Shenzhen

**Shenzhen** (), Çin'in Guangdong eyaletinde bulunan bir ilçe düzeyindeki şehirdir. Özel bir ekonomik bölge olan şehir, Guangdong'un orta kıyısında, İnci Nehri ağzının doğu kıyısında yer almakta olup güneyde Hong Kong, kuzeyde Dongguan, kuzeydoğuda Huizhou ve güneybatıda Makao ile sınır komşusudur. 2020 yılında 17,5 milyonluk nüfusuyla Shenzhen, Şanghay ve Pekin'den sonra Çin'in kentsel nüfus bakımından üçüncü büyük şehridir. Shenzhen Limanı, dünyanın dördüncü en işlek konteyner limanıdır.

Shenzhen, imparatorluk döneminde kurulan Bao'an İlçesi'nin idari sınırlarını kabaca takip etmektedir. Afyon Savaşları sonucunda, Bao'an İlçesi'nin güney kısmı İngiltere'ye devredilmiş ve İngiliz Hong Kong'unun bir parçası haline gelmiş, Shenzhen köyü ise sınırın yanında yer almıştır. Shenzhen 1979 yılında şehir statüsüne kavuştu. 1980'lerin başlarında, Deng Şiaoping'in başlattığı reform ve dışa açılma politikası, Hong Kong'a yakınlığı nedeniyle şehrin Çin'in ilk özel ekonomik bölgesi olmasına yol açtı ve bu da yabancı doğrudan yatırımları ve fırsat arayan göçmenleri çekti. Otuz yıl içinde şehrin ekonomisi ve nüfusu hızla büyüdü ve o zamandan beri teknoloji, uluslararası ticaret ve finans alanlarında bir merkez haline geldi.

Shenzhen, piyasa değeri bakımından dünyanın en büyük borsalarından biri olan Shenzhen Borsası'na ve Guangdong Serbest Ticaret Bölgesi'ne ev sahipliği yapmaktadır. Shenzhen, GaWC tarafından Alfa (küresel birinci sınıf) şehir olarak sınıflandırılmıştır. Nominal GSYİH'si komşu şehirler Guangzhou ve Hong Kong'unkini aşmış ve şu anda dünyanın en büyük on ekonomisinden birine sahip bir şehirdir. Shenzhen ayrıca, dünyanın en fazla gökdelen sayısına sahip ikinci, en fazla milyardere sahip beşinci ve Fortune Global 500 şirketlerinin genel merkezlerinin en fazla bulunduğu yedinci şehirdir. Aynı zamanda dünyanın sekizinci en rekabetçi ve en büyük finans merkezi ve bilimsel araştırma çıktısı bakımından dünyanın 18. büyük şehridir ve Shenzhen Üniversitesi ve SUSTech dahil olmak üzere birçok yükseköğretim kurumuna ev sahipliği yapmaktadır. Shenzhen tren istasyonu, Kowloon-Kanton Demiryolu'nun Çin anakarası bölümündeki son duraktı.

Şehir, küresel bir teknoloji merkezidir. Medyada Shenzhen bazen Çin'in *[[Silikon Vadisi]]* olarak adlandırılır. Şehrin girişimci, yenilikçi ve rekabetçi kültürü, şehrin çok sayıda küçük üretici ve yazılım şirketine ev sahipliği yapmasına neden olmuştur. Bu firmaların birçoğu Huawei, Tencent, DJI ve Oppo gibi büyük teknoloji şirketleri haline gelmiştir. Önemli bir uluslararası şehir olarak Shenzhen, 2011 Yaz Üniversite Oyunları ve Çin Yüksek Teknoloji Fuarı gibi her yıl çok sayıda ulusal ve uluslararası etkinliğe ev sahipliği yapmaktadır. Shenzhen, BYD Şirketi'nin ana operasyonlarına ev sahipliği yapmaktadır ve Çin'in en büyük otomobil üretim şehridir. Shenzhen nüfusunun büyük bir kısmı Çin'in dört bir yanından gelen göçmenlerden oluşuyor ve şehrin nüfus yapısı Çin'deki çoğu şehre göre daha genç.

## İsim

Çince "Shenzhen" ismi iki farklı karakterden oluşur. Bunların ilki "深" (pinyin: *shēn*), "derin" anlamına gelir, ikinci karakter "圳" (pinyin: *zhèn*) ise Hakka Çincesinde "tarla hendeği" anlamını taşır. "Shenzhen", bir yer ismi olarak ilk kez Ming Hanedanı dönemi Yongle çağında 1410 yılında ortaya çıktı. Bölgenin özgün sakinleri arasındaki geleneksel anlayışa göre bu isim, sırf tarihi olarak "Shenzhen Pazarı" (深圳墟, Shēnzhèn Xū) fakat günümüzde "Dongmen Pazarı" (东门市场 Dōngmén Shìchǎng) olarak bilinen alana atfen kullanılır.

## İklim

## Tarih

1979'da şehrin bulunduğu bölgede küçük bir yerleşke bulunmaktaydı. Shenzhen, 1979 yılında gerçekleştirilmiş ve "Reform ve Açılma" olarak da adlandırılan Çin ekonomik reformu sonucunda çok hızlı bir şekilde gelişti. 1980 yılında Çin'in ilk Özel Ekonomik Alan'ı olan Shenzhen Özel Ekonomik Alanı burada kuruldu. Shenzhen ve çevresi, 1986 ile 1996 yılları arasında, dağlık ve ormanlık araziden yoğun bir kente dönüşmüştür. Dünyanın en hızlı büyüyen yerleşkelerinin başında gelen şehir günümüzde dünyanın en kalabalık 15. şehridir ve 12 milyon civarında nüfusa sahiptir. Shenzhen, 2011 yılında Dünya Üniversite Yaz Oyunları'na ev sahipliği yaptı.

## Ekonomi
Çin ekonomisinin liberalleşmesi sonucu uygulanmaya başlanan "Özel Ekonomik Bölge" politikasının ilk örneği olan Shenzen, yabancı yatırımcıların yatırımları sayesinde hızla büyümüştür. Günümüzde Shenzhen, Güney Çin'de yer alan önemli bir yüksek teknoloji Ar-Ge ve üretim üssüdür. 1999 yılından beri Çin Uluslararası Yüksek Teknoloji Fuarı (China Hi-Tech Fair), her sene düzenli olarak Shenzhen'de yer almaktadır.

Shenzhen Limanı, 2013 yılından beri yükleme ve boşaltma miktarı açısından Dünya üçüncüsüdür ve 20 seneden beri Anakara Çin'deki en yüksek toplam yurt dışı ihracat miktarını oluşturan limandır. Shenzhen Menkul Kıymetler Borsası'nda (SMKB), 2009 ile 2015 yılları arasında Dünya çapında en yüksek sayıda ilk halka arz yer aldı; günümüzde SKMB, Çin firmaları için önemli bir finansman platformu olarak işlev göstermeye devam etmektedir.

2010'da Qianhai Shenzhen-Hong Kong Çağdaş Hizmet İşbirliği Alanı, Merkez Hükûmet'in onayıyla, Shenzhen ile Hong Kong'un işbirliği konusunda öncü bir adım olması amacı ile kurulmuştur. 2016 yılında, Shenzhen'in GSYİH’si Guangzhou'nunkini aşarak ekonomik büyüklük açısından Çin'in en büyük üçüncü şehir oldu. 2018 yılında, "Reform ve Açılma"nın 40. yıldönümünde, Shenzhen'in GSYİH'sı Hong Kong'unkini de aştı.

## Altyapı ve ulaşım

2007'de, kenti Hong Kong'a bağlayan bir köprü yapıldı ve yapı ekonomiyi ve yaşam şartlarını olumlu etkiledi. Havacılık konusunda Shenzhen Bao'an Uluslararası Havalimanı, Anakara Çin'in en işlek beşinci sivil havalimanıdır. Şehirde, en yüksekleri Kingkey Finance Tower (439 m), Seg Plaza (356 m) ve Hua Qiang Bei (华强北) (292 m) olmak üzere toplamda 200 metrenin üzerinde 23 kadar gökdelen vardır.

## Eğitim ve araştırma

1980'lerde, Özel Ekonomik Bölge'nin kuruluşu sonrasında, Shenzhen'e büyük bir nüfus akımı yer aldı; böylece eğitim sektörü de hızla gelişmeye başladı. 1983 yılında Shenzhen Üniversitesi, Shenzhen'in ilk tam zamanlı ve kapsamlı yükseköğretim kuruluşu kuruldu. 1999 yılında Shenzhen Şehir Hükûmeti, Bilim Parkı'nın güneyinde Shenzhen Sanal Üniversite Parkı'nı kurdu. Pekin Üniversitesi, Tsinghua Üniversitesi, Nankai Üniversitesi ve Harbin Teknoloji Enstitüsü de dahil olmak üzere Çin'in en iyi üniversiteleri bu parkta yüksek lisans okulları kurmuşlardır.

Shenzhen Şehir Hükûmeti, ülke çapındaki farklı ünlü üniversitelerle birlikte Nanshan semtindeki Xilijian (西丽建)'de, lisansüstü öğrencileri eğitmek ve bilimsel araştırmayı güçlendirmek için  Shenzhen Üniversite Kenti'ni kurmuştur. Güney Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, 2011 yılında araştırma üniversitesi olarak kuruldu. Shenzhen'de hem yerel hem de yabancı üniversitelerle, Hong Kong Çince Üniversitesi (Shenzhen), Harbin Teknoloji Enstitüsü (Shenzhen), Shenzhen Teknoloji Üniversitesi ve Shenzhen MSU-BIT Üniversitesi gibi birçok "işbirliği okulu" kurulmuştur.

Shenzhen'de dokuz yıllık zorunlu eğitim tamamen ücretsizdir. Şehirdeki en seçkin orta eğitim kuruluşların arasında Shenzhen Ortaokulu, Shenzhen Deneysel Okulu, Shenzhen Yabancı Diller Okulu ve Shenzhen Lisesi yer almaktadır ve bu okulların hepsi birlikte "Shenzhen'in Dört Okulu" ("深圳四大名校") olarak bilinir. 2015 yılı itibarıyla Shenzhen; 12 tane yükseköğretim kuruluşu, 335 tane ortaöğretim kuruluşu, 334 tane ilköğretim kuruluşu ve 1489 tane anaokulu barındırmaktadır.


Dosya:Night of shenzhen experimental school.jpg|Shenzhen Deneysel Okulu
Dosya:Shenzhen Middle School gate 2008.jpg|Shenzhen Ortaokulu
Dosya:Shenzhen Foreign Language School Sports Arena 2012-04-10 09.00.10.jpg|Shenzhen Yabancı Diller Okulu


## İdari bölünüş

## Uluslararası ilişkiler

### Kardeş şehirler
1986 yılı Mart ayında Shenzhen, Houston şehri ile birlikte "Shenzhen-Houston Kardeş Şehir Anlaşması" (深圳休斯敦友好城市协议书)'nı imzaladı; böylece Shenzhen'in ilk kardeş şehir ilişkisi kuruldu. Mayıs 2019 itibarıyla Dünya çapında toplam 23 farklı şehir ile kardeş şehir ilişkisi mevcuttur.

## Ayrıca bakınız

* KK100
* Shenzhen metrosu

## Kaynakça

* "Shenzhen Lojistik Kenti", Yapı Dergisi, nr. 341, Nisan 2010, s. 78-79.

## Dış bağlantılar
* Shenzhen - Vikigezgin (en) 
* Shenzhen Government Online 
* Shenzhen Daily Daily English printed newspaper
* Bilingual Shenzhen map