open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Irmakköy, İspir

**Irmakköy**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1902 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenicede "tomrukdere" anlamına gelen **Gocgıtsor**, 1928 yılı kayıtlarında ise&nbsp;**Koşkisor** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yerleşimden 1642 tarihli avarız defterinde, İspir Kazası'nın Kabahor Nahiyesi'ne bağlı, 3 Müslüman hanenin ve 2 askeri görevlinin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılı nüfus sayımında sadece Müslümanlar'ın yaşadığı köyde 43 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 114 Müslüman erkek bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 176&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 30&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Değirmenli ve Güllübağ mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Geçitağzı, İspir

**Geçitağzı**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı,&nbsp;1854 yılı kayıtlarında&nbsp;**Godraşen** ya da **Kodraşen**&nbsp;olup, Gürcücede "godraşeni" sözcüğü&nbsp;"sepetçiköy" anlamına gelmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Osmanlı kaynaklarında yerleşimden Pertekrek sancağına bağlı "Kudreşen" adıyla bir köy bahsedilmiştir. 1555 tahrir'inde yerleşimde 30 hane kayıt edilirken, 1574 yılı tahririn de ise köyde 103 hanenin bulunduğu belirtilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 207&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 61&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 6,5&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çayırözü, İspir

**Çayırözü**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1846 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenice kökenli **Çabants**, 1928 ve 1946 yılı kayıtlarında ise&nbsp;**Çapans** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde 1 Müslüman, 5 Hristiyan olmak üzere 6 hane bulunmaktaydı. 19. yüzyıl sonlarına doğru sadece Müslüman nüfusun yaşadığı belirtilen ve İspir'in nahiyesi olarak görülen yerleşimde, 1835 yılı nüfus sayımına göre 88 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 175 erkek nüfus bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 158&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (İkizdere-İspir) devlet yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
İncesu, İspir

**İncesu**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1902 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenicede "çukurca" anlamına gelen **Porig** olarak geçmektedir. Mahalle 1928 yılından beri bugünkü adını taşımaktadır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 87&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 60&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazarolu-Aziziye) devlet yoluna, 3,1&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Karakale, İspir

**Karakale**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Karakale köyünün eski adı Mohurkod olarak bilinir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde “Mohurkod” (موحورقود) adıyla kaydedilmiştir. Bu yer adı Gürcüce kaynaklarda ise, Mohurkodi (მოხურკოდი) olarak geçer.

Mohurkod veya Mohurkodi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köyün sınırları içinde bulunan küçük kale ve kilise bu dönemden kalmış olmalıdır.

Muhurkod köyü, Osmanlı idaresinin 1835 yılında, vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Çıldır Eyaleti'ne bağlı Kiskim sancağının köylerinden biriydi. Köyde 41 hanede 179 Gregoryen Ermeni erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince Muhurkod köyünde yaklaşık 358 Ermeninin yaşadığı ortaya çıkar. Köyde ayrıca 32 hanede 98 Müslüman erkek yaşıyordu. Toplam Müslüman nüfusunun da yaklaşık 196 kişiden oluştuğu söylenebilir.

Muhurkod köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de “Muhurkod” (موحورقود) adıyla Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Mohurkot" olarak kaydedilmiş olan köy, İspir kazasının Hunut nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 146 kişiden oluşuyordu. Muhurkod veya Mohurkot Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Karakale olarak değiştirilmiştir.  Köye bu ad, Yukarı mahallenin 700 metre güneydoğusunda, ulaşılması zor bir kaya üzerinde yer alan ve halkın "Karakale" olarak adlandırdığı kaleye istinaden verilmiştir. 1965 nüfus sayımında Karakale köyünde 264 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 4 kişi okuma yazma biliyordu.

Erzurum Büyükşehir Belediyesi'nin sınırları 2012 tarihli ve 6360 sayılı yasayla il mülki sınırlarına genişletilmiş, tüm köylerin tüzel kişiliği mahalleye çevrilmiştir. Karakale köyü de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 187&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 41&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Karakamış Mahallesi üzerinden 6,8&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
İyidere, İspir

**İyidere**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1910 yılı kayıtlarında **Karagâvur**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Karakafur** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde yerleşimden "**Karakafir**" adıyla İspir kazasına bağlı bir köy olarak bahsedilmiştir. 1642'de köyde yerleşik hane yoktur ancak Kân köyünden olan Kirkor ve Tordik adında iki Ermeni köyde ziraat ile uğraşmaktadır. 19. yüzyılda sadece Müslümanların yaşadığı yerleşimde, 1835 yılı nüfus sayımına göre 14 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 57 erkek nüfus bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 146&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in batısında olup,  numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna, Akgüney Mahallesi üzerinden, Madenköprübaşı Mahallesinde 10,6&nbsp;km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Karaseydi, İspir

**Karaseydi**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahalle, 1642 yılından beri aynı adı taşımaktadır. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'na bağlı bir köy olarak belirtilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 25 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 49 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 122&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 53&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Değirmendere, Kırık ve Leylekköy mahalleleri üzerinden 17,7&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Kavaklı, İspir

**Kavaklı**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1912 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenicede "define" anlamına gelen **Kants**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Kanis** ya da **Ganis** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 24 erkek nüfusu tespit edilmiştir. Günümüzde halk arasında Ganis olarak da söylenmektedir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 151&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 5&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Köprüköy, İspir

**Köprüköy**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Köprüköy'ün eski adı **Hortik**'tir. Gürcüce kaynaklarda Hortiki (ხორტიკი) şeklinde geçer. Bu yer adı 1642 tarihli Osmanlı avarız defterinde "Hortih" şeklinde yazılmış veya Osmanlıca yazılışı bu şekilde okunmuştur. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise bu yer adı Hortik (خورتیك) olarak kaydedilmiştir.

Hortik köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Bugünkü köy yerleşiminin 1,7 kilometre güneyinde varlığı bilinen kilise bu dönemden kalmış olabilir.

Hotik, 1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'nın merkez nahiyesine bağlı bir köydü ve nüfusu, 1'i Müslüman ve 2'si Hristiyan olmak üzere 3 haneden (yaklaşık 15 kişi) oluşuyordu. Köyde ayrıca 2 kale koruyucusu bulunuyordu. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında köyde 128 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

Hortik köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Hortik şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 536 kişiden oluşuyordu. Hortik Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Köprüköy şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Köprüköy'de 870 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 240 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Köprüköy'ün 1,7 kilometre güneyindeki kilisenin kalıntıları 2016 yılına değin varlığını koruyordu. Ancak söz konusu sene yol yapım çalışması sırasında bu kalıntılar ortadan kaldırılmıştır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 142&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 8&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı il yolu üzerindedir. 2023 yılında bu güzergahtaki yeni Rize-Erzurum yolu yapımı sürmektedir.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Kümetaş, İspir

**Kümetaş**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1928  yılı kayıtlarında&nbsp;**Karuns** ya da **Karons**&nbsp;olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1835 yılı nüfus sayımında köyde 19 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında Norgah Nahiyesi'ne bağlı görülen köyde 29 Müslüman erkek bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 159&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneydoğusunda olup, Halilpaşa ve Çiçekli mahalleleri üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Moryayla, İspir

**Moryayla**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenicede "küçük kilise" anlamına gelen **Madur** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterine göre İspir Kazası'na bağlı çiftlik ve tarıma elverişli toprakların bulunduğu köyde, 11 Müslüman ve 2 Hristiyan hane yaşamaktaydı. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında 72 Müslüman nüfus bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise 139 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 156&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 10&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeyinde olup,  numaralı Rize-Erzurum (İkizdere-İspir) devlet yoluna, Ulutaş Mahallesi üzerinden 12,5&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* Yerelnet
* İspir ve Pazaryolu Dernekler Birliği
* Çoruh
* "Türkiye Saklı Cennetler Atlası: 50 Muhteşem Yer" Atlas Dergisi
Kaynakbaşı, İspir

**Kaynakbaşı**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Osmanlı kaynaklarında **Hentek** ya da **Hantek** adlarıyla bahsedilen yerleşim, 1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'na bağlı 4 Müslüman, 1 Hristiyan hanenin yaşadığı ve 1 askerin bulunduğu köy olarak belirtilmiştir. 19. yüzyıl kaynaklarında sadece Müslüman nüfusun yaşadığı görülen yerleşimde; 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan sayımda 29 Müslüman erkek, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık nahiyesine bağlı köyde 47 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 173&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 27&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeyinde olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Düzköy ve Yeşilyurt mahalleleri üzerinden, 11,9&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Numanpaşa, İspir

**Numanpaşa**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1854 yılı kayıtlarında&nbsp;**Hişen**, 1912 yılı kayıtlarında ise **Hişénts** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

19. yüzyılda köyde; 47 Müslüman, 91 Hristiyan olmak üzere toplam 138 erkek bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde; 79 Müslüman, 118 Hristiyan erkek nüfusu tespit edilmiştir.

Yerleşimde 18. yüzyıl ortalarında Yeniçeri Ağalığı da yapmış olan Numan Ağa tarafından inşa ettirilen cami bulunmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 164&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 5,4&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ortaköy, İspir

**Ortaköy**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Ortaköy'ün eski adı **Girans** veya **Kırans**'tır. Nitekim 1835 tarihli nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kırans (قرانس) olarak geçer. Gürcüce kaynaklarda ise Giransi (გირანსი) şeklinde yazılmıştır.

Girans köyü, Orta Çağ'da Gürcistan sınırları içinde bulunan Speri bölgesinde yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir.

Kırans veya Girans köyünde 1835 tarihli nüfus sayımına göre köyde 16 erkek bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 32 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. 1896 sayımında ise köyde 57 erkek kaydedilmiştir.

Kırans veya Girans köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Kırans" şeklinde yazılmış olan bu yerleşim aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 147 kişiden oluşuyordu. Kırans veya Girans Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Ortaköy olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ortaköy'de 201 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 159&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneyinde olup, Demirkaya Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Petekli, İspir

**Petekli**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1642 ve 1928 yılı kayıtlarında&nbsp;**Karsor** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde  1 Müslüman, 13 Hristiyan olmak üzere 14 hane bulunmaktaydı. 1835 yılı nüfus sayımına göre 79 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında 171 erkek nüfus bulunmaktaydı.

Günümüz köyü daha aşağılarda yeniden kurulmuş olup, Ermeniler'in yaşadığı köy ve manastıra ait kalıntılar "Yukarıköy" denilen alanda bulunmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 141&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 15&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, 3,5&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sırakonak, İspir

**Sırakonak**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Sırakonak'ın eski adı Hodiçor veya Hodiçur'dur. Nitekim Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) Hodiçor (خودچور) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Hodicur veya Hodicor (خودیجور) şeklinde yazılmıştır.

Yerleşim, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Speri bölgesinde bulunuyordu. Bölge, 1549 tarihinde gerçekleşen Gürcistan seferiyle Samtshe Prensliğinden ele geçirmiştir. Osmanlı döneminde Ermeni nüfusun yaşadığı önemli bir yerleşim birimi oldu. 1574 yılı tahrir defterinde yerleşim, "Hoduçur" adıyla Pertekrek sancağına bağlı 334 hanenin bulunduğu bir köy olarak belirtilmiştir. Hane sayısı dikkate alındığında bu tarihte köyde tahminen 1800 dolaylarında kişi yaşamaktaydı.

Yerleşim, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde "Hodiçor" (خودچور) adıyla geçer. Bu sırada  sadece bir köy değil, Pertekrek livasının Hodiçor nahiyesinin merkeziydi. Bu defterde Karmeriki ve Kodraşini, Hodiçor nahiyesine bağlı köyler olarak kaydedilmiştir.

Yerleşim daha sonraki döneminde Keskim (Yusufeli) Kazası'nın nahiyelerinden biri olarak görülmektedir. 1910 yılına ait "Keskim Kaza Raporu"nda, yerleşimin murahhas vekilinin Turuşyan Arvin Efendi olduğu ve Hadiçor nahiye merkezinde Ermeniler'e ait Katolik okulu bulunduğu belirtilmektedir. Tehcir Kanunu uyarınca Ermeni nüfus 1915 yılında yerleşimden sürgün edilmiştir. Osmanlı dönemi yazışmalarına göre 1399 erkek 2185 kadından oluşan Ermeni nüfus Diyarbakır taraflarına gönderilmiştir. Ermenilerden sonra, köye Çamlıhemşin, Hisarcık Kale-i Bala ve Hemşin köylerinden gelenler yerleşmiştir. Yerleşim, Yusufeli'nin 1925 yılında Erzurum'dan ayrılmasına kadar bu kazanın nahiyelerinden birini oluşturdu. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hodicur veya Hodicor (خودیجور) adıyla Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur. Günümüzde Sırakonak köyü Soğucak, Cücebağ, Altıntaş, Yumruca, Yonca, Üçkardeş, İncili, Akbaş, Çavuşlar, Sungurlu, Ocaklı, Güneşli, Dallıca adlı mahallelerden oluşmaktadır.

Ermenilerden kalma üç kiliseden biri olan Cücebağ mahallesindeki kilise, 1964 yılında camiye çevrilmiştir. Altınbaş ve Yumruca mahallesindeki kiliseler ise, tamamen yıkılmıştır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 200&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 50&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusundadır. **Güllübağ HES Baraj Gölü** nedeniyle uzayan yolu,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Karakale mahallesi üzerinden 21,9 km'lik bir köy yoluyla bağlanabilmektedir.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Soğuksu, İspir

**Soğuksu**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1642 ve 1928  yılı kayıtlarında&nbsp;**Vahnas**&nbsp;olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'nın bir köyü olarak belirtilirken, sadece 1 Müslüman hanenin bulunduğu bilgisi verilmiştir. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 44 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 69 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 164&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeybatısında olup,  numaralı Bayburt-Artvin (Pazaryolu-İspir) devlet yoluna, Madenköprübaşı Mahallesinde, 13,2&nbsp;km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Taşlıca, İspir

**Taşlıca**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1910 ve 1946 yılı kayıtlarında&nbsp;**Lakbar** ya da **Lakubar** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1896 yılında yaptırılan nüfus sayımında İspir merkez nahiyesine bağlı bu köyde 43 Müslüman erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 176&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 30&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yolu ile arasında Çoruh Nehri bulunmaktadır. Mahallenin eski yerleşimi daha kuzeybatıdaki yüksek kesimlerde idi.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ulutaş, İspir

**Ulutaş**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Ulutaş'ın eski adı Vank'tır. Yaygın bir yer adı olan Vank, Ermenice "manastır" anlamına gelen "vank" (Վանք) kelimesinden gelir. Vank adı, Osmanlı cebe defteri (1694-1732) ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Vank" (وانك) şeklinde geçer.

Vank köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Speri bölgesinde bulunuyordu. Nitekim bu bölge 1549 tarihli Gürcistan seferiyle Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün doğusunda tamamen yıkılmış olan kilise de bu dönemden kalmış olabilir.

Vank köyü, 1642 tarihli avarız defteri kayıtlarına göre yerleşimde 6 Müslüman, 8 Hristiyan hane ile 3 askeri görevli bulunmaktaydı.

Vank köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Pertekrek livasının Pertekrek nahiyesine bağlıydı. Köyün hasılası Hicri 1124 (1712/1713) tarihinde öce 5.533 akçe, sonra 6.000 akçe, Hicri 1137 (1724/1725) tarihinde ise, 5.434 akçe olarak belirlenmişti.

Vank köyü, 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 47 Müslüman erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Kırık Nahiyesi'ne bağlı köyde 82 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

Vank köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin İspir ilçesinin merkez kazasına bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında Vank köyünün nüfusu 202 kişiden oluşuyordu. Vank Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Ulutaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Ulutaş köyünün nüfusu 256 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 15 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 159&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 20&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeyinde olup,  numaralı Rize-Erzurum (İkizdere-İspir) devlet yoluna, 2,5&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Üzümbağı, İspir

**Üzümbağı**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Üzümbağı'nın eski adı İsasor'dur. Nitekim 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterinde İsasor (ایصاصور) olarak geçer. Bu yerleşimin adı 1928 tarihli köy listesinde ise, İlisasor (الیصاصور) biçiminde kaydedilmiştir.

İsasor, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi ve köyü Osmanlılar 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir.

İsasor, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir dfetreine göre, Tortum livasının Pertekrek nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 70 haneden oluşuyordu. Aynı defterde Oltu livasının Anzav nahiyesinde İsasor adını taşıyan başka bir köy bulunuyordu.

İsasor köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde muhtemelen sehven İlisasor (الیصاصور) adıyla Erzurum vilayetinin İspir kazasına bağlı merkez nahiyesinin köylerinden biriydi. İsasor köyü, 1935 genel nüfus sayımında İspir kazasının Hunut nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 413 kişiden oluşuyordu. İsasor Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Kayaaltı olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Üzümbağı köyünde 605 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 109 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Üzümbağı, Erzurum il merkezine 91&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 39&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 8,5&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ulubel, İspir

**Ulubel**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1687 yılı kayıtlarında&nbsp;**Dışatsor**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Dışasor** ya da **Dişasör** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde; 20 Müslüman, 23 Gayrimüslim olmak üzere toplam 43 erkek bulunmaktaydı. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa'nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise köyde 56 Müslüman, 35 Hristiyan erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 149&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 25&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, 4&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Tekpınar, İspir

**Tekpınar**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1910  yılı kayıtlarında&nbsp;**Dizans**&nbsp;olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde İspir Kazası'nın Kabahor Nahiyesi'ne bağlı bir köy olarak belirtilen yerleşimde 2 Hristiyan hanenin bulunduğu belirtilmiştir. 19. yüzyıl kaynaklarında Dizans Müslüman nüfus ile Hristiyan nüfusun birlikte yaşadığı köylerden biriydi. 1835 yılında erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan nüfus sayımında köyde 13'ü Müslüman ve 29'u Hristiyan olmak üzere 42 erkek nüfus bulunurken, 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları çerçevesinde yaptırılan nüfus sayımında ise Norgah Nahiyesi'ne bağlı köyde 56 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 158&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup, Güllübağ Mahallesi üzerinden, bir köy yoluyla ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yedigöl, İspir

**Yedigöl**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Daha önceleri Salaçor köyüne bağlı **Orta** mahallesi iken, 17 Mayıs 1955'te Yedigöl adıyla köy statüsü kazandı.
Mahalle, uzun zamandır aynı adı taşımaktadır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 176&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 30&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeyinde olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, Ovit Deresi Vadisi'nden geçerek, Aksu Mahallesi üzerinden, 15,2&nbsp;km'lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yeşiltepe, İspir

**Yeşiltepe**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Köyün eski adı,&nbsp;1642 ve 1928 yılı kayıtlarında&nbsp;**Persor**&nbsp;olup, Ermenicede "pert-tsor" sözcüğü&nbsp;"kaledere" anlamına gelmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

1642 tarihli avarız defterinde "Pirsor" adıyla İspir kazasına bağlı, 4 Müslüman hanenin ve 2 askeri görevlinin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1835 yılı nüfus sayımında sadece Müslümanların yaşadığı köyde 28 erkek nüfus bulunurken, 1896 sayımında Norgah Nahiyesi'ne bağlı görülen köyde 60 Müslüman erkek bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 126&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 63&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in güneybatısında olup,  numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet yoluna, Yunusköy, Değirmendere, Kırık ve Leylekköy mahalleleri üzerinden 19,1&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yeşilyurt, İspir

**Yeşilyurt**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Mahallenin eski adı 1642 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenicede "pınarcık" anlamına gelen **Ağpırik**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Ahpürik** olarak geçmektedir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yerleşim 1642 tarihli avarız defterinde "Ahburik" adıyla İspir Kazası'na bağlı, 27 Müslüman, 15 Hristiyan hanenin bulunduğu bir köy olarak kaydedilmiştir. 1896 yılında sadece erkek nüfusun belirlenmesi amacıyla yapılan sayımda, hepsi Müslümanlardan oluşan 310 erkek nüfus bulunmaktaydı.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 160&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yoluna, 4,5&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yedigöze, İspir

**Yedigöze**, Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yedigöze'nin eski adı **Karapi**'dir. Gürcüce bir yer adı olan Karapi (ქარაფი), büyük kaya anlamına gelir. Bu yer adı zaman içinde Kerapi, Kerab ve Karab'a dönüşmüştür. Nitekim 1835 Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Karab/Kerab (كراب) şeklinde geçer.

Karapi köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Speri'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün 10. yüzyılda inşa edilmiş olan Karapi Kilisesi, buranın çok eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Karapi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterine göre Erzurum vilayetinin İspir kazasına bağlıydı. Sadece erkek nüfusun belirlenmesi için yapılan bu nüfus sayımında 35 hanede 87 Müslüman erkek nüfus bulunuyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusun yaklaşık 174 kişiden oluştuğu söylenebilir. 1896 yılında Ahmed Şakir Paşa' nın gerçekleştirdiği ıslahat çalışmaları esnasında yapılan sayımda 169 erkek nüfusu tespit edilmiştir.

Karapi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre Erzurum vilayetinin İspir kazasının merkez mahiyesine bağlıydı. 1940 gelen nüfus sayımında Kerap şekliden kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 313 kişiden oluşuyordu. Karapi veya Kerap Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yedigöze olarak değiştirilmiştir. Yedigöze köyünde 1965 nüfus sayımında 347 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 19 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de İspir Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Yedigöze köyünde varlığı bilinen tek tarihsel yapı, Orta Çağ'da Gürcülerden kalmış Karapi Kilisesi'dir. Bu yapının 10. yüzyılda, Gürcü krallığı döneminde inşa edildiği tahmin edilmektedir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 158&nbsp;km, İspir ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, İspir'in kuzeydoğusunda olup,  numaralı Bayburt-Artvin (İspir-Yusufeli) devlet yolu ve Çoruh Nehri kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Alatarla, Oltu

**Alatarla**, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Alatarla'nın eski adı *Havaği* veya *Huvahi*dir. Nitekim Vaçidzor Manastırı'na ait ve 15. yüzyıla tarihlenen bir belgede bu yerleşimin adı Havaği (ხავაღი) olarak geçer. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Huvak / Hovak (خواق) şeklinde yazılmıştır. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de benzer biçimde, Huvak (هواك) veya Havak (خواق) olarak geçer.

Havaği ya da Huvahi (ხუვახი), Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü, 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Huvahi Kalesi ve kiliseler bu dönemden kalmıştır. 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Oltu sancağının Anzavi nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 131 Hristiyan haneden oluşuyordu. Huvahi'nin o dönem için büyük bir yerleşim olduğu bu kayıttan da anlaşılmaktadır.

Havaği, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterine göre Hicri 1108 (1696/1697) tarihinde Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlıydı ve hasılası 3.000 akçe idi. Hicri 1124 (1712/1713) tarihinde ise, Oltu sancağının Anzavi nahiyesine bağlıydı. Hasılası 11.500 akçe olarak belirlenmişti.

Havaği, 1835 tarihli Osmanlı nüfus tespitinde Çıldır Eyaleti'ne bağlı Oltu sancağının köylerinden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte, Müslim nüfus defterine göre 44 hanede 103 erkek yaşıyordu. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 206 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Havaği, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Havak / Hovak (خواق) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı köylerden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 533 kişiden oluşuyordu. Huvahi veya Hovak Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Alatarla olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Alatarla köyünün nüfusu 851 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 198 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Alatarla köyünün 200 metre yukarısında, bir kayanın üzerine eski bir kale bulunmaktadır. Büyük bir yapı olan Huvahi Kalesi'nden günümüze yüksek duvarlar kalmıştır. Köyün güneydoğusunda, dere kenarında ikinci bir kale yer alır. Bu kaleden geriye yüksek duvarlar ve içinde bazı yapıların kalıntıları kalmıştır. Alatarla köyü sınırları içinde ayrıca dört adet kilise kalıntısı bulunmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 155&nbsp;km, Oltu ilçe merkezine 35&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun kuzeybatısında olup,  numaralı Erzurum—Ardahan (Tortum-Oltu) devlet yoluna, İnciköy ve İğdeli mahalleleri üzerinden 22,5&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Bahçecik, Oltu

**Bahçecik**, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Bahçecik'in eski adı bilinmemektedir. 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Bağçecik (باغچەجق) olarak geçer.

Bahçecik köyünün bulunduğu tarihsel Tao bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'nın sınırları içinde bulunmuyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyıl içinde Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kule de bu dönemden kalmış olmalıdır. Bununla birlikte bu yerleşimin eski adı bilinmemektedir.

Bahçecik, 1835 tarihli nüfus defterinde Otu sancağının köylerinden biriydi. Askere alma ve vergi tahsil etme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ediliği bu tarihte köyde 11 nanede 57 erkek yazılmıştır. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 114 kişiden oluştuğu söylenebilir.

Bahçecik köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfusu sayımında "Bahçacuk" (Бахчаджукъ) şeklinde kaydettiği köy, Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Avdost nahiyesinin 13 köyünden biriydi. Nüfusu, 46'sı erkek ve 47'si kadın olmak üzere, 20 hanede yaşayan ve tamamı Türk olarak kaydedilmiş 93 kişiden oluşuyordu.

Bahçecik, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesine göre, Bağçecik (باغچەجق) adıyla Erzurum vilayetinin Oltu kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köydü. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahip olan köyde 305 kişi  yaşıyordu. 1965 nüfus sayımına göre Bahçecik köyünde 586 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 168 kişi okuma yazma biliyordu.

Erzurum Büyükşehir Belediyesi'nin sınırları 2012 yılında 6360 sayılı kanunlail mülki sınırlarına genişletilince, Bahçecik köyünün statüsü de kırsal mahalleye dönüştürülmüştür.

Bahçecik'in 700 metre güneydoğusunda tarihi bir kule bulunmaktadır. Bir kaya üzerine inşa edilmiş olan kulenin alt tarafı kayaya yaslanmıştır. Kabaca yontulmuş ve harç kullanılarak inşa edilmiş olan duvarların günümüze kalan kısmının yüksekliği 8,5 metreyi bulur. Yöre halkı bu kuleyi "Kale" olarak adlandırmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 125&nbsp;km, Oltu ilçe merkezine 8&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun doğusunda olup, bir köy yoluyla, doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çayüstü, Oltu

**Çayüstü**, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Çayüstü'nün eski adı Uruti veya Urut'tur. Uruti (ურუთი), 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Urut (اوروت) şeklinde geçer.

Uruti köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Yıkık haldeki megalit yapı bu dönemden kalmış olmalıdır.

Uruti, 1574 tarihli Osmanlı mufassal defterindeki kayda göre, Oltu livasının Mehersori nahiyesine bağlıydı. Urut-i Ulya (Yukarı Uruti) ve Urut-i Süfla (Aşağı Uruti) olmak üzere, iki köy olarak kaydedilmiştir. Yukarı Uruti'de 17 Hristiyan hane ve Aşağı Uruti'de 4 Hristiyan hane yaşıyordu. Osmanlı idaresinin askere alma ve vergi salma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 tarihli nüfus defterinde tek köy olarak kaydedilmiş olan Uruti'de 18 hanede 66 erkek bulunuyordu. Köyün toplam nüfusunun erkek sayısının iki katı olduğu tahmin edilebilir.

Urut köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı. Bu kaynakta köyün adı "Orot" şeklinde okunmuştur. 1940 genel nüfus sayımında "Urut" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 364 kişiden oluşuyordu. Uruti veya Urut Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Çayüstü şeklinde değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Çayüstü köyünün nüfusu 499 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 123 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Mahallenin eski adı 1829 yılı kayıtlarında&nbsp;Ermenicede "Söğütlü" anlamına gelen **Uŕud**, 1928 yılı kayıtlarında ise **Urut** olarak geçmektedir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 140&nbsp;km, Oltu ilçe merkezine 20&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla, Obayayla  Mahallesi üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
İpekçayırı, Oltu

**İpekçayır**, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

İpekçayırı mahallesinin adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "İpek Çayırı" (ایپك چایری) şeklinde geçer. Sonraki kayıtlarda "İpekçayır" şeklinde de yazılmıştır.

İpekçayırı köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Ancak bu yerleşim merkezinin adı daha eski kayıtlarda yer almamıştır.

Mülki teşkilat konusunda 1928 yılında hazırlanmış yayında İpekçayırı köyü, Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Pitkir nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "İpek çayır" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 141 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında köyde 247 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.

Mahallenin eski adı 1928  yılı kayıtlarında&nbsp;da bugünkü adını taşımaktadır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
İpekçayırı mahallesi, Erzurum il merkezine 150&nbsp;km, Oltu ilçe merkezine 30&nbsp;km uzaklıktadır. Yerleşim merkezi, Oltu kentinin güneydoğusunda olup, bir köy yoluyla, Çayüstü ve Obayayla  mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ayyıldız, Oltu

**Ayyıldız**, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Ayyıldız'ın eski adı Petkiri veya Pitkiri'dir. Petkiri (ფეთქირი) ve Pitkiri (ფითქირი), Çıldır Eyaleti cebe defterinde (1694-1732) Pitkir (پیتكر) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Petkir (پتكر) şeklinde yazılmıştır.

Petkiri veya Pitkiri köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Ayyıldız köyünün sınırları içinde kalıntıları bulunan Petkiri Kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır.

Petkiri veya Pitkiri köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterine göre, Hicri 1117 (1705-1706) tarihinde Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlıydı. Köyün hasılası 6.000 akçe idi ve burası aynı yıl önce Bayram, sonra Musa adında birine tahsis edilmişti.

Petkiri veya Pitkiri köyü, Osmanlı idaresinin 1835 yılında, vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği sırada Mamirvan sancağının köylerinden biriydi. Köyde 15 hanede 64 Müslüman erkek, 14 hanede 48 Hristiyan erkek kaydedilmişti. Hristiyanlar Gregoryen Ermenilerden oluşuyordu. Köydeki toplam 112 erkek kadar kadın eklenirse, toplam nüfusun yaklaşık 224 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Petkiri veya Pitkiri köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlıydı ve aynı adlı nahiyenin idari merkeziydi. Pitkir nahiyesi bu tarihte 20 köyü kapsıyordu. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 463 kişiden oluşuyordu. Pitkir nahiyesinde ise, toplam 5.893 kişi yaşıyordu. Pitkir Türkçe olmadığı için köyünün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Ayyıldız olarak değiştirildi. 1965 nüfus sayımında Ayyıldız köyünde 615 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 273 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Pitkir köyünde bir kilisenin varlığı bilinmektedir. Eskiden köyün kilisesi olan bu yapı, yerleşim alanının 1&nbsp;km doğusunda yol kıyısındadır. Kilise kubbeli ve tetrakonk bir yapıydı. Kiliseden geriye yıkıntılar kalmıştır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 127&nbsp;km, Oltu ilçe merkezine 27&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Oltu'nun güneyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, Toprakkale Mahallesi üzerinden, 12&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Arıtaş, Oltu

**Arıtaş**, Erzurum ilinin Oltu ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Arıtaş mahallesinin eski adı **İsasor** veya **İsasori**'dir. İsasori (ისასორი), 1574 tarihli Osmanlı tahrir defterinde  İsasor (ایصاصور) olarak geçer. İspir ilçesindeki Üzümbağı adlı köyün eski adı da Türkçe kaynaklarda İsasor olarak geçer.

İsasori köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.

İsasori, 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Oltu livasına bağlı Anzav nahiyesinin 18 köyünden biriydi. Köyün nüfusu 11 Hristiyan haneden oluşuyordu.

İsasori, Osmanlı idaresinin 1835 yılında, vergi belirleme ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit ettiği sırada Oltu sancağının köylerinden biriydi. Köydeki 12 hanede 29 erkek kaydedilmişti. Erkek sayısı kadar kadın eklenince köyün toplam nüfusunun yaklaşık 58 kişiden oluştuğu söylenebilir.

İsasor köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazaminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince İsadzor (Исадзоръ) adıyla kaydedilmiş olan köy Oltu sancağının Oltu kazasına bağlı Erük-Anzav nahiyesinin yedi köyünden biriydi. 1886 tarihli nüfus sayımında köyün nüfusu, 23'ü erkek ve 28'i kadın olmak üzere, 13 hanede yaşayan 51 kişiden oluşuyordu. Nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmişti.

İsasor köyü, 1940 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 159 kişiden oluşuyordu. İsasor veya İsasori Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Arıtaş olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Arıtaş köyünde 212 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 2 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Oltu Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Arıtaş mahallesi, Erzurum il merkezine 150&nbsp;km, Oltu ilçe merkezine 40&nbsp;km uzaklıktadır. Oltu kasabasının kuzeybatısında olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna, Çanakpınar, Derebaşı ve Gökçedere mahalleleri üzerinden 30,4&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*