Saadia Gaon

ImageSize  = width:590 height:120
PlotArea   = width:570 height:25 left:5 bottom:60
TimeAxis   = orientation:horizontal
DateFormat = yyyy
Period     = from:-250 till:2000
AlignBars  = early
ScaleMajor = unit:year increment:200 start:-200
ScaleMinor  = unit:year increment:50 start:-200

Colors =
  id:turkiz    value:rgb(0,0.76,0.76)
  id:treaty    value:rgb(0.6,0.8,0.6)
  id:lightgrey value:rgb(0.6,0.8,0.4)
  id:darkgrey  value:rgb(0.6,0.8,0)
  id:Celadon  value:rgb(0.67,1,0.68)
  id:TeaGreen  value:rgb(0.81,0.94,0.75)

Define $hx = 15 # shift text to right side of bar

PlotData =
  bar:Leaders color:blue width:20 align:left fontsize:s 
  from:-250 till:0 color:treaty shift:(-10,$hx) text:Zugot
   from:0 till:220 color:turkiz shift:(-20,$hx) text:Tannaim
   from:220 till:500 color:TeaGreen  shift:(-20,$hx) text:Amoraim
   from:500 till:625 color:darkgrey shift:(-20,$hx) text:Savoraim
   from:625 till:1050 color:turkiz shift:(-15,$hx) text:Geonim
   from:1050 till:1500 color:TeaGreen shift:(-20,$hx) text:Risonim
  from:1500 till:2000 color:treaty shift:(-20,$hx) text:Aharonim

LineData =
  layer:front  # all lines in front of bars unless stated otherwise
  from:882 till:942 atpos:65  color:red    width:2

Legend     = columns:4 left:125 top:25 columnwidth:150

Colors =
 id:aaa value:red   legend:Saadia




**Rabbi Se`adiah ben Yosef [[Gaon]]** (d. Mısır 882/892, ö. Bağdat 942) (İbranice:סעדיה בן יוסף גאון‎, Arapça: سعيد بن يوسف الفيومي‎, *Said bin Yusuf al-Fayyumi*) Geonim döneminin ünlü hahamı, Yahudi filozofu ve Tanah yorumcusuydu. İbrani dilbilimi, Halaha ve Yahudi felsefesiyle ilgili çalışmalarıyla tanınır. "Yahudi Kelamı" olarak bilinen okulun en bilgili pratisyenlerindendi. Saadia Gaon'un felsefi bir çalışması olan *[[Emunoth ve-Deoth]]* Yahudi ilahiyatıyla Yunan felsefesini entegre etme girişiminde bulunulmuş ilk sistematik eserdir. Karaizm'e karşı aktif bir şekilde muhalefet etmiştir.

## Hayatı
Saadia, "*Sefer ha-Galui*"da kendi Yahudi aile ağacını vurgular ve asil bir soy olan Yehuda'nın oğlu Şelah'ın soyundan geldiğini savunur (bkz: Chronicles 1 4:21) ve 1. yüzyılın ünlü zahitlerinden olan Hanina Ben Dosa'nın soyundan geldiğini dile getirir. "Al-Fayyumi" lakabı Kutsal Topraklar'a gitmeden evvel yerlisi olduğu yukarı Mısır'daki Feyyum şehrinden gelir. Saadia genç yaşta evini terk edip Taberiye'deki Tora alimlerinin yanında çalışmaya gitti. 20 yaşında, ilk büyük çalışması olan Agron isimli sözlüğünü bitirdi. 23 yaşında, başta Solomon ben Yeruham olmak üzere Karaizm'in kurucusu Anan Ben David'in takipçileri ile polemiğe girdi. Aynı yıl Mısır'dan çıkıp Filistin'e yerleşti. 928 yılında başka bir din adamı olan Ben Meir'in İbrani takviminde düzeltmeler yapılması gereği görüşüne karşı çıkıp yankı uyandırdı. Bu görüşüyle ilgi toplayan Saaida David ben Zakkai tarafından Gaon'luğa (Akademi başkanlığına) getirildi.

## Çalışmaları
### Tefsirleri
Saadia, Tanah'ın büyük bir kısmını yorumlarını ekleyerek Arapçaya tercüme etti.

### [[İbranice|İbrani]] dilbilimi
# Agron
# Kutub al-Lughah
# "Tafsir al-Sabina Lafgah" - Tanah'ta ender olarak geçen 70 ila 90 sözcüğün açıklamalarıdır.

### [[Halaha|Halaha yazıları]]
# Kitab al-Mawarith: Problematik Yahudi kanunlarının kısa paragraflar şeklinde açıklamaları.
# Kelale ha-Talmud: Rabbi Ishmael'in 13 kuralına dair yorumları. 
# Responsa: Günün gereklerine uygun Yahudi kanunları.
# Sidur - (Saadia Gaon'un Sidur'u).
# Azharot: Tevrat'ta geçen 613 emirle ilgili şiirsel metin.

### Dini felsefe
# Emunoth ve-Deoth (Kitab al-Amanat wal-I'tkadat): Sistematik olarak Yahudi geleneğiyle felsefi öğretilerin sentez haline getirilmesinin ilk girişimi.
# "Tasvir Kitab al-Mabadi": Sefer Yetzirah'in Arapça tercümesi ve yorumları.

### Polemik yazıları
# "Kitab al-Radd": Karaizm'i çürütme amaçlı polemik (933).
# "Kitab al-Tamyiz": Saadia'nin en geniş polemik çalışması (926).
# Ben Zuta'ya karşı polemik.
# Rasyonalist Tora yorumcusu Hiwi al-Balkhi'ye karşı polemik.
# "Kitab al-Shara'i": Din'in emirleri.
# "Kitab al-'Ibbur": Takvim kitabı - Karaizm'e karşı polemik.
# "Sefer ha-Moadim": Festivaller kitabı - Ben Meir'e karşı polemik.
# "Sefer ha-Galui": David ben Zakkai ve onun takipçilerine karşı özür dileme amaçlı yazılmış eser.

## Kaynakça