Çatal (blok zinciri)

Blok zincirinde **çatal** kavramı çeşitli şekillerde tanımlanır:

* "Bir blok zinciri ileriye doğru iki potansiyel yola ayrıldığında ne olur"
* "protokolde bir değişiklik" veya
* "iki veya daha fazla blok aynı blok yüksekliğine sahip olduğunda ortaya çıkan" durum

Çatallar, farklı tarafların blok zincirinin geçmişini korumak için ortak kurallar kullanması gerektiği gerçeğiyle ilgilidir. Taraflar anlaşamadıklarında alternatif zincirler ortaya çıkabilir. Çoğu çatal kısa ömürlü olsa da bazıları kalıcıdır. Kısa ömürlü çatallar, dağıtılmış bir sistemde hızlı fikir birliğine ulaşmanın zorluğundan kaynaklanmaktadır. Kalıcı çatallar (protokol değişiklikleri anlamında) bir blok zincirine yeni özellikler eklemek için kullanılmış olsa da, Ethereum ve Ethereum Classic ile olduğu gibi bilgisayar korsanlığının etkilerini tersine çevirmede veya bir blok zincirindeki yazılım hatalarını önlemek için de kullanılabilirler. 6 Ağustos 2010'da bitcoin çatalında bu durum yaşanmıştır.

Blok zincir, çatalları, bitcoin ölçeklenebilirlik sorunu bağlamında geniş çapta tartışılmıştır.

## Çatal türleri
Çatallar *tesadüfen* veya *bilinçli olarak* olarak sınıflandırılabilir. *Tesadüfen çatallanma*, iki veya daha fazla bitcoin ağı neredeyse aynı anda bir blok bulduğunda meydana gelir. Çatal, sonraki blok(lar) eklendiğinde ve zincirlerden biri alternatif(ler)den daha uzun olduğunda çözülür. Ağ, en uzun zincirde olmayan blokları terk eder (artık bloklar olarak adlandırılır).

Bir blok zincirinin kurallarını değiştiren bilinçli çatallar aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir:

### Sert çatal
*Sert çatal (hard fork)*, eski kurallara göre doğrulayan yazılımın yeni kurallara göre üretilen blokları geçersiz olarak görmesine neden olan bir kural değişikliğidir. Bir hard fork durumunda, yeni kurallara göre çalışması amaçlanan tüm düğümlerin yazılımlarını yükseltmeleri gerekir. Bir grup düğüm eski yazılımı kullanırken diğer düğümler yeni yazılımı kullanmaya devam ederse, kalıcı bir bölünme meydana gelebilir.

Örneğin, Ethereum kodundaki bir güvenlik açığından yararlanarak saldırıya uğramış olan DAO'daki yatırımcıları "bütünleştirmeye" zorladı. Bu durumda, çatal, Ethereum ve Ethereum Classic zincirleri oluşturan bir bölünmeyle sonuçlandı. 2014'te Nxt topluluğundan, büyük bir kripto para borsasından 50 milyon NXT çalınmasının etkilerini azaltmak için blok zinciri kayıtlarının geri alınmasına yol açacak bir sert çatal  düşünmesi istendi. Sert çatal teklifi reddedildi ve görüşmeler ve fidye ödemesinden sonra fonların bir kısmı geri alındı. Alternatif olarak, kalıcı bir bölünmeyi önlemek için yeni yazılımı kullanan düğümlerin çoğu 12 Mart 2013'teki bitcoin bölünmesi durumunda olduğu gibi eski kuralları uygulayabilir.

Daha yeni bir hard fork örneği, 2017'deki Bitcoin'dir ve bu, Bitcoin Cash'i yaratan bir bölünmeyle sonuçlandı. Ağ bölünmesi, esas olarak talebi karşılamak için saniyedeki işlemlerin nasıl artırılacağına ilişkin bir anlaşmazlıktan kaynaklanıyordu.

### Yumuşak çatal
Yumuşak çatal (soft fork) veya yumuşak çatallanma değişikliği, eski ağ düğümleri bir kuralı takip etmediğinde ve ardından yeni yükseltilmiş düğümler tarafından takip edildiğinde meydana gelebilecek blok zincirinde bir çatal olarak tanımlanır. Bu, eski düğümlerin yeni düğümler için geçersiz görünen verileri kabul etmesine veya kullanıcı fark etmeden senkronizasyonun bozulmasına neden olabilir. Bu, düğümün bunun yerine değiştirilen kuralları izleyerek blokları işlemeyi durduracağı bir sert çatal ile çelişir.

## Kripto para birimi bölünmeleri
*Kalıcı zincir bölünmesi*, belirli bir zamana kadar aynı geçmişi paylaşan bir blok zincirinin iki veya daha fazla kalıcı sürümünün olması ve ardından geçmişlerin farklılaşmaya başlaması olarak tanımlanır. Kalıcı zincir bölünmeleri, ilgili blok zincirlerinde iki veya daha fazla rakip kripto para biriminin bulunduğu bir duruma yol açar.

### Vergilendirme
Kripto para birimi bölünmelerinin vergilendirilmesi devletten devlete büyük ölçüde değişir. Birkaç örnek şunları içerir:

#### Avustralya Vergi Dairesi (ATO)
ATO, kripto para birimi bölünmelerini vergilendirme olayları olarak sınıflandırmaz. ATO, bölünmelerden gelen blok zinciri sürümlerini "orijinal blok zinciri" ve "yeni blok zinciri" olarak sınıflandırır.. Maliyet tabanı ile ilgili olarak, orijinal blok zincirindeki kripto para birimine tüm orijinal maliyet tabanı atanmalı, yeni blok zincirindeki kripto para birimine ise maliyet tabanı sıfır atanmalıdır.

#### HM Gelir ve Gümrük (HMRC)
Birleşik Krallık HMRC, kripto para birimi bölünmelerini vergilendirme olayları olarak sınıflandırmaz. HMRC'ye göre, "Yeni kripto varlıkların değeri, kişinin halihazırda elinde bulunan orijinal kripto varlıklardan türetilmiştir." Maliyet tabanı ile ilgili olarak, HMRC, "Maliyetler, 1992 Sermaye Kazançlarının Vergilendirilmesi Yasası bölüm 52(4) uyarınca adil ve makul bir temelde bölünmelidir. HMRC herhangi bir özel paylaştırma yöntemi önermez. HMRC, adil ve makul olmadığına inandığı bir paylaştırma yöntemini sorgulama yetkisine sahiptir."

#### İç Gelir Servisi (IRS)
ABD İç Gelir Servisi (IRS), kripto para birimi bölünmelerini "airdrop" ve vergiye tabi olaylar olarak sınıflandırır. IRS tarafından yayınlanan kılavuza göre, vergi mükellefinin anahtarlara sahip olması koşuluyla, kripto para biriminin adil piyasa değerini gelir olarak kullanarak yeni kripto para birimi için vergi ödemekle yükümlüdürler.

## Ayrıca bakınız

* Bitcoin çatalları listesi

## Kaynakça