Eski Belgrad Gar Binası

**Eski Belgrad Gar Binası** (), eski adıyla **Belgrad Garı**, Sırbistan'ın başkenti Belgrad'daki Sava Meydanı'nda bulunan ve 1884'ten 2018'e kadar şehrin ana tren istasyonu olarak hizmet vermiş anıtsal bir yapıdır. Mimar Dragutin Milutinović'in planlarına göre inşa edilen bina, Sırbistan için büyük öneme sahip bir kültürel anıt olarak koruma altındadır. Tren trafiğine kapatıldıktan sonra, bina Sırbistan Tarih Müzesi'ne ev sahipliği yapmak üzere yeniden yapılandırılmaktadır.

## Tarihçe

### İnşaat ve açılış

Binanın inşası, Sırbistan Prensliği'nin ilk demiryolu hattı olan Belgrad–Niş hattının yapımıyla doğrudan bağlantılıdır. Bu hat, Viyana'dan İstanbul'a uzanan uluslararası demiryolunun bir parçasıydı. Bina, 1882 ve 1885 yılları arasında, büyük Avrupa şehirlerindeki istasyonlardan esinlenerek akademik sanat üslubunda inşa edilmiştir. İnşaatın yapıldığı bataklık alan, *Çingene Göleti* () ve daha sonra *[[Savamala|Bara Venecija]]* olarak biliniyordu.

İlk tren, 1 Eylül (E.U. 20 Ağustos) 1884'te kraliyet töreniyle Zemun'a hareket etti. İlk yolcular arasında Kral I. Milan Obrenović, Kraliçe Natalija Obrenović ve Veliaht Prens Aleksandar bulunuyordu.

### İşletme ve önem
Gar, onlarca yıl boyunca Belgrad'ın en işlek tren istasyonu olarak hizmet verdi ve hem uluslararası (*[[Avala (tren)|Avala]]*, *[[Hellas Express]]* gibi) hem de ulusal trenler için ana merkezdi. II. Dünya Savaşı sonrası dönemde Yugoslavya'nın ve Sırbistan'ın birçok tarihi olayına tanıklık etmiştir. Josip Broz Tito'nun naaşı, 1980 yılında Ljubljana'daki ölümünün ardından bu istasyondan geçirilmiştir. 2015 yılındaki Avrupa sığınmacı krizi sırasında ise istasyon, Balkan rotası üzerindeki ana merkezlerden biri haline gelmiştir.

## Kapanışı ve yeniden işlevlendirilmesi

Belgrad Sahil Projesi (*Beograd na vodi*) kapsamında, şehrin ana demiryolu merkezinin yeni inşa edilen Belgrad-Merkez Garı'na (Prokop) taşınmasına karar verildi. Yolcu trafiği kademeli olarak yeni istasyona yönlendirildi ve gar, 1 Temmuz 2018'de Budapeşte'ye giden son trenin hareket etmesiyle birlikte demiryolu trafiğine tamamen kapatıldı.

Kapatılmasının ardından, tarihi binanın korunarak Sırbistan Tarih Müzesi'ne dönüştürülmesi kararlaştırıldı. Binanın ve çevresindeki Sava Meydanı'nın Stefan Nemanja Anıtı ile birlikte yeniden düzenlenmesi çalışmaları sonraki yıllarda başladı.

## Mimari
Gar binası, 19. yüzyıl Belgrad'ının en anıtsal yapılarından biridir ve eski kraliyet başkentinin bir sembolüdür. Akademik sanat üslubunda tasarlanmıştır. Mimari kompozisyonuna, üçgen bir alınlık ile taçlandırılmış ana girişin klasik tarzda tasarlanmış merkezi risaliti hakimdir. Yapı, 1983 yılında büyük öneme sahip bir kültürel anıt olarak tescil edilmiştir.

## Galeri

Belgrade Main railway station 1.jpg|Cephe detayları, 2012.
Belgrade Main railway station (by Pudelek).jpg|Bina görünümü
ŽS 441 in Belgrade-Glavna railway station.jpg|İstasyon faaliyetteyken, 2008.
Железничка станица Београд главна и споменик Стефана Немање (closed Belgrade Main Railway station, 2023).jpg|Sava Meydanı'ndaki bina ve Stefan Nemanja Anıtı, 2023.
Zgrada stare Železničke stanice na Savskom trgu 2024.jpg|Rekonstrüksiyon sırasındaki bina, 2024.


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Gar Binası, Belgrad Şehri Kültürel Anıtları Koruma Enstitüsü sitesinde (Sırpça)