Trans-Avrupa Ulaştırma Ağı

**Trans-Avrupa Ulaştırma Ağı** (TEN-T), Avrupa Birliği'nde planlanmış bir karayolları, demiryolları, havaalanları ve su altyapısı ağıdır. TEN-T ağı, bir telekomünikasyon ağı (eTEN) ve önerilen bir enerji ağı (TEN-E veya Ten-Energy) dahil olmak üzere daha geniş bir Trans-Avrupa Ağları (TEN'ler) sisteminin bir parçasıdır. Avrupa Komisyonu, 1990'da trans-Avrupa ağlarına ilişkin ilk eylem planlarını kabul etti.

TEN-T, entegre ve intermodal uzun mesafe, yüksek hızlı rotalar sağlayarak ana yollar, demiryolları, iç su yolları, havaalanları, limanlar, iç limanlar ve trafik yönetim sistemlerinde koordineli iyileştirmeler öngörmektedir. TEN-T'yi kabul etme kararı Temmuz 1996'da Avrupa Parlamentosu ve Konseyi tarafından alındı. AB, liderlik, koordinasyon, kılavuz ilkelerin yayınlanması ve kalkınmanın finansman yönlerinin bir kombinasyonu ile ağları teşvik etmek için çalışıyor.

Bu projeler, 31 Aralık 2013 tarihinde Trans-Avrupa Ulaştırma Ağı Yürütme Ajansı'nın (TEN-T EA) yerini alan Yenilik ve Ağlar Yürütme Ajansı (INEA) tarafından teknik ve finansal olarak yönetilmektedir. Onuncu ve en yeni proje olan Strasbourg-Tuna Koridoru, 2014-2020 mali dönemi için açıklandı.

## Tarih
TEN-T yönergeleri ilk olarak 23 Temmuz 1996'da Avrupa Parlamentosu'nun 1692/96/EC Sayılı Kararı ve Avrupa ötesi ulaşım ağının geliştirilmesi için Topluluk yönergelerine ilişkin Konsey Kararı ile kabul edilmiştir. Mayıs 2001'de Avrupa Parlamentosu ve Konsey, limanlar, iç limanlar ve intermodal terminallere ilişkin TEN-T Kılavuzlarını değiştiren 1346/2001/EC sayılı bir kararı kabul etti.

Nisan 2004'te, Avrupa Parlamentosu ve Konsey, transların geliştirilmesine yönelik Topluluk yönergelerine ilişkin 1692/96/EC sayılı kararı tadil eden 884/2004/EC sayılı kararı (884/2004/EC sayılı Karar ile listeye eklenmiştir) kabul etmiştir. Nisan 2004 revizyonu, TEN-T politikalarında AB genişlemesine ve bunun sonucunda trafik akışlarında meydana gelen değişikliklere uyum sağlamayı amaçlayan daha temel bir değişiklikti.

2017 yılında, Trans-Avrupa Ulaştırma Ağlarının Doğu Avrupa'ya genişletilmesine ve Doğu Ortaklığı üye devletlerini içermesine karar verildi. Trans-Avrupa Ulaştırma Ağının en doğudaki genişlemesi Şubat 2019'da Ermenistan'a ulaştı.

### Projeler
17 Ekim 2013'te dokuz proje açıklandı, daha sonra on projeye yükseldi. Bunlar:

* Baltık-Adriyatik Koridoru (Polonya-Çekya/Slovakya-Avusturya-İtalya);
* Kuzey Denizi-Baltık Koridoru (Finlandiya–Estonya–Letonya–Litvanya–Polonya–Almanya–Hollanda/Belçika);
* Akdeniz Koridoru (İspanya–Fransa–Kuzey İtalya–Slovenya–Hırvatistan–Macaristan);
* Doğu/Doğu Akdeniz Koridoru (Almanya–Çekya–Macaristan–Romanya–Bulgaristan–Yunanistan–Kıbrıs);
* İskandinav-Akdeniz Koridoru (Finlandiya-İsveç-Danimarka-Almanya-Avusturya-İtalya);
* Ren-Alp Koridoru (Hollanda/Belçika–Almanya–İsviçre–İtalya);
* Lizbon-Strazburg Koridoru (Portekiz-İspanya-Fransa);
* Kuzey Denizi-Akdeniz Koridoru (Brexit nedeniyle İrlanda-Belçika-Hollanda ve İrlanda-Fransa olarak değiştirilen İrlanda-İngiltere-Hollanda-Belçika-Lüksemburg-Fransa'nın güneyi);
* Ren-Tuna Koridoru (Almanya-Avusturya-Slovakya-Macaristan-Romanya);
* Strasbourg-Tuna Koridoru (Strazburg–Mannheim–Frankfurt–Würzburg–Nürnberg–Regensburg–Passau–Wels/Linz–Viyana–Budapeşte–Arad–Braşov–Bükreş–Köstence-Sulina).

## Finansmanın zaman çizelgesi
TEN-T yönergelerinin uygulanmasına yönelik mali destek, aşağıdaki kurallardan kaynaklanmaktadır:
* 18 Eylül 1995 tarih ve (EC) 2236/95 sayılı Tüzük, trans-Avrupa ağları alanında Topluluk mali yardımının verilmesine ilişkin genel kuralları içermektedir.
* Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 19 Temmuz 1999 tarihli (AT) 1655/1999 Sayılı Tüzüğü, (AT) 2236/95 Sayılı Tüzüğü değiştirmektedir.
* Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 21 Nisan 2004 tarihli (EC) 807/2004 sayılı Tüzüğü, (EC) 2236/95 sayılı Konsey Tüzüğünü değiştirmektedir.
* Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 20 Haziran 2007 tarihli (AT) 680/2007 sayılı Tüzüğü, Avrupa'nın ötesindeki ulaşım ve enerji ağları için Topluluk mali yardımının verilmesine ilişkin genel kurallar sağlamaktadır.

Genel olarak, TEN-T projeleri çoğunlukla hükûmetler tarafından finanse edilmektedir. Diğer finansman kaynakları şunları içerir: Avrupa Topluluğu fonları (ERDF, Uyum Fonları, TEN-T bütçesi), uluslararası finans kuruluşlarından alınan krediler (örn. Avrupa Yatırım Bankası) ve özel finansman.

## Kaynakça