Ankara-Kars demiryolu

**Ankara – Kars demiryolu**, Türkiye'nin başkenti Ankara'yı sınır şehri Kars'a bağlayan TCDD'ye ait konvansiyonel demiryolu hattıdır.

Demiryolu hattı Cumhuriyet Döneminde devlet eliyle inşa edilen **ilk** demiryolu hattıdır. Hattın inşasına ilk devlet demiryolları şirketi olan Chemins de fer d'Anatolie Baghdad / Anadolu – Bağdat Demiryolları (CFAB) Şirketi başlamış, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) *(o zamanki adıyla *'Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü**)''</small> ise inşaatı tamamlamıştır. [[Ankara (il)|Ankara]]'dan başlayan hat [[Kırıkkale (il)|Kırıkkale]], [[Yozgat (il)|Yozgat]], [[Nevşehir (il)|Nevşehir]], [[Kayseri (il)|Kayseri]], [[Sivas (il)|Sivas]], [[Erzincan (il)|Erzincan]] ve [[Erzurum (il)|Erzurum]] illerinden geçerek [[Kars (il)|Kars]]'ta sonlanmaktadır.

Demiryolu hattında özellikle günümüzde yerli ve yabancı turistler arasında popülerliği giderek artan [[Doğu Ekspresi]] ve [[Turistik Doğu Ekspresi]] seferleri yapmaktadır.

Demiryolu hattının elektrikli ve elektriksiz kısımları bulunmaktadır. [[Ankara Garı]] – [[Kayseri Garı]] – [[Hanlı Tren İstasyonu|Hanlı]] – [[Çetinkaya Tren İstasyonu|Çetinkaya]] – [[Divriği Tren İstasyonu|Divriği]] arasındaki kısımlar elektriklidir. ''Divriği'' – [[Kars Garı]] arasındaki hat ise elektriksizdir.

[[Kars Garı]]'ndan başlayarak [[Ardahan (il)|Ardahan]]'ın [[Çıldır]] ilçesinde yer alan [[Aktaş Sınır Kapısı]] <small>''([[Gürcistan]] - [[Türkiye]] Sınırı)''</small> yakınlarındaki [[Karakale, Çıldır|Karakale]] mevkiinde [[Türkiye|Türkiye Cumhuriyeti]] sınırlarından çıkan [[Bakü-Tiflis-Kars demiryolu|Bakü – Tiflis – Kars demiryolu]] 2017 yılında hizmete girmiştir. **Demir İpek Yolu** olarak da adlandırılan bu hat, [[İstanbul Boğazı]]'nı geçen [[Marmaray Tüneli]] ile birlikte, [[Pekin]]'den [[Londra]]'ya alternatif ve kesintisiz bir demiryolu bağlantısı sağlanmıştır. Demiryolu, Ankara – Kars demiryolu hattı aracılığıyla Türkiye'nin diğer demiryolu hatlarıyla bağlantılıdır.

Ankara – Kars demiryolu, [[İstanbul-Ankara demiryolu|İstanbul-Haydarpaşa – Ankara demiryolu]] ile [[Eskişehir (il)|Eskişehir]], [[Bilecik (il)|Bilecik]], [[Sakarya]], [[Kocaeli]] ve [[İstanbul (il)|İstanbul]]'a bağlanmaktadır. Bununla birlikte [[Çetinkaya Tren İstasyonu|Çetinkaya]], [[Kalın Tren İstasyonu|Kalın]], [[Boğazköprü Tren İstasyonu|Boğazköprü]] ve [[Irmak Tren İstasyonu|Irmak]]'taki müselleslerden başlayan demiryolu hatlarıyla [[Malatya (il)|Malatya]], [[Samsun (il)|Samsun]], [[Adana (il)|Adana]], [[Zonguldak (il)|Zonguldak]] gibi birçok şehirle de bağlantısı mevcuttur. Hattın gelecekte [[Kars-Nahçıvan demiryolu|Kars – Iğdır – Nahçıvan demiryolu]] aracılığıyla [[Iğdır (il)|Iğdır]] üzerinden [[Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti|Nahçıvan]]'a bağlanması planlanmaktadır.

Demiryolu hattının devamı niteliğinde olan ve [[Kars Garı]]'ndan başlayarak [[Kars (il)|Kars]]'ın [[Akyaka]] ilçesinde yer alan [[Doğukapı Tren İstasyonu]]'ndan sonra [[Türkiye|Türkiye Cumhuriyeti]] sınırlarından çıkarak [[Ermenistan]]'a geçen [[Kars-Gümrü-Tiflis demiryolu|Kars – Gümrü – Tiflis demiryolu]] hattında, sınırın 1993 yılından beri kapalı olması sebebiyle, [[Akyaka Tren İstasyonu]]'na kadar yolcu ve yük taşımacılığı yapılmaktadır.

== Tarihçe ==
Demiryolu hattının [[Doğukapı Tren İstasyonu|Doğukapı]] – [[Kars Garı|Kars]] – [[Sarıkamış Tren İstasyonu|Sarıkamış]] arasındaki bölümü 1894 – 1899 yılları arasında [[Kars (il)|Kars]], [[Rus İmparatorluğu|Rus]] toprağıyken <small>''([[Kars Oblastı]])''</small> [[Transkafkasya Demiryolu|Transkafkasya Demiryolu (ZZhD) Şirketi]] tarafından [[Transkafkasya Demiryolu]] hattı için [[Rus hat açıklığı|Rus hat açıklığı (1524&nbsp;mm)]] ile inşa edilmiş ve 1899 yılında hizmete girmiştir. Hattın ''Sarıkamış'' – [[Erzurum Garı|Erzurum]] arasındaki kısmı ise [[I. Dünya Savaşı]] sırasındaki [[Rus İmparatorluğu|Rus]] işgali döneminde [[Rus İmparatorluk Ordusu]] tarafından [[Metre hat açıklığı|metre hat açıklığı (1000&nbsp;mm)]] ile inşa edilmiştir. 1920 yılında imzalanan [[Gümrü Antlaşması]] ile [[Türkiye]] [[Kars (il)|Kars]] ve çevresini tekrar ele geçirmiş ve 1927 yılında bölgede bulunan [[Transkafkasya Demiryolu]]'na ait demiryolu hatlarını satın almıştır.

[[Osmanlı İmparatorluğu]] Dönemi'nde [[Chemins de Fer Ottomans d'Anatolie|Chemins de Fer Ottomans d'Anatolie / Osmanlı Anadolu Demiryolları (CFOA) Şirketi]] tarafından [[Ankara Garı|Ankara]]'ya kadar demiryolu hattı inşa edilmişse de ülkenin doğusuna bir demiryolu hattı inşa etmek, [[Bağdat Demiryolu]]'nun fikir babası olan [[Wilhelm von Pressel]]'in de öngördüğü gibi, hem ekonomik hem de siyasi sebeplerle mümkün olmamıştı. Ancak I. Dünya Savaşı sırasında [[Kızılırmak]]'ın stratejik öneminden faydalanmak amacıyla [[Irmak Tren İstasyonu|Irmak]]'a kadar dar hat açıklığında bir demiryolu hattı inşa edilmiş, bu hat [[Türk Kurtuluş Savaşı|Kurtuluş Savaşı]] sırasında [[Yahşihan Tren İstasyonu|Yahşihan]]'a kadar uzatılmıştır. İnşa edilen bu demiryolu hattı **Ankara – Kars demiryolu** hattının öncülüdür.

[[Türkiye hükûmetleri listesi|Hükûmet]], 23 Mart 1924 tarihinde yayımlanan **499 sayılı Kanun** ile [[Ankara Garı|Ankara]] ile [[Kars Garı|Kars]] arasında bağlantı sağlanması ve dar hat açıklığı ile inşa edilmiş mevcut demiryolu hatlarının [[Standart hat açıklığı|standart hat açıklığı (1435&nbsp;mm)]] ile yeniden inşa edilmesi konusunda yetkilendirilmiştir. Hattın inşaatını ilk devlet demiryolları şirketi olan [[Anadolu-Bağdat Demiryolları|Chemins de fer d'Anatolie Baghdad / Anadolu – Bağdat Demiryolları (CFAB) Şirketi]] üstlenmiş ve hattın ''Ankara'' – ''Yahşihan'' – [[Yerköy Tren İstasyonu|Yerköy]] arasındaki kısmı 1925 yılında, ''Yerköy'' – [[Kayseri Garı|Kayseri]] arasındaki kısmı ise 1927 yılında hizmete girmiştir. Hattın ''Kayseri'' – [[Sivas Garı|Sivas]] arasındaki kısmı ise [[Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları|TCDD]] <small>''(o zamanki adıyla **Devlet Demiryolları Umum Müdürlüğü**)''</small> tarafından inşa edilerek 1930 yılında hizmete girmiştir. Hattın [[Anadolu Yaylası]]'nda inşa edilmesi birçok mühendislik sorununa sebep olmuş, bu sorunları aşmak amacıyla inşa edilen tünellerin toplam uzunluğu ise 4&nbsp;km'yi bulmuştur. Hattın ''Sivas'' – ''Erzurum'' arasındaki kısmı ise 1935 – 1939 yılları arasında inşa edilmiş ve ''Erzurum'' – ''Kars'' arasındaki mevcut demiryolu hattı ile bağlantı sağlanmıştır. ''Erzurum'' – ''Kars'' arasındaki mevcut hat 1949 – 1961 yılları arasında TCDD tarafından [[standart hat açıklığı]] ile yeniden inşa edilmiştir. Hat üzerinde, belirli yerlerde mesafeleri kısaltmak ve ulaşımı hızlandırmak amacıyla iki adet varyant inşa edilmiştir. Her iki varyant da [[Sivas (il)|Sivas]] il sınırları içinde olup, bunlardan ilki 1994 yılında hizmete giren [[Hanlı-Bostankaya şube demiryolu|Hanlı – Bostankaya Varyantı]], diğeri ise 1974'te inşa edilmeye başlanan ancak maddi ve coğrafi zorluklar nedeniyle 2010'da hizmete girebilen [[Tecer-Kangal şube demiryolu|Tecer – Kangal Varyantı]]'dır. Bu varyant üzerinde bulunan [[Deliktaş Tüneli]], Türkiye'nin en uzun konvansiyonel demiryolu tünelidir.

== Hattın Kısımları ve Açılma Tarihleri ==


== Tren Hatları ==
=== A. [[TCDD Taşımacılık]] Tarafından İşletilen Hatlar ===
; **1. Anahat Trenleri'''
* Doğu Ekspresi
* Erciyes Ekspresi
* Güney Kurtalan Ekspresi
* Turistik Doğu Ekspresi
* Van Gölü Ekspresi

## Görseller

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* TCDD resmî sitesi 
* TCDD Taşımacılık resmî sitesi