Agromyzidae

**Agromyzidae**, Stratiomyomorpha infratakımına bağlı bir hayvan familyasıdır. Bitkilerin yapraklarında ve diğer kısımlarında yaşayan, açık yeşilimsi, beyaz ve farklı şekillerde olan larvaları vardır. Bitki oyan sineklerin yarısı bu familyaya aittir.

Türkiye'de 2009 yılı verilerine göre 165 türü bulunur. Türkiye'de Agromyzidae familyasına bağlı türlerle ilgili yapılan çalışmalar oldukça yenidir. Ekonomik zararlarına yönelik ilk çalışma Prof Dr. Niyazi Lodos tarafından 1962 yılında yapılmıştır.

Kazıcı (oyucu) böcek larvalarının aksine, larvalar bitki dokularının iç yüzeylerinin üzerinde bulunurlar ve öne doğru uzatılabilen, alt arkaya doğru yönelmiş çift sıralı ağız kancaları ile hareket ederler. Öyle ki, yay şeklinde bir yol izleyerek, sonuçta ork gibi bir iz ya da delik oluştururlar. Bitki hücreleri sert kısımları ile birlikte yenerek bağırsakta sindirilir. Yeme şekilleri türlere özgüdür.

## Özellikler
Larvaları 1,8–4,0&nbsp;mm uzunluğunda ve beyazımsı-sarı renktedir.

Pupaları 1,5–3,0&nbsp;mm olup, renkleri sarı, sarımsı kahverengi, koyu kahverengi ve siyahtır. Puplaşma yaprakta galeri içinde ya da toprağın birkaç cm altında olabilir. Galeri içinde gelişenlerin pupalarının bir kısmı yenme açıklığında serbest olarak, nir kısmı ise ipeğimsi ipliklerle ya da yapışkan bir sıvıyla bağlanmış olarak bulunur. Çoğu kez pupanın ön stigmaları yaprak epidermisinden dışarıya açılır. Puplaşması toprakta olan larvalar, yaprağın epidermisini yay şeklindeki bir yarık hâlinde keserek dışarıya çıkarlar.

Erginlerin vücutları dar, ince ve uzun olup, genellikle mat veya parlak siyah, grimsi siyah
renkte, bazı türler sarı, bazı türler ise metalik yeşil, mavi renktedir. Kanatları, 1,3&nbsp;mm den 4,8&nbsp;mm ye kadar değişen ölçülerdedir. Tür teşhislerinin yapılabilmesindeki en önemli özellik erkek genital organının yapısı olup, bunu ergine ait dış morfolojik özellikler izlemektedir.

## Taksonomi
Türkiye'deki türler:

### Agromyzinae alt familyası

* **Alt familya : [[Agromyzinae]]**
** Oymak : Agromyzini
*** *[[Agromyza]]* Fallén, 1810
**** *[[Agromyza abiens]]* Zetterstedt, 1848
**** *[[Agromyza albipennis]]* Meigen, 1830
**** *[[Agromyza albitarsis]]* Meigen, 1830
**** *[[Agromyza ambigua]]* Fallén, 1823
**** *[[Agromyza anderssoni]]* Spencer, 1976
**** *[[Agromyza anthracina]]* Meigen, 1830
**** *[[Agromyza apfelbecki]]* Strobl, 1902
**** *[[Agromyza bromi]]* Spencer, 1966
**** *[[Agromyza felleri]]* Hering, 1941
**** *[[Agromyza flavipennis]]* Hendel, 1920
**** *[[Agromyza frontella]]* (Rondani, 1875)
**** *[[Agromyza graminicola]]* Hendel, 1931
**** *[[Agromyza hiemalis]]* Becker, 1908
**** *[[Agromyza idaeiana]]* Hardy, 1853
**** *[[Agromyza intermittens]]* Becker, 1907
**** *[[Agromyza marionae]]* Griffiths, 1963
**** *[[Agromyza megalopsis]]* Hering, 1933
**** *[[Agromyza myosotidis]]* Kaltenbach, 1864
**** *[[Agromyza nana]]* Meigen, 1830
**** *[[Agromyza nigrescens]]* Hendel, 1920
**** *[[Agromyza nigripes]]* Meigen, 1830
**** *[[Agromyza phylloposthia]]* Sasakawa, 2008
**** *[[Agromyza pittodes]]* Hendel, 1931
**** *[[Agromyza prespana]]* Spencer, 1957
**** *[[Agromyza reptans]]* Fallén, 1823
**** *[[Agromyza rondensis]]* Strobl, 1900
**** *[[Agromyza trebinjensis]]* Strobl, 1900
**** *[[Agromyza vicifoliae]]* Hering, 1932
*** *[[Japanagromyza]]*  Sasakawa, 1958
**** *[[Japanagromyza salicifolii]]*  (Collin, 1911)
** Oymak : Ophiomyiini
*** *[[Hexomyza]]*  Enderlein, 1936
**** *[[Hexomyza simplex]]*  (Loew 1869)
*** *[[Kleinschmidtimyia]]*
*** *[[Melanagromyza]]*  Hendel, 1920
**** *[[Melanagromyza aeneoventris]]*  (Fallén, 1823)
**** *[[Melanagromyza cunctans]]*  (Meigen, 1830)
**** *[[Melanagromyza pubescens]]*  Hendel, 1923
**** *[[Melanagromyza tripolii]]*  Spencer, 1957
**** *[[Melanagromyza vignalis]]*  Spencer, 1959
*** *[[Ophiomyia]]*  Braschnikov, 1897
**** *[[Ophiomyia beckeri]]*  (Hendel, 1923)
**** *[[Ophiomyia cunctata]]*  (Hendel, 1920) 
**** *[[Ophiomyia curvipalpis]]*  (Zetterstedt, 1848) 
**** *[[Ophiomyia delphinii]]*  Hendel, 1928 
**** *[[Ophiomyia galii]]*  Hering, 1937 
**** *[[Ophiomyia inaequabilis]]*  (Hendel, 1931) 
**** *[[Ophiomyia labiatarum]]*  Hering, 1937 
**** *[[Ophiomyia maura]]*  (Meigen, 1838) 
**** *[[Ophiomyia memorabilis]]*  Spencer, 1974 
**** *[[Ophiomyia orbiculata]]*  (Hendel, 1931) 
**** *[[Ophiomyia phaseoli]]*  (Tryon, 1895) 
**** *[[Ophiomyia pinguis]]*  (Fallén, 1820) 
**** *[[Ophiomyia pulicaria]]*  (Meigen, 1830) 
**** *[[Ophiomyia submaura]]*  Hering, 1926 
*** *[[Tropicomyia]]*

### Phytomyzinae alt familyası

* **Alt familya : [[Phytomyzinae]]**
** *[[Amauromyza]]*  Hendel, 1931
*** Alt cins: *[[Amauromyza]]*  Hendel, 1931
**** *[[Amauromyza morionella]]*  (Zetterstedt, 1848)
*** Alt cins: *[[Cephalomyza]]*  Hendel, 1931
**** *[[Amauromyza flavifrons]]*  (Meigen, 1830) 
**** *[[Amauromyza luteiceps]]*  (Hendel, 1920)
** *[[Aulagromyza]]*  Enderlein, 1936
*** *[[Aulagromyza buhri]]*  (de Meijere, 1938) 
*** *[[Aulagromyza hamata]]*  (Hendel, 1932) 
*** *[[Aulagromyza heringii]]*  (Hendel, 1920) 
*** *[[Aulagromyza orphana]]*  (Hendel, 1920) 
*** *[[Aulagromyza populi]]*  (Kaltenbach, 1864) 
*** *[[Aulagromyza trivittata]]*  (Loew, 1873)
** *[[Calycomyza]]*  Hendel, 1931
*** *[[Calycomyza humeralis]]*  (von Roser, 1840)
** *[[Cerodontha]]*  Rondani, 1861
*** Alt cins: *[[Butomomyza]]*  Nowakovski, 1967
**** *[[Cerodontha angulata]]*  (Loew, 1869) 
**** *[[Cerodontha pseuderrans]]*  (Hendel, 1931) 
**** *[[Cerodontha scutellaris]]*  (von Roser, 1840)
*** Alt cins: *[[Cerodontha]]*  Rondani, 1861
**** *[[Cerodontha denticornis]]*  (Panzer, 1806) 
**** *[[Cerodontha fulvipes]]*  (Meigen, 1830)
*** Alt cins: *[[Dizygomyza]]*  Hendel, 1920
**** *[[Cerodontha bimaculata]]*  (Meigen, 1830)
*** Alt cins: *[[Poemyza]]*  Hendel, 1931
**** *[[Cerodontha imbuta]]*  (Meigen, 1838) 
**** *[[Cerodontha incisa]]*  (Meigen, 1830) 
**** *[[Cerodontha lateralis]]*  (Macquart, 1835) 
**** *[[Cerodontha pygmaea]]*  (Meigen, 1830)
** *[[Chromatomyia]] * Hardy, 1849
*** *[[Chromatomyia ciliata]] * (Hendel, 1935)
*** *[[Chromatomyia fuscula]] * (Zetterstedt, 1838)
*** *[[Chromatomyia horticola]] * (Goureau, 1851)
*** *[[Chromatomyia luzulae]] * (Hering, 1924)
*** *[[Chromatomyia milii]] * (Kaltenbach, 1864)
*** *[[Chromatomyia nigra]] * (Meigen, 1830)
*** *[[Chromatomyia scolopendri]] * (Robineau-Desvoidy, 1851)
*** *[[Chromatomyia succisae]] * (Hering, 1922)
** *[[Galiomyza]] * Spencer, 1981
*** *[[Galiomyza violiphaga]] * (Hendel, 1932)
** *[[Liriomyza]] * Mik, 1894
*** *[[Liriomyza alyssi]] * (Hering, 1960)
*** *[[Liriomyza amarellae]] * Hering, 1963 
*** *[[Liriomyza amoena]] * (Meigen, 1830)
*** *[[Liriomyza balcanica]] * (Strobl, 1900)
*** *[[Liriomyza brassicae]] * (Riley, 1884)
*** *[[Liriomyza bryoniae]] * (Kaltenbach, 1858)
*** *[[Liriomyza buhri]] * Hering, 1937 
*** *[[Liriomyza cannabis]] * Hendel, 1931 
*** *[[Liriomyza cardariae]] * Sasakawa, 2008 
*** *[[Liriomyza centaureae]] * Hering, 1927 
*** *[[Liriomyza cepae]] * (Hering, 1927)
*** *[[Liriomyza cicerina]] * (Rondani, 1875) (**[[Nohut sineği]]**)
*** *[[Liriomyza congesta]] * (Becker, 1903)
*** *[[Liriomyza dracunculi]] * Hering, 1932 
*** *[[Liriomyza eupatorii]] * (Kaltenbach, 1873)
*** *[[Liriomyza euphorbiae]] * Martinez, 1999 
*** *[[Liriomyza flaveola]] * (Fallén 1823)
*** *[[Liriomyza freyella]] * Spencer, 1976 
*** *[[Liriomyza hieracivora]] * Spencer, 1971 
*** *[[Liriomyza huidobrensis]] * (Blanchard, 1926)
*** *[[Liriomyza orbona]] * (Meigen, 1830)
*** *[[Liriomyza pascuum]] * (Meigen, 1838)
*** *[[Liriomyza pedestris]] * Hendel, 1931 
*** *[[Liriomyza pusilla]] * (Meigen, 1830)
*** *[[Liriomyza sativae]] * Blanchard, 1938 
*** *[[Liriomyza strigata]] * (Meigen, 1830)
*** *[[Liriomyza trifolii]] * (Burgess in Comstock, 1880) (**[[Yaprak galeri sineği]]**)
*** *[[Liriomyza virgula]] * Frey, 1946 
** *[[Metopomyza]] * Enderlein, 1936
*** *[[Metopomyza scutellata]] * (Fallén, 1823)
*** *[[Metopomyza xanthaspis]] * (Loew, 1858)
** *[[Napomyza]] * Westwood, 1840
*** *[[Napomyza bellidis]] * Griffiths, 1967 
*** *[[Napomyza carotae]] * Spencer, 1966 
*** *[[Napomyza cichorii]] * Spencer, 1966 
*** *[[Napomyza elegans]] * (Meigen, 1830)
*** *[[Napomyza lateralis]] * (Fallén, 1823)
** *[[Nemorimyza]]*
** *[[Phytobia]]*
** *[[Phytoliriomyza]] * Hendel, 1931
*** *[[Phytoliriomyza arctica]] * (Lundbeck, 1901)
*** *[[Phytoliriomyza dorsata]] * (Siebke, 1863)
*** *[[Phytoliriomyza oasis]] * (Becker, 1907)
*** *[[Phytoliriomyza perpusilla]] * (Meigen, 1830)
** *[[Phytomyza]]*  Fallén, 1810
*** *[[Phytomyza aconitophila]] * Hendel, 1927 
*** *[[Phytomyza affinis]] * Fallén, 1823 
*** *[[Phytomyza albipennis]] * (Fallén, 1823)
*** *[[Phytomyza angelicae]] * Kaltenbach, 1872 
*** *[[Phytomyza astrantiae]] * Hendel, 1924 
*** *[[Phytomyza aquilonia]] * Frey, 1946 
*** *[[Phytomyza aurei]] * Hering, 1931 
*** *[[Phytomyza brevifacies]] * Hendel, 1934 
*** *[[Phytomyza cecidonomia]] * Hering, 1937 
*** *[[Phytomyza chelonei]] * Spencer, 1969 
*** *[[Phytomyza cirsii]] * Hendel, 1923 
*** *[[Phytomyza clematidis]] * Kaltenbach, 1859 
*** *[[Phytomyza continua]] * Hendel, 1920 
*** *[[Phytomyza conyzae]] * Hering, 1920 
*** *[[Phytomyza crassiseta]] * Zetterstedt, 1860 
*** *[[Phytomyza fallaciosa]] * Brischke, 1880 
*** *[[Phytomyza ferulae]] * Hering, 1927 
*** *[[Phytomyza flavicornis]] * Fallén, 1823 
*** *[[Phytomyza geminata]] * Sasakawa, 2008 
*** *[[Phytomyza glabra]] * Hendel, 1935 
*** *[[Phytomyza gymnostoma]] * Loew, 1858 
*** *[[Phytomyza kaltenbachi]] * Hendel, 1922 
*** *[[Phytomyza lappae]] * Goureau, 1851 
*** *[[Phytomyza nigritula]] * Zetterstedt, 1838 
*** *[[Phytomyza origani]] * Hering, 1931 
*** *[[Phytomyza orobanchia]] * Kaltenbach, 1864 
*** *[[Phytomyza petoei]] * Hering, 1924 
*** *[[Phytomyza phillyreae]] * Hering in Buhr, 1930 
*** *[[Phytomyza plantaginis]] * Robineau-Desvoidy, 1851 
*** *[[Phytomyza podagrariae]] * Hering, 1954 
*** *[[Phytomyza pubicornis]] * Hendel, 1920 
*** *[[Phytomyza ranunculi]] * (Schrank, 1803)
*** *[[Phytomyza rostrata]] * Hering, 1934 
*** *[[Phytomyza rufescens]] * von Roser, 1840 
*** *[[Phytomyza rufipes]] * Meigen, 1830 
*** *[[Phytomyza sii]] * Hering, 1930 
*** *[[Phytomyza spoliata]] * Strobl, 1906 
*** *[[Phytomyza socia]] * Brischke, 1880 
*** *[[Phytomyza tenella]] * Meigen, 1830 
*** *[[Phytomyza tetrasticha]] * Hendel, 1927 
*** *[[Phytomyza thysselinivora]] * Hering, 1924
** *[[Pseudonapomyza]] * Hendel, 1920
*** *[[Pseudonapomyza atra]] * (Meigen, 1830)
*** *[[Pseudonapomyza europaea]] * Spencer, 1973 
*** *[[Pseudonapomyza hispanica]] * Spencer, 1973 
*** *[[Pseudonapomyza pyriformis]] * Sasakawa, 2008 
*** *[[Pseudonapomyza spicata]] * (Malloch, 1914)
*** *[[Pseudonapomyza spinosa]] * Spencer, 1973 
*** *[[Pseudonapomyza strobliana]] * Spencer, 1973 
** *[[Ptochomyza]]*

## Yaşam döngüsü
Ergin dişiler hem beslenmek hem de yumurta bırakmak için ovipozitörlerini (yumurta koyma borusu) bitki dokularına batırıp çıkarır ve çıkan bitki özsuyunu emerek beslenir. Çiğbalı, erginlerin temel besinini oluşturur. Dişiler çoğu kez yaprakları sadece özsu aksın diye delerler. Yumurtalar ovipozitör yardımıyla açılan her bir noktacığa teker teker olmak üzere epidermisin altına bırakılır. İnkubasyon süresini 3–5 günde tamamlayan yumurtadan çıkan larva, yaprakta 2 epidermis arasındaki mesofil tabakasında galeri açarak beslenmeye başlar. Larvaları 3 deri değiştirerek pupa dönemine geçerler. Larvaların gelişme süreleri türlere ve ortam sıcaklığına bağlı olarak bir hafta ile birkaç ay arasında değişiklik gösterir. Pupa süreleri türlere ve ortam sıcaklığına göre farklılık göstermekte olup, en az 10 gün en fazla ise 6–10 ay sürmektedir. Pupalaşma yaprakta galeri içinde ya da toprağın birkaç cm altında gerçekleşir.

Kışı çoğunlukla pupa bazen de son dönem larva olarak bitki artıkları içinde, toprak üzerinde veya içinde geçirmektedirler. Sera koşullarında yıl boyunca aktif olabilen galerisineği türleri erginleri Mart ayı başından itibaren, hatta iklim koşullarının ılıman olması durumunda Ocak ayı sonundan itibaren doğada görülmeye, beslenmeye ve çiftleşmeye başlar.

## Besin kaynağı
Tamamı fitofag olup, larvaları bitki dokuları içinde beslenir. Erginleri, deldikleri bitkiden akan özsu ile beslenirler.

## Konuyla ilgili yayınlar
* Prof. Dr. Ali Demirsoy (1992), Yaşamın Temel Kuralları (Entomoloji)
* Doç. Dr. Hasan Sungur CİVELEK'in Web Sayfası
* Hasan Sungur Civelek, Emine Çıkman ve Oktay Dursun (2009), *Revised checklist of Turkish Agromyzidae (Diptera) fauna of Turkey*, TÜBİTAK, Turk J Zool, 33 (2009) 349-358
* Bahriye Hepdurgun, Hasan Sungur Civelek, Tevfik Turanlı ve Oktay Dursun (2007) *Türkiye Agromyzidae (Diptera) Faunasına Katkılar*, Türkiye Entomoloji Dergisi, 2007, 31 (2): 153-159
* Nedim Uygun, Zuhal Polatöz ve Hüseyin Başpınar (1995), *Doğu Akdeniz Bölgesi Agromyzidae (Diptera) familyası türleri üzerinde faunistik çalışmalar*, Türkiye Entomoloji Dergisi, 1995, 19 (2): 123-136

## Dış bağlantılar
* 
* 

## Kaynakça