İsrail Hava Kuvvetleri

**İsrail Hava Kuvvetleri** (), diğer adıyla **Hava Kolordusu** () ya da kısaca **IAF**, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin havacılık ve uzay koludur. 28 Mayıs 1948'de, İsrail Bağımsızlık Bildirgesi'nden kısa bir süre sonra kuruldu. Nisan 2022 itibarıyla Tomer Bar, Hava Kuvvetleri Komutanı olarak görev yapmaktadır.

İsrail Hava Kuvvetleri, kuruluş aşamasında ele geçirilen veya bağışlanan sivil uçaklar ile kullanılan II. Dünya Savaşı savaş uçaklarıyla faaliyet gösterdi. Daha sonra Boeing B-17'ler, Bristol Beaufighter'lar, de Havilland Mosquito'lar ve P-51D Mustang'ler dâhil olmak üzere ek uçaklar edinildi. Hava Kuvvetleri, 1956 Süveyş Krizi sırasında İsrail'in Kadeş Operasyonu'nda önemli bir rol oynadı ve Mitla Geçidi'ne paraşütçü indirdi. 5 Haziran 1967'de, Altı Gün Savaşı'nın ilk gününde gerçekleştirilen Focus Operasyonu ile Arap hava kuvvetlerini zayıflatarak savaşın geri kalanında hava üstünlüğünü sağladı. Altı Gün Savaşı'nın hemen ardından Mısır, Yıpratma Savaşı'nı başlattı ve İsrail Hava Kuvvetleri, düşman topraklarının derinliklerindeki stratejik hedeflere tekrar tekrar hava saldırıları düzenledi. 6 Ekim 1973'te patlak veren Yom Kippur Savaşı sırasında, Mısır ve Suriye'nin ilerleyişi Hava Kuvvetleri'ni düşman hava savunmalarını yok etme planlarını uygulamaktan alıkoydu. Füze ve uçaksavar tehditleri altında faaliyet göstermek zorunda kalan hava kuvvetleri, sağladığı yakın hava desteğiyle İsrail kara birliklerinin durumu kontrol altına almasını ve sonunda karşı taarruza geçmesini sağladı.

Altı Gün Savaşı'ndan bu yana İsrail'in askeri uçaklarının çoğu Amerika Birleşik Devletleri'nden temin edilmiştir. Bunlar arasında A-4N Skyhawk, F-4E Phantom II, F-15C Eagle, F-15I Strike Eagle, F-16C/I Fighting Falcon ve F-35I Lightning II yer almaktadır. Ayrıca IAI Nesher ve IAI Kfir gibi yerli üretim uçakları da kullandılar. 7 Haziran 1981'de, Osiraq'taki Irak nükleer tesislerini yok etmek amacıyla Opera Operasyonu gerçekleştirildi. 1 Ekim 1985'te, Kıbrıs'ta üç İsrailli sivilin öldürüldüğü Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) terör saldırısına yanıt olarak, Tahta Bacak Operasyonu ile Tunus'taki FKÖ Genel Merkezi bombalandı. 1991'de Süleyman Operasyonu ile Etiyopyalı Yahudiler İsrail'e getirildi. Daha sonra birçok operasyona katıldı; bunlar arasında 2006 Lübnan Savaşı, Dökme Kurşun Harekâtı, Bulut Sütunu Operasyonu, Koruyucu Hat Operasyonu, 2021 İsrail-Filistin krizi ve Gazze Savaşı yer almaktadır. 6 Eylül 2007'de ise Orchard Operasyonu kapsamında iddia edilen Suriye nükleer reaktörü başarılı bir şekilde bombalandı.

## Tarihçe
İsrail Hava Kuvvetleri, el konulan veya bağışlanan sivil uçaklar ile II. Dünya Savaşından kalma eski veya fazlalık olan Boeing B-17, Bristol Beaufighter, de Havilland Mosquitoes ve P-51D Mustang tipi pervaneli savaş uçakları toplanarak kurulmuştur. İsrail Hava Kuvvetleri, 1956 yılındaki Süveyş Krizi'nde Kadeş Harekâtı'nda görev alarak İsrail milli güvenliği için önemli bir rol oynadı. 5 Haziran 1967'de, Altı Gün Savaşı'nın ilk gününde, karşıt Arap hava kuvvetlerini büyük oranda imha ederek hareketsiz bırakan ve savaşın geri kalanında hava üstünlüğünü ele geçiren *Mivtza Moked*(Odaklanma Harekâtı) gerçekleştirerek savaşı çok kısa sürede İsrail'in kazanmasını sağladı.

Altı Gün Savaşı'nın sona ermesinden kısa bir süre sonra Mısır, 1967 yılında Yıpratma Savaşı'nı başlattı ve İsrail Hava Kuvvetleri, düşman topraklarının derinliklerindeki stratejik hedeflere düzenli bir şekilde bombardıman taarruzları  gerçekleştirdi. 6 Ekim 1973'te Yom Kippur Savaşı patlak verdiğinde, Mısır ve Suriye'nin ilerlemeleri karşısında İsrail Hava Kuvvetleri savaşın başlangıcında bocaladı. Sina Yarımadasında Mısır kuvvetlerinin kurduğu hava savunma şemsiyesi uzun bir süre İsrail savaş uçaklarının bölgede harekât yapabilme kabiliyetlerini kısıtladı ve Mısır'a İsraile yönelik karadan saldırı yapabilme imkanı verdi.

1973 Yom Kippur Savaşı'nda Mısır ile olan mücadelede İsrail birçok savaş uçağını kaybetti. Ancak Amerikan'ın kurduğu hava şemsiyesi sayesinde İsrail'e hızlıca yapılan sevkiyatlar sonucunda İsrail Hava Kuvvetleri çökmekten kurtulabildi. Yom Kippur Savaşından beri İsrail'in askeri uçaklarının çoğu Amerika'dan temin edilmekte ve Amerika, İsrail'in en yakın savunma işbirlikçisi konumunda bulunmaktadır. İsrail'in geçmişten günümüze kullandığı Amerikan uçakları arasında Douglas A-4 Skyhawk, F-4 Phantom II, F-15 Eagle, F-16 Fighting Falcon ve F-35 Lightning II gibi önde gelen savaş uçakları bulunmaktadır. İsrail Hava Kuvvetleri, IAI Nesher ve daha sonra daha gelişmiş IAI Kfir gibi bir dizi yerli üretim denemeleri ile savaş uçağı ihtiyacına çözüm bulmaya çalıştı ancak Amerikan savaş uçakları, İsrail hava gücünün omurgasını oluşturmaya devam etti. İsrail Hava Kuvvetleri'nin kullandığı uçakların büyük bir kısmı, bugün de Amerikan üretimi savaş uçaklarıdır.

7 Haziran 1981'de, İsrail Hava Kuvvetlerinden altı F-15'in eşlik ettiği sekiz F-16, Osirak'taki Irak nükleer tesislerini yok etmek için Opera Operasyonu'nu icra etti. 9 Haziran 1982'de İsrail Hava Kuvvetleri, Lübnan'daki Suriye hava savunmasını çökerten *Köstebek Kriket 19 Operasyonu*nu gerçekleştirdi. 1 Ekim 1985'te, Kıbrıs'ta üç İsrailli sivili öldüren bir Filistin Kurtuluş Örgütü menşeili terör saldırısına yanıt olarak, İsrail hava kuvvetleri Tunus'taki Filistin Kurtuluş Örgütü Karargahını bombalayan *Tahta Bacak Operasyonu*nu gerçekleştirdi. 1991'de İsrail Hava Kuvvetleri, Etiyopya Yahudilerini İsrail'e getiren Süleyman Operasyonunu gerçekleştirdi. 1993 ve 1996'da sırasıyla *Hesap Verebilirlik Operasyonu* ve Gazap Üzümleri Harekatına katıldı. O zamandan beri, 2006 Lübnan Savaşı, Dökme Kurşun Operasyonu, Bulut Sütunu Operasyonu, Koruyucu Hat Harekâtı, Duvarların Muhafızı Operasyonu ve Demir Kılıçlar Operasyonu da dahil olmak üzere birçok operasyonda yer aldı. 6 Eylül 2007'de, İsrail Hava Kuvvetleri Orchard Operasyonu'nda, iddiaya göre bir Suriye nükleer reaktörünü bombaladı.

## Savaş Suçları
Amnesty International, 2023 Hamas-İsrail Savaşı sırasında İsrail Hava Kuvvetlerinin Filistinli ve Lübnanlı sivilleri katlettiğine dair raporlar yayınladı ve İsrailli askeri yetkililerin ve savaş uçağı pilotlarının uluslararası savaş suçları mahkemesinde yargılanmalarını talep etti. *Middle East Eye* tarafından yapılan bir habere göre İsrail Hava Kuvvetlerinde görevli pilotların Uluslararası Ceza Mahkemesinde savaş suçlarından dolayı yargılanmaktan korktukları belirtildi. Bir İsrail tankının açtığı ateş sonucunda ölen 5 yaşındaki Filistinli çocuk Hind Rajab anısına kurulmuş olan *Hind Rajab Vakfı*, 2025 yılında Brezilya'da tatil yapan bir İsrail askerine karşı Gazze'de savaş suçu işlediğine dair dava açtı ve dava sonucunda Brezilya mahkemeleri İsrail askerinin gözaltına alınmasına karar verdi. Adı açıklanmayan İsrail askeri, yargılanmaktan kurtulmak için İsrail istihbaratının yardımıyla Brezilya'yı terk etti. İsrail hükûmeti, İsrailli askerlerin savaş suçları ile yargılanmasından çekindiği için İsrail askerlerine kimliklerini gizli tutmaları ve sosyal medyada asker olduklarına dair paylaşım yapmamaları çağrısında bulundu.

## Organizasyon

### İdari Birimler
*Hava Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı
*Sabit Kanatlı Uçaklar Grubu
*Helikopter Grubu
*Hava İstihbarat Başkanlığı
*Ekipman Grubu
*İnsan Kaynakları Grubu
*Sağlık Birim Başkanlığı
*Kontrol Grubu
*Hava Kuvvetleri Özel Kuvvetleri
**Birim 5101 *Shaldag* – Hava Kuvvetleri Özel Operasyon Kuvveti
**Birim 669 – Muharebe arama-kurtarma kuvveti
**Birim 5700 - Aerodrom kurma ve idare etme kuvveti
*Hava Savunma Komutanlığı
**Kuzey Hava Savunma Alayı
**Merkez Hava Savunma Alayı
**Güney Hava Savunma Alayı (Hava Harp Okulu Dahil)

### Muharebe Filoları

*Ramat David Hava Üssü (Filo 1)
**101. Filo *İlk Savaşçı*
**105. Filo *Akrep
**109. Filo *Vadi*
**157. Filo *Vadi Filosu*
**160. Filo *Gölge Avcılar*
**193. Filo *Batının Savunucuları*
*Sdot Micha Hava Üssü (Filo 2)
**150. Filo
**199. Filo
**248. Filo
* Hatzor Hva Üssü (Filo 4)
**100. Filo *Uçan Deve*
**144. Filo *Anka*
**200. Filo *İlk İHA*
*Hatzerim Hava Üssü (Hava Üssü 6)
**69. Filo *Çekiçler*
**102. Filo *Uçan Kaplan*
**İHK Gösteri Grubu
**107. Filo *Turuncu Kuyruk Şövalyeleri*
**Hava Kuvvetleri Piyade Okulu
*Tel Nof Hava Üssü (Hava Üssü 8)
**106. Filo *Mızrak*
**118. Filo *Gece Sürücüleri*
**133. Filo *İki Kuyruklu Şövalye*
**210. Filo *Beyaz Kartal* 
**601. Filo (Uçuş Test Merkezi)
** Birim 555 *Gökyüzü Kargası* (elektronik harp birimi)
*Ovda Hava Üssü (Hava Üssü 10)
**115. Filo *Uçan Ejderha*
** Uçuş Okulu
** Hava Harp Okulu
*Hayfa Hava Üssü (Hava Üssü 21)
**Teknik Okul
**Hava Kuvvetleri Teknoloji Koleji
*Ramon Hava Üssü (Filo 25)
**113. Filo *Eşek Arısı*
**119. Filo *Yarasa*
**190. Filo *Sihirli Dokunuş*
**201. Filo *Tek*
**253. Filo *Negev*
*[[Nevatim Askerî Üssü]] (Hava Üssü 28)
**103. Filo *Filler*
**116. Filo *Güneyin Aslanları*
**117. Filo *İlk Jet*
**120. Filo *Çöl Devleri*

**122. Filo "Nahshon"
**131. Filo *Sarı Kuş Şövalyeleri*
**140. Filo *Altın Kartal*
*Palmachim Hava Üssü (Hava Üssü 30)
**123. Filo *Çöl Kuşları*
**124. Filo "Rolling Sword"
**147. Filo "Goring Ram" 
**151. Filo (Füze Test Filosu)
**161. Filo *Kara Yılan*
**166. Filo *Kıvılcım''

## Envanter

### Hava araçları

### Hava savunma sistemleri

! style="text-align: left; background: lightsteelblue;" | Silah
! style="text-align: left; background: lightsteelblue;" | Resim
! style="text-align: left; background: lightsteelblue;" | Menşei
! style="text-align: left; background: lightsteelblue;" | Tür
! style="text-align: left; background: lightsteelblue;" | Varyant
! style="text-align: left; background: lightsteelblue;" | Hizmette
! style="text-align: left; background: lightsteelblue;" | Notlar
|-
! colspan="7" style="align: center; background: lavender;" | Karadan havaya füze sistemleri
|-
| MIM-104 Patriot
| 
| 
| rowspan="2" | Uzun menzilli karadan havaya füze sistemi
| PAC-2
| ?
| GM+ "Yahalom" standardına yükseltildi.
|-
| Arrow
| 
| 
| Arrow-2  Arrow-3
| ?
| Atmosfer dışına çıkabilen anti-balistik füze serisidir.
|-
| Davud Sapanı
| 
| 
| Orta menzilli karadan havaya füze sistemi
|
| ?
| Uzun menzil için de kullanılabilmektedir.
|-
| Demir Kubbe
| 
| 
| Kısa menzilli karadan havaya füze sistemi
|
| 9+
| 2011'den beri faaliyettedir.
|}

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız