Federico Amodeo

**Federico Amodeo** (8 Ekim 1859, Avellino / İtalya - 3 Kasım 1946, Napoli / İtalya) tasarı geometri konusunda uzmanlaşmış İtalyan bir matematikçi ve matematik tarihçisiydi.

## Hayatı
Doktorasını (*laurea*), öğretim görevlisi (*libero docente*) olduğu ve 1885'ten 1923'e kadar projektif geometri öğrettiği Napoli Üniversitesi'nde 1883'te matematik alanında aldı.

1890'dan 1923'e kadar, emekli olana dek, Napoli'de Istituto Tecnico "Gianbattista Della Porta"da ("Gianbattista Della Porta Teknik Enstitüsü"nde) sonra da üniversitede "Matematik Tarihi" kürsüsünde sorumlu kişi olarak kaldı ve profesör olarak ders verdi. Aslında, ilk olarak cebirsel geometri ile uğraştıktan sonra, matematik tarihi çalışmasına geçerek önemli bir uzman haline geldi ve her şeyden önce 1860'a kadar Napoliten matematik ortamına odaklandı. 1905-1906 akademik yılında, (Padua'da) Napoli Üniversitesi'nde İtalya Matematik Tarihi'ni resmi olarak öğretmekle görevlendirilerek Antonio Favaro ile birlikte Amodeo bir ilki gerçekleştirmiş oldu.

Ancak sadece bölgesel olaylarla ilgilenen bir tarihçi değildi. Projektif geometri tarihi, cebirsel eğrilerin geometrisi vb. Üzerine ciltler yayınladı. Aynı zamanda tanımlayıcı, projektif ve cebirsel geometride aktif bir matematikçiydi: araştırması ona cebirsel eğrilerin gonalitesi üzerine yaptığı çalışmalar için 1899 Accademia dei Lincei ödülü gibi bazı dikkate değer takdirler topladı.

Toplamda yaklaşık 150 yayının yazarıdır ve yaklaşık 1.300 değiş tokuş edilen yazı için yaklaşık 250 bilimsel kopyası (İtalya'da ve Amerika'da dağıtılmıştır: Amerika Birleşik Devletleri ve Arjantin dahil) vardır. İtalyan muhataplar arasında C. Segre, G. Castelnuovo, G. Veronese, E. Pascal, A. Sannia, P. Del Pezzo, L. Cremona, R. Marcolongo, A. Capelli, E. Cesàro bulunur. Yabancılar arasında “saf matematikçiler”e ek olarak, H. Burkhardt, F. Klein, A. Hurwitz, K. Küpper, M. Cantor, G. Eneström, H. G. Zeuthen gibi matematik tarihine daha bütüncül bir şekilde adanmış akademisyenler vardır. Benedetto Croce ve Giovanni Gentile gibi filozoflar ve matematiğe ilgi duyan kadınlar da bu listeye dahildir. (İngiliz Frances Hardcastle, cebirsel geometride aktif) ve bu disiplinin tarihi (perspektif tarihinde araştırma yapan Maria Da Villa gibi). Ancak Amodeo'nun yazışmalarından birçok başka meraklı veya beklenmedik gerçek ortaya çıkıyor: örneğin, Eylül 1914'te (İtalya'da tarafsızlık döneminde) Staude tarafından imzalanan Alman Matematik Birliği'nin (DMV) "resmi" mektubu, Birinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesinin sorumluları ve Croce'nin matematik tarihine olan ilgisi gibi.

Bu belge yığınını gün ışığına çıkarmanın ve incelemenin liyakati, tesadüfi bir görüşmenin ardından birleşik bir İtalya'ya hayat veren bilimsel, kültürel ve örgütsel nitelikteki bu heybetli ilişkiler ağıyla uğraşmaya başlayan Franco Palladino'ya aittir. Federico Amodeo'nun kızı, babasının kişisel arşivini ona emanet etti. Palladino'nun çalışması, Amodeo'nun yirminci yüzyılın başlarındaki bilimsel tartışmalarda sahip olduğu kesinlikle ihmal edilemez rolü vurgulamayı mümkün kıldı. Ortaya çıkarılan hacimli yazışmalar bağlamında, Peano, Segre ve Del Pezzo ile olan yazışmalar not edilmelidir. Palladino kendini biraz Federico Amodeo'nun ruhani varisi gibi hissetti.

Bir tarihçi olarak, 1860'tan önce Napoli'de matematik tarihinde uzmanlaştı ve bunu *Vita matematica napoletana* adlı iki ciltlik bir çalışmayla ortaya koydu; cilt I (1905), cilt II (1924). 1905'ten 1922'ye kadar Napoli Üniversitesi'nde matematik tarihi üzerine bir ders verdi.

Amodeo, *Vita matematica napoletana (Napoliten Matematik Yaşamı)* (Napoli, 1905 ve 1924) ve diğer birçok yayının yanı sıra teknik enstitüler ve liseler için bazı aritmetik, cebir ve geometri okul kılavuzları üzerine iki ciltlik yararlı bir çalışmanın yazarıdır.

1890-1891'de Turin Üniversitesi'ndeki geometri uzmanlarını ziyaret etti.

Amodeo, 1900'de Paris'te ve yine 1908'de Roma'da Uluslararası Matematikçiler Kongresi'nde davetli bir konuşmacıydı. Accademia Pontaniana üyeliğine seçildi.

3 Kasım 1946'da Napoli'de öldü.

## Çalışmaları
* *Complementi di analisi algebrica elementare*, 1909
* ''Lezione di geometria proiettiva'' , 3. bas., 2. tekrar basım, 1920
* *[https://www.liberliber.it/mediateca/libri/a/amodeo/vita_matematica_napoletana/pdf/amodeo_vita_matematica_napoletana.pdf Vita matematica napoletana] *, Napoli; , 
* *Sulla storia della prospettiva: Breve risposta alla nota del socio corrispondente [[Gino Loria]] letta nella tornata dell'8 gennaio 1933*, Napoli, Tipografia dell'Ospedale Psichiatrico Provinciale Leonardo Bianchi
* *Lo sviluppo della prospettiva in Francia nel secolo XVII: memoria letta all'Accademia Pontaniana di Napoli nella tornata del 25 giugno 1933*, Napoli, Tipografia dell'Ospedale Psichiatrico Provinciale Leonardo Bianchi, 1933
* *Origine e sviluppo della geometria proiettiva*, Napoli, Editore B. Pellerano, 1939
* *Sintesi storico-critica della geometria delle curve algebriche*, Conte editore Napoli 1945
* *Giuseppe Battaglini e la sua opera*. Napoli 1906.
* *Aritmetica ed algebra con numerosi esercizi ad uso delle scuole medie di 2. Grado e specialmente del 1. biennio degli Istituti tecnici.* Napoli, Pierro 1910.
* *Argomenti Trattati Nella Scuola Matematica Napoletana (1615 – 1860) Appendice Sintetica All’opera “Vita Matematica Napoletana”*. Napoli, Accademia Pontaniana. Tip. Osped. Psich. “Leonardo Bianchi”, 1934.

## Kaynakça

;İtalyanca kaynaklar
* F. Palladino: *La corrispondenza epistolare tra matematici italiani dall’unità d’Italia al Novecento e la figura scientifica e la corrispondenza epistolare di Federico Amodeo*, La Scuola di Pitagora, 2013.
* *Gli atti dell’incontro tenutosi a Napoli, presso la sede dell’Istituto italiano per gli studi filosofici, il 5 dicembre del 2002*. (Toplantı, her şeyden önce, İtalya'nın birleşmesinden yirminci yüzyıla kadar İtalyan matematikçiler arasındaki yazışmalarla ilgili fikir alışverişini teşvik etmeyi amaçlıyordu. Aynı konferans, özellikle matematik bilimlerinin tarihi üzerine belgelenmiş çalışmaları için Federico Amodeo'nun (1859-1946) figürüne yeterince önem verilmesine katkıda bulunmak istedi. Bu ciltte toplanan katkılar, yazarların elleriyle temel seçimler, metodolojik yönler, bilimsel muhabirler arasındaki yazışmaların basımının yayınlamış olabilecekleri basılı eserlerle ilgili varsaydığı "haysiyet" hakkında iyi düzenlenmiş bir yazışmanın veya iyi düzenlenmiş bir baskının mevcudiyetinden tarihçiye gelen fayda ve her aşamada "ziyaretçi" ile yazışma fonu arasında kurulan etkileşim üzerine genel düşünceler sunar.)
* *La storia delle scienze matematiche a Napoli tra Ottocento e Novecento: il contributo di Federico Amodeo*, Atti del Convegno “Pietro Riccardi e la storiografia matematica in Italia”, a cura di F. Barbieri e F.Cattelani Degani, Modena, Università degli Studi-Dipartimento di Matematica pura e applicata “G.Vitali”, 1989, pp.&nbsp;269–296.
* *Le corrispondenze epistolari tra Peano e Cesàro, e Peano e Amodeo*, Milano «Quaderni P.RI.ST.EM.-Università “L. Bocconi”, Milano» N. 13, anno 2000.
* *La corrispondenza epistolare tra matematici italiani dall’unità d’Italia al Novecento e la figura scientifica e la corrispondenza epistolare di Federico Amodeo*, Atti del convegno, a cura e con Introduzione di F. Palladino, Napoli, Vivarium, Biblioteca Europea, 2004

## Dış bağlantılar
* 
* 
*