The Endless River

***The Endless River***, İngiliz progressive rock grubu Pink Floyd'un on beşinci ve son stüdyo albümüdür. Albüm, albümlerin Cuma günleri yayımlandığı ülkelerde 7 Kasım 2014, Birleşik Krallık ve Birleşik Devletler'de ise 10 Kasım 2014 tarihlerinde Parlophone ve Columbia Records tarafından yayımlanmıştır. Albüm, Pink Floyd'un klavyecisi ve kurucu üyesi Richard Wright'ın ölümünden sonra yayımladığı ilk albüm olmasına rağmen, albümdeki parçalarda Richard Wright'ın dahili olduğu kayıtlar yer almaktadır. Albüm, ayrıca Roger Waters'ın 1985 yılında grubu terk etmesinin ardından David Gilmour'un liderlik etmeye başladığı grubun yayımladığı üçüncü albümdür. EMI ve EMI'ye ait olan varlıkların Universal Music Group tarafından satın alınmasının ve onların 2012 yılında Parlophone'a transferinin ardından Warner Bros.'un Parlaphone'u 2013 yılında satın almasıyla sonuçlanan sürecin ardından Parlaphone tarafından dağıtılan ilk Pink Floyd albümüdür.

Wright'a elveda albümü olarak tanımlanan *The Endless River*, büyük ölçüde enstrümantal ve ambient müzik öğeleri içerir. Albüm, Pink Floyd'un bir önceki albümü *[[The Division Bell]]**[[Astoria (kayıt stüdyosu)|Astoria]]* ve Medina Stüdyoları'nda yapılmıştır. Albümün yapımcılığını ise Gilmour, Youth, Andy Jackson ve Phil Manzanera üstlenmiştir.

*The Endless River* hakkındaki bilgiler ilk olarak sosyal medya üzerinden sızmıştır. Bu sızıntının ardından Pink Floyd, konu ile ilgili resmi bir açıklama yaparak söylentileri doğrulamıştır. Grubun kendisi, Parlophone ve Avrupa dışında Columbia Records, albümün tanıtım kampanyalarını yürüttü. Tanıtım kapsamında aralarında Londra, New York, Paris, Berlin ve Milano'nun da bulunduğu bazı şehirlere reklam panoları yerleştirildi ve birçok ülkede televizyon reklamları yayımlandı. Albümün kapak konsepti, Ahmed Emad Eldin tarafından, albümün kutusu ise Stylorouge tarafından tasarlandı. Aubrey Powell, bu çalışmanın yaratıcı yönetmenlik görevini üstlendi. Albüm, eleştirmenlerden karışık yorumlar aldı.

## Geçmiş

1985 yılında grubun kurucu üyelerinden Roger Waters'ın gruptan ayrılması ve Waters'ın grubu dağıtma girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, gitarist ve vokalist David Gilmour, davulcu Nick Mason ile birlikte gruba liderlik etmeye başladı. Klavyeci Richard Wright, The Wall (1979) albümünün kayıtları sırasında gruptan atılmış, ancak daha sonra Gilmour ve Mason tarafından gruba yeniden davet edilmişti. Gilmour'un liderliği altında Pink Floyd *[[A Momentary Lapse of Reason]]* (1987) ve *[[The Division Bell]] *(1994) adındaki stüdyo albümlerini kaydetti. The Division Bell albümü, bir önceki albüme kıyasla Richard Wright'ın çok daha fazla katkı yaptığı bir albüm oldu. *[[Wish You Were Here (Pink Floyd albümü)|Wish You Were Here]]* (1975) albümünden The Division Bell albümüne kadar Wright'ın ismi albümlerin yazarları kısmında yer almamıştı. Wright, ayrıca *[[The Dark Side of the Moon]]* (1973) albümünden bu yana herhangi bir şarkının ana vokalistliğini üstlenmemişti.

Wright, 15 Eylül 2008 yılında 65 yaşında detayları açıklanmayan bir tür kanser sebebiyle hayatını kaybetti. Wright'ın anısına Gilmour, Mason ve Waters basın açıklaması yaparak ona yönelik övgü dolu sözler paylaşırken, Elton John onun anısına konser verdi. Pek çok televizyon ve radyo kanalında Wright'ın anısına programlar düzenlendi.

## Kompozisyon
*The Endless River*, büyük çoğunlukla ambient ve enstrümantal öğeler barındıran bir albüm olarak tanımlandı. Albümün kapanış şarkısı "Louder Than Words", albümün baş bir vokalist barındıran tek şarkısıdır ve şarkının sözleri David Gilmour'un karısı Polly Samson tarafından yazılmıştır. Samson ayrıca Pink Floyd'un *[[The Division Bell]]* ve Gilmour'un *[[On an Island]]* albümlerinde de söz yazarlığı yapmıştı. Kendisi ile yapılan bir röportajda Mason, albümün Wright anısına yapıldığını şu sözlerle dile getirdi: "Bence bu albüm, [Rick'in] yaptıklarını ve müziğinin Pink Floyd'un kalbinde yer aldığını anlayabileceğimiz iyi bir kayıt oldu. Kayıtları yeniden dinlediğimde, onun yeniden ne kadar özel bir sanatçı olduğunu anladım."

## Kayıt

*The Endless River*, grubun 1993 ve 1994 yıllarında *[[The Division Bell|Division Bell]]* albümü için Britannia Row Stüdyoları ve *[[Astoria (kayıt stüdyosu)|Astoria]]* stüdyosunda yaptıkları kayıtlardan oluşmaktadır. Astoria'da daha önce grubun *[[A Momentary Lapse of Reason]]* (1987) albümü ve David Gilmour'un *[[On an Island]]* (2006) albümlerinin bir kısmı da kaydedilmişti. 1994 yılında Wright, kendisi ile yapılan bir röportajında, grubun 90 dakikalık beş ya da altı DAT kaydının bulunduğunu ve albüm kayıtları sırasında kendileri için en zor olan şeyin, bu kayıtlardan hangilerinin albümde yer alıp almayacağına karar vermek zorunda kalmaları olduğunu söyledi. Wright, yine aynı röportajda, bu kayıtların kaybolmadığını, kayıtların hem kendisi hem de Gilmour tarafından unutulmadığını sözlerine ekledi. Aynı yıl, Pink Floyd mühendisi Andy Jackson, Mason tarafından ambient müzik olarak tanımlanan materyali düzenleyerek *The Big Spliff* adını verdiği bir saatlik bir kayıt oluşturdu ancak Pink Floyd bu kaydı yayımlamamayı tercih etti.

2012 yılında Gilmour ve Mason, Wright'ın 2008 yılındaki ölümünden önce birlikte gerçekleştirdikleri kayıtları yeniden elden geçirerek yeni bir Pink Floyd albümü yapmaya karar verdi. Gilmour, konu ile ilgili olarak "Üçümüzün birlikte çaldığı 20 saati aşkın süredeki kayıtları dinleyerek yeni albümde kullanacağımız kısımlara karar verdik. Geçtiğimiz bir yıl süresince bu kayıtlara yeni bölümler ekledik ve diğer bazı kısımları ise yeniden kaydettik. Ortaya çıkan bu kayıtları en son stüdyo kayıt teknolojilerini kullanarak bir 21. yüzyıl Pink Floyd albümü yapmak istedik. Rick'in artık aramızda olmayışı sebebiyle onun da yer aldığı bu kayıtlar üzerinde çalışarak ona olan saygımızı bu şekilde göstermenin doğru olduğunu düşünüyoruz." Albümde *The Big Spliff*

Gilmour, kendisi ile birlikte *On an Island* albümünde çalışan gitarist ve yapımcı Phil Manzanera'ya bu yeni materyalde birlikte çalışmayı teklif etti. Manzanera, 20 saati aşkın kayıtları dinledi ve Jackson ile mühendis Damon Iddins ile birlikte kayıtlar üzerinde altı hafta çalışarak her biri 14 dakika olan 4 parça üretti. Gilmour, ilk iki parçayı yapımcı Youth'a verdi. Youth, bu parçaya gitar ve bas gitar bölümleri ekledi. Kasım 2013'te Gilmour'un liderliğini yaptığı çalışmalarda Manzanera, Youth ve Jackson, Mason, saksafoncu Gilad Atzmon ve bas gitarist Guy Pratt ile birlikte kayıtlar üzerinde çalıştı. Aralarında Durga McBroom'un da bulunduğu geri vokalistler ve Gilmour'un baş vokalistliğini yaptığı "Louder than Words" isimli parçanın sözleri, Gilmour'un karısı Polly Samson tarafından yazıldı. Albümün son hali, kaydın her bir yüzünü oluşturan bir bölümü içeren dört bölümden oluştu ve kayıtlar, Wright'ın 1968 tarihli provalarından ve yeni bazı davul kayıtlarını da içerdi. Mason, Wright'ın Gilmour'un solo albümleri için kaydettiği yayımlanmamış bazı parçaların Gilmour'un gelecekteki solo projelerinde de kullanılabileceğini söyledi.

1985 yılında grubu terk eden bas gitarist ve şarkı yazarı Roger Waters, albümün kayıtlarında yer almadı. Kendisine *The Endless River* isimli albümün Pink Floyd'un son albümü olup olmayacağı sorulduğunda, Gilmour bu soruya grubun bu albümü takip eden bir başka çalışma yapmayacağından emin olduğunu söyleyerek cevap verdi.

## Paketleme

*Endless River* kapak çalışması, açık bir gömlek giyen genç bir adamın bir kayık üzerinde, bulutlardan oluşan bir deniz üzerinde güneşe doğru gitmesi tasvirini barındırır. Albüm, Pink Floyd'un birçok albümünün kapağını tasarlamış olan Storm Thorgerson'un tasarlamadığı dördüncü Pink Floyd albümüdür. 2013 yılında hayatını kaybeden Thorgerson'un tasarım şirketi Hipgnosis, *[[The Piper at the Gates of Dawn]] *(1967), *[[The Wall]]* (1979) ve *[[The Final Cut]]*(1983) albümleri dışındaki Pink Floyd'un tüm stüdyo, konser ve toplama albümlerinin kapak tasarımlarını yapmıştır. Hipgnosis kurucu ortağı Aubrey Powell, 18 yaşındaki Mısırlı sanatçı Ahmed Emad Eldin'i keşfetti ve ondan *The Endless River* albüm kapağını tasarlamasını istedi. Halihazırda Pink Floyd seven bir dinleyici olan Eldin, bu isteği büyük bir mutlulukla kabul etti. Powell, Ahmed'in konseptini "Floyd ile derhal bütünleşen" bir konsept olarak nitelendirdi ve onu "esrarengiz ve yorumlamaya açık" bulduğunu dile getirdi. Konsept, Stylorouge tasarım stüdyosu tarafından dijital bir çalışmaya dönüştürüldü.

Albümün adı, grubun 1994 tarihli *The Division Bell* albümünün "High Hopes" isimli şarkısına ait olan şu sözlerden alındı: "*The water flowing / The endless river / Forever and ever."* Gilmour, sözün iki albümü birbirine bağlayan bir tür süreç görevi üstlendiğine inandığını belirtti zira her iki albüm de aynı dönemde kaydedilmişti.

## Tanıtım
*The Endless River*, dağıtımı Parlophone tarafından yapılan ikinci Pink Floyd albümüdür. Aynı şirketin dağıtımını yaptığı ilk albüm, 2014'ün başlarında piyasaya sürülen, *The Division Bell* albümünün 20. yılı anısına üretilen albümdür. Albümü takiben yayımlanan ve daha önce Avrupa'da EMI diğer yerlerde Sony iştirakı Columbia Records tarafından dağıtılan albümler de Parlaphone tarafından dağıtılmıştır.

Pink Floyd, EMI'nin Universal Music Group'a 2011 ile 2013 yılları arasında süren satışından etkilendi. Avrupa Komisyonu ve Federal Ticaret Komisyonu satışı bazı koşulların uygulanması karşılığında onayladı. Bu koşullar arasında EMI'ye ait bazı varlıkların da satışı yer alıyordu. EMI bünyesindeki diğer sanatçılar ile birlikte Pink Floyd, bu süreç sırasında farklı yapım şirketlerine aktarıldı. Universal Müzik Grubu'nun EMI'yi satın alması karşılığında EMI'ye ait olan varlıkların satışı kapsamında Pink Floyd, Warner Music Group altında kurulan Parlophone'a transfer oldu. Warner Music Group, 2013 yılında Parlophone şirketini EMI'den satın alarak Pink Floyd'un geçmiş ve gelecekteki kayıtlarının yayın haklarını da eline aldı.

5 Temmuz 2014'te Pink Floyd'un şarkı sözü yazarı ve David Gilmour'un karısı Polly Samson'ın attığı bir tweet, Pink Floyd'un yeni albümünün sızmasına yol açtı. Samson, tweetinde albümün adını ve piyasaya çıkış tarihini de paylaştı. Bu sayede albüm ile ilgili ilk duyuruyu grup dışındaki bir başka yayıncı kuruluşun yapmasının önüne geçilmiş oldu. Duyuru, grubun geri vokalisti Durga McBroom'un kendisinin David Gilmour ile birlikte kayıt stüdyosunda yer aldığını gösteren bir fotoğrafı paylaşması ile desteklendi. *The Endless River* hakkındaki detaylar, Pink Floyd'un resmî web sitesinde 7 Temmuz 2014'te duyuruldu. Sitede, albümün genel olarak "ambient" ve enstrümantal olduğu belirtildi. Pink Floyd ve Parlophone, *The Endless River* albümünü 22 Eylül 2014'te duyurdu. Duyuruda, albümün piyasaya çıkış tarihi, albüm kapağı, şarkı listesi ve albümün tanıtımı için hazırlanan web sitesine ait detaylar yer aldı. Sitede, sanatçının albüm ile ilgili açıklamaları, *The Division Bell* kayıtları sırasında çekilen fotoğraflar, ön-sipariş bilgileri, albümün ikinci şarkısı "It's What We Do"ya ait 30 saniyelik bir parça ve albümün geometrik tabanlı sanatsal çalışmalarını içeren bir televizyon reklamı yer aldı. Aynı gün albümün hem fiziksel hem de dijital medya biçimleri için ön siparişleri de alınmaya başlandı. Albüm kapağı South Bank, Londra'ya yerleştirilen 8 metre yüksekliğindeki bir pano üzerinde tanıtıldı, ve benzeri büyüklükteki poster reklamlar da Berlin, Paris, Los Angeles, Milano, New York ve Sidney şehirlerinde kullanıldı.

Samson, Twitter'dan yöneltilen "Anisina" şarkısının isminin "Anısına" anlamına gelip gelmediği sorusuna olumlu yanıt verdi. David Gilmour, Türkçe ağıtları dinledikten sonra "Anısına" kelimesine denk gelip parçaya bu ismi seçmek istediğini belirtmiştir.

Albüme ait "Louder Than Words" isimli şarkının radyo için kısaltılmış bir sürümü BBC Radio 2 radyo kanalındaki Chris Evans'ın kahvaltı programında çalındı. Gilmour ve Mason, albümün tanıdımı ve Wright'ın albüme yaptığı katkılar hakkında konuşmak için BBC Radio 6 Music kanalında bir röportajda yer aldı. "Allons-y (1)" isimli şarkı, iTunes üzerinden 4 Kasım 2014'te satışa sunuldu. Ön-siparişe açılmasının ardından geçen ilk haftada albüm, Amazon'un İngiltere web sitesinde o güne kadar en çok ön sipariş verilen albüm rekorunu kırdı. Gilmour, albümü destekleyecek herhangi bir konser turnesinin olmayacağını zira Wright olmadan bunun imkânsız olduğunu belirtti.

## Karşılama

*The Endless River* müzik eleştirmenlerinden karışık yorumlar aldı. 11 Kasım 2014 tarihi itibarıyla albümün aldığı 12 incelemenin verdiği skorların ağırlıklı ortalamasını alan Metacritic, albüme 100 üzerinden 60 puan verdi. Bu puan albümün ortalama bir albüm olduğuna işaret etti.

*[[Financial Times]]* yazarı Ludovic Hunter-Tilney of the albümün *[[The Wall]]* öncesindeki nostaljik Floydvari tarzını beğendiğini söyledi ve "Yok olmak üzere olan bir grubun veda albümünde geçmişine bu kadar sadık kalıyor oluşu ne kadar güzel." yorumunda bulundu. The Music yazarı Cameron Cooper, albüme 5 üzerinden 3.5 puan vererek albümün "kapanış şarkısı haricindeki şarkılarda herhangi bir söz kullanılmamış olmasının, müziğin tüm albümü başarıyla sırtladığını" belirtti. *[[The Guardian]]* yazarı Alexis Petridis albüme 5 üzerinden 3 puan vererek "Günümüze kadar gelen baki bir grubun yeni albümü olmasından ziyade geçmişten bir yansıma gibi olan bir albüm. Bu açıdan bakıldığında albüm fena değil." yorumunda bulundu ve albümün kapanış şarkısı olan "Louder than Words" hakkında "görkemli, dokunaklı ve açık kalpli" tanımlamasını yaptı. *Rolling Stone* yazarı David Fricke albüme 5 üzerinden 3.5 puan verdi ve "Wright, Floyd'un müziksel deneyimlerinde sabit ve bağlayıcı bir unsurdu. Bu albüm beklenmeyen ancak kabul gören bir kitabe niteliğinde." yorumunda bulundu. The Observer bölüme 5 üzerinden 4 puan vererek "abartısız bir gönül macerası olmasına rağmen kesinlikle bir Floyd albümü. Gruba son noktayı koymak için iyi bir yol." yorumunda bulundu.

*[[The Independent]]* yazarı Andy Gill, bölüme 5 üzerinden 1 puan verdi ve özetle albümü "grup elemanlarının bir araya gelerek öylesine bir şeyler çaldığı, Dave Gilmour'un gitarının Rick Wright'ın soluk klavye ezgileri ve Nick Mason'ın çekingen perküsyon tınıları üzerinde gezindiği, Syd ya da Roger'ın yaratıcılıklarından yoksun bir albüm." olarak niteledi. *NME* albüme 10 üzerinden 5 puan verdi ve "*The Endless River* (), albümün adı gibi bir albüm: 1994 yılındaki *Division Bell* albümünde yer almayan ancak daha sonradan süslenip püslenerek önümüze sunulan bir albüm. Albümdeki bazı öğeler her ne kadar başarılı olsa da, bu öğeler tatminkâr olabilmenin gerisinde kalıyor." yorumunda bulundu.
 

## Parça listesi
Tüm parçaların yapımcılığını David Gilmour, Phil Manzanera, Youth veAndy Jackson üstlendi.

## Kadro

;Pink Floyd
*David Gilmour&nbsp;– gitarlar, vokaller, klavye, piyano, EMS VCS 3, bas gitar (2,4,7), ses örnekleri
*Nick Mason&nbsp;– davullar, perküsyonlar, ses örnekleri
*Richard Wright&nbsp;– Hammond orgu, Farfisa orgu, borulu org, piyano, Rhodes piyanosu, klavye, synthesizer, vibrafon, ses örnekleri

;Diğer müzisyenler
*Guy Pratt&nbsp;– bas gitar (9,14)
*Bob Ezrin&nbsp;– bas gitar (11,13,18), diğer klavyeler (1)
*Andy Jackson - bas gitar (5,16), efektler (15)
*Jon Carin&nbsp;– synthesizer (9,11,13), perküsyon döngüleri (11,13)
*Damon Iddins&nbsp;– diğer klavyeler (4,12)
*Anthony Moore&nbsp;– klavyeler ("Calling")
*Gilad Atzmon&nbsp;– tenör saksafon (7), klarnet (7)
* Escala:
** Chantal Leverton&nbsp;– viyola (18)
** Victoria Lyon&nbsp;– keman (18)
** Helen Nash&nbsp;– çello (18)
** Honor Watson&nbsp;– keman (18)
*Durga McBroom&nbsp;– geri vokaller (14,17,18)
*Louise Marshal&nbsp;– geri vokaller (18)
*Sarah Brown&nbsp;– geri vokaller (18)
*Stephen Hawking&nbsp;– ses örneği (14)

;Yapım
*David Gilmour&nbsp;– yapımcı
*Phil Manzanera&nbsp;– ortak yapımcı
*Youth&nbsp;– ortak yapımcı
*Andy Jackson&nbsp;– mühendis, yapımcı
*Damon Iddins&nbsp;– mühendis

;Sanat çalışması
*Aubrey Powell – yaratıcı yönetmen
*Stylorouge – kapak tasarımı
*Ahmed Emad Eldin – albüm kapak konsepti

## Yayım takvimi

## Kaynakça
**Dipnotlar**

**Bibliyografya**

*
*
*

## Dış bağlantılar
*''The Endless River'' tanıtıcı web sitesi
*Pink Floyd resmi web sitesi
*Facebook'ta Pink Floyd 
*Twitter'da Pink Floyd