Maggie Smith

**Dame Margaret Natalie Smith**, CH DBE (28 Aralık 1934, Ilford, Essex, İngitere - 27 Eylül 2024, Londra, İngiltere), İngiliz tiyatro ve sinema oyuncusudur. Geniş ve çeşitli bir kariyere sahip olan oyuncu altmış yılı aşkın bir süredir sahne, film ve televizyonda yer almıştır. Smith, 50'nin üzerinde filmde görünmüş ve İngiltere'nin en çok tanınan oyuncularından biri olmuştur.

## Ailesi ve çocukluğu
Güneydoğu İngiltere'de, Essex County sınırlarında İlford şehrinde doğdu. Dört yaşındayken ailesiyle birlikte Oxford'a taşındı. Babası Nathaniel Smith, Newcastle doğumluydu ve Oxford Üniversitesi'nde çalışmış bir halk sağlığı uzmanı, annesi Margaret (evlilik öncesi soyadı Hutton) ise Glasgow doğumlu bir sekreterdi.

Çocukken, anne ve babası Smith'e Newcastle üzerinden Londra'ya giden Glasgow treninde nasıl tanıştıklarının romantik hikâyesini anlattılar. Mimarlık okulunda okumuş Alistair ve Ian adlarındaki ikiz abisi vardır. 16 yaşına kadar Oxford Lisesi'nde okudu, daha sonra oyunculuk eğitimi almak için Oxford Playhouse'a gitti.

## Kariyeri
Smith oyunculuk eğitimini Oxford Playhouse School'da aldı ve 1952'de Oxford revülerinde ve 1955'te Londra'da sahne aldı. İlk kabulünü Broadway'in 1956'daki revüsü *New Faces*la almış ve *Share My Lettuce* (1957-58)'ın Londra revüsünde baş komedyen rolünü üstlenmiştir. Sonrasında Old Vic Londra tiyatrosunda düzenli olarak görünmeye başlamıştır. Jean Anouilh'in *The Rehersal* (1961) çalışmasında, Peter Shaffer'in bağlı komedileri *The Private Ear and The Public Eye* (1962) ve Jean Kerr'in *Mary, Mary* (1963) oyunlarında ününü sağlamlaştırdı. 1963'te Smith, Britanya Ulusal Tiyatro kumpanyasına katılmış ve sonraki yıl Laurence Olivier'in Othello'suna karşı Desdemona rolünü almıştır. Bu rolünü Oliver'ın 1965 yılı sinema uyarlaması olan Othello'sunda tekrar etmiş ve National Theatre'da George Farquhar'ın *The Recruiting Officer* (1963) oyunundaki Silvia rolü gibi rollerde ön plana çıkmıştır.

Smith ekran karşısındaki ilk oyunculuğunu 1958'de *Nowhere to Go* ile yapar. Ancak uluslararası ününe En İyi Kadın Oyuncu Oscarı kazandığı *The Prime of Miss Jean Brodie*deki (1969) aynı adlı roldeki performansıyla ulaşmıştır. Sonraki National Theatre'daki sahne oyunculuklarına William Wycherley'nin *The Country-Wife* (1969), Farquhar'ın *The Beaux’ Stratagem* (1970) ve Henrik Ibsen'ın *[[Hedda Gabler]]* (1970) oyunları dahildir. Smith National Theatre'ı 1970'lerin başında bıraktı ve Stratford (Ontario) Festivali'nde pek çok sezonda yer almaya başladı. Ayrıca Noël Coward'ın *Private Lives* (1972, 1975) ve of Tom Stoppard'ın *Night and Day* (1979) eserlerinin Londra ve New York City oyunlarında da oynadı.

1978 yılında Neil Simon'un Broadway oyunu *[[California Suite (film)|California Suite]]*in film uyarlamasında rol aldı. Filmde kocası (Michael Caine tarafından canlandırıldı) ile sürekli tartışan Oscar adayı bir aktrisi canlandırdı, performansıyla kendisi de En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Akademi Ödülü'nü kazandı. Smith, aynı zamanda *[[Manzaralı Oda (film)|Manzaralı Oda]]* (1985) filminde canlandırdığı İtalya'da seyahat eden genç bir kadının hasta bakıcısı ve *[[Gosford Parkı]]* (2001) filminde canlandırdığı kontes rolleriyle Akademi Ödülüne aday gösterildi.

Smith'in sonraki film çalışmaları Judith Hearne'ın oyuna adını veren rolü oynadığı drama filmi *The Lonely Passion* (1987), Whoopi Goldberg ile birlikte yer aldığı güldürü filmi *Sister Act* (1992), Frances Hodgson Burnett'in romanından uyarlama *The Secret Garden* (1993), Judi Dench ile rol aldığı *[[Lavanta Kokulu Kadınlar]]* (2004) ve yazar Jane Austen'ın erken yaşamını konu alan 2007 yapımı *Becoming Jane*dir. Sonrasında oyuncu, Hindistan'daki bir grup emekli Britanyalı'nın konu edildiği toplu komediler *The Best Exotic Marigold Hotel* (2011) ve onun 2015 yapımı devam filminde, ayrıca konusu dört yaşlanan opera sanatçısı üzerine olan *Quartet* (2012) filminde rol aldı. Bununla beraber Smith 21. yüzyılın başında J.K. Rowling'in popüler Harry Potter serisinin film uyarlamalarında Profesör Minerva McGonagall rolünü canlandırdı ve Shakespeare'in eserinin animasyon parodisi ''Sevimli Cüceler Cino ve Jülyet'' (2011) için seslendirme yaptı. Alaycı diyalogları verebilmek konusundaki yeteneği, Amerikalı bir adam tarafından mirasla edinilen Paris'teki binanın kiracısı rolündeki *My Old Lady*de (2014) güçlü biçimde ortaya konmuştur.

Smith geç 20. ve erken 21. yüzyılda sahnelerde rol almaya devam etti. William Congreve'ın West End yapımı *The Way of the World*, (1984) Shaffer'in *Lettice and Lovage* (1987) ve Edward Albee'nin *Three Tall Women* (1994) gibi saygın yapımlarda yer almış ve sonraki bir Broadway yapımı *Lettice and Lovage* için 1990'da Tony Ödülü almıştır. 1999'da Queen's Theatre'da Alan Bennett'in *The Lady in the Van* oyununda aynı adlı rolde boy göstermiş, sonradan aynı rolü 2015 film uyarlamasında tekrar etmiştir.

Smith bazen televizyonda yer almıştır. *David Copperfield* (1999) ve Emmy Ödülü aldığı *My House in Umbria* (2003) gibi TV filmlerinde oynadıktan sonra aristokrat bir aile ve onların hizmetçilerini konu alan bir dönem draması Britanya televizyon dizisi *[[Downton Abbey]]*de rol almıştır. Dizi 2010'dan 2015'e kadar devam etmiş ve zengin dul Grantham kontesi Violet rolündeki performansı ile de Altın Küre ve Emmy kazanmıştır.

Smith 1990'da *Dame Commander of the Order of the British Empire* (DBE) unvanı almış ve 2014'te *Companion of Honour* (CH) olmuştur.

## Filmografi

### Televizyon

### Tiyatro

*1952: *[[On İkinci Gece|Twelfth Night]]* (OP)
*1952: *[[He Who Gets Slapped]]* (CP)
*1952: *[[Külkedisi|Cinderella]]* (OP)
*1953: *[[Rookery Nook (oyun)|Rookery Nook]]* (OP)
*1953: *[[Housemaster (oyun)|Housemaster]]* (OP)
*1953: *[[Cakes and Ale]]* (revü, EF)
*1953: *The Love of Four Colonels* (OP)
*1954: *The Ortolan* (MH)
*1954: *Don't Listen Ladies* (OP)
*1954: *[[The Government Inspector]]* (OP)
*1954: *[[The Letter (oyun)|The Letter]]* (OP)
*1954: *A Man About The House* (OP)
*1954: *On the Mile* (revü, EF)
*1954: *Oxford Accents* (WT)
*1954: *Theatre 1900* (OP)
*1954: *Listen to the Wind* (OP)
*1955: *[[The Magistrate (oyun)|The Magistrate]]* (OP)
*1955: *[[The School for Scandal]]* (OP)
*1956: *New Faces of '56* (revü, EB)
*1957: *Share My Lettuce* (revü, Lyric/Comedy)
*1958: *The Stepmother* (St. Martin's)
*1959: *[[The Double Dealer]]* (OV)
*1959: *[[Size Nasıl Geliyorsa|As You Like It]]* (OV)
*1959: *[[Richard II (oyun)|Richard II]]* (OV)
*1959: *[[The Merry Wives of Windsor]]* (OV)
*1960: *[[What Every Woman Knows (oyun)|What Every Woman Knows]]* (OV)
*1960: *[[Rhinoceros]]* (Strand)
*1960: *Strip the Willow* (Birleşik Krallık turnesi)
*1961: *[[The Rehearsal (oyun)|The Rehearsal]]* (BOV/Globe's)
*1962: *The Private Ear* ve *The Public Eye* (Globe's)
*1963: *[[Mary, Mary (oyun)|Mary, Mary]]* (Queen's)
*1963: *[[The Recruiting Officer]]* (RN/OV)
*1964: *[[Othello]]* (RN/OV)
*1964: *[[The Master Builder]]* (RN/OV)
*1964: *[[Hay Fever (oyun)|Hay Fever]]* (RN/OV)
*1965: *[[Much Ado About Nothing]]* (RN/OV)
*1965: *[[Trelawny of the 'Wells']]* (RN/OV)
*1966: *[[Miss Julie]]* (RN/OV)

*1966: *[[Black Comedy (play)|Black Comedy]]* (RN/OV)
*1966: *A Bond Honoured* (RN/OV)
*1969: *[[The Country Wife]]* (CF)
*1970: *[[The Beaux' Stratagem]]* (RV/OV/Ahmanson's)
*1970: *[[Hedda Gabler]]* (RV/Cambridge)
*1971: *[[Design for Living]]* (Ahmanson's)
*1972: *[[Private Lives]]* (Queen's)
*1973: *[[Peter Pan]]* (Coliseum)
*1974: *Snap* (Vaudeville's)
*1975: *Private Lives* (ABD turnesi ve 46th Street's)
*1976: *[[The Way of the World]]* (SSF)
*1976: *[[Antony and Cleopatra]]* (SSF)
*1976: *[[Three Sisters (oyun)|Three Sisters]]* (SSF)
*1976: *[[The Guardsman]]* (SSF/Ahmanson's)
*1977: *[[Bir Yaz Gecesi Rüyası|A Midsummer Night's Dream]]* (SSF/Ahmanson's)
*1977: *Richard III* (SSF)
*1977: *[[Size Nasıl Geliyorsa|As You Like It]]* (SSF)
*1977: *[[Hay Fever (oyun)|Hay Fever]]* (SSF)
*1978: *[[Macbeth]]* (SSF)
*1978: *Private Lives* (SSF)
*1979: *[[Night and Day (oyun)|Night and Day]]* (Phoenix, D.C./ANTA)
*1980: *Much Ado About Nothing* (SSF)
*1980:*[[Martı (oyun)|The Seagull]]* (SSF)
*1980: *Virginia* (SSF/Haymarket's)
*1984: *The Way of the World* (CF/Haymarket's)
*1985: *[[The Interpreters]]* (Queen's)
*1986: *The Infernal Machine* (Lyric)
*1987: *Coming Into Land* (RN/Lyttelton's)
*1987: *[[Lettice and Lovage]]* (Globe's)
*1990: *Lettice and Lovage* (EB)
*1993: *[[The Importance of Being Earnest]]* (Aldwych)
*1994: *[[Three Tall Women]]* (Wyndham's)
*1996: *[[Talking Heads (seri)|Talking Heads]]* (CF/Comedy)
*1997: *[[A Delicate Balance (oyun)|A Delicate Balance]]* (Haymarket's)
*1999: *The Lady in the Van* (Queen's)
*2002: *[[The Breath of Life (oyun)|The Breath of Life]]* (Haymarket's)
*2004: *[[Talking Heads]]* (Australian tour)
*2007: *[[The Lady from Dubuque]]* (Haymarket's)

## Önemli ödülleri ve adaylıkları

;Akademi Ödülleri

;Altın Küre Ödülleri

;Notlar
***E**  Ellen Burstyn'in *[[Same Time, Next Year (film)|Same Time, Next Year]]*daki performansı ile paylaştı.

;BAFTA Ödülleri

;National Board of Review Ödülleri

;Notlar
***H**  Bette Midler, Goldie Hawn, Diane Keaton, Dan Hedaya, Sarah Jessica Parker, Stockard Channing, Victor Garber, Stephen Collins, Elizabeth Berkley, Marcia Gay Harden, Bronson Pinchot, Jennifer Dundas, Eileen Heckart, Philip Bosco, Rob Reiner, James Naughton, Ari Greenberg ve Aida Linares ile paylaştı.

;Primetime Emmy Ödülleri

;Satellite Ödülleri

;Notlar
***A**  Eileen Atkins, Bob Balaban, Alan Bates, Charles Dance, Stephen Fry, Michael Gambon, Richard E. Grant, Tom Hollander, Derek Jacobi, Kelly Macdonald, Helen Mirren, Jeremy Northam, Clive Owen, Ryan Phillippe, Geraldine Somerville, Kristin Scott Thomas, Sophie Thompson, Emily Watson ve James Wilby ile paylaştı.

;Saturn Ödülleri

;Screen Actors Guild Ödülleri

;Notlar
***A**  Eileen Atkins, Bob Balaban, Alan Bates, Charles Dance, Stephen Fry, Michael Gambon, Richard E. Grant, Tom Hollander, Derek Jacobi, Kelly Macdonald, Helen Mirren, Jeremy Northam, Clive Owen, Ryan Phillippe, Geraldine Somerville, Kristin Scott Thomas, Sophie Thompson, Emily Watson ve James Wilby ile paylaştı.
***B**  Judi Dench, Celia Imrie, Bill Nighy, Dev Patel, Ronald Pickup, Tom Wilkinson ve Penelope Wilton ile paylaştı.
***M**  Hugh Bonneville, Zoe Boyle, Laura Carmichael, Jim Carter, Brendan Coyle, Michelle Dockery, Jessica Brown Findlay, Siobhan Finneran, Joanne Froggatt, Iain Glen, Thomas Howes, Rob James-Collier, Allen Leech, Phyllis Logan, Elizabeth McGovern, Sophie McShera, Lesley Nicol, Amy Nuttall, David Robb, Dan Stevens ve Penelope Wilton ile paylaştı.
* 
* 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*