K-19

***K-19*** Sovyet **658, 658м, 658с** sınıfı (NATO rapor adı Hotel sınıfı) denizaltılardan ilk nesil nükleer denizaltı olup nükleer balistik füzeler (özellikle R-13 füzeleri) ile donatılmış denizaltıdır. 1958'de kızağa konulup, 1959'da denize indirilmiş, 12 Temmuz 1960'ta ilk kez donanma bayrağı çekilmiş ve tüm teslim edilme testleri 12 Kasım 1960 tarihinde tamamlanmıştır. Inşaat ve hizmet ömrü boyunca geçirdiği çok sayıdaki kazalar nedeniyle, denizciler ve subaylar arasında resmi olmayan "Hiroşima" takma adını almıştır.

## Zaman Çizelgesi
* **16 Ekim 1957**: Sovyet Donanması tarafından sipariş edildi.
* **17 Ekim 1958**: Severodvinsk tersanesinde balistik füzeler ile donatılmış bir nükleer denizaltı olarak kızağa konuldu.
* **1959**: balast tanklarının inşası sırasında çıkan yangın sonucu üç kişi öldü.
* **11 Ekim 1959**: isimlendirilmesi ve başlatma töreni. Şampanya şişesi 5. Acil Birimden 3.Kaptan V.V. Panov tarafından atılır. Kauçuk kaplı gövde yüzünden şişe kırılmadan geri sıçrar.
* **Ocak 1960**: Saat değişikliği sırasındaki karışıklıktan dolayı mürettebat, bir reaktör kontrol çubuğunun eğilmesine neden olur. Hasar çok geniş kapsamlıdır, reaktörun tamir için ayrılması gerekir. Sonuç olarak, sorumlu subay görevden alınır ve Kaptan Panov'un da rütbesi düşürülür.
* **30 Nisan 1960**: Görevlendirme.
* **12 Temmuz 1960**:Denizaltı'nın sancağı ilk defa çekilir.
* **13-17 Temmuz 1960**:İlk deniz denemeleri.
* **12 Ağustos-8 Kasım 1960**:Toplam 10.779 mil boyunca çeşitli deniz denemeleri yürütüldü.
* **12 Kasım 1960**:Denizaltı görevlendirildi ve 2. Kaptan Nikolay Vladimiroviç Zateyev denizaltının ilk komutanı oldu.
* **Aralık 1960**: Soğutucudaki problemler sebebiyle ana devre pompası arızalandı. Severodvinsk'ten uzmanlar çağrıldı ve denizde bir hafta tamir yapıldı.
* **1961**:Füzeler yüklenip, kapağının kapanırken çarpması ile bir denizci öldü.
* **3 ve 4 Temmuz 1961**:Nükleer kaza.
* **6 Ağustos 1961**:26 Mürettebata kaza sırasında gösterdikleri cesaretten dolayı madalya verildi.
* **14 Aralık 1961**:Hotel II (658м) sınıfına yükseltildi.
## Nükleer Kaza
4 Temmuz 1961 tarihinde birinci kaptan Nikolay Vladimiroviç Zateyev komutasındaki K-19, Güney Grönland yakınlarında  talimler yaparken reaktör soğutma sistemindeki önemli bir sızıntıdan dolayı, arka tarafta bulunan reaktörde su basıncı sıfıra düştü ve soğutma pompalarının iflasına neden oldu. Başka bir kazadan dolayı uzun menzilli telsiz sistemi zaten devre dışı olduğundan Moskova ile bağlantı kurulamadı. Reaktör sıcaklığı kontrolsüz bir şekilde 800&nbsp;°C'ye (yaklaşık olarak yakıt çubuklarının erime noktası) ulaştı ve zincirleme reaksiyonlar SCRAM(acil reaktör kapatma) mekanizması üzerinden takılan kontrol çubuklarına rağmen devam etti. Kapatma mekanizması, iflas etmiş olan soğutma sistemine ihtiyaç duyduğundan reaktör ısınmaya devam etti. Zateyev ve başka görevlilerin daha önceki taleplerine rağmen, denizaltıya herhangi bir yedek soğutma sistemi konulmamıştı.

### Ölen mürettebat üyeleri
Bazı mürettebat üyeleri reaktörün soğutma sistemini onarımı sırasında ölümcül radyasyon dozlarına maruz kaldılar. Kazadan sonraki üç hafta içinde ağır radyasyon rahatsızlığından bu üyelerin hepsi öldü.

*Kısa bir süre zarfında 4 ila 5 Sv (yaklaşık 400-500 rem) doz radyasyon alan bir kişinin, sonraki 30 gün içinde %50 yaşam-ölüm şansı olduğu kabul edilir.

Diğer birçok mürettebat da izin verilen seviyeleri aşan dozlarda radyasyon aldı ve tıbbi tedavi gördü. Takip eden iki yıl içinde on beş denizci daha yan etkilerden dolayı öldü.

## Popüler kültür
*[[K-19: Tehlikeli Saatler]]* (2002), Harrison Ford ve Liam Neeson oynadığı, temel olarak K-19'un ilk felaket hikâyesine dayanan film.
## Dipnotlar