2012 Avrupa Futbol Şampiyonası

**2012 Avrupa Futbol Şampiyonası** ya da daha çok bilinen ismiyle **Euro 2012**, UEFA tarafından organize edilen ve millî futbol takımlarının katıldığı 14. Avrupa Futbol Şampiyonası. Ukrayna ve Polonya'nın ortak ev sahibi olduğu turnuva 8 Haziran ve 1 Temmuz 2012 tarihleri arasında düzenlenmiştir. Turnuvayı düzenleyecek ülkeler oylama sistemi ile 2007 yılında UEFA İcra Komitesi tarafından seçilmiştir. Bu şampiyona 1996'dan beri düzenlenen on altı takım formatlı şampiyonalar arasında maç başına (46.481) ve toplamda (1.440.896) en fazla biletli seyircinin izlediği şampiyona olmuştur.

Turnuvaya katılacak olan takımlar Ağustos 2010 ile Ekim 2011 arasında yapılan eleme maçları sonucunda belli olmuştur. Ayrıca bu turnuva on altı ülkenin katıldığı son Avrupa Futbol Şampiyonası'dır. Bir sonraki şampiyona olan 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası ve sonraki turnuvalara 24 ülke katılım sağladı.

Şampiyona her iki ülkeden dörder tane olmak üzere sekiz stadyumda düzenlenmiş ve bu stadyumların beş tanesi bu turnuva için inşa edilmiştir. Ayrıca UEFA'nın talebi üzerine bu stadyumların etrafındaki otoyollar ve demiryollarında altyapı çalışmaları yapılmış, konaklayacak mekanlarda iyileştirmeler yapılmıştır.

Şampiyonanın ev sahipleri Ukrayna ve Polonya millî futbol takımları gruptan çıkamayarak 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası'nın ev sahipleri Avusturya ve İsviçre'den sonra çeyrek final aşamasını göremeyen ikinci Avrupa Futbol Şampiyonası ev sahipleri olmuşlardır.

Turnuvanın final maçı Ukrayna'nın başkenti Kiev'de bulunan Olimpiyat Stadyumu'nda oynanmıştır. Son şampiyon İspanya ile İtalya'nın karşılaştığı finalde İspanyollar İtalyanları 4-0 mağlup ederek unvanlarını korumuştur. 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası ve 2010 FIFA Dünya Kupası'nın da şampiyonu olan İspanya bu turnuvayı da kazanarak üst üste üç büyük turnuvayı kazanan tek takım unvanını da elde etmiştir. Turnuva şampiyonuna verilen 2013 FIFA Konfederasyonlar Kupası'na direkt katılım hakkı ise İspanya'nın FIFA Dünya Kupası şampiyonluğu nedeniyle zaten katılım hakkı olması dolayısıyla finalist İtalya'ya verilmiştir.

## Ev sahibi seçimleri

2012 Avrupa Futbol Şampiyonası'nı organize etmek için beş ülke ve ortaklık aday olmuştur: Türkiye, Yunanistan, İtalya ile Hırvatistan-Macaristan ve Polonya-Ukrayna ortaklıkları. 8 Kasım 2005 tarihinde UEFA 2012 Organizasyon Komitesi'nin Malta'da gerçekleştirdiği toplantıda organizasyona aday ülkelerin arasından Türkiye ve Yunanistan elenmiş, aday ülke sayısı üçe indirilmiştir. Seçimin ikinci turunda aday ülkelere ziyaretler gerçekleştirilmiş ve incelemelerde bulunulmuştur. 18 Nisan 2007 tarihinde Cardiff'te yapılan basın toplantısında etkinliği düzenleyecek olan ülkenin Polonya-Ukrayna ortaklığı olduğu açıklanmıştır. Bu kararla birlikte Polonya-Ukrayna ortaklığı Belçika-Hollanda (2000) ve Avusturya-İsviçre'den (2008) sonra şampiyonayı düzenleme hakkını kazanan üçüncü ortaklık olmuştur.

Şampiyonayı düzenleyecek olan ülkenin belli olacağı nihai oylamada Polonya-Ukrayna, ikinci tura gerek kalmadan sekiz oy alarak oy çoğunluğuyla ev sahibi seçilmiştir. Diğer dört oyu alan İtalya'nın seçilmemesinin sebepleri olarak ise holiganizm ve şike skandalı gibi futbolu olumsuz etkileyen etmenler gösterilmiştir.

Ev sahibi ülkelerin belirlenmesinden sonra kullanılacak olan stadyumların belirlenmesine geçilmiş, karar ise 13 Mayıs 2009 tarihindeki UEFA toplantısında verilmiştir ve ev sahibi stadyumlar belirlenmiştir. Ayrıca UEFA Mart 2010'da ev sahiplerinden Ukrayna'yı stadyum inşaatlarının hızlandırılması yönünde uyarmış ve stadyumların turnuvaya yetişmemesi hâlinde ülkenin ev sahipliğinin iptal edileceği uyarısında bulunmuştur.

## Elemeler

Şampiyona grup eleme kuraları 7 Şubat 2010 tarihinde Polonya'nın başkenti Varşova'da çekilmiştir. Ev sahipleri Polonya ve Ukrayna'nın millî takımları turnuvaya direkt katılım hakkına sahip oldukları için elemelerde yer almamış, ellibir takım elemelerde turnuvaya katılma hakkı aramıştır. Kura çekimlerinde takımlar dokuz gruba ayrılmış, yeni bir katsayı yöntemi kullanılmıştır. Buna göre son Avrupa Futbol Şampiyonası ve FIFA Dünya Kupası şampiyonu İspanya en yüksek puanlı seribaşı olmuştur.

Eleme süreci 2010 yılı Ağustos ayında başlamış ve Kasım 2011'de tamamlanmıştır. Elemeler altı takımlı altı grup ve beş takımlı üç grup olmak üzere dokuz grupta yapılmıştır. Gruplarında ilk sırayı alan dokuz millî takım ile ikinciler arasında en iyi performansı gösteren bir millî takım grup maçları sonunda 2012 Avrupa Futbol Şampiyonası'na direkt katılmaya hak kazanmıştır. Sekiz grup ikincisinin çift maçlı eleme usulü ile yaptığı play-off maçları ile de turnuvaya katılan son dört millî takım daha belirlenmiştir.

Turnuvaya katılma hakkını kazanan on altı takımdan on ikisi 2008 yılında düzenlenen bir önceki şampiyonaya da katılmıştır. İngiltere ve Danimarka 2004'ten sonra ilk kez turnuvaya katılırken, İrlanda 1988 yılındaki turnuvadan beri ilk kez katılım hakkı kazanarak yirmidört yıl aradan sonra Avrupa Futbol Şampiyonası'nda yer almıştır. Ev sahiplerinden Ukrayna ise bağımsız bir ulus olarak ilk kez şampiyonada mücadele etmiştir. (Daha önce Sovyetler Birliği'ne bağlı iken 1992 yılında katılmışlardı.)

### Katılan takımlar

:1 **Kalın** yazılan takım o yıl şampiyon oldu
:2 *Yan* yazılan ülke o yıl ev sahipliği yaptı
:3 1972-88 yılları arasındaki 'nın istatistikleri de dahil edilmiştir
:4 1960-88 yılları arasındaki  ve 1992 yılındaki 'nun de istatistikleri dahil edilmiştir
:5 1960-80 yılları arasındaki 'nın istatistikleri de dahil edilmiştir

### Grup kuraları
Turnuvanın gruplarının belli olacağı kura çekilişleri 2 Aralık 2011 tarihinde Kiev'deki Ukrayna Sanat Sarayı'nda gerçekleştirilmiştir. Kura töreninin sunuculuklarını iki ev sahibi ülkeden Olga Freimut ve Piotr Sobczyński yapmıştır. 2004 ve 2008'deki tunuvalarda olduğu gibi on altı finalist ülke UEFA millî takım katsayılarına bağlı olarak dört torbaya ayrılmıştır. 1. torbaya ev sahibi ülkeler Ukrayna ve Polonya ile son şampiyon İspanya yerleştirilmiştir. Hollanda ise İspanya'dan sonra en yüksek katsayı ile çekilişe katılan ülke olmuştur.

Takımları torbalara yerleştirme işlemi şampiyonanın eleme süreci sona erdikten sonra güncellenen 2011 UEFA millî takımlar sıralaması göz önüne alınarak yapılmıştır. Her ülkenin katsayıları şu veriler göz önüne alınarak belirlenmiştir:

* %40 - 2012 Avrupa Futbol Şampiyonası elemelerinde maç başına kazanılan ortalama puan.
* %40 - 2010 FIFA Dünya Kupası elemeleri ve kupada maç başına kazanılan ortalama puan.
* %20 - 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası elemeleri ve şampiyonada maç başına kazanılan ortalama puan.

Ukrayna ve Polonya katsayı sıralamalarında en düşük iki puanlı ülke olmalarına rağmen ev sahibi oldukları için 1. torbada yer almışlardır. Bu durum bir önceki turnuvanın ev sahipleri İsviçre ve Avusturya örneğinde de yaşanmıştır.

Kura prosedürüne göre her torbadan birer takım seçilerek gruplar oluşturulmuştur. Kuralar Avrupa Futbol Şampiyonası eski şampiyonu futbolcular Horst Hrubesch, Marco van Basten, Peter Schmeichel ve Zinedine Zidane tarafından çekilmiştir.

:1 Ev sahipleri Polonya (katsayı 23.806, sıra 28) ve Ukrayna (katsayı 28.029, sıra 15) otomatik olarak 1. torbada yer aldı.
:2 Son şampiyon İspanya otomatik olarak 1. torbada yer aldı.

## Ev sahibi şehirler

Turnuvaya ev sahipliği yapan sekiz şehir olan Varşova, Gdańsk, Wrocław, Poznań, Kiev, Donetsk, Harkiv ve Lviv UEFA tarafından seçilmiştir. 1992, 1996 ve 2008'de uygulandığı gibi her grupta oynanan altı maçın tamamı üçer maç olmak üzere iki farklı stadyumda oynanmıştır.

UEFA'nın istekleri doğrultusunda şampiyona öncesinde Polonya üç, Ukrayna ise iki yeni stadyum inşa etmiş ve hizmete açmıştır. Kalan üç stadyumsa (Kiev, Poznań ve Harkov) UEFA'nın altyapı standartlarını karşılamak için büyük bir yenileme sürecinden geçmiştir. Bu sekiz stadyumdan üçü UEFA'nın elit stadyum kategorisinde yer almaktadır. Polonya ve Ukrayna'nın ulaşım altyapısı da şampiyona sırasındaki yoğun talebi karşılayabilmesi adına yine UEFA'nın isteği üzerine revize edilmiştir.

UEFA sekiz ana şehirde taraftar bölgeleri belirlemiştir. Bu bölgelere toplam otuzbir maçın yayınlanacağı yirmidört dev ekran yerleştirilmiştir. Bölgelerin kurulma amacı ise taraftarların kontrollü ve güvenli bir biçimde etkinliklere katılım sağlamasıdır. Turnuvanın en büyük taraftar bölgesi olan Varşova'daki bölge 120.000 m²'lik bir alana kurulmuştur ve aynı anda 100.000 taraftarı ağırlayabilmektedir. Bu oran 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası'nın en büyük hayran bölgesinden %20 daha fazladır.

Turnuva tüm dünyada yaklaşık 100 TV kanalı tarafından canlı olarak yayınlanmıştır ve her gün yaklaşık 150.000.000 kişi maçları izlemiştir.

Her takımın bir kamp noktası vardır. Şampiyona öncesi takımlara Polonya'dan yirmibir Ukrayna'dan ise on yedi olmak üzere otuzsekiz olası kamp alanı sunulmuştur. Takımlar 2011 yılında UEFA'ya kamp tercihlerini bildirmişlerdir. Buna göre on üç takım Polonya'da, üç takım ise Ukrayna'da kamp yapmıştır. Takımlar antrenman ve konaklamalarını bu kamp noktalarında sürdürmüştür.

### Stadyumlar
Toplamda 31 maçın oynandığı şampiyonada 16 maç Ukrayna, 15 maç ise Polonya stadyumlarında oynanmıştır.



### Bilet satışı
Maç biletlerinin satışı UEFA'nın resmî internet sitesi ve şampiyonaya katılan on altı ülkenin futbol federasyonları kanalıyla yapılmıştır. Satışlar Mart 2011'de başlamış, toplam otuzbir maç için 1.400.000 bilet satılmıştır. Turnuva boyunca her gün yaklaşık 20.000 futbolsever Polonya ve Ukrayna arasında sınır ötesi seyahat gerçekleştirmiştir. Ayrıca turnuva öncesi 12.000.000'dan fazla bilet talebi gerçekleşmiştir. Bu oran önceki turnuvaya göre %12'lik bir artış demektir ve tüm şampiyona tarihinde bir rekordur. Bu aşırı talep dolayısıyla da bilet satışları kura ile yapılmıştır.

Bilet fiyatları 30€ (grup maçı kale arkası bileti) ve 600€ (final maçı maraton tribünü) arasında değişmektedir. Bireysel bilet satışlarının yanı sıra bir takımın tüm maçları yahut bir stadyumdaki tüm maçlar için de paket şeklinde bilet satışları gerçekleşmiştir.

### Yayıncılık

UEFA kriterlerine göre Polonya stadyumlarında yaklaşık olarak 2x70 Gbit/sn, Ukrayna ve Polonya arasında ise 2x140 Gbit/sn veri akışı sağlanmıştır. Bu standart, maçların HD kalitesinde yayınlanabilmesi amacıyla koyulmuştur. Maç yayınının yanı sıra maç öncesi ve sonrası röportajlar, taraftar görüntüleri, stadyum çevresindeki görüntüler gibi faaliyetleri de takip etmek için şampiyona boyunca otuzbir kamera kullanılmıştır. Turnuvanın resmî yayın merkezi Varşova'daki Uluslararası Expo XXI Merkezi'nde yer almaktadır. Bazı maçlarda ilk kez ve sadece diğer turnuvaların aksine çekilen kameraların bir kısmı aracılığıyla değişik slow motion teknikleri kullanılmıştır. Söz konusu çekim tekniği ile atılan goller, pozisyon tekrarları ve enstantaneleri seyircilere yansıtılmıştır. Bu çekim teknikleri 1982 FIFA Dünya Kupası'nın slow motion çekim teknikleri ile benzerlik gösterir.

## Takımlar

Turnuvaya katılan takımlar üçü kaleci olmak üzere yirmiüç kişilik kadrolarını 29 Mayıs 2012'ye kadar UEFA'ya bildirmişlerdir.





*  Polonya
*  Ukrayna

## Hakemler
Turnuvada oynanan otuzbir maçta görev yapan toplam on iki hakem UEFA tarafından seçilmiş, 20 Aralık 2011 tarihinde de duyurulmuştur. 27 Mart 2012 tarihindeyse yardımcı hakemler, kale çizgisi hakemleri ve dört yedek yardımcı hakem de dahil olmak üzere şampiyonada görev yapacak olan seksen hakemin tam listesini yayımlanmıştır. Orta hakem, iki yardımcı hakem, iki kale çizgisi hakemi ve bir yedek hakem olmak her hakem grubu aynı ülkeden olmak üzere altı kişiden oluşmaktadır. Tüm bu hakem grupları ve yedek hakemler FIFA kokartı taşımaktadır.

UEFA Avrupa Ligi ve UEFA Şampiyonlar Ligi'nde denenen kale çizgisi hakemi uygulaması başarılı olduktan sonra Uluslararası Futbol Birliği Kurulunun da onayı ile birlikte Avrupa Futbol Şampiyonası tarihinde ilk kez bu şampiyonada uygulanmıştır.

Yalnızca dördüncü hakem olarak görev yapan hakemler ve yedekleri;

## Sonuçlar
:*Maç saatleri [[Polonya]] için [[Orta Avrupa Yaz Saati|OAYS]] ([[UTC+02.00]]) ve [[Ukrayna]] için [[Doğu Avrupa Yaz Saati|DAYS]] ([[UTC+03.00]]) şeklindedir.*

### Grup aşaması
Gruplarda son iki sıradaki takımlar elenirken ilk iki sıradaki takımlar çeyrek finale çıkmışlardır.

#### Grup aşaması sıralama kuralları
İki veya daha fazla takımın maçlar bittikten sonra puanları eşit olursa çeyrek finale kalacak olan takım aşağıdaki kriterlere göre belirlenir:

# Takımların kendi arasındaki maçlarda aldıkları puan
# Takımların kendi arasındaki maçlarda gol farkı
# Takımların kendi arasındaki maçlarda atılan gol sayısı
# 1-3 kriterler uygulanmasına rağmen iki takım arasında hala eşitlik varsa, 1-3 kriterler iki takım arasında yeniden uygulanır. Hala eşitlik varsa, 5-9 kriterler uygulanır.
# Gruptaki gol farkı
# Gruptaki atılan gol sayısı
# Eğer sadece iki takım arasında eşitlik varsa ve bu takımlar grupta son maçta karşılaşmışsa bu takımlar arasında penaltı atışları yapılır.
# Fair-play puanı (sarı kart 1 puan, kırmızı kart 3 puan, sarı + kırmızı kart 4 puan)
# 2011 UEFA millî takımlar sıralaması
# Kura çekimi.

#### A Grubu

----

----

----

----

----

#### B Grubu

----

----

----

----

----

#### C Grubu

----

----

----

----

----

#### D Grubu

----

----

----

----

----

### Eleme turları

#### Çeyrek final

----

----

----

#### Yarı final

----

#### Final

## İstatistikler

### Gol krallığı
;3 gol

*  Mario Mandžukić
*  Mario Gómez

*  Mario Balotelli
*  Cristiano Ronaldo

*  Alan Dzagoyev
*  Fernando Torres

;2 gol

*  Petr Jiráček
*  Václav Pilař
*  Nicklas Bendtner
*  Michael Krohn-Dehli

*  Dimitris Salpingidis
*  Xabi Alonso
*  Cesc Fàbregas

*  David Silva
*  Zlatan Ibrahimović
*  Andriy Şevçenko

;1 gol

*  Nikica Jelavić
*  Andy Carroll
*  Joleon Lescott
*  Wayne Rooney
*  Theo Walcott
*  Danny Welbeck
*  Yohan Cabaye
*  Jérémy Ménez
*  Samir Nasri
*  Lars Bender
*  Sami Khedira
*  Miroslav Klose
*  Philipp Lahm

*  Mesut Özil
*  Lukas Podolski
*  Marco Reus
*  Theofanis Gekas
*  Giorgos Karagounis
*  Georgios Samaras
*  Sean St Ledger
*  Antonio Cassano
*  Antonio Di Natale
*  Andrea Pirlo
*  Rafael van der Vaart
*  Robin van Persie

*  Jakub Błaszczykowski
*  Robert Lewandowski
*  Pepe
*  Hélder Postiga
*  Silvestre Varela
*  Roman Pavlyuçenko
*  Roman Şirokov
*  Jordi Alba
*  Juan Mata
*  Jesús Navas
*  Sebastian Larsson
*  Olof Mellberg

;Kendi kalesine

*  Glen Johnson (İsveç karşılaşmasında)

### Ödüller
;UEFA Turnuvanın Takımı
Turnuva boyunca maçları takip eden UEFA Teknik Takımı tarafından turnuvanın en iyi yirmiüç oyuncusu seçilmiştir. Analistler tarafından en iyi oyuncular arasında gösterilen Zlatan Ibrahimović gruplarda turnuvaya veda edip de listede yer alan tek futbolcudur.

;UEFA Turnuvanın En İyi Oyuncusu
*  Andrés Iniesta; Altın Ayakkabı
Şampiyonanın gol kralına verilen UEFA Altın Ayakkabı ödülü gol sayısı eşit birçok futbolcunun olduğu durumlarda en çok gol pası veren futbolcuya verilir. Gol paslarının da eşit olduğu durumlarda ise en az süre alan oyuncuya ödül verilir. Fernando Torres ile Mario Gómez'in gol ve gol pasları eşit olduğundan dolayı alınan süreye bakılmış ve ödül daha az süre sahada kalan Fernando Torres'e verilmiştir. Ayrıca üst üste iki şampiyona finalinde de gol atan Torres bunu başaran ilk futbolcu unvanını da ele geçirmiştir.

*  Fernando Torres (3 gol)

### Cezalılar

Turnuvada kırmızı kart yahut iki farklı maçta iki sarı kart gören oyuncu sonraki maç için cezalı duruma düşer. Cezalı duruma düşen oyuncunun maç içerisinde hakaret yahut şiddet gösterisinde bulunması hâlinde UEFA Disiplin ve Kontrol Kurulu oyuncuya bir maç ekstradan ceza verme hakkına sahiptir. Turnuva boyunca gösterilen tüm sarı kartlar çeyrek final aşamasından sonra silinir ve takımın yarı finale kalması hâlinde oyuncular hiç kart görmemiş gibi turnuvaya devam eder. Bu sayede tüm oyuncuların final karşılaşmasında forma giymesi ve takımların eksiksiz bir şekilde final oynaması planlanmaktadır. Bu sistemde bir oyuncu ancak kırmızı kart görmesi hâlinde finalde cezalı duruma düşebilir.

Bu şampiyona boyunca aşağıdaki oyuncular gördükleri kartlar nedeniyle cezalı duruma düşmüşlerdir:

Turnuva boyunca oyuncularının gördükleri sarı ve kırmızı kartlar nedeniyle UEFA tarafınca Rusya Futbol Birliği'ne 120.000€, 30.000€, 35.000€ ve 30.000€; Almanya Futbol Federasyonu'na 10.000€ ve 25.000€; Hırvatistan Futbol Federasyonu'na 25.000€, 80.000€ ve 30.000€; İngiltere Futbol Federasyonu'na 5.000€; Portekiz Futbol Federasyonu'na 7.000€; İspanya Kraliyet Futbol Federasyonu'na ise 20.000€ para cezası verilmiştir. Rusya Futbol Federasyonu'na 120.000€ para cezasının yanı sıra taraftarlarının çıkardığı olaylardan dolayı 2016 Avrupa Futbol Şampiyonası elemerinde geçerli olmak üzere altı puan silme cezası verilmiştir. Ayrıca, Portekiz Futbol Federasyonu'na Almanya karşılaşmasında takımın ikinci yarının başlamasını geciktirdiğinden dolayı 5.000€ para cezası verilmiştir. Bunlara ek olarak Danimarkalı golcü Nicklas Bendtner'e Portekiz karşılaşmasında attığı gol sonrası UEFA kurallarına aykırı olarak iç çamaşırındaki reklamı göstermesi nedeniyle 100.000€ para cezası ve 2014 FIFA Dünya Kupası elemelerinde uygulanmak üzere bir maç ceza verilmiştir.

### Penaltılar
27 Haziran 2012 itibarıyla turnuva boyunca seri penaltı atışları sayılmamak üzere dört penaltı kullanılmıştır. Bu penaltılardan Giorgos Karagounis'in Polonya maçında kullandığı penaltı başarısız olan tek penaltı atışıdır.

;Gol olan
*  Dimitris Salpingidis, Yunanistan adına Almanya maçında kullanmıştır.
*  Xabi Alonso, İspanya adına Fransa maçında kullanmıştır.
*  Mesut Özil, Almanya adına İtalya maçında kullanmıştır.

;Kaçan
*  Giorgos Karagounis, Yunanistan adına Polonya maçında kullanmış fakat  Przemysław Tytoń tarafından kurtarılmıştır.

## Diğer bilgiler
### Maç topu

Şampiyonanın resmî maç topu daha önceki turnuvalarda olduğu gibi yine Adidas tarafından üretilmiştir. Tango 12 adı verilen top Adidas Tango ailesine mensuptur ve tasarımı tamamıyla yenilenmiştir. Yenilenen tasarımda eski versiyonlarda kullanılan 15 parça üçgen basımı ve klasik el dikişi tekniğinin aksine 8 parça üçgen ile beraber üçgenlerin iç kenarlarında ev sahibi ülkelerinin temsili renkleri, Adidas Jabulani'nin el kullanılmayan dikiş tekniğinin bir sonraki versiyonu ve içindeki siyah renkli kısımda yaldız tekniğiyle yapılan turnuvaya özgü motifleri kullanıldı. Ayrıca final maçı versiyonunda üçgenlerin kullanılan rengi gri ve yuvarlak bölgelerinin ortasına özel bir tasarımla basımı yapıldı. Tango 12'nin değişik varvasyonları Afrika Uluslar Kupası ve Yaz Olimpiyatları'nda da kullanılmıştır. Tango 12, 2010 FIFA Dünya Kupası'nda kullanılan Adidas Jabulani'ye nazaran top kontrolünü sağlamada daha üstündür.

### Para ödülü
UEFA'nın şampiyonaya katılan ülkelere dağıtacağı toplam para ödülü 196.000.000€ olarak açıklanmıştır ve bu meblağ bir önceki turnuvaya göre 12.000.000€ daha fazladır. Açıklanana göre her takım katılım parası olarak 8.000.000€ ve performanslarına göre de ekstra para ödülleri almışlardır. Turnuvada performansa göre verilen para ödülleri şu şekilde belirlenmiştir:

* Şampiyonluk: 7.500.000€
* Finalistlik: 4.500.000€
* Yarı finalistlik: 3.000.000€
* Çeyrek finalistlik: 2.000.000€
* Grup üçüncülüğü: 1.000.000€
* Grup maçı galibiyeti: 1.000.000€
* Grup maçı beraberliği: 500.000€

Bu ödül skalasına göre bir takımın alabileceği maksimum para ödülü 28.000.000€'dur. En yüksek para ödülünü ise şampiyon olan İspanya almıştır. İspanyollar beş galibiyet ve bir beraberliğin yanında çeyrek finalistlik, yarı finalistlik, finalistlik ve şampiyonluktan gelen ödüller de dahil olmak üzere toplam 23.000.000€ para ödülü kazanmışlardır.

### Kupa turu

Şampiyona verilecek olan Henri Delaunay Kupası turnuva başlamadan önce ev sahibi ülkelerde halkın gösterimine sunulmuştur. Turnuvanın ilk maçından yüz gün önce Nyon'dan 35.5 metre büyüklükteki bir sıcak hava balonu ile hareket eden kupa ev sahibi ülkelerde on dört farklı şehir gezerek sergilenmiştir. 20 Nisan 2012 tarihinde başlayan kupa turunda ilk gezilen şehirler Varşova, Wrocław, Gdańsk, Poznań, Kraków, Katowice ve Łódź olmuştur. Ardından ise Ukrayna'ya geçilmiş ve Kiev, İvano-Frankivsk, Harkov, Donetsk, Dnipropetrovsk, Lviv ve Odesa'da kupa sergilenmiştir.

### Logo, slogan ve şarkı
Resmî turnuva sloganı ve logosu 14 Aralık 2009 tarihinde Kiev'deki Mikhailivska Meydanı'ndaki özel bir etkinlik ile açıklanmıştır. Turnuvanın sloganı olan **Tarihi Birlikte Yazalım** (; , *Tvoriymo istoriyu razom*) Ukrayna ve Polonya'nın daha önce tarihlerinde de yer alan birleşmelerinden ve bugün en iyi şampiyonayı yapabilmek için güçlerini birleştirmelerinden yola çıkarak belirlenmiştir. Resmî turnuva logosu ise Portekizli Brandia Central tarafından tasarlanmıştır. Logoda kullanılan sanat formu Ukrayna ve Polonya'ya özgü bir kâğıt sanatından esinlenilmiştir. Logo ülkenin kırsal alanlarını ve doğayı temsil etmektedir. Şampiyonanın gerçekleşeceği sekiz şehirde binalar turnuva logosu ile aydınlatılmıştır.

Turnuvanın resmî şarkısı olan "Endless Summer" Alman şarkıcı Oceana tarafından hazırlanmıştır. İrlanda'nın turnuva şarkısı olan "The Rocky Road to Poland" İrlanda listelerinde 1 numaraya kadar yükselmiştir. Mediaset España tarafından sipariş edilen İspanya'nın turnuva şarkısı "No hay 2 sin 3" ise David Bisbal ile Cali & El Dandee düetidir ve şarkının yapımcısı RedOne'dır.

Ayrıca turnuvada her maç öncesi Two Steps From Hell'in "Heart of Courage" adlı parçası çalınmaktadır. Her gol sonrası ise stadyumlarda The White Stripes grubunun "Seven Nation Army" adlı şarkısı çalınmaktadır.

### Ticari ürünler, sponsorlar ve maskotlar

UEFA, Warner Bros. ile şampiyonanın lisanslı ticari ürünlerinin üretilmesi ve satışı ile ilgili dünya çapında geçerli olmak üzere bir lisans anlaşması imzalamıştır. Anlaşma aksesuarlar, konfeksiyon ürünleri, otomotiv aksesuarları, bebek bakım ürünleri ve aksesuarları, çantalar, bilgisayar aksesuarları, içecek ambalajları, ayakkabılar, hediyelik eşyalar, ev tekstili, ev ürünleri ve aksesuarları, takılar, yayınlar, spor aksesuarları, kırtasiye ürünleri, oyuncaklar ve oyunlar gibi geniş bir ürün yelpazesi üzerine imzalanmıştır.

UEFA ayrıca on iki farklı şirket ile dünya çapında geçerli olmak üzere sponsorluk anlaşmaları imzalamıştır. Anlaşmalar gereğince şirketler şampiyona boyunca hizmet sundukları iş kollarında UEFA'ya ücretsiz ürün temini sağlamışlardır. Bunun karşılığında ise stadyumlarda, taraftar bölgelerinde ve televizyonlarda markalarının reklamlarını yapma hakkına sahip olmuşlardır. Bu küresel şirketler Adidas, Canon, Castrol, Coca-Cola, Continental, Orange/Telekomunikacja Polska, Hyundai/Kia, Carlsberg, McDonald's ve SHARP'tır. Bunlara ek olarak Ukrtelecom, EpiCentre ve Ukrsotsbank PJSC Ukrayna'daki; Bank Pekao, MasterCard ve E. Wedel ise Polonya'daki taraftar bölgelerinde gerçekleştirilen etkinliklere sponsor olmuşlardır. Bu sponsorluk anlaşmalarının UEFA'ya tahmini geliri ise 1.600.000.000$'dır.

Şampiyonanın resmî maskotları olan Slavek ve Slavko da yine Warner Bros. tarafından tasarlanmış ve Aralık 2010'da tanıtılmıştır. İkiz olarak tasarlanan maskotlar ev sahipleri Polonya ve Ukrayna'nın ulusal renklerini taşımaktadır. Maskotların isimleri UEFA'nın resmî internet sitesinde yapılan bir oylama ile belirlenmiştir. "Siemko ve Strimko" ile "Klemek ve Ladko" bu anketteki diğer seçenekler idi.

### Hatıra paralar

Şampiyonayı kutlamak için ev sahibi ve katılımcı ülkelerde hatıra paralar basılmıştır. Hatıra paraların altın, gümüş gibi değerli madenlerin yanı sıra değersiz metallerle de basımı yapılmaktadır.

Ukrayna Merkez Bankası tarafından basılan hatıra paralar 27 Aralık 2011 tarihinde Kiev'de iki farklı türü ile basına tanıtılmıştır. İlk tür üzerinde 5 ila 500 grivna arası değişen miktarlar yazan hediyelik paralar iken ikinci tür 1 grivnalık günlük hayatta da kullanılabilecek olan paralardır. Hatıra paraların üzerinde Ukrayna'nın dört ev sahibi şehri olan Kiev, Harkov, Donetsk ve Lviv'i tanıtan kabartmalar vardır. Banka tarafından basılan en pahalı hatıra para olan saf altından üretilen koleksiyonluk para 43.000$ değerindedir.

## Endişeler ve tartışmalar

Turnuva öncesinde Polonya ve Ukrayna'nın ev sahipliğini tehlikeye atan bir takım zorluklar meydana gelmiştir. Küresel ekonomik krizin Ukrayna'ya olan olumsuz etkileri ve stadyum inşaatlarının yavaşlaması da bunlardan biridir. Polonya'da ise Polonya Futbol Federasyonu içindeki yolsuzluk iddiaları yine ev sahipliğini tehlikeye atan bir gelişme olmuştur. Nisan 2009'da bir açıklama yapan UEFA Başkanı Michel Platini Polonya'nın içerisinde bulunduğu önemli sorunları çözdüklerini ve ev sahipliklerinin devam edeceğini açıklamıştır. Eylül 2011'de ise bir UEFA heyeti Ukrayna'yı teftiş etmiş, ülkenin "2012 için neredeyse hazır" olduğunu raporlamıştır.

Özellikle İngiliz siyahî futbolcular ve bazı ülke federasyonları turnuva öncesinde şampiyonada ırkçılık olayları yaşanacağına dair endişelerini dile getirmiştir. Bu endişeleri tetikleyen ana nedenler olan aşırı sağcı grupların varlığı BBC'nin güncel olayları inceleyen *[[Panorama (TV programı)|Panorama]]* adlı programında belgelenmiştir. Polonya'da gerçekleşen Yahudi karşıtı protestolar, beyaz ırkın üstünlüğünü iddia eden söylemlere ek olarak Ukrayna'da bazı grupların Nazi selamı verip maymun sesleri çıkararak oyuncuları taciz etmesi ve Ukraynalı taraftarların Asyalı taraftarlara saldırmaları ırkçılık endişelerinin ana nedenleri olarak bu programda yer almıştır. Ayrıca her iki ülkede de olan ve aşırı sağcı taraftar gruplarıyla ün salan Nefret Stadyumları da ırkçılık endişelerinin odaklandığı önemli noktalardandır. Belgesel İngiliz kamuoyunda büyük yankı uyandırmış fakat tek taraflı olduğu ve etik değerleri gözetmediği gerekçeleriyle de eleştirilmiştir. İngiliz millî futbolcu Theo Walcott ırkçılık olayları nedeniyle ailesinin turnuvaya gelmeyeceğini açıklamıştır. İngiliz eski millî futbolcu Sol Campbell da siyahî taraftarların olası ırkçılık olaylarından dolayı turnuvaya gitmemesi gerektiğini söylemiştir. Şampiyona boyunca ise UEFA tarafından İngiliz, İspanyol, Hırvat ve Rus taraftarların ırkçılık yaptığı belirlenmiş, bu ülke federasyonları para cezasına çarptırılmıştır.

Ukraynalı politik mahkûm Yuliya Timoşenko'nun hapishanede kötü muamele gördüğü iddiaları ve açlık grevine başlaması üzerine bazı Avrupalı siyasiler turnuvayı boykot edeceklerini açıklamışlardır. Özellikle Alman hükûmeti diğer Avrupalı siyasileri turnuvaya boykota çağırmış, Yuliya Timoşenko'nun Almanya'da tedavi edilmesi için girişimlerde bulunmuştur. Ukrayna ise Almanya'yı şampiyonayı politize etmekle suçlamış ve Alman yetkilileri Ukrayna halkını aşağılamakla itham etmiştir.

Şampiyona hazırlıkları çerçevesinde sokak hayvanlarını telef eden Ukrayna hayvan hakları derneklerinin eleştiri oklarına hedef olmuştur. Hayvanseverler bu itlafa karşı imza kampanyaları başlatmış ve protesto gösterilerinde bulunmuştur. UEFA Operasyon Müdürü Martin Kallen da hayvan kontrolü adı altında yapılan hiçbir zulmü onaylamadıklarını açıklamıştır.

27 Nisan 2012 tarihinde Dnipro'te gerçekleşen bombalı saldırı Ukrayna'nın ev sahipliğini tehlikeye atabilecek bir unsur olmuştur.

Bir diğer konu ise Ukraynalı aktivist ve feminist grup FEMEN'in şampiyona protestolarıdır. Şampiyonanın ülkelerindeki seks turizmine hizmet ettiğini öne süren grup turnuva öncesi ve sırasında çıplak protestolarda bulunmuştur. En önemli aktiviteleri ise Henri Delaunay Kupası'na yaptıkları saldırı olmuştur. Kupa bu saldırı sonrası zarar görmüştür.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*