Tık tuzağı

**Tık tuzağı** veya **clickbait**, dikkat çekmek ve kullanıcıları bu bağlantıyı izlemeye ve bağlantılı çevrimiçi içeriği okumaya, görüntülemeye veya dinlemeye ikna etmek için tasarlanmış köprü metni veya küçük resim bağlantısı kullanan bir yanıltıcı reklam biçimi. Haber sitelerinin okuyucularını meraklandırmaya yetecek kadar bilgi sağlayan, ancak bağlantılı içeriğe tıklamadan meraklarını tatmin edecek kadar yeterli olmayan "merak boşluğundan" yararlanmayı amaçlayan bir tanıtımdır. **Tıklama tuzağı başlıkları**, sunulan içeriği doğru bir şekilde yansıtmayan ikna edici ifadeler kullanarak bir sahtekârlık unsuru ekler. Terimin "-bait" kısmı, bir oltanın bir ayartma (yem) tarafından gizlendiği, balıkta yutulması arzu edilen bir şey olduğu izlenimini veren oltaya gelme gibi bir benzetme yapar.

İnternetten çok önce, bait-and-switch olarak bilinen bir pazarlama uygulaması, müşterileri çekmek için clickbait benzeri yöntemler kullanıyordu. Bait-and-switch gibi, tıklama tuzağı da bir dolandırıcılık türüdür (Bununla birlikte, *[[tıklama sahtekarlığı]]*, bağlantının ön tarafında sunulanla bağlantının tıklama tarafındakinin arasında daha aşırı bir kopukluk kullanan ayrı bir çevrimiçi yanlış beyan biçimidir ve kötü amaçlı kod da içermektedir). *Clickbait* terimi, kullanıcının tıklanan bağlantıdan beklenmeyen bir hedefe ulaştığı tüm durumları kapsamaz. Manipülasyon mizah amacıyla yapıldığında, rickrolling'de gibi ve herhangi bir sömürü unsuru olmadığında, bu aldatma tıklama tuzağı olarak nitelendirilmez.  Bu terim, izleyiciler cinsel açıdan kışkırtıcı bir görüntüde olduğu gibi baştan çıkarıcı bir küçük resim veya başlıktan şikayet edildiğinde de kötüye kullanılabilir. Ancak, görsel veya başlık tıklandığında iletilen içeriği doğru bir şekilde yansıtıyorsa, bu basit bir ikna örneğidir. Aldatma unsuru olmadan, tıklama tuzağı olarak nitelendirilmez. Sınır durumları, bir içerik oluşturucu kışkırtıcı bir küçük resim için gerekçe olarak hizmet etmek için çok kısa bir bölüm eklediğinde, içeriğin büyük çoğunluğunun bu kısa bölüm veya küçük resimle ilgisi olmadığında ortaya çıkar. Burada, tıklama tuzağı için güçlü bir durum herhangi bir kullanıcı tarafından yapılabilir, çünkü geçersiz kılan özellik, kullanıcıyı istismar amacıyla aldatmadır.

## Tanım
Tıklama tuzağının tanımlayıcı bir özelliği, kullanıcıyı bir bağlantıya tıklamaları için manipüle etmeleri için sunulan ikna etmedeki yanlış temsildir. Clickbait'in evrensel olarak kabul edilmiş bir tanımı olmasa da Merriam-Webster, clickbait'i "okuyucuların, özellikle bağlantı şüpheli değer veya ilgi içeriğine neden olduğunda bir hiperlinke tıklamak istemesini sağlamak için tasarlanmış bir şey", olarak tanımlarken, Dictionary.com clickbait'i "İnsanları başka bir web sayfasındaki bir makaleye giden bir bağlantıyı izlemeye ikna etmek için tasarlanmış İnternet'teki sansasyonel bir başlık veya metin parçası", olarak tanımlamıştır.

BuzzFeed editörü Ben Smith, makalenin içeriği hakkında dürüst olmayan bir başlık olarak tıklama tuzağının katı bir tanımını kullanmış ve kendi yayınının tıklama tuzağı yapmadığını belirtmiştir. Smith, "5 Yaşındaki Bir Kız, Ölümcül Kanseri Olan Babasını Disney Dünyasına Götürmek İçin Yeterince Para Topladı" gibi Buzzfeed manşetlerinin, manşetin vadettiklerini tam olarak yerine getirdiğini belirtmiştir. Başlık makaleyi doğru bir şekilde tanımladığından, başlığın dikkat çekici yazılmış olması Smith'in görüşüne göre clickbait olduğunu göstermemektedir.

Facebook, kullanıcılara gösterilen tıklama tuzağı miktarını azaltmaya çalışırken; terimi, kullanıcıları tıklamaya teşvik eden ancak göreceklerini söylemeyen bir başlık olarak tanımlamıştır. Ancak bu tanım, genellikle tıklama tuzağı olarak kabul edilen pek çok içeriği hariç tutmaktadır.

Daha yaygın olarak kullanılan bir tanım, kasıtlı olarak fazla vaatte bulunan ve yetersiz kalan bir başlıktır. Bu tür başlıklarla ilişkili makaleler genellikle orijinal değildir veya sadece başlığı yeniden ifade eder ya da daha gerçek bir haber kaynağından içerik kopyalar.

Clickbait terimi bazen bir kişiyi aşağılayan herhangi bir makale için kullanılmaktadır. Bu gibi durumlarda, makale, terimin herhangi bir meşru tanımına göre aslında tıklama tuzağı değildir.

## Arka plan
Tarihsel olarak bakıldığında tıklama tuzağı, yazarları tarafından kullanılan teknikler, çok az meşru iyi araştırılmış haber sunan veya hiç sunmayan ve bunun yerine haber olaylarının abartılmasını, skandalları veya sansasyonelliği içeren göz alıcı manşetleri kullanan sarı gazeteciliğin bir türevi olarak kabul edilebilir. Bu tür sansasyonel hikâyelerin bir nedeni, haber muhabirlerinin bilgilerinin doğruluğunu doğrulamadan kaynakları ödediği çek defteri gazeteciliği adı verilen tartışmalı uygulamadır. ABD'de ünlüleri ve politikacıları kanıtlanmamış iddiaların kârlı hedeflerine dönüştürdüğü için genellikle etik olmayan bir uygulama olarak kabul edilmektedir. *Washington Post* yazarı Howard Kurtz'a göre, "bu gelişen tabloid kültürü, kâr uğruna ünlüler hakkında bayağı ve sansasyonel hikayeler ekleyerek eski haber tanımlarını silmiştir".

## Kullanımı
Clickbait, öncelikle web sitelerinde kendi amaçları için veya çevrimiçi reklamcılık gelirini artırmak amacıyla sayfa görüntülemelerini artırmak için kullanılır. Kötü amaçlı dosyaları yaymak veya kullanıcı bilgilerini çalmak amacıyla kimlik avı saldırıları için de kullanılabilir. Saldırı, kullanıcı daha fazla bilgi edinmek için sağlanan bağlantıyı açtığında gerçekleşir. Clickbait ayrıca siyasi amaçlar için kullanılmış ve hakikat sonrası siyasetin yükselişinden sorumlu tutulmuştur. *[[The Guardian]]*'ın yazı işleri müdürü Katherine Viner, "doğruluk ve gerçeklik pahasına ucuz tıklamaları kovalamanın" gazeteciliğin ve gerçeğin değerini baltaladığını yazmıştır.

Kullanıcıları tıklamaları için cezbeden, gerilim ve his yaratan haber başlıklarının ve çevrimiçi makalelerin bileşimi dâhil olmak üzere çeşitli tıklama tuzağı stratejileri bulunmaktadır. Bunlara ulaşmada popüler yaklaşımlardan bazıları, açgözlülük veya şehvetle ilgili meraktan yararlanarak, kullanıcı için ilginç olan bağlantı ve görüntülerin sunumunu içerir. Örneğin, bu içeriklerin açık saçık görüntü veya "hızlı para kazanma" şeması içermesi yaygın olmayan bir durum değildir.

## Ters tepki

2014 yılına gelindiğinde, internetteki tıklama tuzağının her yerde bulunması ve kullanılması karşı bir tepkiye yol açmaya başlamıştı. Hiciv gazetesi *The Onion*, Upworthy ve BuzzFeed gibi tıklama tuzağı web sitelerinin parodisini yapan yeni bir web sitesi olan ClickHole'u başlattı. Ağustos 2014'te Facebook, tıklama tuzağının sosyal ağ üzerindeki etkisini azaltmak için, tıklama tuzağını diğer içerik türlerinden ayırt etmenin bir yolu olarak, diğer ipuçlarının yanı sıra, kullanıcının bağlantılı sayfayı ziyaret etmek için harcadığı zamanı kullanarak teknik önlemler aldığını duyurdu. İnternet siteleri sponsorlu reklamcılığa ve makalenin içeriğinin tıklama oranından daha önemli olduğu yerel reklamcılığa doğru ilerledikçe reklam engelleyiciler ve reklam tıklamalarındaki genel düşüş de tıklama tuzağı modelini etkiledi.

Sorun ilgi çektiğinden tıklama tuzağı sorununu çözmek için araçlar geliştirilmiştir. Örneğin, clickbait algılaması tarayıcı uygulamalarına entegre edilirken, Twitter gibi içeriklerin paylaşıldığı dijital platformlar, tıklama tuzağı içeriklerini filtrelemek için ilgili algoritmalarını güncelledi. Stop Clickbait gibi sosyal medya grupları, clickbait makalesinin kısa bir özetini vererek "merak boşluğunu" kapatarak tıklama tuzağıyla mücadele etti. Tıklama tuzağı raporlama tarayıcı eklentileri, denetimli öğrenme algoritmalarına dayalı alanda daha fazla ilerleme için tıklama tuzağı bağlantılarını rapor etmek için araştırma topluluğu tarafından da geliştirildi. Güvenlik yazılımı sağlayıcıları, zararlı tıklama tuzaklarından nasıl kaçınılacağı konusunda tavsiyeler sunmaya başladı.

## Kaynakça