Sağcı diktatörlük

**Sağcı diktatörlük**, **sağcı totalitarizm** veya **sağcı otoriter rejim**, sağcı politikaları izleyen otoriter veya totaliter bir yönetimdir. Sağcı diktatörlükler genellikle gelenekçiliği savunma, hukuk ve düzenin korunmasına vurgu yapma ve sıklıkla milliyetçiliği savunma ile karakterizedir ve yükselişlerini muhafazakar statükonun sürdürülmesine duyulan ihtiyaç ve komünizme karşı muhalefet temelinde haklı çıkarlar. Sağcı diktatörlüklerin dikkate değer örnekleri arasında Nazi Almanyası, Faşist İtalya, Estado Novo, Franco İspanyası, Vladimir Putin yönetimindeki Rusya ve Soğuk Savaş döneminde çeşitli Latin Amerika ülkelerini yöneten askeri diktatörlükler yer alır.

## Sağcı diktatörlüğün özellikleri

### Askerî diktatörlük
Batı dünyasının en yaygın görüşüne göre, sağcı diktatörlüğün en göze çarpan örneği, Güney Amerika'da bir zamanlar hüküm süren diktatörlüklerdir. Bu rejimler çoğunlukla askeri askeri cuntalar tarafından yönetiliyordu ve çoğu 1980'lerde çökmüştü. Komünist ülkeler, otoriter yönetim yöntemlerini halka göstermemeye büyük özen gösterdikleri için genellikle sivil hükûmetler tarafından yönetiliyor ve orada iktidarı ele geçiren subaylar pek hoş karşılanmıyordu. Birkaç istisna arasında, Ulusal Kurtuluş İçin Askeri Konsey (Polonya Halk Cumhuriyeti, 1981-1983) veya Kuzey Kore rejiminin Kim İl Sung'un yönetimi boyunca evrimi yer alır.

### Din ve hükümet
Birçok sağcı rejim, yerel ruhani kurumlarla güçlü bağlarını korumuştur. Bu güçlü Kilise-devlet ittifakı politikası genellikle Kilise faşizmi olarak adlandırılır. Katoliklik yanlısı diktatörlükler arasında Estado Novo (1933-1974) ve Avusturya Federal Devleti (1934-1938) bulunmaktadır. Aynı zamanda İslam dünyasında da ruhani diktatörlükler bulunmaktadır, bunlar arasında İran İslam Cumhuriyeti ve Afganistan İslam Emirliği yer alır. Suudi Arabistan ve Vatikan Şehri gibi teokratik mutlak monarşiler de yukarıda bahsedilen rejimlerle birçok benzerliğe sahiptir. Bu rejimlerin birçoğu ruhani liderler tarafından yönetilmiştir veya yönetilmektedir, örneğin Josef Tiso yönetimi altındaki Slovakya veya Ruhullah Humeyni (1979-1989) ve Hamaney (1989-günümüz) yönetimi altındaki İran gibi. Nazi Almanyası gibi bazı sağcı diktatörlükler ise belirli dinlere açıkça düşmanca davranmıştır.

## Bölgelerine göre sağcı diktatörlükler

### Avrupa
Avrupa'daki sağcı diktatörlüklerin varlığı, büyük ölçüde faşizmin yükselişi ile ilişkilendirilir. Birinci Dünya Savaşı ve sonrasında ortaya çıkan koşullar, hem devrimci sosyalizmi hem de reaksiyoner siyaseti doğurdu. Faşizm, sosyalist harekete tepki olarak ortaya çıktı ve eski düzeni yeniden canlandırmayı amaçladı. Avrupa'daki sağcı diktatörlükler, İkinci Dünya Savaşı'nda Müttefik devletlerin kazandığı zafer ile büyük ölçüde yok edildi, ancak bazıları 1970'lere kadar Güney Avrupa'da varlıklarını sürdürdü.

; Avrupa sağcı diktatörlüklerinin listesi
; 
}
|-
|
|
|
|
|
|-
|
|Letonya Cumhuriyeti
|Letonya Çiftçiler Birliği 
|1934–1940
|Kārlis Ulmanis
|-
|
|Litvanya Cumhuriyeti
|Litvanya Milliyetçi Birliği
|1926–1940
|Antanas Smetona
|-
|
|Bağımsız Makedonya
|İşbirlikçi hükûmet
|1944
|Spiro Kitinchev
|-
|
|Reichskommissariat Niederlande
|Nasyonal Sosyalist Hareket
|1940–1945
|Anton Mussert
|-
|
|Ulusal yönetim
|Nasjonal Samling
|1940–1945
|Vidkun Quisling
|-
| Osmanlı İmparatorluğu
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|-
|
|
|
|
|
|-
|
|Ulusal Kurtuluş Hükûmeti
|İşbirlikçi hükûmet
|1941–1945
|Milan Nedić
|-
|
|Slovakya Devleti
|Slovakya Halk Partisi
|1939–1945
|Jozef Tiso
|-
|
|
|
|
|
|-
|
|Ukrayna Devleti
|Ukrayna Halkçı Hareketi
|1918
|Pavlo Skoropadskyi
|-
| Yugoslavia
|Yugoslavya Krallığı
|
|
|
|}

### Asya
Asya'daki sağcı diktatörlükler, erken 1930'larda askeri rejimlerin yerel anayasal demokrasilerden iktidarı ele geçirmesiyle ortaya çıktı. Bu fenomen, Japonya İmparatorluğu'nun militarist genişlemesiyle yönlendirdiği askeri işgallerle diğer ülkelere hızla yayıldı. İkinci Dünya Savaşı'nın sonrasında, Asya'daki sağcı diktatörlükler Soğuk Savaş'ta belirgin bir şekilde anti-komünist bir rol üstlendiler ve birçoğu Amerika Birleşik Devletleri tarafından desteklendi.

### Kuzey, Orta ve Güney Amerika
Sağcı diktatörlükler büyük ölçüde 20. yüzyılın başlarında Orta Amerika ve Karayipler'de ortaya çıktı. Amerikan şirketlerine, örneğin *[[United Fruit Company]]* gibi şirketlere tavizler vermek amacıyla ortaya çıktılar ve "muz cumhuriyetleri" olarak tanımlanan rejimler oluşturdular. Kuzey Amerika'daki sağcı diktatörlükler, ülkelerinin işçi hareketlerini bastırmak ve korporatist ekonomiler kurmak için önemli rol oynadılar. Soğuk Savaş döneminde, bu sağcı diktatörlükler belirgin bir anti-komünist ideolojiye sahipti ve genellikle ABD destekli eylemlerle iktidara geldiler.
## Ayrıca bakınız

* Polis devleti
* Condor Planı

## Kaynakça

## Bilbiyografya

* 
*