Cagliari

**Cagliari** (; ; Sarduca: *Casteddu*), İtalya'ya bağlı olan Sardinya Özerk Bölgesi başkenti ve en büyük şehridir. Kentin nüfusu yaklaşık 146.627'dir; ancak kente bağlı metropol alanı —yakın çevresindeki 16 belediyeyle birlikte— 417.079 kişilik bir nüfusa sahiptir. Eurostat verilerine göre, Cagliari'nin iş gücü ve ulaşım bölgesi dâhil  nüfusu 476.975'e ulaşmaktadır. Cagliari, İtalya'nın 26. en büyük şehri konumundadır.

Uzun ve zengin bir geçmişe sahip olan bu kadim şehir, tarih boyunca birçok uygarlığın yönetimi altında kalmıştır. Modern kentin yapıların altındaki katmanlar, Neolitik Çağ'dan günümüze kadar yaklaşık beş bin yıllık kesintisiz yerleşim tarihine tanıklık eder. Kentin önemli tarihî alanları arasında, kısmen tahrip edilmiş Domus de Janas adlı tarihöncesi kaya mezarları, Kartaca dönemine ait geniş bir nekropol, Roma döneminden kalma bir amfitiyatro, Bizans dönemine ait bir bazilika, Pisalılar döneminde yapılmış üç kule ve Habsburg İspanyası döneminde Akdeniz'in batısında stratejik bir güç merkezi hâline getiren güçlü sur sistemleri yer alır. Cagliari'nin doğal kaynaklarını, korunaklı limanı, güçlü şekilde tahkim edilmiş *Castel di Castro* tepesi (günümüzdeki Casteddu), lagünlerinden elde edilen tuz, Campidano ovasından gelen buğday ve Iglesiente madenlerinden çıkarılan gümüş ve diğer cevherler oluşturmuştur.

Şehir, 1324'ten 1848'e kadar Sardinya Krallığı'nın başkentiydi; 1848'de krallığın resmî başkenti Torino olmuştur (krallık 1861'de İtalya Krallığı'na dönüşmüştür). Günümüzde Cagliari, bölgesel düzeyde kültürel, eğitimsel, politik ve sanatsal bir merkezdir; Art Nouveau mimarisi ve birçok anıtıyla tanınır. Ayrıca Sardinya'nın ekonomik ve endüstriyel merkezi konumundadır: Akdeniz'in en büyük limanlarından birine, bir uluslararası havaalanına sahiptir ve İtalya'daki 8.092 belediye arasında 106. en yüksek gelir seviyesine sahiptir; bu da onu bazı kuzey İtalyan şehirleriyle aynı seviyeye getirir.

Cagliari, 1607'de kurulan Cagliari Üniversitesi'ne ve 5. yüzyıldan bu yana varlığını sürdüren 'na da ev sahipliği yapmaktadır.

## Coğrafi konum

## Tarihçe

## Nüfus gelişmesi
Belediye sınırları içindeki nüfusu (13 Temmuz 2010 itibarıyla) 157.222 kişidir. Fakat şehre birleşik olan (Elmas, Assemini, Capoterra, Selargius, Sestu, Monserrato, Quartucciu, Quartu Sant'Elena adlarını taşıyan) belde varoş yerleşimleri ile birlikte Metropoliten Cagliari'nin nüfusu yaklaşık 500.000 kişi olmaktadır.

İtalya'nın 19. yüzyılda birleştirilmesinden sonra Cagliari nüfusu kırsal alandan olan göçlerle büyük gelişmeler gösterdi. Bu nüfus büyümesi 20. yüzyılda da devam etti. Şehir nüfusu 1901'de 61.678 iken 1951'de:130.511 ve 1981'de 219.648 oldu. Ama bundan sonra şehrin nüfusu daha önce belediye sınırları içinde bulunan Selargius ve Quartucciu'nun 1983'te; Elmas'ın 1989'da ve Monserrato'nun 1991'de yapılan referandumlar sonundan Cagliari belediyesinden ayrılıp otonom belediyeler olmaları dolayısıyla büyük düşüşler gösterdi. 2001'de sayımında Cagliari belediye sınırları içinde nüfus 164.249'a düşmüştür ve 2010 tahminine göre 157.222'ye inmiştir. Nüfus sayımları sonuçlarını gösteren şu zaman grafiği Cagliari belediye sınırları içindeki nüfusun gelişmesini açıkça göstermektedir:

*Kişi*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:250000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 37243
  bar:1871 from:0 till: 37135
  bar:1881 from:0 till: 43472
  bar:1901 from:0 till: 61678
  bar:1911 from:0 till: 70132
  bar:1921 from:0 till: 73024
  bar:1931 from:0 till: 92689
  bar:1936 from:0 till: 97996
  bar:1951 from:0 till: 130511
  bar:1961 from:0 till: 173540
  bar:1971 from:0 till: 211377
  bar:1981 from:0 till: 219648
  bar:1991 from:0 till: 204237
  bar:2001 from:0 till: 164249

PlotData=

  bar:1861 at: 37243 fontsize:S text: 37.243 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 37135 fontsize:S text: 37.135 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 43472 fontsize:S text: 43.472 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 61678 fontsize:S text: 61.678 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 70132 fontsize:S text: 70.132 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 73024 fontsize:S text: 73.024 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 92689 fontsize:S text: 92.689 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 97996 fontsize:S text: 97.996 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 130511 fontsize:S text: 130.511 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 173540 fontsize:S text: 173.540 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 211377 fontsize:S text: 211.377 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 219648 fontsize:S text: 219.648 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 204237 fontsize:S text: 204.237 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 164249 fontsize:S text: 164.249 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Kaynak - ISTAT



## Görülecek yerler

## Komşu beldeler

Cagliari'nin şu komünlerle sınırları bulunur: 
Assemini, Capoterra, Elmas, Monserrato, Quartu Sant'Elena, Quartucciu, Selargius, Sestu

## Kardeş şehirler

Cagliari şu kentlerle kardeş şehir bağlantısı kurmuştur:
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Konsolosluklar

Cagliari'de şu ülkelerin konsoloslukları bulunmaktadır:

*  Belçika
*  Belarus
*  Danimarka
*  Estonya
*  Finlandiya
*  Fransa
*  Almanya

*  Yunanistan
*  Litvanya
*  Malta
*  Monako
*  Norveç
*  Hollanda
*  Birleşik Krallık

*  Çekya
*  İspanya
*  İsveç
*  İsviçre
*  Macaristan
*  Uruguay

## Resimler


**<span style="color:white">Cagliari</span>**


.


Dosya:Cagliari Roman Amphitheatre 2003.jpg|Cagliari Roma amfitiyatrosu
Dosya:Cagliari Cupole.jpg|"Stampace" panaroması
Dosya:Cathedral in Cagliari.jpg|Cagliari eski şehir surları ve Katedral kubbesi
Dosya:Cattedrale di Cagliari-corretta.JPG|Cagliari Katedral cephesi
Dosya:Cagliari(albe).jpg|Cagliari surları üstündeki "Fil Kulesi)"
Dosya:PalazzoRegio3.jpg |Cagliari'deki Krallık Sarayı içi: 1337-1847 döneminde Sardinya Krallığı Cagliari'de Krallık Naibi bulundurmuştur. 
Dosya:Sanmichele.JPG|Cagliari San Michele Kilisesi
Dosya:Cagliari_Porta_Cristina.jpg|Cagliari Cristina şehir kapısı.
Dosya:Cagliari13.jpg|Cagliari Castello.
Dosya:AUT_2553.JPG|Cagliari Sant'Agostino Kilisesi içi
Dosya:Cagliari_via_roma.jpg|Cagliari Via Roma çarşısı dükkanları.
Dosya:Cagliari12.jpg|Cagliari San Remy Tabyasından bakış.
Dosya:Cittadella dei Musei CA.jpg|Cagliari müzesi
Dosya:Galleria d'arte (CA).jpg|Cagliari Şehir Güzel Sanatlar Galerisi
Dosya:Basilicabonaria2.jpg|Cagliari Bonaria Bazilikası
Dosya:Cagliari Piazza del Carmine.jpg|Cagliari Carmine Meydanı
Dosya:Cagliari - San Francesco da Paola.jpg|Cagliari San Francesco da Paola Kilisesi
Dosya:Stazione_Cagliari_FS_2.jpg|Cagliari Tren Garı




## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Sardinya Özerk Bölgesi
* Cagliari (il)

## Dış bağlantılar

*  Cagliari Belediyesi resmi websitesi