Konuralp, Düzce

**Konuralp**, Düzce ilinin Merkez ilçesine bağlı bir mahalledir.

*"[[Batı Karadeniz]]'in [[Efes]]'i*" olarak bilinen *[[Prusias Ad Hypium|Prusias ad Hypium]]* adlı antik kentin üzerinde konumlanmıştır. "Konuralp" adını  1323'te Osmanlı Beyliği adına kenti fetheden Konur Alp'ten alır.  Belde statüsünde iken 2016'da  Düzce Belediye Meclisinin kararıyla mahalleye dönüştürülmüştür.

Bir yandan antik tiyatro, sur duvarı, Roma köprüsü, su kemerleri gibi antik yapılara, bir yandan da Osmanlı mahalle tipi yerleşim dokusuna sahip olan Konuralp, 2022'de kentsel arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.

## Coğrafya
Düzce-Akçakoca yolu üzerindedir;  Düzce'nin 5&nbsp;km. kadar kuzeyindedir.  Çam ormanları ile çevrili bir tepe üzerinde, Melen Çayı kenarında kurulmuştur.

## Tarihçe
Konuralp, geçmişi Helenistik döneme uzanan antik kentin üzerinde konumlanmış bir yerleşimdir. Antik dönemde "Kieros"ve  "Prusias ad Hypium" adları ile anılan yerleşim, Osmanlı döneminde önce  "Konuralp (Konrapa)", sonra "Üskübü" adlarıyla anılmış ve  Cumhuriyet döneminde yeniden "Konuralp" adını almıştır.

### Antik dönem
Tarihçi Memnon'un *Peri Herakleias* adlı eserinde yer alan bilgiye göre *Kieros*, Herakleia Pontik kentine bağlı, o devirde *Hypios* denilen Melen çayının kıyısında bir tepe üzerine bulunan bir koloni yerleşimi idi.  Bithynia Kralı I. Prusias kenti ele geçirdikten sonra bu yerleşime "Hypios kıyısındaki Prusias" anlamında *Prusias ad Hypium* denmiştir.*Prusias ad Hypium,* M.Ö. 74 yılında vasiyet yoluyla Roma İmparatorluğu'na devredildi. İmparatorluğun merkezinden doğu yönüne doğru giden ana yollardan birinin üzerinde olması ve Karadeniz'e yakın konumu nedeniyle gelişip zenginleşti. M.S. 2. yüzyılda Hadrianus, Caracalla ve Elagabalus gibi Roma İmparatorlarının ziyaret ettiği kent gelişti ve çeşitli kamu yapıları yapılmaya başladı. Helenistik dönemde yapılan antik tiyatro, Roma döneminde genişletildi. Daha çok spor karşılaşmaları ve kanlı gösterilere sahne olan tiyatro, kentin tepe noktasına kurulmuştu. Halkın "*Kırk basamaklar*" olarak adlandırdığı yapı günümüze kadar geldi.

Kentin M.S. 3. yüzyılın sonlarına doğru küçülmeye ve önemini yitirmeye başladığı düşünülür. 6. yüzyılda Melen Çayı üzerine bir köprü inşa edildi. Yörede "*Çöplük Köprüsü*" olarak bilinen bu köprü, toprak altında kalmaya yüz tutmuşken 2017'de Konuralp Müzesi tarafından kazılarak ortaya çıkarılmıştır. Geç Roma döneminde kent Hristiyanlaşmaya başladı ve bir piskoposluk kuruldu. Yerleşimde elde edilen buluntular Konuralp Müzesi, İstanbul Arkeoloji Müzesi gibi müzelerde sergilenir.

### Türk egemenliği
Yerleşim, 14. yüzyılda Türk egemenliğine girdi. Akyazı ve Mudurnu bölgesi 1323'te Osman Gazi’nin silah arkadaşlarından biri olan Konur Alp tarafından, kuzeydeki sahil kesimi ise Akça Koca adlı uç beyi tarafından fethedilmişti. Osman Gazi,  ele geçirdiği bu toprakları Konur Alp'e "il" yaptı ve eski Türk geleneklerine göre fetheden komutanın ismi, fethettiği yere verildi. Böylece 1323'ten itibaren bu yerleşime "*Konur Alp  İli*" veya kısaca "*Konrapa*" denildi.Osman Gazi'nin ölümünden sonra Konur Alp, Orhan Bey'den izin alarak Konur Alp iline döndü. Aşıkpaşazade tarihine ve başka tarihçilere göre kendi ilinde öldü. Konur Alp'in mezarının yeri kesin olarak bilinmemektedir. Düzce civarında birçok yerde  Konur Alp Bey'in türbesi olarak bilinen türbe yapıları bulunur. Konur Alp Bey'in Konuralp'te de bir türbesi vardır. Bu türbenin onun kabri değil; H*endek, İzmit, Bolu, Sapanca, Mudurnu, Sakarya, Bursa*  gibi birçok yerde bulunan makamlarından birisi olduğu düşünülür.

Bolu’nun fethinden sonra Konrapa, Osmanlı Devleti'nin Bolu sancağına bağlandı; bölgeden göç eden Rumlar yerine Türkmenler yerleştirildi. Antik tiyatronun güneyinde yeni yerleşim alanları oluştu.  Konuralp ili,  İslâmî-Türk karakter kazandı ve "*Üskübü*" olarak anılmaya başladı. Halk arasındaki bir söylenceye göre burada altından yapılmış küpler bulunduğundan "Üçküp" adını almış ve bu isim  zamanla "Üskübü"'ye dönüşmüştür. Halk, kurulan yeni yerleşim alanlarını "Yeni Bahçe" olarak adlandırıp, eski yerleşim merkezine "Eski Bahçe (Bağçe)" demiştir. Yerleşimin, Konur Alp'ten sonraki yöneticileri hakkında bilgi mevcut değildir.

Osmanlı idaresinde Konrapa/Üskübi nüfusu yeni göçlerle arttı. Yörükler, Düzce ovasında özellikle daha çok rüzgâr alan ve sivrisineğin pek yaşama şansının olmadığı dağ etekleri ve vadilerine yerleşmekteydi. 1453'te İstanbul'un fethedilmesinden sonra Erzurum ve Bağdat gibi doğudaki merkezlere uzanan askeri ve ticari yollar Konrapa/Üskübü'den geçti ve yerleşimin gelişmesinde olumu rol oynadı. 16 .yüzyılda  yerleşim, ormanlık bir alanda, camisi ve hanları olan, gelişmiş bir yer idi.

18. ve 19. yüzyıllarda *Topçuzade* ismiyle anılan âyânlar tarafından yönetildi. Topçuoğlu Mehmet Ağa'nın 1821 yılında ölümüne kadar idare bu ailede kaldı. I. Abdülmecit ve Abdülaziz dönemlerinde Kafkasya, Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu ve Rumeli’den göç dalgaları yaşandı. Bu sırada Konrapa'ya yerleşen halka ücretsiz olarak tapu, toprak ve senetler verildiği bilinir. I. Dünya Savaşı sırasında ve savaştan sonra yerleşim merkezi kısmen terk edildi.

### Cumhuriyet dönemi
Cumhuriyet’in kurulmasından bir süre sonra yerleşim Bolu ilinin Düzce kasabasının bir bucağı oldu ve yeniden "*Konuralp*" olarak adlandırıldı.  Antik kentten elde edilen buluntuların korunması için 1977'de bir müze inşaatı başladı. Konuralp Müzesi, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne bağlı bir ünite olarak 1994'te faaliyete geçti.  Beldede 2009 yılından itibaren apartmanlaşma süreci başladı. Konuralp Eylül 2016'da Belediye Meclisi kararı ile Düzce'ye bağlı bir mahalle oldu.

Günümüzde Konuralp, yedi mahalleden oluşan bir yerleşimdir. Tarihî kent dokusunu koruyan Terzialiler, Çiftepınarlar ve Şehit Hüseyin Kıl mahalleleri yerleşimin merkezini oluşturur.  Konuralp, 2022'de "kentsel arkeolojik sit alanı" ilan edilmiştir.

## Nüfus

## Mutfak kültürü
Konuralp bölgesinde bulunan Düzce ili Merkez ilçesine bağlıTaşköprü Köyü, Kaymakçı Köyü, Kadıoğlu Köyü ile Çilimli ilçesine bağlı Esenli ve Dikmeli köylerinde yetişen Konuralp pirinci, Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından 25 Haziran 2019'da tescil edilmiş bir üründür. Bu ürün ile yapılan Yufkalı Etli Konuralp Pilav da  Konuralp'in  tescillenmiş ve coğrafi işaret almış bir yöresel yemeğidir. Konuralp pirinci ile pişirilip yufka serilerek ikram edilir.

## Ayrıca bakınız

* Konuralp Müzesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Yerelnet