Guru Nanak

**Gurū Nānak** (15 Nisan 1469 – 22 Eylül 1539; Gurmukhi: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ; ), aynı zamanda ***Bābā Nānak*** (“Baba Nanak”) adıyla da bilinen, Hint bir ruhani öğretmen, mistik ve şairdi. Sihizmin kurucusu ve on ’nun ilki olarak kabul edilir.

Nanak’ın, İk Onkar (ੴ, 'Tek Tanrı') mesajını öğretmek amacıyla Asya’nın dört bir yanına seyahat ettiği söylenir. Bu inanca göre Tanrı, yarattığı her şeyde var olan ve ebedî hakikati temsil eden bir varlıktır. Nanak, bu anlayış temelinde eşitlik, kardeşçe sevgi, iyilik ve erdem üzerine kurulu benzersiz bir ruhani, toplumsal ve siyasal zemin oluşturmuştur.

Nanak’ın sözleri, 974 şiirsel ilahi ya da *[[shabda]]* biçiminde, Sihizmin kutsal kitabı olan Guru Granth Sahib’te yer alır. En önemli duaları arasında *[[Japji Sahib]]* [] (*jap*, “okumak/tekrarlamak”; *ji* ve *sahib* saygı ekleridir), *[[Asa di Var]]* [] ('Umut Türküsü') ve *[[Sidh Gosht]]* [] ('Siddhalar ile Sohbet') bulunur. Sih inancına göre, Nanak'ın kutsallığı, ilahiliği ve ruhani otoritesi, kendisinden sonraki dokuz Gurunun her birine devredilmiştir. Nanak'ın doğum günü, her yıl Hindistan genelinde Guru Nanak Gurpurab [] adıyla kutlanır.

## Biyografi

### Doğumu
Nanak, 15 Nisan 1469'da, o dönemde Delhi Sultanlığı’nın Lahor eyaletine bağlı bulunan Rāi Bhoi Dī Talvaṇḍī köyünde (günümüzde Nankana Sahib, Pencap, Pakistan) doğdu. Ancak bir başka geleneğe göre doğumu, Pencapçada **' olarak bilinen [[Hindu takvimi|Hint ayı]] ''Kārtik''’e (yaklaşık Kasım ayına) denk gelmektedir. Nanak, tıpkı diğer tüm Sih Guruları gibi, [[Pencaplılar|Pencaplı]]  kastına mensuptu. Spesifik olarak, Bedi Khatri soyundandır.

== Yolculuklar (''Udasis'') ==

16. yüzyılın ilk çeyreğinde, Nanak ruhsal arayışlar amacıyla uzun “''udasiya''” (yolculuklar) gerçekleştirdi. Onun kaleme aldığı bir dizede, dünyanın “''nau-khand''” (dokuz bölgesi) olarak anılan çeşitli yerlerini — muhtemelen başlıca Hindu ve Müslüman hac merkezlerini — ziyaret ettiği belirtilir.

Bazı modern kaynaklara göre Nanak, **1*'496 yılında, 27 yaşındayken, ailesinden ayrılıp yaklaşık otuz yıl sürecek bir dönemde [[Tibet]], [[Güney Asya]]’nın büyük bir kısmı ve [[Arap Yarımadası|Arabistan]]’a seyahatler gerçekleştirmiştir. Bu anlatımlar arasında, onun [[Hint mitolojisi]]ndeki ’nı, ayrıca [[Mekke]], Bağdat,  ve [[Multan]]’ı ziyaret ettiği; buralarda farklı inanç gruplarıyla dinsel tartışmalara girdiği de yer alır. Bu öyküler 19. ve 20. yüzyıllarda geniş ölçüde yayılmış, pek çok farklı versiyonda aktarılmıştır.

1508 yılında, Nanak’ın [[Bengal]]’deki [[Sylhet]] bölgesini ziyaret ettiği belirtilir. *Janamsakhi* anlatılarına göre ise, 1510–1511 yılları arasında [[Ayodhya]]’daki  Tapınağı’nı da ziyaret etmiştir.

Bağdat’taki yazıt, Hintli araştırmacıların Guru Nanak’ın [[Orta Doğu]]’ya seyahat ettiğini öne süren metinlerinin temelini oluşturur; bazıları onun Kudüs, Mekke, Vatikan, Azerbaycan ve Sudan’a kadar gittiğini dahi iddia eder.

== Öğretileri ve mirası ==

Nanak’ın öğretileri, [[Gurmukhi]] alfabesiyle kaydedilmiş dizelerden oluşan Sih kutsal kitabı *Guru Granth Sahib*’de yer alır.

Nanak’ın öğretileri üzerine üç farklı kuram bulunmaktadır. Birinci görüşe göre, Cole ve Sambhi’nin (1995, 1997) çalışmaları ile [[hagiografi]]k *Janamsakhi* metinlerine dayanarak, Nanak’ın öğretileri ve Sihizm Tanrı’dan gelen vahiylerdir; dolayısıyla bunlar ne bir toplumsal protesto hareketi, ne de 15. yüzyılda Hinduizm ile İslam’ı uzlaştırma çabası olarak görülmelidir.

İkinci görüş ise Nanak’ın bir peygamber değil, bir “[[Guru]]” (ruhani rehber) olduğu yönündedir. Singha’nın (2009) ifadesiyle: “Sihizm, [[reenkarnasyon]] öğretisini ya da peygamberlik kavramını kabul etmez. Ancak merkezinde Guru kavramı bulunur. Guru, Tanrı’nın bir [[Hulûl|enkarnasyonu]] (*avatar*) değildir; aynı şekilde peygamber de değildir. O, aydınlanmış bir ruhtur.”

Üçüncü teoriyse Guru Nanak'ın Tanrı'nın enkarnasyonu olduğunu öne sürer.

== İslam'da ==

Çeşitli kaynaklar Guru Nanak'ın yaşamında ve düşünce sürecinde [[Tasavvuf|Sufi]] etkileri görüldüğünü belirtmektedir. Örneğin 'ya göre "Sihizm İslam ve Hinduizm arasında bir hibritleşme süreci sonucunda ortaya çıkmış bir meyvedir." Batı görüşleri arasında Sihizm'in İslam ile Hindu inanç sisteminin bir birleşimi olduğu yaklaşımı yaygındır. Söz gelimi [[John B. Noss]] bunu "bilinçli dinsel bir senkretizm girişiminin kayda değer bir örneği" olarak ifade eder. Buna benzer olarak , Sihizm'in [[Hinduizm]] ile İslam'ın "evliliği"nden doğduğunu söyler.

=== Ahmediye ===
[[Ahmedîlik|Müslüman Ahmediye Cemaati]], Guru Nanak’ı bir Müslüman aziz olarak kabul eder ve Sihizmin kökeninin tasavvufa dayandığına inanır. Bu yoruma göre, Guru Nanak Müslümanlara İslam’ın “gerçek öğretilerini” öğretmeye çalışmıştır. 1895 yılında [[Mirza Gulâm Ahmed|Mirza Gulam Ahmed]],  hareketinin kurucusu [[Dayananda Saraswati]] tarafından Nanak'a yöneltilen suçlamalara karşı onu savunmuş ve Nanak'ın bir Müslüman olduğunu ileri sürmüştür. Abdul Jaleel'e göre, Nanak'ın Müslüman olduğuyla ilgili bu iddiayı, üzerinde [[Ayet|Kur’an ayetleri]]nin yazılı olduğu ve Nanak'a ait olduğuna inanılan bir *chola'' (giysi) desteklemektedir.

## Kaynakça