Deve kuşu

**Deve kuşu** (Struthio camelus), Struthio cinsine bağlı Afrika'ya özgü uçamayan bir kuş türüdür. Uzun boynu ve bacakları, yaklaşık  hızla koşması en belirgin ayırt edici özelliğidir. Koşarken kısa sürede , hıza erişebilen tür karadaki en hızlı kuştur. Tür aynı zamanda yaşayan en büyük kuş ve yaşayan en büyük dinozordur. Yaşayan kuşlar arasında en büyük yumurtayı yumurtlar (soyları tükenen Madagaskar'da bulunan Aepyornis maximus ve Yeni Zelanda'da bulunan Dinornis robustus en büyük yumurtayı yumurtlayan türlerdi).

Tehlike hissetiklerinde uzaklaşabilir veya güçlü bacakları ile ciddi zarar verecek şekilde tekme atabilirler. Bacakları sadece öne doğru tekme atabilir. Tekme şiddeti 225 kgf. bulabilir.

## Özellikler
Yaşayan en iri ve ağır kuştur. Erkekler yaklaşık olarak  uzunluğunda ve  ağırlığındadır. Dişiler  uzunluğunda ve  ağırlığındadır. Nadir de olsa erkek  ağırlığa erişebilirken, Güney Afrika'daki türlerin bazıları yaklaşık  ağırlığındadır.

Yeni doğanlarda açık kahverenk üstüne koyu kahverenkli noktalar bulunur.

Üç ay sonrasında tüyleri olgunlaşmaya başlar ve ikinci yılda erişkin tüyler oluşur. Dört veya beşinci aylarında yetişkin boyutlarının yarısına erişir. Bir yıl sonrasında ise boyları yetişkin boyuna ulaşırken, ağırlıkları 18 ay sonrasında ebeveynlerinin ağırlığına erişir.

Baş ve boyun kısmı tüysüz duracak kadar ince tüylere sahiptir. Yetişkin erkeklerin tüyleri genel olarak siyah, kanatları ve kuyrukları beyazdır. Dişiler ve genç erkekler grimsi kahverengi ve beyaz renktedir. Dişilerin boyun ve kalçaları pembemsi gri, erkeklerin ise gri veya pembedir.

Uzun bacak ve boyundan dolayı başları yerden  yüksekliğe erişebilirken,  çapındaki gözleriyle omurgalılar arasındaki en büyük göze sahip olmaları, kendilerini avlayacak yırtıcıları çok uzak mesafeden görmelerini sağlar. Göz kapakları gözlerinin üzerinden gelecek güneşe karşı gölgelik görevi görür.
 Kafası ve gagası  aralığında olduğundan genel boyutlarına oranla küçük kalır.

Güçlü bacakları tüysüzdür, tarsustan itibaren kalın deri pullarıyla kaplanmaya başlar. Bu pullar erkeklerde pembe, dişilerde ise siyahtır. Her bir ayakta sadece iki parmak bulunur (çoğu kuşta dörder tanedir). İç tarafta ve diğerinden daha büyük olan parmaktaki tırnak, toynağı andırır. Dıştaki parmakta tırnak yoktur. Parmak sayısındaki azlık, koşmaya yardımcı olmak amacıyla oluşmuş bir adaptasyondur. Tarsus uzunluğu  arasındadır ve yaşayan kuşlar arasında en büyüğüdür.

*Struthio camelus*,  hızın üzerine çıkabilir ve tek adımda  mesafe alabilir. Kanat aralığı yaklaşık , kanat uzunluğu ise yaklaşık  ile uçan en büyük kuşların boyutlarına yakındır.

Tüylerinde, uçabilen kuşların harici tüylerini bir arada tutan kancalardan yoktur. Bu nedenle yumuşak ve pofuduktur, sadece yalıtım amaçlı kullanılır. Kuyruklarında 50 – 60 tüy bulunur. Kanatlarında 16 birincil tüy, dört kanat eklemi ve 20 – 23 ikincil tüy bulunur. Sternum düzdür, uçabilen kuşlarda kanat kaslarının bağlandığı omurga bulunmaz. Gagası düz, geniş ve ucu yuvarlaktır. Diğer bütün Struthionidae türleri gibi kursağı ve safra kesesi de yoktur. Üç adet midesi bulunur ve çekumu 71 santimetredir. Yaşayan bütün diğer kuşlardan farklı olarak, idrarını ve dışkısını ayrı depolar. Diğer bütün kuşlar idrar ve dışkılarını dışkılıkda depolarken, *Struthio camelus* dışkısını kalın bağırsağın sonunda depolar. Bağırsaklarını tutmak için gelişmiş özgün kasık kemikleri bulunur. Birçok kuşun aksine, erkekte  ulaşabilen çiftleşme organı vardır. Damak yapısı familyadaki diğer türlerden farklı olarak sfenoid ve damak kemikleri bağlantılı değildir.

## Sınıflandırma
### Etimoloji
İlk olarak 18. yüzyılda Linnaeus tarafından *[[Systema Naturae]]* adlı çalışmada günümüzdeki binomial ismiyle kullanılmıştır. Bilimsel adı Latincede, *struthio* (serçe) ve *camelus* (deve) demektir. *Camelus* (deve) denmesinin sebebi habitatının kuru olmasındandır.

### Taksonomi
***Struthio camelus*** türüne bağlı alttürler (2024): 

# *[[Struthio camelus australis]]*
# *[[Struthio camelus camelus]]*
# *[[Struthio camelus massaicus]]*
# *[[Struthio camelus syriacus]]*

## Dağılım ve habitat
Önceleri Afrika'da Sahra'nın güneyi ve kuzeyinde, Doğu Afrika'da, Afrikanın güneyinde yağmur ormanları kuşağında ve Anadolu'da yayılım gösterirdi. Sonraları Afrika'nın hem kuzey hem güneyindeki Savan ve Sahel'de daha açık alan olan ekvatoryal orman bölgelerinde yayılım gösterdi. Avustralya'da yetiştirilerek yaban popülasyonu başlatıldı. Yakın ve Orta Doğu'da *[[Struthio camelus syriacus]]* avlanılmasıyla 20. yüzyılın ortalarında nesli tükendi. İsrail'de neslin canlanması için yapılan çalışmalar başarısızlıkla sonuçlandı.

Genel olarak farklı ısıya karşı dayanabilir. Habitat alanlarında sıcaklık gece ve gündüz aralığında  civarına kadar değişkenlik gösterir. Isıya dayanıklılığı, termal regülasyon davranışlarından gelir. Kanatlarını tüysüz bacaklarını soğuktan korumak veya sıcak olduğunda serinlemek, aynı zamanda koştuğunda rahat manevra yapmak için de kullanır. Testler kanatların ani durma, dönme veya zikzaklar çizerek manevra yapmakta etkin şekilde kullanıldığını göstermiştir.

## Yaşam döngüsü
Dişiler, döllenmiş yumurtaları erkekler tarafından  derinliğinde ve  genişliğinde kazılmış ortak kullanılan basit bir çukurda kuluçkalar. İlk yumurtlama baskın dişiyle başlar. Kuluçkalama için üstünü kapatma zamanı geldiğinde güçsüz dişilerin fazlalık yumurtaları baskın dişi tarafından çıkarılarak yaklaşık 20 yumurtaya yakın kalacak kadarı bırakılır. Dişiler bu toplu kuluçka çukurunda kendi yumurtalarını diğerlerinden ayırt edebilir. Türün yetişkin boyutuna oranla en küçük yumurta sayılsa da, deve kuşları yaşayan kuşlar arasında en büyük yumurtayı yumurtlar.

Erkekler 2-4 yaş aralığında, dişiler ise erkeklerden altı ay erken çiftleşme yetişkinliğine ulaşır. Diğer kuşlarda olduğu gibi birden fazla üreme gerçekleştirir.

## Kullanımı
Genel olarak dekoratif veya toz alma amacıyla kullanılan tüyleri için yetiştirilir. Derisi, deri ürünlerinin yapımında, etleri ise ticari amaçlı kullanılır.

## Galeri

Dosya:Afrikanischer Strauss Portrait.jpg|İnce kafa tüyleri
Dosya:Ostrich, mouth open.jpg|Gözleri koruyan uzun kirpikler
Dosya:Ostrich foot.jpg|Ayaklarda genelde dış tırnaklar eksiktir
Dosya:The Childrens Museum of Indianapolis - Ostrich skull.jpg|Kafatası
Dosya:OstrichWing.jpg|Kanatlardaki pençeler
Dosya:Avestruz alta.jpg|İskelet
Dosya:Common ostrich (Struthio camelus australis) male running composite.jpg|Namibya'da koşan bir erkek
Dosya:Ostriches Kgalagadi Transfrontier Park.jpeg
Dosya:Struthio camelus - Strausskueken.jpg
Dosya:2014-12-02 12h28 Ostrich Farm anagoria.JPG
Dosya:Ostrich hen with chicks, northern Serengeti.jpg
Dosya:Struthio camelus -Serengeti, Tanzania -female on nest-8.jpg
Dosya:Struthio camelus MWNH 0028.JPG|Yumurta
Dosya:Afrikanischer Strauss Portrait.jpg|Kafa
Dosya:Ostrich foot.jpg|Ayak
Dosya:OstrichWing.jpg|Kanatlardaki kancalar
Dosya:Somali ostrich.jpg|Kenya, Isiolo yakınlarındaki Lewa Koruma Alanı'ndaki devekuşu
Dosya:Ostriches in Oudtshoorn.jpg|Karoo yarı çöl bölgesindeki devekuşları, Oudtshoorn, Batı Cape Bölgesi, Güney Afrika
Dosya:Ostrich SA2.jpg|Yabani kuşlar, Güney Afrika


## Konuyla ilgili yayınlar
* 
* 
* 
* Linnaeus C., Systema Naturae per Regna Tria Naturae, Secundum Classes, Ordines, Genera, Species, cum Characteribus, Differentiis, Synonymis, Locis. Editio Decima 1, 1-824 doi:10.5962/bhl.title.542
* Lambrecht K. (1933) Handbuch der Palaeornithologie, 1-1024
* Mourer-Chauvire C., Geraads D. (2008) The Struthionidae and Pelagornithidae (Aves: Struthioniformes, Odontopterygiformes) from the late Pliocene of Ahl Al Oughlam, Morocco, Oryctos 7, 169-194
* Manegold A., Brink J. S. (2011) Descriptions and palaeoecological implications of bird remains from the Middle Pleistocene of Florisbad, South Africa, Palaeontologische Zeitschrift 85, 19-32
* del Hoyo J., Collar N. J., et al (2014) HBW and BirdLife International Illustrated Checklist of the Birds of the World. Volume 1: Non-passerines, 1-904
* Clements J. F., Schulenberg T. S., et al (2017), The eBird/Clements checklist of birds of the world: v2017
* International Commission on Zoological Nomenclature. Opinion 413 Acceptance of the restricted locality for the nominate subspecies of the Ostrich Specified by Stresemann (E.) in 1926 and determination of the name applicable to the Syrian Ostrich.Opinions and declarations rendered by the International Commission on Zoological Nomenclature 13(14), 233-242 (1956)

## Dış bağlantılar
* (Common) Ostrich – Species text in The Atlas of Southern African Birds.
* British Domesticated Ostrich Association
* Index for various ostrich studies and papers
* World Ostrich Association
* 
* 
* 

## Kaynakça
;Özel

;Genel
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
*