Eleftherios Venizelos

**Eleftherios Kyriakou Venizelos** (, ; , Girit - 18 Mart 1936, Paris), 1910 ile 1933 yılları arasında, sekiz dönem boyunca toplamda 12 yıldan fazla Yunanistan başbakanı olarak görev yapan Yunan siyasetçi ve devlet görevlisi. Liberal Parti'nin kurucusu ve ilk lideri olan Venizelos, Yunan ulusal kurtuluş hareketinin önde gelen liderlerinden biridir ve Megali İdea'nın mimarıdır. İktidarı sırasında liberal-demokratik politikaları teşvik ederek Yunanistan'ı modernleştirdi. Aynı zamanda, Büyük Güçlerle yürüttüğü askerî ve diplomatik işbirliği sayesinde ülkenin topraklarını genişletti ve Yunanistan'ı doğu etkisinden batıya yönlendiren önemli bir figür oldu. Bu nedenle “Modern Yunanistan'ın Mimarı” olarak anıldı ve halk arasında hâlâ “Ethnarch” (Ulusal Lider) unvanıyla bilinir.

Uluslararası sahneye ilk çıkışı, Girit Devleti'nin özerkliğinde ve daha sonra Girit'in Yunanistan'la birleşmesinde oynadığı önemli rolle oldu. 1909 yılında siyasi çıkmazı çözmek üzere Atina'ya davet edildi ve Başbakan oldu. Yunan toplumunun modernleşmesi için temel oluşturan anayasal ve ekonomik reformları başlattı ve gelecekteki çatışmalara hazırlık olarak hem Yunan Ordusunu hem de Yunan Donanmasını yeniden düzenledi. 1912-1913 Balkan Savaşları öncesinde, Venizelos'un kritik rolü, Yunanistan'ın Osmanlı İmparatorluğu'na karşı kurulan Balkan Birliği'ne katılmasını sağladı. Büyük Güçler ve diğer Balkan ülkeleriyle olan diplomatik zekası sayesinde Yunanistan, Makedonya, Epir ve Ege Adaları'nın çoğunun kurtarılmasıyla yüzölçümünü ve nüfusunu iki katına çıkardı.

Birinci Dünya Savaşı (1914-1918) sırasında, Yunanistan'ı İtilaf Devletleri'nin safına çekerek Yunan sınırlarını daha da genişletti. Ancak, bu İtilaf yanlısı dış politikası, Yunanistan Kralı I. Konstantin’in tarafsızlık yanlısı tutumuyla çatışmaya girmesine neden oldu ve 1910’larda "Ulusal Bölünme" olarak bilinen siyasi kriz ortaya çıktı. Bölünme, gayriresmî bir iç savaşa dönüştü ve iki grup arasındaki iktidar mücadelesi on yıllar boyunca halkı, kralcılar ve Venizelosçular arasında kutuplaştırdı. İtilaf Devletleri'nin zaferinin ardından Venizelos, Ege Denizi boyunca Yunanca konuşan tüm halkları Yunanistan bayrağı altında birleştirecek olan Megali İdea'yı gerçekleştirmek amacıyla Batı Anadolu ve Trakya'da yeni toprak imtiyazları elde etti. Ancak 1920 genel seçimlerinde yenilgiye uğraması, Yunanistan'ın Türk-Yunan Savaşı'nda (1919-1922) yenilgiye uğramasına katkıda bulundu. Kendi isteğiyle sürgüne giden Venizelos, Lozan Antlaşması'nın imzalanmasına ve Yunanistan ile Türkiye arasında karşılıklı nüfus mübadelesi anlaşmasına yol açan müzakerelerde Yunanistan'ı temsil etti.

## Hayatı
1864 yılında o zamanlar bir Osmanlı toprağı olan Girit adasındaki Hanya şehrinde doğdu. Osmanlı karşıtı isyanlarda yer alan bir aileden geliyordu. Dedesi Venizelos Krevattis 1770 Orlof Ayaklanmasında, babası Kiriakos Venizelos ise hem 1821 Yunan İsyanında hem de 1866 yılında Girit'te meydana gelen Osmanlı karşıtı ayaklanmalarda yer almıştır. Bu yüzden Elefterios Venizelos henüz iki yaşındayken sürgün ile tanışmış ve 1880 yılına kadar o dönem modern Yunanistan Devletinin en önemli limanlarından biri olan Siroz adasında eğitim görmüştür. Hukuk öğrenimi gördü. 1887 yılının Mart ayında Girit'e avukat olarak döndü ve adanın 6'sı Müslüman 11'i Rum olan 17 avukatından biri oldu. Daha sonra siyasetle ilgilenmeye devam eden Venizelos Lefka Ori (Beyaz Dağlar) isimli gazeteyi satın alarak burada Lefkoritis (Akdağlı) mahlasıyla Girit hakkında çeşitli yazılar kaleme aldı. Elefterios Venizelos Girit'in Yunanistan'a katılmasını amaçlayan 1897 Akrotiri ve 1905 Terisso isyanlarında ise lider kadroda yer aldı. 1898 yılında Girit komiserliğine atanan Prens Georgios'u düşürdükten sonra, yüksek komiser yardımcılığını elde etti.

1910 yılında Yunanistan'daki askerî yönetimin başkanlığına getirildi. Sırbistan, Bulgaristan ve Karadağ ile kurduğu Balkan Birliği'nin desteğiyle, Osmanlı İmparatorluğu'na açtığı savaşta, Girit'in 1913 yılında Yunanistan'a bağlanmasını sağladı. Osmanlılardan aldığı toprakları kaybetme korkusuyla, I. Dünya Savaşı'nda tarafsız kalmayı tercih etti. Ancak, İtilaf Devletleri'nin verdiği teminatla Çanakkale'ye kuvvet göndermeye kalkışınca, 1915 yılında Kral Konstantin tarafından istifaya zorlandı.

Aynı yıl yapılan seçimlerle tekrar iktidara geldi. Fakat Sırbistan'ın yanında savaşa girme kararı, ikinci kez görevinden uzaklaştırılmasına sebep oldu. 1916 yılında Selanik'te muhalif bir hükûmet kurdu ve ancak 1917 yılında Konstantin'in tahtı bırakmasından sonra Yunanistan'a dönebildi. I. Dünya Savaşı'ndan sonra yapılan Nöyyi ve Sevr Antlaşmaları'yla sağladığı topraklarla, 1918 muhtırasında belirttiği Megali Idea gerçekleştiremeyince, İngilizlerin desteğiyle 1920 yılında Türkiye ile savaşa girdi.

1928 yılında millî birlik hükûmetiyle iktidara geldi. Bu yıllarda Türkiye'ye karşı barışçı bir siyaset uygulamaya çalıştıysa da ülke içindeki ekonomik dengesizlik nedeniyle 1933 yılında iki kez hükûmetten çekildi. 29 Ekim 1930'da Türkiye'deki Cumhuriyet Bayramı kutlamalarına katıldı.

1935 yılında Yunanistan askerî darbe girişimi durumunu güçleştirdi. Seçimleri kaybedince Paris'e gitti ve orada gıyaben ölüme mahkûm edildi. 1936 yılında Paris'te öldü.

## Galeri


Dosya:Eleftherios Venizelos.jpg
Dosya:Bundesarchiv Bild 102-08469, Eleftherios Venizelos.jpg
Dosya:Venizelos WWI 1918.jpg
Dosya:Elefterios-venizelos--innerhistoryofba00rankuoft.png
Dosya:Eleftherios Venizelos, Belgrade bust.jpg
Dosya:EleftheriosVenizelosGraveCloseup.jpg



## Kaynakça