Adidas

**Adidas AG** (;1949'dan beri küçük harflerle yazılmaktadır), merkezi Herzogenaurach, Bavyera, Almanya'da bulunan bir Alman atletik giyim ve ayakkabı şirketidir. Avrupa'nın en büyük, dünyanın ise Nike'tan sonra ikinci büyük spor giyim üreticisidir. **Adidas Group**, futbol kulübü Bayern Münih'in %8,33 hissesine ve Avusturyalı fitness teknolojisi şirketi Runtastic'e de sahip olan holding şirketidir. Adidas'ın 2018 yılı geliri 21,915 milyar Avro olarak listelenmiştir.

Şirket Adolf Dassler tarafından annesinin evinde kuruldu. Kendisine 1924 yılında ağabeyi Rudolf da katıldı ve *Gebrüder Dassler Schuhfabrik* (“Dassler Brothers Shoe Factory”) adını aldı. Dassler, birçok atletizm etkinliği için çivili koşu ayakkabılarının (çiviler) geliştirilmesine yardımcı oldu. Çivili atletik ayakkabıların kalitesini artırmak için, daha önceki ağır metal çivili modelden kanvas ve kauçuk kullanımına geçiş yaptı. Dassler, ABD'li sprinter Jesse Owens'ı 1936 Yaz Olimpiyatları'nda el yapımı çivilerini kullanmaya ikna etti. 1949 yılında kardeşler arasındaki ilişkinin bozulmasının ardından Adolf Adidas'ı, Rudolf ise Adidas'ın ticari rakibi haline gelen Puma'yı kurdu.

Üç şerit Adidas'ın kimlik işaretidir ve şirketin giysi ve ayakkabı tasarımlarında pazarlama yardımı olarak kullanılmıştır. Adidas'ın 1952 yılında Finlandiyalı spor şirketi Karhu Sports'tan 1.600 Avro ve iki şişe viski karşılığında satın aldığı marka o kadar başarılı oldu ki Dassler Adidas'ı “Üç çizgili şirket” olarak tanımladı.

## Tarihçe

### İlk yıllar: “Gebrüder Dassler Schuhfabrik”
Şirket, I. Dünya Savaşı'ndan döndükten sonra Almanya'nın Herzogenaurach kentinde annesinin bulaşıkhanesinde spor ayakkabı yapan Adolf “Adi” Dassler tarafından kuruldu. 1924 yılının Temmuz ayında ağabeyi Rudolf da şirkete katıldı ve şirket “Dassler Kardeşler Ayakkabı Fabrikası” (*Gebrüder Dassler Schuhfabrik*) adını aldı. Herzogenaurach'taki elektrik kaynağı güvenilmezdi, bu nedenle kardeşler bazen ekipmanlarını çalıştırmak için sabit bir bisikletin pedal gücünü kullanmak zorunda kalıyorlardı.

Dassler, birçok atletizm etkinliği için çivili koşu ayakkabılarının (çiviler) geliştirilmesine yardımcı oldu. Çivili atletik ayakkabıların kalitesini artırmak için, daha önceki ağır metal çivili modelden kanvas ve kauçuk kullanımına geçiş yaptı. 1936 yılında Dassler, ABD'li sprinter Jesse Owens'ı 1936 Yaz Olimpiyatları'nda el yapımı kramponlarını kullanmaya ikna etti. Owens'ın dört altın madalyasının ardından Dassler ayakkabılarının adı ve ünü dünya sporcuları ve antrenörleri tarafından bilinir hale geldi. İşler başarılıydı ve Dassler'ler İkinci Dünya Savaşı'ndan önce her yıl 200.000 çift ayakkabı satıyordu.

Her iki Dassler kardeş de Mayıs 1933'te Nazi Partisi'ne (NSDAP) katıldı ve Nasyonal Sosyalist Motor Birliği'nin üyesi oldu. Adolf, 1935'ten savaşın sonuna kadar Hitler Gençliği'nde Sportwart rütbesini aldı. Savaş sırasında şirket Almanya'daki son spor ayakkabı fabrikasını işletiyordu ve ağırlıklı olarak Wehrmacht'a ayakkabı tedarik ediyordu. 1943 yılında ayakkabı üretimi durdurulmak zorunda kalındı ve şirketin tesisleri ve işgücü tanksavar silahları üretmek için kullanıldı. 1942'den 1945'e kadar şirketin her iki tesisinde de en az dokuz zorunlu işçi çalışmıştır.

Dünya Savaşı sırasında tanksavar silahları üretimi için kullanılan Dassler fabrikası, 1945 yılında ABD güçleri tarafından neredeyse yok ediliyordu. Adolf Dassler'in eşinin Amerikan askerlerini şirketin ve çalışanlarının sadece spor ayakkabı üretimiyle ilgilendiğine ikna etmesiyle kurtuldu. Amerikan işgal kuvvetleri daha sonra Dassler kardeşlerin ayakkabılarının büyük alıcıları haline geldi.

### Puma ile ayrılık ve rekabet
Aralarındaki ilişkilerin bozulmasının ardından 1947 yılında ayrılan kardeşlerden Adolf, 18 Ağustos 1949 tarihinde *Adi Dassler*'den Adidas AG adıyla bir şirket kurmuş, Rudolf ise *Rudolf Dassler*'den Ruda adını verdiği ve daha sonra *[[Puma (şirket)|Puma]]* adını alan yeni bir firma kurmuştur. Şehir efsaneleri “Adidas” ismi için iki yanlış geri dönüşü popüler hale getirmiştir: All Day I Dream About Sports ve All Day I Dream About Sex.

Adidas ve Puma SE ayrıldıktan sonra şiddetli ve sert bir iş rekabetine girdi. Herzogenaurach kasabası bu konuda ikiye bölündü ve “boynu bükük kasaba” lakabını aldı - insanlar yabancıların hangi ayakkabıyı giydiğini görmek için aşağı bakıyordu. Kasabanın iki futbol kulübü bile bölünmüştü: ASV Herzogenaurach kulübü Adidas tarafından desteklenirken, 1 FC Herzogenaurach Rudolf'un ayakkabılarını onayladı. Tamirciler Rudolf'un evine çağrıldıklarında kasıtlı olarak Adidas ayakkabı giyerlerdi. Rudolf onlara bodruma inmelerini ve bir çift bedava Puma seçmelerini söylerdi. İki kardeş hiçbir zaman barışmadı ve şimdi aynı mezarlığa gömülseler de mümkün olduğunca birbirinden uzakta gömüldüler.

Dünya Savaşı'ndan sonraki ilk futbol maçı olan 1948'de, Batı Almanya'nın savaş sonrası ilk golünü atan Herbert Burdenski de dahil olmak üzere Batı Almanya milli futbol takımının birçok üyesi Puma kramponları giydi. Dört yıl sonra, 1952 Yaz Olimpiyatları'nda Lüksemburglu 1500 metre koşucusu Josy Barthel, Finlandiya'nın Helsinki kentinde Puma'nın ilk Olimpiyat altınını kazandı.

1960 Yaz Olimpiyatları'nda Puma, Alman sprinter Armin Hary'ye 100 metre sprint finalinde Puma giymesi için ödeme yaptı. Hary daha önce Adidas giymişti ve Adolf'tan ödeme istedi, ancak Adidas bu talebi reddetti. Alman sporcu Pumas ile altın madalya kazandı, ancak daha sonra madalya töreni için Adidas'ı bağladı ve iki Dassler kardeş şok oldu. Hary her ikisinden de para kazanmayı umuyordu, ancak Adi o kadar öfkelendi ki Olimpiyat şampiyonunu yasakladı.

“Pelé Paktı”, Adidas ve Puma'nın sahiplerinin, dünyanın en ünlü sporcusu için yapılacak bir teklif savaşının çok pahalıya mal olacağını düşünerek 1970 FIFA Dünya Kupası için Pelé ile sponsorluk anlaşması imzalamamayı kabul ettikleri, ancak Puma'nın anlaşmayı bozarak Pelé ile sözleşme imzaladığı, Dassler kardeşler arasındaki en önemli olaydı. Birçok iş uzmanı, spor giysilerini milyarlarca sterlinlik bir sektöre dönüştürdükleri için kardeşlerin rekabetini ve çekişmesini takdir ediyor.

### Kurumsal imaj
1952 yılında, 1952 Yaz Olimpiyatları'nın ardından Adidas, imzası haline gelen 3 şeritli logosunu Finlandiyalı atletik ayakkabı markası Karhu Sports'tan iki şişe viski ve 1600 Avro karşılığında satın aldı.

Trefoil logosu 1971 yılında tasarlanmış ve 1972 yılında, Münih'te düzenlenen 1972 Yaz Olimpiyatları için tam zamanında piyasaya sürülmüştür. Bu logo 1997 yılında şirketin “üç çubuk” logosunu (o zamanki Kreatif Direktör Peter Moore tarafından tasarlanmıştı) tanıtmasına kadar sürdü ve ilk olarak *Equipment* ürün yelpazesinde kullanıldı.

### Tapie konusu
Bir sıkıntı döneminden sonra, 1987'de Adolf Dassler'in oğlu Horst Dassler'in ölümünden sonra, şirket Fransız sanayici Bernard Tapie tarafından 1989'da 1.6 milyar dolar'a (Şimdi € 243.918 milyon) satın alındı. Tapie, iflas eden şirketleri kurtarmanın ünlü bir uzmanı olduğu için, bu onun servetini inşa ettiği bir zamandır. Tapie Asya'ya üretimi dışarıdan yapmayı kararlaştırdı. Bu terfi için Madonna'yı işe aldı. Şubat 1993'te Crédit Lyonnais, Robert Louis Dreyfus'a Adidas'ı sattı. Şirketin yeni CEO'su Robert Louis Dreyfus oldu. O ise Marseille futbol takımının başkanıdır. Tapie 1993'e kadar takımın sahibi olmuştur. Tapie, 1994'te kişisel iflasını dosyaladı. Tapie'nin aynı zamanda birkaç davası daha vardı bunların en önemlisi de futbol kulübünde olan rüşvet olayıydı. 1997'de 18 ay hapis cezası aldı ve Paris, La Santé hapishanesinde 6 ay boyunca yattı. 2005'te Fransız mahkemeler Tapie'ye € 135 milyon tazminat verdi (Yaklaşık 886 milyon Frank).

### Tapie sonrası dönem
1994 yılında FIFA Gençlik Grubu ile birlikte SOS Çocuk Köyleri ana yararlanıcı haline geldi.

1997 yılında Adidas AG, kayak kıyafetleri konusunda uzmanlaşmış Salomon Group'u satın aldı ve resmi kurumsal adı Adidas-Salomon AG olarak değiştirildi. Bu satın alma ile Adidas ayrıca TaylorMade golf şirketini ve Maxfli'yi de satın alarak Nike Golf ile rekabet etmesini sağladı.

1998 yılında Adidas, takım formaları ve takım kıyafetleri üzerindeki ticari logoların boyutunu ve sayısını sınırlayan kuralları nedeniyle NCAA'e dava açtı. Adidas davayı geri çekti ve iki grup hangi üç şeritli tasarımların Adidas ticari markasının kullanımı olarak kabul edileceğine dair kurallar belirledi.

Louis-Dreyfus, Adidas'ın CEO'su olarak 1993-2000 yılları arasında gelirini dört kat artırarak 5,84 milyar Avro'ya (7,5 milyar $) yükseltti. 2000 yılında, ertesi yıl hastalık nedeniyle istifa edeceğini açıkladı.

2003 yılında Adidas, Fitness World Trading'in Adidas'ın üç çizgisine benzer iki çizgili bir motif kullanmasına itiraz ederek bir İngiliz mahkemesinde dava açtı. Mahkeme, markanın basitliğine rağmen, *Fitness World*'ün kullanımının ihlal edici olduğuna, çünkü halkın bu kullanım ile Adidas'ın markası arasında bir bağlantı kurabileceğine karar verdi.

Eylül 2004'te İngiliz moda tasarımcısı Stella McCartney, Adidas ile uzun vadeli bir ortaklık kurarak ortak bir girişim hattı başlattı. Bu seri, kadınlar için “Adidas by Stella McCartney” adlı bir spor performans koleksiyonudur.

3 Mayıs 2005 tarihinde Adidas, ortak şirketi Salomon Group'u 485 milyon Avro karşılığında Finlandiyalı Amer Sports'a sattığını kamuoyuna bildirdi.

Ağustos 2005'te Adidas, Reebok'ı 3,8 milyar dolara (ABD Doları) satın alma niyetini açıkladı. Bu satın alma Ocak 2006'da ortaklıkla tamamlandı ve şirketin Kuzey Amerika'da Nike'ınkine yakın ticari satışlara sahip olduğu anlamına geliyordu. Reebok'ın satın alınması aynı zamanda Adidas'ın dünyanın iki numaralı atletik ayakkabı üreticisi olarak Nike ile dünya çapında rekabet etmesini sağladı.

2005 yılında Adidas, mikroişlemci kullanan ilk üretim ayakkabısı olan Adidas 1'i tanıttı. Şirket tarafından “Dünyanın İlk Akıllı Ayakkabısı” olarak adlandırılan bu ayakkabı, saniyede 5 milyon hesaplama yapabilen ve ayakkabının yastıklama seviyesini bulunduğu ortama göre otomatik olarak ayarlayan bir mikroişlemciye sahiptir. Ayakkabı, yaklaşık 100 saatlik koşu için küçük, kullanıcı tarafından değiştirilebilir bir pil gerektirmektedir. 25 Kasım 2005'te Adidas, Adidas 1'in ayakkabının daha yumuşak veya daha sert olmasına olanak tanıyan artırılmış yastıklama aralığına ve yüzde 153 daha fazla torka sahip yeni bir motora sahip yeni bir versiyonunu piyasaya sürdü.

Nisan 2006'da Adidas, NBA'in resmi giyim tedarikçisi olmak için 11 yıllık bir anlaşma yaptığını duyurdu. Şirket NBA, NBDL ve WNBA formaları ve ürünlerinin yanı sıra “Superstar” basketbol ayakkabısının takım renkli versiyonlarını da üretmektedir. Bu anlaşma (400 milyon doların üzerinde bir değer), 2001 yılında 10 yıllığına yapılan bir önceki Reebok anlaşmasının yerini aldı.

Kasım 2011'de Adidas, açık hava aksiyon sporu performans markası Five Ten'i bir hisse satın alma anlaşması yoluyla satın alacağını duyurdu. Toplam satın alma fiyatı kapanışta nakit olarak 25 milyon ABD dolarıydı.

### Son yıllar
2012 yılı sonunda Adidas şimdiye kadarki en yüksek gelirini elde etmiş ve İcra Kurulu Başkanı Herbert Hainer önümüzdeki yıl için iyimser olduğunu ifade etmiştir. Adidas'ın şu anda Herzogenaurach, Almanya'da küresel şirket merkezi ve Londra, Portland, Toronto, Tokyo, Avustralya, Tayvan ve İspanya gibi dünya çapında birçok başka iş yeri bulunmaktadır.

Adidas, Ocak 2015'te ayakkabı endüstrisinin ilk rezervasyon mobil uygulamasını başlattı. Adidas Confirmed uygulaması, tüketicilerin coğrafi hedefleme teknolojisini kullanarak markanın sınırlı sayıda üretilen spor ayakkabılarına erişmesine ve bunları rezerve etmesine olanak tanıyor.

24 Mart 2015 tarihinde Adidas ve McDonald's 2015 McDonald's All-American formalarını tanıttı. Üst üste üçüncü yıl, oyuncular NBA'de kullanılanlarla aynı hafif ve nefes alabilen malzemeden yapılmış kısa kollu formalar giyecekler.

Ağustos 2015'te Adidas, fitness teknolojisi firması Runtastic'i yaklaşık 240 milyon dolar karşılığında satın aldı.

Mayıs 2017'de Adidas, TaylorMade golf şirketini (Ashworth dahil) 425 milyon dolara KPS Capital Partners'a sattı.

Mart 2022'de Adidas, Reebok'ı Authentic Brands Group'a yaklaşık 2,5 milyar dolara sattı.

Ağustos 2022'de şirket, CEO Kasper Rørsted'in 2023'te istifa edeceğini açıkladı. Bjørn Gulden Ocak 2023'te CEO olmuştur.

## Ürünler
### Koşu
Adidas'ın birçok koşu giyim ürünleri koşucular tarafından geniş ölçüde kullanılmaktadır.

### Futbol

Futbol, Adidas'ın ana ürün gruplarından biridir. Futbol ayakkabıları, formalar ve birçok futbol ekipmanı üretmektedirler. Ürünleri birçok profesyonel futbol takımı tarafından kullanılmaktadır. Major League Soccer'deki tüm takımlara spor giyim malzemeleri ve diğer futbol ekipmanlarını sağlar. Adidas, uluslararası futbol takımlarının spor eşyası tedarikinde büyük bir rol oynar. Güncel örnekler, Fransa, Almanya, Yunanistan, Romanya, Arjantin, İspanya, Meksika, Japonya, Rusya ve Nijerya'dır. Şirket aynı zamanda ayakkabı alanında bir yenilikçi oldu. Futbol ayakkabılarına örnek olarak Predator, F50, Fevernova ve daha birçok ürün örnek verilebilir. Bunların haricinde birçok Dünya Kupası ve büyük futbol organizasyonları için ürünler üretmiştir.

### Golf
1997'de Adidas, TaylorMade'yi satın aldı ve onu yan kuruluşu yaptı Bu isim adı altında golf ürünleri üretmektedir.

### Lakros
Adidas, 2007 yılında lakros malzemelerini üretmeye başladı ve Amerika Birleşik Devletleri'nde 600 lise öğrencisi için Temmuz 2008'de Adidas National Lecrose Classic'in (Türkçe: Geleneksel Adidas Millî Lakros'u) sponsoru olmuştur.

## Sloganları
"**Impossible is Nothing**" (**Türkçe**: İmkânsız Yoktur) Adidas'ın güncel sloganıdır. Bu slogan 180\TBWA tarafından geliştirilmiştir. Basketbol alanındaki slogan ise "**Believe in Five**" (**Türkçe**: Beşe inan)'dır.

## Bazı Adidas ürünleri

Dosya:Adidas Samba sneakers, Originals branch.JPG|Bir Adidas Samba ayakkabı
Dosya:Schienbeinsch%C3%BCtzer_adidas.png|Bir Adidas markalı tekmelik
File:Adidas Response Trail 16.jpg|Adidas Response Trail 16 – Parkur koşu ayakkabısı


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* adidas-Salomon kurumsal sitesi
* adidas resmî sitesi
* adidas hakkında bir yazı