kullanım Fransızca gibi diğer dillerde de tespit edilmiştir, ancak etimolojik açıdan bağlantılı değillerdir.

### Argoda kullanım
Pek çok toplum ve kültürde penisten söz etmek tabu veya kaba bir davranış olarak kabul edilmekte olup, hakkında bahsetmek için çeşitli argo kelime ve hüsnütabirler gelişmiştir. Hulki Aktunç'un derlediği *Büyük Argo Sözlüğ*ü'ne göre Türkçede yer alan *alet, çavuş,* *çük,* *kuş*,**' ''malafat'',**' *pompa*,**' ''similya, sosis, ufaklık,'' ve ''yılan'' kelimeleri penis kelimesi ile argoda eş anlamlı şekilde kullanılmaktadır.

Buna ek olarak ''yarak'' ile ''sik'' sözcükleri penis olarak kullanımlarının yanı sıra [[Küfür (söz)|küfür]] olarak da kullanılabilirler. ''Yarak'', [[Eski Türkçe]]de aslen "donanım, zırh, silah" anlamına gelmiş ve 11. yüzyıldan beri çeşitli Türk dillerinde kaydedilmiş, hatta [[Moğolca]]ya ''carag'' olarak alıntılanmıştır. [[Evliya Çelebi|Evliya Çelebi']]nin ''[[Seyahatnâme (Evliya Çelebi)|Seyahatnâme]]'' eserinde silah ile ilişkili bir terim olarak ''dalkılıç'' ile beraber ''dalyarak'' formunda kullanılmıştır. Kelimenin erkeklik organı olarak kullanılmaya başlanması 18. yüzyılda meydana gelmiştir. Eski Türkçe kökenli ''sik'' ise 11. yüzyıldan beri "siyme (işeme) organı" olarak kullanıma sahiptir. [[Yunanca]] bir küfür belirtisi olan σιχτιρίζω (''siktirízo'') dahil olmak üzere [[Osmanlı İmparatorluğu]]'nun hüküm sürmüş olduğu bölgelerde konuşulan  bu kelime Türkçeden alıntılanmıştır.

== Anatomi ==

=== Yapı ===

Penisin [[Penis gövdesi|gövde]] ve [[Penis başı|baş]] (haşefe) olmak üzere iki kısmı vardır. Baş kısmı [[sünnet derisi]]yle kaplıdır ve erkek sünnet olduktan sonra bu kısım açıkta kalır. Sünnet olmamış erkeklerde sünnet derisinin içindeki [[penis başı|baş kısmı]] sertleşmeyle birlikte ortaya çıkar, sonra eski boyutlarına döndüğünde tekrar deri tarafından örtülür. Baş [[prepüs]], [[penis frenulumu]] ve [[penis tacı]]'ndan oluşur. Penisin baş kısmı sünnet olmamış erkeklerde elle sıyrılarak da ortaya çıkarılabilir. Penis başı ve altında yer alan [[frenulum]] erkeğin en hassas bölgelerinden biridir ve içerdiği çok sayıda sinir ucu sayesinde [[orgazm]]da en önemli rolü oynar. Cilt altında yer alan [[fasya]] ise [[penil fasya]] ve [[buck fasya]]'dan oluşur. Üretal açıklık meni ve idrarın dışarı atıldığı deliktir.

[[Penis kökü]]nün altında yer alan [[testis]]ler, deri ile kaplı bir yapı olan [[testis torbası]] (skrotum) içinde korunurlar. Organı kaplayan deri ergenliğin başlamasıyla koyulaşıp kalınlaşır. Bu torba içindeki testisler ergenlik öncesinde küçük, erişkinde ise 20-30 gr ağırlığında, 4–5&nbsp;cm uzunluğunda, 2,5&nbsp;cm genişliğinde yumurtaya benzer şekildedir. Yetişkin bir erkekte, sağlıklı bir testisin uzunluğu en az 3,5&nbsp;cm'dir. Testisler erkek üreme hücrelerini yani [[sperm]]leri üretirler ve erkeklik hormonu olan [[testosteron]]u salgılarlar. Bunun yanında testiste üretilen [[meni]] testis yollarını kayganlaştırarak [[sperm]]lerin geçişini kolaylaştırır. Yantestisler [[Epididimis|epididymis]] olarak bilinir. Kök [[penis kıvrımı]], [[penis ampulü]], [[fundiform bağ]], [[penis asıcı bağ]] ve [[penis gövdesi]]'nden oluşur.

Gövde, [[kavernöz]] ve [[spongiöz]] maddelerden oluşur:

* **Kavernöz maddeler**; dayanıklı [[kollajen lif|kollajen]] ve [[elastik lif]]lerden oluşan bir kılıfla sarılmışlardır. Kılıfın içinde "kavern" denilen küçük odacıklar bulunur. Bu odacıklar [[atardamar]]larla beslenir ve uyarılma sırasında kanla dolarak penisin sertleşmesini sağlarlar. Kavernöz cisimler de iki adet kılıf ile ''tunika albuginea'' ve ''buck fasiasi'' sarılıdırlar. Bu kılıfların fonksiyonları sertleşmede önemlidir. Kavernöz cisimler, içi odacıklar ve kan damarları ile dolu uzun iki boruya benzer yapıdadır, penisin kök kısmında bu cisimler kemiğe yapışırlar.
* **Spongiöz maddeler*'; penisin alt kısmında bulunur ve içinden idrar kanalı geçen odacıklarla dolu bir tüp şeklindedir. Sert bir kılıfla sarılı olarak bulunmaz ve sertleşmede daha yumuşak olarak kalır. Spongioz cismin uç kısmı genişleyerek penisin *glans penis* de denilen baş kısmını oluşturur.

=== Boyut varyasyonu ve tipleri ===

Yetişkin erkeklerde sertleşmiş bir penisin ortalama uzunluğu 10–13&nbsp;cm′dir. Normal penis boyu 8–14&nbsp;cm arasındadır. 2015 tarihli 15,521 erkeğin incelendiği bir sistematik incelemeye göre ortalama erekte penis uzunluğu 13.12&nbsp;cm, kalınlığı ise 11.66&nbsp;cm'dir. Yapısal bozukluk olan anormal penis, boyu 7&nbsp;cm'nin altında veya 16&nbsp;cm'den çok daha uzun olan penislerdir. [[Primat]]lar içerisinde en kalın penise sahip tür (hem mutlak hem de oransal açıdan) insandır, ancak uzunluk açısından [[şempanze]]ler gibi diğer bazı primatlar ile benzerdir. Bu farkı açıklamak için kalınlaşmanın daha büyük kafalı çocuklar doğurabilmek için kadınlarda vajinanın genişlemiş olmasına karşı bir adaptasyon olması gibi teoriler öne sürülmüştür, ancak genel kabul edilen bir görüş yoktur.

Penisler, içine daha çok veya daha az kan alanlar olarak sınıflandırılır. Et penisine sahip yetişkin kişilerin penisleri en inik halinde dahi ~10&nbsp;cm civarındadır. Et penisinin sertleşmiş hali, inik (sönük) halinin 1,2-1,4 katı kadar büyüyebilir. Dünyada yetişkin erkeklerin ortalama %19'u et penisine sahiptir. Kan penisine sahip yetişkin kişilerin penislerinin en inik hali 4–6&nbsp;cm dir. Kan penisi, en inik halinin 2-4 katına kadar büyür. Dünyada yetişkin erkeklerin yaklaşık %81'i kan penisine sahiptir. Yarı et yarı kan penisi ise inikken penisin kafası neredeyse sert hali boyutunda olup, gövde kısmı kan penisi gibi büzüşen penistir.

Yetişkin kişide, sert hali ~7&nbsp;cm'nin altında olan ve ~16&nbsp;cm'nin çok daha üstünde olan penis anormal büyüklüktedir, bunlar çok az kişide görülüp, yapı bozukluğudur. Anormal büyük penisin cinsel sağlık açısından olumsuz durumu yoktur. Çok küçük penise [[mikropenis]] hastalığı denir. Şişman insanların çoğunda penis bölgesinde yağ birikimi olabilir, bu yüzden penis inikken ~1&nbsp;cm kadar gözükebilir, bununla mikropenis hastalığı karıştırılmamalıdır, bunda penis sadece yağlardan dolayı küçük gözükür.

== Gelişim ==

Fetüs gelişirken [[genital tüberkül]] erkeklerde [[penis başı]]na (glans), kadınlarda ise [[Klitoris|klitoris başına]] dönüşür; bu yapılar birbirlerine [[Homoloji (biyoloji)|homologdur]]. [[Ürogenital katlantı]] ise penis gövdesinin etrafını saran deri ile üretrayı oluştururken, bu yapı kadınlarda iç dudaklara ([[İç dudaklar|labia minora]]) evrilir. Kadınlarda corpora cavernosa klitorisin gövdesine, corpus spongiosum [[bulbus vestibuli vaginae]] adlı klitoris altında yer alan soğan şeklindeki çıkıntılara dönüşmüştür. Erkeklerdeki [[testis torbası]] (skortum), kadınlarda [[dış dudaklar]]a (labia majora) tekabül etmektedir. Sünnet derisi ise [[klitoral kaput]]a eştir. Erkeklerde [[perine]]umun ortasında, penis ve testis torbası üstünde yer alan ve [[raphe]] ismi verilen çizgi ürogenital katlantıların birbirlerine simetrik gelişerek birleşmesi sonucunda oluşur.

Penis, normal durumlarda erkeklerde [[Ergenlik dönemi|ergenlik]] ile birlikte büyümeye başlar ve yaklaşık iki yıl içinde olgun erkek penisi büyüklüğüne erişir. Büyümeye başlama yaşı 10 ila 15 yaş aralığında değişebilir. Bu dönemde [[Kasık kılı|genital bölge kıllar]]ı da ortaya çıkar. Tam büyüme 18 yaşına kadar olsa da, çok nadiren ergenliğe geç giren bazı kişilerde 20-24 yaşlarına kadar devam edebilir.

== Fizyoloji ==

=== İşeme ===
[[İdrar]]ın [[idrar kesesi]]nden [[üretra]] yoluyla vücudun dışına salınmasıdır. [[Boşaltım sistemi|Üriner sistemin]] [[boşaltım]] şeklidir. Tıbben ürinasyon, miktürisyon veya idrar çıkması, halk dilinde ise çiş yapma adı altında da bilinmektedir.

=== Sertleşme (ereksiyon) ===


[[Parasempatik sinir sistemi]]nin uyarılması sonucu, penisin *Corpus cavernosum* ve *Corpus spongiosum'' parçalarına kan dolması nedeniyle oluşan fizyolojik olaydır.

Fizyolojik olarak, uyarılma sırasında atardamarlarla kan hızlıca penise pompalanır, penisin kavern odacıklarının duvarları gevşeyerek genişler ve içlerine daha fazla kan alarak şişer ve büyürler. Böylece penis kanla dolarak büyür ve sertleşir. En dıştaki sert kılıf ve zarlar gerilir, toplardamarlar kapanır ve kan tekrar dolaşıma çıkmaz, bir süre orada kalır. Penis sertliğini kaybederken, bu toplardamarlar açılır, kan penisi terk eder ve kavern sistemlerin duvarları kasılıp büzüşerek küçülürler. Penis eski konumuna gelir.

Mekanizma olarak basit; ama hormonal, kimyasal, elektriksel, mekanik ve psikolojik açıdan karmaşık bir süreçtir.

### Boşalma (ejakülasyon)

Sempatik sinir sisteminin uyarılması sonucu, penisten meninin sperm kanalları yoluyla üretal açıklıktan dışarı çıkması olayıdır.

Sperm kanallarıyla vücuttan dışarı çıkan menide sperm hücreleri bulunur. Testislerden çıkarak idrar yoluna doğru uzanan iki sperm kanalı, idrar kesesinin altından geçer ve dış idrar açıklığına kadar uzanır. İdrar kesesinin altında prostat bezi yer alır. Prostat, boşalma öncesi bir sıvı salgılayarak sperm kanalını temizler. Bu sıvı dişilerin üreme kanalı olan vajinanın kimyasal ortamını sperm hareketine uygun hale getirir. Spermlerin dışarı atılmadan önce biriktikleri iki küçük kesecik de (seminal kese) mesanenin iki yanında bulunur.

## Toplum ve kültür

### Sünnet

Sünnet, erkeklerde penis başını örten ve koruyan üstderinin (prepus) bir kısmının veya tamamının kesilip atılmasıdır. Sünnet büyük oranda dini bir gereklilik olarak gerçekleştirilir. Yahudi, Müslüman, Kıptî ve Ortodoks Tevhîdî toplumlarda bu şekilde uygulanmaktadır. Buna ilaveten dinden bağımsız olarak Amerika Birleşik Devletleri, Filipinler ve Güney Kore gibi ülkelerde de yaygındır. Geri kalan uygulamalar tıbbi bir gereklilik veya önlem metodu olarak gerçekleştirilir.

Sünnetin, penisin ısı hassasiyetini artırarak erken boşalma sorununu tetiklediği yönünde veriler bulunmakla beraber tam aksine haz barajını yükselterek erken boşalma sorununu tedavide etkili olduğu yönünde veriler de vardır. Tıbbi bir gereklilik olmadan dini ve kültürel sebeplerden ötürü sünnetin yenidoğan ve çocuklara uygulanması, bireyin bilgilendirilmiş onamı olmadan medikal bir operasyona sokulması neden gösterilerek etik ve yasal açıdan sorgulanmaktadır.

Sünnet olan erkekler kimi zaman doğal sünnet derisi görünümünü tekrar elde etme arzusu, cinsel birliktelik sırasındaki hassasiyeti artırmak ya da günlük aktiviteler sırasında hassas bölgelerin sürtünmeden kaynaklı deformasyonunu önlemek gibi nedenlerle sünnet derisi restorasyonu ile penisin sünnet olmadan önceki görünümüne geri dönerler.

## Kaynakça

### Kitap kaynakları

* 

## Dış bağlantılar
* 
* Erkek Cinsel Anatomisi Nedir?

## Ayrıca bakınız
* Penis boyu
* Penil fraktür
* Penis büyütme
* Baculum
* Fordyce benekleri
* Penis kıskançlığı
* Sertleşme bozukluğu
* Penektomi
* Penis eğriliği
* Penis eskrimi
* Penis ve testis işkencesi
* Sünnet