Marta (futbolcu)

**Marta Vieira da Silva** (d. 19 Şubat 1986, Dois Riachos, Alagoas), kısaca **Marta** olarak bilinen Brezilyalı millî futbolcudur. Amerikan Ligi NWSL takımlarından Orlando Pride'da forvet mevkiinde oynamaktadır.

2006, 2007, 2008, 2009, 2010 ve 2018 yıllarında 6 kez FIFA Dünyada Yılın Futbolcusu seçilmiştir. 2010 yılında bu ödül kaldırıldıktan sonra yerine gelen FIFA Ballon d'Or'un da ilk sahibi olmuştur. 2004 Yaz Olimpiyatları ve 2008 Yaz Olimpiyatları'nda gümüş madalya kazanan Brezilya kadın millî futbol takımı kadrolarında yer almıştır. 2004 yılında FIFA 20 Yaş Altı Kadınlar Dünya Kupası'nda En Değerli Oyuncu (MVP) seçilerek *Altın Top* ödülü kazanmıştır. 2007 FIFA Kadınlar Dünya Kupası'nda hem iyi oyuncu olarak *Altın Top* ödülü hem de gol kralı olarak *Altın Ayakkabı* ödülünü almıştır. Aynı zamanda FIFA Kadınlar Dünya Kupası'nda Birgit Prinz'in önünde tüm zamanların en çok gol atan futbolcusu unvanına sahiptir.

## Kulüp kariyeri
### Vasco da Gama
Marta, henüz 14 yaşındayken tanınmış kadın teknik direktör Helena Pacheco tarafından keşfedildi. Marta, 2001 yılında kulübün kadın takımında yapılan operasyona kadar Rio de Janeiro kulübünde oynadı ve antrenman tesislerinde yaşadı.

### Umeå IK
Marta, 2003-04 sezonu öncesi İsveç'in Umeå IK kulübüne transfer oldu. Bu sezonda takım UEFA Kadınlar Şampiyonlar Ligi'ni iki maç üzerinden oynanan finali toplamda 8-0 ile kazanarak şampiyon bitirdi. Marta bu maçlarda 3 gol kaydetti. Ligde ise takım, şampiyon Djurgården'den 32 gol daha fazla atmış olmasına rağmen, bir puan farkla ligi ikinci bitirdi. Marta, ligde 22 gol atarken kupa finalinde Djurgården'e 2-1 kaybedilen final maçında da takımının tek golünü kaydetti.

İkinci sezonunda Marta, ligde Umeå adına 21 gol atarken takım da ligi yenilgisiz şampiyon bitirdi. Fakat kupa finalinde ligde 7-0 yendiği Djurgården'e 3-1 kaybederek ikinci olabildi.

2005-2006 sezonunda Umeå bir kez daha yenilgisiz şampiyon oldu ve Marta bir önceki sezonda olduğu gibi 21 golle gol kralı oldu. Takım Linköpings FC'ye 3-2 kaybederken Marta, üçüncü kez kupa finalinde kaybeden takımda yer almış oldu.

2006-2007 sezonunda Umeå ligi Djurgården'in dokuz puan önünde şampiyon bitirirken finalde AIK'yı 4-3 yenerek kupayı da üç sezonun ardından kazandı. Ligde 25 gol atan Marta, gol kralı Lotta Schelin'in bir gol gerisinde kaldı. Takım, 2006-07 UEFA Kadınlar Kupası'nda yarı finalde Norveç ekibi Kolbotn FK'yı toplamda 11-1'le geçerken Marta da her iki maçta ikişer gol attı. Fakat finalde Arsenal'e 1-0 kaybederek kupayı ikinci bitirdiler.

2008 sezonunda Umeå bir kez daha şampiyon olurken, Ocak 2009'da FIFA Dünyada Yılın Futbolcusu ödüllerinin açıklandığı günlerde Marta gelecek üç yılda ABD takımı Los Angeles Sol'da oynayacağını açıkladı. Marta'nın isteği üzerine Los Angeles ekibi Umeå IK'dan Johanna Frisk'i de transfer etti. Bunun üzerine İsveçte yayın yapan TV4 kanalı spor sunucusu Patrick Ekwall, Marta ve Frisk'in homoseksüel bir çift olduğu iddia etti. Bu iddia, iki oyuncu tarafından da şiddetle reddedildi.

### Los Angeles Sol
Marta 2008 FIFA Dünyada Yılın Futbolcusu ödülünü aldığı günlerde WPS ekibi Los Angeles Sol'la üç yıllık sözleşme imzaladığını açıkladı.
LA Sol, 2009 sezonunu şampiyon bitirirken Marta da ligde gol kralı oldu. WPS Şampiyonası Finaline kadar yükselen takım Sky Blue FC'ye 1-0 kaybederek ikinci oldu.

### Santos
Los Angeles Sol takımının sezon tatilinde, Santos ile üç aylık bir sözleşme imzalayan Marta, Copa Libertadores ve Copa do Brasil'de bu takım adına mücadele etti. Copa Libertadores finalinde bir, Copa do Brasil finalinde iki gol atan Marta, takımın iki kupayı da kazanmasına büyük katkı sağladı.

### FC Gold Pride
Ocak 2010'da Sol ligden çekildi ve Marta takım arkadaşlarıyla birlikte hakları 2010 draftında alınabilir halde serbest kaldı. Marta, FC Gold Pride tarafından ilk haklarında draft edildi. Pride'ın 24 maçının tamamında oynayan futbolcu 19 gol kaydetti ve iki yıl üst üste MVP seçilerek WPS Altın Ayakkabı ödülünü aldı. WPS All-Star 2010'da forma giyen oyuncu takımlardan birinin kaptanlığını yaptı. Gold Pride takımı 17 Kasım 2010'da ligden çekilince tekrar serbest kaldı.

### Santos
Marta, Aralık 2010'da Copa Libertadores and in the Copa do Brasil'de oynamak için Santos ile tekrar sözleşme imzaladı.

### Western New York Flash
25 Ocak 2011'de Marta, üçüncü WPS takımı Western New York Flash ile üç yıllık sözleşme imzaladı. Kulüp, oyuncunun Gold Pride ile sözleşmesinin üçüncü yılını da devraldı. Lige 4 maçta 3 galibiyetle başlayan takımın bu başarısında Marta'nın 2 gol, 4 asistlik performansının etkisi büyüktü.

Western New York Flash forveti Marta, takımının normal sezon şampiyonluğuna attığı 10 golle katkıda bulundu ve üst üste üçüncü WPS Altın Ayakkabısını kazandı.

## Millî takım kariyeri
26 Temmuz 2007'de Marta ve Brezilya, ABD'yi yenerek Maracanã Stadyumu'nda 2007 Pan America Oyunları'nı kazandı. Marta, Brezilyalı taraftarlarca eski büyük futbolcuları Pelé'ye benzetilerek "Etekli Pelé" lakabıyla çağrılmaya başlandı. Pelé'nin kendisi de bu adlandırmayı doğru bulduğunu söyledi. Marta, Pelé'nin kendisini tebrik etmek için aradığını ve tarihteki en büyük futbolculardan birinin kendisini izlediği için çok mutlu olduğunu belirtti.

Marta 2007 FIFA Kadınlar Dünya Kupası'nda da Brezilya'yı temsil etti. Takım, grup maçlarının üçünü de kazanırken Marta da 4 gol kaydetti. Çeyrek finalde Brezilya, Avustralya'yı 3-2 yenerken Marta da penaltıdan bir gol buldu. Yarı finalde takım ABD'yi 4-0 yenerken Marta da takımın 2. golünü attı. Finalde ise Almanya'ya 2-0 kaybettiler ve Marta maç içinde bir penaltı atışından yararlanamadı. Marta, bu turnuvada hem Altın Top hem de Altın Ayakkabı ödüllerinin sahibi oldu.

Marta, 2008 Yaz Olimpiyatları'nda takımıyla gümüş madalyanın sahibi oldu. Final maçında birçok kez karşı karşıya geldiği ABD kalecisi Hope Solo'ya gol atamayınca takımı maçı 1-0 kaybetti ve bu Marta'nın finalde kaybettiği üst üste üçüncü büyük turnuva oldu.

Marta Brezilya'nın 2011 FIFA Kadınlar Dünya Kupası kadrosuna da çağrıldı. Takım bu turnuvada çeyrek finalde ABD'ye elenerek erken veda etti. Marta turnuvayı 4 gol ve 2 asistle kapattı. Bunun sonucunda Birgit Prinz ile birlikte Kadınlar Dünya Kupası'nın en golcü isimleri arasına girmiş oldu. Bu sonuçla turnuvada gol krallığında ikinci sıraya gelerek Gümüş Top ödülünü kazandı. Avustralya ile oynanan karşılaşmada yaptığı santra sonrasında iki takım taraftarlarınca da yuhalandı. Pek çok kişi bunun sebebini özellikle de ABD ile oynanan çeyrek final maçındaki bencil oyun tarzına bağladı.

## Başarıları
### Kulüp
 **[[Umeå IK]]**
* Damallsvenskan: 2005, 2006, 2007, 2008
* İsveç Kupası: 2007
* UEFA Kadınlar Kupası: 2003-04

 **[[Santos FC|Santos]]**
* Copa Libertadores de Fútbol Femenino: 2009
* Copa do Brasil de Futebol Feminino: 2009

 **[[FC Gold Pride]]**
* WPS Championship: 2010

 **[[Western New York Flash]]**
* WPS Championship: 2011

### Millî takım
* Pan American Oyunları: 2003, 2007
* Sudamericano Femenino: 2003, 2010

### Bireysel
*FIFA Dünyada Yılın Futbolcusu Kazananı (5): 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
*FIFA Dünyada Yılın Futbolcusu Finalisti (1): 2005
*Copa Libertadores de Fútbol Femenino Altın Top (1): 2009
*İsveç Ligi Gol Kralı (4): 2004, 2005, 2006, 2008
*İsveç Ligi Yılın En İyi Forveti (2): 2007, 2008
*FIFA 20 Yaş Altı Kadınlar Dünya Kupası Altın Top (1): 2004
*FIFA Kadınlar Dünya Kupası Altın Top (1): 2007
*FIFA Kadınlar Dünya Kupası Altın Ayakkabı(1): 2007
*Women's Professional Soccer MVP (En Değerli Oyuncu) (2): 2009, 2010
*Women's Professional Soccer Altın Ayakkabı (3): 2009, 2010, 2011
*Women's Professional Soccer Championship MVP (En Değerli Oyuncu) (1): 2010
*Sudamericano Femenino Gol Kralı: 2010
**Sports Illustrated* Son 10 Yılın En İyi 20 Kadın Sporcusu: 7. sıra

## Özel hayatı
Marta'nın José, Valdir ve Angela adında üç kardeşi var. 2010 yılında beri San Jose'de yaşıyor ve iyi derecede İsveççe konuşuyor.

11 Ekim 2010'da Marta, BM iyi niyet elçisi seçildi.

## Kaynakça

* "Marta Vieira da Silva" , n°23 on *[[Time (dergi)|Time]]*’s list of "100 Olympic Athletes To Watch"
* Sokolove, Michael. "Kicking Off," ''The New York Times Magazine'', Sunday, April 5, 2009. 

## Dış bağlantılar

* 
* 
* 
*