İsa'nın soyağacı

Yeni Ahit, **İsa'nın soyağacına** dair iki açıklama sunar, biri Matta İncili'nde, diğeri Luka İncili'nde. Matta, İbrahim'le başlar ve ileriye doğru ilerlerken, Luka, İsa'dan Adem'e doğru geriye doğru gider. İsim listeleri İbrahim ve Davud arasında aynıdır (kraliyet ataları, İsa'nın Mesihlik unvanı olan Davut'un Oğlu'nu doğrular), ancak bu noktadan itibaren kökten farklılık gösterir. Matta'da Davud'tan Yusuf'a yirmi yedi kuşak vardır, oysa Luka'da kırk iki kuşak vardır ve bunlar arasında veya bilinen diğer soyağaçlarıyla neredeyse hiç örtüşme yoktur. Ayrıca, Yusuf'un babasının kim olduğu konusunda da aynı fikirde değillerdir: Matta, Yakub olduğunu söylerken, Luka, Heli olduğunu söyler.

İlk Hristiyan alimleri (Africanus ve Eusebius'la başlayarak) her iki soyu da doğru kabul ederek, aralarındaki ayrışmaya dair çeşitli açıklamalar sunarlar. Örneğin, biri (genellikle Matta'nın) Yusuf'un, diğeri (genellikle Luka'nın) Meryem'in soyu olarak alınabilir veya biri İsa'nın geleneksel yasal soyu, diğeri ise biyolojik kan soyu olabilir. Bu versiyonlar, Yusuf'un yalnızca yasal evlat edinen babası olduğu ve İsa'nın Meryem'i yalnızca bakireden doğurduğuna dair İncillerin eşzamanlı anlatımına da uyabilir; hem Yusuf hem de Meryem, Davud'un soyundan gelenler olarak kabul edilir. Bir bireyin (örneğin Yusuf) iki yasal babası olabileceği Levirat evliliği de bu açıklamalara hizmet edebilir. Bununla birlikte, Marcus Borg ve John Dominic Crossan gibi bazı modern eleştirel bilginler, her iki soyağacının da Mesih iddiasını Yahudi kriterlerine uygun hale getirmek için oluşturulmuş uydurmalar olduğunu belirtmektedir.

## Matta'nın soyağacı
Matta 1:1-17, İncil'e "Davud oğlu, İbrahim oğlu İsa Mesih'in kökenine dair kayıtlar: İbrahim, İshak'ı doğurdu,  ..." ile başlar ve "... Yakub, Meryem'in kocası Yusuf'u doğurdu ve Meryem'den Mesih denilen İsa doğdu. Böylece İbrahim'den Davud'a kadar toplam on dört kuşak, Davud'dan Babil sürgününe kadar on dört kuşak ve sürgünden Mesih'e kadar on dört kuşak oldu." şeklinde devam eder. Matta, en başından itibaren İsa'nın ünvanı olan *[[Mesih]]*'i vurgular; bu, meshedilmiş anlamına gelen İbranice *Mesiah* ünvanının Yunanca karşılığıdır ve meshedilmiş bir kral anlamındadır. İsa, Kral Davud'un soyundan gelmesi beklenen, uzun zamandır beklenen Mesih olarak sunulur. Matta, İsa'ya kraliyet kökenini belirtmek için *[[Davud]]'un oğlu* ve İsrailli olduğunu belirtmek için *[[İbrahim]]'in oğlu* diyerek başlar; her ikisi de klişe ifadelerdir ve oğul, soyundan gelen anlamına gelir ve Tanrı'nın Davut'a ve İbrahim'e verdiği vaatleri hatırlatır.

Matta'nın giriş başlığı (Grekçe: βίβλος γενέσεως, romanize: *bíblos genésseos*, *nesiller kitabı*) çeşitli şekillerde yorumlanmıştır, ancak büyük ihtimalle sadece takip eden soyağacı için bir başlıktır ve aynı ifadenin soyağaçları için Septuaginta'da kullanılmasına benzer.

Matta'nın soyağacı, Luka'nınkinden çok daha karmaşıktır. Açıkça şematiktir ve her biri farklı bir karaktere sahip on dörtlü üç küme halinde düzenlenmiştir: 
* Birincisi, dört annenin adının geçtiği ve Yehuda'nın kardeşleri ile Perez'in kardeşinin zikredildiği zengin bir açıklamadır.
* İkincisi Davud soyundan gelenleri kapsar, ancak birkaç nesli atlar ve "Babil sürgünü sırasında Yehoyakin ve kardeşleri" ile son bulur.
* Sonuncusu, yalnızca on üç nesli kapsıyor gibi görünüyor ve Yusuf'u Zerubbabil'e, uzun bir süre boyunca çok az sayıda bilinmeyen isimle bağlıyor.

Toplam 42 nesil, yalnızca birkaç ismin çıkarılmasıyla elde edilmiştir, bu yüzden on dörtlü üç setin seçilmesi kasıtlı görünmektedir. Çeşitli açıklamalar öne sürülmüştür: on dört, yedinin iki katıdır, mükemmelliği ve antlaşmayı simgeler ve aynı zamanda *[[Davud]]* isminin gematriasıdır (sayısal değeri).

Bu soyağacında İbranice isimlerin Yunancaya çevrilmesi çoğunlukla Septuaginta ile uyumludur, ancak birkaç tuhaflık da vardır. *Asaf* biçimi, Kral Asa'yı Mezmurlar yazarı Asaf ile özdeşleştiriyor gibi görünmektedir. Benzer şekilde, bazıları Kral Amon için kullanılan *Amos* biçiminin, Septuaginta'da bu biçim bulunmasına rağmen, peygamber Amos'u ima ettiğini düşünmektedir. Her ikisi de daha bilindik isimlere benzetmeler olabilir. Ancak daha ilginci, *Boes* (Boaz, LXX *Boos*) ve *Rachab* (Rahab, LXX *Raab*) gibi benzersiz biçimlerdir.

### Eksiklikler

Yehuda'nın üç ardışık kralı atlanmıştır: Ahazya, Yoaş ve Amatzya. Bu krallar, Ahav'ın lanetli soyundan kızı Atalya'ya kadar üçüncü ve dördüncü nesillere kadar özellikle kötü olarak görülmektedir. Yazar, muhtemelen on dört kişilik ikinci bir grup oluşturmak için bunları atlamıştır.

Atlanan bir diğer kral ise Yekonya olarak da bilinen Yehoyakin'in babası Yehoyakim'dir. Yunancada isimler daha da benzerdir ve ikisi de bazen *Yoakim* olarak anılır. Matta, "Yoşiya, sürgün sırasında Yehoyakin'i ve kardeşlerini doğurdu" dediğinde, ikisini birbirine karıştırıyor gibi görünüyor, çünkü Yehoyakim'in kardeşleri vardı, Yehoyakin'in değil, ancak sürgün Yehoyakin zamanındaydı. Bazıları bunu bir hata olarak görürken diğerleri bu atlanmanın yine kasıtlı olduğunu ve Davud'dan sonraki kralların tam on dört nesil boyunca devam ettiğini savunuyor.

Son grup da on dört kuşaktan oluşuyor. Eğer Yoşiya'nın oğlu Yehoyakim olarak düşünülüyorsa, o zaman Yekonya sürgünden sonra ayrı olarak sayılabilirdi. Bazı yazarlar, Matta'nın orijinal metninde Meryem'in *babası* olarak Yusuf'un yer aldığını ve Meryem'in daha sonra aynı isimde başka bir adamla evlendiğini öne sürdüler.

On dört kuşak, MÖ  616 civarında doğan Yekonya'dan MÖ 4 civarında doğan İsa'ya kadar olan zamanı kapsar. Ortalama kuşak farkı yaklaşık kırk dört yıldır. Ancak Eski Ahit'te kuşaklar arasında daha da büyük boşluklar vardır. Ayrıca, çocukların büyükanne ve büyükbabalarının adını aldığı papponimsi adlandırma kalıplarına da rastlamıyoruz; bu, o dönemler boyunca yaygın bir gelenekti. Bu, Matta'nın bu tür tekrarları atlayarak bu bölümü daralttığı söylenebilir.

## Luka'nın soyağacı

Luka İncili'nde, soyağacı İsa'nın kamusal yaşamının başlangıcında ortaya çıkar. Bu versiyon, Yusuf'tan Adem'e doğru artan bir sıralamaya sahiptir. İsa'nın vaftizinden bahsettikten sonra, Luka 3: 23-38, "İsa'nın kendisi otuz yaşlarındayken, (varsayıldığı gibi) Yusuf'un oğluydu, ki o da Heli'nin oğluydu..." (3:23) der ve "Adem'e, ki o da Tanrı'nın oğluydu." (3:38) diye devam eder. Luka İncili'nin Yunanca metni, soyağacında "Yusuf'un oğlu"ndan sonra "oğul" kelimesini kullanmaz. Archibald Thomas Robertson, Yunancada "Luka'nın, Yusuf'tan öncesi hariç olmak üzere*, uiou* (Oğul) kelimesini tekrarlayan *tou* artikeli olduğunu" belirtir.

Bu soyağacı, Eski Ahit'te kısaca adı geçen, Davud'un pek bilinmeyen oğlu Natan aracılığıyla Davud soyu'ndan gelmektedir.

Luka, Davud'un soyu'nda Eski Ahit ile tamamen uyuşmaktadır. Kenan, Septuaginta metnine göre Arpakşat ve Şelah arasında yer almaktadır (ancak çoğu modern İncil'in takip ettiği Masoretik Metin'de yer almamaktadır).

Augustinus, Luka Kitabındaki nesil sayısının 77 olduğunu, bunun tüm günahların bağışlanmasını simgeleyen bir sayı olduğunu belirtir. Bu sayım, Luka'nın muhtemelen bildiği Hanok Kitabında belirtilen Hanok'tan itibaren yetmiş nesille de örtüşmektedir. Luka, Matta'nın yaptığı gibi nesilleri saymasa da, onun da yedili çalışma gibi hebdomadik ilkeyi izlediği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, İrinaios, Adem'den itibaren yalnızca 72 nesil sayar.

Eski Ahit'te geçen "Amminadav'ın oğlu, Aram'ın oğlu" ifadesinin doğruluğu açıkça kanıtlanmıştır. Çoğu modern bilim insanı tarafından en güvenilir kaynak olarak kabul edilen Nestle-Aland eleştirel baskısı, "Aminadab'ın oğlu, Admin'in oğlu, Arni'nin oğlu" varyantını kabul ederek, Tanrı'dan ziyade Adem'den bu yana geçen 76 nesli saymaktadır.

Luka'nın "varsayıldığı gibi" (Grekçe: ἐνομίζετο) nitelemesi, İsa'nın aslında Yusuf'un oğlu olduğunu söylemekten kaçınır, çünkü bakireden doğduğu aynı İncil'de doğrulanır. Bazıları, "Yusuf'un varsayıldığı gibi" ifadesinin Luka'nın İsa'yı Eli'nin oğlu olarak adlandırdığını kabul ettiğini düşünür; bu da Heli'nin (Ἠλί, Heli) İsa'nın anne tarafından büyükbabası olduğunu ve Luka'nın İsa'nın soyunu en yakın kan akrabası olan Meryem aracılığıyla izlediğini, ancak Heli'nin damadı Yusuf'u, soyağacının ataerkil yapısını korumak için Meryem yerine listelediğini ifade eder. D.A. Carson bu okumayı "acı verici derecede yapay" olarak adlandırır ve okuyucular tarafından çıkarımının yapılması pek olası değildir. Benzer şekilde R. P. Nettelhorst da bu okumayı "doğal olmayan ve zorlama" olarak adlandırır. Bu nitelemenin soyağacının geri kalanıyla nasıl ilişkili olduğuna dair başka yorumlar da vardır. Bazıları, Matta'da verilen farklı soyağacına rağmen, geri kalanını Yusuf'un gerçek soyağacı olarak görüyor.

## İki soyağacının karşılaştırılması
Aşağıdaki tablo, Matta ve Luka'nın soyağaçlarının yan yana karşılaştırmasını göstermektedir. Birleşen bölümler yeşil arka planla, ayrılan bölümler ise sarı arka planla gösterilmiştir.

## Sapma açıklamaları

Kilise Babaları her iki anlatımın da doğru olduğunu savundu. Sezariyeli Eusebius, **' (Kilise Tarihi) adlı eserinde,  bu konuya ayırarak, farklılıkların kişinin doğuştan mı yoksa kanunen mi baba sayıldığına dayandığını savundu. Benzer şekilde, ''Ortodoks İnancının Kesin Bir Açıklaması'' adlı kitabında [[John Damascene]], Natan kabilesinden Heli'nin çocuksuz öldüğünü ve [[Süleyman]] kabilesinden [[Yeni Ahit'teki küçük figürler#Yakub|Yakub]]'un [[Levirat evliliği|karısını alıp kardeşine tohum yetiştirdiğini]] ve kutsal yazılara, yani [[yibbum]]'a (bir erkeğin kardeşinin çocuksuz dul eşiyle evlenmesi gerektiği [[mitsvah]]) uygun olarak [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'u doğurduğunu savunur; dolayısıyla [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]], doğası gereği [[Süleyman]] soyundan Yakup'un oğludur, ancak kanun gereği [[Nathan (peygamber)|Nathan]] soyundan Heli'nin oğludur.

Modern bilim, İsa'nın soyağaçlarını gerçek tarih yerine [[İlahiyat|teolojik]] yapılar olarak görme eğilimindedir: Rahip olmayan aileler için genellikle aile soyağaçları bulunmazdı ve iki liste arasındaki çelişkiler, bunların soyağacı kayıtlarına dayanmadığının açık bir kanıtı olarak görülmektedir. Ayrıca, 'Tanrı'nın Oğlu' ve 'Davut'un Oğlu' gibi unvanların kullanımı, bunların en eski İncil geleneklerinden gelmediğinin kanıtı olarak görülmektedir. [[Raymond E. Brown]], soyağaçlarının "büyükanne ve büyükbabaları veya büyük büyük [[ebeveyn]]leri hakkında bize kesin bir şey söylemediğini" söylüyor. [[Marcus Borg]] ve [[John Dominic Crossan]], her iki soyağacının da Mesih iddialarını desteklemek için uydurulmuş olduğunu iddia ediyor.

[[Robert H. Gundry|Gundry]], [[Matta İncili]]'nde [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'un büyükbabasını [[Yeni Ahit'teki küçük figürler#Zerubbabil|Zerubbabil]]'e bağlayan bilinmeyen isimler dizisinin, [[Tarihler Kitabı|1. Tarihler]]'den çeşitli isimleri toplayıp değiştirerek üretilmiş, tamamen uydurma bir dizi olduğunu öne sürüyor. Sivertsen, Luka İncili'nin sözlü geleneklerden yapay olarak bir araya getirilmiş olduğunu düşünüyor. [[Babil Sürgünü|Sürgün]] öncesi ''Levi, Şimon, Yehuda, Yusuf'' dizileri, sürgünden sonra eskisinden çok daha yaygın olan [[Aşiret|kabile]] atalarının isimlerinden oluşurken, ''Matatyahu'' ismi ve varyantları en az üç şüpheli derecede benzer bölümden başlıyor. Kuhn da benzer şekilde, ''İsa-Matatyahu'' (77-63) ve ''İsa-Matatya'' (49-37) dizilerinin birbirinin aynısı olduğunu öne sürüyor.

Listeler arasındaki çelişkiler, eski zamanlardan beri İncil anlatılarının doğruluğunu sorgulamak için kullanılmıştır, ve birkaç erken dönem Hristiyan yazarı buna yanıt vermiştir. Örneğin [[Augustinus]], yalnızca kendi dönemindeki [[Maniheizm|Maniheistlerin]] bu farklılıkları Hristiyanlığa saldırmak için kullanmaları nedeniyle değil, aynı zamanda kendisinin de gençliğinde bunları İncillerin doğruluğundan şüphe duymak için bir sebep olarak görmesi nedeniyle, her türlü eleştiriyi çürütmeye çalışmıştır. [[Yusuf (Memlûk sultanı)|Yusuf]]'un babası için verilen farklı isimlere ilişkin açıklaması, [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'un bir biyolojik babası ve bir [[üvey baba]]sı olması ve İncillerden birinin [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]] ile [[İsa]] (ikisi de üvey babaya sahip) arasında paralellikler kurmak ve Tanrı'nın insanlıkla ilişkisini, Tanrı'nın insanları çocukları olarak "evlat edinmesi" anlamında, bir [[metafor]] olarak, soyağacını üvey baba üzerinden izlemesidir.

Bu ayrışmanın yaygın bir açıklaması, [[Matta İncili|Matta]]'nın Yahudi geleneğine göre İsa'nın gerçek yasal soyunu Yusuf aracılığıyla kaydetmesi, buna karşın Yahudi olmayan bir kitleye yazan [[Luka İncili|Luka]]'nın [[bakire]] doğumu kabul ederek İsa'nın gerçek biyolojik soyunu [[Meryem]] aracılığıyla vermesidir. Bazıları bu [[argüman]]ı sorunlu buluyor çünkü ikisi de soylarını [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]] aracılığıyla takip ediyor, ancak [[Luka İncili|Luka]] [[Ataerkillik|ataerkil]] soyağacı yapısına uymak için [[Meryem]]'in yerine [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'u (Heli'nin damadı) koymuş olabilir. Öte yandan [[Sezariyeli Eusebios]], [[Sextus Julius Africanus]]'un [[Luka İncili|Luka]]'nın soyunun Yakup'un doğal oğlu olan [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'a ([[Meryem]]'e değil) ait olduğu yorumunu doğruladı, ancak yasal olarak Yakup'un rahim kardeşi olan Eli'ye aitti.

===Levirat evliliği===
[[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'un soyunun farklılaşmasını açıklayan en eski gelenek, [[levirat evliliği]] yasasını içerir. Kocası çocuk bırakmadan ölen bir kadın, yasa gereği kocasının kardeşiyle evlenmek zorundaydı ve bir ''[[Yibbum]]'un'' ilk doğan oğlu, ölen kardeşin oğlu olarak sayılır ve kaydedilirdi ([[Tesniye Kitabı|Tesniye]] 25:5 vd.). [[Sextus Julius Africanus]], 3. yüzyılda ''Aristides''<nowiki/>'e yazdığı mektupta, [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'un tam da böyle bir [[levirat]] evliliğinden doğduğuna dair bir gelenekten bahseder. Bu rapora göre, [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'un doğal babası, [[Matta İncili|Matta]]'da verildiği gibi Mattan'ın oğlu Yakup iken, yasal babası [[Luka İncili|Luka]]'da verildiği gibi Melki'nin oğlu Eli'ydi (''sic'')

[[Sextus Julius Africanus|Africanus]]'un açıklamasını yorumlayan [[Hristiyan|Hıristiyan]] [[yazar]] Valeriy Sterkh şöyle yazıyor:



Ancak, [[levirat]] evliliklerinin gerçekten rahim kardeşleri arasında gerçekleşip gerçekleşmediği sorgulanmıştır; bunlar [[Halaha Beth Hillel]]'de açıkça hariç tutulmuştur ancak [[Shammai]] tarafından izin verilmiştir. [[Cizvitler|Cizvit]] [[ilahiyatçı]] [[Anthony Maas]]'a göre, Sadukilerin üç Sinoptik İncil'de İsa'ya yedi levirat kocası olan bir kadınla ilgili olarak sorduğu soru, bu yasanın [[Mesih]] zamanında da uygulandığını göstermektedir.

=== Luka'daki anne soyu ===
[[İlahiyatçı]]lar arasında yaygın bir açıklama, [[Luka İncili|Luka]]'nın [[soyağacı]]nın [[Meryem]]'e ait olduğu ve Eli'nin de onun babası olduğu, [[Matta İncili|Matta]]'nın ise [[Yusuf (Yeni Ahit)|Yusuf]]'un soyağacını anlattığıdır.

[[Luka İncili|Luka]]'nın metni, [[İsa]]'nın "varsayıldığı gibi, Eli'nin Yusuf'un oğlu" (υἱός, ​​ὡς ἐνομίζετο, Ἰωσὴφ, τοῦ Ἠλὶ) olduğunu söyler. Niteleme geleneksel olarak bakire doğumun kabulü olarak anlaşılmıştır, ancak bazıları bunun yerine [[Parantez cümlesi|parantez içinde bir ifade]] görür: "Eli'nin bir oğlu (varsayıldığı gibi, Yusuf)". Bu yorumda, [[İsa]] Eli'nin oğlu olarak adlandırılır çünkü Eli onun anne tarafından büyükbabası, en yakın erkek atasıydı. Bu fikrin bir çeşidi, "Eli'nin oğlu Yusuf" ifadesini bir damat, belki de tek kızı [[Meryem]] aracılığıyla Eli'nin evlat edinilmiş bir varisi anlamına gelecek şekilde açıklamaktır. [[Eski Ahit]]'te böyle bir ifadenin kullanımına bir örnek, "Menaşe oğlu Yair"  olarak adlandırılan ancak aslında Menaşe'nin torununun oğlu olan Jair'dir. Her halükarda, [[argüman]]a göre, bakire doğumun benzersiz durumunu kabul eden [[Evanjelizm|evanjelistin]], geleneksel [[Ataerkillik|ataerkil]] tarzda biraz garip bir şekilde ifade ederken, İsa'nın anne tarafından gelen [[soyağacı]]nı vermesi doğaldır.

[[R.A. Torrey]]'e göre, [[Meryem]]'in ismiyle dolaylı olarak anılmamasının nedeni, eski [[İbraniler]]in hiçbir zaman bir kadının isminin soyağacı tablolarına girmesine izin vermemeleri, ancak kocasını gerçekte [[kayınpeder]]i olan birinin oğlu olarak eklemeleridir.

Lightfoot [[Talmud]]'un, okuduğu şekliyle "Eli'nin kızı Meryem"e atıfta bulunan belirsiz bir pasajında ​​onay görür; ancak hem bu Meryem'in kimliği hem de okuma şüphelidir. Buna karşın, [[Kilise Babaları|kilise babaları]] geleneği, Meryem'in babasını tutarlı bir ''[[Yehoiakim (Yeni Ahit)|Yehoiakim]]'' olarak tanımlar. Eli'nin, [[Eski Ahit]]'te Joachim'in adını aldığı ''Yehoyakim**in, alternatif adı olan Eliakim'in kısaltması olduğu öne sürülmüştür.

Bu teori, Meryem'e Davut soyundan geldiğini iddia eden erken dönem gelenekleriyle tutarlıdır. Ayrıca, Matta'nın Yusuf'un bakış açısına odaklanmasının aksine, Luka'nın Meryem'e daha fazla odaklanmasıyla da örtüşmektedir. Öte yandan, İncil'de veya herhangi bir erken dönem geleneğinde, soyağacının Meryem'e ait olduğuna dair açık bir gösterge yoktur.

Meryem'e Davut soyundan geldiğine dair bir Yahudi geleneği, 634 yılında yazılmış olan Doctrina Jacobi'de kaydedilmiştir; bu kitapta bir Tiberya hahamının, Taberiye Yahudilerinin geleneğine göre Meryem'in soyağacını anlatarak Hristiyanların Meryem'e olan hürmetini alaya aldığı görülmektedir: 

Hristiyanlar neden Meryem'i bu kadar yüceltiyorlar, onu Kerubim'den daha asil, Serafim'den kıyaslanamayacak kadar büyük, göklerin üzerine yükseltilmiş, güneşin ışınlarından daha saf olarak adlandırıyorlar? Çünkü o, annesi Anne ve babası Panter'in oğlu olan *[[Yehoiakim (Yeni Ahit)|Yehoyakim]]*'in kızı olan Davut soyundan bir kadındı. Panter ve Melki, babası Davut olan Natan soyundan Levi'nin oğulları olan kardeşlerdi.


Bir asır sonra, Şamlı İoannis ve diğerleri benzer bilgiler bildiriyor, sadece fazladan bir nesil, *Barpanther* ekliyorlar (Aramice'de *Panter'in oğlu* anlamına gelir, bu da yanlış anlaşılan bir Aramice kaynağı gösterir). Daha sonra prens Andronicus aynı polemiği Elijah adlı bir hahama ait bir kitapta buldu.

Luka'nın Meryem'in soyağacını verdiği iddiası, 5. yüzyıldan kalma tek bir metinde yer almaktadır; bu metinde sözde Hilary, bunu birçok kişi tarafından benimsenen bir görüş olarak aktarmaktadır; ancak kendisi bunu benimsememektedir. Bu iddia, 1498'de *[[Joannes Annius Viterbiensis]]* tarafından yeniden canlandırıldı ve hızla popülerlik kazandı.

Modern akademisyenler bu yaklaşımı göz ardı ediyor: Raymond E. Brown buna "dindar bir çıkarım" diyor; Joachim Gnilka ise "utanç çaresizliği" diyor. D.A. Carson bu okumayı "acı verici derecede yapay" olarak adlandırıyor ve Luka'nın dinleyicileri için anlaşılır olmayacağını söylüyor. Benzer şekilde R.P. Nettelhorst da bu okumayı "doğal olmayan ve zorlama" olarak adlandırıyor.

Yahudi hukuku bu konularla ilgilidir. Bu konularda Roma hukukundan kökten farklıdır, ancak Yahudi toplumu ve Yahudiye devleti içinde geçerli olan hukuktur ve İsa'nın bizzat bağlayıcı ve yetkili olduğunu açıkça kabul ettiği tek hukuktur (Matta 23:1-3'te kaydedildiği gibi). Babadan geçen soy iddialarına anne tarafından gelen soyu geçerli kabul etmez.

### Matta'daki anne soyu
Azınlık görüşü, Luka'nın Yusuf'un soyağacını verirken, Matta'nın Meryem'in soyağacını verdiğini savunur. Birkaç eski otorite bu yorumu öneriyor gibi görünüyor. Mevcut Yunanca metin açıkça buna karşı olsa da, orijinal metinde Matta'nın Meryem'in babası olarak bir Yusuf, kocası olarak da bir başka Yusuf'u gösterdiği öne sürülmüştür. Bu, yalnızca Matta'nın soyağacının Luka'nınkinden neden farklı olduğunu değil, aynı zamanda Matta'nın on üç yerine neden on dört nesil saydığını da açık bir şekilde açıklar. Blair, mevcut çeşitli versiyonları, kopyacıların açık bir hatayı düzeltmeye tekrar tekrar çalışmasının öngörülebilir sonucu olarak görür. Victor Paul Wierwille, dahil olmak üzere diğerleri, burada Matta'nın Aramice orijinalinin sesli harf işaretlerinin yokluğunda Yunanca çevirmen tarafından *gura* (*koca) olarak okunan gowra (baba* anlamına gelebilir) kelimesini kullandığını savunuyorlar. Her halükarda, Matta'nın Meryem'in soyağacını izlediğine dair erken bir anlayış, Matta ile Luka arasındaki çelişkinin görünüşe göre 3. yüzyıla kadar neden gözden kaçtığını açıklayabilir.

### Levirat evlilik teorisinin Luka versiyonu
Luka'nın soyağacını Meryem'in soyuna bağlayan çoğu kaynak, bir levirat evliliği içermese de, bu durum yukarıdaki kaynaklar tarafından eklenmiştir. Bu metinlerin her biri, Julius Africanus'ta olduğu gibi (ancak Esta'nın adı atlanarak), Malki'nin Yusuf'la bir levirat evliliği yoluyla nasıl akraba olduğunu anlatmaya devam eder.

Bede, Sextus Julius Africanus'un yanıldığını varsaydı ve *Melhi*'yi *Matat* olarak düzeltti. Bu dönemde papponimikler yaygın olduğundan, Mathat'ın da büyükbabasının ardından Melhi olarak adlandırılması şaşırtıcı olmazdı.

### Panter
Yukarıda bahsedilen *Panther* ismi, İsa'nın babasının Pantera adında bir asker olduğu iddiası nedeniyle tartışmalara yol açmıştır. Celsus, *[[Gerçek Söz]]* adlı yazısında bundan bahseder ve Origenes tarafından 1. Kitap 32'de alıntılanmıştır. "Ama şimdi Yahudi'nin İsa'nın annesinden bahsederken tanıtıldığı yere dönelim ve "hamileyken nişanlısı marangoz tarafından zina yaptığı gerekçesiyle kapı dışarı edildi ve Pantera adında bir askere çocuk doğurdu" dediğini söylemektedir. Epifanios, Celsus'u çürüterek, Yusuf ve Kleopas'ın "Panter lakaplı Yakup"un oğulları olduğunu yazar.

"Pandera oğlu İsa"dan bahseden iki Talmud dönemi metni şunlardır: Tosefta Hullin 2:22f: "Yakup... Pantera oğlu İsa adına onu iyileştirmeye geldi" ve Kohelet Rabbah 1:8(3): "Yakup... Pandera oğlu İsa adına onu iyileştirmeye geldi" ve Kudüs Talmudu'nun bazı baskıları da İsa'yı özellikle Pandera oğlu olarak adlandırır: Kudüs Abodah Zarah 2:2/7: "birisi... ona Pandera oğlu İsa adına fısıldadı"; Kudüs Şabat 14:4/8: "birisi... ona Pandera oğlu İsa adına fısıldadı"; Kudüs Abodah Zarah 2:2/12: "Yakup... onu iyileştirmeye geldi. Ona dedi ki: Pandera oğlu İsa adına seninle konuşacağız"; Kudüs Şabat 14:4/13: "Yakup... İsa Pandera adına onu iyileştirmek için geldi". Kudüs Talmud'unun bazı baskılarında bu pasajlarda İsa ismi geçmediği için bu bağlantı tartışmalıdır.

### Yasal miras
Geleneksel açıklamalardan biri, Matta'nın modern biyolojik anlamda bir soyağacı değil, İsa'nın kraliyet soyundan geldiğini gösteren yasal bir miras kaydı tuttuğudur.

Bu teoriye göre, Matta'nın yakın hedefi Davut değil, Yehoyakin'dir ve son on dört kişilik grubunda, oraya ulaşmak için anne tarafından büyükbabasına geçebilir, nesilleri atlayabilir veya belki de evlat edinilmiş bir soyu takip edebilir. Matta'nın rotasını, Lord Hervey'in öncü eserinden Masson'un son eserine  kadar yeniden yapılandırma girişimleri olmuştur, ancak hepsi zorunlu olarak oldukça spekülatiftir.

Başlangıç ​​noktası olarak, Joseph'in iki babasından biri, Augustinus'un öne sürdüğü gibi basit bir evlat edinme yoluyla veya daha muhtemel olarak oğlu olmayan bir kayınpederin özel evlat edinmesiyle veya anne tarafından büyükbabası olabilir. Aziz Thomas Aquinas, "Summa Theologica"da Aziz Augustinus'un açıklamasını tamamen kabul edilebilir bulur: Aziz Joseph'in biyolojik babası, kardeşi Heli'nin (Luka 3'te bahsedilen) dul eşiyle evlenen Yakup'tur (Matta 1'de bahsedilir). Yahudi yasalarına göre (Levirat evliliği, Tesniye 25:5–10), biyolojik babası Yakup olsa bile, Aziz Yusuf'u "Heli'nin oğlu" olarak adlandırmak yasal olarak uygundu. Heli ve Yakub, aynı anneden, ancak farklı evliliklerden doğan kardeşlerdi. Aziz Yusuf'un her iki babasının soyu (biyolojik ve yasal) Kral Davut'a kadar uzanır - Matta İncili'nde Kral Süleyman'dan; Luka İncili'nde Davut'un en küçük oğlu Natan'dan.

Öte yandan, *Matthan* ve *Matthat* arasındaki benzerlik, aynı adam olduklarını düşündürmektedir (bu durumda Yakup ve Eli, ya özdeştir ya da levirat evliliği yapan tam kardeşlerdir) ve Matta'nın bu noktada Luka'dan ayrılması, belki de anne tarafından büyükbabası aracılığıyla yasal miras yolunu takip etmek için olabilir. Bu tür bir akıl yürütme, Zerubbabel ve Şealtiel'in başına gelenleri daha iyi açıklayabilir.

Ancak bu açıklamalardaki temel zorluk, Yahudi hukukunda evlat edinme olmamasıdır; ki bu, elbette İsa'ya göre bile ilgili yasal gelenektir (Matta 23:1–3), Roma hukuk geleneği değildir. Yusuf biyolojik baba değilse, soyu İsa'ya uygulanmaz ve Yahudi hukukunda bunun değiştirilmesine dair bir hüküm yoktur. Kişinin doğal babası her zaman onun babasıdır. Yahudi hukukunda, soy iddialarının anne aracılığıyla miras alınması bile mümkün değildir.

## Şealtiel'in oğlu Zerubbabil

Luka ve Matta'daki soyağaçları, Şealtiel'in oğlu Zerubbabil'de kısaca birleşiyor gibi görünse de, hem Şealtiel'in üstünde hem de altında farklılık gösterirler. Bu aynı zamanda Matta'nın Eski Ahit kaydından ayrıldığı noktadır.

Eski Ahit'te Zerubbabil, Yahudileri MÖ 520 civarında Babil'den geri getiren, Yahudiye'yi yöneten ve tapınağı yeniden inşa eden bir kahramandı. Birkaç kez Şealtiel'in oğlu olarak anılır. Soyundan gelenlerin birkaç nesil boyunca izlendiği *[[Tarihler Kitabı]]*'ndaki, soyağaçlarında bir kez görünür, ancak pasajda bir dizi zorluk vardır.Septuaginta metni burada babasını Şealtiel olarak verirken, Masoretik Metin bunun yerine Şealtiel'in kardeşi Pedaya'yı koyar; pasajda belirtildiği gibi her ikisi de Kral Yehoyakin'İn oğulları. Bazıları, Masoretik okumayı kabul ederek, Pedaya'nın, Şealtiel için bir levirat evliliği yoluyla bir oğul doğurduğunu varsayar, ancak günümüzde çoğu bilgin, Matta ve diğer tüm anlatımlarla uyumlu olarak Septuaginta yorumunu orijinal olarak kabul eder.

Zerubbabel ve Şealtiel'in Luka'da ortaya çıkışı, isimlerin tesadüfen ortaya çıkmasından başka bir şey olmayabilir (en azından *Zerubbabil*, çok yaygın bir Babil ismidir). Şealtiel'e tamamen farklı bir soy, Zerubbabil'e ise farklı bir oğul verilmiştir. Dahası, bilinen tarihler arasında yapılan bir değişiklik, Luka'nın Şealtiel'inin doğumunu, ünlü Zerubbabil'in Yahudileri Babil'den geri getirdiği zamana denk getirir. Dolayısıyla, Luka'nın Şealtiel ve Zerubbabil'inin, Matta'nınkinden farklı olması ve hatta belki de onlara göre adlandırılmış olması muhtemeldir.

Birçok kişinin ısrar ettiği gibi aynıysa, Şealtiel'in Yusuf gibi nasıl iki babası olabileceği sorusu ortaya çıkar. Bir başka karmaşık levirat evliliği de sıklıkla gündeme getirilmiştir. Ancak Richard Bauckham, yalnızca Luka'nın gerçekliğini savunur. Bu görüşe göre, *[[Tarihler Kitabı|Tarihler]]*'deki soyağacı, Zerubbabel'i seleflerinin soyuna ekleyen sonradan eklenmiş bir soyağacıdır ve Matta yalnızca kraliyet ardıllığını takip etmiştir. Aslında Bauckham, Zerubbabil'in meşruiyetinin, peygamberlik yoluyla lanetlenmiş hükümdar soyundan değil, Davut'tan Natan aracılığıyla gelmesine dayandığını söyler.

Luka'da Zerubbabil'in oğlu olarak verilen *[[Yeni Ahit'teki küçük figürler#Reşa|Reşa]]* ismi, genellikle Aramice'de *baş* veya *prens* anlamına gelen *rēʾšāʾ* kelimesi olarak görülür. Bir Zerubbabil oğluna çok yakışabilir, ancak bazıları bu ismi Zerubbabil'in kendisinin yersiz bir unvanı olarak görür. Eğer öyleyse, Luka'daki bir sonraki nesil Yohanan, *[[Tarihler Kitabı|Tarihler]]*'deki Hananya olabilir. Luka'daki sonraki isimler ve Matta'nın sonraki ismi Abihud, *Tarihler'de* yalnızca spekülatif bir temelde tespit edilebilir.

## Kehanetin gerçekleşmesi
İsa'nın zamanında, Eski Ahit'teki birçok kehanetin Kral Davut'un soyundan gelen bir Mesih'i vadettiği zaten genel olarak anlaşılmıştı. Bu nedenle, İnciller İsa'nın Davut soyundan gelen soyunu izlerken, bu mesihsel kehanetlerin onda gerçekleştiğini göstermeyi amaçlamaktadır.

Natan'ın kehaneti — atası Davut'un tahtını miras alacak ve sonsuza dek hüküm sürecek bir Tanrı oğlunu önceden haber verdiği şeklinde anlaşılan — İbraniler'de alıntılanmış ve Luka'nın Müjde anlatımında güçlü bir şekilde ima edilmiştir. Benzer şekilde, Mezmurlar Tanrı'nın Davut'un soyunu sonsuza dek tahtında oturtma vaadini kaydederken, İşaya ve Yeremya Davut soyundan gelecek doğru bir kraldan bahseder.

Davut'un ataları, birçok kehanette Mesih'in ataları olarak da anlaşılmaktadır. İşaya'nın Yesse'nin dalı veya kökü tanımı, Pavlus tarafından Mesih'in bir vaadi olarak iki kez alıntılanmıştır.

Mesih'in Davut'un soyundan gelen bazı kişilerle ilişkisi veya ilişkisinin olmaması hakkındaki kehanetler ise daha tartışmalıdır:
*Tanrı, Kral Süleyman'ın tahtını İsrail üzerinde sonsuza dek kuracağına söz verdi,  ancak bu söz Tanrı'nın emirlerine uyulmasına bağlıydı. Süleyman'ın bunu yapmaması, krallığının daha sonra bölünmesinin bir nedeni olarak açıkça belirtiliyor. 
*Kral Yehoyakim'e karşı, Yeremya, "Davut'un tahtına oturacak kimsesi olmayacak," ve oğlu Kral Yehoyakin'ya karşı, "Çocuksuz olan bu adamı, günlerinde başarılı olmayacak bir adam olarak yaz; çünkü onun soyundan hiç kimse başarılı olmayacak, Davut'un tahtına oturmayacak veya Yahudiye'da tekrar hüküm sürmeyecek," Bazıları bu kehanetin Yehoyakin'i Mesih'in soyundan kalıcı olarak diskalifiye ettiğini düşünüyor (her ne kadar Yusuf'un soyundan olmasa da). Büyük olasılıkla, lanet Yehoyakin'in yaşamıyla sınırlıydı ve o zaman bile, haham geleneği Yehoyakin'in sürgünde tövbe ettiğini ve lanetin kaldırıldığını söylüyor. Ayrıca, Eski Ahit, lanette listelenen cezaların hiçbirinin aslında gerçekleşmediğini anlatır.
*Tanrı, Hagay aracılığıyla Zerubbabil'e, "Seni mühür yüzüğüm gibi yapacağım" diye bildirir; bu, büyükbabası Yehoyakin'e karşı olan kehanetin açık bir şekilde tersine çevrilmesidir: "Sağ elimdeki bir mühür yüzüğü olsan bile, seni çıkarıp atarım."  Zerubbabil, kral olarak olmasa da vali olarak hüküm sürdü ve birçok kişi tarafından Mesih'in uygun ve muhtemel bir atası olarak görüldü.

Süleyman'a verilen söz ve Yehoyakin'in laneti, eğer geçerliyse, Matta'nın aleyhine bir delildir. Ancak Matta, kendi soyağacını bu kehanetlerle uyumsuz bulmamış gibi görünüyor.

Matta ayrıca İsa'nın bakireden doğmasını, alıntıladığı Yeşaya 7:14'ün gerçekleşmesi olarak sunar. Matta, görünüşe göre, İbranice "almah" sözcüğünü Yunanca'da "bakire" olarak çeviren ayetin eski Septuaginta çevirisinden alıntı yapıyor.

## Bahsi geçen kadınlar
Matta, uzun erkek listesine dört kadın ekler. Kadınlar soyağacına erken dahil edilir: Tamar, Rakab, Rut ve "Uriya'nın karısı" (Batşeba). Matta'nın, Sare, Rebeka ve Lea gibi diğer kadınları atlarken neden bu kadınları dahil etmeyi seçtiği çok tartışılmıştır.

Bu dört kadın arasında, Matta'nın dikkat çekmek istediği ortak bir nokta olabilir. O, Tanrı'nın, Tamar'ın kayınpederini baştan çıkarması, fahişe Rahab'ın Yeşu'nun casuslarıyla işbirliği yapması, Moablı Rut'un Boaz'la beklenmedik evliliği ve Davut ile Batşeba'nın zina yapması aracılığıyla çalıştığını görür.

NIV Kültürel Arka Planlar Çalışma İncili, tüm bu kadınlar arasındaki ortak noktanın, Yahudi olmayanlarla bağlantıları olduğunu öne sürüyor. Rahab Kenan'da bir fahişeydi, Batşeba bir Hititli ile evliydi, Rut Moav'da yaşıyordu ve Tamar'ın İbranice kökenli bir adı vardı. Kadınların uyrukları mutlaka belirtilmemiş. Öneri, Matta'nın okuyucuyu Mesih'in misyonuna Yahudi olmayanların dahil edilmesine hazırlıyor olabileceği yönünde. Diğerleri, belirgin bir günahkârlık öğesine dikkat çekiyor: Rahab bir fahişeydi, Tamar Yahuda'yı baştan çıkarmak için fahişe kılığına girmişti, Batşeba bir zina yapan kadındı ve Rut bazen Boaz'ı baştan çıkarırken görülüyor; bu nedenle Matta, günaha yanıt olarak Tanrı'nın lütfunu vurguluyor. Yine de diğerleri, alışılmadık, hatta skandal olan birlikteliklerine dikkat çekiyor; okuyucuyu Meryem hakkında söyleneceklere hazırlıyor. Ancak bu açıklamaların hiçbiri dört kadının hepsine uygun değil.

Nolland, bunların Rut Kitabı'nda Davut'un soyağacına bağlı bilinen tüm kadınlar olduğunu ileri sürmektedir 

## Meryem'in Elisabet ile akrabalığı
Luka, Vaftizci Yahya'nın annesi Elisabet'in Meryem'in bir "akrabası" (Yunanca: syngenēs, <small>romanize:</small> συγγενής) olduğunu ve Elisabet'in Levi kabilesinden Harun'un soyundan geldiğini belirtir. Teyzesi, kuzeni veya daha uzak bir akrabası olup olmadığı bu kelimeden tespit edilemez. Nenizili Gregorios gibi bazıları, bundan Meryem'in kendisinin de Harun'un soyundan gelen bir Levili olduğu ve dolayısıyla kraliyet ve rahip soylarının İsa'da birleştiği sonucunu çıkarmıştır. Thomas Aquinas gibi diğerleri ise ilişkinin anne tarafından olduğunu; Meryem'in babasının Yahuda'dan, Meryem'in annesinin Levi'den olduğunu ileri sürmüştür Raymond Brown (1973) ve Géza Vermes (2005) gibi modern bilim insanları, Meryem ile Elisabet arasındaki ilişkinin yalnızca Luka'nın bir uydurması olduğunu öne sürmektedir.

## Bakire doğumu

Bu iki İncil, İsa'nın Yusuf tarafından değil, Meryem henüz bakireyken Kutsal Ruh'un gücüyle, kehanetin gerçekleşmesiyle doğduğunu beyan eder. Dolayısıyla, ana akım Hristiyanlıkta İsa, kelimenin tam anlamıyla Tanrı'nın "biricik oğlu" olarak kabul edilirken, Yusuf onun üvey babası olarak kabul edilir.

Matta, İsa'nın soyağacının hemen ardından şunu söyler: "İsa Mesih'in doğumu şöyle gerçekleşti: Annesi Meryem, Yusuf'la nişanlıydı, ama birlikte olmalarından önce, Kutsal Ruh'tan gebe olduğu anlaşıldı".

Benzer şekilde, Luka Müjde'den şöyle bahseder: "Bu nasıl olacak?" diye sordu Meryem meleğe, "Ben bakireyim." Melek şöyle cevap verdi: "Kutsal Ruh senin üzerine gelecek ve Yüceler Yücesi'nin gücü seni gölgeleyecek. Böylece doğacak olan kutsal kişiye Tanrı'nın Oğlu denecek."

O zaman şu soru ortaya çıkıyor: Her iki İncil de İsa'nın soyunu Yusuf aracılığıyla izliyor gibi görünüyor, oysa Yusuf'un biyolojik babası olduğu iddiasını reddediyorlar? Augustinus, Yusuf'un İsa'nın evlat edinme yoluyla babası, yasal babası olması ve Davut'tan geldiğini haklı olarak iddia edebilmesi yeterli bir cevap olarak görüyor.

Öte yandan Tertullianus, İsa'nın annesi Meryem aracılığıyla Davut'tan kan yoluyla gelmiş olması gerektiğini savunur. Pavlus'un İsa'nın "bedensel olarak Davut'un soyundan geldiği" yönündeki ifadesinde İncil'den destek görür. Meryem'in Davut soyundan geldiğine dair iddialar erken ve sık sık bulunur.

Bakire doğumu reddeden bir mezhep olan Ebiyonitler, Epifanios'a göre, soyağacı ve çocukluk anlatısını içermeyen, Matta İncili'nin bir revizyonunu kullanan bir İncil kullandılar. Bu farklılıklar, Ebiyonitlerin soy mirası, evlat edinme ve anne aracılığıyla soy iddialarının durumu ile ilgili Yahudi yasası (halaha) konusundaki farkındalıklarını yansıtmaktadır.
## İslâm'da Meryem ve İsa

### Meryem

Kur'an, İsa'nın (Îsâ) bakireden doğduğunu savunur ve bu nedenle onun soyunu yalnızca Meryem (Meryem) aracılığıyla ele alır, Yusuf'tan bahsetmez.

Meryem, Kur'an'da çok değerli bir yere sahiptir ve on dokuzuncu sure olan Meryem Suresi onun adını taşımaktadır. Ailesi üçüncü sure Âl-i İmrân Suresi konusu olan İmran'ın kızı olarak anılır. Aynı Meryem (Meryem), bir yerde Harun'un (Hārūn) kız kardeşi olarak da anılır, ve bu, genellikle Harun'un (Hārūn) kız kardeşi ve Amram'ın (ʻImrān) kızı olan Eski Ahit'teki aynı adı taşıyan Meryem ile anakronik bir karıştırma olarak görülse de, bu ifade muhtemelen tam anlamıyla anlaşılmamıştır.

### İsa

İslam dininde **[[İsa]]** veya **Îsâ bin Meryem** (, çev. Meryem oğlu İsa), İsrailoğulları'na gönderilen son peygamber ve aynı zamanda da **Mesih**'tir. İsrailoğullarına Tevrat'ı ilga etmeden, onun yanı sıra yeni bir vahiy olan İncil ile tebliğde bulunmuştur. İsa, hiç evlenmeden ve çocuğu olmadan yaşamış ve bu hâliyle göğe yükseltilmiştir. Kur'an'da 93 âyette, "Meryem'in oğlu", "Allah'tan bir ruh" ya da "Allah'ın Kelimesi" unvanlarıyla veya özel ismiyle toplam 180 defa zikredilmektedir. Kur'an'da İsa'nın babasız yaratıldığı, Adem Peygamberin durumuna benzetilerek vurgulanmaktadır. İsa'nın Allah'ın izniyle çeşitli mucizeler göstermiş olduğu kabul edilir.

### Kur'an'a göre İsa'nın soyağacı

## Ayrıca bakınız
*Meryem'in ebedi bekâreti
*İsa'nın ırkı
*İsa'nın doğumu
*Meryem Ana'nın doğuşu
## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*Multiple translations