3 Eylül

## Olaylar
*MÖ 36 - Sextus Pompeius ve Marcus Vipsanius Agrippa arasında Naulochus Deniz Muharebesi gerçekleşti.
*1189 - **[[I. Richard]]**, Westminster Abbey'de taç giydi.
* 1260 - Memlük Sultanlığı, Filistin'de Ayn Calut Muharebesi'nde İlhanlılar'ı yendi.
* 1638 - Osmanlı Ordusu, Bağdat Seferi için Veziriazam Tayyar Mehmed Paşa kumandasında Diyarbakır'dan hareket etti.
* 1683 - II. Viyana Kuşatması, başarısızlıkla sonuçlandı.
* 1783 - İngiltere, Paris'te imzalanan anlaşmayla ABD'nin bağımsızlığını tanıdı.
* 1855 - Nebraska'da 700 ABD askeri Sioux köyüne saldırdı; 100 Kızılderiliyi öldürdü.
* 1869 - İstanbul'da, Konstantin Karopana tarafından "Atlı tramvay" çalıştırılmaya başlandı.
* 1878 - Thames Nehri'nde, *Bywell Castle* adlı kömür şilebi ile çarpışan *Princess Alice* adlı yolcu gemisi battı; 640'tan fazla kişi öldü.
* 1895 - İlk profesyonel futbol maçı yapıldı. Latrobe, Jeanette'i 12-0 yendi.
* 1908 - Türkiye'deki ilk haftalık mizah dergisi, *[[Kalem (dergi)|Kalem]]* yayımlanmaya başlandı.
* 1912 - İngiltere'de Deniz Kuvvetleri'ne yiyecek sağlamak için, dünyanın ilk konserve fabrikası açıldı.
* 1919 - ABD'li General John Joseph Pershing, Amerikan askeri tarihinde benzersiz bir rütbe olan Orduların Generali yapıldı.
* 1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Ordusu, Yunan işgali altındaki Emet, Ödemiş ve Eşme'ye girdi.
* 1929 - Dow Jones Industrial Average en yüksek değerine ulaştı (381,17).
* 1933 - Kayseri-Ulukışla hattının tamamlanmasıyla, Karadeniz ile Akdeniz'i birbirine bağlayan demiryolu tamamlandı.
* 1933 - Yevgeni Abalakov, SSCB'nin en yüksek zirvesine çıktı: (7495 m).
* 1935 - Utah'da Malcolm Campbell, bir araba ile erişilebilen en yüksek hıza ulaştı: saatte 301,337 mil. (484,955&nbsp;km/s).
* 1939 - *[[Ankara]] Radyo Gazetesi*'nin ilk sayısı çıktı.
* 1939 - II. Dünya Savaşı başladı: Fransa, Birleşik Krallık, Yeni Zelanda ve Avustralya, Almanya'ya savaş ilan etti.
* 1943 - II. Dünya Savaşı sırasında Müttefikler'in istilası üzerine İtalya Krallığı, koşulsuz teslim oldu.
* 1944 - 2 Eylül'de Belçika'ya giren İngiliz Ordusu, başkent Brüksel'i Almanlardan geri aldı.
* 1952 - Türk dağcıları Ağrı Dağı'nın zirvesine ilk kez tırmandılar.
* 1962 - İran'da deprem: 12.225 kişi öldü, 2776 kişi de yaralandı. Ayrıca 21.310 ev hasar gördü.
* 1971 - Katar, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını ilan etti.
* 1976 - Viking 2, Mars'a indi.
* 1983 - Nail Çakırhan, Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü aldı.
* 1986 - Avrupa ülkeleri radyasyon taşıdığı gerekçesiyle Türkiye'den fındık alımını durdurdu.
* 1988 - Irak Ordusu'ndan kaçan binlerce Iraklı Kürt, Türkiye sınırlarına yığılmaya devam ediyor. Sığınmacı sayısı 100 bini geçti.
* 1995 - eBay kuruldu.
* 1997 - Vietnam Havayolları'na ait Tupolev Tu-134 tipi bir yolcu uçağı, Phnom Penh Uluslararası Havalimanı'na yaklaşmakta olduğu sırada düştü ve 64 kişi öldü.
* 2000 - Lübnan'da yapılan seçimi muhalefetin adayı eski Başbakan Refik el-Hariri kazandı. 22 yıldır İsrail'in işgali altında yaşayan Güney Lübnan halkı 30 yıldır ilk kez sandık başına gitti.
* 2002 - İsrail Yüksek Mahkemesi, Filistinli terör zanlılarının yakınlarının, güvenlik için tehdit olduklarına karar verilmesi durumunda, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nden sürülebileceğine karar verdi.
* 2004 - Beslan katliamı, çoğunluğu öğretmen ve öğrencilerden oluşan 385'ten fazla kişinin ölümüyle ve yaklaşık 783 kişinin yaralanmasıyla sonuçlandı.
* 2005 - İmralı Adası'nda hapis yatan Abdullah Öcalan'a destek amacıyla Güneydoğu'nun birçok il ve ilçesinden 1500 kişi otobüslerle Bursa Gemlik'e hareket etti. Polis, otobüslerin Gemlik'e girişlerinin engelleneceğini bildirdi.
* 2008 - Kıbrıs'ın Kuzey ve Güney ülkelerinin Türk ve Rum liderleri görüşmeleri başlatma kararı aldılar.
* 2016 - Türk Silahlı Kuvvetleri zırhlıları, Suriye'nin Çobanbey ilçesine girdi.

## Doğumlar
* 1034 - Go-Sanjō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 71. imparatoru (ö. 1073)
* 1643 - Lorenzo Bellini, İtalyan doktor ve anatomist (ö. 1704)
* 1695 - Pietro Locatelli, İtalyan besteci (ö. 1764)
* 1743 - Joseph Gottfried Mikan, Avusturyalı-Çek botanikçi (ö. 1814)
* 1779 - Pierre Amédée Jaubert, Fransız diplomat, akademisyen, şarkiyatçı, çevirmen, politikacı ve gezgin (ö. 1847)
* 1781 - Eugène de Beauharnais, Fransız devlet adamı ve askeri lider (ö. 1824)
* 1814 - James Joseph Sylvester, İngiliz matematikçiydi (ö. 1897)
* 1829 - Adolf Eugen Fick, Alman doktor ve fizyolog (ö. 1901)
* 1850 - Friedrich Delitzsch, Alman Asuriyolog (ö. 1922)
* 1851 - Olga, Yunanistan Kralı I. Georgios'un eşi ve 1920'de kısa bir süreliğine kraliçe (ö. 1926)
* 1858 - Francis Leavenworth, Amerikalı astronom (ö. 1928)
* 1859 - Jean Jaures, Fransız sosyalist politikacı (ö. 1914)
* 1861 - Elin Danielson-Gambogi, Fin ressam (ö. 1919)
* 1863 - Hans Aanrud, Norveçli yazar (ö. 1953)
* 1864 - Séraphine Louis, Fransız ressam (ö. 1942)
* 1866 - J. M. E. McTaggart, İngiliz idealist düşünürü (ö. 1925)
* 1869 - Fritz Pregl, Sloven kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1930)
* 1874 - Carl Størmer, Norveçli matematikçi ve astrofizikçi (ö. 1957)
* 1875 - Ferdinand Porsche, Avusturyalı otomotiv mühendisi (ö. 1951)
* 1889 - Isak Samokovlija, Bosnalı Yahudi yazar (ö. 1955)
* 1897 - Sally Benson, Amerikalı senaryo yazarı (ö. 1972)
* 1899 - Frank Macfarlane Burnet, Avustralyalı virolog (ö. 1985)
* 1900 - Urho Kekkonen, Fin politikacı (ö. 1986)
* 1905 - Carl David Anderson, Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 1991)
* 1910 - Kitty Carlisle, Amerikalı oyuncu ve müzisyen (ö. 2007)
* 1918 - Helen Wagner, Amerikalı oyuncu (ö. 2010)
* 1921 - Harry Landers, Amerikalı oyuncu (ö. 2017)
* 1922 - Alexander Kazhdan, Sovyet-Amerikan Bizans uzmanı (ö. 1997)
* 1923 
**Herbert Binkert, Alman millî futbolcu ve teknik direktör (ö. 2020)
**Mort Walker, Amerikalı çizgi roman sanatçısı (ö. 2018)
* 1925 - Anne Wallach, Amerikalı oyuncu (ö. 2016)
* 1926 
**Alison Lurie, Amerikalı romancı ve akademisyen (ö. 2020)
**İrini Papas, Yunan sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2022)
* 1928 - Hamdi Ardalı, Türk bürokrat (ö. 2006)
* 1932 - Eileen Brennan, Amerikalı sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2013)
* 1933 - Jeffrey Goldstone, İngiliz teorik fizikçi ve Massachusetts Teknoloji Enstitüsü Teorik Fizik Merkezi'nde fizik bölümünde fahri öğretim üyesi
* 1934 - Freddie King, etkili bir Afro-Amerikan blues gitaristi ve şarkıcısı (ö. 1976)
* 1936 - Zeynel Abidin Bin Ali, Tunuslu siyasetçi (2. Tunus devlet başkanı) (ö. 2019)
* 1938 
**Caryl Churchill, İngiliz oyun yazarı
**Ryoji Noyori, Japon kimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi
* 1940 
**Pauline Collins, İngiliz aktris (ö. 2025) 
**Bülent Tanör, Türk anayasa hukukçusu, siyaset bilimci ve yazar (ö. 2002)
**Eduardo Galeano, Uruguaylı gazeteci ve yazar (ö. 2015)
* 1941 - Sergei Dovlatov, Rus kısa öykü yazarı, romancı ve gazeteci (ö. 1990)
* 1943 - Valerie Perrine, Amerikalı oyuncu ve model (ö. 2026) 
* 1944 - Tim Donnelly, Amerikalı aktör (ö. 2021)
* 1944 - B. Jaya, Hint aktris ve komedyen (ö. 2021)
* 1945 - Ferdi Akarnur, Türk sinema ve dizi oyuncusu
* 1947
**Kjell Magne Bondevik, Norveçli bakan ve politikacı
**Mario Draghi, İtalyan bankacı, ekonomist ve siyasetçi
**Gérard Houllier, Fransız eski futbolcu, teknik direktör (ö. 2020)
* 1948 
**Fotis Kouvelis, Yunan avukat ve politikacı ve Meclis'in bağımsız üyesi
**Levy Mwanawasa, 2002 ile 2008 yılları arası Zambiya devlet başkanlığı yapmış politikacı (ö. 2008)
* 1949
**José Pekerman, Arjantinli eski futbolcu ve teknik direktör
**Kim Soo-mi, Güney Koreli sinema oyuncusu (ö. 2024)
* 1952 
**Şehrazat, Türk söz yazarı, besteci, yapımcı, şarkıcı
**Ekkehard Fasser, İsviçreli bobsledçi (ö. 2021)
* 1953 - Jean-Pierre Jeunet, Fransız film yönetmeni
* 1955 - Edson Gomes, Brezilyalı reggae sanatçısı ve söz yazarı
* 1959 - Cocoa Tea, Jamaikalı şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen (ö. 2025)
* 1963 - Mübarek Ganim, Birleşik Arap Emirlikli millî futbolcu
* 1964 - Cüneyd Cemşid, Pakistanlı müzisyen, şarkıcı ve moda tasarımcısı (ö. 2016)
* 1965 
**Charlie Sheen, Amerikalı sinema oyuncusu
**Nail Kırmızıgül, Türk aktör 
* 1967 - Daron Acemoğlu, Ermeni asıllı Türk-Amerikalı ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi
* 1969 - Marianna Komlos, Kanadalı vücut geliştirme sporcusu ve profesyonel güreşçi (ö. 2004)
* 1970 - Gareth Southgate, İngiliz eski futbolcu, teknik direktör ve futbol yorumcusu
* 1971 
**Kiran Desai, Hint yazar
**Paolo Montero, Uruguaylı millî futbolcu ve teknik direktör
* 1973 
**Jennifer Paige, Amerikalı şarkıcı 
**Piotr Markiewicz, Polonyalı eski kanocu
* 1974 - Clare Kramer, Amerikalı sinema oyuncusu
* 1975 
**Ali Mahir Başarır, Türk avukat ve siyasetçi
**Redfoo, Amerikalı şarkıcı, dansçı, DJ ve rapçi
* 1976 
**Ashley Jones, Amerikalı aktris 
**Ivan Vicelich, Yeni Zelandalı eski milli futbolcu 
* 1977 - Olof Mellberg, İsveçli futbolcu
* 1978 - Terje Bakken, Norveçli müzisyen (Norveçli black/folk metal grubu Windir'in kurucusu ve solo gitaristi) (ö. 2004)
* 1979 
**Júlio César, Brezilyalı eski kaleci
**Başak Şengül, Türk haber sunucusu
* 1980 - Palina Smolava, Beyaz Rus şarkıcı 
* 1982 - Sarah Burke, Kanadalı milli kadın kayakçı (ö. 2012)
* 1984 
**David Fiegen, Lüksemburglu atlet
**Garrett Hedlund, Amerikalı aktör ve şarkıcı
**T. J. Perkins, Filipinli Amerikalı profesyonel güreşçi
* 1985 - 
** Scott Carson, İngiliz millî kaleci
** Tatyana Kotova, Rus manken ve şarkıcı
* 1986
**Shaun White, ABD'li snowboardcu ve kaykay sporcusu
**Kenji Suzuki, Japon futbolcu
* 1987
** İsmail Balaban, Türk pehlivan
** Modibo Maïga, Malili millî futbolcu
* 1988 - 
** Jérôme Boateng, Gana asıllı Alman futbolcu
** Sinan Bolat, Türk millî futbolcu
* 1990 - Furkan Özçal, Alman-Türk eski futbolcu
* 1991 - Thomas Delaney, Danimarkalı futbolcu 
* 1993 
**Andrea Tovar, Kolombiyalı model
**Dominic Thiem, Avusturyalı tenisçi
* 1994 - Şenay Aybüke Yalçın, Türk öğretmen (ö. 2017)
* 1995 
**Niklas Süle, Alman milli futbolcu
**Ryo Niizato, Japon futbolcu
* 1996 
** Joy, Güney Koreli şarkıcı, oyuncu ve sunucu
** Yoane Wissa**,** Demokratik Kongolu millî futbolcu
* 1997 
**Hana Kimura, Japon profesyonel güreşçi (ö. 2020) 
**Sulayman Bojang, Gambiyalı millî futbolcu
**Christopher Udeh, Nijeryalı futbolcu
* 1999 - Erkam Develi, Türk futbolcu
* 2000 - Brandon Williams, İngiliz futbolcu

## Ölümler
* 264 - Sun Xiu, Çin'de Wu Hanedanı'nın üçüncü imparatorudur (d. 235)
* 863 - Ömer bin Abdullah, Abbâsîlere bağlı yarı özgür Malatya emiri
* 931 - Uda, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 59. imparatoru (d. 867)
* 1634 - Edward Coke, İngiliz hukukçu (d. 1552)
* 1658 - Oliver Cromwell, İngiliz asker ve siyaset adamı (d. 1599)
* 1703 - Feyzullah Efendi, Osmanlı Devleti şeyhülislamı, kazasker, müderris, şehzade hocası ve padişah danışmanı (d. 1639)
* 1729 - Jean Hardouin, Fransız akademisyen (d. 1646)
* 1730 - Nikolas Mavrokordatos, Osmanlı Devletinin baş tercümanı, Eflak ve Boğdan voyvodası (d. 1670)
* 1849 - Ernst von Feuchtersleben, Avusturyalı hekim, şair ve filozof (d. 1806)
* 1860 - Martin Rathke, Alman embriyolog ve anatomici (d. 1793)
* 1877 - Adolphe Thiers, Fransız devlet adamı, gazeteci ve tarihçi (d. 1797)
* 1880 - Marie-Félicité Brosset, Fransız oryantalist (d. 1802)
* 1883 - İvan Sergeyeviç Turgenyev, Rus romancı ve oyun yazarı (d. 1818)
* 1889 - Albert Popper, Winterberg belediye başkanı (d. 1808)
* 1898 - III. Sofranios, Konstantinopolis Ekümenik Patrikhanesi, 252. patriği (d. 1798)
* 1918 - Fanya Kaplan, Lenin'i öldürmeye çalışan suikastçı (d. 1890)
* 1942 - Séraphine Louis, Fransız ressam (d. 1864)
* 1948 - Edvard Beneš, Çekoslovak bağımsızlık hareketi lideri, Dışişleri Bakanı ve Çekoslovakya ikinci Cumhurbaşkanı (d. 1884)
* 1962 - E. E. Cummings, Amerikalı şair (d. 1894)
* 1967 - Francis Ouimet, Amerikalı golfçü (d. 1893)
* 1974 - Harry Partch, Amerikalı besteci, filozof ve yazar (d. 1912)
* 1975 - Arthur Stratton, Amerikalı biyografi ve gezi yazarı, romancı, tiyatro oyunu yazarı ve OSS ajanı (d. 1911)
* 1975 - İvan Mayski, Sovyet diplomat, tarihçi ve siyasetçi (d. 1884)
* 1980 - Barbara O'Neil, Amerikalı film ve tiyatro oyuncusu (d. 1910)
* 1987 - Morton Feldman, Amerikalı besteci (d. 1926)
* 1988 - Ferit Melen, Türk siyasetçi (d. 1906)
* 1989 - Gaetano Scirea, İtalyan futbolcu (d. 1953)
* 1991 - Frank Capra, Amerikalı sinema yönetmeni (d. 1897)
* 1994 - Billy Wright, İngiliz eski defans futbolcusu (d. 1924)
* 1997 - Alev Sezer, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (d. 1945)
* 2007 - Jane Tomlinson, İngiliz atlet (d. 1964)
* 2011 - Sándor Képíró, II. Dünya Savaşı sırasında Macar bir jandarma yüzbaşısıydı ve suçsuz bulundu (d. 1914)
* 2012 - Griselda Blanco, Medellín Karteli'nin üyesi ve Kolombiyalı uyuşturucu kaçakçısı (d. 1943)
* 2012 - Michael Clarke Duncan, Amerikalı aktör (d. 1957)
* 2012 - Mahmud el-Cevheri, Mısırlı millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1938)
* 2012 - Sun Myung Moon, Moon tarikatı kurucusu dini lider, iş insanı ve aktivist (d. 1920)
* 2013 - Don Meineke, Amerikalı eski profesyonel basketbol oyuncusu (d. 1930)
* 2014 - Go Eun-bi Güney Koreli şarkıcı ve dansçı (d. 1992)
* 2015 - Judy Carne, İngiliz oyuncu (d. 1939)
* 2015 - Jean-Luc Préel, Fransız siyasetçi (d. 1940)
* 2016 - Mir Kasım Ali, Cemaat-i İslami üyesi iş insanı (d. 1952)
* 2017 - Tom Amundsen, Norveçli kürekçi (d. 1943)
* 2017 - John Ashbery, Amerikalı şair, eleştirmen ve Pulitzer Ödülü sahibi (d. 1927)
* 2017 - Walter Becker, Amerikalı müzisyen ve albüm yapımcısı (d. 1950)
* 2017 - Dave Hlubek, Amerikalı şarkıcı ve müzisyen (d. 1951)
* 2017 - Doğan Yurdakul, Türk gazeteci ve yazar (d. 1946)
* 2018 - Lydia Clarke, Amerikalı oyuncu ve fotoğraf sanatçısı (d. 1923)
* 2018 - Celaluddin Hakkani, Afgan İslami savaş örgütü lideri (d. 1939)
* 2018 - Paul Koech, Kenyalı uzun mesafe ve maraton yarışlarında yarışan atlet (d. 1969)
* 2018 - Jacqueline Pearce, İngiliz tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1943)
* 2018 - Katyna Ranieri, İtalyan şarkıcı ve oyuncu (d. 1925)
* 2019 - LaShawn Daniels, Amerikalı müzisyen, şarkıcı, müzik yapımcısı ve söz yazarı (d. 1977)
* 2019 - Carol Lynley, Amerikalı oyuncu ve model (d. 1942)
* 2020 - Karel Knesl, Çekoslovak eski millî futbolcu (d. 1942)
* 2020 - Jean-François Poron, Fransız aktör ve yönetmen (d. 1936)
* 2020 - Bill Pursell, Amerikalı besteci ve piyanist (d. 1926)
* 2020 - Ahmed Al-Qadri, Suriyeli ziraat mühendisi ve politikacı (d. 1956)
* 2020 - Gianni Serra, İtalyan film yönetmeni ve senarist (d. 1933)
* 2020 - Birol Ünel - Türk kökenli Alman oyuncu (d. 1961)
* 2021 - Hasan Firuzabadi, İranlı asker ve eski İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı (d. 1951)
* 2021 - Enrique Molina, Kübalı tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1943)
* 2021 - Henriette Valium, Kanadalı çizgi roman ve resim sanatçısı (d. 1959)
* 2022 - Yuri Başkatov, Sovyet serbest stil yüzücü (d. 1968)

## Tatiller ve özel günler
* Türkiye Halk Sağlığı Haftası (03-09 Eylül)
* Katar'ın Bağımsızlık Günü
* San Marino'nun Bağımsızlık Günü

## Kaynakça