Kraliyet Teknoloji Enstitüsü

**KTH Kraliyet Teknoloji Enstitüsü** (İsveççe: *Kungliga Tekniska högskolan*, 'Kraliyet Teknik Koleji'), kısaltılmış adıyla **KTH**, İsveç'in Stockholm kentinde bulunan bir devlet araştırma üniversitesidir. Mühendislik ve teknoloji alanlarında araştırma ve eğitim yapan KTH, İsveç'in en büyük teknik üniversitesidir. KTH, 2018 yılından bu yana Stockholm ve çevresinde dört kampüsü bulunan beş okuldan oluşmaktadır.

KTH 1827 yılında *Teknologiska institutet* (Teknoloji Enstitüsü) olarak kurulmuştur ve kökleri 1798 yılında Stockholm'de kurulan *Mekaniska skolan*'a (Mekanik Okulu) dayanmaktadır. Ancak KTH'nin kökeni *Mekaniska skolan*'ın öncülü olan ve 1697 yılında İsveçli bilim adamı ve yenilikçi Christopher Polhem tarafından kurulan *Laboratorium mechanicum*'a dayanmaktadır. *Laboratorium mechanicum*, eğitim teknolojisi, bir laboratuvar ve yenilikler için bir sergi alanını bir araya getiriyordu. KTH, 1877 yılında bugünkü adı olan *Kungliga Tekniska högskolan* (KTH Kraliyet Teknoloji Enstitüsü) adını aldı. İsveç Kralı Majesteleri XVI. Carl Gustaf, KTH'nin hamisidir.

KTH, 2024 QS Dünya Üniversite Sıralamaları'nda tüm üniversiteler arasında dünyada 73. sırada yer almaktadır ve bu sıralama Nordik ülkelerindeki diğer tüm üniversitelerden daha yüksektir.

## Tarihçe
KTH'nin kökeni, 1697'de Christopher Polhem tarafından kurulan ve mekanik modeller koleksiyonu olan Laboratorium Mechanicum koleksiyonuna dayanmaktadır. Polhem, İsveç'te mekaniğin babası olarak kabul edilir ve mekanik mühendisliği alanında önemli bir rol oynamıştır.

Enstitü, zanaatkârlıktan mühendisliğe geçiş sürecinde Gustaf Magnus Schwartz ile yaşanan çatışmalarla mücadele etti. Schwartz, görevden alınınca yerine Joachim Åkerman geçti ve enstitü yeniden yapılandırıldı. 1846'da öğrenciler için giriş sınavı ve 16 yaş sınırı getirildi, 1851'de program üç yıla çıkarıldı.

1850'lerin sonlarında enstitü genişleme sürecine girdi. Enstitü, 1863 yılında Drottninggatan'da özel olarak inşa edilmiş kendi binalarına kavuştu. 1867 yılında, enstitünün öğrencilerine bilimsel eğitim vermesi gerektiğini açıkça belirtmek için yönetmelikleri tekrar elden geçirildi. 1869 yılında Falun'daki Madencilik Okulu Stockholm'e taşındı ve enstitü ile birleştirildi. 1871 yılında enstitü, daha önce Marieberg'deki Yüksek Topçu Koleji tarafından düzenlenen sivil mühendislik kursunu devraldı.

1915 yılında KTH tarafından verilen derece unvanları yasal koruma altına alındı. 19. yüzyılın sonlarında, sadece bina ve inşaatla ilgili konularda eğitim görenler için değil, KTH'de eğitim görmüş mühendislerin çoğu için *civilingenjör* (kelimenin tam anlamıyla “inşaat mühendisi”) unvanının kullanılması yaygınlaşmıştı. Bunun tek istisnası, kendilerini *bergsingenjör* (“dağ mühendisi”) olarak adlandıran maden mühendisleriydi. Bir süre *civilingenjör* unvanı “KTH mezunu” ile eşdeğer tutuldu ancak 1937 yılında Göteborg'daki Chalmers Teknik Üniversitesi, bu unvanları onaylamasına izin verilen ikinci İsveç mühendislik okulu oldu.

1917 yılında KTH'nin Valhallavägen'deki yeni kampüsünün ilk binaları tamamlandı ve halen ana kampüsü oluşturuyor.

Her ne kadar 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında mühendislik eğitimi bilimsel olarak temellendirilmiş olsa da, 20. yüzyılın başlarına kadar araştırma bir Teknoloji Enstitüsü'nün merkezi faaliyeti olarak görülmemekteydi. Akademik araştırmaya devam eden mühendislik mezunları, doktoralarını genellikle fizik veya kimya alanında normal bir üniversitede yapmak zorundaydı. 1927 yılında KTH'ye nihayet *Teknologie doktor* (Teknoloji Doktoru) unvanı altında kendi doktoralarını verme hakkı tanındı ve ilk beş doktor 1929 yılında oluşturuldu.

1984 yılında tüm İsveç üniversitelerindeki *civilingenjör* programları dört yıldan 4.5 yıla çıkarılmıştır. 1989'dan itibaren, İsveç'teki belediye politeknik okulları tarafından düzenlenen daha kısa teknoloji programları kademeli olarak genişletildi ve 1989'dan itibaren iki yıllık programlar ve 1995'ten itibaren alternatif olarak üç yıllık programlar olarak üniversite sistemine taşındı. KTH için bu, Stockholm bölgesi çevresindeki ek kampüslerin eklenmesi anlamına geliyordu.

Günümüzde KTH, İsveç'in araştırma ve mühendislik eğitiminin üçte birini sağlamaktadır. 2019 yılında üniversitede toplam 13.500 lisans öğrencisi, 1.700 doktora öğrencisi ve 3.600 personel bulunmaktaydı.

### R1 nükleer reaktörü
II. Dünya Savaşı'nın sonunda Amerika'nın nükleer silahları konuşlandırmasının ardından İsveç askeri liderliği, İsveç'in kendisini nükleer bir saldırıdan koruyacak bilgiye sahip olmasını sağlamak için nükleer silahların kapsamlı bir şekilde araştırılması ve incelenmesi gerektiğini fark etti. Rolf Maximilian Sievert gibi bilim insanlarından oluşan İsveç ekibi, “nötronlarla bir şeyler yapma” misyonuyla konuyu araştırmaya ve sonunda test için bir nükleer reaktör inşa etmeye koyuldu.

Birkaç yıl süren temel araştırmalardan sonra, KTH'nin hemen altında, yüzeyin 25 metre altındaki bir reaktör salonunda *Reaktor 1* (*R1*) adlı 300&nbsp;kW'lık (daha sonra 1 MW'a genişletildi) bir reaktör inşa etmeye başladılar. Bugün bu, 1&nbsp;km yarıçapında yaklaşık 40.000 kişinin yaşadığı göz önünde bulundurulduğunda pek de iyi düşünülmemiş gibi görünebilir. Riskliydi, ancak reaktör İsveç Kraliyet Mühendislik Bilimleri Akademisi'ndeki (*Ingenjörsvetenskapsakademien*) bilim insanları için önemli bir araştırma aracı olduğu için tolere edilebilir kabul edildi.

13 Temmuz 1954'te saat 18:59'da reaktör kritikliğe ulaştı ve İsveç'in ilk nükleer reaksiyonunu sürdürdü. R1, 1970 yılına kadar neredeyse tüm İsveç nükleer araştırmalarının ana sahası olacaktı; bu tarihte reaktör, çoğunlukla Stockholm'ün yoğun nüfuslu bir bölgesinde bir reaktör işletmenin risklerine ilişkin farkındalığın artması nedeniyle nihayet hizmet dışı bırakıldı.

### Motto
KTH'nin sloganı olan “Vetenskap och konst” doğrudan “Bilim ve Sanat” olarak çevrilir.

## Okullar
KTH, eğitim ve araştırma faaliyetlerinden ayrı ayrı sorumlu beş okul şeklinde örgütlenmiştir. Okulların her biri bir dizi bölüm, mükemmeliyet merkezi ve çalışma programını yönetmektedir.

## Uluslararası ve ulusal sıralama

### Genel sıralamalar
KTH, QS WUR 2024'te dünya çapında 73., THE WUR 2024'te dünya çapında 97., ARWU 2022'de dünya çapında 201-300. ve USNEWS sıralamasında dünya çapında 207. oldu.

ARTU tarafından bildirildiği üzere KTH, QS, THE ve ARWU'daki toplam performans açısından 2022 yılında dünya çapında en iyi 138. üniversite olmuştur.

Times Higher Education Dünya Üniversiteler sıralaması 2025'te İsveç'te 3., dünya genelinde ise 79. sırada yer almıştır.

## Kampüsler

### KTH Kampüsü
KTH Kampüsü, Östermalm bölgesinde yer alan KTH'nin ana kampüsüdür. Mimar Erik Lallerstedt tarafından yapılan ana binalar 1917 yılında tamamlanmıştır. Saat kulesinin çanları on yıl sonra 1927'de Mekanik Okulu'nun Teknoloji Enstitüsü'ne dönüşümünün 10. yıl dönümünde tamamlanmıştır. Binalar ve çevresi Carl Milles, Axel Törneman, Georg Pauli, Tore Strindberg ve Ivar Johnsson gibi 20. yüzyılın başlarında İsveç'in önde gelen sanatçıları tarafından dekore edilmiştir. Kampüsteki eski binalar 1994 yılında büyük ölçüde yenilenmiştir. Orijinal kampüs inşa edildiği dönemde büyük olsa da, KTH çok kısa bir süre sonra burayı aştı ve kampüs o zamandan beri yeni binalarla genişletildi. KTH Kampüsü halen üniversitenin faaliyetlerinin çoğuna ev sahipliği yapmaktadır.

### KTH Kista
1980'lerde, şu anki Elektrik Mühendisliği ve Bilgisayar Bilimleri Okulu'nun (KTH'de) öncülü, faaliyetlerinin bir kısmını Stockholm, Kista'daki bir kampüse yerleştirmiştir. Stockholm'ün kuzeyinde yer alan Kista, İsveç'in en büyük kurumsal merkezi ve dünyanın en önemli ICT kümelerinden biridir. Bölge, Ericsson, Volvo, IBM, Tele2, Tietovery, Microsoft, Intel ve Oracle gibi ICT sektöründe faaliyet gösteren binden fazla şirkete ev sahipliği yapmaktadır.

### KTH Flemingsberg
2002 yılından bu yana, mevcut Kimya, Biyoteknoloji ve Sağlık Mühendislik Bilimleri Okulu (KTH'de) faaliyetlerinin bir bölümünü Stockholm, Flemingsberg'de sürdürmektedir. Flemingsberg, hem araştırma hem de endüstriyel faaliyetler açısından yüksek akademik yoğunluğa sahip bir bölge ve biyoteknoloji için Kuzey Avrupa'nın en önemli alanlarından biri. Södertörn Üniversitesi ve Karolinska Enstitüsü de Flemingsberg'de genellikle KTH ile işbirliği içinde eğitim ve araştırma yürütmektedir.

### KTH Södertälje
KTH Södertälje, Södertälje şehrinde bulunan en güneydeki ve en küçük KTH kampüsüdür. KTH Södertälje'deki eğitim, kentin iş dünyası ve özellikle Scania AB ve AstraZeneca gibi büyük Södertälje şirketleri ile yakın bir işbirliği içinde sürekli olarak geliştirilmektedir. KTH, kampüste ağırlıklı olarak makine mühendisliği, lojistik, üretim ve ürün geliştirmeye odaklanan hem lisans hem de yüksek lisans düzeyinde kurslar sunmaktadır.

## KTH Kütüphanesi
Kraliyet Teknoloji Enstitüsü Kütüphanesi (“Kungliga Tekniska högskolans bibliotek”, KTHB) İsveç'in teknoloji ve temel bilimler alanındaki en büyük kütüphanesidir. Kütüphanenin temeli 1827 yılında KTH Stockholm'de kurulduğunda atılmıştır. Ana kütüphane, KTH'nin Stockholm'ün merkezindeki ana kampüsünde yer almaktadır. KTH kütüphanesi, KTH'de merkezi bir akademik buluşma yeri ve işbirliği için bir arenadır. Kütüphanenin ayrıca Kista ve Södertälje'de olmak üzere iki şube kütüphanesi bulunmaktadır.

KTH Kütüphanesi, öğrencilerin ve araştırmacıların akademik ve dijital becerilerini desteklemektedir. Kütüphane, açık erişim yayıncılığını teşvik eder ve üniversiteye stratejik kararlar almayı destekleyen ve kolaylaştıran analizler sağlar. Hedeflerden biri de KTH'nin araştırmalarının bilinirliğini artırmaktır. Kütüphanenin temel amacı eğitim ve araştırma kalitesini güçlendirmektir.

### Tarihçe
Kütüphanenin temeli 1827 yılında Stockholm'de Teknoloji Enstitüsü kurulduğunda atılmıştır. Enstitünün ilk müdürü Gustav Magnus Schwartz, Fransa, Almanya ve İngiltere'ye bir çalışma gezisi yaparak enstitünün kütüphanesi için kitaplar satın aldı. 800 kitaptan oluşan ilk koleksiyon ağırlıklı olarak el sanatları üzerine kitaplardan oluşuyordu. 1845 yılında Profesör Joachim Åkerman enstitünün yeni müdürü oldu. Onun döneminde kütüphane tamamen bilimsel literatüre odaklandı. 1869 yılında Falu Bergsskola enstitüye devredildi ve metalürji ve kimya alanındaki 2.000 kitap kütüphane koleksiyonuna dahil edildi.

KTH kütüphanesi 2013 yılında ABD Başkanı Barack Obama tarafından ziyaret edilmiştir.

### Koleksiyonlar
Kütüphane şu anda elektronik kitap ve dergilere odaklanmaktadır ve aynı zamanda tüm KTH yayınlarının toplandığı araştırma yayınları için kurumsal havuz olan DiVA'nın KTH bölümünden de sorumludur. Kütüphane, zaman içinde oluşturulmuş kapsamlı basılı koleksiyonlara sahiptir. Nadir kitaplar koleksiyonu 1827'den 1960'a kadar 60.000 ciltten oluşmaktadır ve ana kütüphanede yer almaktadır.

### Bina
Ana kütüphane, üniversitenin o zamanki yeni kampüsünün geri kalanını da tasarlayan mimar Erik Lallerstedt tarafından tasarlanan 1917 tarihli bir binada yer almaktadır. Bina daha sonra birkaç kez yeniden inşa edilmiş ve 1950'lerde eski açık avlu inşa edilmiştir. Bina 2000-2002 döneminde mimar Per Ahrbom'un çizimlerine göre yeniden inşa edilmiştir. 1950'lerden kalma ek bina yıkılmış ve cam cepheli yeni bir giriş ve ofis binası inşa edilmiştir. Avlu, kütüphanenin merkezi odasıdır ve kütüphanenin geri kalanı avlunun etrafında gruplandırılmıştır. Eski cepheler hem avluya hem de sokaklara doğru yenilenmiştir. İçeride, evin eski kısmı yenilenmiş ve orijinal mimarinin çoğunu yeniden kazanmıştır.

Kütüphanenin yenilenmesi ve genişletilmesi birçok mimari ödül kazanmıştır. Per Ahrbom 2004 yılında “Helgopriset” ödülüne layık görülmüştür.

## Müdürler
Unvan önce *överdirektor*, sonra *föreståndare* ve 20. yüzyılın başından itibaren de *rektor* olmuştur.

## KTH Büyük Ödülü
KTH Büyük Ödülü, KTH tarafından her yıl verilen bir ödüldür. Dağıtılan miktar 2019 yılında 1.200.000 SEK olmuştur.

Ödülü alan kişinin aynı zamanda İsveç vatandaşı olması gerekmektedir. Ödül genellikle tek bir kazanana verilir, ancak iki veya üç kazananın ödülü paylaştığı da olmuştur. Ödül alanların listesi KTH:s stora pris adresinde bulunmaktadır.

## Uluslararası bağlantılar
KTH, Avrupa Komisyonu tarafından “Avrupa Üniversitesi” unvanına layık görülmüştür. KTH, diğer altı Avrupa teknik üniversitesi ile birlikte UNITE! (İnovasyon, Teknoloji ve Mühendislik için Üniversite Ağı) ittifakını kurmuştur. Ağın amacı trans-Avrupa kampüsü oluşturmak, trans-Avrupa müfredatını tanıtmak, üyeler arasında bilimsel işbirliğini teşvik etmek ve ülkeler arasında bilgi transferini güçlendirmektir. Birliğe Darmstadt Teknik Üniversitesi, Aalto Üniversitesi, KTH, Torino Politeknik Üniversitesi, Katalonya Politeknik Üniversitesi ve Lizbon Üniversitesi dahildir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Kungliga tekniska högskolan 
* KTH:s Campus i Kista