Presleme

**Presleme** işlemi; boş veya rulo biçimindeki sac malzemenin, eksantrik pres üzerindeki kalıp yardımıyla istenilen son şekle getirilmesi işlemidir. Mekanik presleme, eksantrik pres kullanılarak gerçekleştirilen delme, kesme, kabartma, bükme, flanşlama ve darbetme gibi çeşitli sac şekillendirme işlemlerini kapsar. Presleme işlemi, presin her vuruşunda sac parçaya istenilen şeklin verildiği tek aşamalı bir işlem olabileceği gibi, bir dizi ardışık aşamadan da oluşabilir. İşlem çoğunlukla sac malzemelere uygulanmakla birlikte, polistiren gibi başka malzemelere de uygulanabilir. Progresif (adımlı) kalıplar genellikle çelik rulodan beslenir; bu süreçte rulo açma makarasıyla açılır, ardından doğrultucu ile düzleştirilir ve son olarak sürücü tarafından belirlenen uzunluklarda prese ve kalıba ilerletilir. Kalıp üzerindeki istasyon sayısı ise üretilen parçanın karmaşıklığına göre belirlenir.

Presleme işlemi genellikle soğuk sac malzeme üzerine uygulanır. Sıcak metal şekillendirme işlemleri hakkında bilgi için Dövme bölümüne bakınız.

## Tarihçe
İlk madeni paraların, günümüz Türkiye'sinde yer alan Lidya bölgesinde MÖ 7. yüzyılda basıldığı düşünülmektedir. 1550 yılına kadar madeni para üretiminde temel yöntem çekiçleme olmuştur. Almanya'da Marx Schwab, madeni para üretimi için metale baskı yapmak üzere yaklaşık 12 kişinin büyük bir tekerleği çevirdiği yeni bir presleme yöntemi geliştirmiştir. 1880'lerde ise presleme yöntemi daha da geliştirilmiştir.

Preslenmiş parçalar, 1880'lerde seri üretim bisikletlerde kullanılmaya başlanmıştır. Presleme yöntemi, kalıp dövme ve talaşlı imalatın yerini alarak üretim maliyetlerini önemli ölçüde düşürmüştür. Preslenmiş parçalar, kalıp dövme ile üretilen parçalar kadar dayanıklı olmasa da kullanım için yeterli kaliteye sahipti.

Preslenmiş bisiklet parçaları, 1890 yılında Almanya'dan Amerika Birleşik Devletleri'ne ithal edilmekteydi. Daha sonra Amerikan şirketleri, ABD merkezli takım tezgâhı üreticilerine özel presleme makineleri yaptırmaya başladı. Yapılan araştırma ve geliştirme çalışmaları sonucunda Western Wheel firması, bisiklet parçalarının büyük çoğunluğunu presleme yöntemiyle üretmeyi başarmıştır.

Çeşitli otomobil üreticileri parça preslemeyi benimsemiştir. Henry Ford, mühendislerinin preslenmiş parça kullanma tavsiyelerine direnmiş, ancak şirketi kalıp dövme parçalarla talebi karşılayamayınca Ford, preslemeyi kullanmak zorunda kalmıştır.

Metal presleme, dövme ve derin çekme tarihi boyunca, her türden pres, metal üretiminin temelini oluşturmuştur. Süreçler, tek bir pres darbesinde daha fazla metal hareket ettirerek iyileşmeye devam etmektedir. Pres ve birbirine bağlı otomasyon cihazları, üretim hızlarını artırır, işçilik maliyetlerini düşürür ve işçiler için daha fazla güvenlik sağlar.

## İşlem
* Bükme - malzeme düz bir çizgi boyunca şekillenir veya bükülür.
* Flanşlama - malzeme kavisli bir hat boyunca bükülür.
* Kabartma - malzeme sığ bir çöküntüye gerilir. Öncelikle dekoratif desenler yapmak için kullanılır. 
* Boşaltma - genellikle daha sonraki işlemler için boşluk yapmak üzere bir malzeme tabakasından bir parça kesilir.
* Darbetme - bir desen malzemeye sıkıştırılır. Geleneksel olarak madeni para yapmak için kullanılır.
* Çekme - bir boşluğun yüzey alanı, kontrollü malzeme akışı yoluyla alternatif bir şekle gerilir. 
* Esneme - bir boşluğun yüzey alanı, boşluk kenarının içe doğru hareketi olmadan gerilimle artar. Genellikle pürüzsüz otomobil kaporta parçaları yapmak için kullanılır.
* Ütüleme - malzeme dikey bir duvar boyunca sıkıştırılır ve kalınlığı azaltılır. İçecek kutuları ve mühimmat kartuş kılıfları için kullanılır.
* Küçültme/Boyunlama - bir kap veya tüpün açık ucunun çapını kademeli olarak azaltmak için kullanılır.
* Kıvrılma - malzemeyi boru şeklinde bir profile şekillendirmedir. Kapı menteşeleri yaygın bir örnektir.
* Sarma - kalınlık eklemek için bir kenarı kendi üzerine katlama. Otomobil kapılarının kenarları genellikle sarılıdır.

Delme ve kesme de eksantrik preslerinde yapılabilir. Progresiv presleme, malzeme şeridinin her seferinde bir adım geçtiği bir sıradaki bir dizi kalıpla yapılan yukarıdaki yöntemlerin bir bileşimidir.

## Yağlayıcı
Triboloji işlemi, takım ve kalıp yüzeyini çizilmeye veya aşınmaya karşı korumak için bir yağlayıcı kullanılmasını gerektiren bir sürtünme oluşturur. Yağlayıcı ayrıca sac ve bitmiş parçayı aynı yüzey aşınmasından korur, elastik malzeme akışını kolaylaştırır, yırtılmaları ve kırışıklıkları önler. Bu iş için çeşitli yağlayıcılar mevcuttur. Bunlara bitkisel ve mineral yağ temelli, hayvansal yağ veya domuz yağı temelli, grafit temelli, sabun ve akrilik temelli kuru filmler dahildir. Sektördeki en yeni teknoloji, **yağsız yağlayıcılar** da denilen **polimer temelli sentetik yağlayıcılardır**. **"Su-Bazlı"** yağlayıcı terimi, daha geleneksel yağ ve katı yağ esaslı bileşikleri de içeren daha geniş kategoriyi ifade eder.

## Sektöre özgü uygulamalar
Metal presleme, çok çeşitli sektörlerdeki çok sayıda uygulama için benzersiz metal işleme özelliklerine bağlı olarak çeşitli malzemelere uygulanabilir. Metal presleme, uygulamaya özgü avantajları için yaygın ana metallerin nadir alaşımlara kadar şekillendirilmesini ve işlenmesini gerektirebilir. Bazı sektörler, havacılık, elektrik ve savunma sanayi gibi alanlarda berilyum bakırın elektriksel veya termal iletkenliğini veya otomotiv endüstrisi için çeliğin ve birçok alaşımının yüksek mukavemet uygulamasını gerektirir.

### Metal preslemenin kullanıldığı sektörler

* Havacılık
* Tarım
* Cephane
* Büyük ev aletleri
* Küçük ev aletleri
* Otomotiv
* Ticari
* İnşaat
* Elektronik
* Ateşli silahlar
* HVAC (Isıtma, Havalandırma ve İklimlendirme)
* Mücevherat
* Çim bakımı ve ekipmanları
* Aydınlatma
* Kilit donanımı
* Denizcilik
* Tıp
* Sıhhi tesisat
* Güç depolama
* El aletleri
* Küçük motor

## Kaynaklar
* Don Hixon, 1984, December, "Alternative Lubricant Offers Advantages for Stamping", *Precision Metal*, page 13
* William C. Jeffery, 1985, November, "Non-Oil Drawing Compounds Make Dollars and Sense", *Metal Stamping*, pages 16–17
* Phillip Hood, 1986, Spring, "Environmental Compliance - A Lawn and Garden Manufacturers' Approach to Stamping Lubricants and Environmental Change", *Stamping Quarterly*, Pages 24–25
* *Pioneer Press*, April 27, 1989, Marilyn Claessens, "At 75, IRMCO still a pioneer - Lubricants go down the drain by design", Evanston, IL, page 33
* Bradley Jeffery, 1991, August, "Environmental Solutions for Metal Stamping", *MAN*, pages 31–32
* Robin P. Bergstrom, 1991, November, "Stamping Made Clean(er)", *Production Magazine*, pages 54–55
* 1991, February, "Lubricants and Environment Mix", *Manufacturing Engineering*, pages 52–59
* Brian S. Cook, 1992, January 6, "Appropriate Technology", *Industry week*, pages 51–52, 58.
* James R. Rozynek, 1995, Winter, "Case Study: Converting to Water-Based Metal Stamping Lubricants", *Stamping Quarterly*, pages 31–33
* Philip Ward, 1996, July/August, "Water-Based Stamping Lubricant Washes Away Oil-Based Lube Problems", *Forming & Fabricating*, pages 52–56
* Matt Bailey, UK, 1997, May, "Non-Oil Lubricants Offer Solvent Solution", *Sheet Metal Industries*, pages 14–15
* Chris Wren, UK, 1999, June, "One Out - Oil Out" *Sheet Metal Industries*, pages 21–22
* Brad Jeffery, 2003, April, "The Bottom Line - Getting your N-Values Worth", *Modern Metals*, page 76
* Brad F. Kuvin, 2007, February, "Forming Advanced High Strength Steel Leaves No-Room for Error", *MetalForming*, pages 32–35
* Brad F. Kuvin, 2007, May, "Dana's Giant Lube Leap of Faith", *MetalForming*, pages 32–33
* Hyunok Kim PhD, 2008, March "Evaluation of Deep Drawing Performance of Stamping Lubricants with Dual Phase (DP) 590 GA", Part II in III part series, *The Center for Precision forming (CPF), The Ohio State University*, pages 1–5
* Brad F Kuvin, January, 2009, "Deep-Draw Automation returns remarkable results", *MetalForming*, pages 14–15

## Kaynakça