Karl Taylor Compton

**Karl Taylor Compton** (14 Eylül 1887 - 22 Haziran 1954) Amerikalı fizikçi. 1930'dan 1948'e kadar Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nün başkanıydı.

## Erken yaşam
Compton, 14 Eylül 1887'de Wooster, Ohio'da doğdu. Babası Elias Compton eski bir Amerikalı presbiteryen ailesinden, annesi Otelia Augspurger Compton ise Amerika Birleşik Devletleri'ne yeni göç etmiş Alsas'lı ve Hessen'li bir Mennonit ailesindendi.

### İlk yıllar
1897'den itibaren yazlarını Michigan'daki Otsego Gölü'nde kamp yaparak geçirirken, sonbahar, kış ve yaz aylarında Wooster devlet okullarına devam etti. Üniversite masraflarını karşılayabilmek için on bir yaşından itibaren ağır işlerde çalışmak zorunda kaldı. İnşaat işleri, çiftlik işçiliği, katır dericiliği, kitap toplayıcılığı, kiremit ve tuğla fabrikalarında çalışmış ve Ohio'daki ilk asfalt yolun etüdünü yapmıştır.

## Eğitim
1902 yılında bir yıl sınıf atlayarak lisenin son iki yılı için Wooster Üniversitesi'nin hazırlık bölümüne girdi. 1908'de Wooster Üniversitesi'nden felsefe lisans derecesiyle mezun oldu, ardından 1909'da yüksek lisans tezi *A study of the Wehnelt Electrolytic İnterrupter* Physical Review dergisinde yayınlandı. 1909-1910 yılları arasında Princeton Üniversitesi'nde yüksek lisans programına girmeden önce Wooster Üniversitesi'nin kimya bölümünde eğitmenlik yaptı. Burada *Porter Ogden Jacobus Bursu*'na layık görüldü ve Owen Willans Richardson ile birlikte çalışarak morötesi ışıkla salınan elektronlar, elektron teorisi ve fotoelektrik etki üzerine çeşitli makaleler yayınladı. 1912'de Princeton Üniversitesi'nden **' derecesiyle [[doktora]]sını aldı.

== Kariyer ==
=== Reed Collage ve Birinci Dünya Savaşı yılları ===
Haziran 1913'te, Rowena Raymond ile evlendi. [[Portland, Oregon]]'daki [[Reed College]]'a taşındılar. Compton burada [[fizik]] [[eğitmen]]liği yaptı. 1915 yılında [[Princeton Üniversitesi]]'ne [[fizik]] [[doçent]]i olarak geri döndü. Ayrıca [[General Electric]] için danışman olarak çalıştı. [[Princeton Üniversitesi|Princeton]]'da ve [[Birleşik Devletler Ordusu Sinyal Birliği|Signal Corps]]'ta [[savaş]] çabalarına katkıda bulundu. Aralık 1917'de, [[Paris]]'teki [[Amerika Birleşik Devletleri|ABD]] [[Dış temsilcilik|Büyükelçiliği]]'ne bilimsel [[ataşe]] olarak atandı.

=== Princeton Üniversitesi (1918–1930) ===
[[I. Dünya Savaşı|Birinci Dünya Savaşı]]'nın sona ermesi ile eşi ve üç yaşındaki kızı Mary Evelyn ile birlikte [[Princeton Üniversitesi]]'ne döndü. Haziran 1919'da profesörlüğe terfi etti ve [[Palmer Laboratuvarı]]'na katıldı. Araştırmaları, [[fotoelektron]]ların [[metal]]lerden geçişi, [[iyonlaşma]], [[elektron]]ların [[gaz]]lardaki hareketi, [[floresans]], [[Elektrik arkı|elektrik arkı teorisi]], [[cıva]] [[Emilim (kimya)|buharının emilim]] ve [[Emisyon spektrumu|emisyon spektrumları]] ve [[elektron]]-[[atom]] çarpışmaları gibi konuları kapsayan [[elektronik]] ve [[spektroskopi]] alanındaydı. Eşi Rowena 1919 sonbaharında hayatını kaybetti. Compton, 1921 yılında Margaret Hutchinson ile evlendi ve bu evlilikten Jean adında bir kızı ve Charles Arthur adında bir oğlu oldu. 1927'de [[Palmer Laboratuvarı]]'na araştırma direktörü ve ''Cyrus Fogg Brackett Profesörü'' olarak atandı. 1929 yılında bölüm başkanlığına atandı. [[Princeton Üniversitesi]]'nde görev yaptığı süre boyunca yüzden fazla makale yayınlandı.

=== Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (1930–1954) ===
1930 yılında, [[Massachusetts Teknoloji Enstitüsü|MIT]]'den gelen daveti kabul ederek [[mühendislik]] ve [[bilim]] arasındaki ilişkiyi yeniden tanımlayan bir [[mühendislik]] [[okul]]u olan [[Massachusetts Teknoloji Enstitüsü]]'nün başkanı oldu. [[Amerika Birleşik Devletleri|Amerika]]'daki [[Büyük Buhran]]'ın başlangıcında, ekonomik çalkantıların yaşandığı bir dönemde göreve başladı. Compton, [[bilim]] ve [[teknoloji]]nin sözcüsü haline gelirken enstitünün temel [[bilim]]sel araştırmalarını güçlendirecekti.

Compton'ın başkanlık görevi sırasında kurum devrim niteliğinde bir değişim geçirdi. [[Bilim]] ve [[mühendislik]] eğitimine, etkisi [[Massachusetts Teknoloji Enstitüsü|MIT]]'nin çok ötesinde hissedilen yeni bir yaklaşım geliştirdi. ''American Society for Engineering Education**da aktif olarak yer aldı ve 1938 yılında bu derneğin başkanı oldu. *Committee on Engineering Schools* ve *Engineer's Council for Professional Development* başkanlıklarını üstlenerek mühendislik kriterlerinin akreditasyonu için yeni standartların oluşturulmasında öncü rol oynadı. Bilim insanları ve mühendisler için çağın ihtiyaçlarına cevap veren geniş tabanlı bir eğitime ve bilimin endüstriyel ilerlemenin bir unsuru olması gerektiğine inanıyordu.

1930'ların başında Amerikan Fizik Topluluğu üyeleriyle birlikte Amerikan Fizik Enstitüsü'nü (AIP) kurdu. Compton'ın 1931'den 1936'ya kadar yürüttüğü AIP başkanlığı sırasında bu kuruluş, fizikte uzmanlık alanlarını geliştirmeye yönelik birkaç farklı topluluğun federasyonu haline geldi. Hızla genişleyen fizik alanındaki araştırmaların yayınlanmasını teşvik etti. Compton, 1948'de MIT başkanlığından istifa etti ve *MIT Corporation*'ın başkanlığına seçildi. Bu görevi 22 Haziran 1954'teki ölümüne kadar sürdürdü.

### Orduyla işbirliği (1933–1949)
1933 yılında ABD başkanı Roosevelt, Compton'dan iki yıllığına yeni bir *Bilimsel Danışma Komitesi*'ne başkanlık etmesini istedi. Bu onu hükümetin en üst düzeylerinde güvenilir ve bilimsel tavsiyeye duyulan ihtiyacı kabul eden bilim insanlarının ön saflarına yerleştirdi. İkinci Dünya Savaşı'nın başlaması, 1940 yılında Vannevar Bush başkanlığında *Ulusal Savunma Araştırma Komitesi*'nin (NDRC) kurulmasına ivme kazandırdı. Compton NDRC'nin bir üyesiydi ve öncelikle radar, atış kontrolü ve termal radyasyon üzerinde çalışmak üzere bir grup akademik ve endüstriyel mühendis ve bilim adamını bir araya getirmekten sorumlu olan D Bölümü'nün başkanı oldu. 1941 yılında NDRC, *Bilimsel Araştırma ve Geliştirme Ofisi* (OSRD) bünyesine alındı ve Compton Birleşik Krallık'taki *Birleşik Devletler Radar Misyonu*'nun başına geçti. Ağustos 1942'de Roosevelt, Compton'ı, savaş sırasında kauçuk kaynaklarının kaybedilmesi nedeniyle sentetik kauçuğun geliştirilmesinde teknik yön konusundaki çatışmaları çözmek için çalışmalar yapan ve tavsiyelerde bulunan *Kauçuk Araştırma Komitesi*'ne atadı. 1945'te başkan Harry S. Truman'a atom bombasının kullanımı konusunda danışmanlık yapmak üzere atanan *Geçici Komite*'nin sekiz üyesinden biri olarak seçildi. Japonya 1945 yılında teslim olduğunda İkinci Dünya Savaşı sona erdi ve Compton OSRD'den ayrıldı. 1946 yılında başkanın *Askeri Eğitim Danışma Komisyonu*'nun başkanı oldu. 1946'dan 1948'e kadar *Deniz Araştırmaları Danışma Komitesi*'nin bir üyesiydi. 1948'den 1949'a kadar *Ortak Araştırma ve Geliştirme Kurulu*'na başkanlık etti.

## Ödüller
* 1931 Amerikan Sanat ve Bilim Akademisi, Rumford Ödülü
* 1946 Liyakat Madalyası
* 1947 Ulusal Bilimler Akademisi, Kamu Refahı Madalyası
* 1947 *Western Society of Engineers,* Washington Ödülü
* 1948 Britanya İmparatorluk Nişanı
* 1948 *Order of St. Olav*
* 1949 *American Society for Engineering Education,* IEEE Lamme Madalyası
* 1950 Hoover Madalyası
* 1950 *William Procter Prize for Scientific Achievement*
* 1951 Légion d'honneur
* 1954 Dickinson College, *Priestley Memorial Award*

## Yayınlar
* Karl Taylor Compton, A Study of the Whenelt Electrolytic Interrupter, *[[Physical Review]]*, Vol. 30, No. 2, pp.&nbsp;161–179, American Institute of Physics, Amerikan Fizik Topluluğu, Cornell Üniversitesi, 1910.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* MIT biyofrafisi 
* Ulusal Bilimler Akademisi biyografik anı kitabı 
* AIP