Zuizm

**Zuizm** (, *Al-Zuiyya*; ; dini sembol: 𒀭), **Sümer-Mezopotamya neopaganizmi** (, *Anunna-Umun*, "gök bilgisi") ve **Sami-Kenan neopaganizmi** (Ugaritçe: 𐎐𐎚𐎁𐎟𐎖𐎄𐎌, *Natib Qadish*, "kutsal yol") olarak da adlandırılan, Sümer-Mezopotamya ve Sami-Kenan geleneğine ait bir grup neopagan harekettir. Amerika Birleşik Devletleri, Batı Avrupa, Doğu Avrupa ve Ortadoğu'da Zuist grupları bulunmaktadır.

Kökeni 1960'lı ve 1970'li yıllardaki Macar neopaganlarında, özellikle Macar Zuist Kilisesi'ni kuran ve *Macar İncili'nin* yazarı olan Asurolog Ferenc Badiny Jós'un (1909–2007) çalışmalarında yatmaktadır. Mezopotamya neopaganizmi, 2008 yılından bu yana doktrinlerini "Mardukit Zuizmi" adı altında kamuoyuna duyuran Amerikalı ezoterik yazar Joshua Free tarafından da destekleniyor.

İzlanda'da 2013 yılında devlet tarafından resmen tanınan *Zuism trúfélag* adlı yerel bir Zuist örgütü, din vergisini atlatmak ve din ile devlet arasındaki bağları protesto etmek için kullanılıyor
.

## Etimoloji
"Zuizm" kelimesi Sümerce *zu* 𒍪 (Akatça'da *idû*) fiilinden gelir ve "bilmek" ve "bilinmek" anlamına gelir. "Zuizm" bu nedenle "bilgi yolu" anlamına gelir, ve bu kelime ilk olarak 2000'lerin ortasında Amerikalı ezoterikçi Joshua Free tarafından kullanılmıştır. Terim, Yunanca *gnosis* kelimesinin semantik bir paralelidir.

Hareket aynı zamanda "Kaldanizm" olarak da bilinir ve "Kaldani yolu" (Sümer için geç bir isim), anlamına gelir veya "Sümer-Mezopotamya/Sami-Kenan canlandırmacilik", veya Sümerce'de "cennet bilgisi" anlamına gelen *Anunna-Umun* 𒀭𒀀𒉣𒈾𒌣 veya antik Kenan şehir devleti Ugarit'in dili olan Ugaritçe'de "kutsal yol" anlamına gelen *Ntb Qdš* [*Natib Qadish*] 𐎐𐎚𐎁𐎟𐎖𐎄𐎌 olarak da bilinir.

## Zuizm türleri
### Macar Zuizmi

İlk organize Zuist hareketi, Macar Asurolog Ferenc Badiny Jós (1909–2007) tarafından başlatılmış, ayrıca tarihçi Ida Bobula (1900–1981) ve Tibor Baráth, Victor Padányi ve András Zakar gibi diğer yazarlar tarafından 1960'larda ve 1970'lerde Macarların kökenlerini antik Sümerlere bağlamaya çalışan Macaristan'daki neopaganlar arasında başlatılmıştır; Macarca ve Sümerce dilleri arasında aglütinasyon gibi bazı ortak özellikler bulunmaktadır.

Arjantin'in başkenti Buenos Aires'e göç eden Ferenc Badiny Jós, Sümer geleneğinden gelen bir "Macar Kilisesi" () kurdu ve bu kilisenin mirası bugün Macaristan'daki Zuistler (Sümer neopaganları) arasında devam ediyor. Badiny Jós'un önemli mirası Sümer geleneğinden gelen *Macar İncili'dir*.

### Mardukit Zuizmi

Mardukit Zuizm (), Amerikalı ezoterikçi Joshua Free tarafından 2008 yılında kurulan ve "Mardukit Zuizm'in Kurucu Kilisesi" (*Founding Church of Mardukite Zuism*) tarafından dahil edilen bir Zuizm doktrinidir. Mardukit Zuizmi, eski Sümer geleneğinden ziyade, geç Asur-Babil Akad geleneğini ifade eder.

Bu mezhebin dinî kitapları arasında *Anunnaki İncili* ve "Yeni Standart Zuist Baskısı" (*New Standard Zuist Edition*) serisindeki diğer kitaplar, *The Power of Zu*, Zuist *Necronomicon* ve aynı yazara ait çok sayıda başka teorik ve pratik yazılar yer alır. Joshua Free, Zuizm'i, kişinin kendini gerçekleştirmesi, yani Tanrı ile yeniden birleşmesi için bir "sistem" ve "manevi teknoloji" olarak tanımlar ve "bilgi"nin yanı sıra *zu*ya "bilinç" anlamını verir ve onu tüm canlı varlıkları kaplayan ışıldayan enerji olarak yorumlar.

### Irak Zuizmi

Rus Asurolog V. V. Yemelyanov, 2010'lu yılların başında Irak'ta Mezopotamya tanrılarına Arapça dua edilmesiyle birlikte Zuist neopaganizminin yükselişini belgeledi.

### Kenan Zuizmi

Kenanlı canlandırıcı Zuizm, çağdaş İsrail'de küçük bir topluluktur. Bu akımın kökleri, 1940'larda Britanya Filistin'indeki Yahudiler arasında Kenancılık'in kültürel ve edebi hareketine, özellikle de Polonya'nın Varşova kentinde Uriel Helpern adıyla doğan Yonatan Ratosh'un (1908–1981) çalışmalarına dayanmaktadır.

İsrailli Elad Aaron, pandeist Kenan dininin siyasi olarak yeniden keşfi için "Yeni Yeniden Siyonist Kenancılık" () adını verdiği kültürel bir ideoloji formüle etti. Kenan Zuizmi, aynı zamanda 2000'li yılların başında Amerikalı taraftarı Tess Dawson tarafından yaratılan Ugaritçe bir ifade olan *Natib Qadish* olarak da adlandırılır. Bu son mezhebin takipçilerine *qadish*, çoğul olarak *qadishuma* denir ve rahipler, erkek ve kadınlar, sırasıyla *qadishu* ve *qaditshu* olarak adlandırılır.

### İzlanda Zuizmi
"Zuism İnanç Derneği" (), 2010 yılında İzlanda'da Ólafur Helgi Þorgrímsson tarafından, başlangıçta ABD'nin Delaware eyaletindeki bir ana kilisenin şubesi olarak kurulmuş ve 2013 yılında İzlanda devleti tarafından tescil edilmiştir. İzlanda'da, inançlı olsun veya olmasın her vatandaşın yıllık din vergisi olan *sóknargjald* ödemesi gerekiyor. Bu sistemi onaylamayan bazı kişiler, Ísak Andri Ólafsson önderliğinde, vergiye karşı direniş amacıyla 2015 yılında örgütün kontrolünü ele geçirdiler: Hükümetin harekete ödediği din vergisi payı, daha sonra her bir takipçiye yeniden dağıtılıyor ve böylece onlar da bu vergiden kurtulmanın bir yolunu buluyorlar.

Ísak Andri Ólafsson'un *Zuism trúfélag*ı, İzlanda'da din vergisi uygulanmasına ve İzlandalıların dinlerinin ulusal bir kayıt altına alınmasına karşı mücadele etmeyi amaçlıyor. Bu protesto, kilise ile devletin ayrılmasını talep eden daha geniş bir hareketin parçası, öyle ki Birgitta Jónsdóttir gibi bazı tanınmış politikacılar bile harekete katıldı. *Zuism trúfélag*ın açıkça belirtilen vergisel amaçlarla kullanılması ve dini amaçlarla kullanılmaması nedeniyle İzlanda'da seçilmiş yetkililer, *Zuism trúfélag*ın İzlanda'daki tanınan dinlerin resmi sicilinden kaldırılması çağrısında bulundular. *Zuism trúfélag*ın sözcüsü ise bu talebe, bir örgütün dini yapısının kesin olarak tanımlanamayacağını ve dini inancın samimiyetinin ölçülemeyeceğini belirterek yanıt verdi.

Ocak 2015 itibarıyla dinin sadece 4 kayıtlı takipçisi vardı, ancak sayıları 2015'in sonunda birkaç hafta içinde hızla artarak 3.000 ila 3.500 takipçiye ulaştı ve bu sayı 2015–2016'da İzlanda nüfusunun %1'ine denk geliyordu. Bunların büyük çoğunluğu genç, internete bağlı ve Hristiyanlıktan uzaklaşmış kişiler.


Zulogo44.png|2010–2015
Zuist Church logo (December 2015).svg|2015–2017
Zuist Church logo (December 2017).svg|2017–bugün


## Ayrıca bakınız
* Neopaganizm

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

;Macar Zuist geleneği
* 

;Mardukit Zuist geleneği
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

;Necronomicon'un Zuist geleneği
* 
* 
* 

;Kenan Zuist geleneği
* 

### Akademik araştırma
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar
* Mardukit Zuizm
* İzlanda Zuizm
* Am Ha Aretz USA
* Tel Shemesh USA