Suriye Geçici Hükûmeti

**Suriye Geçici Hükûmeti** (**SGH**), Suriye İç Savaşı sırasında çatı muhalefet grubu Suriye Muhalif ve Devrimci Güçler Ulusal Koalisyonu (Suriye Ulusal Koalisyonu, SUK) tarafından Suriye'de kurulan alternatif bir hükümetti. Suriye Geçici Hükûmeti, Kuzey Suriye'de Türkiye'nin kontrolündeki bölgelerde ayrı bir yönetim oluşturdu ve burada kısmi yetkiye sahipti. Geçici Hükûmetin Suriye'deki merkezi Halep vilayetindeki Azez kentinde bulunuyordu. SGH, Suriye Ulusal Koalisyonuna karşı sorumlu olmakla birlikte Türkiye ile yakın ilişki içindeydi. SGH'nin silahlı kuvvetleri Suriye Milli Ordusu (SMO) idi.

Esad rejiminin düşmesinin ardından SGH, Şam'da Muhammed el-Beşir başkanlığındaki Suriye Geçiş Hükümeti ile bir arada varlığını sürdürürken, SUK Geçiş Hükûmetine desteğini ifade etti ve "herkesi kapsayacak" bir hükûmet kurulması çağrısında bulundu. 30 Ocak 2025'te SGH resmi olarak Geçiş Hükûmetinin "emrine girdi" ve Geçiş Hükûmeti, Şubat 2025'in başlarında eski SGH topraklarında güçlerini konuşlandırmaya başladı.

## Tarihçe
Suriye Ulusal Koalisyonu (SUK) 19 Mart 2013 tarihinde İstanbul'da düzenlenen bir konferansta Gassan Hitto'yu Suriye Geçici Hükûmetinin başbakanı olarak seçti. Hitto, 10 ila 12 bakandan oluşan teknik bir hükümet kurulacağını ve savunma bakanının Özgür Suriye Ordusu tarafından seçileceğini açıkladı. Başlangıçta SGH "sürgündeydi ve Suriye içinde örgütsel bir tabanı yoktu". Yeni bakanlıkların tek bir yerde değil, Suriye muhalefetinin kontrolü altındaki bölgelere dağıtılması planlanmıştı.

İlk kabinede bir Hristiyan, bir Kürt ve bir kadın yer almış; SUK'tan Ahmed Ramazan kabinenin meritokratik bir temelde atandığını belirtmiştir. Ulusal Koalisyonun Süryani bileşeni ise kabine seçiminde kendilerine hiç dikkat edilmediğini söyledi. Genel Kurulu idari bir işleve sahiptir. İlk geçici kabine Temmuz 2014'te feshedilmiştir. Ekim 2014'te yeni bir kabine kurulmuştur.

SGH, Suriye'de muhaliflerin elindeki bölgelerin çoğunda birincil sivil otorite olmuştur. Yerel idari konseyler sistemi bu bölgelerde okul ve hastane gibi hizmetleri yürütmektedir. Aralık 2015'te SGH, hükûmet tarafından yönetilen üniversitelere alternatif olarak Özgür Halep Üniversitesini (ÖHÜ) kurdu. 2018'in başlarında ÖHÜ'ye yaklaşık 7.000 öğrenci kayıtlıydı ve beş vilayette muhaliflerin elindeki bölgelerde kampüsleri bulunuyordu. Ocak 2018'de SGH, üniversitenin yönetimini İdlib'den Halep'in batısındaki Başkaten kasabasına taşıdı. Eylül 2016'nın sonlarında, Suriye Geçici Hükûmetinin yerel yönetimlerden sorumlu bakanı, güneydeki Inhil kentinde bir IŞİD intihar bombacısı tarafından öldürülen bir düzine kişi arasındaydı.

Geçici Hükûmet Türkiye'de yerleşikti ve ABD'den doğrudan fon alıyordu. Ocak 2015'te Suriye Geçici Hükûmeti ABD'den 6 milyon ABD doları alarak bu türden ilk fonu almış oldu. Fonlar, kuzey Halep ve kuzeybatı İdlib gibi Suriye'nin muhaliflerin elindeki bölgelerinde yeniden inşa çabaları ve yerel yönetimin güçlendirilmesi için kullanılacaktı ve geçici hükûmet ilerleyen aylarda kuzey Lazkiye ve kuzey Hama'ya doğru genişlemeyi planlıyordu. Ağustos 2017 itibarıyla Suriye Geçici Hükûmeti çalışanlarına maaş ödemeyi durdurdu ve geçici hükûmet bünyesinde çalışmak gönüllü bir iş haline geldi. Türkiye'nin Kuzey Suriye'deki varlığı 2016'dan itibaren arttıkça, SGH Türkiye'nin kontrolündeki bölgelere taşındı ve Suriye vatandaşlarına belge sağlamak da dahil olmak üzere burada kısmi otorite uygulamaya başladı.

SGH, 2017'nin sonlarına doğru 12 il meclisine ve 400'den fazla seçilmiş yerel meclise başkanlık etmiştir. SIG 2017 yılında İdlib vilayeti genelinde seçimler düzenledi. Ayrıca Suriye ile Türkiye arasında her ay tahmini 1 milyon dolar gelir getiren önemli bir sınır kapısını da işletiyor. Türk kontrolü altındaki bölgeler dışındaki muhalif bölgelerde SGH, Eylül 2017'den bu yana İslamcı Suriye Kurtuluş Hükümeti ile kontrol için çatışma halinde.

30 Aralık 2017 tarihinde Suriye Geçici Hükûmeti çatısı altında faaliyet gösteren en az 30 grup, dört ay süren hazırlıkların ardından tek bir silahlı grup altında birleşti. SGH'in Başbakanı ve Savunma Bakanı Cevad Ebu Hatib, Azez kasabasında isyancı komutanlarla bir araya geldikten sonra Suriye Milli Ordusunun (SMO) kurulduğunu açıkladı. Yeni kurulan yapı, çoğu Türkiye tarafından eğitilen ve donatılan 22.000 savaşçıya sahip olduğunu iddia etti. Ulusal Kurtuluş Cephesi de Suriye Geçici Hükûmetine bağlıydı ve sonunda SMO'nun bir alt grubu haline geldi.

2023 yılında Syria Direct, Suriye Ulusal Koalisyonunun resmi olarak SGH'den daha yüksek bir otorite olmasına rağmen, SGH'nin artık esasen Türkiye'nin kontrolü altında faaliyet gösterdiğinin bir işareti olarak, fiilen SGH üzerinde güç sahibi olanın Türkiye destekli SUK olduğunu bildirdi. Syria Direct'in bir başka raporuna göre, 2023 itibarıyla SGH, nominal olarak kontrol ettiği bölgelerde hala tamamen Türkiye'nin desteğine bağımlıydı. Bu bölgelerdeki her bir Suriyeli yerel konsey, ilgili bir Türk iline bağlıydı. Konseylerin koordinatörleri, stratejik konularda karar almadan önce danışılması gereken Türk valiye rapor vermek zorundaydılar. Suriyeli konseyler özgürce seçiliyordu ancak seçildikten sonra politikaları uygulamak için Türk valilerle birlikte çalışmak zorundaydılar. Temmuz 2024'te SGH'nin kontrolündeki bölgelerde Türk politikalarını ve Türkiye'nin Esad rejimiyle ilişkileri normalleştirme girişimlerini protesto etmek için ayaklanmalar patlak verdi.

2024 yılının sonlarında Suriye Milli Ordusu, Esad rejiminin düşmesine yol açan sürpriz saldırılara katılmış ve aynı zamanda Kürtlerin liderliğindeki Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nden toprak ele geçirmiştir.

Suriye Geçici Hükûmetinin başkanı Abdurrahman Mustafa, 30 Ocak 2025 tarihinde tüm yetkilerini ve kadrolarını Şam'daki Suriye Geçiş Hükümetine devrettiğine dair bir kararname imzaladı. Açıklama resmi hesabından yayınlanmadı ancak *[[Enab Baladi]]*'den gelen bir haberde açıklamanın bir kopyasının Geçici Hükûmetin dış ilişkiler ve uluslararası işbirliği departmanı müdürü Yasir Hacı'dan alındığı ve gerçekliğinin teyit edildiği belirtildi. SGH şunları söyledi: "Yeni Suriye'nin inşası projesine hizmet etmek üzere yeteneklerimizi, kadrolarımızı ve uzmanlığımızı Suriye devletine sunacağız."

SMO, Suriye'nin yeni silahlı kuvvetleriyle bütünleşme sürecini başlattı. 3 Şubat'ta iki SMO liderinin Geçiş Hükûmetinin Savunma Bakanlığı tarafından silahlı kuvvetlerde tümen komutanı olarak atandığı bildirildi. 5 Şubat ve 6 Şubat tarihlerinde Geçiş Hükûmeti güçleri eski SGH bölgelerinde konuşlandırıldı.

## Başbakanlar

## Bakanlar Kurulu

## Ayrıca bakınız
* Suriye hükûmeti
* Suriye İç Savaşı
* Suriye Kurtuluş Hükûmeti
* Suriye Geçiş Hükûmeti

## Kaynakça