Protospatharios

***Prōtospatharios*** (), Orta Bizans döneminin (8-12. Yüzyıllar) en yüksek saray unvanlarından biriydi, üst düzey generallere ve vilayet valilerine, hem de yabancı prenslere verildi.

## Tarih
Ünvanın anlamı, "ilk *[[spatharios]]*", aslen 6. yüzyılda görülen imparatorluk muhafızlarının düzeni (*taxis*) lideri rolünü gösterir. Muhtemelen Herakleios Hanedanı döneminde, rütbe onursal bir ünvan oldu (Yunanca: δια βραβείου ἀξία, *dia brabeiou axia*), bu noktadan sonra Thema komutanları, kıdemli saray görevlileri ve müttefik hükümdarlara verildi. Bir *prōtospatharios*a ilk sağlam referans Günah Çıkartıcı Theofanis'in *Chronicle* isimli vakainamesinde 718 yılında "Sergios, Sicilya'nın *prōtospatharios* ve *[[strategos|stratēgos]]*u" olarak kaydedilmiştir. 9. yüzyıl sonlarında *prōtospatharios*, *[[patrikios]]*un altında ve *[[dishypatos]]*un üstünde kaydedilmiştir. Ünvanın ödülü, sahibinin Bizans Senatosu'na girişi anlamına geliyordu. Saygınlığı sonuçta çok yüksekti, İmparator Konstantin Porfirogennetos (913–959 arası hükümdar) ile ilgili iyi bir bilinen bir hikâye ile *[[De Administrando Imperio]]*da anlatıldığı üzere: babası VI. Leon'un hükümdarlığında *[[Nea Ekklisia]]* Ktenas isimli yaşlı bir rahibi 60 litra altın (circa 19.4&nbsp;kg) ödüyor, bu ünvanı almak için bir başka deyişle bu ücret *prōtospatharioi* ünvanlıların yıllık kazancı 72 *[[Solidus|nomismata]]*nın altmış katıdır. Ancak yeni durumundan memnun kalacak kadar yaşamaz, iki yıl sonra ölür. Orta Bizans dönemin diğer ünvanları gibi, 11. yüzyılda önemli keskin bir şekilde azalır. 14. yüzyıl ortasında pseudo-Kodinos tarafından saray hiyerarşisinde sarayın *[[primmikerios]]*u ile *megas [[Arhon|archōn]]* arasında 34. sıra olarak hala kaydedilmiş olmasına rağmen son kaydedilmiş kullanım 1115 yılındadır.

Filotheos'un ''Klētorologion''una göre, ünvanı taşıyanlar hadım (*ektomiai*) ve hadım olmayan (*barbatoi*, "sakallılar") olarak ayrılır. Rütbenin amblemine ek olarak, inciler ile süslenmiş altın bir boyunluk, altın süslü beyaz tunik ve altın yüzleriyle kırmızı dublet. Hadım olmayanlar sadece değerli taşlar ile süslenmiş altın yakaları (*kloios*) ile ayrılırlardı. *Prōtospatharioi*lerin elbiselerinin tezhiplerdeki göresel delilleri, diğer taraftan, zamanla önemli ölçüde değişmiştir. Pseudo-Kodinos'un *Makamların Kitabı*nda, bu rütbenin elbisesi, önde iktidardaki imparatoru tahta otururken arkada ata binerken gösteren altın tel işlemeli *skaranikon* (boru şeklinde başlık), altın *[[kabbadion]]* (kaftan) ve bir *klapōton* tipin *skiadion*uyken (kenarlı şapka), belirgin *dikanikion*  (kurmay) taşımazlardı.

Trabzon İmparatorluğu'nda Türk kökenli eşdeğer ünvanı *amytzantarios* kullanılırdı.

## Özellikleri
Saray rütbesi olması yanında, birçok farklı görevleri olan *prōtospatharioi* vardır:

**Prōtospatharios*, *[[Hrisotriklinos]]* (Yunanca: ), Büyük Saray'ın ana kabul ve tören salonu, sorumlusu.
**Prōtospatharios*, *Lausiakos* (Yunanca: ), toplantı salonu olarak hizmet eden Hrisotriklinos'un yanındaki ana salonlardan biri. *Lausiakos* çalışanları (*oikeiakoi*) büyük ihtimalle, imparatorluk şölenlerinin hazırlıklarından da sorumluydular.
* *[[Basilikoi anthropoi|Basilikoi anthrōpoi]]*nin (Yunanca: ), yabancılar dahil düşük seviye imparatorluk hizmetlileri birlikleri, *Prōtospatharios*u ya da *[[katepano|katepanō]]*nu. *[[Stratarchai]]*nin biri olarak listelenmiştir, dolayısıyla belirli olmayan askeri rolü simgeler. Onun bağlı ekip, baş yardımcısı *[[domestikos]]* olan düşük rütbeli subayları içerir (*spatharioi* ve *kandidatoi* rütbeleri).

**Prōtospatharios tēs Phialēs* (), Bizans donanması kürekçileri için yargıç olarak hareket ederdi, başkent Konstantinopolis'te oturudu. Makamın tam özellikleri gibi, terim *phialē* ("su-havzası") belirsizdir; muhtemelen Bukoleon imparatorluk sarayının liman mevkisine işaret edebilir.

## Tanınmış yabancı ''Prōtospatharioi''
* Rus İvan, 14. yüzyıl Rus kökenli Bulgar askeri lider
* Kasim Beg
* I. Mihailo, Duklja'nı Sırp hükümdarı

## Kaynakça
;Özel

;Genel
* 
* 
* 
*