1975

**1975** bir yıldır.

## Olaylar
### Ocak
* 6 Ocak - Yarışma programı Wheel of Fortune, ABD'de yayın hayatına başladı.
* 30 Ocak - THY'nin *Bursa* isimli yolcu uçağı, elektriklerin kesik olmasından dolayı Yeşilköy Havaalanı'na inemeyince Marmara Denizi'ne düştü. Uçakta bulunan 42 kişiden kurtulan olmadı.

### Şubat
* 5 Şubat - Amerikan Kongresi, Türkiye'ye silah ambargosu uygulanmasını kabul etti.
* 11 Şubat - Madagaskar devlet başkanı Richard Ratsimandrava, göreve gelişinin altıncı gününde suikaste uğrayarak öldü.
* 13 Şubat - Kıbrıs Türk Federe Devleti kuruldu. Devlet Başkanlığına Rauf Denktaş getirildi.

### Mart
* 22 Mart - Hollandalı Teach-In grubu, Ding-A-Dong şarkısıyla 1975 Eurovision Şarkı Yarışması'nı kazandı. Türkiye'nin ilk kez yer aldığı yarışmada Semiha Yankı, Seninle Bir Dakika ile 13. oldu.
* 25 Mart - Suudi Arabistan Kralı Faysal, yeğeni tarafından vurularak öldürüldü.

### Nisan
* 4 Nisan
** Microsoft firması kuruldu.
** Operation Babylift kapsamında Vietnamlı öksüz, yetim bebek ve çocukları Vietnam'dan Filipinler'e götüren ABD Hava Kuvvetleri'ne ait C-5 nakliye uçağı, kalkışından yarım saat sonra teknik arıza nedeniyle pirinç tarlasına çakıldı. 78'i çocuk 155 kişi öldü.
* 5 Nisan - İki kozmonotu Salyut 4 uzay istasyonuna taşıyan Soyuz 18-1 uzay aracı teknik arıza nedeniyle yörüngeye ulaşamadan düştü. Kozmonotlar sağ olarak kurtuldu.
* 12 Nisan - Süleyman Demirel'in kurduğu *Milliyetçi Cephe* hükûmeti TBMM'den güvenoyu aldı.
* 13 Nisan - Lübnan'nın başkenti Beyrut'a dört Hristiyan Falanjiste karşılık 27 Filistinlinin öldürülmesiyle Lübnan İç Savaşı başladı.
* 16 Nisan - Amerikan Temsilciler Meclisi, 24 Nisan tarihini, 'Ermenilere karşı işlenen insanlık dışı suçları anma günü' kabul etti.
* 17 Nisan - Kamboçya'da, Pol Pot liderliğindeki Kızıl Kmer'lerin başkent Phnom Penh'i ele geçirmesiyle iç savaş sona erdi.
* 20 Nisan - Türkiye'nin Beyrut basın danışmanının otomobili Ermeni teröristlerce bombalandı.
* 30 Nisan - Kuzey Vietnam birliklerinin başkent Saigon'a girmesiyle Vietnam Savaşı, komünistlerin galibiyeti ile sona erdi.

### Mayıs

### Haziran
* 11 Haziran - Gerçekleştirilen referandum sonucunda Yunanistan cumhuriyet oldu.
* 20 Haziran - Jaws gösterime girdi.
* 24 Haziran - Diyarbakır'a bir gezi düzenleyen MHP Genel Başkanı Alparslan Türkeş'in kente gelmesiyle olaylar çıktı. Biri asker üç kişi öldü, 46 kişi ağır yaralandı.
* 25 Haziran - Mozambik, Portekiz'den bağımsızlığını ilan etti.

### Temmuz
* 20 Temmuz - Merkezi İzmir olmak üzere yeni kurulan Ege Ordusu göreve başladı.
* 25 Temmuz - Türkiye, ABD'ye Türkiye'deki ortak savunma üsleri anlaşmalarının geçersiz olduğunu, İncirlik Üssü dışındakilere Türk Bayrağı çekileceğini bildirdi.
* 29 Temmuz - Genelkurmay Başkanlığı, İncirlik dışındaki ABD üslerinin devralındığını açıkladı.

### Ağustos
* 4 Ağustos - Kıbrıs Harekâtı dolayısıyla 20 Temmuz 1974'te ilan edilen sıkıyönetim kaldırıldı.
* 8 Ağustos - Çin'in Henan eyaletinde bulunan Banqiao Barajı, Nina Tayfunu sebebiyle çöktü. 230 bin insan öldü.

### Eylül
* 5 Eylül - Charles Manson Çetesi üyesi Lynette Fromme, Sacramento'da ABD Başkanı Gerald Ford'a suikast girişiminde bulundu. Fromme tabancasının şarjörüne mermi sürmeyi unuttuğu için girişimi başarısızlıkla sonuçlandı.
* 6 Eylül - Diyarbakır, Lice'de meydana gelen 6.6 şiddetindeki depremde 2.385 kişi öldü, 7 bine yakın ev yıkıldı.
* 22 Eylül - Kendisine karşı ilk suikast girişiminden 17 gün sonra ABD başkanı Gerald Ford, San Francisco'da Sara Jane Moore tarafından düzenlenen ikinci bir silahlı suikast girişiminden de yara almadan kurtuldu.
* 30 Eylül - Boeing AH-64 Apache ilk uçuşunu gerçekleştirdi.

### Ekim
* 31 Ekim - Queen'in Bohemian Rhapsody single'ı piyasaya sürüldü.

### Kasım
* 11 Kasım - Angola, Portekiz'den bağımsızlığını ilan etti.
* 22 Kasım - Monarşi İspanya'ya geri döndü; Juan Carlos İspanya kralı oldu.
* 25 Kasım - Surinam, Hollanda'dan bağımsızlığını ilan etti.

### Aralık
* 21 Aralık - Aralarında Çakal Carlos'un da bulunduğu 6 kişilik terörist grup, Viyana'da düzenlenen OPEC konferansını basarak, aralarında 10 ülkenin petrol bakanlarının da olduğu 70 kişiyi rehin aldı.
* 25 Aralık - İngiliz Heavy metal grubu Iron Maiden, Londra'da kuruldu.

### Ay veya günü bilinmeyenler
* Birleşmiş Milletler tarafından Uluslararası Kadınlar Yılı olarak ilan edildi.
* Lyme hastalığı tanımlandı.

## Doğumlar
### Ocak
* 1 Ocak - Marc Paquet, Kanadalı oyuncu
* 3 Ocak
** Alptekin Cevherli, Türk siyasetçi ve yazar
** Aneta Germanova, Bulgar millî voleybolcu
* 4 Ocak - Carlo Levi, İtalyan ressam, yazar, doktor, aktivist, antifaşist
* 19 Ocak - Alexander Yordanov, Bulgar futbolcu
* 28 Ocak - Susana Feitor, Portekizli yürüyüşçü

### Şubat
* 5 Şubat - Giovanni van Bronckhorst, Endonezya asıllı Hollandalı futbolcu
* 22 Şubat - Drew Barrymore, Amerikalı aktris

### Mart
* 1 Mart - Aaron Keller, Kanada asıllı Japon buz hokeyi oyuncusu
* 10 Mart - DJ Aligator, Iran asıllı Danimarkalı DJ, prodüktör
* 25 Mart - Arkadiusz Klimek, Polonyalı profesyonel futbolcu
* 27 Mart - Fergie (Stacy Ferguson), Amerikalı pop-R&B şarkıcısı
* 28 Mart - Alper Yılmaz, Türk basketbolcu

### Nisan
* 1 Nisan - Hakan Karsak, Türk oyuncu
* 6 Nisan - Zach Braff, Amerikalı aktör, yönetmen ve senarist
* 8 Nisan - Funda Arar, Türk rock ve Arabesk-rock sanatçısı
* 14 Nisan - Veronika Zemanova, Çek pornografik film yıldızı, şarkıcı ve model
* 18 Nisan - Kerim Tekin, Türk pop müziği sanatçısı (ö. 1998)
* 20 Nisan - Esra Dalfidan, Türk asıllı Alman caz şarkıcısı
* 29 Nisan - Ziynet Sali, Türk şarkıcı

### Mayıs
* 1 Mayıs - Andrea Lowe, İngiliz oyuncu
* 2 Mayıs - Ahmed Hasan, Mısırlı orta saha ve forvet oyuncusu
* 8 Mayıs 
**Enrique Iglesias, İspanyol şarkıcı, aktör, model ve söz yazarı
**Mehmet Günsür, Türk oyuncu
* 10 Mayıs - Merih Ermakastar, Türk şarkıcı ve sinema oyuncusu
* 17 Mayıs - Laura Voutilainen, Fin şarkıcı
* 19 Mayıs
** Eva Polna, Rus şarkıcı, söz yazarı ve besteci
** Jonas Renkse, İsveçli şarkıcı
** Ozan Güven, Türk oyuncu
* 31 Mayıs - Merle Dandridge, Japon-Amerikalı oyuncu ve seslendirme sanatçısı

### Haziran
* 4 Haziran - Angelina Jolie, Amerikalı aktris
* 7 Haziran - Allen İverson, Amerikalı NBA oyuncusu
* 13 Haziran - Toni Ribas, İspanyol porno aktörü
* 20 Haziran - Uğur Taner, Türk yüzücü
* 30 Haziran - Ralf Schumacher, Alman Formula 1 pilotu

### Temmuz
* 1 Temmuz - Tatyana Tomaşova, Rus atlet
* 5 Temmuz - Ai Sugiyama, Japon profesyonel tenis oyuncusu
* 6 Temmuz - **Curtis James Jackson III** ya da bilinen adıyla 50 Cent, Amerikalı rap müzik sanatçısı
* 9 Temmuz - Anthony Parker, Amerikalı basketbolcu
* 11 Temmuz - Michelle Demishevich, aktivist, gazeteci
* 20 Temmuz - Yusuf Şimşek, Türk Millî Futbolcu
* 22 Temmuz - Aslı Der, Türk yazar
* 24 Temmuz - Torrie Wilson, Amerikalı model ve güreşçi
* 27 Temmuz - Serkan Çeliköz, besteci, aranjör, prodüktör, müzisyen, maSKott grubu üyesi
* 30 Temmuz - Cherie Priest, Amerikalı yazar

### Ağustos
* 6 Ağustos - Geraldine Zivic, Arjantinli-Kolombiyalı oyuncu, sunucu ve model
* 7 Ağustos
** Charlize Theron, Güney Afrikalı oyuncu
** Koray Candemir, Maskott grubunun solisti, gitaristi, söz yazarı, besteci, prodüktör
* 10 Ağustos - İlhan Mansız, Türk futbolcu
* 12 Ağustos
** Burcu Güneş, Türk pop müzik sanatçısı, söz yazarı
** Casey Affleck, Amerikalı oyuncu
* 23 Ağustos - Bünyamin Sudaş, Türk halterci

### Eylül
* 1 Eylül - R. Kan Albay, Flaman film yönetmeni ve aktör
* 5 Eylül
** George Boateng, Hollandalı futbolcu
** Fanny Mallette, Kanadalı oyuncu
* 7 Eylül
**Esra Balamir, Türk model, şarkıcı, oyuncu ve televizyon sunucusu
**Zeynep Günay, Türk yönetmen
* 8 Eylül
**Elena Likhovtseva, Rus tenisçi 
**Julie Le Breton, Kanadalı oyuncu
**Larenz Tate, Amerikalı sinema oyuncusu
**Russ Kun, Nauru devlet başkanı 
**Kobi Farhi, İsrailli ses sanatçısı ve Oryantal metal grubu Orphaned Land'in kurucusu
**Lee Eul-yong, Güney Koreli futbolcu
* 9 Eylül
**İlker Kızmaz, Türk sinema ve dizi oyuncusu
**Michael Bublé, Kanadalı müzisyen, pop-caz sanatçısı ve oyuncu
* 17 Eylül - Tayna Lawrence, Jamaikalı atlet
* 20 Eylül - Asia Argento, İtalyan sinema oyuncusu ve yönetmen
* 24 Eylül - Ahmet Saraçoğlu, Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
* 30 Eylül - Marion Cotillard, Fransız aktris

### Ekim
* 12 Ekim - Fettah Can, Türk şarkıcı, besteci, söz yazarı ve aranjör
* 17 Ekim
** Anne Kremer, Lüksemburglu profesyonel tenis oyuncusu
** Burak Güven, Mor ve Ötesi grubu üyesi, bas gitarist, şarkı yazarı, geri vokal/vokal
* 20 Ekim - Sevinç Erbulak, Türk aktris
* 25 Ekim - Ali Eren Beşerler, Türk Millî eski Futbolcu

### Kasım
* 2 Kasım - Sinan Sümer, Türk dizi ve sinema oyuncusu
* 14 Kasım - Nazmi Avluca, grekoromende Dünya ve Avrupa şampiyonu, Türk millî güreşçi

### Aralık
* 3 Aralık - Cristina Llanos, İspanyol şarkıcı, besteci ve gitarist
* 5 Aralık - Alper Kul, Türk oyuncu
* 19 Aralık - Cosmin Contra, Rumen futbolcu

### Ay veya günü bilinmeyenler
* Aslı Perker, Türk gazeteci, yazar
* Aylin Yıldızoğlu, Türk basketbol oyuncusu
* Ayça Bingöl, Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu

## Ölümler
### Ocak
* 5 Ocak - Arif Nihat Asya, Türk şair
* 5 Ocak - Gottlob Berger, II. Dünya Savaşı esnasında Nazi Almanyası'nda Obergruppenführer rütbesinde bir Nazi savaş suçlusu
* 6 Ocak - Ahmet Caferoğlu, Anadolu ağızları üzerindeki çalışmalarıyla ünlü dilbilimci
* 18 Ocak - Arif Müfid Mansel, Türk arkeolog
* 24 Ocak - Erich Kempka, Nazi Almanyası'nda yarbay, Adolf Hitler'in şoförü ve Allgemeine SS üyesi
* 30 Ocak - Şerafettin Ayhan, Türk siyasetçi

### Şubat
* 3 Şubat - Ümmü Gülsüm, Mısırlı Arap ses sanatkarı
* 4 Şubat - Mehmet Muhlis Ete, Türk siyasetçi
* 5 Şubat - Mehmet Orhan Mersinli, Türk siyasetçi
* 6 Şubat - Kenryō Satō, Japon topçu ve kurmay subayı
* 8 Şubat - Robert Robinson, İngiliz kimyager
* 10 Şubat - Hüseyin Ataman, Türk siyasetçi
* 11 Şubat - Cemal Hüsnü Taray, Türk siyasetçi
* 12 Şubat - Vedat Dicleli, Türk siyasetçi
* 14 Şubat - Julian Huxley, İngiliz evrimsel biyolog
* 22 Şubat - Nejdet Sançar, Türkçü ve Turancı eğitimci yazar
* 24 Şubat - Nikolay Bulganin, Rus asker ve siyaset adamı
* 25 Şubat
** Elijah Muhammed, ABD'de İslam Ümmeti olarak da bilinen Amerikan İslam Misyonu adlı Siyah hareketinin önderi
** Marcia Trimble, cinayete kurban giden çocuk

### Mart
* 8 Mart - George Stevens, Amerikalı yapımcı, yönetmen, senarist
* 13 Mart - İvo Andriç, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Sırp ve Hırvat yazar
* 14 Mart - Susan Hayward, Oskar ödülü almış Amerikalı sinema oyuncusu
* 15 Mart - Aristotle Onassis, Yunan armatör ve iş insanı
* 25 Mart - Faysal bin Abdül Aziz, Suudi Arabistan Kralı

### Nisan
* 5 Nisan - Çan Kay Şek, 9. Çin Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı (d. 1887)
* 12 Nisan - Josephine Baker, Amerikalı dansçı ve şarkıcı (d. 1906)
* 13 Nisan - François Tombalbaye, 1. Çad Devlet Başkanı (d. 1918)
* 14 Nisan - Fredric March, Amerikalı oyuncu (d. 1897)
* 19 Nisan - Bijan Cezani, İranlı Marksist entelektüel (d. 1938)
* 21 Nisan - Pascoal Ranieri Mazzilli, 25. Brezilya Devlet Başkanı (d. 1910)
* 24 Nisan - Pete Ham, Galli şarkıcı ve söz yazarı (d. 1947)

### Mayıs
* 7 Mayıs - Johannes Krüger, Alman mimar (d. 1890)
* 8 Mayıs - Avery Brundage, Amerikalı atlet, spor yöneticisi, sanat koleksiyoncusu ve hayırsever
* 13 Mayıs - Marguerite Perey, Fransız fizikçi
* 14 Mayıs - Ernst Alexanderson, İsveç asıllı Amerikalı elektrik mühendisi
* 15 Mayıs - Lung Chien, Hong Konglu film yönetmeni, aktör ve senarist
* 17 Mayıs - İsmail Hakkı Gedik, Türk siyasetçi
* 18 Mayıs - Kasimir Fajans, Polonya asıllı Amerikalı kimyacı
* 20 Mayıs - Barbara Hepworth, İngiliz heykeltıraş ve sanatçı

### Haziran
* 3 Haziran - Eisaku Satō, Japon siyasetçi, 3 dönem Japon başbakanı
* 6 Haziran - Hiroshi Ōshima, Japon İmparatorluğu'nun korgenerali ve II. Dünya Savaşı sırasında Berlin Büyükelçisi
* 14 Haziran - Sadık Tekin Müftüoğlu, Türk siyasetçi
* 26 Haziran - Lübov Petrovna Orlova, Sovyetler Birliği'nin tanınmış sinema ve tiyatro oyuncusu ve şarkıcı
* 28 Haziran - Rod Serling, Amerikalı senarist, televizyon yapımcısı ve anlatıcı

### Temmuz
* 5 Temmuz - Otto Skorzeny, Nazi Subayı
* 6 Temmuz - Reşat Ekrem Koçu, Türk tarihçi ve yazar (d. 1905)
* 9 Temmuz - Franz Six, Nazi Subayı
* 12 Temmuz - Latife Uşşaki, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'ün dul eşi (d. 1898)
* 14 Temmuz - Fahri Belen, Türk asker ve siyasetçi

### Ağustos
* 15 Ağustos
** Harun Karadeniz, 1960'lı yılların öğrenci liderlerinden 
** Mucibur Rahman, Bangladeş'in ilk başbakanı ve devlet başkanı
* 23 Ağustos - Faruk Gürler, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 15. Genelkurmay Başkanı
* 27 Ağustos - Haile Selassie, Etiyopya'nın son imparatoru
* 29 Ağustos - Éamon de Valera, İrlandalı siyaset ve devlet adamı

### Eylül
* 9 Eylül - Minta Durfee, sessiz sinema dönemi oyuncularından Amerikalı aktris
* 20 Eylül - Saint-John Perse, Fransız şair ve diplomat
* 21 Eylül - Bedri Rahmi Eyüboğlu, ressam ve şair (d. 1913)
* 26 Eylül - Ahmet Danyal Topatan, sinema, tiyatro ve dizi oyuncusu
* 27 Eylül - Türkân Örs Baştuğ, Türk öğretmen, milletvekili

### Ekim
* 22 Ekim
** Arnold Joseph Toynbee, İngiliz tarihçi
** Daniş Tunalıgil, Türk diplomat ve Türkiye'nin Viyana Büyük Elçisi
* 24 Ekim - İsmail Erez, Türk diplomat ve Türkiye'nin Paris Büyükelçisi

### Kasım
* 2 Kasım - Pier Paolo Pasolini, İtalyan film yönetmeni, senarist, şair
* 3 Kasım - Taceddin Ahmed, 1. Bangladeş Başbakanı (d. 1925)
* 6 Kasım - Ernst Hanfstaengl, Nazi Almanyası'nda Adolf Hitler için çalışan yabancı basın sekreteri
* 11 Kasım - Mina Witkojc, Sorb şair ve yayıncı
* 13 Kasım - Olga Berggolts, Sovyet şair
* 20 Kasım - Francisco Franco, İspanyol General ve devlet adamı

### Aralık
* 11 Aralık - Hüseyin Nihal Atsız, gazeteci, şair ve 'turancılığın' önemli savunucularından (d. 1905)
* 18 Aralık - Theodosius Dobzhansky, Ukraynalı genetikçi ve evrim biyoloğu
* 19 Aralık - William A. Wellman, Amerikalı film yönetmen

### Ay veya günü bilinmeyenler
* F. Celaleddin, Türk yazar
* Hayrullah Fişek, Kurtuluş Savaşı'nın önde gelen askerlerinden
* Kâmil Koç, Türk iş insanı
* Melek Ökte, Tiyatro oyuncusu, yönetmen
* Munis Faik Ozansoy, Türk bürokrat, şair ve yazar
* Sait Selahattin Cihanoğlu, Spor adamı
* İsmail Hakkı Oygar, Türk seramik sanatçısı

## Dünya nüfusu

## Nobel Ödülü kazananlar

* Barış - Andrei Dmitrievich Sakharov
* Edebiyat - Eugenio Montale
* Ekonomi - Leonid Kantorovich, Tjalling Koopmans
* Fizik - Aage Niels Bohr, Ben Roy Mottelson, Leo James Rainwater
* Kimya - John Warcup Cornforth, Vladimir Prelog
* Tıp - David Baltimore, Renato Dulbecco, Howard Martin Temin