1. Ordu (Osmanlı İmparatorluğu)

**1. Ordu**, Osmanlı Ordusu'nun ordularından biri.

## Düzen
### Savaş Düzeni, 1877

1877'de Selimiye'de kurulan ordunun ilk düzeni:

* Piyade: Yedi sınır alayı ve yedi tüfek taburu.
** 1. Düzenli Piyade Tümeni (*Birinci Nizamiye Fırkası*)
** 2. Düzenli Piyade Tümeni (*İkinci Nizamiye Fırkası*)
* Süvari: Beş sınır alayı ve Kazak tugayı.
** Süvari Tümeni (*Süvari Fırkası*)
* Topçu: Dokuz alan ve üç atlı topçu bataryası, bir İhtiyat alayı.
** Topçu Tümeni (*Topçu Fırkası*)
* İstihkâm: Bir istihkam birliği, 8 istihkam birliği, bir esnaf birliği.
** Mühendis alayı (*İstihkâm Alayı*) x 2

### Savaş Düzeni, 1908
* **Birinci Ordu** Karargâhı:
** 1. Piyade Tümeni (*Birinci Fırka*)
** 2. Piyade Tümeni (*İkinci Fırka*)
** 1. Süvari Tümeni (*Birinci Süvari Fırkası*)
** 1. Topçu Tümeni (*Birinci Topçu Fırkası*)
** Çatalca Müstahkem Mevkii Komutanlığı (*Çatalca Müstahkem Mevkii Komutanlığı*)
* Birinci Ordu Yedek Tümenleri (Tümen adı yerini gösterir)
** 1. Bursa Yedek Piyade Tümeni (*Birinci Bursa Redif Fırkası*)
** 2. Kastamonu Yedek Piyade Tümeni (*İkinci Kastamonu Redif Fırkası*)
** 3. Ankara Yedek Piyade Tümeni (*Üçüncü Ankara Redif Fırkası*)
** 4. Kayseri Yedek Piyade Tümeni (*Dördüncü Kayseri Redif Fırkası*)

### Savaş Düzeni, 1911
* Ordu Karargâhı, Harbiye, İstanbul
* 1. Kolordu, Harbiye, İstanbul (Ferik Zeki Paşa)
** 1. Piyade Tümeni, Harbiye, İstanbul (Albay Hasan İzzet Bey)
** 2. Piyade Tümeni, Selimiye, İstanbul (Mirliva Prens Aziz Paşa)
** 3. Piyade Tümeni, Pangaltı, İstanbul (Mirliva Osman Paşa)
** Harp Okulu, Harbiye, İstanbul
** İstanbul Boğazı Müstahkem Mevkii Komutanlığı, İstanbul Boğazı, İstanbul
* 2. Kolordu, Tekirdağ (Mirliva Şevket Turgut Paşa)
** 4. Piyade Tümeni, Tekirdağ
** 5. Piyade Tümeni, Gelibolu
** 6. Piyade Tümeni, İzmir
** Çanakkale Müstahkem Mevkii Komutanlığı, Çanakkale
* 3. Kolordu, Kırklareli
** 7. Piyade Tümeni, Kırklareli
** 8. Piyade Tümeni, Çorlu
** 9. Piyade Tümeni, Babaeski
* 4. Kolordu, Edirne (Ferik Ahmet Abuk Paşa)
** 10. Piyade Tümeni, Edirne
** 11. Piyade Tümeni, Dedeağaç
** 12. Piyade Tümeni, Gümülcine
** Edirne Müstahkem Mevkii Komutanlığı, Edirne

## I. Dünya Savaşı
### Savaş Düzeni, Ağustos 1914
Ağustos 1914'te, ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Kolordu
** 1. Tümen, 2. Tümen, 3. Tümen
* 2. Kolordu
** 4. Tümen, 5. Tümen, 6. Tümen
* 3. Kolordu
** 7. Tümen, 8. Tümen, 9. Tümen
* 1. Süvari Tugayı

### Savaş Düzeni, Kasım 1914
Kasım 1914'te ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Kolordu
** 1. Tümen, 2. Tümen, 3. Tümen
* 2. Kolordu
** 4. Tümen, 5. Tümen, 6. Tümen
* 3. Kolordu
** 7. Tümen, 8. Tümen, 9. Tümen
* 4. Kolordu
** 10. Tümen, 11. Tümen, 12. Tümen
* 19. Tümen
* 20. Tümen
* 1. Süvari Tugayı

### Savaş Düzeni, Nisan Sonu 1915
Nisan Sonu 1915'te ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Kolordu
** 1. Tümen, 2. Tümen
* 2. Kolordu
** 4. Tümen, 5. Tümen, 6. Tümen
* 4. Kolordu
** 10. Tümen, 12. Tümen
* 20. Tümen
* 1. Süvari Tugayı

### Savaş Düzeni, Yaz Sonu 1915, Ocak 1916
Yaz Sonu 1915, Ocak 1916'da ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Tümen
* 20. Tümen
* 1. Süvari Tugayı

### Savaş Düzeni, Ağustos 1916
Ağustos 1916 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Süvari Tugayı
* 49. Tümen

### Savaş Düzeni, Aralık 1916
Aralık 1916, tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Kolordu
** 14. Tümen, 16. Tümen
* 1. Süvari Tugayı

### Savaş Düzeni, Ağustos 1917
Ağustos 1917 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Kolordu
** 42. Tümen
* 1. Süvari Tugayı

### Savaş Düzeni, Ocak 1918
Ocak 1918 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Kolordu
** 42. Tümen
* 1. Süvari Tugayı
* 15. Tümen
* 25. Tümen

### Savaş Düzeni, Haziran 1918
Haziran 1918 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Kolordu
** 42. Tümen
* 1. Süvari Tugayı
* 25. Tümen

### Savaş Düzeni, Eylül 1918
Eylül 1918 tarihinde ordu aşağıdaki şekilde yapılandırılmıştır:

* 1. Kolordu
** 42. Tümen
* 1. Süvari Tugayı

## Mondros Sonrası
### Birinci Ordu Askeri Müfettişliği, Mayıs 1919
* **Birinci Ordu Askeri Müfettişliği** (*Birinci Ordu Kıt'aatı Müfettişliği*, İstanbul, Müfettiş: Ferik Kavaklı Mustafa Fevzi Paşa)
** 1. Kolordu (Edirne, Miralay Cafer Tayyar Bey)
*** 49. Tümen
*** 60. Tümen
** 14. Kolordu (Tekirdağ, Mirliva Yusuf İzzet Paşa)
*** 55. Tümen
*** 61. Tümen
** 17. Kolordu (İzmir, Mirliva Ali Nadir Paşa, İzmir'in işgali sonrası Yıldırım Askeri Müfettişliği'ne transfer edildi)
*** 56. Tümen
*** 57. Tümen
** 25. Kolordu (İstanbul, Mirliva Ali Sait Paşa)
*** 1. Tümen
*** 10. Kafkas Tümeni

## Komutanları
* Müşir Hasan Rıza Paşa (6 Eylül 1843-3 Şubat 1847)
* Müşir Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa (3 Şubat 1847-Mart 1849)
* Müşir Topçubaşızade Mahmud Paşa (Mart 1849-7 Ağustos 1852)
* Müşir Eneste Haseki Mehmed Selim Paşa (8 Ağustos 1852-15 Mayıs 1853)
* Müşir Darbhor Mehmed Reşid Paşa (Eylül 1854-Mayıs 1855)
* Müşir Eneste Haseki Mehmed Selim Paşa (Mayıs 1855-Kasım 1856)
* Müşir Mehmed Vasıf Paşa (Kasım 1856-4 Eylül 1857, -1860)
* Müşir Mehmed Namık Paşa (Temmuz 1860-Eylül 1861)
* Müşir Mehmed Fuad Paşa (Eylül 1861-Haziran 1863)
* Müşir Hüseyin Avni Paşa (Haziran 1863-20 Aralık 1865)
* Müşir Çırpanlı Abdülkerim Nadir Paşa (20 Aralık 1865-3 Haziran 1868)
* Müşir Ömer Lütfi Paşa (4 Haziran 1868-3 Aralık 1869)
* Müşir İstanbullu Mehmed İzzet Paşa (4 Aralık 1869-27 Ağustos 1870)
* Müşir Ahmed Esad Paşa (27 Ağustos 1870-1 Eylül 1871)
* Şehzade Yusuf İzzettin Efendi (1 Eylül 1871-Ocak 1873)
* Müşir İstanbullu Mehmed İzzet Paşa (Ocak 1873-Şubat 1873)
* Müşir Mehmed Redif Paşa (Şubat 1873-Haziran 1876)
* Müşir Derviş İbrahim Paşa (Haziran 1876-Haziran 1877)
* Ferik Hüseyin Hüsnü Paşa (Haziran 1877-Mart 1878)
* Müşir Osman Nuri Paşa (Mart 1878-12 Temmuz 1880)
* Müşir İsmail Hakkı Paşa (12 Temmuz 1880-1881)
* Müşir Mehmed Rauf Paşa (1881–1908)
* Ferik Ömer Yaver Paşa (24 Ağustos 1909-3 Haziran 1910)
* Ferik Zeki Paşa (4 Haziran 1910-1 Mart 1911)
* Mirliva Mahmud Şevket Paşa (2 Mart 1911-30 Ağustos 1912)
* Müşir Abdullah Paşa (31 Ağustos 1912–1913)
* Müşir Otto Liman von Sanders (3 Ağustos 1914-2 Nisan 1915)
* Müşir Colmar Freiherr von der Goltz (2 Nisan 1915-5 Ekim 1915)
* Mirliva Mehmed Esad Paşa (12 Ekim 1915-17 Şubat 1918)

## Kaynakça