Jet Li

**Jet Li** (gerçek ismi: **Li Lian-jie**; d. 26 Nisan 1963, Pekin), Çin asıllı Singapurlu dövüş sanatçısı, aktör ve hayırsever. Ünlü wushu öğretmeni Wu Bin ile üç yıllık eğitimden sonra, 11 yaşındayken Pekin Wushu Takımında ilk ulusal şampiyonluğunu kazandı. 1974 ile 1979 yılları arasında beş kez Erkekler Genel Ulusal Wushu Şampiyonu unvanını kazandı. 18 yaşında rekabetçi wushudan emekli olduktan sonra, Çin'de bir aktör olarak büyük beğeni topladı ve *[[Shaolin Temple (film, 1982)|Shaolin Temple]]* (1982) filmiyle ilk kez sahneye çıktı ve bu film onu Doğu Asya'da yıldız oyuncu yaptı.  Tsui Hark'ın yönettiği Once Upon a Time in China (1991) filminde gerçek hayat halk kahramanı ve en büyük Kung Fu ustası *[[Wong Fei-hung]]* rolü ile ünlendi.

## Hayatı
İki yaşındayken babası öldü. Li'ye göre, bir kez, bir çocuk olarak, Çin Ulusal Wushu Takımı ile ABD'de Başkan Richard Nixon ile görüşme gerçekleştirmek için gittiğinde, Nixon tarafından kişisel koruması olması istendi. Li "Ben herhangi bir birey korumak istemiyorum. Büyüyünce, bir milyar Çinli vatandaşı savunmak istiyorum!" diye yanıtlamıştır.

Li, wushu, özellikle Changquan (Kuzey Longfist Stil) ve Fanziquan (yumruk Tumbling) çeşitli stilleri ustasıdır. Ayrıca Baguazhang (Sekiz trigram palmiye), Taijiquan (Yüksek nihai yumruk), Xingyiquan (Şekil niyet yumruk), Zuiquan (Sarhoş yumruk), Yingzhaoquan (Kartal pençe yumruk) ve Tanglangquan (peygamber devesi yumruğu) dahil olmak üzere diğer sanatların eğitimini almıştır. Eğitimi sadece Kuzey Shaolin Stillerine odaklıydı.

Bir tanıtım şirketi, gerçek adının telaffuzunun çok zor olduğunu düşündüğü için 1982'de ekran adını satın almıştır.

## Hakkında
* Jet Li 9 yaşında Beijing Wushu Akademisinde girdi (Wushu Çin'in milli sporu) ve 16 yaşına kadar 5 altın madalya kazandı. 20 yaşına geldiğinde ilk oyunculuk deneyimi olan **Shao Lin Si** (Shaolin Tapınağı) ile sinema dünyasına girdi. Bu filmin çekildiği yıllar Çin'de Kung Fu fırtınasının estiği 1980'li yıllardı.1990'ların başında Kung fu fırtınasının en büyük yıldızlarından biri oldu.
* 11 yaşında Çin Ulusal Şampiyonasında akrobatik askeri sanat Wushu dalında şampiyon oldu ve ödül olarak Washington'a seyahat kazanarak ABD Başkanı Richard Nixon'la tanışma olanağı buldu
* Günde 4 saatlik özel İngilizce dersleri aldı.
* Aynı zamanda Singapur vatandaşıdır.
* Bir keresinde şöyle demişti: *Bana vurabilirsiniz ama sakın saçıma dokunmayın, dokunursanız sizi öldürürüm.*

## Yaşam ve dövüş sanatları hakkında görüş
Jet Li Bir Budist olarak günlük yaşamın zorluklarını dini felsefelerin yardımı ile aşılabilir olduğuna inanmaktadır. Şöhretin kontrolde bir önemi olmadığını düşünüyor, bu nedenle bunu umursamıyor.

## Özel hayatı
Jet Li, Tibet Budizminin bir uygulayıcısıdır. 1987 yılında, ilk evliliğini yaptı fakat 1990 yılında boşandı. 1999 yılından beri Nina Li Chi (doğum adı Li Zhi), adlı Şanghay doğumlu oyuncu ile evlidir. Jane (2000 doğumlu) ve Jada (2002 doğumlu) isimli iki kızı vardır.

Jet Li, 2004 Hint Okyanusu depremi ve tsunamisi sırasında Maldivler'deydi. Felaket sırasında öldüğü bildirilse de, sadece ayağından sakatlanmıştır.

2009 yılında, daha önce ABD vatandaşlığı olan Li, Amerika Birleşik Devletleri vatandaşlığından feragat etti. Singapurlu yetkililer başlangıçta herhangi bir onay vermemesine rağmen Singapur vatandaşlığı almış olduğu düşünülüyordu. 28 Temmuz 2009 tarihinde, One Vakfı (Jet Li Hayır fonu) başkanı Jet Li'nin gerçekten Singapur vatandaşı olduğunu açıkladı. Li'nin iki kızının eğitim sistemi için Singapuru seçtiği söylenmiştir.

Li, 2009 yılında, "Wuji" adlı kendi fitness programını başlattı. Program, dövüş sanatları, Yoga ve Pilates unsurlarından oluşmakla birlikte; Adidas bunun için "JL" baş harflerini taşıyan özel bir giyim mağazası zinciri başlatmıştır.

Li, 2013'te Hipertiroidi geçirdiğini ve bu sorunla son üç yıldır bu sorunla uğraştığını açıkladı. Kalp atış hızı istirahatte 130 ~ 140'ı bulabildiğinden, Li kalp atış hızını kontrol etmek için ilaç kullanıyor ve herhangi bir egzersiz yapmaması tavsiye edildi. 2016 yılında, hastalığından kurtulduğunu ve daha az film teklifi kabul etmesinin, sağlık koşulları nedeniyle değil, hayır işlerinden dolayı olduğunu belirtti.

Jet Li, boş zamanlarında kitap okumak ve Meditasyon, bisiklete binmek, Badminton, Masa tenisi ve Voleybol oynamayı seviyor. Nadiren Tibet boncuğu toplamaktadır. Boş zamanlarında hiç sıkılmadığını söylemektedir.

### Hayata ve dövüş sanatlarına bakışı
Bir Budist olarak Li, günlük yaşamdaki güçlüklerin dini felsefelerin de yardımıyla üstesinden gelinebileceğine inanmaktadır. Şöhretin kontrol edebileceği bir şey olmadığını düşünüyor; bu nedenle, bunu umursamıyor.

Jet Li şöyle demiştir: *Asla kendime dünyadaki en iyi dövüşçü olduğumu söylemedim. Biri dövüş sanatlarını yalnızca sokakta kavga etmeyi, zorbalık ve başkalarını korkutmak için kullanmayı öğrenirse - o zaman bence bu gerçek bir dövüş sanatçısı olarak kabul edilemez.*

Li'ye göre, dünyaya anlatmak istediği her şey filmlerinin üçünde bulunabilir: Kahraman filmindeki mesajı, bir insanın çektiği acının bir ulusun çektiği acı kadar önemli olamayacağı; Unleashed filminde, şiddetin asla bir çözüm olmadığını gösteriyor; ve Fearless filminde de, bir insanın en büyük düşmanın kendisinin olduğunu söyler. Li, en büyük silahın bir gülümseme ve en büyük gücün sevgi olduğunu düşünüyor.

Wushu hakkında, dövüş sanatlarının özünün güç ya da hız değil içsel bir uyum olduğuna inandığını ve bugünkü Wushu şampiyonasının bir dövüş sanatçısı olmanın özünden çok daha fazla önem verdiğini üzücü bir gelişme olarak gördüğünü söyledi. Wushu'nun şimdi bireysellikten yoksun olduğuna ve rakiplerin makineler gibi hareket ettiğine inanıyor, oysa görüşlerine göre Wushu en hızlı sporcunun kazandığı bir yarış olarak değerlendirilmemelidir. Wushu'yu, sanatçıların kendine özgü bir tarza sahip olduğu bir sanat biçimi olarak görmek istiyor. Li, dövüş sanatçılarına sınırlamalar getiren yeni rekabet kurallarını da suçlamaktadır.

Li, Wushu'nun öncelikle kendini savunma için olmadığına ve kahramanı oynamaya çalışmak yerine insanların çatışmaların yerine barışçıl çözümleri düşünmesi ve gerektiğinde polisi çağırmaları gerektiğine inanıyor.

Ayrıca, dövüş sanatları yeteneklerini hiçbir zaman gerçek bir kavgada kullanmak zorunda kalmadığını ve bunu da istemediğini belirtti.

## Ödüllerinden bazıları
* 1974: Genç Ulusal Spor Yarışması - Altın madalya, Wu Shu şampiyonu
* 1975: Genç Ulusal Spor Yarışması - Altın madalya, Wu Shu şampiyonu
* 1976: Genç Ulusal Spor Yarışması - Altın madalya, Wu Shu şampiyonu
* 1977: Genç Ulusal Spor Yarışması - Altın madalya, Wu Shu şampiyonu
* 1978: Genç Ulusal Spor Yarışması - Altın madalya, Wu Shu şampiyonu
* 1979: Genç Ulusal Spor Yarışması - Altın madalya, Wu Shu şampiyonu

## Eğitim
Beijing Spor Akademisi, Beijing, Çin, Askeri Sanatlar

## Filmografi

## Belgeseller

## Video oyunu

## Dış bağlantılar

* 
* Jet Li Resmi Websitesi
* Jet Li's Foundation: The One Foundation Project
* Jet Li Biography (HKCinema)
* Jet Li Biyografisi (HKFilm)
* Jet Li'nin Resmi İngiltere Sitesi - Articles
* Jet Li discusses The One Foundation

## Kaynakça