İskoçya hükümdarları listesi

**İskoçya Krallığı hükümdarları listesi** İskoçya Krallığı devletinde hükümdarlık yapan kişilerin listesidir. İskoçya Krallığı 843'ten 1707'ye kadar devam eden Britanya adasının kuzeyinde kurulmuş bir devlettir. Bu İskoçya Krallığı devletinin hükümdarları İskoçya Krallarıdır.

## Açıklamalar
### İskoçya Krallığı
Geçmişten gelen geleneklere göre birinci İskoçya Krallığı Kralı 843'te kurmuş olduğu egemen devletin kralı olan Kenneth MacAlpin idi. "İskoçya Krallığı" ile ondan önce aynı yerde devlet olan "Piktler Krallığı" arasındaki kavram farkı olduğu kabul edilmektedir. Fakat bu kavram farkı Orta Çağlarda ortaya çıkmış olan bir efsaneye ve isimlendirmede yapılan bir anlam karışıklığına bağlanmaktadır. Kral III. Donald döneminde İskoçya resmi silsile listeleri 9. yüzyılın sonunda Latinceden konuşulan dile değiştirildiği zaman, Latince "Rex Pictorum (Piktler Krallığı)" teriminin çevirisi "ri Alban (Alba Krallığı)" olarak yapılmıştır. Daha eskiden İskoç Galce'de "Alba" Britanya'nın tümünü nitelendirmekte iken, çeviri zamanında İskoç Galce anlam değiştirmiş, Alba "Piktler Krallığı" anlamına gelmişti. Böylece 843'ten sonraki İskoçca Galce'de "Alba Krallığı" olarak ifade edilen "Piktler Krallığı" İngilizcede "İskoçya Krallığı" oldu. Böylece "İskoçya Krallığı"'nın 843'te kurulmuş olduğu günümüzde hem İngiltere'de hem de İskoçya'da kabul edilip kullanılmaktadır. 
 
İskoçya Krallığı 843 -1707 dönemi içinde "İskoçya Kralı" adı verilen hükümdarlar tarafından idare edildi. Fakat 1603'te İngiltere Krallığı ve İskoçya Krallığı tek bir şahıs üzerinde toplandı; 24 Temmuz 1567'den beri İskoçya Kralı olan VI. James, şahsen 24 Mart 1603'ten itibaren İngiltere Kralı I. James oldu. Şahsen krallık tek kişi üstünde olmakla beraber hukuken ve gerçek devlet idaresi bakımından bu iki krallık iki ayrı egemen devletti. Bu iki krallık devleti ve tek şahsın krallığı 1707'de İskoçya Krallığı'nın İngiltere Krallığı ile birleşip tek bir Büyük Britanya Krallığı kuruluncaya kadar hukuken devam etti.

### İskoçya Krallığı'nda fetret dönemleri
İskoçya Krallığı üç ayrı devirde tek bir kral tarafından idare edilmemiştir ve bu karışıklık dönemlerine kimin hükümdar olduğu açıkça bilinmesi imkânsız olmaktadır.

* 1290-1292 dönemi: Norveçli Margherita, İskoçya Kraliçesi'nin 1290'da Norveç'ten taç giymek üzere gelmekte iken bir deniz kazasında ölümü ile bir kriz başladı. I. William'ın yaşayan çocukları ve birinci oğullardan gelme varisleri bulunmamakta idi. Krallık "İskoçya Muhafızları (Guardians of Scotland)" adı verilen 6 kişiden oluşan bir naipler heyeti idaresine verildi ve bu idare yeni bir hükümdar seçme görevine koyuldu. İskoçya Krallığı için eski krallarla yakın uzak akrabalığı olan 13 namzetin bulunduğu bilinmekteydi. Bunlar arasında en önemlileri I. William'ın küçük kardeşi Huntington'lu David'in büyük torunu olan "John de Balliol" gelmekteydi. Diğer güçlü namzet ise Huntington'lu David'in torunu ve Ananadale Lordu unvanını taşıyan "Robert de Brus" idi. İskoçya'nın önemli soyluları, İngiltere Kralı I. Edward'ı namzetler arasından seçim yapmak için hakem tayin ettiler. I. Edward seçimini yaptı; ama seçtiği kral namzetini İngiltere Kralına tabi bir kral olarak kabul ettiğine dair bir yemin vermeye zorladı. Sonunda I. Edward İskoçya Kralı olarak John de Balliol'u seçti ve ondan istediği yemini aldı. John de Baliol çok yeteneksiz ve zayıf bir İskoçya Kralı olarak hüküm sürmeye başladı. Fakat 1296'da İngiltere Kralı I. Edward onu İskoç Krallığı'ndan feragate zorladı ve İskoçya Krallığı'nı hukuken İngiltere Krallığı'nın bir parçası haline getirmeye çalıştı.
* 1296-1306 dönemi: İskoçlar I. Edward'ın politikasını kabul etmediler ve 10 yıl İskoçya'da kral olarak hükümdar bulunmadı. İskoçlar isyan ettiler ve I. Edward'ın İngiltere Krallığı devletinin kendi devletleri olmadığını ilan ettiler. İskoçya Krallığı idaresi yeni bir 6 kişiden oluşan "İskoçya Muhafızları (Guardians of Scotland)" adı verilen bir naipler heyeti altında olduğu ilan edildi. Önce bu naipler heyeti içinde bulunan William Wallace ve sonra da onun yakalanıp idamından sonra 1290'da krallığa namzet olan "Robert de Brus"un torunu olan Robert Bruce İngilizlere isyan edip savaşa giriştiler. Robert Bruce, 1292'de de İskoç Krallığı'na namzet olan ve yeni naipler heyeti içinde bulunan, Bodenach Lordu Comyn'i 1306'da Dumfries'de öldürttü. Aynı yıl 1306'da Robert Bruce İskoçya Krallığı kralı ilan edilip Sconce'da İskoçya Kralı olarak taç giydirildi. İngilizlerle harp değişik safhalarda devam etti.
* 1651-1660 dönemi: Şahsen hem İskoçya Kralı ve hem de İngiltere Kralı olan I. Charles aleyhine İngiltere'de Parlamento isyan etti ve 8 yıl süren bir İngiliz İç Savaşı ortaya çıktı. İngiliz Parlamento güçleri Oliver Cromwell idaresinde galip geldiler ve 1649'da I. Charles'i idam ettiler. İngiltere Parlamentosu İngiltere Krallığı'nın sona erdiğini ilan ettiler. Ama İskoçya Parlamentosu bunu kabul etmedi ve idam edilmiş kralın oğlu II. Charles'i İskoçya Krallığı Kralı olarak kabul ettiler; onun geleneksel İskoçya Krallığı taç giydirme töreni 1649'da Sconce'da yapıldı. II. Charles İskoçya Kralı olarak İskoçya'da 1651'e kadar hüküm sürdü. 1651'de İngiliz güçleri Oliver Cromwell komutasında İskoçya'ya girip ülkeyi işgal edip ellerine geçirdiler ve İskoçya Kralı olan II. Charles da Fransa'ya kaçtı. İskoçya özel bir İskoçya Krallığı hükümdarı olmadan 1651-1660 arasında İngiltere işgali altında bulundu. 1660'ta ise İngiltere Krallığı restore edildi ve Fransa'dan sürgünden gelen II. Charles tekrar şahsen hem İngiltere Kralı hem de tekrar İskoçya Kralı olarak hüküm sürmeye başladı.

### İskoçya Krallığı'nın son dönemleri
1603'te İngiltere kraliçesi olan I. Elizabeth'in çocuksuz olarak ölmesinden sonra en yakın akrabası olması dolayısıyla İngiltere Krallığı tahtı kralı İskoçya Krallığı kralı olan IV. James'a geçmiştir. 24 Temmuz 1567'den beri İskoçya Krallığı Kralı olan VI. James, aynı zamanda şahsen 24 Mart 1603'ten itibaren İngiltere Krallığı Kralı oldu ve bu krallık için I. James olarak anılmaya başlandı. Böylece İngiltere Krallığı ve İskoçya Krallığı tek bir şahıs üzerinde toplandı. Fakat şahsen krallık tek kişi üstünde olmakla beraber hukuken ve gerçek devlet idaresi bakımından bu iki krallık iki ayrı egemen devletti. Bu nedenle İskoçya Krallığı kralı olan şu hükümdarlar İngiltere Krallığı için şu değişik isimde tanınmaktadır:
 

Bu iki krallık devleti ve tek şahsın krallığı 1707'de İskoçya Krallığı devletinin İngiltere Krallığı devleti ile birleşip tek bir Büyük Britanya Krallığı devleti kuruluncaya kadar hukuken devam etti. Böylece son ayrı olarak İskoçya Krallığı hükümdarı ve İngiltere Krallığı hükümdarı olan Kraliçe Anne şahsen hukuken ayrı olan iki krallık devlet başkanı olarak 1702-1707 döneminde saltanat sürdü ve 1707'den sonra ise hukuken tek devletin hükümdarı olarak Büyük Britanya Krallığı hükümdarı olarak 1707-1714 arasında tahtta bulundu.

Son İskoçya Krallığı taç giyme töreni 1605'te Sconce'da II. Charles için yapılmış olmakla beraber son İskoçya Krallığı hükümdarının, taç giyme töreni yapılmayan, Kraliçe Anne olduğu kabul edilmektedir.

## İskoçya Kralları listesi
### [[Alpin Hanedanı]] (848-1034)

### [[Dunkeld Hanedanı]] (1034-1286)

### [[Sverve Hanedanı]] (1286-1290)

### Birinci Fetret Dönemi (1290-1292)
### [[Balliol Hanedanı]] (1292-1296)

### İkinci Fetret Dönemi (1296-1306)
### [[Bruce Hanedanı]] (1306-1371)

### [[Stewart/Stuart Hanedanı]] (1371-1707)
#### [[Stewart]] (1371-1651)

### Üçüncü Fetret Dönemi (1651-1707)
#### Stuart (1660-1651) Restorasyon

## İskoçya hükümdarları zaman çizgisi

ImageSize=width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea=top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars=justify

DateFormat=yyyy
Period=from:825 till:1707
TimeAxis=orientation:horizontal
ScaleMajor=unit:year increment:100 start:900
ScaleMinor=unit:year increment:25 start:825

Colors=
  id:canvas      value:rgb(1,1,1)
  id:al     value:yellow
  id:du     value:green
  id:fa     value:rgb(1,0.5,0.5)
  id:ba     value:red
  id:br     value:rgb(0.5,0.5,1)
  id:sw     value:rgb(0.85,0.35,0)
  id:su     value:orange
  id:cw     value:rgb(0.8,0.8,0.8)
  id:eon    value:Black

Backgroundcolors=canvas:canvas

BarData=
  barset:Rulers
  bar:eon

PlotData=
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)
  bar:eon color:eon

  from: 843   till:    1034   color: al   text:Alpin
  from: 1034   till:    1286   color: du   text:Dunkeld
  from: 1286   till:    1290   color: fa   text:Fairhair
  from: 1290   till:    1292   color: cw   text:I. William'dan sonra karisiklik 
  from: 1292   till:    1296   color: ba   text:Balliol
  from: 1296   till:    1306   color: cw   text:I.Edward Ingiliz isgali  
  from: 1306   till:    1371   color: br   text:Bruce
  from: 1371   till:    1567   color: sw   text:Stewart
  from: 1567   till:    1651   color: su   text:Stuart
  from: 1651   till:    1660   color: cw   text: Cromwell isgali
  from: 1660   till:    1707   color: su   text:Stuart (restorasyon)

  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: 843 till: 858 color:al text:I. Kenneth
  from: 858 till: 862 color:al text:I. Donald
  from: 862 till: 877 color:al text:I. Constantine
  from: 877 till: 878 color:al text:Áed
  from: 878 till: 889 color:al text:Giric
  from: 878 till: 889 color:al text:Eochaid
  from: 889 till: 900 color:al text:II. Donald
  from: 900 till: 943 color:al text:II. Constantine
  from: 943 till: 954 color:al text:I. Malcolm
  from: 954 till: 962 color:al text:Indulf
  from: 962 till: 967 color:al text:Dub
  from: 967 till: 971 color:al text:Cuilén
  from: 973 till: 977 color:al text:Amlaíb
  from: 977 till: 995 color:al text:II. Kenneth
  from: 995 till: 997 color:al text:II. Constantine
  from: 997 till: 1005 color:al text:II. Kenneth
  from: 1005 till: 1034 color:al text:II. Malcolm

  from: 1034 till: 1040 color:du text:I. Duncan
  from: 1040 till: 1057 color:du text:Macbeth
  from: 1057 till: 1058 color:du text:Lulach
  from: 1058 till: 1093 color:du text:II. Malcolm
  from: 1093 till: 1097 color:du text:III. Donald
  from: 1094 till: 1094 color:du text:II. Duncan  
  from: 1097 till: 1107 color:du text:Edgar
  from: 1107 till: 1124 color:du text:I. Alexander
  from: 1124 till: 1153 color:du text:I. David
  from: 1153 till: 1165 color:du text:IV. Malcolm
  from: 1165 till: 1214 color:du text:I. William
  from: 1214 till: 1249 color:du text:II. Alexander
  from: 1249 till: 1286 color:du text:III. Alexander

  from: 1286 till: 1290 color:fa text:Margaret, Norway'in Kizi

  from: 1292 till: 1296 color:ba text:John de Balliol

  from: 1306 till: 1329 color:br text:I. Robert
  from: 1329 till: 1371 color:br text:II. David

  from: 1371 till: 1390 color:sw text:II. Robert
  from: 1390 till: 1406 color:sw text:III. Robert
  from: 1406 till: 1437 color:sw text:I. James
  from: 1437 till: 1460 color:sw text:II. James
  from: 1460 till: 1488 color:sw text:II. James
  from: 1488 till: 1513 color:sw text:IV. James
  from: 1513 till: 1542 color:sw text:V. James
  from: 1542 till: 1567 color:sw text:I. Mary I

  from: 1567 till: 1625 color:su text:VI. James
  from: 1625 till: 1649 color:su text:I. Charles
  from: 1649 till: 1651 color:su text:II. Charles

  from: 1653 till: 1658 color:cw text:Oliver Cromwell
  from: 1658 till: 1659 color:cw text:Richard Cromwell

  from: 1660 till: 1685 color:su text:II. Charles (restorasyon)
  from: 1685 till: 1689 color:su text:VII. James
  from: 1689 till: 1702 color:su text:II. William
  from: 1689 till: 1694 color:su text:II. Mary
  from: 1702 till: 1707 color:su text:Anne

  barset:skip


## Kaynakça

## Ayrıca bakınız