Bartosz Staszewski

**Bartosz (Bart)** **Staszewski** (d. 23 Eylül 1990, Malmö, İsveç), Polonyalı bir film yapımcısı ve LGBT aktivisti. Polonya'da eşcinsel evliliği teşvik eden Lublin'de Eşitlik Yürüyüşü derneğinin ve **' vakfının ('Aşk Dışlamaz') kurucu ortağıdır ve ''Madde On Sekiz''<nowiki/>'in yaratıcısıdır. Staszewski, eylemleri nedeniyle ölüm tehditleri almaktadır.

== Aktivizm ==

=== Lublin Gururu ===

Staszewski, 13 Ekim 2018'de [[Lublin|Lublin'de]] yapılması planlanan Birinci Eşitlik Yürüyüşü'nün resmi organizatörüydü. 9 Ekim'de Lublin Belediye Başkanı [[Krzysztof Żuk]], insanların yaşamı, sağlığı veya mülkiyetine yönelik tehdit nedeniyle halka açık bir toplantının yasaklanmasına izin veren bir yasayı gerekçe göstererek hem Eşitlik Yürüyüşü'nü hem de aleyhine ilan edilen karşı toplantıları yasakladı. Polonyalı ombudsman [[Adam Bodnar]], kararı Polonya Anayasası'nın [[Toplantı ve gösteri özgürlüğü|gösteri özgürlüğü]] garantisine aykırı olduğunu belirterek eleştirdi. Daha önce [[Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi]], belediye başkanı [[Lech Kaczyński|Lech Kaczyński'nin]] Varşova'daki Eşitlik Geçit Törenini aynı gerekçelerle yasaklamaya çalışmasının ardından onur yürüyüşü yasaklarının [[Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi|Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni]] ihlal ettiğine karar vermişti. Staszewski, yasak kararına karşı yerel mahkemeye başvurdu ve kazandı. Yürüyüşten önceki gün karar temyiz mahkemesi tarafından iptal edildi.

Nisan 2019'da eşitlik yürüyüşü organizasyonu da dahil olmak üzere Lublin ve [[Lublin Voyvodalığı|Lublin Voyvodalığı'ndaki]] LGBT topluluklarının yararına hareket etmek amaçlı bir örgüt olan Lublin'de Eşitlik Yürüyüşü Derneği (''Stowarzyszenie Marsz Równości w Lublinie'') kuruldu. Bir önceki yıldaki duruma benzer şekilde, 24 Eylül 2019'da Krzysztof Żuk, Lublin'de 28 Eylül'de yapılması planlanan İkinci Eşitlik Yürüyüşü'nü yasakladı. Yürüyüşün organizatörü olan Staszewski, yasaklama kararına karşı mahkemeye başvurdu ve iki gün sonra yasak kaldırıldı. İkinci Eşitlik Yürüyüşü'nde Lublin'den bir çift ev yapımı patlayıcılarla saldırı girişiminde bulundu. Saldırganlar eyleme geçmeden hemen önce polis tarafından durduruldular. Duruşma sırasında açıklanan bir uzman raporuna göre, bu tür ev yapımı patlayıcıların bir kalabalığın içinde patlatılması ciddi ölümlere yol açabilirdi. Mahkeme sürecinin sonucunda sanık çift; çok sayıda kişinin yaşamı veya sağlığı için tehlike oluşturan patlayıcı cihazların yasadışı yollarla üretimi ve bulundurulması suçundan bir yıl hapse mahkûm edildi.

=== Polonya'nın gökkuşağı bayrağı ===


2018'de [[Częstochowa|Częstochowa'daki]] yürüyüş sırasında Bartosz Staszewski, gökkuşağı zemin üzerindeki beyaz kartaldan oluşan Polonya'nın Gökkuşağı Bayrağı'nı taşıdı. 2014'ten sonraki Polonya Onur Törenlerinde ve Yürüyüşlerinde yer almasına rağmen, bu kez, muhafazakar ve sağcı çevrelere göre, böyle bir gösteri devlet sembollerine hakaret teşkil etmekteydi ve o sırada İçişleri ve İdare Bakanı olan Joachim Brudziński, Staszewski'yi Polonya'nın ulusal sembollerine saygısızlık etmekle suçladı.

Brudziński'nin eylemleri, LGBT topluluğunun ''Gökkuşağı rencide etmez'' sloganı altındaki protestoları tetikledi (**'), savcılık suç teşkil eden bir eylem belirtisi olmaması nedeniyle soruşturma başlatmayı reddetti. Bu dava, bayrağın bu versiyonunu LGBT topluluğu arasında popüler hale getirdi.

### Hakaretler
2018'de Hukuk ve Adalet meclis üyesi Tomasz Pitucha, Lublin eşitlik yürüyüşünün pedofiliyi desteklediğini iddia etti. Yürüyüşün organizatörü Staszewski, Pitucha'ya hakaretten dava açtı. Pitucha mahkûm edildi ve Lublin eşitlik yürüyüşü derneğine 5.000 PLN ödemek zorunda kaldı.

### LGBT'siz bölgeler
24 Temmuz 2019'da haftalık muhafazakar *Gazeta Polska* gazetesi 'LGBT'siz bölge' çıkartmaları dağıtmaya başladı. Bu eyleme karşılık Staszewski, gazeteye kişilik haklarının ihlali nedeniyle ve çıkartmaların geri çekilmesi için dava açtı. Varşova'daki Bölge Mahkemesi, dava mahkeme tarafından incelenene kadar çıkartmaların dağıtımının askıya alınmasına karar verdi.

Kendilerini 'LGBT ideolojisinden' arınmış bölgeler ilan eden yerel yönetimlerin ayrımcı kararlarına yanıt olarak Staszewski, gerçek yol tabelalarına karşılık gelen ve üzerinde 'LGBT'siz Bölge' yazısıyla köy girişini gösteren tabelaların fotoğraflarını çektiği bir fotoğraf projesi gerçekleştirdi. Bazı fotoğraflarda ayrıca 'bölge'de yaşayan LGBT'leri de canlandırdı. Polonya'nın lezbiyen, gey, biseksüel ve transeksüel topluluğuna yönelik muamelesi nedeniyle artan uluslararası eleştirilere maruz kalmasıyla Başbakan Mateusz Morawiecki, Staszewski'yi bazı çevrelerin Polonya'nın bir insan hakları sorunu olduğuna inanmasına yol açan bir "aldatmaca" yapmakla suçladı. Morawiecki, "Gerçekliği tamamen tahrif etti" diyerek durumu ifade etti ve ekledi: "Buna yalan haber demek adaleti sağlamaz. Yalanın ta kendisiydi."

Staszewski, fotoğraf projesi nedeniyle SLAPP davalarının hedefi haline geldi. En az üç şehir Staszewski'ye karşı hukuk davası açtı (Zakrzówek, Tuszów Narodowy ve Niebylec). Şehirler milliyetçi STK Polonya Aşağılamaya Karşı Ligi tarafından temsil edilmektedir. Haaretz'e göre, bu birlik "Polonya'nın sağcı, milliyetçi hükûmetine yakın kabul edilen bağımsız bir örgüt"tür.

### Polonya'da Ağustos 2020 LGBT protestoları
7 Ağustos 2020'de Staszewski, "Polonya'nın tamamı için bir dönüm noktası" olarak nitelendirdiği "Polonya'daki Ağustos 2020 LGBT protestoları" kitlesel tutuklamaları sırasında protestoculardan biriydi.

### Ödüller
Staszewski çeşitli ödüllere aday gösterildi. 2019 yılında Avrupa Tolerantia Ödülü'ne layık görüldü. Eylül 2020'de Obama Vakfı tarafından Liderler: Avrupa 2020 programına "hükûmet, sivil toplum ve özel sektörde çalışan ve ortak iyiliği ilerletme taahhüdü gösteren 35 yükselen liderden biri" olarak katılmak üzere seçildi. Staszewski, Bloomberg 50 ile ilişkili Bloomberg Businessweek "İzlenmesi Gerekenler" 2020 Listesi arasında da yer aldı. Şubat 2021'de, Amerikan haber dergisi *[[Time]]* tarafından geleceği şekillendiren yükselen liderlerin yer aldığı Time 100 Next 2021 listesinde yer aldı.

## Filmografi

* 2014: *Tableciarze* (belgesel, Krakow Film Festivali, Bağdat Film Festivali, Igława Film Festivali'nde gösterildi)
* 2017: *Artykuł osiemnasty* ( - belgesel)

*Madde On Sekiz*, prömiyerini 21 Nisan 2017'de Varşova'daki LGBT Film Festivali sırasında yapmış ve daha sonra festival kapsamında diğer şehirlerde gösterilen 2017 yapımı bir belgesel filmdir. Filmin adında, Polonya Cumhuriyeti Anayasası'nın Polonya devletinin kadın ve erkek arasındaki birlik olarak tanımlanan evliliği, aile, annelik ve ebeveynliği koruduğunu belirten 18. maddesine atıfta bulunulmaktadır.

## Kişisel hayatı
Staszewski'nin partneri Sławomir Wodzyński, 'nın bir üyesidir. Çift, **in iki ana yapımcısıydı.

## Ayrıca bakınız

* Polonya'da LGBT hakları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*