Tahmine Milani

**Tahmine Milāni** () İranlı bir feminist aktivist, film yönetmeni ve yapımcıdır. İranlı aktör ve yapımcı Mohammad Nikbin ile evlidir .

## Yaşamı
1960 yılında İran'ın Tebriz şehrinde doğdu. 1986'da Tahran'daki Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden mimarlık bölümünden mezun olduktan sonra, 1979'da bir sinema atölyesinin ardından senaryo kızı ve yönetmen yardımcısı olarak çıraklık yaptı.

Milani'nin yönetmenlik kariyeri, *Two Women*, The 5th Reaction ve The Unwanted Woman gibi ödüllü filmlere imza attı. Filmleri genellikle kadın hakları ve 1979 İran Devrimi de dahil olmak üzere kültürel veya sosyal konulara odaklanır. Milani, İran'daki en önemli sorunlardan birinin kişinin gerçek kişiliğini ifade edememesi olduğunu belirterek, İranlı kadın ve erkeklerin çifte hayat sürdüğünü iddia etmektedir.

İlk filmleri fabllara benziyordu, örneğin 1990'da bir yazar olarak başarısız olduktan sonra umutsuzlukla iç çekmesiyle arkadaş olan bir karaktere sahip olan *Efsanye-e Ah'ı* (*Bir İç Çekme Efsanesi*) sunması gibi. İç çekiş ona dünyada çok daha büyük sorunları olan ama yine de mutlu kalan kadınları öğretmeye devam ediyor. İki yıl sonra *Dige Che Khabar'da* (*Yine Ne Yaptın?*) ile Milani sadece kendi kendine konuşarak ailesini değiştirme gücüne sahip genç bir kızın hikâyesini anlattı. İranlı sansürcüler filme karşı savaştı ve ona kadın başrolü genç bir erkek çocukla değiştirmesi talimatını verdi. Sert muhafazakarlar Milani'yi kadınları mevcut sisteme karşı isyana teşvik etmekle suçladı. Erkeklerin sadece kendi eşlerinin onun filmleri yüzünden isyan çıkardığını görmekten korktuklarından ısrar ederek eleştirileri saptırdı.

Milani sonraki filmlerinde daha melodramatik bir üslup benimseyerek daha çok toplumsal cinsiyet konularına odaklandı ve kadın karakterleri yoğun baskı ve ayrımcılığa maruz kaldı.

Hükûmet Milani'yi 2001 yılında çektiği ve Şah Muhammed Rıza Şah Pehlevi rejimine karşı solcu bir üniversite öğrencisi etrafında dönen devrim karşıtı filmi *Nimeh-e Pinhan'ın* *[* hikâyesi nedeniyle devrim karşıtı olmakla suçladı. Filmin birincil aşk hikâyesi de ana karakterin yaşlı bir adamla olan ilişkisini tasvir ettiği için eleştiri aldı. Filmin yapımı için reformist Hatemi hükûmetinden izin almasına rağmen 2001 yılında hapse atıldı. Francis Ford Coppola ve Martin Scorsese gibi dünyaca ünlü birçok yönetmenin tepkisi, hükûmetin onu iki hafta sonra serbest bırakmasına neden oldu, ancak resmi suçlamalar asla düşürülmedi.

Milani'nin 2005 yapımı *İstenmeyen Kadın* filmi, evli olmayan çiftlerin seyahat etmesini yasaklayan bir yasa yüzünden arkadaşıyla bir yolculuğunu örtbas etmek zorunda kalan bir kadının hikâyesini anlatıyor. *Vakonesh Panjom* (*Beşinci Tepki*), kocasının ölümünden sonra servetini, evini ve çocuklarını terk eden bir kadının hikâyesidir. 2003 yılında vizyona giren *Beşinci Tepki*, Tahmineh Milani'nin ataerkil bir toplumda kadınların toplumsal konumu ve haklarıyla ilgili yedinci filmidir. Örneğin *Vakonesh Panjom'da* (*Beşinci Tepki*) Milani, cinsiyetçilik, sosyal eşitsizlik ve adaletsizlik sorunlarına ve özellikle hukukun çocuk velayeti davasında kadın haklarını görmezden gelmesi, kadınları uyandırmak ve hakları için mücadele etmeleri için onlara ilham vermek sorunlarına değiniyor. Sinemaseverler için genellikle abartılı olsa da, filmlerin konuları teokratik bir İran'daki yaşamla açık paralellikler çiziyor.

Milani, 2007 yılında *The Positive Pals Club* adıyla İran İslam Cumhuriyeti Yayınları için AIDS odaklı bir TV dizisi çekeceğini duyurdu.

*Yeki Az Mā Do Nafar (İkimizden Biri)* filmi 2011'de İran salonlarında gösterildi. Gösterişli ve vaaz edici olmakla eleştirilen *İlkeler* filmini yazıp yönetti.

Milani, 2016 yılında Tahran'daki Ariana Galerisi'nde bir fotoğraf sergisi sundu.

## İntihal suçlamaları
Eylül 2018'de, Milani'nin Tahran'daki bir sanat galerisindeki resimlerinin sergilenmesinin ardından, sosyal medyada Milani'yi Rus illüstratör Jenny Meilihove'u intihal etmekle suçlayan suçlamalar ortaya çıktı. Buna cevaben Milani bir özür diledi: "Çok üzgünüm ve tabloyu vitrinden kaldıracağım ve kaybı telafi edeceğim. Geçmişte aldığım bir kartpostalın görüntüsü bilinçaltıma kaydedildi ve sonuç bu tablo oldu” dedi ve sergiden toplanan tüm paranın hayır kurumlarına gideceğini de sözlerine ekledi. Ayrıca Milani, sergisinin erken kapanması nedeniyle sanat galerisine ve "sergiye kaos getiren kişilere karşı" dava açtı.

Miliani, 2019 yılında Tahran'ın önemli bir sanat merkezi olan Ariana Gallery'de resimlerinden oluşan bir sergi düzenlerken yine Matteo Arfanotti, Sara Riches, Richard Burlet ve Masumeh Mehdizadeh'in de aralarında bulunduğu dört farklı sanatçıyı intihal etmekle suçlandı. Galeri Faaliyetleri Denetleme Kurulu, galeriye resmi bir uyarıda bulundu ve "Ariana Gallery, sanat eserlerinin gerçekliğini ve kalitesini tespit etme konusunda profesyonel düzenlemelere uygun şekilde uymadı" dedi. Konsey, Milani'ye dava açılması halinde intihal suçlamalarıyla ilgili soruşturmanın devam edeceğini belirtti. Buna cevaben Milani, Instagram'da "Bu şekilde her şeyden ve herkesten ilham alıyorum" yazan bir gönderi yayınladı.

Haziran 2019'da İranlı bir yüksek lisans öğrencisi ve ressam olan Mahyar Bahram Asl, Milani'yi intihal ile suçlayarak hakaret etmek suçundan 35 kırbaç cezasına çarptırıldı.

## Filmografi (yönetmen olarak)

* *Bach'che'hā-ye Talāgh* (*Boşanma Çocukları*), 1989
* *Afsāneh-ye Āh* (*İç Çekme Efsanesi*), 1991
* *Digeh che khabar?* (*Başka Ne Yeni?*), 1992
* *Kakadu*, 1996
* *Do Zan* (*İki Kadın*), 1999
* *Nimeh-ye Penhan* (*Gizli Yarım*), 2001
* *Vakonesh Panjom* (*Beşinci Reaksiyon*), 2003
* *İstenmeyen Kadın* (*Zan-e Ziadi*), 2005
* *Ateşkes* (Atash Bas), 2006
* *Tasvie Hesab* (*Skorların* Belirlenmesi), 2007
* *Süperstar*, 2008
* *Yeki Az Ma Do Nafar* (İkimizden Biri), 2011
* *Mali Va Rah Haye Narafte Kül* (Alınmamış Yollar), 2018

* İran kadın hareketi
* İranlı kadınlar
* İran sineması

## Ödüller ve Onurlar

* 2006: En İyi Yönetmen, En İyi Film ve En İyi Senaryo 51. Asya Pasifik Film Festivali'nde *The Unwanted Woman* için
* 2005: *İstenmeyen Kadın* için En İyi Film Los Angeles Film Festivali
* 2003: Grand Prix 'Cinéma Tout Ecran', Cenevre Cinéma Tout Ecran için *The Fifth Reaction*
* 2003: *Beşinci Tepki* için 27. Kahire Uluslararası Film Festivali'nde En İyi Senaryo
* 2001: *The Hidden Half* için 25. Kahire Uluslararası Film Festivali'nde En İyi Sanatsal Katkı
* 1999: İran'ın Fecr Uluslararası *İki Kadın* Film Festivali'nde en iyi senaryo ödülü

## Kaynakça