Gürcü kaligrafisi

**Gürcü kaligrafisi** (), üç Gürcü yazısı kullanılarak Gürcü dilinin sanatsal olarak yazılması veya hat sanatına dönüştürülmesidir.

## Tarih
Gürcistan yüzlerce yıllık bir kaligrafi ekolüne sahiptir. Gürcistan'da erken tarihlerde el yazması kitaplar, kültürel ve milli bir fenomen haline gelmiştir. Gürcü Ortodoks Kilisesi ve rahipleri Gürcü milleti için elyazmaları ve tarihi kayıtlar oluşturma suretiyle hayatlarını Gürcü yazısına adamış olduklarından dolayı Hristiyanlık Gürcü edebiyat hayatında muazzam bir rol oynamıştır.

Gürcistan her yıl 14 Nisan'da  (დედაენის დღე) kutlanmaktadır. O günde kaligrafi yarışmaları tertip edilmekte,, kazananlar isimlendirilir ve Gürcistan Millî El Yazmaları Merkezi'nde hediyeler en iyi hattatlara verilmektedir.

Gürcü kaligrafi sanatı, eski dönemlerden itibaren Gürcistan dışında da etkin biçimde hayata geçmiştir. Gürcüler kaligrafik, dini ve akademik çalışmaların yapıldığı yerlerin başında Bulgaristan'ın Gürcü eseri Petritsoni Manastırı, Aynoroz'un Gürcü eseri İviron Manastırı, Kudüs'ün Gürcü eseri Kutsal Haç Manastırı, Kudüs Mar Saba (manastırı), Sina Dağındaki Azize Katerina Manastırı, Antakya ve Konstantiniyye gelir. Orta Çağ'da Gürcistan'ın bir parçası olan Tao-Klarceti bölgesi, ülkenin kültürel merkezi olmasıyla Gürcü kaligrafisi, sanatı, edebiyatı ve mimarisinin en seçkin ustalarını yetiştirmişti.

Gürcistan dışında günümüzde de bu sanatın temsilcileri bulunmaktadır. Gürcü kaligrafisinin Türkiye'deki en önemli temsilcisi olan Selami Gümüş, Gürcistan Kaligraflar Derneği'nin de üyesidir. Gümüş, Gürcistan Dışişleri Bakanlığı'nın 2021 yılında 14 Nisan'da nde düzenlediği "Benim Dilim Gürcüce" („ჩემი ენა ქართული“) adlı kaligrafi yarışmasında birincilik ödülü aldı.

## Önemli Gürcü kaligraflar

*İakob Tsurtaveli (5. yüzyıl)
*İberyalı Petrus (5. yüzyıl)
*Martviri Sabatsmindeli (6. yüzyıl)
*Basili Sabatsmindeli (8. yüzyıl)
*Mikaeli (9th century)
*Makari of Leteti (9. yüzyıl)
*Giorgi Merçule (10. yüzyıl)
*Tbetili Stefanos (10. yüzyıl)
*Mikael Modrekili (10. yüzyıl)
*Aynorozlu Efthimios (10. yüzyıl)
*İberyalı İoane (10. yüzyıl)
*Taolu II. Bagrat (10. yüzyıl)
*Gabrieli (hattat) (10. yüzyıl)
*Gabriel Patarai (10. yüzyıl)
*Ioane-Zosime (10. yüzyıl)
*Ioane Berai (10. yüzyıl)
*Aynorozlu Giorgi (11. yüzyıl)
*Mikael Mtserali (11. yüzyıl)
*Arsen Ninotsmindeli (11. yüzyıl)
*Basili (11. yüzyıl)
*Mose Handzteli (11. yüzyıl)
*İoane Mesvete (11. yüzyıl)
*İovane Meli (11. yüzyıl)
*İoane Dvali (11. yüzyıl)
*Giorgi Dvali (11. yüzyıl)
*Şav-Zakaria (11. yüzyıl)
*İakob İtsrelisdze (11. yüzyıl)
*İovane Pukaralisdze (12. yüzyıl)
*İkaltolu Arsen (12. yüzyıl)
*Saba Svingelozi (12. yüzyıl)
*Petre Gelateli (12. yüzyıl)
*İovane Kartveli (12. yüzyıl)
*İoane (12. yüzyıl)
*Arseni (12. yüzyıl)
*Giorgi Dodisi (12. yüzyıl)
*Giorgi Khutsesmonazoni (12. yüzyıl)
*Nikrai (12. yüzyıl)
*Nikoloz Kataratsisdze (13. yüzyıl)
*Epremi (13. yüzyıl)
*Avgaroz Bandaisdze (14. yüzyıl)
*Ambrose (15.–16. yüzyıllar)
*Nikoloz Çolokaşvili (16. yüzyıl)
*Mikadze ailesi (16.–18. yüzyıl)
*Kargareteli ailesi (16.–17. yüzyıl)
*Magaladze ailesi (17.–18. yüzyıl)
*Aleksi-Meshişvili ailesi (17.–19. yüzyıllar)
*Bedismtserlişvili ailesi (17. yüzyıl)
*Zaal-Zosime Orbeliani (17. yüzyıl)
*Mariam-Makrina (17. yüzyıl)
*I. Demetre Mgalobeli (17. yüzyıl)
*Mamuka Tavakalaşvili (17. yüzyıl)
*Begtabeg Taniaşvili (17. yüzyıl)
*Gabriel Saginaşvili (17. yüzyıl)
*Givi Tumanişvili (17. yüzyıl)
*Ioseb Tbileli (17. yüzyıl)
*İberyalı Anthimos (17. yüzyıl)
*Davit Tumanişvili (18. yüzyıl)
*Davit Rektori (18. yüzyıl)
*Davit Bodbeli Vaçnadze (18. yüzyıl)
*Ose Gabaşvili (18. yüzyıl)
*Gabriel Mtsire (18. yüzyıl)
*İsaak Mtsire (18 yüzyıl)
*Petre Laradze (18. yüzyıl)
*Nikoloz Sionis Dekanozi (18. yüzyıl)
*Nikoloz Onikaşvili (18. yüzyıl)
*Erasti Turkestanişvili (18. yüzyıl)
*Onana Mdivani (18. yüzyıl)
*İoane Pentelaşvili (18. yüzyıl)
*Goderdzi Piralişvili (18. yüzyıl)
*Çaçikaşvili ailesi (18.-19. yüzyıllar)
*Alexander Sulhanişvili (19. yüzyıl)
*Laşa Kintsuraşvili (çağdaş)
*Levan Çaganava (çağdaş)
*Lile Çhetiani (çağdaş)
*Nina Sublatti (çağdaş)

## Galeri


File:ვეფხისტყაოსანი XVII საუკუნე.jpg
File:მარიამისეული ქართლის ცხოვრება.JPG
File:1798. გიორგი XII-ის წყალობის წიგნი ალექსანდრე მაყაშვილისადმი.jpg
File:George V of Georgia charter.jpg
File:Amilakhvari. Erekle.jpg
File:Charter of ErekleII 1789 copy.png
File:1745. მეფე თეიმურაზ II-ის წიგნი ქალაქში სახლ-კარის ნასყიდობის შესახებ.jpg
File:1597. კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ის გუჯარი გარეჯის მეტოქი აკურის მონასტრისადმი.jpg
File:1712. ვახტანგ და ბაქარ ბატონიშვილების სითარხნის წიგნი სიონის მხატვარ გიორგისადმი.jpg
File:Shalva Kvenipneveli agape charter 1470.jpg
File:Document of donation by the eristavi Vameq Shaburisdze to Bodorna church. 1494.jpg
File:"Greek law", a Georgian MSS (1788).jpg
File:A donation charter to the Manglisi church. 1525.jpg
File:Mokvi gospel-2.JPG
File:Vani gospels filio 12 c.jpg
File:Bichvinta Gospel MSS Н 2120.JPG
File:MSS Geo-28, f. 21.jpg
File:Jruchi MSS.jpg
File:Martvili Gospels initial; 11th c..jpg
File:Georgian Letter ქ.jpg
File:Georgian Alphabet Letter ფ.jpg
File:Georgian Letter უ.jpg
File:Bagrat IV royal decree.jpg
File:Joseph Tbileli MSS.JPG
File:Surameli will.jpg
File:1785. ერეკლე II-ის გერბის დამტკიცების სიგელი ამბროსიანთ ოჰანეზასადმი.jpg
File:Автограф Гарсевана Чавчавадзе.jpg


## Ayrıca bak

*Helrtva

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*საქართველოს კალიგრაფთა კავშირი (Gürcistan Hattatlar Birliği) 
*იმედის გმირები: ლილე ჩხეტიანი (Hattat Lile Chkhetiani hakkında belgesel) 
*კალიგრაფია თუ ფონტი? 
*ვის აქვს ყველაზე ლამაზი ხელწერა საქართველოში და როგორ გადახატეს „ვეფხისტყაოსნის” აფორიზმები კონკურსანტებმა