Türkiye'de suikasta kurban gidenlerin listesi

Aşağıdakiler, esas olarak siyasi ve dini gerekçelerle suikastçılar tarafından öldürülen Türkiye'den kişilerin eksik, kronolojik bir listesidir. Birçoğu, ordu kontrolündeki bir Türkiye Cumhuriyeti'nin aşırı sağ savunucuları tarafından katledilen kritik kamu görevlileri ve entelektüellerdi. Kurbanların birçoğu, tarihsel olarak, Türkiye'de anayasada tanımlandığı şekliyle, laikliğin ve din ile devletin katı şekilde ayrılmasının entelektüel savunucuları ve Türkiye dışındaki militan saldırıların kurbanı olan diplomatlardır.

## [[Mustafa Suphi]]

* Mustafa Suphi: 28 Ocak 1921, Türkiye Komünist Partisi'nin kurucusuydu. Suphi ve 14 yoldaşı yargılanmak üzere Erzurum'a gönderilirken öldürüldü.

## [[Sabahattin Ali]]

* Sabahattin Ali: 2 Nisan 1948, Türkiye'den kaçarken Bulgaristan sınırında öldürülen yazar ve eleştirel bir aydındı. Türk hükûmeti tarafından hapse atılmıştı.

## 1970'ler

### [[Mehmet Baydar]] ve [[Bahadır Demir]]

* Mehmet Baydar, 27 Ocak 1973  Los Angeles'ta Türkiye'nin başkonsolosu, Bahadır Demir ise 1973'te vekiliydi. Türk hükûmetine bir tablo bağışlama bahanesiyle kendilerini oraya davet eden Gürgen Yanıkyan tarafından Santa Barbara'daki bir otelde vuruldu. Ömür boyu hapis cezasına çarptırılan Yanıkyan, 1984 yılında affedildi ve kısa bir süre sonra öldü.

Olay, Ermeni militan grupların Türk diplomatlara karşı düzenlediği on yıllık organize saldırılar zincirinin ilki olarak kabul ediliyor.

### [[Daniş Tunalıgil]]

* 22 Ekim 1975 Türkiye'nin Avusturya Büyükelçisi Daniş Tunalıgil, Viyana Büyükelçiliği'ne baskın düzenleyen üç Ermeni silahlı kişi tarafından öldürüldü.

### [[İsmail Erez]]

* İsmail Erez ve şoförü Talip Yener: 24 Ekim 1975, Türkiye'nin Fransa Büyükelçisi Paris Büyükelçiliği yakınında Ermeni militanlar tarafından araca yerleştirilen bombayla öldürüldü.

### [[Taha Carım|Taha Carim]]

* 9 Haziran 1977 Türkiye'nin Vatikan Büyükelçisi Taha Carim, Roma'daki büyükelçilik konutu önünde iki Ermeni silahlı kişinin çapraz ateş açması sonucu öldü.

### [[Bedrettin Cömert]]

* 11 Mart 1978 Sanat tarihçisi, akademisyen, edebiyat eleştirmeni ve çevirmen. Kendi üniversitesinde sağcı terör timlerini soruşturan bir komitede görev yapıyordu. Rıfat Yıldırım, Üzeyir Bayraklı ve aşırı milliyetçi olan ve doğrudan Türk devleti tarafından finanse edildiğine inanılan "Ahmet" lakaplı başka bir adam tarafından ağır yaralanan eşiyle birlikte arabasında vurularak öldürüldü. Bir mahkeme Abdullah Çatlı'yı sorumlu tuttu ama sonuç olarak kimse cezalandırılmadı.

### [[Doğan Öz]]

* 24 Mart 1978: Cumhuriyet savcısı, Başbakan Bülent Ecevit'e, askeri darbeye zemin hazırlamak için, sonradan Ergenekon olarak anılacak olan gizli grupları kaos yaratmakla suçlayan bir rapor yazdı. Bir Ülkü Ocakları aktivisti olan Haluk Kırcı, suikastına karışmıştı.

### [[Bedri Karafakıoğlu]]

* 20 Ekim 1978: İstanbul Teknik Üniversitesi eski rektörü.

### [[Abdi İpekçi]]

* 1 Şubat 1979 Büyük ulusal gazete *[[Milliyet (gazete)|Milliyet'in]]* editörü. Daha sonra 1981'de Papa II. John Paul'e suikast düzenlemeye çalışacak olan aşırı milliyetçi Ülkü Ocakları üyesi Mehmet Ali Ağca tarafından yaşadığı sokakta arabasında öldürüldü.

### [[Metin Yüksel]]

* 23 Mart 1979 İslamcı siyasi ve sosyal aktivist. Cuma namazından çıkarken İstanbul'daki Fatih Camii'nin dışında milliyetçi silahlı kişiler tarafından vurularak öldürüldü.

### [[Cevat Yurdakul]]
28 Eylül 1979: savcı.

### Ahmet Benler
12 Ekim 1979: Türkiye'nin Hollanda Büyükelçisi'nin Özdemir Benler'in oğlu, ASALA tarafından öldürüldü.

### [[İlhan Egemen Darendelioğlu]]

* 19 Kasım 1979 Gazeteci ve yazar. kimliği belirsiz solcu militanlar tarafından vurularak öldürüldü.

### [[Cavit Orhan Tütengil]]

* 7 Aralık 1979 İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Profesörü, *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesi köşe yazarı. İstanbul'da bir şehir içi otobüs durağında vurularak öldürüldü.

## 1980'ler

### [[Ümit Kaftancıoğlu]]

* 11 Nisan 1980: TV yapımcısı, yazar ve *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesi yazarı. İstanbul'da evinin önünde aracına binmek üzereyken vurularak öldürüldü.

### [[Gün Sazak]]

* 27 Mayıs 1980: kısaca Türkiye Gümrük ve Tütün Bakanı ve sağcı bir politikacı. Bagajı teslim ederken arabasının önünde öldürüldü. Radikal solcu militan grup Dev Sol saldırının sorumluluğunu üstlendi.

### [[Nihat Erim]]

* 19 Temmuz 1980: 1971-1972'de yaklaşık 14 ay Türkiye Başbakanı . İstanbul'da iki silahlı kişi tarafından vurularak öldürüldü. Radikal solcu militan grup Dev Sol saldırının sorumluluğunu üstlendi.

### [[Kemal Türkler]]

* 22 Temmuz 1980: Sosyalist sendika lideri ve solcu politikacı. Aşırı sağcı militanlar tarafından evinin önünde öldürüldü.

### [[Şarık Arıyak]]

* 17 Aralık 1980: Sidney'deki Türk başkonsolosu. Koruması Engin Sever ile birlikte öldürüldü. Ermeni Soykırımı Adalet Komandoları sorumluluğu üstlendi.

### [[Kemal Arıkan]]

* 28 Ocak 1982: Türk diplomat Kemal Arıkan, Los Angeles'ta Ermeni asıllı iki silahlı kişi tarafından vurularak öldürüldü.

### [[Atilla Altıkat]]

* 23 Ağustos 1982: Kanada'da Türk askerî ataşesi. Ottawa'da araba sürerken Ermeni Soykırımına Karşı Adalet Komandoları tarafından arabasında öldürüldü.

### [[Esat Oktay Yıldıran]]

* 22 Ekim 1988: Subay ve Diyarbakır Cezaevi eski komutanı. İstanbul'da bir halk otobüsünde bir PKK militanı tarafından vurularak öldürüldü.

## 1990'lar

### [[Muammer Aksoy]]

* 31 Ocak 1990: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde hukuk profesörü; Kemalizm üzerine kitapların yazarı; 1969 Ankara Barosu başkanı seçildi, *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesi köşe yazarı. Evinin önünde kafasının arkasından vuruldu.

### [[Çetin Emeç]]

* 7 Mart 1990: Gazeteci, liberal sağcı *[[Hürriyet (gazete)|Hürriyet gazetesinin]]* genel yayın yönetmeni ve başyazarı. evinin önünde vurularak öldürüldü. Dava sonuçsuz kaldı.

### [[Turan Dursun]]

* 4 Eylül 1990: İslam'ı eleştiren ve ateizmi savunan eski İslam din adamı üyesi. evinin önünde vurularak öldürüldü. Dava sonuçsuz kaldı.

### [[Bahriye Üçok]]

* 6 Ekim 1990: Akademisyen, laik ilahiyatçı, *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesi köşe yazarı. Bir paket bomba tarafından öldürüldü.

### [[Memduh Ünlütürk]]

* 7 Nisan 1991: Emekli Tümgeneral. evinde vurularak öldürüldü.

### [[Kemal Kayacan]]

* 29 Temmuz 1992: Oramiral (emekli), Türk Deniz Kuvvetleri eski komutanı. evinde vurularak öldürüldü.

### [[Musa Anter]]

* 1992: Kürt yazar Diyarbakır'da öldürüldü. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, yasa dışı JİTEM jandarma birliği tarafından işlendiği iddia edilen bu suikast nedeniyle Türkiye'ye para cezası verdi.

### [[Akkoç-Türkiye davası|Zübeyir Akkoç]]

* 13 Ocak 1993: Kürt asıllı sendika üyesi. Cinayeti, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Akkoç-Türkiye davası (2000).

### [[Uğur Mumcu]]

* 24 Ocak 1993: Araştırmacı gazeteci, *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesi köşe yazarı. Ankara'da evinin önünde arabasına yerleştirilen bombayla öldürüldü.

### [[Cem Ersever]]

* 4 Kasım 1993: Basına açıklamalarda bulunan eski JİTEM komutanı.

### [[Onat Kutlar]]

* 11 Ocak 1995: Ünlü sanat eleştirmeni, yazar, şair, *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesi köşe yazarı ve Uluslararası İstanbul Film Festivali'nin kurucularından biri, İstanbul'da bir otele düzenlenen bombalı saldırıda aldığı yaralar sonucu öldü.

### [[Metin Göktepe]]

* 8 Ocak 1996: Metin Göktepe Evrensel'in sol görüşlü muhabiri, İstanbul'un Gazi ilçesindeki sivil olayları takip ederken Türk polisi tarafından dövülerek öldürüldü. Türkiye'de polisin cinayetten hüküm giydiği ilk dava.

### [[Özdemir Sabancı]]

* 9 Ocak 1996: İş adamı ve Sabancı ailesinin ikinci kuşak üyesi. Sabancı Center, Levent, İstanbul'daki ofisinde sol silahlı grup DHKP-C'nin tuttuğu suikastçılar tarafından vurularak öldürüldü. ToyotaSA'nın genel müdürü ve bir sekreter de öldürüldü. DHKP-C üyesi ve o dönemde çalışan Fehriye Erdal tarafından binaya girişleri sağlanmış.

### [[Ahmet Taner Kışlalı]]

* 21 Ekim 1999: Akademisyen, yazar. siyasetçi, eski Kültür Bakanı ve *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesi köşe yazarı. Ankara'da arabasının ön camına yerleştirilen bombayla öldürüldü.

## 2000'ler

### [[Gaffar Okkan]]

* 24 Ocak 2001: Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü binasından çıktıktan sonra Diyarbakır Emniyet Müdürü, şoförü ve beraberindeki dört polis kurşunlanarak öldürüldü. Türk Hizbullahı olarak bilinen radikal İslamcı gruptan şüphelenildi.

### [[Üzeyir Garih]]

* 25 Ağustos 2001: Tanınmış bir Türk Yahudi iş adamı ve Alarko şirketler grubunun kurucu ortaklarından biri. İstanbul'un tarihi Eyüp semtindeki mezarlıkta bıçaklanarak öldürüldü.

### [[Necip Hablemitoğlu]]

* 18 Aralık 2002: *[[Ankara Üniversitesi|Ankara Üniversitesi'nden]]* bir Kemalist tarihçi, Ankara'daki evinin yakınında silahlı saldırıda öldürüldü.

### [[Andrea Santoro]]

* 5 Şubat 2006: Peder Andrea Santoro, Katolik Kilisesi'nin Fidei donum misyonerlik programının bir üyesi olarak görev yaptığı Trabzon'daki Santa Maria Kilisesi'nde öldürülen bir Roma Katolik rahibiydi.

5 Eylül 2006'da kilisede namaz kılarken arkadan vurularak öldürüldü. Bir tanık, failin "Allahu Ekber" diye bağırdığını duydu. 16 yaşındaki bir lise öğrencisi, 9&nbsp;mm'lik tabancayla vurulmasından iki gün sonra tutuklandı. Hava Kuvvetleri Özel Soruşturma Dairesi'nin Irak'ta çalınan silahlarla ilgili yaptığı soruşturmada, silahın 2006 yılında Türk Devlet Konseyi'ne düzenlenen sözde İslamcı saldırıda kullanılanla aynı tipte olduğu ortaya çıktı.

### [[Mustafa Yücel Özbilgin]]

* 17 Mayıs 2006: Danıştay üyesi yargıç. Ankara'daki yüksek mahkemede görülen duruşma sırasında öldürüldü.

### [[Hrant Dink]]

* 19 Ocak 2007: Ermeni-Türk gazeteci ve haftalık Ermenice ve Türkçe yayın yapan *[[Agos]]* gazetesinin genel yayın yönetmeni İstanbul'da . Gazetesinin bürosunun önünde vurularak öldürüldü.

### [[Zirve Yayınevi Katliamı|Necati Aydın, Uğur Yüksel ve Tilman Geske]]

* 18 Nisan 2007. Üç Hristiyan lider, iki Türk Papaz ve bir Alman misyoner öldürüldü.

### [[İhya Balak]]

* 16 Kasım 2007. Milli Piyango'nun Müdürü *[[Millî Piyango İdaresi|Milli Piyango]]*, eski bir müfettiş tarafından makamında öldürüldü.

### [[Ahmet Yıldız cinayeti|Ahmet Yıldız]]

* Temmuz 2008: "Sosyologların söylediğine göre kurban, Türkiye'de alenen su yüzüne çıkan ilk eşcinsel namus cinayetidir".

### Cihan Hayırsevener
19 Aralık 2009: *Güney Marmara'da Yaşam* gazetesinin kurucusu ve yazı işleri müdürü, Balıkesir'in Bandırma ilçesinde sokakta kurşunlanarak, aynı gün Bursa'da kaldırıldığı hastanede öldü. Kasabadaki başka bir günlük gazete olan *İlkhaber'in* sahiplerine yönelik yolsuzluk suçlamalarını haber yapmıştı.

### [[Andrey Karlov]]

19 Aralık 2016: Rusya'nın Türkiye Büyükelçisi Andrei Karlov, izinli Türk polis memuru Mevlüt Mert Altıntaş tarafından Ankara, Türkiye'de bir sanat sergisinde suikasta kurban gitti.

## Ayrıca bakınız

* Suikasta kurban gidenler listesi
* Türkiye'de öldürülen gazeteciler listesi
* Türkiye'de yaşanmış katliamlar listesi
* II. Ioannes Paulus'a yönelik suikast girişimi

## Kaynakça