Sol Invictus

**Sol Invictus** ("Batmayan Güneş"), Roma İmparatorluğu'nun resmi güneş tanrısı ve askerlerin koruyucusuydu. MS 25 Aralık 274'te, Roma imparatoru Aurelianus, onu geleneksel Roma kültlerinin yanında devlet dini haline getirdi. Bilim adamları, yeni tanrının eski Latin Sol kültünün Elagabalus kültü ile beraber yeniden canlanması veya tamamen yeni olup olmadığı konusunda tartışma halindedirler. Tanrı, Aurelian'dan sonra imparatorlar tarafından tercih edildi ve I. Konstantin döneminin son üçüncü yarısına kadar sikkelerinde göründü.

## ''Invictus'' sıfat olarak

*Invictus* ("yenilmemiş, yenilmez") Jüpiter, Mars, Herkül, Apollon ve Silvanus'a verilen bir sıfattır. Daha sonraları Sol'a da verilmesine karar verilmiştir.

## Elagabalus
*[[Historia Augusta]]*'ya göre, genç Severan varisi Elagabalus (kişi), kendisiyle aynı isme sahip suriye güneş tanrısını benimsedi ve kült imajını Emesa'dan Roma'ya getirdi. İmparator olarak atandıktan sonra, Roma'nın geleneksel Devlet tanrılarını ihmal etti ve kendisininkini Roma'nın en güçlü tanrısı olarak tanıttı. Bu, 222 yılında öldürülmesiyle sona erdi. Bu, Suriye güneş tanrısını Roma'ya getirme girişimi olarak görülse de, Roma'da Sol kültü Cumhuriyet'in başından beri varlığını sürdürüyordu.

## Aurelian

Roma imparatoru Aurelian, sık sık Sol kültü ile ilişkilendirilir. Bunun nedeni Doğu'daki zaferlerinin ardından İmparator Aurelianus'un, Roma'nın Sol kültünü kapsamlı bir şekilde yeniden düzenleyerek güneş tanrısını İmparatorluğun önde gelen tanrılarından birine yükseltmiş olmasıdır. Bu hareketiyle imparator Sol'un rahipliğinin artık son derece prestijli olduğunu göstermiştir.

## Konstantin

İmparatorlar, Sol Invictus'u resmi paralarında çok çeşitli efsanelerle tasvir ettmişlerdir. İmparator Konstantin Sol'u uzun süre resmi paranın figürü seçmiş ve onu pek çok yerde kullanmıştır.

## Sol ve diğer Roma İmparatorları
Sol, MS 1. ve 2. yüzyıllarda imparatorluk sikkelerinde ara sıra betimlenmiştir, daha sonra Septimius Severus tarafından MS 325/326'ya kadar daha sık tasvir edilmiştir. *Sol invictus*, Aurelianus'un hükümdarlığından çok önce, MS 261'den kalma madeni para efsanelerinde de görünür.

Emperyal yayılma tacı ile Sol kültü arasındaki bağlantılar olduğu varsayılmaktadır. Augustus, Nero ve Konstantin kadar yaşayan imparatorlar ölümünden sonra ışıyan taç ile tasvir edilmiştir. Bazı modern bilim adamları, emperyal ışıma tacını, Sol'un açık bir sembolü olmaktan ziyade ilahi, güneş birliği olarak yorumlar. Bazıları onu aksi takdirde politik olarak tartışmalı olacak olan ilahi ve güneşsel çağrışımları gizlemek için tasarlanmış sahte bir nesne olarak adlandırır ancak emperyal ışıma tacını gösteren madeni para görüntülerinin stilistik olarak güneş tacındakilerden farklı olduğu konusunda geniş bir fikir birliği vardır. Işınların; emperyal ışıma tacı, sembolik ışıktan ziyade gerçek bir nesne olarak tasvir edilmiştir.

## Diğer dinlerle ilişkiler

### Hıristiyanlık
Bazı tarihçilere göre Noel, Sol Invictus festivalinin tarihi olması nedeniyle 25 Aralık olarak belirlenmişti. Bu fikir özellikle 18. ve 19. yüzyıllarda popüler oldu.

### Yahudilik

Güneş'in geleneksel imgesi, erken Yahudi sanatında da kullanılmıştır. Bazıları bunu Sol'un etkisi olarak yorumlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* ''Encyclopædia Britannica'' Online: Sol 
* Clement A. Miles, ''Ritüel ve Geleneklerde Noel, Christian and Pagan'' (1912): 25 Aralık ve Natalis Invicti 
* ''Katolik Ansiklopedisi'' (1908): Noel 
* Antik kaynaklar