open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cook

**Cook**:

## Kişiler
### A

### B

### C

*Clay Cook (d. 20 Nisan 1978) 

### D

*Dane Cook (d. 1972), Amerikalı komedyen

### E

### F

### G

### H

### J
*James Cook (1728–1779), Britanyalı kâşif, denizci ve kartograf

*Jesse Cook, Kanadalı gitarist

### K

### L

### M

### N

### O
*Omar Cook (d. 1982), Amerikalı basketbolcu 

### P

### Q

### R
*Rachael Leigh Cook (d. 1979), Amerikalı aktris

### S

### T

*Thomas Cook (1808&ndash;1892), iş insanı

### V

### W

## Yerleşim yerleri
### ABD
* Cook Inlet, off the Gulf of Alaska
* Cook, Minnesota, a city
* Cook, Nebraska, a village
* Cook, Oklahoma, an unincorporated community in Atoka County
* Cook, Ohio, an unincorporated community
* çok Cook Township
* çok Cook County

### Avustralya
* Cook, South Australia
* Cook, Australian Capital Territory
* Division of Cook, an Australian House of Representatives electoral district
* Electoral district of Cook, a Queensland Legislative Assembly electoral district
* Cook County, New South Wales

### Birleşik Krallık
* Cook Island, South Sandwich Islands

### Güney Georgia ve Güney Sandwich Adaları
*Cook Glacier (South Georgia)

### Kanada
* Cook Peninsula, Nunavut

### Kiribati
* Cook Island, part of the atoll of Kiritimati

### Kerguelen Islands
* Cook Buzulu

### Yeni Zelanda
* Aoraki/Mount Cook (Cook Dağı)
* Cook Strait (Cook Boğazı)
* Cook Adaları

### Ay
*Cook (crater), a lunar crater

-->

* Cook County
* James Cook
Güney

**Güney** ya da eski dilde **cenûp**, Güney kutbunu işaret eden yön. Güney pusulanın siyah ucunun gösterdiği yönün tersidir. Güney yönü kuzeyin karşıtıdır ve hem batı hem de doğuya dik konumdadır.

## Etimoloji
Türkçede "güney" sözcüğü, güneşin göründüğü yönü ifade eder. Bazı dillerde güney, Kuzey Yarımküre'de öğle vakti güneşin bulunduğu yön olarak tanımlanır; örneğin Latince *meridies* 'öğle, güney' (*medius* 'orta' + *dies* 'gün'den) bu anlayışı yansıtır. Bazı diller ise güneyi, doğan güneşin sağ tarafı olarak tanımlar; İbranice תֵּימָן *teiman* 'güney' sözcüğü יָמִין *yamin* 'sağ' sözcüğünden türemiştir. Yemen adı da buradan gelir; Levant'ın güneyinde/sağında yer alan ülkeyi ifade eder.

## Navigasyon
Kural olarak, haritanın alt veya aşağıya bakan tarafı güney yönünü gösterir; ancak bu kuralı çiğneyen ters çevrilmiş haritalar da vardır. Pusula ile güneye gitmek için 180° kerteriz veya azimut ayarlanır. Alternatif olarak, tropikler dışındaki Kuzey Yarımküre'de öğle vakti Güneş kabaca güneyde yer alır.

## Güney Kutbu
Gerçek güney, Dünya'nın dönme ekseni üzerindeki uçlardan biridir ve Güney Kutbu olarak adlandırılır. Güney Kutbu, Antarktika'da bulunur. Manyetik güney ise coğrafi güney kutbundan belirli bir uzaklıkta yer alan güney manyetik kutbuna doğru olan yöndür. Norveçli Roald Amundsen, 14 Aralık 1911'de Güney Kutbu'na ulaşan ilk kişi olmuştur; İngiliz Ernest Shackleton ise hedefe biraz kala geri dönmek zorunda kalmıştır.

## Coğrafya
Küresel Güney, dünyanın sosyal ve ekonomik açıdan daha az gelişmiş güney yarısını ifade eder. "Güney" teriminin kullanımı, belirgin ekonomik veya kültürel farklılıkların söz konusu olduğu durumlarda ülkeye göre de değişebilir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri Güneyi Mason-Dixon hattı ile kuzeydoğu eyaletlerinden ayrılır. Güney Koni, genellikle Güney Amerika'nın en güneyindeki bölgesi olarak anılır ve Arjantin, Şili, Paraguay, Uruguay ile Brezilya'nın güney eyaletlerini kapsar. Güney Afrika ülkesi, adını Afrika'nın en güney ucundaki konumundan almaktadır. Avustralya adı ise Latince *Terra Australis* ("Güney Toprakları") ifadesinden gelmektedir.

## Diğer kullanımlar
Briç kart oyununda oyunculardan biri puanlama amacıyla "Güney" olarak adlandırılır; Güney, Kuzey ile ortak oynar ve Doğu ile Batı'ya karşı oynar. Yunan mitolojisinde Notos, güney rüzgarının ve yaz sonu ile sonbahar fırtınalarının tanrısıdır.

## Ayrıca bakınız
* Güney Afrika
* Güney Amerika
* Güney Asya
* Güney Avrupa
* Güney Yarım Küre

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* guney.com - Ege ve Akdeniz Yaşam Kültürü
Stairway to Heaven

**"Stairway to Heaven"** (Türkçe: Cennete giden merdiven), İngiliz rock grubu Led Zeppelin tarafından 8 Kasım 1971'de piyasaya sürülen şarkı. Grubun gitaristi Jimmy Page ve vokalisti Robert Plant tarafından isimsiz dördüncü stüdyo albümleri (*Led Zeppelin IV*, *The Fourth Album*, *Four Symbols*, *Untitled*, *Runes* ve *ZoSo* olarak da adlandırılır) için bestelenmiştir. Genellikle tüm zamanların en popüler rock şarkılarından biri olarak kabul edilmektedir.

Şarkının, her biri tempo ve ses seviyesi bakımından giderek artan üç bölümü vardır. Şarkı, elektrikli enstrümanlardan önce akustik enstrümanlarla (gitar ve blokflüt) yavaş bir tempoda başlar. Sonuncu bölüm, Plant'in vokalleriyle Page'in gitar solosunu içeren yüksek tempolu bir hard rock performansıdır ve bir akapella dizesiyle sona ermektedir: "*And she's buying a stairway to heaven*." (Türkçe: Ve o, cennete giden bir merdiven alıyor.)

"Stairway to Heaven", 2000 yılında VH1 tarafından yayımlanan "En İyi 100 Rock Şarkısı" listesinde üçüncü sırada, *[[Rolling Stone]]*'un hazırladığı "Tüm Zamanların En İyi 500 Şarkısı" listesinde otuz bir numarada yer aldı. Page'in gitar performansı ise *[[NME]]*'nin "Tüm Zamanların En İyi 50 Gitar Solosu" listesinde Slash'ın "Sweet Child o' Mine"daki solosunun ardından ikinci sırada gösterildi.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Rolling Stone'un Tüm Zamanların En İyi 500 Albümü

## Konuyla ilgili yayımlar

**Led Zeppelin: Dazed and Confused: The Stories Behind Every Song*, Chris Welch, 
**The Complete Guide to the Music of Led Zeppelin*, Dave Lewis, 

## Dış bağlantılar
* YouTube'da Stairway to Heaven 
* YouTube'da Stairway to Heaven (Remaster) 
* NPR Fresh Air Robert Plant ile sesli röportaj  (2004)
* BBC'de Jimmy Page: Stairway to Heaven'ı nasıl yazdık ?  (2014)
* BBC Radio 2'da Sold on Song, "Stairway to Heaven"
Doğu

**Doğu**, **gündoğusu** ya da eski dilde **şark**, Güneşin sabah doğduğu yön. Ayrıca Doğu sözcüğü Yakın ve Uzak Doğu bölgelerinin tamamına verilen isimdir. Türkiye'de ise genel anlamda Sivas ilinden ülkenin doğu sınırlarına kadar olan bölgeye Doğu adı verilir.
Kuzey

**Kuzey** (eski dilde: **şimal**), dört ana yönden biri. Kuzey kutbunu işaret eder.

## Etimoloji
"Kuzey" sözcüğü Eski Türkçede "gölge, güneş görmeyen yer" anlamına gelen "kuz" sözcüğünden türemiştir.

## Temel kuzey doğrultuları
### Gerçek kuzey (Coğrafi kuzey)
Sabittir, değişmez. Yerküre, kutupları birleştiren çizgi ekseninde (yer ekseni) döner. Yeryüzünün yer eksen ile kuzeyde çakıştığı nokta coğrafi kuzeydir. Başka bir deyişle yeryüzünün üzerindeki Kuzey Kutbunun olduğu noktadır. Harita üzerinde ucunda yıldız işareti ile gösterilir.

### Manyetik kuzey (Pusula kuzeyi)
Değişkendir. Pusulalarda kuzeyi gösteren ibrenin gösterdiği doğrultudur. Pusula ile ölçülen yön manyetik olduğu ve yeryüzündeki manyetik alanlar bölgeden bölgeye farklılık gösterdiği için, manyetik kuzey o an bulunulan noktaya göre belirlenir. Günümüzde ise manyetik kuzeyin, kuzeybatıya doğru bir eğilimi vardır. Harita üzerinde ucunda yarım ok işareti ile gösterilir.

#### Doğal Sapma Açısı
Manyetik kuzeyle coğrafi kuzey arasındaki açıdır. Manyetik kuzey zamana bağlı değişken olduğundan coğrafi kuzeyin doğusunda veya batısında olabilir. Harita kenar bilgilerinde yıllık değişim miktarı belirtilir. Yıllık değişim eksi ise manyetik kuzey, coğrafi kuzeye yaklaşır. Yıllık değişim artı ise manyetik kuzey, coğrafi kuzeyden uzaklaşır. Örneğin, 1990 yılında sapma açısı 3 derece 14 dakikadır. Yıllık sapma eksi 0.9 dakikadır. 1999 için 9 yıl X 0.9 = 8.1 dakikalık daha sapma olur. 1999 sapma açısı 3 derece 6 dakikadır. (3 derece 14 dakika - 8 dakika). Her geçen yıl manyetik kuzey, coğrafi kuzeye yaklaşmaktadır.

### Grid kuzeyi (Harita kuzeyi)

Sabittir. Haritalarda bulunan kuzey-güney çizgilerinin gösterdiği kuzey yönüdür. Haritaları dikine kesen (meridyene çizilen teğet) çizgilerin başındaki GK harfleri ile belirtilir.

#### İbre Sapma Açısı
Grid kuzeyi ile manyetik kuzey arasındaki açıdır. Haritalarda bu konuda bilgiler bulunur. Bu bilgileri kullanarak sapma değerleri hesaplanır ve yön açıları belirlenirken eklenerek ya da çıkartılarak dikkate alınır. Türkiye'de batıya doğru yaklaşık 2 derecelik sapma mevcuttur. Bu durumda 2 derecenin hesaplanan yön açısından çıkartılması gerekir. Açı pek büyük bir değer olmamakla birlikte eğer harita üzerinde yön belirliyorsak, hesaplanması ve pusulanın buna göre ayarlanmasında yarar vardır.

## Kaynakça

* Guler, B. 2006. Kuzey Üçlemi, yerbilimleri.com
Augsburg

**Augsburg**, Almanya'nın Bavyera eyaletinin Svabya bölgesinde, Münih'in yaklaşık 50 kilometre batısında bulunan bir şehirdir. 304.000 nüfusuyla Bavyera'nın üçüncü büyük şehridir, metropolitan bölgesiyle birlikte ise 885.000 nüfusa sahiptir.

Neuss, Trier, Worms, Köln ve Xanten'den sonra Almanya'nın en eski şehirlerinden biri olan Augsburg, MÖ 15 yılında Romalılar tarafından Augusta Vindelicorum adıyla kurulmuş ve adını Roma İmparatoru Augustus'tan almıştır. 1276'dan 1803'e kadar Özgür İmparatorluk Şehri statüsünde olup, 16. yüzyılda Avrupa bankacılığına yön veren Fugger ve Welser soylu ailelerine ev sahipliği yapmıştır. Augsburg, 1530 Augsburg İtirafnamesi ve 1555 Augsburg Barışı'nın gerçekleştiği yer olarak Reformda da önemli bir rol oynamıştır. Dünyanın en eski sosyal konut kompleksi olan Fuggerei, Jakob Fugger tarafından 1513'te kurulmuştur.

2019 yılında UNESCO, Augsburg'un Orta Çağ'dan kalma benzersiz kanalları, su kuleleri ve hidrolik mühendisliğin gelişimine tanıklık eden yapıları nedeniyle Augsburg Su Yönetim Sistemi'ni Dünya Mirası olarak ilan etmiştir.

## Su Yönetimi Sistemi

Augsburg'un su yönetim sistemi, Orta Çağ'dan bu yana hidrolik mühendisliği alanındaki yenilikleriyle tanınır. Lech ve Wertach nehirlerinden beslenen bir akifer üzerinde kurulan şehirde kanallar ilk kez 1276'da belgelenmiş, 15. yüzyılda su kuleleri ve pompalarla gelişmiş bir dağıtım ağı oluşturulmuştur. Augsburg 1545'te içme suyunu endüstriyel sudan ayırarak Avrupa'da bu uygulamayı hayata geçiren ilk kentlerden biri olmuş ve su kaynaklı hastalıkları büyük ölçüde engellemiştir. Su çarkları ve pompalar çeşmelerin yanı sıra gıda üretimi gibi zanaatlara da güç sağlamıştır. 19. ve 20. yüzyıllarda kurulan hidroelektrik tesisleri ise dünyanın en eski su gücüyle elektrik üreten sistemleri arasındadır. Bu nedenle Augsburg Su Yönetim Sistemi, 6 Temmuz 2019'da UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Fuggerei

## Kaynakça
Perito Moreno

* Perito Moreno Buzulu, Arjantin'de bir Buzul
* Francisco Pascasio Moreno, Arjantinli bir kâşif ve bilim insanı.
Canterbury Christ Church Üniversitesi

**Canterbury Christ Church Üniversitesi**, Birleşik Krallık'ta bir üniversitedir. Merkezi ve en önemli kampüsü Güney Doğu İngiltere'de Kent kontluğu Canterbury şehrinde bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Üniversite hakkında detaylı bilgiler
Jura

* Jura Dönemi - Dünya'nın jeolojik dönemlerinden biri
* Jura - İsviçre kantonlarından birisi¨
* Jura - Fransa bir il (*département*)
* Jura Adası - İskoçya'da bir ada
Solothurn (kanton)

**Solothurn Kantonu** (Almanca: *Kanton Solothurn*) İsviçre'nin kuzeybatısında bulunan bir kantondur. Başşehri Solothurn'dur.

Kanton, Solothurn tarafından satın alınan topraklardan oluşur. Bu nedenle şekli düzensizdir, Fransa sınırında iki cep içerir. Bunlar kantonun ana topraklarından Basel kantonu tarafından ayrılır.
Perito Moreno Buzulu

**Perito Moreno Buzulu** (İspanyolca: *Glaciar Perito Moreno*), Arjantin'in güneybatısında, deniz seviyesinden sadece 1500 m yüksekte, Patagonya’nın Campo de Hielo Sur buzul bölgesinin bir uzantısıdır. Adını Patagonya araştırmacısı Francisco Pascasio Moreno‘dan alır. En yakın büyük yerleşim yeri 80 km mesafedeki El Calafate olup, burası mili park içinden buzula yapılan turların ideal çıkış noktasıdır.

Buzul, Los Glaciares Milli Parkı'nın ve tüm Arjantin'in başlıca görülmeye değer noktalarından biridir. Perito Moreno, Antarktika ve Grönland dışında, az sayıda bilinen buzullardan biri olup, sürekli büyüyen bir buzuldur. Bunun sebebi de Büyük Okyanus'tan gelen bulutların Andlar'a çok kuvvetli yağışlar  bırakmasıdır.

60 km'lik buz kitlesi günde yaklaşık 1 m öne sürüklenir. Bu, masif kütlede sürekli olarak çatırdama ve kırılma gürültüleriyle göze çarpar. Düzenli olarak da, yaklaşık 60 m yükseklik (hemen hemen Boğaz Köprüsü yüksekliği) ve 5 km genişlikteki ön cephede büyük parçalar kırılır. Bu durum gölde kabarık dalgalara sebebiyet verir.

Sürekli olarak ileri sürüklenme sebebiyle buzul, her dört yılda bir Lago Argentino’nun yan kolu Brazo Rico ’yu bloke eder. Böylece nehirlerle beslenen güney kısmının bu kolundaki su seviyesi hızlıca yükselir. Nihayetinde bu da kısa bir süre sonra buzulun ön kısmının tamamının parçalanmasına yol açar. Bu önceden zor kestirilebilen gösteri, dünyanın en ünlü tabiat oyunlarından biridir ve her seferinde birçok turist ve belgesel filmciyi buzula çeker. Buzulun son gösterileri 1988, Mart 2004 ve son olarak da Mart 2006 yılında gerçekleşmiştir.

Buzul, daha önce onu keşfeden Alman jeolog Rudolph Hauthal'in verdiği isim ile "*Bismarc Buzulu*" iken, daha sonra kaşif ve antropolog olarak verdiği hizmetlerin onuruna Perito Moreno‘nun adını almıştır.


Dosya:Perito Moreno minitrekking Stevage.jpg|Buzulun üstünde bir "mini-trekking" grubu.
Dosya:PeritoMoreno005.jpg
Dosya:


## Dış bağlantılar
* Belli periyotlarda olan büyük bir parçalanma videosu. (Youtube)
* Perito Moreno Buzulu web sitesi
Ticino

**Ticino**, İsviçre'nin kantonlarından biridir. Neredeyse bütün kantonda yazım dili İtalyancadır. Graubünden kantonuyla birlikte oluşturdukları bölgeye Svizzera Italiana (İtalyan İsviçresi) denir. Adını Ticino Nehri'nden almıştır.
Uri (anlam ayrımı)

*Uri - Ardahan'ın merkez ilçesine bağlı Altaş köyünün eski adı.
*Uri - İsviçre'de bir kanton.
Valais

**Valais** İsviçre'nin kantonlarından birisidir.

Valais kantonu İsviçre'nin güneybatısında bulunmaktadır. Sınırları Alp dağlarında Rhône vadisinin üst kısmında Gletsch buzulundan başlar ve Cenevre Gölü'ne kadar uzanır. Yüzölçümü 5225&nbsp;km²'dir. 2005 yılı itibarı ile 13 il ve 153 ilçe bulunmaktadır. Başkenti Sion'dur. Resmi dilleri Fransızca ve Almancadır.

Valais kantonu kuzeyinde Bern kantonu, batısında Vaud, doğusunda ise Uri ve Tessin kantonları bulunmaktadır. Ayrıca güney sınırı İtalya ve doğu sınırı Fransa ile komşudur.

Bölgede Akdeniz iklimi hakimdir. Alp Dağlarının arasında olmasına rağmen yılın dört mevsimi güneş görmektedir. Bu özelliğinden dolayı bölgede üzümcülük ve meyve yetiştiriciliği bölgenin önemli geçim kaynaklarındandır.
Vaud

**Vaud** İsviçre'nin Fransızca konuşulan bölgesinde bulunan bir kantondur. Lozan, kantonun başkenti ve en önemli şehridir.

## Etimoloji
Vaud ismi Latinceden gelmektedir *Pagus Waldensis*, yöresel Fransız şivesi ile *Vôd*.

## Tarih
Pierre Viret tarafından başlatılan reformasyon hareketleri sonucunda Bern tarafından fethedilen Vaud kantonu aslında Savua Dükalığı'nın topraklarının bir parçasıdır. 24 Ocak 1798'de özerkliğini Napolyon Bonapart tarafından kazanan kanton 14 Nisan 1803'te İsviçre Konfederasyonuna katılır.

## Coğrafya
Vaud kantonu İsviçre'nin batısının büyük bir parçasını kaplar. Sınırları Cenevre Gölü'nden, Neuchatel Gölü ve Morat Gölü'ne kadar uzanır.

Batıda (Fransa'nın Ain şehrine olan kara sınırı) ve Güneyde (Yukarı Savua şehrine olan Cenevre Gölü sınırı) Fransa ile uluslararası sınırları paylaşır. Böylece Güneybatı milli sınırlarını Cenevre kantonu, Kuzey sınırlarını Neuchâtel kantonu, Doğu sınırlarını Fribourg kantonu ve Bern kantonu, Güneydoğu sınırlarını Valais kantonu çizer.

Bölgenin önemli sıradağlarından Jura dağı batıda ve Alpler güneydoğuda yer alır.

## Bucaklar
Kantondaki 19 bölge içinde yer alan 381 bucak, 2006 yılında yeniden elden geçirilmiştir.

Kantonun en küçük bucağı Rivaz (32 hektar), en büyüğü Château-d'Œx'dür (11.376 hektar). En kalabalık bucağı 123.900 kişi ile başkent Lozandır. Onu 23.991 kişi ile Yverdon-les-Bains ve 22.831 kişi ile Montreux *(Montrö)* izler. En sakin bucak ise 29 kişi ile Goumoens-le-Jux'dür.

## Bölgeler
Vaud kantonunun bölgeleri belirli bucakları içeren politik alt bölümlerdir ve kantondaki saçimlerin gruplandırılmasında kolaylık sağlarlar. 1798'de 17, 1803'te 19 olarak belirlenen bölge sayısının, 2003'teki yeni anayasa ile 10'a düşürülmesi öngörülmüştür. Yasa 2008'de yürürlüğe girdi.

### Bölgelerin listesi

* Aigle 
* Broye-Vully
*Gros-de-Vaud
*Jura-Nord vaudois
*Lavaux-Oron
* Lozan 
* Morges 
* Nyon 
*Ouest lausannois
* Riviera-Pays-d'Enhaut

## Nüfus
1999'den 2005'e Vaud kantonunun nüfus değişimleri:

*Kaynak : [http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/fr/index/themen/01/02/blank/dos/result.html OFS – Etat de la population et évolution démographique - Analyses]*

Vaud kantonu 1120 yabancı uyruklu vatandaşı, götürü usulü vergi anlaşmaları ile nüfusuna katmıştır. Kantondaki Sébastien Loeb ve Michael Schumacher'in de içinde bulunduğu 1120 kişi İsviçre'de bu amaçla bulunan zenginlerin %30'unu oluşturmaktadır.

## Spor
Giron Vaud'nun yöresel bir spor ativitesidir. Yaz boyunca kantondaki 4 yörede beşer gün boyunca devam eden aktivitelerde petank, voleybol, futbol, atletizm, halat çekme ve güreş oyunları oynanır.


Resim:LausanneLeman.JPG|Cenevre Gölü'nün Lozan'dan görünüşü
Resim:Cathedrale Lausanne nuit 2006.jpg|Lozan'daki bir katedral
Resim:Musee olympique.jpg|Olimpiyat Müzesi
File:Vue aérienne EPFL 07-2009.jpg|EPFL Ecole Polytechnique Fédérale de Lausanne
Resim:MontreuxBeiNacht.jpg|Montreux
Resim:SchlossChillon03.jpg|Cenevre Gölü kenarındaki Chillon Şatosu
Resim:Rivaz.jpg|Lavaux'daki asma bahçeleri
Resim:Tomme vaudoise 2.jpg|Bölgenin ünlü bir çeşit peyniri **Tomme Vaudoise**
Basel (anlam ayrımı)

* Basel-Landschaft İsviçre'de bir kanton
* Basel-Stadt İsviçre'de bir Kanton 
** Basel, İsviçre'de bir şehir.
*** FC Basel İsviçre'de bir futbol kulübü.
Kaynak teli

**Kaynak teli**. İki metalin birbiriyle kaynak yöntemiyle ergitilerek birleştirilmesi için kullanılan tele kaynak teli denir. Havayla teması kesmesi ve arkı sağlaması için ilave olarak CO<sub>2</sub> veya karışım gaz kullanılır. Buna gazaltı kaynak yöntemi ile kaynak denir. Kaynak elektrodu 1907 - 1914 döneminde İsveçli Oscar Kjellberg () tarafından bulunmuştur. Bir tel çubuk etrafına karbonat ve silikatlardan oluşmuş bir tabaka kaplamış ve bunu kurutmuştur. Daha sonra elektrik akım üretecinden elde ettiği elektrik arkı ile kaynak yapmıştır. Bu pratik buluş, bugünde kullanılmakta olan kaynak elektrod çubuğunun en temel şeklidir. Literatürde Örtülü Kaynak Elektrodu olarak belirtilir. Metallerin çeşidine göre kullanılacak elektrodlar da farklılık gösterir. Kol saatleri, gözlük, otomobil, köprü, yatak, gemi, tank, füze, uzay aracı gibi pek çok nesne, kaynak yöntemleriyle imal edilmiş parçalardan oluşur.

Gazaltı kaynak yönteminde, genellikle 1 - 5 - 15 - 50 - 60 – 250&nbsp;kg lık makaralara veya bidonlara sarılan ve SG1, SG2, SG3 diye anılan kaynak teli kullanılır. Alümiyum ve paslanmaz kaynak teli de birçok çeşidiyle vardır. Kaynak teli ile imalat süreklilik içerdiği için daha verimlidir. Kaynak elektrodunda ise her 35 ve 45&nbsp;cm de bir elektrod değiştirmek gerekir. Ayrıca her elektrodda pense ucunda kalan 5&nbsp;cm kadar kaynak elektrodu kullanılmadan atılmak zorunda kalınır. Kaynak telinde ise genellikle 15&nbsp;kg lık makaralar kullanıldığı için bu olumsuzluk yoktur.

Ayrıca kaynak teli kullanmak için gazaltı kaynak makinası kullanmak gerekir. Bu makinalarda akım üreteci ile birlikte tel sürme motoru ve telin kılavuzlandığı bir torçda bulunur.
Kızıl şahin

**Kızıl şahin** (*Buteo rufinus*), atmacagiller (Accipitridae) familyasından 50–60&nbsp;cm boyunda, 120–150&nbsp;cm kanat açıklığında bir kuş türü.

## Özellikler
Orta boylu ve geniş kanatlı bir yırtıcıdır. Kanat teleklerindeki siyah çerçeve ve kızıl rengiyle kolayca tanınır. Alacalı, açık renkleri, uçarken veya tüneme halinde rahatça ayırt edilebilir. Bu kadar sık görülmesinin nedeni ise avladığı hayvanların çok çeşitlilik göstermesi, (sürüngenler, küçük ve orta boydaki kuşlar, ufak memeliler ve tavşan) ve kendisi ile rekabet edecek başka yırtıcıların (kartal gibi) azlığıdır.ve şahinler gibi 
yırtıcıdır.Yırtıcı kuşlar içerisinde manevra kabiliyeti en iyi olan kuş türüdür, dalışa geçtiği an saatte 320&nbsp;km/s gibi mükemmel bir hıza ulaşır.Bu hızla nefes alamaycağı için burun deliklerindeki kapakçıkları kapatabilir.Nat geo kanalındaki bir araştırmaya göre eğer bir kızıl şahin F-22 Raptor boyutlarında olsaydı it dalaşında F-22 Raptor'a büyük bir üstünlük sağlardı'deniliyordu.

## Yaşam Alanı
Bozkırlar, açık alanlar ve sulak alanlar yaşam yerlerini oluşturur. Türkiye'de özellikte Marmara bölgesinde sık sık görülür. Türkiye'de yol kenarlarındaki dikenler üzerinde tünemiş olarak görülür.Göç mevsimlerinde sürüler halinde izlenebilirler. Özellikle bahar aylarında ormanlık alanlarda yavrusu ile gezen çiftleri izlemek doğa tutkunları için oldukça keyif vericidir.

## Dış bağlantılar
* Kuş rehberi
Vida

**Vida**, bir tutturucu türü. silindirik bir mil üzerine *vida profili* adı verilen diş şeklinin, helis eğrisi boyunca sarılması ile meydana gelir. 

Helis eğrisi, üç boyutlu uzayda bir eksen etrafında sabit yarıçapla dönerken aynı zamanda sabit hızla ilerleyen bir noktanın izlediği eğridir. Helisin silindir yüzeyini bir defa dolanışındaki ilerleme miktarı, *vida adımı* olarak tanımlanır.

Helisin silindir üzerine sarılma yönüne göre, sağ ve sol vidalar oluşur. Silindire sarılan helis birden fazla ise vida, helis sayısına göre (*iki, üç...) ağızlı vida* olarak adlandırılır. Çoğunlukta kullanılan vidalar sağ vidalardır; saat ibresi yönünde takılır, saat ibresinin tersi yönünde sökülür. Daha nadir kullanılan sol vidalar için ise takılma-sökülme yönü bunun tam tersidir.

Son yıllarda matkapla delik açmayı gerektirmeyen, daha ziyade ahşap ve ince sac metaller için kullanılan matkap uçlu vidalar yapılmıştır. 

## Bulunuşu
Vidanın bulunuşu kesin bir tarihe dayanmamakla birlikte, milattan önce 1. yüzyılda şarap yapımında kullanılan ağır tahtalarda vidadan yararlanılmıştı. Ondan öncesinde, çeşitli bulgulara göre Yunanistan'da kullanıldığı gözlemlenmiştir. Arkeoloji çalışmalarına göre ise, ilk metal vidanın Orta Çağ'a ait olduğu ortaya konuldu. Başka kaynaklara baktığımızda erken Pisagorcu geleneğinin son temsilcisi olan Archytas, tahtadan vida yaparak onları zeytinyağı ile perslemiştir. Tüm kaynaklarda ortak olan bilgi ise, vidanın Orta Çağ döneminde Ege'de bulunduğudur..

## Türleri
Vida profilleri kullanım amacına göre tespit edilir:

* **Üçgen Vida Profili:** Bağlantılarda kullanılan vidalardır. *Metrik, Whitworth, vb.* 
* **Trapez ve Testere Profilli Vidalar:** Hareket vidası olarak kullanılırlar.
* **Yuvarlak Profilli Vidalar:** Atmosferik etkilere maruz kalan ve sık sık sökülüp takılması gereken yerlerde kullanılırlar..

Cıvataların üzerinde vida dişleri vardır, ancak küçük boyutlu, daha ziyade ahşap ve sac metal bağlantılarında kullanılan cıvatalara yalnızca "vida" da denilmektedir. Ayrıca *kafa yapılarına* ve *[[tornavida]] ağızlarına* göre de bu vidaları çeşitlendirmek mümkündür.



## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Torklu tornavida
* Tornavida
* Arşimet'in vidası
Kan plazması

**Kan plazması**, kanın sıvı kısmıdır. Plazma hafif sarı renklidir. İçinde su, kan proteinleri, tuzlar (elektrolitler), glikoz, hormonlar, çeşitli metabolizma artıkları, lipitler bulunur. Oksijen ve karbondioksit alyuvarlardaki hemoglobin tarafından taşınır ama az miktarda plazmada da bulunurlar. Kanı ayırıp kan plazması alınmak istenirse yöntem olarak santrifüjleme kullanılabilir.

## Rengi

Plazma; bilirubin, karotenoidler, hemoglobin ve transferrin nedeniyle normalde sarıdır. Anormal durumlarda, plazmanın değişen tonları turuncu, yeşil veya kahverengi olabilir.

## Ayrıca bakınız
* Serum

## Kaynakça
Hundertwasser Evi

**Hundertwasser Evi** (Almanca: *Hundertwasserhaus*), Avusturya'nın başkenti Viyana'da bulunan ve tasarımı Avusturyalı sanatçı Friedensreich Hundertwasser tarafından yapılmış olan bir apartmandır.

Landstrasse’deki Hundertwasserhaus (Yüzsular Evi) Kegelgasse 34-38 numaradadır. En ilginçlerle bezeli olan bu ev veya sanat evi Viyana Belediyesi’nin 1983-1986 yıllarında yaptığı birçok belediye evinden farklıdır. Diğer evlerden en büyük farkı binanın hiçbir yerinde düz öğe kullanılmamış olması ve dış yüzeyinin rengarenk olmasıdır.

Mimar Joseph Krawina tarafından planlanmış ve asıl işin sanat yönünü yapan Friedensreich Hundertwasser tarafından hayata geçirilmiştir. 250 adet ağaç ile terasları yeşillendirilmiş bina, her yönü ile ilginç bir yapıdır.

Binada toplam 52 adet daire ve 4 adet dükkân vardır, ayrıca binanın üstünde bulunan teraslar büyük bir bahçeyi andırır. Friedensreich Hundertwasser’in yaptığı bu bina Viyana’da en çok turist çeken binaların başında gelmektedir.

Friedensreich Hundertwasser şöyle demiştir: "*Ressam özgür olmak istediği evler ve mimariler hayal eder ve bunları da gerçekleştirir.*"

Her güzel olan yapıtta olduğu gibi bu binanın da kullanılmış olan yumuşak malzemelerden dolayı geniş ve büyük paralar isteyen tadilata ihtiyacı vardır. Bu yönde belediye tarafından çalışmalar sürmektedir.

## Diğer Hundertwasser evleri
Friedensreich Hundertwasser'in Viyana'da yaptığı aynı stildeki diğer ilginç yapı ise bir çöp fabrikasının dış yüzeyidir. Bu fabrika Merkez İlçe Alsergrund'da bulunmaktadır. 1992'de Plochingen ve 1998/1999'da Darmstadt'da (the Waldspirale) birer Hundertwasser evi inşa edilmiştir. 2004'te Magdeburg'da da bir diğer evin yapımına başlanmıştır.
 
## Dış bağlantılar
* Hundertwasser Sanat Evi

## Kaynakça
Ümit Burnu

**Ümit Burnu** (Afrikaans: *Kaap die Goeie Hoop*, Hollandaca: *Kaap de Goede Hoop*, Portekizce: *Cabo da Boa Esperança*), Güney Afrika Cumhuriyeti'ndeki Cape Yarımadası'nın güneydeki uç noktasıdır.

Denize doğru uzanan kayalık bir burun olan Ümit Burnu denizden yaklaşık 245 metre yüksektedir. Afrika'nın en güneydeki noktası olduğu yaygın kanı olmakla birlikte, kıtanın gerçek güney ucu Ümit Burnu'nun 160&nbsp;km güneydoğusundaki Agulhas Burnu'dur. Ümit Burnu 34° 21'26" S, 18°28 25" E koordinatları üzerindedir.

Ümit Burnu'nun Afrika'nın güney ucu olduğu şeklindeki yaygın bir yanılgı, Ümit Burnu'nun Atlantik ve Hint okyanusları arasındaki ayrım noktası olduğu şeklindeki yanlış inanca dayanır. Aslında, Afrika'nın en güney noktası, doğu-güneydoğu'ya yaklaşık  mesafedeki Agulhas Burnu'dur. İki okyanusun akıntıları, ılık sulu Agulhas akıntısı ile soğuk sulu Benguela akıntısı'nın buluştuğu noktadadır ve kendi üzerine döner. Bu okyanus buluşma noktası, Agulhas Burnu ile Cape Point (Ümit Burnu'nun yaklaşık  doğusunda) arasında gidip gelir.

Ümit Burnu'nu 1488'de Portekizli kâşif Bartolomeu Dias keşfetti ve buraya *Fırtınalar Burnu* (Cabo das Tormentas) adını verdi. Portekizli Dias, Kral II. Joao'nun emriyle doğuya ve oradaki baharatlara ulaşılabilecek bir deniz yolu bulabilmek için yola çıkmıştı. O zamanlarda ticaret yollarının sadece bir bölümü denizden geçiyordu ve bu yüzden doğuya giden tüccarlar Ortadoğu ülkelerini boydan boya geçmek zorundaydı. Tarihçilerin yazdığına göre Dias, burnu keşfettiğini haber verince Kral bu keşfin doğuya ulaşan suyolunun yakında açılmasını sağlayacağını düşünmüş, bu nedenle burnun adını Ümit Burnu olarak değiştirmiş. Ama bazı kaynaklar ise Fırtınalar Burnu isminin, gemicilerin moralini bozabileceği düşüncesi ile daha sonra Ümit Burnu olarak değiştirildiğini belirtir.

1497-1498 yılları arasında başka bir Portekizli kâşif olan Vasco da Gama Afrika'yı dolaşarak Hindistan'a kadar uzanan bir deniz yolculuğu yaptı. Bu deniz yolu Süveyş Kanalı'nın açıldığı 1869'a kadar Avrupa ile doğu ülkeleri arasındaki tek deniz yolu olarak kalmıştır.

## Doğal özellikleri

Ümit Burnu, çok zengin bir doğal yaşama sahiptir. Burada Akdeniz iklimini andıran bir iklim oluşmuştur. Ümit Burnu, Güney Afrika'nın kalanından farklı olarak çiçekli bitkilerle kaplı ağaçsız bir bölgedir.

Bu bölgeye Afrikanca'da "sık çalı" anlamına gelen "fynbos" denilir. Özellikle protea (*Protea cynaroides*), funda çeşitleri (*Erica* cinsi) ve *Elytropappus rhinocerotis* gibi birçok endemik bitki türü bulunur.

Ümit Burnu hayvan türleri bakımından da zengindir. Babun, kaya tavşanı, Kap susamuru ve antilop çeşitleri bu bölgede bulunan memeli hayvanlar arasındadır. Güneşkuşu ve balcıkuşu bu bölgede çok görülen kuş türleri arasındadır. Karada çeşitli kertenkele, yılan ve kaplumbağalara rastlanılabilir.

Ümit Burnu'nun batısındaki False Koyu ise deniz yaşamı bakımından çok zengindir. Penguen ve kürklü fok sahil şeridinde yaşayan başlıca canlılardır. Bu bölgede kambur balina, katil balina ve çeşitli yunus türleri görülebilir. False Koyu özellikle beyaz köpekbalığı için önemli bir yaşam alanıdır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Ümit Burnu fotografları
Appenzell

**Appenzell**, İsviçre'nin kuzeydoğusunda bir bölgedir. Dört yanı Sankt Gallen Kantonu ile çevrilidir. İsviçre Konfederasyonu'na üye olan Appenzell kantonu 1597'den beri Katolik olan Appenzell Innerrhoden ve Protestan olan Appenzell Ausserrhoden kantonuna bölünmüştür.

## Ayrıca bakınız
* Appenzell Ausserrhoden
* Appenzell Innerrhoden
Taipei 101

**Taipei 101** (Çince: *臺北101* ya da *台北101*; okunuşu: *Táiběi Yībailíngyī*) Tayvan, Taipei şehri Xinyi (Hsinyi) semtindeki bir gökdelen. Birleşik Arap Emirlikleri'nde bulunan Burç Halife binası tarafından 21 Temmuz 2007 tarihinde geçilene kadar dünyanın en yüksek binasıydı. Resmi olarak 4 Ocak 2010 tarihinde Burç Halife'nin açılmasıyla en yüksek bina unvanını kaybetti.

Gerçek adı **Taipei Finans Merkezi** dir (Çince: 臺北國際金融中心; okunuşu: Táiběi Guójì Jīnróng Zhōngxīn). Taipai 101 denilmesinin sebebi 101 katlı yapı olmasından dolayıdır.

1999 yılında yapımına başlanan Taipei 101, 2004 yılında tamamlanmıştır.

Yapının çatıya kadar olan yüksekliği 460 m'dir. En uç kısmına kadar olan yükseklik ise 509 m'dir. 91. katta yer alan teras sayesinde Taipei manzarasını rahatça izlemek mümkündür.

Taipei 101 dünyanın en hızlı ikinci asansörüne sahiptir. Asansör çıkarken 16,8 metre/saniye yol almaktadır. İnerken ise 10&nbsp;m/s yol almaktadır. Yapı içerisindeki tek asansörün maliyeti 2 milyon USD dır. Yapının içerisinde yüksek şiddetlerdeki rüzgarlar sonucu eğilmelere karşı ve içeride bulunan insanların rahatsız olmalarını engellemek amaçlı yapının ağırlık merkezinde bulunan, uçlarında 6 tondan fazla ağırlık taşıyan 8 ayarlı kütle sönümleyici bulunmaktadır. Bu ayarlı kütle sönümleyiciler rüzgarın etkisini azaltacak şekilde ağırlığı ve dolayısıyla bütün yapıyı hareket ettirir.

Taipei 101, Chang Yong Lee & Partners tarafından Çin geleneklerine göre Asya tarzı bir yapı olarak tasarlanmıştır.

Depremlerden de korunmak için ayarlı kütle sönümleyici kullanır.

## Dış bağlantılar
* Taipei 101 Resmi İnternet Sayfası
* SkyscraperPage.com - Teknik Bilgiler (İngilizce)
* Taipei 101 Video
James Kelman

**James Kelman** (d. 9 Haziran 1946), İskoç yazardır.

Glaskov'da doğan Kelman; roman, deneme, öykü dalında birçok etkili eser verdi. "A Disaffection (Yabancılaşma)" isimli romanı Booker ödülüne aday gösterildi. Bu ödülü 1994 yılında, "How late it was, how late (Çok geçti, ama çok geç)" isimli romanıyla ikinci kez aday olunca kazandı.

Kelman roman ve öykülerinde toplumun dışlanmaya en müsait, başarısızlığa en layık görülen insanlarını anlatır. Kaybedenlerin öyküsünü, ağdasız bir dil kullanarak ve acındırma ögesinden dikkatlice uzak durarak kurar.

Sol siyasi düşünceye yakın eylemler içinde bulunsa da herhangi bir partiye üye olmadı. Eşi ve çocuklarıyla Glaskov'da yaşamaktadır.
Booker Ödülü

**Man Booker Ödülü** (İngilizce: *Man Booker Prize for Fiction*), dünyanın en saygın edebiyat ödüllerinden biri. İngiliz Milletler Topluluğu veya İrlanda Cumhuriyeti vatandaşı olan yazarların, İngilizce olarak kaleme aldıkları eserlere verilir. Buna ilave olarak 2005 yılından itibaren Man Booker Uluslararası Ödülü isimli başka bir ödül de tüm dünyadan seçilip değerlendirilen eserlere verilmeye başlanmıştır.

Ödülü alacak eserin seçimi, üyeleri genel olarak her yıl değişen bir jüri eliyle yapılır.

## Ödülü kazanan eserler

## Ayrıca bakınız
* Man Booker Uluslararası Ödülü

## Dış bağlantılar
* Ödülün resmi internet sayfası

## Kaynakça
Telkârî

**Telkari**, ince gümüş tellerin birleştirilmesinden ibaret olan bir gümüş işleme sanatıdır.

Bir altın veya gümüş tel ya da levhadan, özel bir alet ile, elde edilmiş tane veya kürelerden ibaret olan telkari'deki aynı optik etki aynı kalınlıktaki 2 ya da daha fazla telin örülmesi ile elde edilebilir. Bu kürelerin sırasıyla kaynak ile örülmesine granülleşme denmektedir ve Etrüskler tarafından en üst seviyeye getirilmiştir.

Telkari, tamamen elde yapılan bir işlemdir. Bu amaçla teller kendilerinin etrafında oval, yuvarlak vb. şekiller oluşturularak sarılırlar.

Bu işlem türü çok eski olup, milattan önce 3000'lere dayanmaktadır. Ortadoğu'da ortaya çıkmıştır. Dönem dönem geniş uygulama alanları bulmuştur. Orta Çağ'da Barok dönemde 800'lerin sonu 900'lerin başı arasına Sicilya ve Venedik'te kullanılmıştır.

Bilhassa Mardin yöresinde meşhur olan telkari sanatı, ayrıca Ankara'nın ilçesi olan Beypazarı'nda 80 ila 120 arasında atölye ile temsil edilmektedir.
Sheng-yen

**Sheng-yen Usta** (Çince: 聖嚴法師, pinyin: shèngyán fǎshī; d. 1931 - 3 Şubat 2009), en önemli Chan (Japonca: Zen) Budizm hocalarından biridir.

Şanghay yakınlarında dünyaya gelen Sheng-yen Usta, 13 yaşındayken Budist rahip olmuştur. 1949'da Tayvan'a yerleşmiş, 1961-1968 yılları arasında burada inzivaya çekilmiştir. Bundan sonra Japonya'ya giderek Budist Edebiyat alanında yüksek lisans (1971) ve doktora (1975) dereceleri almıştır.

Dharma Drum Mountain (法鼓山), *Institute of Chung-Hwa Buddhist Culture* gibi uluslararası Budist organizasyonların kurucuları arasındadır. Tayvan ve Çin dışında ABD ve çeşitli Avrupa ülkelerinde Chan Budizmi öğretmektedir.

Hayatının son birkaç yılında sağlığı oldukça kötüleşmiş olmasına rağmen zaman zaman Tayvan'daki inzivalarda dersler vermekteydi. Çok fazla yaşayacağını zannetmediği söyleyerek, ihtiyacı olan başka birine şans tanımak istediği için böbrek naklini reddetmiştir.

3 Şubat 2009'da Taipei'de ölmüştür.

**Buda Zihnini Kazanmak** adıyla Türkçeye çevrilmiş bir kitabı bulunmaktadır.

## Kitapları
* Sheng-yen, Buda Zihnini Kazanmak, Okyanus Yayınları, 2002
* Sheng-yen, Song of Mind: Wisdom from the Zen Classic Xin Ming, Shambhala, 2004, ISBN 1-59030-140-4.
* Sheng-yen and John Crook (ed.), Illuminating Silence: The Practice of Chinese Zen, Watkins, 2002, ISBN 1-84293-031-1.
* Sheng-yen and Dan Stevenson, Hoofprint of the Ox: Principles of the Chan Buddhist Path As Taught by a Modern Chinese Master, Oxford University, 2002, ISBN 0-19-515248-4.
* Sheng-yen, There Is No Suffering: A Commentary on the Heart Sutra, Dharma Drum, 2002, ISBN 1-55643-385-9.

## Dış bağlantılar
* Biografi and 
* Otobiografi of Chan Master Shengyen at the website of the Chan Meditation Center in New York
* The Chung-Hwa Institute of Buddhist Studies
* Dharma Drum Mountain in Taiwan 
* The Western Chan Fellowship (UK)
* (Türkçe:''Shengyen Ustadan: Sağlıklı Çalışma Tavrı''
Delphi

* Delfi, Yunanistan'da Dünya Kültür Mirası listesinde bulunan antik kent
* Delphi, programlama dili
* Delphi, Indiana, ABD'nin Indiana eyaletinde şehir
* Delphi metodu, yapısal iletişim ve tahmin yöntemi
Baharat

**Baharat**, bitkilerin kök, yaprak, tohum gibi kısımlarının bazen olduğu gibi tazeyken, bazen de kurutulup, toz haline getirilip, ufalanıp veya benzeri kimi işlemlerden geçirilip, muhafaza edilip kullanılan ve yemeklere, içkilere başka koku ve tatlar eklemeye yarayan gıda malzemelerinin genel adıdır.

## Kullanımı
Baharatlar yemeklere, ait oldukları yemek kültürüne has birer kimlik verir; temelde aynı malzemelerden yapılan bir yemek yöreye özel bir baharatla yöresel bir karakter alır. Genç yaşta öğrenilen bu tatlar ileri yaşlarda özlenir aranır olur. Baharat kullanımının toplum hayatında müzik, dans, giyim, lehçe ve nezaket kurallarına benzer işlevleri vardır. 

* aşçıların belli bir tadı tutturabilme yarışında ölçüşmelerine vesile olur, 
* benzer kültürlerden kişilerin sofra başı birlikteliğini pekiştirir, 
* değişik kültürlerden insanların birbirlerini oldukları gibi, damak tadı seçimleriyle birlikte kabul etmelerinin (ya da reddedip aşağı görmelerinin) simgesi olabilir.

Bazı baharatlar içindeki etkin maddelerden dolayı ilaç gibi etki yapar, bazen yemek içindeki karşı etkenleri dengeler. Buna örnek  Zencefil, tarçın, biberiye, limon suyu gibi tansiyon düşürücü malzemelerdir; Bunlar tuzun tansiyon yükseltici etkisini dengelerler. Yemek tuzu ise tat almayı arttırdığı için yemeğe katılır.

Bazı baharatlar başka etkenleri daha etkili yapar. Buna örnek kara biberin içindeki piperin etkin maddesinin, yemekteki zerdeçalın antikanserojen kurkumin etkin maddesinin kana karışımını kat kat artırmasıdır. Bu yüzden baharat karışımlarında bu ikisi hep birlikte kullanılır.

Türkiye'de en çok kullanılan baharatlar nane, karabiber, kekik, kimyon, pul biber olarak sayılabilir.

## Ayrıca bakınız

* Hint baharatları listesi
* Köfte baharı
* Kakuk (baharat)
* Anason
* Hardal
* Safran
* Sarımsak
* Vanilya
* Köri
* Edviye
* Kajun
* Mahlep
* Hint cevizi
* Sukabağı
* Kekik 
* Maydanoz (Petroselinum crispum)
* Acı biber
* Demirhindi
* Dere otu
* Fesleğen
* Kişniş
* Maydanoz
* Çemen otu
* Çörek otu

* Haşhaş Tohumu (Papaver somniferum)
* Acıağaç (Quassia amara) 
* Ada çayı
* Salep
* Hint sümbülü (Nardostachys grandiflora)
* Isırgan 
* Sumak
* Tarhun
* Vanilya
* Elsholtzia ciliata
* Wasabi (Wasabia japonica)
* Su teresi 
* Kakule
* Karabiber
* Karanfil
* Kimyon
* Kişniş
* Rezene
* Tarçın
* Zencefil
* Zerdeçal

## Kaynakça
;Özel

;Genel
* 
*
Savaş tazminatı

**Savaş tazminatı,** savaşlarda yenilen devletlerin, galip devletlere verdikleri zarar karşılığında ödemek mecburiyetinde oldukları tazminata denir.

Yunanistan, Türk Kurtuluş Savaşı yılları boyunca Batı Anadolu'ya verdiği zararın karşılığında savaş tazminatı olarak Türkiye'ye Edirne'nin Karaağaç semtini vermişti.

## Kaynakça
Ciguli

**Ciguli** resmî adıyla **Angel Yordanov Kapsov** () (1 Mart 1957, Hasköy - 31 Ekim 2014, Sofya), Bulgaristan Türkü müzisyen ve akordiyon virtüözü. Asıl adı Ahmet'tir.

## Hayatı
Bulgaristan Türkü bir ailede dünyaya gelmiştir. Babasının adı Hüseyin'dir. Doğduğu yıllarda Bulgaristan'da uygulanan İslami ve Türkçe adlara yönelik yasaklama ve baskı nedeniyle ailesi Ahmet adını kayıtlara geçememiş ancak kullanmaya devam etmiştir. Akordeonu çok hızlı ve kıvrak çaldığından ötürü Bulgaristan'da o yıllarda çok popüler olan, Sovyet AvtoVAZ firmasının ürettiği VAZ-2101 model sedan arabanın daha çok bilinen adı olan *Ciguli* () adıyla anılmaya başlandı (Bu otomobil tıpkı Murat 124 gibi İtalyan Fiat 124'ün bir kopyasıydı).

Beş çocuklu bir ailenin çocuğu olan Ciguli, hamallık yapan babasının 1972 yılında vefat etmesinden sonra ailesinin geçimini sağlamak amacıyla düğünlerde çalgı çalmaya başlamıştır. 1974'te Ayten Hanım'la evlenmiş olup bu evliliğinden İbrahim ve Ferdi adında oğulları doğmuştur. 1990 yılında ağabeyi ile Türkiye'ye gelmiştir. İstanbul'da uzun yıllar düğünlerde, Kumkapı'daki restoranlarda ve gazinolarda akordeon çalarak küçük çapta tanınmaya başlamıştır. 1993 yılında ilk albümünü çıkaran Ciguli, 1999 yılında söylediği "Binnaz" şarkısıyla Türkiye çapında tanınmıştır. 6. Kral TV Video Müzik Ödülleri'nde "En İyi Çıkış Yapan Erkek Sanatçı" ödülünü alan Ciguli, çeşitli dizi, film ve reklamlarda rol almıştır.

31 Ekim 2014 tarihinde Bulgaristan'ın başkenti Sofya'da kalp rahatsızlığı nedeniyle kaldırıldığı hastanede narkozun etkisinden çıkamayarak ölmüştür. Cenazesi, memleketi Hasköy'de toprağa verilmiştir.

## Müzik ve sahne yaşantısı
11 yaşından beri düğünlerde ve eğlence yerlerinde akordeon çalan sanatçının ilkokul 7. sınıfa kadar okula gittiği ve lise mezunu olduğu hususunda ihtilaflı bilgiler mevcuttur.

1991 yılında Çakıl Gazinosu'nda Hülya Avşar'a akordeon çalarak gazino hayatıyla tanıştı.

Kumkapı meyhanelerinde çalışmaktayken dikkatleri üzerine çekmeye başladı. 1993 yılında bir albüm yaptı ancak albümü beğenmediği için sahiplenmedi ve promosyon amaçlı klipte kadın rolüne girmesi istendiği için bir video klip de çekmedi.

1998 yazında İzmir Fuarı'nda sahnede İbrahim Tatlıses ve Sibel Can'ın arkasında çaldı. İki sanatçının da sahne programı sırasında sergilediği renkli şovlarla adını müzik camiasında duyurdu.

1999 yılının Ocak ayında çıkardığı Binnaz adlı parçayla uzun süre gündemde kaldı. Horozum albümünü 2000 yılında çıkarttı.

Aziz İzzet Biçici ile 1999 yılında çekilen "Bizim Sokak" dizisinde rol aldı.

Ali Atay yönetmenliğinde çekilen Limonata filminde de rol almıştır. Bu film 24 Nisan 2015'te vizyona girmiştir.

Ayrıca sanatçı 6. Kral TV Video Müzik Ödüllerinde En İyi Çıkış Yapan Erkek Sanatçı ödülüne layık görülmüştür.
* Çıkış parçası olan Binnaz, Ciguli'nin klarnetçisi Gırnatacı Ahmet Babati'nin eşinin adıdır.

## Filmografi

## Diskografi

## Kaynakça
Bolnisi

**Bolnisi** (), Gürcistan'ın güneyinde, Kvemo Kartli yönetim bölgesinde bulunan bir kenttir.

Kasaba, 1818 yılında Alman kolonyalist aileler tarafından kuruldu. O zamanki adı **Katharinenfeld** idi. Kasaba, 1921'de Kızıl Ordu tarafından ele geçirildi. Rosa Luxemburg'un anısına **Luxemburg** olarak adlandırıldı. 1941'de, Gürcülerle evlilik yoluyla akrabalıkları olmayan bütün Almanlar Sibirya ve Kazakistan'a sürüldü. 1944'te, kasabanın adı yeniden Bolnisi oldu.

Başlıca ekonomik uğraşı tarım olan Bolnisi yöresindeki Kazreti köyünde altın madeni bulunur. Gürcistan'ın en eski kiliselerin bulunduğu yerlerden biri Bolnisi'dir. Bolnisi Sioni Kilisesi 4. yüzyılda kurulmuştur. Yapımında kullanılan taşlarda pagan dönemine ait figürler bulunur. Yapının özgün çatısı yıkılmış, yerine yenisi yapılmıştır.
Kestel Barajı

**Kestel Barajı**, İzmir, Bergama kenti yakınındaki Kestel Çayı üzerinde sulama amacıyla 1983-1988 yılları arasında inşa edilmiş baraj. Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 838.000 m³, su yatağından yüksekliği 65,00 m, normal su kotunda göl hacmi 37,40 hm³, normal su kotunda göl alanı 2,40 km²'dir. Baraj 4.077 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.

## Ayrıca bakınız
* Türkiye'deki barajlar listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Abastumani

**Abastumani** (), Gürcistan’ın Samtshe-Cavaheti bölgesinde, Adigeni Belediyesi sınırları içinde bir kasabadır (*daba*). Kasaba Kvabliani Çayı'nın sol kolu olan Abastumani Deresi vadisinde ve deniz seviyesinde 1.250 metre yükseklikte yer alır. Adigeni kasabasına 25 km, Ahaltsihe kentine 28 kilometre uzaklıktadır.

Abastumani önemli bir kaplıca merkezidir. Gürcü Ulusal Astrofizik Gözlemevi kasabasının yakınında 1932 yılında kurulmuştur. Rus gökbilimci Pelageya Fyodorovna Şayn tarafından 3 Ekim 1935'te keşfedilen asteroite bu kasabaya atfen "1390 Abastumani" adı verilmiştir.

Adigeni Belediyesi sınırları içinde Abastumani adında bir de köy bulunmaktadır.

## Tarihçe

Abastumani adının, burada yaşayan Abasadzelerle ilişkili olduğu tahmin edilmektedir. Bu yer adı "Abasların köyü" anlamına gelen "Abastubani"den değişime uğramış olmalıdır. 1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde "Abasuban" (اباسوبان) olarak yazılması da bu görüşü desteklemektedir. Abastumani'nin 1&nbsp;km uzağında eski bir yerleşme Odzrhe adını taşıyordu ve bundan dolayı bu yerleşme bugünkü kasabanın eski adı sayılmaktadır.

Kaplıcaların olduğu yerde ortaya çıkan yerleşme, 9-10. yüzyıllarda Odzrhe olarak anılıyordu. Geç Orta Çağ'da Odzrhe yerine Otshe adı kullanılır oldu. 19. yüzyılda bu yerleşme Abastumani olarak adlandırıldı. 1870'lerde burada kaplıca tesisleri kuruldu. Kaplıca etrafındaki yerleşme zamanla gelişerek kentsel bir özellik kazandı. Abastumani'ye 1926 yılında *daba* (kasaba) statüsü verildi. Abastumani kasabasına giden yolun kenarında ayrıca kırsal bir yerleşme bulunmaktadır. Burası ise Abastumani adıyla anılan bir köydür.

Abastumani'de bulunan ve "Yeni Zarzma" olarak da bilinen Abastumani Kilisesi, geç tarihte (1899-1902) inşa edilmiş kubbeli bir yapıdır.

Abastumani'de, Otshe ve Kurtshana çaylarının birleştiği yerde bulunan kemerli taş köprü Odzrhe Köprüsü adını taşımaktadır. Kale-kent ya da akarsudan adını alan köprü, 9-11. yüzyıllarda inşa edilmiştir. Mimari özellikleri açısından Acara'da bulunan ve genel olarak "Tamar Köprüsü" diye adlandırılan kemerli taş köprülerle benzerlik taşımaktadır.

## Nüfus
2014 yılı verilerine göre kasabada 937 kişi yaşıyordu.

## Kaynakça
Hancağız Barajı

**Hancağız Barajı**, Gaziantep'in Nizip ilçesinde, Nizip Çayı üzerinde, sulama amacıyla 1985-1989 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Toprak gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 3.600.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 45,50 m, normal su kotunda göl hacmi 100,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 7,50 km²'dir. Baraj 10.736 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermektedir.

## Ayrıca bakınız
* Türkiye'deki barajlar listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Zernek Barajı ve Hidroelektrik Santrali

**Zernek Barajı**, Van'ın Gürpınar ilçesinde Hoşap Çayı üzerinde, sulama ve elektrik enerjisi üretimi amacıyla 1980-1988 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Toprak ve kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 2.100.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 80,00 m, normal su kotunda göl hacmi 104,00 hm³, normal su kotunda göl alanı 5,16 km²'dir. Baraj 11.300 hektarlık bir alana sulama hizmeti vermekte, 5 MW güç kapasiteli HES (hidroelektrik santral) yılda 13 GWh elektrik enerjisi üretimi sağlamaktadır.

## Ayrıca bakınız
* Türkiye'deki barajlar listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Kvemo Kartli

**Kvemo Kartli** veya **Aşağı Kartli** (Gürcüce: ქვემო ქართლი), Gürcistan'ın doğu kesiminde tarihsel ve idari bölgelerinden biridir.

Kvemo Kartli ya da Aşağı Kartli, eski Kartli Krallığı'nın bir parçasıydı. 7. yüzyılda Araplar yöreyi ele geçirerek burada Tiflis Emirliği'ni kurdular. Tiflis Emirliği, 11. yüzyıla değin bu topraklara egemen oldu. 13-15. yüzyıllarda Moğolların ve Timur ordularının istilasına uğradı. Bölge nüfusunun yarısını Azeriler oluşturur (%41,8).

Kvemo Kartli, bugün Gürcistan'ın yönetim bölgelerinden biridir ve merkezi Rustavi kentidir. Bölgenin diğer yerleşim merkezleri arasında Bolnisi, Dmanisi, Marneuli ve Gardabani sayılabilir.

Bölgedeki başlıca tarihi kalıntılar arasında Gudarehi Manastırı, Martkopi Manastırı ve Pirğebuli Manastırı sayılabilir.

## Ekonomi
Genellikle tarıma ve hayvancılığa bağlı neredeyse Gürcistan'ın sebze meyve ve et ve süt ihtiyaçlarının büyük çoğunluğunu karşılıyor. Bölge halkı yoksulluk içindedir. Bazı köylerde elektrik hastane yok su ihtiyaçlarını insanların kendisi karşılıyor.

## Etnik gruplar
Kvemo Kartli bölgesinin toplam nüfus ve etnik yapı (2014):

## Not

## Ayrıca bakınız
* Borçalı
Dmanisi

**Dmanisi** (Gürcüce: დმანისი), 18 Mart 1947 yılına kadar *Başkeçid* (Gürcüce: ბაშკიჩეთი), Gürcistan'da, başkent Tiflis'e yaklaşık 85 kilometre uzaklıkta bulunan bir kasaba ve sit alanıdır. Kvemo Kartli bölgesinde, Maşavera Irmağı vadisinde yer alır. Dmanisi, Orta Çağ'da Bizans, Ermenistan ve İran'a açılan ticaret yolu üzerinde kurulmuştur.

Dmanisi kalıntılarında ilk kazı çalışmaları 1936'da başlatıldı ve 1960'lara kadar sürdürüldü. Gürcü paleontolog Prof. A. Vekua, 1983'te *Dicerorhinus etruscus etruscus*'a ait dişler ortaya çıkardı. *Villafranchian* faunasının tipik bir örneği olan bu tür, Pleyistosen dönemine aitti. 1984'te ayrıca taş aletler ortaya çıkarıldı. 1991'de kazılara Alman bir arkeolog da katıldı. Almanya, ABD, Fransa ve İspanya'dan yeni kişilerin katılımıyla Dmanisi'deki kazı çalışmaları, Gürcistan Bilimler Akademisi gözetiminde uluslararası araştırma projesi haline geldi. 1999 ve 2001'de Dmanisi'de, daha sonra Homo georgicus olarak adlandırılan insangiller fosillerinin kafatasları bulundu.

## Ayrıca bakınız
* Dmanisi Tarihi Sit Alanı

## Kaynakça
Geyik Barajı

**Geyik Barajı**, Muğla'nın Milas ilçesinde Sarıçay üzerinde, içme suyu temini amacıyla 1986-1988 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 260.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 41,00 m, normal su kotunda göl hacmi 40,80 hm³, normal su kotunda göl alanı 3,74 km²'dir. Baraj yılda 38 hm³ içme-kullanma suyu sağlamakta, Milas-Ören arasındaki Yeniköy Termik Santrali'ne hizmet vermektedir.

## Ayrıca bakınız
* Türkiye'deki barajlar listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
Gökçe Barajı

**Gökçe Barajı**, Yalova'da Gökçedere üzerinde, içme suyu temini amacıyla 1980-1989 yılları arasında inşa edilmiş bir barajdır.

Kaya gövde dolgu tipi olan barajın gövde hacmi 1.330.000 m³, akarsu yatağından yüksekliği 62,00 m, normal su kotunda göl hacmi 25,50 hm³, normal su kotunda göl alanı 1,28&nbsp;km²dir. Baraj yılda 37 hm³ içme-kullanma suyu sağlamaktadır.

## Ayrıca bakınız
* Türkiye'deki barajlar listesi

## Kaynakça
*