Orta Çağ'da Polonya tarihi

Bu zaman diliminde Polonya tarihi, 5. yüzyıldan 16. yüzyıla kadar olan bir binyılyı kapsar.Genellikle Batı Roma İmparatorluğu'nun yıkılışından sonraki döneme tekabül eder.

## Orta çağ öncesi
Slav göçünün ilk dalgaları üst Vistula Nehri bölgesini ve Dinyeper Nehri'nin üst ve orta bölgelerinden gelen güneydoğu Polonya ve güney Masovya topraklarına yerleşti. Gdańsk Tıp Üniversitesinden araştırmacılar tarafından yapılan genetik bir çalışmanın sonuçları "bilinen en eski Slav vatanını orta Dinyeper havzasına yerleştiği yönündeki hipotezi destekliyor".  Batı Slavları, esas olarak Getika'daki Bizans tarihçi Jordanes tarafından Sclaveni adı verilen göç dalgası batı Slav kolundan geldi, doğu kolu ise Antes'ti ifadelerini kullanır. Slavlar ilk olarak 5. yüzyılın ikinci yarısında, bu toprakların Cermen kabileleri tarafından boşaltılmasından yaklaşık yarım yüzyıl sonra (yerleşimlerin olmadığı veya nadir olduğu bir dönemden sonra) Polonya'ya göç etmişlerdi. Bu ve Polonya'da Erken Orta Çağ makalesinde verilen referanslara göre, birçok akademisyen Slav kabilelerinin en erken Orta Çağ döneminden önce Polonya'da bulunmadığına inanıyor, zıt görüşlere rağmen, Polonya tarih öncesi ve prototipinde hala baskın olarak temsil ediliyor. Oradan, 6. yüzyılda, yeni yerleşen nüfus kuzey ve batıya dağıldı. Slavlar çoğunlukla ekin yetiştirerek yaşamakla birlikte avcılık ve toplanma ile uğraştılar. Göçleri Doğu ve Orta Avrupa, Hunlar, Avarlar ve Macarlar gibi halk ve ordu dalgaları tarafından doğudan işgal ediliyordu.
Bir dizi Batı Slav Polonya kabilesi, 8. yüzyıldan başlayarak bazıları daha sonra büyük eyaletlere dönüşen küçük devletler kurdu. Bu kabileler arasında, güney Polonya'daki Vistüller (Wiślanie) vardı, Kraków ve Wiślica ana merkezleri olan bu kabile 9. yüzyılda ülkelerinde büyük müstahkem merkezler inşa ettiler. 9. yüzyılın sonunda Vistüller, bazı teorilere göre Büyük Moravya'nın bir parçasıydı.

Kabile devletleri, 7. yüzyıldan itibaren birçok toprak ve ahşap duvarlar ve setlerle güçlendirilmiş yapılar  inşa ettiler. Bunlardan bazıları geliştirildi ve yerleşti; diğerleri ise büyük bir boş alana sahipti ve önce savaş zamanlarında sığınak olarak hizmet ettiler. Polans Giecz, Poznań ve Gniezno çevresine Polonya'nın ilk merkezi olacak ve isimlerini ülkeye ödünç verecek şekilde yerleştiler. 10. yüzyılın ilk yarısından itibaren, gord tipi müstahkem yerleşimlerin ve toprak genişlemesinin hızlandırılmış bir inşası döneminden geçtiler ve Polonya devleti 10. yüzyılın ikinci yarısında kabile politikalarından merkezi politikaya geçiş yaptı.

## Orta çağ
Polonya devleti, 10. yüzyılın ikinci yarısında Piast hanedanı I. Mieszko  yönetimi ile başlar. Mieszko, 966'da Batı Latin Ritinde vaftiz olarak Hristiyanlığı seçti. Polonya ulusunun ortaya çıkmasının ardından Polonya, nüfusu Hıristiyanlığa dönüştüren, güçlü bir krallık yaratan ve Polonya'yı Avrupa kültürüne entegre eden bir dizi yöneticinin liderliğindeydi. Mieszko'nun oğlu I. Bolesław Chrobry bir Polonya Kilise eyaleti kurdu, ardından bunu toprak fetihleri izledi ve resmi olarak taçlandı ve Polonya'nın ilk Kralı oldu. Bunu I. Casimir'in hükümdarlığı ve restorasyonu izledi. Casimir'in oğlu II. Bolesław, dini otorite ile çatışmaya  karıştı ve ülkeden ihraç edildi. III. Boleslaw ülkeyi oğullarına böldükten sonra, iç parçalanma 12. ve 13. yüzyıllarda ilk Piast monarşi yapısını oluşturdu. Bölgesel Piast düklerinden biri, Cermen Şövalyeleri'nin Polonya'nın yüzyıllarca Şövalyeler ve sonra Alman Prusya devletiyle savaşına neden olan Baltık Prusya paganlarıyla savaşmasına yardımcı olması için davet etti. Krallık, I. Władysław tarafından restore edilmiş, oğlu III. Casimir tarafından güçlendirilmiş ve genişletilmiştir. Parçalanma sonrasında batı Silezya ve Pomeranya eyaletleri kaybedildi ve Polonya doğuya doğru genişlemeye başladı. 14. yüzyıldaki konsolidasyon, Angevin hanedanının iki üyesinin hükümdarlığının ardından, takip edilecek olan yeni güçlü Polonya Krallığı'nın temelini attı.

## Geç Orta Çağ
Litvanya Büyük Dükü Jogaila (II. Władysław Jagiełło) ile başlayan Jagiellon hanedanı (1385-1569) Polonya-Litvanya birliğini oluşturdu. Ortaklık, geniş Litvanya kontrolündeki Rus bölgelerini Polonya'nın etki alanına aldı ve dört yüzyıl boyunca Avrupa'nın en büyük siyasi varlıklarından birinde bir arada var olan ve işbirliği yapan Polonyalılar ve Litvanyalılar için fayda gördü. Baltık Denizi bölgesinde Polonya'nın Cermen Şövalyeleri ile mücadelesi devam etti ve Kral IV. Casimir Jagiellon yönetiminde Thorn Barış Dönemi; antlaşma gelecekteki Prusya Dükalığı'nı yarattı. Güney Polonya'da Osmanlı İmparatorluğu ve Kırım Tatarları ile karşı karşıya geldi ve doğuda Litvanya'nın Moskova Büyük Dükalığı ile savaşmasına yardımcı oldu. Polonya feodal bir devlet olarak gelişiyordu, ağırlıklı olarak tarım ekonomisi ve giderek baskın bir toprak aristokrasisi bileşeni mevcuttu. 1505 yılında Polonya Sejm  parlamentosu tarafından kabul edilen *[[Nihil novi]]* yasası, yasama yetkisinin çoğunu hükümdardan Sejm'e devretti. Bu olay, devletin "özgür ve eşit" Polonya aristokrasisi tarafından yönetildiği "Altın Özgürlük" olarak bilinen dönemin başlangıcı oldu. Protestan Reform hareketleri Polonya Hristiyanlığına derinlemesine etki yaptı ve bu da o zamanlar Avrupa'daki dini hoşgörü politikalarında eşsizdi. Polonya ve Litvanya'nın toprak genişlemesi Livonia'nın uzak kuzey bölgesini içeriyordu.

## Kaynakça