Yaşar Nuri Öztürk

**Yaşar Nuri Öztürk** (5 Şubat 1951, Bayburt – 22 Haziran 2016, İstanbul), Türk ilahiyatçı, hukukçu, yazar, akademisyen, gazeteci ve siyasetçidir. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nin kurucu dekanı olan Öztürk, Türkiye'de “Kur'an Müslümanlığı” anlayışının öncülerinden biri olarak tanınır. ABD, Avrupa, Orta Doğu ve Balkanlar başta olmak üzere birçok ülkede İslam ve insan hakları temalı konferanslar verdi. Çoğunluğu İslam ve Kur'an merkezli olmak üzere, din, siyaset, sosyoloji ve tarih alanlarında çok sayıda kitap ve makale kaleme aldı.

Öztürk, Bayburt'ta doğdu ve Trabzon'un Sürmene ilçesinde büyüdü. Trabzon İmam Hatip Lisesi'ni birincilikle bitirdi. Ardından İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'nde ilahiyat ve İstanbul Üniversitesi'nde hukuk tahsilini tamamladı. 12 yıl boyunca imamlık ve vaizlik yaptıktan sonra, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nde "Kuşadalı İbrahim Halveti" konulu doktorasını tamamladı ve 1986'da İslam tasavvufu anabilim dalında doçent oldu. Orta Doğu, Balkanlar, Avrupa ve Afrika ülkeleri, ABD, Güney Kore ve Japonya'da kendi alanında akademik araştırmalar yaptı; Fransa'daki Grenoble Üniversitesi'nde akademisyen olarak çalıştı. Türk üniversitelerinde 26 yıl boyunca çalışan Öztürk, New York'ta misafir profesör olarak bir yıl boyunca “İslâm Düşüncesi” dersleri okuttu. Ayrıca Milltown'da lisansüstü düzeyinde İslam felsefesi dersleri verdi. 1993 yılında İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'nin kurucu dekanı olarak atandı ve 2002'ye kadar dekanlık yaptı. Öztürk, 2002 Türkiye genel seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi'nden İstanbul milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Partinin genel başkanı Deniz Baykal ile anlaşmazlık yaşadıktan sonra, 2004 yılında partiden istifa etti. 16 Şubat 2005'te Halkın Yükselişi Partisi'ni kurdu, 2009 yılında üniversite ile çok ilgilenemediği gerekçesiyle genel başkanlıktan istifa etti.

Öztürk, 1978 ve 1982 yıllarında Türkiye Millî Kültür Vakfı ödülünü kazandı. Ayrıca *[[Time]]* dergisinin düzenlediği "20. Yüzyılın En Önemli Kişileri" anketinde, "En Önemli Bilim İnsanları ve Islahatçılar" kategorisinde yer alan 100 isim arasında, halk oylamasıyla belirlenen ilk 10 isimden biri oldu.

## Hayatı
Yaşar Nuri Öztürk, Bayburtlu bir anne ile Sürmeneli bir babanın çocuğu olarak 5 Şubat 1951 tarihinde doğdu. Trabzon'un Sürmene ilçesinin Fındıcak köyünde büyüdü. Ailesi, çoğu Çaykara'da bulunan Niyazoğlu sülalesindendir. İlk eğitimini babasından Kur'an okuyarak aldı ve dokuz yaşında hâfız oldu. 

Yaşar Nuri Öztürk ilk din eğitimini hafız olan babasından aldıktan sonra 1960-1969 yıllarında Trabzon'da dönemin ünlü İslam alimlerinden Mustafa Cansızoğlu'ndan İslami ilimleri öğrenmiştir. Yaşar Nuri Öztürk Mustafa Cansızoğlu hakkında şunları söylemiştir: 

"Mustafa Cansızoğlu üstadıma ben 1960 yılında bağlandım ve doğup büyüdüğüm şehir olan Trabzon'dan ayrıldığım 1969 yılına kadar huzurunda aralıksız ders okudum." 

Çocukluğunda ve gençliğinde sabah namazından bir buçuk saat önce kalkarak ders çalışmayı adet edinmiş, bunu bizzat babasından görerek öğrenmiştir. Babası onu yetiştirmek için çok çaba sarfetmiş, o dönemde geleneğe uyarak üç yaşında Kur’ân okumayı öğretmiştir. Kur’ân okumayı öğrendikten sonra onu ezberlemeye başlamış ve dokuz yaşında hafızlığını bitirmiştir. Ardından medrese geleneği üzere ilim tahsil etmeye başlamış; ilk olarak Arapça ve Farsça öğrenmiş; Yunus Emre’nin şiirlerini ezberlemiş; Niyâzî-i Mısrî (ö. 1694) ve Kuddûsî’nin (ö. 1849) şiirleri ile Fuzûlî’nin (ö. 1556) Hadîkatü’s-Sü’edâ’sını okumuş ve aynı zamanda hafızlığını unutmamak için tekrar etmiştir. Bu İlkokulu dışarıdan okuyarak bitirmiş ve bitirme sınavlarına girerek diploma almıştır. Babası “Gurbetsiz tahsil yapanın tahsilinin neması olmaz, ilim adamı gurbeti tadacak.” diyerek onu Tokat’ın Turhal ilçesinde talebe okutan Gürcü Mehmet Efendi’ye göndermiş, Turhal’da bir sene Gürcü Mehmet Efendi’den Arapça sarf ve nahiv okumuş ve bu sırada bir yıl kadar Süleyman Efendi’nin kurslarında kalmıştır.Bu süreçte ileri derecede klasik medrese eğitimi almıştır.

Trabzon yıllarında ilkokulu dışarıdan bitirerek Trabzon İmam Hatip Lisesi'ne girdi ve İmam hatipten 1968 yılında birincilikle mezun oldu. Medrese eğitiminden sonra İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'nde  ilahiyat tahsilini tamamladı. Ardından İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu. 12 yıl imamlık ve vaizlik yaptıktan sonra üniversiteye tekrar dönerek 1981 yılında "Kuşadalı İbrahim Halvetî (Hayatı, Tasavvufi Düşünceleri, Mektupları)" konulu doktorasını tamamladı ve 1986'da aynı dalda doçent oldu. 

Yaşar Nuri Öztürk 1971'den 1977 yılına kadar Nurettin Topçu'ya ait Hareket Dergisinde yazmıştır. Hareket Dergisi'nde bu yazılar daha çok İslam Tasavvufu üzerinedir. 

Öztürk, Seyyid Kutup’tan İslâm Kapitalizm Uyuşmazlığı (1972), Mustafa Sibai’den İslâm Sosyalizmi (1976) tercümelerini “Abdurrahman Niyazoğlu” müstear adıyla yapmıştır. Aynı zamanda 1976 yılında Hallac-ı Mansur'un Tavasin adlı eserini çevirmiştir. Bunlar kendisinin yaptığı ilk çeviri eserlerdir. 

Kur’an-ı Kerim ve Sünnete Göre Tasavvuf (1985) ilk hacimli eseridir. Bu eserleri yayınladığı dönemlerde İstanbul'un Selatin Cami'lerinde mukabele ve mevlit okuduğu da bilinmektedir.

Orta Doğu, Balkanlar, Avrupa ve Afrika ülkeleri, ABD, Güney Kore ve Japonya'da kendi alanında akademik araştırmalar yaptı; ayrıca Fransa'da Grenoble Üniversitesi'nde çalıştı. ABD, New York'ta "İslâm Düşüncesi ve Çağdaş Sûfî Düşünce" dersleri okuttu.

*[[Time]]* dergisinin gerçekleştirdiği "20. Yüzyılın En Önemli Kişileri" (The Most Important People of the 20th Century) anketinin "En Önemli Bilim Adamları ve Islahatçılar" (The Most Important Scientists and Healers) listesinde, dünya kamuoyunca belirlenmiş 100 ismin ilk 10'u arasında yer aldı.

Türkçe, Arapça, Farsça, İngilizce ve Fransızca dillerinde çeşitli çalışmaları bulunan Yaşar Nuri Öztürk, 1978 ve 1982'de "Türkiye Millî Kültür Vakfı" ödülünü kazandı.

Yurt dışında ve yurt içinde pek çok yerde İslâm dininin zihniyeti, insan ve insan hakları konularında konferanslar verdi. Türkiye'de Kur'ân'ın Özüne Dönüş Hareketi'nin öncüsü olan Yaşar Nuri Öztürk aynı zamanda da, Türk üniversitelerinde öğretim üyesi ve dekan olarak 26 yıl görevde bulundu. ABD-New York'ta (The Theological Seminary of Barrytown) bir yıl misafir profesör olarak “İslâm Düşüncesi” dersleri okuttu. Aynı süre içinde The World Scripture'ın İslâm bölümünün hazırlanışında görev aldı. Büyük çoğunluğu İslâmiyet hakkında seksene yakın kitabı vardır. Özellikle onun "Kur'an'daki İslâm" adlı ansiklopedi vasfındaki kitabı, Yaşar Nuri Öztürk tarafından çoğu konferansında telkin edilmektedir.

Üniversite sonrası asistanlığın yanı sıra avukatlık stajını sürdürdü. Bir yandan da Son Havadis, Tercüman gibi gazetelerde yazılar yazdı. 1980'de İslam felsefesi dalında doktorasını verdi. Ardından Milltown'da lisansüstü düzeyinde İslam felsefesi dersleri verdi. 1987'de Türkiye'ye döndü ve o günlerde TRT'de Asaf Demirbaş'ın sunduğu bir dini programa çıktı. Böylece akademik çevrelerdeki tanınırlığı ülke geneline yayıldı.

1978 ve 1982'de “Türkiye Millî Kültür Vakfı” ödülünü kazandı. Çalışmaları Türkçe, Arapça, Farsça, İngilizce ve Fransızca dillerinde yayımlandı.

1992 yılında İstanbul Üniversitesi'nde İlahiyat Fakültesi kuruldu. 1993'te fakülteye kurucu dekan olarak atandı.1993-2002 yılları arasında İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi dekanlığını yaptı. Yaşamı boyunca çeşitli üniversitelerde öğretim üyesi ve dekan olarak 26 yıl görev yaptı.

İlk tercümesi Elmalılı M. Hamdi Yazır tarafından yapılan Kur'an'ın, yorum katılmamış, İkinci Türkçe çevirisini yayınlamıştır. 1993 - 2011 yılları arasında üç yüzü aşkın baskı yapan bu çeviri, “Türkiye Cumhuriyeti Tarihinin En Çok Baskı Yapan Kitabı ve Kur'an-ı Kerim meali” sayılmaktadır.

1990'lı yıllarda Hürriyet gazetesinde yazıları yayımlandı. Yurt gazetesinde ve son olarak da Aydınlık'ta yazdı. Aydınlık gazetesinde 26 Kasım 2015'te başladığı yazılarını 23  Haziran 2016'ya kadar sürdürdü.

14 Şubat 2013 tarihinde TRT sanatçısı Nazlı Kanaat ile nişanlanmıştır.

Öztürk, İstanbul'un Beykoz ilçesine bağlı Paşabahçe semtinde ikamet etmekteydi.

### Siyasi hayatı
Yaşar Nuri Öztürk, 3 Kasım 2002 seçimlerinde Cumhuriyet Halk Partisi'nden İstanbul milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne girdi. Daha sonra CHP'den istifa etti. İstifasına, “Birikiminin halka ve ülkeye hizmette daha etkin ve yoğun biçimde kullanılacağı vaadiyle girdiği CHP'de çok kısa bir süreden sonra hayal kırıklıkları yaşamasını, 23-24 Ekim 2003 tarihlerindeki kurultayda da çok çirkin bir siyaset oyunuyla dışlanmasını” gerekçe gösterdi. CHP'nin yönetim kadrosu ve dönemin genel başkanı Deniz Baykal ile ters düştüğü noktaları ise şöyle açıklamıştı:

*“Laiklik anlayışındaki farklılık, dine bakışlarındaki farklılık, halkla bütünleşme konusundaki ısrarı, ideoloji eksenli siyasete karşı oluşu, partideki ağır demokrasi noksanı, dünyadaki derin etkili değişimlerin muhasebesinin CHP yönetimince yapılamaması, Batı’nın yeni sömürü yönteminin bir ifadesi olan IMF’cilik ve küreselleşme yıkımını durduracak politikaların oluşturulamaması.”*

CHP'den istifasının ardından 16 Şubat 2005'te Halkın Yükselişi Partisi'ni kurdu ve bu partinin genel başkanlığını dört yıl boyunca sürdürdükten sonra 19 Ekim 2009 tarihinde üniversite ile çok ilgilenemediği gerekçesiyle genel başkanlıktan istifa ederek aktif siyasî hayatına son verdi.

## Ölümü

2011 yılından beri mide kanseri ile mücadele eden Yaşar Nuri Öztürk, 22 Haziran 2016 Çarşamba günü İstanbul'daki evinde hayatını kaybetti. Cenaze namazı Üsküdar&nbsp;Şakirin Camii'nde&nbsp;kılınan Öztürk, Kanlıca Mezarlığı'na defnedilmiştir.

## Dinî görüşleri

### Ebû Hanîfe ve İmâm Zeyd hakkında

Onun aslında Hanefilik ile itikaden pek ilgisi bulunmadığını ifade ediyor:

Ayrıca “İmâm Zeyd” ile olan fikrî benzerliğine de şu cümlelerle değiniyor:

### Bâtınîlik ve Karmatîlik hakkında
Bâtınî-Karmatîlik konusundaki görüşlerini ise *"[[Hallâc-ı Mansûr]]"* isimli iki ciltlik eserinin birinci cildinde açıklıyor. Birinci cildin ilk elli sayfalık giriş kısmı Karmatîler'in kurdukları toplumcu sistemin ne kadar başarılı olduğundan bahsetmektedir.

### İslam'da reenkarnasyon hakkında
Kur'an'a göre reenkarnasyonun olası olduğunu ayetlerden örnekler vererek savunan Öztürk, buna inanmayanların ise bir tür tabuculuk içinde olduklarını söylüyor. Ona göre Kur'an reenkarnasyona mesnet olacak onlarca ayet barındırmaktadır. Süleyman Ateş'in cennet ve cehennemi reenkarnasyon ile izah ettiğini söylüyor. Reenkarnasyonun müteşabih bir ahiret inancının bir tür yorumu ve işleyişi olduğunu da ekliyor.

İslam tarihinde reenkarnasyon konusu hakkındaki görüşlerini,  olarak belirtiyor.

#### Kur'an’da reenkarnasyon
Kur'an bu dünyaya iki defa gelip üçüncü kez gelmek isteyip de kendilerine müsaade edilmeyenlerden bahsediyor ve onlara üçüncüyü gidemezsiniz dendiğini söylüyor. Fakat bu durumun herkes için bağlayıcı olmadığını belirtiyor. Ona göre, kimi bir kez gelir adam gibi yaşar ve tekâmülünü tamamlar. İçlerinde Süleyman Ateş'in de bulunduğu birçok tefsir aliminin müteşâbih olan cennet-cehennem gibi kavramların açılımını reenkarnasyonla verdiklerini kuvvetle yineliyor. Bununla beraber, Kur'an'ın böyle ayrıntılar vermediğini de ekliyor. Fakat, ona göre insan tekâmülünü bir şekilde tamamlamaya mecburdur. Reenkarnasyonun da bu tekâmülü tamamlamanın yollarından biri değil, yegâne yolu olduğunu vurguluyor.  diyor.

#### Ahiret inancı ve reenkarnasyon
Öztürk, bu konudaki görüşlerini  şeklinde dile getiriyor.

## Kitapları

* Kur'an'ı Tanıyor musunuz? (O'nu hiç okudunuz mu?)
* Din Maskeli Allah Düşmanlığı "Şirk" ve Şirke Tepkinin Felsefeleşmesi: "Deizm"
* Allah ile Aldatmak
* Türkiye'ye Mektuplar
* Asr-ı Saadet Şehitleri
* Kur'an'ı Anlamaya Doğru
* 400 Soruda İslam
* Ehl-i Beyt'in Annesi Hazreti Fatıma
* Kur'an-ı Kerim ve Türkçe Meali
* Kur'an-ı Kerim Meali (Surelerin İniş Sırasına Göre)
* Kur'an Açısından Küresel Afetler
* Kur'an'ın Öğrettiği Dualar
* Atatürk'ten Sonraki CHP (Çağı Yanlış Okumanın Serüveni)
* Batı Sömürgeciliği ve İslam Dünyası
* Anadilde İbadet Meselesi Çiğnenen Bir Kitlesel Hakkın Savunulması
* Kur'an Açısından Şeytancılık (Satanizm ve Ötekiler)
* Cevap Veriyorum 1 (Gerçek Dini Arayanlarla Baş Başa)
* Cevap Veriyorum 2 (Gerçek Dini Arayanlarla Baş Başa)
* İslam Nasıl Yozlaştırıldı Vahyin Dininden Sapmalar, Hurafeler, Bid'atlar
* Depremin Gösterdikleri (Yeni Yüzyıl İçin Uyarılar)
* Kur'an'ın Temel Kavramları
* Kur'anın Temel Buyrukları (Emirler ve Yasaklar) 
* Kur'an'daki İslam
* Fatiha Suresi Tefsiri
* Kur'an Verileri Açısından Laiklik
* Tasavvuf ve Tarikatlar (İslam Mistisizmi) - 2 Cilt
* Kendi Dilinden Hz.Muhammed
* Ses Bir Gün Yankılanır
* Konferanslarım (Bir İmanın Destanlaşması)
* Halkın Diliyle Yaşar Nuri
* Halkın Şiirlerinde Yaşar Nuri Öztürk
* Halkın Yükselişi Hareketi
* İslam Dünyasında Akıl ve Kur'an Nasıl Dışlandı?

* Tarihi Boyunca Bektaşilik
* Tasavvufun Ruhu ve Tarikatlar
* Mevlana ve İnsan
* Kur'an ve Sünnete Göre Tasavvuf
* Kur'an Penceresinden Kurtuluş Savaşı'na Bir Bakış
* Asrı Saadetin Büyük Kadınları
* Yeniden Yapılanmak Kur'an'a Dönüş
* Din ve Fıtrat (Yaratılış)
* Çıplak Uyarı
* Kur'an Açısından Küresel Afetler
* Arapçılığa Karşı Akılcılığın Öncüsü: İmamı Azam Ebu Hanife
* İmamı Azam Savunması (Şehit Bir Önder İçin Apolocya)
* Kur'an'ın Yarattığı Mucize Devrimler
* İnsanlığı Kemiren İhanet DİNCİLİK (Zulümleriyle Dini Kirletenlerin Tarihi)
* Maun Suresi Böyle Buyurdu (Din Maskeli Zulme Tanrı'nın Vuruşu) 
* Enel Hak İsyanı Hallâc-ı Mansur (Darağacında Miraç) - 2 Cilt
* Arapçılığa Karşı Akılcılığın Öncüsü İmamı Azam Ebu Hanife (Esas Fikirleri Gölgelenen Önder)
* Kur'an-ı Kerim'de Lanetlenen Soy
* Emevî Dinciliğine Karşı Mücadelenin Öncüsü Ebu Zer
* Kur'an Verileri Işığında Tasavvuf ve Tarikatlar
* Tanrı'dan Başka İnsanüstü Tanımayan İnanç Deizm 
* Ehlibeytin Annesi Hz.Fâtıma
* Türkiye'ye Mektuplar
* Saltanat Dinciliğinin Öncüsü Firavun (Çağdaş Firavunları Tanıma Kılavuzu)
* Kur'an Verilerine Göre Kötülük Toplumu 
* Kur'an-ı Kerim'de Lanetlenen Soy
* İslam'da Büyük Günahlar
* Kur'an Penceresinden Özgürlük ve İsyan
* The Eye of The Heart
* Büyük Türk Mutasavvıfı Muhammed Tevfîk Bosnevî
* Kuşadalı İbrahim Halvetî (İslam Düşüncesinde Bir Dönüm Noktası)
* Kur'an'ı Anlamaya Doğru


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* HYP resmî sitesindeki öz geçmişi
* Politika Dergisi Sayı 4'teki Röportajı