Fehmi Agani

**Fehmi Agani** (23 Ocak 1932 - 6 Mayıs 1999), 1990'larda Kosova Demokratik Birliği'nin (LDK) önde gelen düşünürü ve siyasi stratejisti olarak kabul edilen bir sosyolog ve politikacıydı. 1998-1999 Kosova Savaşı öncesinde uluslararası müzakerelerde LDK'yi temsil etti, ancak savaş sırasında siyasi tutumları nedeniyle Sırp askerleri tarafından öldürüldü.

## İlk yılları ve eğitim kariyeri
Agani, o zamanki Yugoslavya Krallığı'na bağlı Yakova'da doğdu ve Priştine'deki bir okulda eğitim gördü. Belgrad Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde okudu, 1959'da mezun oldu ve 1964'te siyaset bilimi alanında yüksek lisansını tamamladı. Daha sonra Priştine'de sosyoloji öğretti, doktora yaptı ve Priştine Üniversitesi'nde öğretmenlik pozisyonu aldı. 1967-1970 yılları arasında Albanoloji Enstitüsü müdürü, 1978-1980 yılları arasında Felsefe Fakültesi dekanı olarak görev yaptı. Yetkililer, 1981'de öğrenci ayaklanmaları sonrasında Kosovalı Arnavut akademisyenlerin tasfiyesi sırasında onu öğretmenlikten uzaklaştırdı ve üniversiteden kovdu.

## Siyasi kariyeri
Agani, 1994 yılında Kosova Bilimler ve Sanatlar Akademisi'nin muhabir üyeliğine seçildi ve iki yıl sonra tam üyesi oldu. Kosova'nın geleceğiyle ilgili olan siyasi diyaloğa katıldı ve İbrahim Rugova altında Kosova Demokratik Birliği'nin (LDK) kurucu ortağı ve başkan yardımcısı olarak görev yaptı. LDK'nin önde gelen düşünürü ve siyasi stratejisti oldu. 1998-1999 Kosova Savaşı'na giden görüşmelerde Arnavut delegasyonlarına başkanlık etti ve Rambouillet Konferansı'nda başlıca Kosovalı müzakerecilerden biri oldu. Şiddete başvurmama ve uzlaşmanın önde gelen savunucularından biri olarak, Arnavutlar ve Sırplar arasında bir diyaloğu geliştirmek amacıyla Etnik İlişkiler Forumu'nu kurdu. Kosovalı Arnavut filozof Shkëlzen Maliqi, Agani'nin rolünü şu şekilde tanımladı:

## Kosova Savaşı ve ölümü
Savaş sırasında Kosova'da kaldı ve Sırp güçleri tarafından gerçekleştirilen önde gelen Kosovalı Arnavutların Priştine'den tasfiyesinden kurtuldu. NATO, Yugoslavya'yı bombalamaya başladıktan birkaç gün sonra yanlışlıkla onun ölümünü duyurdu ancak Agani, beş hafta boyunca şehirdeki güvenli evlerde saklandı ve zamanı bir kitap yazmaya başlamak için kullandı. Trenle Makedonya'ya kaçmaya çalıştı ama sınırda geri çevrildi. Tren Priştine'ye dönmek üzere hareket ederken Agani polis tarafından arabasından indirildi. Cesedi birkaç gün sonra Lipjan köyü yakınlarında bulundu. Sırp medyası onun ölümünden Kosova Kurtuluş Ordusu'nu (KLA) sorumlu tutsa da cinayet; ailesi, KLA ve Batılı politikacılar tarafından Yugoslavya'nın güvenlik güçlerine atfedildi. Almanya Federal Dışişleri Bakanlığı, Agani davasının ICTY tarafından çözüleceğini söylediği bir bildiri yayınladı, ancak bugüne kadar Agani cinayetiyle ilgili kimse suçlanmadı.

## Bibliyografya

* *Në rrjedha të mendimit sociologjik* – Vepra I 1990. ve 
* *Për shoqërinë Civile* - Vepra II ve 
* *Demokracia, Kombi, Vetëvendosja* – Vepra III ve 
* *Partitë dhe shqipëri në Shqipëri gajtë së dytë botërore (1939–1945)* – Vepra IV ve 
* *Sindikatat Gjermane dhe shkrime tjera* – Vepra V ve 
* *Gjuha ve Dhunës Dhe Zëri I Arsyes* - Vepra VI ve 
* *Pavarësia gjasa dhe shpresë* – Vepra VII ve  .
* *Intervista, rejim* – Vepra VIII ve  .

## Ayrıca bakınız

* Ibrahim Rugova
* Kosova Demokratik Birliği
* Ukşin Hoti

## Kaynakça