Amatör kimya

**Amatör kimya** veya **ev kimyası**, kimyanın özel bir hobi olarak yapılmasıdır. Amatör kimya genellikle, kişinin evinin mahremiyetinde eldeki mevcut kimyasallarla yapılır. Kontrollü uyuşturucuların yasa dışı üretimini içeren *[[gizli kimya]]* ile karıştırılmamalıdır. Önemli amatör kimyagerler arasında Oliver Sacks ve Edward Elgar bulunur.

## Tarihi
### Kökeni
Amatör kimyanın, erken tarihi genel olarak kimyanınkiyle aynıdır. Robert Boyle ve Antoine Lavoisier gibi modern kimyanın öncüleri, araştırmalarını gelir kaynaklarından bağımsız olarak sürdüren bilim adamlarıydı. Ancak Sanayi Devrimi'nin gelmesi ve üniversitelerin araştırma kurumları olarak yükselişi ile amatörler ve profesyoneller arasında önemli bir ayrım ortaya çıktı. Bununla birlikte, amatör ilerleme 19. yüzyıla kadar sürdü. Amatör kimyanın tarihi, genel olarak kimyanın tarihi ile iç içedir. Kimya tarihi, eski tarihten günümüze kadar olan bir zaman dilimini temsil eder. MÖ 1000'e kadar medeniyetler, kimyanın çeşitli dallarının temelini oluşturacak teknolojileri kullandılar. Bu işlemler arasında cevherlerden metallerin çıkarılması, çanak çömlek ve sır yapımı, bira ve şarabın fermente edilmesi, bitkilerden ilaç ve parfüm için kimyasalların çıkarılması, yağın sabun haline getirilmesi, cam yapılması ve bronz gibi alaşımların yapılması yer alır.

### Bir hobi olarak kimya
20. yüzyılın büyük bir bölümünde, amatör kimya, yüksek kaliteli kimya setlerinin hazır bulunması ve laboratuvar tedarikçilerinin hobilere serbestçe satış yapması nedeniyle istisnai (kural dışı) bir hobiydi. Örneğin, Linus Pauling on bir yaşında, temini hukuk dışı olmasına rağmen, potasyum siyanürü temin etmekte hiç zorluk çekmedi. Araştırmacılardan üniversite profesörlerine ve hatta bazı Nobel ödülü sahiplerine kadar pek çok akademisyen, bilimlere olan ilgilerinin en azından bir kısmının gençken kimya setlerine ve ev laboratuvarlarına kadar izlenebileceğini kabul etmiştir. Bunlar arasında Dorothy Hodgkin, Robert F. Curl, George A. Olah, Rudolph A. Marcus, Louis J. Ignarro, Richard Schrock, Roger Y. Tsien, William D. Phillips, Steven Weinberg Peter Licence, vb. bulunmaktadır. Ancak, terörizm, uyuşturucu ve güvenlikle ilgili artan endişeler nedeniyle, tedarikçiler amatörlere satış yapma konusunda giderek daha isteksiz hale geldi ve kimya setleri istikrarlı bir şekilde azaltıldı. Bu eğilim yavaş yavaş devam etti ve dünyanın birçok yerindeki hobicileri çoğu reaktife erişimden mahrum bıraktı.

Ev tabanlı kimya laboratuvarları, özellikle dünya çapında birçok yerel ve eyalet düzeyinde hükümet, virüsün yayılmasını kontrol altına almak için sokağa çıkma yasağı veya başka tür kısıtlamalar uyguladığından, COVID-19 salgını sırasında öğrencilere uzaktan eğitim vermenin bir yolu olarak araştırıldı.

## Kısıtlamalar
Hobi, çoğu bölgede genellikle yasal olsa da, [b] amatör kimyagerler ve kanun uygulayıcı kurumlar arasındaki ilişkiler genellikle kötü yöndedir. Hobiler genellikle uyuşturucu ve terörle mücadeleyi amaçlayan yasalardan etkilenir. Ayrıca, birçok kimyasal tedarik şirketi amatörlere satış yapmayı reddetmekte ve bu tür politikalar bazen açıkça ifade edilmektedir.

### Kanada
Kanada'da, nitrik asit ve hidrojen peroksit gibi çok çeşitli temel laboratuvar reaktifleri "patlayıcı öncüleri" olarak sınırlandırılmıştır. (Kanada Patlayıcılar Yasası)

2008'in sonlarında, Saskatchewan'dan 18 yaşındaki bir üniversite öğrencisi olan Lewis Casey, ailesinin garajında küçük bir kimya laboratuvarı inşa etmişti. Casey'in laboratuvarı inşa etmesinden 2 hafta sonra bir arama emriyle eve baskın yapıldı. Baskından sonra, polis başlangıçta bunun bir met laboratuvarı olduğunu iddia etti ancak daha sonra *patlayıcı üretmek için gerekli malzemelerden bazılarına sahip olduğunu* iddia ederek Casey'i tutukladı. Casey'in de suçlamaları kabul etmesi üzerine Kraliyet, 13 Ekim'de, onun aleyhindeki suçlamaları geri çekti.

### Avrupa Birliği
AB'de, reaktif kısıtlamalarına ilişkin düzenlemeler birkaç farklı kümede sınıflandırılabilir:
*Çift kullanımlı mallar
*CWC'nin 1, 2 ve 3 numaralı Programlarındaki maddeler
*Ortak Askeri Listedeki maddeler
*Tehlikeli kimyasallar
*İşkenceyle mücadele yönetmeliğine tabi kimyasallar
*Yaptırım ve ambargolar nedeniyle belirli ülkelere ihraç edilemeyen kimyasallar
*Patlayıcı öncülleri
*Uyuşturucu öncülleri
Bu düzenlemeler, bir veya daha fazla "aracı" türünü (örneğin üreticiler, satıcılar, distribütörler, vb.), son kullanıcıları veya her ikisini etkileyen hükümler içerebilir. Reaktif üreticileri, genellikle, bu programlarda listelenen bir kimyasalın satışını kabul etmeden ve işleme koymadan önce müşterilerin bir son kullanıcı beyanı imzalamasını ister.

Tehlikeli kimyasallara ilişkin AB mevzuatının temel taşlarından biri, 1907/2006 Sayılı Yönetmelikte (EC) tanımlanan Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanmasıdır. (REACH)

### Çek Cumhuriyeti
2019'un sonlarında, 42 yaşında bir adam, Brno, Židenice'deki dairesinde ölü bulundu. Evde arama yapan polis, yarım kilo pikrik asit de dahil olmak üzere çok miktarda kimyasal madde buldu. Polis tedbir olarak sokağı kapattı ve reaktifler sınıflandırılıp çıkarılırken toplam 80 sakin tahliye edildi. Bazı magazin gazeteleri, yasadışı uyuşturucu üretimine işaret eden ve aşırı dozdan ölmüş olabileceğini belirten erken spekülasyonlar yayınladı. Ancak ölen adamın bir arkadaşı, akıl sağlığı sorunları yaşıyor olabileceğini açıkladı ve otopsi ön sonuçları, ölümünün en olası nedeninin intihar olduğunu öne sürdü.

## Kaynakça