Felsefi anarşizm

**Felsefi anarşizm**, özellikle siyasi güç ve hükûmetlerin meşruiyeti üzerine entelektüel eleştiriye odaklanan bir anarşizm düşünce ekolüdür. Amerikalı anarşist ve sosyalist Benjamin Tucker, felsefi anarşizm terimini barışçıl evrimsel anarşizmi devrimci türevlerden ayırmak için kullanmıştır. Felsefi anarşizm herhangi bir eylem veya otoritenin ortadan kaldırılması arzusunu zorunlu olarak ima etmese de, felsefi anarşistler herhangi bir otoriteye itaat etme yükümlülüğü veya görevine inanmazlar ve aynı şekilde devletin veya herhangi bir bireyin emretme hakkına sahip olduğuna da inanmazlar. Felsefi anarşizm, özellikle bireyci anarşizmin bir bileşenidir.

Araştırmacı Michael Freeden, bireyci anarşizmin dört geniş türünü belirlemiştir. İlk tür, William Godwin ile ilişkilendirilen ve başkalarına iyilik yapmayı içeren "ilerlemeci rasyonalizm" ile kendi kendini yönetmeyi savunan bir türdür. İkinci tür, Max Stirner ile en çok ilişkilendirilen egoizmdir. Üçüncü tür, Herbert Spencer'ın erken öngörülerinde ve Wordsworth Donisthorpe gibi bazı takipçilerinin düşüncelerinde bulunur, bu anlamda "devletin toplumsal evrim kaynağında gereksiz olduğunu" öngörür. Dördüncü tür, egoizmin hafifletilmiş bir formunu korur ve piyasa savunucusu olarak sosyal işbirliğini açıklar, Amerikalı bireyci anarşist Benjamin Tucker ve çevreci anarşist Henry David Thoreau gibi takipçilere sahiptir.

## Genel bakış

### Türler ve varyasyonlar
William Godwin tarafından tasarlanan felsefi anarşizm, bireylerin kendi değerlendirmelerine göre hareket etmelerini ve her bir bireye aynı özgürlüğü tanımalarını gerektirir. Max Stirner tarafından egoistik bir şekilde tasarlandığında ise, gerçekten kendisine ait olan benzersiz kişi, diğerlerine karşı herhangi bir görev tanımaz. Gücünün sınırları içinde, kendi için doğru olanı yapar.

Felsefi anarşistler, devleti devirmek için silaha başvurmak yerine, "modern devletin baskıcı yasaları ve toplumsal kısıtlamalarından" bireyi kademeli olarak özgürleştirmeye ve her bireyin öz-karar veren ve değer yaratan olmasına izin vermek için çaba göstermişlerdir. Bu anarşistler, şiddetli yollarla devletin anında ortadan kaldırılmasına karşı çıkabilirler, çünkü geriye kalanın daha zararlı ve baskıcı bir devletin kurulmasına açık olabileceğinden endişe ederler. Bu durum özellikle, şiddeti ve devleti birbirine eş anlamlı olarak gören ya da şiddete karşı kamu tepkisinin artan "yasa uygulama" çabalarına yol açabileceğini düşünen anarşistler arasında doğrudur.

### Politik ve felsefi anarşizm
Magda Egoumenides, "Felsefi ve siyasi anarşizm arasındaki bağı açıklamak için anarşist eleştirileri ve meşruiyet ideali yazar, bunlar, devletin sürekli eksikliğinin, başlangıçta her iki anarşizm türü tarafından paylaşılan bir pozisyon olduğunu hatırlatır ve felsefi anarşizmin ahlaki kriterleri, siyasi anarşizmin oluşturmayı amaçladığı toplumda içkin olması amaçlanmaktadır." Egoumenides'a göre, "Siyasi anarşist toplum vizyonlarının eleştirel felsefi anarşizmin bakış açısı ve idealleri ile uyumlu olduğunu göstermek, anarşist ideolojide bir süreklilik sağlar."

Michael Huemer şöyle yazıyor: "Günümüz siyasi felsefe terminolojisinde, şimdiye kadar felsefi anarşizmi (siyasi yükümlülüklerin olmadığı görüşü) savundum, ancak siyasi anarşizmi (hükümetin ortadan kaldırılması gerektiği görüşü) henüz savunmadım." Huemer, "terminolojinin yanıltıcı olduğunu" savunuyor çünkü "her iki 'anarşizm' türü de felsefi ve siyasi iddialardır."

## Eleştiriler
Felsefi anarşizm, A. John Simmons'ın *Moral Principles and Political Obligations (1979)* gibi anarşist kitapların yayınlanmasının ardından akademisyenlerin eleştirisine maruz kalmıştır. Michael Huemer, *The Problem of Political Authority: An Examination of the Right to Coerce and the Duty to Obey (2013)* adlı kitabında felsefi anarşizmin yorumunu savunur ve "siyasi otorite bir ahlaki yanılsamadır" iddiasında bulunur.

Hukuk profesörü William A. Edmundson , üç temel felsefi anarşist ilkeye karşı bir makale kaleme almış ve bunları yanıltıcı bulmuştur. Edmundson, bireyin normal bir devlete itaat etme görevi olmadığını iddia eder, ancak bu durumun anarşizmin kaçınılmaz bir sonucu olmadığını ve devletin hala ahlaki olarak meşru olduğunu düşünür.

Felsefi anarşizmin başka bir eleştirisi, sadece teorik düzeyde kalmasıdır. Anarşizmi gerçek dünyada uygulamamak, onu aslında mevcut düzenin hizmetine hizmet eden burjuva bir kolaylık olarak görülür ve yok etmek yerine statükonun devamını sağlar.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Philosophical anarchism  in the *[[Stanford Felsefe Ansiklopedisi|Stanford Encyclopedia of Philosophy]]*.