Abhazya pasaportu

**Abhazya pasaportu** (; ), Abhazya Cumhuriyeti vatandaşlarına yurt dışına seyahat ve ülke içerisinde kimlik bilgisi sağlamak amacıyla verilen pasaporttur. Abhazya sadece Rusya, Nikaragua, Venezuela, Nauru ve Suriye tarafından tanındığı için Abhazyalılar diğer ülkelere seyahat için Rus pasaportunu kullanmaktadırlar.

Abhazya pasaportu koyu yeşil renktedir. Ortasında Abhazya arması, bunun yukarısında ülkenin adı (Abhazya) ve aşağısında "pasaport" bulunmaktadır. Bunların tamamı hem Abhazca hem de Rusça yazılmıştır.

## Tarihçe
Abhazya pasaportlarından önce ülkede Sovyet pasaportları kullanılmaktaydı. Bu pasaportlar önce Acara Özerk Cumhuriyeti'ne gönderilmiş, Gürcistan'ın geri kalanı gibi Acara'da da Gürcistan pasaportları kullanılacağı için Acara lideri Aslan Abaşidze tarafından Abhazya'ya verilmiştir.

Sovyet pasaportlarının tamamının süresi 2008 yılında dolduğundan yeni bir pasaport ihtiyacı oluştu. Abhazya pasaportları ilk olarak 1990'ların sonlarında tartışılmaya başlandı. 2003'te bir Türk firmasına siparişler verildi ama 25 bin pasaportu taşıyan ilk gemi Gürcü yetkililer tarafından durduruldu ve pasaportlar imha edildi. 2004 yılındaki başkanlık seçimlerinden önce pasaportların dağıtılması planlanıyordu ama ikinci gemideki pasaportlar ülkeye gelince çok fazla hata içerdikleri ortaya çıktı ve bu nedenle başkan Vladislav Ardzınba onları dağıtmamaya karar verdi. Başkanlık seçimlerini kazanan Sergey Bağapş harcanan paraların israf olmasını istemedi ve 2006 yılının ocak ayında pasaportları dağıtmaya karar verdi. İlk pasaport eski başkan Ardzınba'ya verildi, Bağapş ise resmi olarak pasaport başvurusunda bulunan ilk kişi oldu.

Hükûmet 2007'de pasaportların dağıtımı tamamlanınca ülke içinde kimlik bilgisi sağlamanın tek yasal yolu olacağını açıkladı. 2008'de ise vatandaşların Abhazya pasaportu olmadan Rus emekli aylıklarını alamayacakları belirtildi. Pasaportlar 2009 Abhazya başkanlık seçimleri için tek yasal kimlik belgesiydi.

2007'de yeni bir pasaport serisi çıkarılacağı duyuruldu, bu pasaportlar Haziran 2010'da dağıtıldı.

## Gali tartışması ve 2014 devrimi
Gali ilçesinde pasaport çıkartılması, hükûmetin bu ilçe sakinlerini Abhazya'nın geri kalanına daha iyi entegre edebilmek için bir öncelik oluşturdu, ancak çeşitli tartışmalara neden oldu. Abhaz muhalefeti tarafından, Gali mahalle sakinlerinin büyük çoğunluğunun Gürcistan vatandaşlığına sahip Gürcüler olduğu gerekçesiyle eleştirildi. Abhaz hükûmeti buna Abhaz vatandaşlığı yasasının çifte vatandaşlığa (çift Abhaz rus vatandaşlığı hariç) izin vermediğini ve bu nedenle Gürcistan vatandaşlarının Abhaz pasaportları edinmeden önce Gürcistan vatandaşlıklarını bırakmak zorunda olduğunu belirterek yanıt verdi. Gürcistan, Abhazya'yı Gali Bölgesindeki vatandaşlarını vatandaşlıklarını bırakmak ve Abhaz pasaportlarını almaya zorlamakla suçladı, ancak bu iddia Abhaz hükûmeti tarafından reddedildi.

Abhaz hükûmetine göre, 12 Ekim 2009'dan itibaren, Gali İlçesi'nde 3522 kişi Abhaz pasaportu almıştır. Nisan 2013'te İçişleri Bakanlığı Pasaport ve Vize Hizmeti Genel Müdürü Beslan Bigvava, Gürcistan'ın Gali İlçesinde 16.096 adet, Ochamchira Bölgesinde 6.217 adet ve Tquarchal Bölgesi'nde 2.453 adet Abhaz pasaportu sahibi olduğunu belirtmiştir.

Abhaz pasaportlarının Gürcü sakinlerine verilmesi, muhalefetin Cumhurbaşkanı Ankvab hükûmetine karşı önemli bir şikâyeti haline geldi. Çünkü pasaport sahiplerinin çoğunun yasal olarak Abhaz vatandaşı olmadığı ve eski devlet başkanı Ankvab'a karşı Mayıs 2014 devrimine neden olan faktörlerden biri olduğu iddia edildi.

## Yeni sürümü (2016'dan itibaren)
18 Mayıs 2016'da, Goznak'ın ürettiği yeni pasaportun ilk dört adeti, savaş kahramanı Garrik Adzinba'ya, Bakanlar Kabinesi Başkan Yardımcısı Zurab Marshan'a, Aslan Kapba'ya ve Alisa Inapshba'ya verilmiştir.

## Pasaport sahiplerinin istatistikleri
Pasaport sahiplerinin sayısı Şubat 2007'de 33,000, nisan ayında 45,000, mayıs ayında 53,000, ağustos ayında 63,000, Temmuz 2008'de 110,000, 12 Ekim 2009'da 141,245, 1 Kasım'da 142,625 ve 7 Aralık'ta 146,121 olarak açıklandı.

7 Aralık 2009 tarihinde pasaport sahiplerinin etnik kökenleri aşağıdaki gibiydi:

Aynı tarihte pasaport sahiplerin 9910'u 18 yaşın altında idi ve 5759'u Abhazya dışında yaşıyordu.

## Kaynakça