Beral Madra

**Beral Madra** (d. 1942, İstanbul), Türk sanat eleştirmeni, yazar ve çağdaş sanat küratörü.

Türkiye'de küratörlüğün tanımlanmasına ve profesyonelleşmesine öncülük eden ilk kuşak küratörlerdendir. 1980'li yıllarda çağdaş sanatın Türkiye'de ve yurtdışında temsili için gerekli kurumsal altyapıların oluşturulmasında önemli rol oynamıştır. Türkiye'nin  Venedik Bienali'ne düzenli ulusal katılımının sağlanmasına ön ayak olmuştur. İstanbul Bienali'nin de arasında bulunduğu yaklaşık 250 serginin küratörlüğünü yapmıştır.

## Yaşamı

### Ailesi, gençliği, eğitimi
1942'de İstanbul'da doğdu. 1910'lı yılların ortasında Kırım'ın Kefe şehrinden göç etmiş bir aileye mensuptur. Babası mühendis Yahya Kefeli, annesi ise İktisat Bakanı ve Milli Savunma bakanlıklarında bulunmuş siyasetçi Hüsnü Çakır'ın kızı Kâmuran Çakır'dır. Beral Madra, Yahya ve Kâmuran Kefeli çiftinin tek çocuğudur.

Madra, ilköğrenimini Nilüfer Hatun İlkokulu'nda tamamladı. 1954'te öğrenime başladığı Özel Alman Lisesi'nden 1961'de mezun oldu. Ardından İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nin Arkeoloji Bölümü'nde okudu.  öğrenciliği sırasında, Rudolf Naumann tarafından Almanca olarak verilen Hitit arkeolojisi derslerinde çevirmenlik yaptı.

### Ayvalık yılları
Ziraat mühendisi Teoman Madra ile 1966'da evlendi. 14 yıl eşi ile Ayvalık'ta yaşadı. 1968'de bir kızı, 1971'de bir oğlu oldu. Ayvalık'ta yaşadığı bu dönemde Rudolf Naumann'ın "Eski Anadolu Mimarlığı" ve Gisela Richter'in "Yunan Sanatı" kitaplarını Türkçeye çevirdi. 1980 İhtilali'nden sonra ailesi ile İstanbul'a taşındı ve çağdaş sanata alanında çalışmaya başladı.

### Çağdaş sanat alanında çalışmaları
1980-1982 yılları arasında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde ders verdi. Kısa bir dönem bir ticari galeride yönetici olarak çalıştıktan sonra 1982'de Nişantaşı'nda *BM Galeri*'yi kurdu. Galerisinde özellikle genç sanatçıların işlerini ve bazı Alman sanatçıların eserlerini sergiledi.

1985'te İKSV ile birlikte 1.Istanbul Bienali'nin hazırlık çalışmalarında  yer aldı. 1987'de gerçekleşen  1.Istanbul Bienali'nin ve 1989'daki 2. Istanbul Bienali'nin genel koordinatörlüğünü üstlendi. İstanbul Bienali'nin karakteristik bir özelliğini oluşturacak olan tarihî ve kültürel miras mekanlarının kullanımı ve bienalin şehirde birçok farklı mekana yayılması gibi kurumsal pratikleri önerdi ve savundu.

1989'da ticari amaçlı galericiliği bırakarak galerisini yarı-ticari amaç güden *BM Çağdaş Sanat Merkezi*ne dönüştürdü.  2012'ye kadar burada 120'den fazla uluslararası serginin küratörlüğünü yürüttü.

Madra, aynı dönemde Venedik Bienali'ne Türkiye'nin düzenli ulusal katılımının sağlanmasına ön ayak oldu. 1991, 1993, 2001, 2003 ve 2005'teki Venedik Bienallerinin Türkiye Pavyonu sergilerinin küratörlüğünü üstlendi.

2000-2004 yılları arasında Yıldız Teknik Üniversitesi'nde Sanat ve Tasarım Fakültesi'nin Sanat Yönetimi programının kuruluşunda yer aldı. 2003 yılında *Uluslararası Sanat Eleştirmenleri Birliği*'nin (AICA) Türkiye şubesini kurdu.

Türkiye'de çağdaş sanatın büyük şehirler dışında  da desteklenmesini ve daha geniş bir izleyiciyle buluşmasını teşvik etmek amacıyla çalışan Madra, 2002'de Diyarbakır Sanat Merkezi'nin kuruluşunda danışmanlık yaptı, 2006'da ilk Sinop Bienali'nin düzenlenmesine, 2008'de ise ilk Uluslararası Çanakkale Bienali'nin düzenlenmesine destek oldu.

2009'da 53. Venedik Bienali'nde Orta Asya Pavyonu'nun küratörü oldu. Bunu takiben 2011'de 54. Venedik Bienali'nde Azerbaycan Payvonu'nun küratörlüğünü üstlendi.

2010 Istanbul Avrupa Kültür Başkenti'nin Görsel Sanatlar Yöneticiliğini üstlenen Madra, 2010'da Uluslararası AMCA (Türkiye, İran ve Arap Dünyası Modern ve Çağdaş Sanat Derneği) derneğinin kurucu yönetim kurulunda yer aldı.

2012-2016 yıllarında Akaretler'de yer alan kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Kuad Galeri'nin eş-kuruculuğunu ve sanatsal yönetimini üstlendi. 2014'te BM Çağdaş Sanat Merkezi bünyesinde kamuya ve araştırmacıların kullanımına açık bir kütüphane ve arşiv oluşturdu.

2018'de Razvan Ion ile birlikte Bükreş Bienali'nin eş-küratörlüğünü üstlendi.

## Yayınlar

* *Dejan Kaludjerovic: CONVERSATIONS*, VfmK, Viyana 2018 (ISBN 9783903228610)
* *İki Yılda Bir Sanat,* Norgunk Yayıncılık, İstanbul, 2010 (ISBN 9789758686062)
* *Home affairs: on contemporary art and culture in Turkey,* BM SUMA, Istanbul, 2009
* *Bir bilanço: 80'li yıllarda Türkiye'de sanat üretimi*, Karşı Sanat Çalışmaları, Istanbul, 2005
* (Ed.) *Neighbors in Dialogue / Komşular Söyleşiyor*, Norgunk Yayıncılık, Istanbul, 2005 (ISBN 9789758686254)
* (Ed.) *Art Criticism and Curatorial Practice East of EU Workshop and Roundtable in Conjunction with the 8th Istanbul Biennial*, AICA-Turkey Publication, Istanbul, 2004
* *İnci Eviner: Şefkat ve Haset*, Galeri Nev, İstanbul, 1998 (ISBN 9789757529170)
* *Post-Peripheral Flux: A Decade of Contemporary Art in Istanbul*, Literatür Yayınevi, Istanbul, 1996 (ISBN 9789757860693)
## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Beral Madra'nın hayatını, kariyerini ve Türkiye'de sanatı anlattığı, Beykent TV'de yayımlanan ''Portre'' isimli program