Danimarka mimarisi

**Danimarka mimarisi**, arkeolojik buluntularla zengin bir şekilde ortaya çıkarılan Viking dönemine dayanan bir geçmişe sahiptir. Orta Çağ'da, ülke genelinde önce Romanesk, ardından Gotik kiliseler ve katedrallerin ortaya çıkmasıyla mimarinin temelleri sağlam bir şekilde atılmıştır. Taşa erişimin az olması nedeniyle, tuğla sadece kiliseler için değil, aynı zamanda surlar ve kaleler için de tercih edilen inşaat malzemesi haline geldi.

Her ikisi de Fransa kalelerinden ilham alan II. Frederick ve IV. Christian'ın etkisi altında, Hollandalı ve Flaman tasarımcılar, başlangıçta ülkenin tahkimatlarını iyileştirmek, ancak giderek Rönesans stilinde muhteşem kraliyet kaleleri ve sarayları inşa etmek için Danimarka'ya getirildi. Buna paralel olarak, yarı ahşap stil, ülke genelindeki kasaba ve köylerdeki sıradan konutlar için popüler hale geldi.

Hükümdarlığının sonlarında, IV. Christian hem başkentte hem de diğer illerde birçok etkileyici bina ile önemli bir süre devam edecek olan Barok akımının erken savunucularından biri olmuştur. Neoklasizm başlangıçta Fransa'dan geldi, ancak yavaş yavaş mimari stili tanımlamaya giderek daha fazla katılan yerli Danimarkalı mimarlar tarafından da benimsendi. Verimli bir tarihselcilik dönemi, nihayetinde 19. yüzyıl Ulusal Romantik tarzıyla birleşti.

Danimarkalı mimarların son derece başarılı işlevselcilikleriyle dünya sahnesine girdiği yıllar 1960'lara denk gelir. Sidney Opera Binası ve Great Belt Bridge gibi daha yeni dünya standartlarında başyapıtlar, Danimarkalı tasarımcıların hem yurt içinde hem de yurt dışında ödül almalarını sağlamıştır.

### Viking Çağı

Danimarka'nın çeşitli yerlerindeki arkeolojik kazılar, Vikingler'in nasıl yaşadığı hakkında çok şey ortaya çıkardı. En dikkate değer sitelerden biri Hedeby'dir. Danimarka sınırının yaklaşık  güneyinde, Alman kasabası Schleswig yakınlarında yer alır ve muhtemelen 8. yüzyılın sonuna kadar uzanır. Evler, zamanlarının en sofistike konutları arasında sayılır. Duvarlar için meşe çerçeveler kullanılmıştır ve çatılar muhtemelen sazdandır.

Danimarka'nın Zelanda adasındaki Slagelse yakınlarındaki Trelleborg'dakiler gibi Viking halka evleri, uzun duvarları dışa doğru çıkıntı yapan oldukça farklı, gemi benzeri bir şekle sahiptir. Her ev büyük bir merkezi salondan oluşur,  ve her iki uçta birer tane olmak üzere iki küçük oda bulunur. Jutland'ın kuzeyindeki Fyrkat'tekiler (c. 980)  uzunluğunda,  genişliğinde ve ortası  olup, uzun duvarlar hafifçe dışa doğru kıvrılır. Duvarlar, aralarına yatay olarak sıkıştırılmış kalaslarla çift sıra direklerden oluşur. Duvara doğru eğimli bir dizi dış direk, muhtemelen binayı payandalar gibi desteklemek için kullanılmıştır.

## Romanesk Dönem

Danimarka'nın 9. yüzyıldan kalma ilk kiliseleri keresteden inşa edilmiş ve günümüze ulaşmamıştır. 12. ve 13. yüzyıllarda Romanesk üslupta yüzlerce taş kilise inşa edilmiştir. Düz tavanlı nefleri ve küçük yuvarlak pencereleri ve yuvarlak kemerleri olan sofaları vardı. Granit kayalar ve kalker başlangıçta tercih edilen yapı malzemeleriydi, ancak tuğla üretimi 12. yüzyılın ortalarında Danimarka'ya ulaştıktan sonra tuğla hızla tercih edilen bir malzeme haline geldi. Tuğla Romanesk binaların en güzel örnekleri arasında Ringsted'deki St. Bendt Kilisesi (c. 1170) ve Kalundborg Kilisesi yer alır.

## Gotik Dönem

13. yüzyılın sonlarına doğru ve 1500 yılına kadar, Gotik üslup, eski Romanesk kiliselerin çoğunun yeniden inşa edilmesi veya uyarlanması sonucu norm haline geldi. Düz tavanların yerini yüksek çapraz tonozlar almış, pencereler sivri kemerlerle büyütülmüş, şapeller ve kuleler eklenmiş, iç mekanlar duvar resimleriyle süslenmiştir.  Kırmızı tuğla, Aziz Canute Katedrali, Odense (1300-1499) ve Næstved Aziz Petrus Kilisesi'nde görülebileceği gibi, tercih edilen malzemeydi. Aziz Canute Katedrali, Gotik mimarinin tüm özelliklerini sunar: sivri kemer, payandalar, nervürlü tonozlar, ışıklandırma bu özelliklerin başlıcalarıdır.

## Kaynakça