Ariana Afghan Airlines

**Ariana Afghan Airlines Co. Ltd.** (; ), aynı zamanda **Ariana** olarak da bilinir, Afganistan'ın en büyük havayolu şirketi ve ülkenin bayrak taşıyıcı havayoludur. 1955 yılında kurulan Ariana, Afganistan'ın en eski havayolu şirketidir. Şirketin ana üssü Kabil Uluslararası Havaalanı'dır; bu havaalanından ülke uçuşlar ve aynı zamanda Afganistan'ın Hindistan, Rusya, Suudi Arabistan, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerle bağlantısını sağlayan uluslararası uçuşları düzenler. Hava yolunun merkezi Shāre Naw, Kabil olup tamamen Afgan hükûmetine aittir. Ariana Afghan Hava Yolları Ekim 2006 Avrupa Birliği'nde uçması yasaklanan hava taşıyıcıları listesinde yer almaktadır.

## Tarih

### İlk yıllar

Havayolu şirketi 27 Ocak 1955'te kuruldu. Başlangıçta %51 Afganistan hükûmeti, %49 *Indamer Co. Ltd.* ortaklığında *Aryana Havayolları* olarak kurulmuştur. Başlangıçta Bahreyn, Hindistan, İran ve Lübnan'a üç Douglas DC-3'ten oluşan filosuyla hizmet vermekteydi. 1957'de Pan American World Airways, Indamer'in %49'luk hissesini devralarak havayolunun küçük hissedarı oldu. Yurt içi tarifeli hizmetler aynı yıl başladı. Nisan 1960'ta, Kabil'i Amritsar, Delhi, Cidde ve Karaçi ile Afganistan'daki bazı noktalara bağlamak için üç DC-3'lük bir filo kullanılırken, tek bir DC-4 Kabil - Kandahar - Tahran - Şam - Beyrut - Ankara - Prag - Frankfurt arasında, "Marco Polo" güzergahı olarak adlandırılan bir güzergahta hizmet vermekteydi. 1960'ların başında, ABD'nin Afganistan'a yaptığı yardım şirkette sermaye olarak kullanıldı.

Mart 1970'te havayolunun 650 çalışanı vardı. Havayolu filosu bir Boeing 727-100C, bir CV-440, bir DC-3 ve Ortadoğu, Hindistan, Pakistan, SSCB ve İstanbul, Frankfurt ve Londra'ya hizmet veren güzergahlarda çalışan iki Douglas DC-6'dan oluşuyordu. Yurtiçi hizmetler daha sonra 1967 yılında bu amaçla hükûmet tarafından kurulan *[[Bakhtar Alwatana]]* havayoluna devredildi.

Havayolunun ilk geniş gövdeli uçağı McDonnell Douglas DC-10-30, filoya  ayı başlarında girdi. 'te uçak filosu DC-10 ve iki Boeing 727-100C'den oluşuyordu. 1980'lerin ortalarında, Sovyet-Afgan Savaşı sırasında Sovyetler Birliği'nin DC-10 yerine Tupolev Tu-154 kullanmasını istemesi üzerine havayolu, DC-10'u İngiliz Kaledonyası Havayolları'na satmak zorunda kaldı. 'te Ariana'nın yerine ülkenin yeni ulusal havayolu şirketi Bakhtar Afghan Airlines oldu. 1986'da *Bakhtar* iki Tupolev Tu-154M sipariş etti; havayolu şirketi 'de uçakları teslim aldı. 'de *Bakhtar*, *Ariana* tarafından devralındı; böylece kısa ve uzun mesafeli güzergahlarda hizmet veren bir havayolu oluşturuldu.

### Taliban dönemi

1989'da Sovyet-Afgan savaşının sona ermesinden ve Necibullah hükûmetinin çökmesinden sonra Taliban 1996'da Kabil'i ele geçirdi. Afganistan, Taliban rejimi sırasında uluslararası havacılık sektöründen önemli ekonomik yaptırımlarla karşılaştı. Yaptırımların yanı sıra Taliban hükûmetinin şirketi kontrol etmesi ve havayolunun uluslararası uçuşlarının birçoğunun iptal edilmesi, 1990'lar boyunca şirketin ekonomik durumu üzerinde yıkıcı etkiye sebep oldu. Filo, sadece bir avuç Rus ve Ukrayna yapımı An-26, Yakovlev Yak-40 ile en uzun iç hatlarda kullanılan üç Boeing 727'den ibaretti. Ekim 1996'da Pakistan, havayoluna Karaçi'de geçici bir bakım ve işletme üssü tahsis etti. 1999'da denizaşırı varlıkları olmayan Ariana'nın uluslararası operasyonları sadece Dubai'ye uçuşlardan ibaretti; ayrıca Çin'in batı illerine sınırlı kargo uçuşları devam etti. Ancak BM Güvenlik Konseyi'nin 1267 sayılı Kararı ile uygulanan yaptırımlar, havayolunu deniz aşırı operasyonları askıya almaya zorladı. 'de Ariana'nın tüm uçuşları iptal edilmişti.

*[[Los Angeles Times]]'a göre*:

*Los Angeles Times* tarafından röportaj yapılan insanlara göre, Viktor Bout'un şirketleri havayolu şirketinin yönetimine yardımcı olmuştur.

### Taliban sonrası dönem

Afganistan Savaşı sırasında Taliban hükûmetinin devrilmesinin ardından Ariana, 'de operasyonlarını yeniden yapılandırmaya başladı. Yaklaşık bir ay sonra BM yaptırımları kaldırıldı ve havayolunun uluslararası rotalara yeniden uçuşlara başlamasına izin verdi. 2002 yılında Hindistan hükümeti, havayoluna Air India'nın üç eski A300 uçağını hediye etti. Ariana'nın 1999'dan beri ilk uluslararası yolcu uçuşu 'de Indira Gandhi Uluslararası Havaalanı'na indi; aynı yılın  ve  aylarında sırasıyla Pakistan ve Almanya'ya giden güzergahlarda uçuşlar başladı. 2005 yılında Hindistan, Afganistan ile Air India'nın Ariana için 50 yetkiliyi eğitmesini de kapsayan bir havacılık işbirliği anlaşması imzaladı.

### AB yasağı
Güvenlik düzenlemeleri nedeniyle Ariana'nın Avrupa Birliği hava sahasına uçması Mart 2006 itibarıyla ağırlıklı olarak yasaklandı; Avrupa Komisyonu havayolunun yalnızca tek bir Fransa kayıtlı Airbus A310'unun üye ülkelere uçurabilmesine izin verdi. Aynı yılın Ekim ayında yasak filonun tamamına genişletildi. Yasak, listenin 2009 sonlarında ve  yayınlanan sonraki güncellemelerinde onaylandı. 'da tüm Afganistan tescilli uçakların Avrupa Birliği'nde çalışması yasaklandı. Ariana, yayınlanan listenin Nisan 2012, , , , , , , , Haziran 2016 ve Aralık 2016 güncellemelerine de dahil edildi.

### Taliban'ın ele geçirmesi
Taliban'ın 2021'de başkent Kabil'i ele geçirmesinin ardından tüm ticari uçuşlar iptal edildi. Eylül ayında iç hat uçuşları yeniden başladı.

## Uçuş noktaları
Haziran 2019 itibarıyla Ariana Afghan Airlines üç yurt içi ve Rusya, Türkiye, Suudi Arabistan, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Hindistan olmak üzere yedi uluslararası rotada uçmaktadır; uçuşların çoğu Kabil'den gerçekleşmektedir.

## Filo

### Mevcut filo
Mayıs 2021 itibarıyla Ariana Afgan Havayolları filosu





### Tarihsel filo
Ariana, tarihi boyunca aşağıdaki ekipmanları kullanmıştır:

*Airbus A300B4
*Airbus A310-200
*Airbus A320-200
*Airbus A321-100
*Antonov An-12BP
*Antonov An-12T
*Antonov An-24
*Antonov An-24B
*Antonov An-24RV
*Antonov An-26
*Antonov An-26B
*Boeing 707-120B
*Boeing 707-320C
*Boeing 720B
*Boeing 727-100C
*Boeing 727-200
*Boeing 727-200F
*Boeing 737-300
*Boeing 737-800
*Boeing 747-200B
*Boeing 757-200
*Convair CV-440
*Douglas C-47
*Douglas C-47A
*Douglas C-54B
*Douglas C-54G
*Douglas DC-4
*Douglas DC-6A
*McDonnell Douglas DC-10-30
*Tupolev Tu-134
*Tupolev Tu-154B
*Tupolev Tu-154M
*Yakovlev Yak-40

## Kazalar ve olaylar
*[[Havacılık Güvenliği Ağı]]*na göre      Ariana Afghan Hava Yolları, yedisi ölümlü olmak üzere 13 kaza/kırım olayıyla karşılaşmış, bu olaylarda 19 uçağı hizmet dışı bırakmıştır. Bu olaylarda toplam 154 kişi ölmüştür. Aşağıdaki liste, en az bir ölümle sonuçlanan, ilgili hava taşıtının hizmet dışı bırakıldığı veya ikisine birden sebep olan olayları içermektedir.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* 

## Dış bağlantılar

* Resmi internet sitesi