Firengiz Alizade

**Firengiz Aliağa kızı Alizade** (), Azerbaycanlı seçkin besteci, UNESCO Barış Sanatçısı, Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı (2000), profesör, modern Azerbaycan müzik kültürünün dünyadaki en ünlü isimlerinden biridir. Eserleri, Azerbaycan dışındaki en büyük konser ve tiyatrolarda ve uluslararası festivallerde ünlü sanatçılar tarafından seslendirilmektedir. Müziği binlerce yabancı dinleyici tarafından büyük bir sempatiyle karşılandı ve uluslararası arenada ün kazandı. Azerbaycan SSC Onurlu Sanat İşçisi (1990), ANAS'ın muhabir üyesi (2017), profesör (1999), Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı (2000), Bakü Uluslararası Çokkültürlülük Merkezi Mütevelli Heyeti Üyesi, Azerbaycan Besteciler Birliği Başkanı gibi unvanlara sahiptir.

## Yaşamı
Firengiz Aliağa kızı Alizade 28 Mayıs 1947'de Bakü'de doğdu. İlk müzik eğitimini Azerbaycan Devlet Konservatuvarı'nda üstün yetenekli çocuklar müzik okulunda aldı. Daha sonra Azerbaycan Devlet Konservatuvarı'nda kompozisyon ve piyano eğitimi aldı. Konservatuvardan kompozisyon (1972, Profesör Kara Karayev'in dersi) ve piyano (1970, Profesör Urfan Halilov'un dersi) dalında derece ile mezun oldu. 1972'den 1974'e kadar Kara Karayev'in asistanlığını yaptı ve 1974'te Azerbaycan Devlet Konservatuvarı'nda (şimdiki Bakü Müzik Akademisi) öğretmenlik yapmaya başladı. Firengiz Alizade, 1994 yılında tezini sundu ve sanat tarihi alanında 1998 yılında orofesör unvanını aldı.

## Çalışmaları
1992 yılında Alizade, Türkiye tarafından "Boş Beşik" balesini sergilemek üzere görevlendirildi. Oyun, Mersin Opera ve Bale Tiyatrosu'nun açılışında sahnelendi. Firengiz Alizade 1997 yılına kadar Mersin Opera ve Bale Tiyatrosu ve Mersin Konservatuvarı'nda profesör olarak çalıştı.

1999'da Almanya'nın Berlin şehrindeki Akademie der Künste'de profesör olmaya davet edildi. 2007 yılına kadar burada besteci, piyanist ve orkestra şefi olarak çalıştı.

Alizade'nin faaliyeti çok yönlü ve geniştir. Alizade, besteci, piyanist, orkestra şefi, müzisyen ve halk kahramanı olarak uluslararası arenada büyük bir üne kavuşmuştur. Bir piyanist olarak, Alban Berg, P. Hindemit ve diğer yirminci yüzyıl yabancı bestecilerin modern eserlerinin Azerbaycan'da tanıtılmasında önemli bir rol oynamış ve birçok Azerbaycanlı bestecinin eserlerinin ilk icracısı olmuştur. Eserlerinin sunumunda hem piyanist hem de orkestra şefi rolünü üstlenmiştir.

Alizade, Azerbaycan kültürünü Azerbaycan sınırlarının çok ötesinde parlak bir şekilde temsil etmiştir. Eserleri birçok yabancı ülkede seslendirilmiş ve o ülkelerde "ikamet eden besteci" fahri unvanı ile ödüllendirilmiştir.

Alizade farklı türlerde bir dizi müzik eserinin yazarıdır: "İntizar", "Adınız Deniz", "Beyaz Atlı Çocuk" operaları, "Boş Beşik" ve "Stadt-Graniza" baleleri, "Habilsayagy", "Muğamsayağı", "Oasis", "Derviş", "Abşeron" - çeşitli performans sanatları için enstrümantal eserler, "İpek Yolu" Konseri, "Ağıt" çello ve orkestra konseri, "İthaf" büyük senfoni orkestrası vb.

Yabancı müzik gruplarının sırasına göre son yıllarda yazılan ve seslendirdiği eserler arasında: viyolonsel eseri "Uyan!" (Paris, Fransa, 2005), beş parçalı çalgı ile icra edilen "Hazar" (New York, ABD, 2006), flüt, klarnet, keman ve davul ile icra edilen "Ateş" (Seattle, ABD, 2006); "Optik Kimlik" balesi (Singapur, 2007); "Al Kamandjaty" (Roma, İtalya, 2007), keman ile icra edilen "Destan" (Augsburg, Almanya, 2007), piyano, çello ve oda orkestrası ile icra edilen "Deniz" (Bern, İsviçre, 2008), "Adınız Deniz" operası (Houston, ABD, 2011), şarkılar, flamenko sanatçıları ile icra edilen "Mugflagamenco" (Amsterdam, Hollanda, 2011), keman ve piyano ileicra edilen "Dürtü" (ABD, 2012), piyano ile icra edilen "Manzara" (Fransa, 2012) ve benzerleri dikkate değer eserleri arasında yer almaktadır.

Alizade, 1974'ten sonra SSCB ve Azerbaycan Besteciler Birliği üyesi oldu. 1979'dan sonra Azerbaycan Besteciler Birliği Yönetim Kurulu Sekreteri olarak görev yaptı. 2007 yılında Azerbaycan Besteciler Birliği'nin başkanlığına seçildi ve bu görevindeki çalışmalarını günümüzde de sürdürmektedir.

Alizade, cumhuriyetin müzik ve sosyal hayatında önemli rol oynayan önemli bir müzisyendir. Azerbaycan Besteciler Birliği projesi kapsamında Haydar Aliyev Vakfı öncülüğünde düzenlenen I, II ve III "Mugam Dünyası" Uluslararası Müzik Festivalleri ve Şeki ve Bakü'de düzenlenen I, II, III, IV, V, VI ve VII "İpek Yolu" Uluslararası Müzik Festivalleri'ne  katıldı. "Üzeyir Dünyası" projesinin sanat yönetmeni ve yazı işleri müdürüdür.

8 Şubat 2015'te Firengiz Alizade'nin eserlerinin de dahil olduğu Amerikalı *Deutsche Gramophone* albümü ile Grammy Ödülü kazandı. Azerbaycan bestecinin çok sayıda eserinin yer aldığı albüm, "Yılın En İyi Salon Müziği" ödülüne layık görüldü.

2007 yılından beri Azerbaycan Besteciler Birliği'nin başkanıdır. Birliğin 24 Ocak 2025 tarihinde düzenlenen 11. kongresinde, Ali-zade yeniden 5 yıllık bir süre için birliğin başkanı olarak seçildi.

## Ödülleri

* Onur unvanı "Azerbaycan SSC Onurlu Sanat İşçisi" - 1990
* "Azerbaycan Cumhuriyeti Halk Sanatçısı" onur unvanı - 28 Ekim 2000
* Şöhret Nişanı - 25 Mayıs 2007
* UNESCO "Barış Sanatçısı" Onursal Unvanı - 2007
* "Başarı" ödülü - 2010
* "Zirve" ödülü - 2011
* ANAS'ın "Üzeyir Hacıbeyli" ödülü - 2016
* Onur Nişanı - 22 Mayıs 2017
* ANAS'ın muhabir üyesi - 2017
* "İlk" ödülü - 2017

## Eserleri

;Bilimsel çalışmaların listesi:

; Operaları

* İntizar (2007)
* Karabağname (2007)
* Beyaz Atlı Çocuğun Efsanesi - Rock Opera
* Adınız deniz (2011)

; Bale

1. "Boş beşik" - Türkiye, Mersin, 1993.

2. Stadt-Granitza - Almanya, Berlin, 2000.

3. "Du Don De Sol" - Portekiz, Lizbon. Paulo Ribiero'nun koreografisini yaptığı ve yazar tarafından icra edilen "Abşeron Beşlisi" "Kronos Beşlisi". "Arseni Tarkovski'nin Sinematik Dünyası" balesi, 1999/2000.

4. "Azerbaycan Şarkısı" - Broadway, New York, ABD. "Kronos Beşlisi", "Pearl Lang" Bale Topluluğu tarafından icra edilen "Mugam Sayağı" müziğinden, 2000/2003.

5. Hugo Fanari - "Muğam Sayağı", İtalyan koreograf ve bale ustası.

6. "Bir" - Fin koreografi grubunun balesi, Helsinki, 2003/2005.

7. "Optik Kimlik" - İngiliz koreografisi, "Tang" Singapur Yaylı Çalgılar Dörtlüsü, Singapur Sanat Festivali, 2007/2009.

8. "Trance" - Almanya, Coburg, Landestheater Coburg - 2015-2016 sezonunda 11 gösteri.

9. "Uyan!" - Toronto, Ağa Han Müzesi, Sashar Zarif Dans Grubu, 2015-2016-2017.

10. "Derviş" - Nesimi'nin yıldönümüne adanmış bir oyun, UNESCO, 2017.

;
; Vokal-enstrümantal eserler

* Nazım Hikmet'in sözleri üzerine, bariton, koro ve salon topluluğu için "Ölümsüzlüğe Yolculuk" Oratoryosu (1997);
* İ. Takuboku'nun sözlerinden, 3 gösteri - soprano, flüt, piyano / vibrafon / celesta için vokal serisi (1990);
* A. S. Puşkin'in sözlerinden tenor ve yaylı çalgılar dörtlüsü için "The Beauty of Vlasth" (1999);
* Muhtelif yazarların sözlerinden, "Kayıp Zamanın İzinde" sopranosu (1999);
* Azerbaycan şairleri Y. V. Kotye'nin "Doğu-Batı Divanı" şiirinden küçük bir koro, organ, arp ve vurmalı çalgılarla icra edilen Gottes ıst der Orient / Almanca ve Rusça / (2000);
* Okuyucu, solo çello ve topluluk icrası "Derviş" (2000);

;
; Enstrümantal eserleri

* Piyano için Sonata No. 2 (1990)
* 2 icra - klarnet ve vibrafon / "Crossing-I" / "Cross-I" celestası / (1991)
* "Crossing-II" / "Çaprazlaşma-II" / 11 icra / (1992)
*  "Mugamsayagy" yaylı çalgılar dörtlüsü (1993)
* Çello ve piyano ile "Habilsayagy"
* Solo gitar ile "Fantasy" (1994)
* Flüt, iki gitar ve davul ile "Azerbaycan kırsalı" (1998)
* Senfoni orkestrası ile "Sturm und Drang" (1998)
* Silkout Road Konçertosu Perküsyon ve Salon Orkestrası (1999)
* "İpek Yolu" serisi: ud ve salon topluluğu ile "Miraj" (1998); Solo çello ile "Air of Love" (1998); Yaylı çalgılar dörtlüsü ve manyetik çalgılar ile "Oasis" (1999);
* Piyano / hazırlık / ve yaylı çalgılar dörtlüsü ile "Abşeron" beşli (2001)
* Erkek vokal dörtlüsü ile "Bayatılar" (2001); İki harp ve bir manyetik çalgı ile. "Değişim" makalesi üzerine (2001).
* Marimba ve Yaylı Sazlar Orkestrası ile Konçerto (2001).

;
; Kitapları

* Kara Karayev fotoğraf albümü / K. Karayev'in 80. yıldönümüne adanmış / (Azerice, İngilizce ve Rusça dillerinde). B., 1997;
* Azerbaycan'ın senfonik müziği. B., "Shur", 1998.

## Filmografi

# Sonsuzluğa Giden Yol (film, 1987)
# İletişim (film, 1989)
# Firangiz Alizade. Lüsern-99 (film, 1999)
# Geleceğin İnşaatçıları (film, 1982)
# Hayat bir mücadeledir (film, 1987)
# İlk zirveler (film, 1988)
# İntizar (film, 1986)
# Wretches (film, 1985)
# Son Söz (film, 1981)
# Spartakiad'ın Başlangıcı (film, 1983)
# Şiir benim için bir evrendir (film, 1984)
# Sınırsız mugam dünyası (film, 2009)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Firangiz Alizade - Çello ve orkestra için "Ağıt" konseri
* Firangiz Alizade - Yanar dag
* Firangiz Alizade - Masallar 
* Firangiz Alizade - "Abşeron" beşlisi 
* Firangiz Alizade - Vaha 
* Firangiz Alizade - Değiştir 
* https://www.sikorski.de/ 
* http://afficha-paris.com/