Putinleştirme

**Putinleştirme,** Avrupa Parlamentosu Başkanı Martin Schulz tarafından popüler hale getirilen bir terimdir. Bu terim, Rusya'daki Vladimir Putin rejimini taklit ederek bazı Doğu Avrupa ülkelerinde liberal demokrasiden uzaklaşma eğilimini ifade eder. Otoriter bir yönetimden liberal bir demokrasiye geçiş süreci ise "Putin'den arınma" olarak bilinir.

## Arka plan

### Polonya
Ocak 2016'da Schulz, Polonya'yı saran Anayasa Mahkemesi krizini tanımlamak için bu terimi kullanmış ve "Avrupa siyasetinin tehlikeli bir şekilde Putinleşmesi" uyarısında bulunmuştur. Bu, hükûmetteki Polonya Hukuk ve Adalet Partisi'nin (PiS) Anayasa Mahkemesi'nin yapısını ve oy kullanma kurallarını değiştirmeye yönelik girişimlerine atıfta bulunmaktadır. Reformlara karşı protesto gösterilerinde "Putinleşmeye hayır diyoruz!" yazılı pankartlar taşınmıştır. BBC'nin Newsnight programı daha sonra "Polonya Putinleştiriliyor mu?" başlıklı bir bölüm yayınlamış ve bu durum Polonya Dışişleri Bakanlığı'ndan şikayetler almıştır. Polonya'da "Putinleşme" iddiaları tartışmalı olmuş, diğer Avrupa'daki sağ popülist partilerin aksine, PiS'nin uzun süredir Rus karşıtı politikaları bulunmaktadır.

### Diğer ülkeler
Bu terim, aynı zamanda Macaristan Başbakanı Viktor Orbán'ın milliyetçi rejimini ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın başkanlık sistemini tanımlamak için de kullanılmıştır. Ayrıca, İsrail hükûmeti tarafından insan hakları örgütlerine karşı "yoğunlaşan bir kampanya" olarak nitelendirilmiştir.

Geçtiğimiz yıllarda Gürcistan'da, Gürcistan İnsan Hakları Merkezi, medya kuruluşlarının "Putinleştirilmesi" konusunda şikayette bulunmuştur.

Piotr Pietrzak, "Putinleştirme" terimini, Rusya'nın dış politikasından etkilenen ülkelerde otoriterliğin yayılması ve demokrasinin erozyonu fenomenini tanımlamak için kullanır. Rusya'nın, diğer ülkelerde demokratik normları ve kurumları zayıflatma ve etki alanını genişletme amacıyla bilinçli bir strateji uyguladığını savunmaktadır.

Pietrzak'ın analizinde, Rusya'nın Putinizasyonu teşvik etmek için kullandığı birkaç taktik olduğunu belirtiyor. Bu taktikler arasında dezinformasyon ve propaganda yayılması, ekonomik baskı ve etki kullanımı, anti-demokratik güç ve liderlere destek verme yer alıyor.

Putinleştirme fenomenini analiz etme çalışması, uluslararası toplumda demokrasi ve insan haklarıyla ilgili devam eden zorlukları vurgulamaktadır. Otoriter rejimlerin demokratik kurumları zayıflatmak için kullandığı stratejileri ve taktikleri inceleyerek, uluslararası ilişkilerin mevcut durumu ve demokrasi ile insan haklarını teşvik etmek için çalışanların karşılaştığı zorluklar hakkında önemli içgörüler sunmaktadır.

## Putinleştirmeyi tersine çevirme

### Rusya
2022 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali olayından bu yana, Rusya'da Putinleştirmeyi tersine çevirme kavramı daha çok tanınır hale gelmiş ve savunulmaktadır. Özellikle, bu kavram Rusya'daki Putin'in siyasi etkisine tamamen son verilmesini, Rusya'nın silahsızlandırılmasını ve Rus oligarkların gücünün azaltılmasını içermektedir. Ukrayna'nın eski cumhurbaşkanı Petro Poroşenko, dünyaya "Rusya ihracatının sadece AB, İngiltere ve ABD'de değil, diğer ülkelerde de durdurulması" çağrısında bulunmuştur.

### Diğer ülkeler
Letonya Bakanı Artis Pabriks, tüm Avrupa'nın "Rusya'nın etkisinden kurtulmak" için putinleştirmeden kurtulması gerektiğini ve bunun başlangıcının Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne katılması olduğunu önermiştir.

## Ayrıca bakınız

* İlliberal demokrasi
* Popülizm
* Demokratik gerileme
* Putinizm

## Kaynakça