Belarus coğrafyası

**[[Belarus]]**, Karayla çevrili, genellikle düz bir ülke olan (ortalama yükseklik deniz seviyesinden 162 metre (531&nbsp;ft) yüksekte), doğal sınırları olmayan, 207.600 kilometrekarelik (80.200 sq mi) bir alanı kaplar veya yüzölçümü bakımında Birleşik Krallık veya Kansas eyaletinden biraz daha küçüktür. Komşuları doğuda ve kuzeydoğuda Rusya, kuzeyde Letonya, kuzeybatıda Litvanya, batıda Polonya ve güneyde Ukrayna'dır. Kuzeyden güneye uzantısı 560&nbsp;km (350 mil), batıdan doğuya 650&nbsp;km (400 mil) 'dir.

## Topografya
Belarus'un seviyedeki arazisi, ülke boyunca batı-güneybatıdan doğu-kuzeydoğuya çapraz olarak uzanan, münferit yaylaların yüksek bir bölgesi olan Belarus Sıradağları (Byelaruskaya Hrada) tarafından bölünmüştür. En yüksek noktası, Çeka'nın başı Feliks Dzerjinski'nin adını taşıyan 346 metrelik (1,135&nbsp;ft) Dzyarzhynskaya Dağı'dır. Kuzey Beyaz Rusya, birçok gölün bulunduğu tepelik bir araziye ve buzul kalıntılarının oluşturduğu hafif eğimli sırtlara sahiptir. Güneyde, cumhuriyetin Pripiac Nehri etrafındaki topraklarının yaklaşık üçte biri, Ukrayna, Polonya ve Rusya ile paylaşılan alçakta uzanan bataklık Polesiye ovası tarafından işgal edilmektedir.

Belarus'un 3.000 akarsu ve 4.000 gölü, peyzajın ana özellikleridir ve yüzen kereste, nakliye ve enerji üretimi için kullanılmaktadır. Başlıca nehirler, batıda akan Daugava Nehri ve Neman Nehri ve kolları ile güneye akan Dinyeper, Berezina, Soj ve Prypyat nehirleridir. Prypyat Nehri, Kiev Knezliği döneminden bu yana Ukrayna'ya akan Dinyeper ile Polonya'daki Vistül arasında bir köprü görevi görmüştür.

Buzulların erimesi, Belarus arazisinin ve sayısız gölünün düzlüğünden sorumludur. Ülkenin en büyük gölü olan Naraç Gölü, 79,6 kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır. Diğer büyük göller Osveya Gölü (52.8&nbsp;km2), Çırvonaye Gölü (43.8&nbsp;km2), Lukomlskoye Gölü (36.7&nbsp;km2) ve Dryvyaty'dir (36.1&nbsp;km2). Drukşiai Gölü (Drūkšiai) (44.8&nbsp;km2) Belarus ve Litvanya sınırında yer almaktadır. Beyaz Rusya'nın en derin gölü Doŭhaje'dir (53,7 m). Chervonoye, maksimum 4 m derinliği ile büyük göller arasında en sığ olanıdır. Büyük göllerin çoğu, Kuzey Beyaz Rusya'da bulunmaktadır. Braslaw ve Ušačy bölgelerinde göller, topraklarının % 10'undan fazlasını kaplar.

Ülkenin neredeyse üçte biri, *puşa* olarak anılan kalabalık olmayan geniş orman alanlarıyla kaplıdır. Ormanlarla kaplı alan payı Brest ve Hrodna bölgelerinde %34 ile Homiel bölgesinde %45 arasında değişmektedir. Ormanlar Minsk, Mahilioŭ ve Vitsebsk bölgelerinin % 36–37,5'ini kaplar. Ormanların kapladığı alan yüzdesinin en yüksek olduğu ilçeler, Belarus'un aşırı kuzey ve güney kısımlarında sırasıyla Rasony ve Lielčycy'dir. Tarih boyunca ağaçlık oran seviyesi bölgede azalmıştır. MS 1600'de % 60'tan 1922'de % 22'ye azalan ormanlık alan, 20. yüzyılın ortalarında artmaya başladı. Uzak batıda Polonya ile paylaşılan Białowieża Ormanı, ormanların en eski ve en görkemlisidir; Buradaki bir rezervasyon, uzak geçmişte başka yerlerde nesli tükenmiş hayvanları ve kuşları barındırır.

## İklimi
Baltık Denizi'ne olan yakınlığı nedeniyle (en yakın noktada 257 kilometre veya 160 mil), ülke ılıman bir karasal iklime sahiptir. Kışlar 105 ila 145 gün sürer ve yazlar 150 güne kadar sürer. Ocak ayında ortalama sıcaklık -6&nbsp;°C (21&nbsp;°F) ve Temmuz ayı için ortalama sıcaklık yaklaşık 18&nbsp;°C (64&nbsp;°F) ve yüksek nemlidir. Temmuz ayı için ortalama sıcaklık kuzeyde 17,5&nbsp;°C (64&nbsp;°F), güneyde 18,5–19&nbsp;°C (66&nbsp;°F) arasında değişmektedir. Ocak ayı için, güneybatıda -4,5&nbsp;°C (24&nbsp;°F) ile kuzeydoğuda -8&nbsp;°C (18&nbsp;°F) arasında değişmektedir. Ortalama yıllık yağış 550 ila 700 milimetre (21,7 ila 27,6 inç) arasında değişmektedir ve bazen aşırıdır.

En yüksek ortalama yıllık yağış Navahrudak'ta (yılda 769&nbsp;mm) kaydedilir. Şimdiye kadar kaydedilen en yüksek yıllık yağış Vasilievičy'de (yılda 1.115&nbsp;mm), en düşük olan Brahin'de (298&nbsp;mm) olmuştur. Yağışın% 70'i Nisan'dan Ekim'e kadar düşer. Yaz aylarında şiddetli yağışlar yaygındır. Bazen yaz aylarında bir günlük yağış, ortalama aylık yağışları aşar. Şimdiye kadarki en şiddetli yağmur, bir günde 148&nbsp;mm - Talachyn Rayonu'ndaki Slaŭnaje'de Temmuz 1973'te kaydedilmilştir. En yüksek nem seviyesi Aralık ve Ocak aylarında (% 90), en düşük ise - ortalama% 80 ile Mayıs ve Haziran aylarında (% 65-70) görülmektedir. % 30'dan daha düşük nem oranına sahip günler nadirdir - genellikle her yıl 20'den az, bazı bölgelerde bu tür sadece 3-5 gündür. Aksine, bazı bölgelerde 152'ye kadar yüksek nem oranı (% 80'in üzerinde) 100'den fazla gün vardır. Yüksek nem nedeniyle, Minsk ve Navahrudak çevresindeki bölgelerde her yıl 65 ila 100 gün sisli geçmektedir.

## Flora ve fauna
Belarus'ta yaklaşık 1.500 damarlı bitki türü (1.422 çiçekli bitki dahil), 450 yosun, 2.000 alg ve 1.500 mantar türü bilinmektedir. Kuzeyde, huş ağacı ve kızılağaç da dahil olmak üzere ormanlarda iğne yapraklılar hakimdir; daha güneyde diğer yaprak döken ağaçlar büyür. Çamlar toplam orman alanının % 50,2'sini oluşturur, ladin -% 10, kara kızılağaç - % 8,2, meşe - % 3,3, kızılağaç - % 2,3, titrek kavak - % 2,1. Belarus'un % 15,4'ü çayırlarla kaplıdır, üçte biri doğaldır ve geri kalanı özel olarak yetiştirilmektedir. Doğal çayırlardaki en yaygın bitkiler Deschampsia ve birkaç farklı sazdır (Carex). Bataklıklarda 267 Embryophyta türü büyümektedir - otlar (167 tür), ağaçlar ve çalılar (37 tür), Bryidae (32 tür) ve Sphagnopsida (31 tür). 50 tanesi ilaç bitkisi olarak kabul edilmektedir.

Belarus coğrafyasında, Orta ve Doğu Avrupa'da genel olarak görülen hayvan çeşitliliği bulunmaktadır.

## Ulusal parklar
Milli Parklar, ülke kimliğinin büyük bir parçasıdır. Belovejskaya Puşa Millî Parkı, 1992'den beri Belarus'taki UNESCO Dünya Mirası Alanı olan Białowieża Ormanı'nın korunmuş bir parçasıdır. Daha sonra Avrupa Konseyi, parkın en fazla koruma bilincine sahip alanlardan biri olduğunu açıkladı. Bu parklarda kızıl geyik, yaban domuzu ve geyik gibi pek çok hayvan bulunabilir.

## Çevresel endişeler
### Çevre - Güncel Sorunlar
Hava Kalitesi - Belarus'taki hava kalitesi geçmişte uzun yıllardır sorun olmuştur. Belarus, 2010'dan 2012'ye kadar her 100.000 ölüm arasında 100'lük bir oranla, hava kirliliğine bağlı ölümler açısından dünyada üçüncü sırada yer almaktadır. Ancak son yıllarda, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı'na göre havanın kalitesi neredeyse % 50 artmaktadır. Doğal gaz kullanımının artması ve kömüre alternatif enerji, kirlilikle mücadelenin başında geliyor. Belarus'ta uygulanan politikalar, havanın kalitesinin artması ve daha iyi hale gelmesinin başlıca nedeni olarak da görülebilir. Para cezaları ve harçlar, kuralları ve düzenlemeleri uygulamak ve ayrıca sorunun bilinmesini sağlamak için kullanılmaktadır. Ücretler ve cezalardan getirilen para "Belarus Çevre Fonu" tarafından kullanılmaktadır.

Ülkenin güneydoğu bölgesi, 1986 yılında Ukrayna'daki Çernobil Nükleer Santrali'nde meydana gelen radyasyonun yaklaşık % 70'ini alan kazanın serpintileriyle kirlendi. Homyel ve Mahilyow voblastlarındaki büyük miktarda bölge yaşanmaz hale getirildi. Kabaca 7.000&nbsp;km2 (2.700 sq mi) toprak, sezyum-137 ile kilometre kare başına 15 Curie (550 gigaBekerel) daha büyük seviyelere, yani belirsiz bir süre için insan kullanımından alınan seviyelere kirlendi. Belarus'ta çevreleme ve dekontaminasyon için genel ekonomik maliyetin 235 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

### Çevre - uluslararası anlaşmalar
Anlaşmalara taraf: Hava Kirliliği, Hava Kirliliği-Azot Oksitler, Hava Kirliliği-Kükürt 85, Biyoçeşitlilik, İklim Değişikliği, İklim Değişikliği-Kyoto Protokolü, Çölleşme, Tehlike Altındaki Türler, Çevresel Değişiklik, Tehlikeli Atıklar, Deniz Hukuku, Deniz Çöpü, Ozon Katman Koruması, Gemi Kirliliği, Sulak Alanlar

## Alan ve sınırlar

;Alan
:*Toplam: 207.600 km² (81.054 sq mi)
:*Dünya ile ülke karşılaştırması*: 86
:* Kara: 202.900 km² (81.054 sq mi)
:* Su: 4.7000 km²
;Alan karşılaştırmalı
:*Karşılaştırmalı Avustralya: Belarus, Victoria'dan biraz daha küçük
:*Karşılaştırmalı Kanada: Belarus, Newfoundland ve Labrador'un yarısı kadar
:*Karşılaştırmalı Avrupa: Belarus, Birleşik Krallık veya Romanya'dan biraz daha küçük, 13. sırada yer alıyor
:*Karşılaştırmalı Amerika Birleşik Devletleri: Belarus, Kansas'tan biraz daha küçük.
;Arazi sınırları
:*Toplam: 3,642 km
:*Sınır ülkeleri: Letonya 161 km, Litvanya 640 km, Polonya 418 km, Rusya 1,312 km, Ukrayna 1,111 km
;Sahil şeridi
:0 km (0 mil). Belarus karayla çevrilidir. En yakın su kütlesi Baltık Denizi'dir, ancak Litvanya ve Letonya Baltık Denizi'ne erişimi engellemektedir.
;Denizcilik iddiaları
:Yok (karayla çevrili)
;Yükseklikler
:*En alçak nokta: Neman Nehri 90 m (295 ft)
:*En yüksek nokta: Dzyarzhynskaya Hara 346 m (1135 ft)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*Belarus Coğrafi İsimleri için Birleşmiş Milletler Romanizasyon Sistemlerinin Mevcut Durumu  
*Belarus için Çernobil verileri  
*Belarus coğrafi adlarının Latin alfabesi harfleri ile transliterasyonu için yardımcı program