open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Koroloji

**Bitki yayılışı**, olarak da bilinir, Ernest Haeckel tarafından koroloji şöyle tanımlanmıştır: Belirli direy ve bitey alanlarındaki sistematik birimlerin coğrafi dağılışları, kökenleri ve bunların değişmelerinin araştırılmasıdır.

Bitkiler uygun çevre şartlarının bulunduğu yerleri örterek yaşama alanlarını çizmiş olurlar. Böylece türlerin ilk yaşamaya başladığı yerlere gen merkezi (çıkış merkezi) adı verilir. Örneğin *[[Sığırkuyruğu|Verbascum]]*'un (sığırkuyruğu) gen merkezi orta Anadolu'dur.

Bitkilerin dağılışı ve göçü her ne kadar birbirine sıkıca bağlı ise de faaliyetleri farklıdır. Dağılış, bitkinin bulunduğu çevreden tohumlarla yayılması ve yeni yerlere ulaşmasıdır. Oysaki göç bir gelişmeyi içerir. Dolayısıyla dağılış, göçün gerekli habercisidir ve yeni çevre kazanılmasının sona ermesidir. Doğada tohumla yayılma yapan taksonomik birimlerin sayısı azdır. Yayılmayı ve göçü sağlayan bitki kısımlarına Diaspor denir.

Diasporlar, yer değiştirme yeteneğinde olup genellikle üreme organlarıdır. Örneğin spor, tohum veya meyve gibi. Birçok hallerde diasporlar vejetatif kökenli özel organlar olabileceği gibi bitkinin değişikliğe uğramış kısımları, bitkinin tümü hatta bitki grupları da olabilir.

Genellikle aynı bitki veya aynı birey değişik tipte diaspor meydana getirebilir. Böylece kuzey yarım kürenin mutedil bölgelerinde orman ağaçlarının büyük bir kısmı örneğin meşe ve göknar normal olarak tohum üretirler, fakat bunlar dip sürgünü, çelik veya diğer aktif olan vejetatif kısımlarla da üreyebilir. Bundan başka birçok koloni yayılma gösterir. Örneğin *[[Hasır otu|Phragamines]]* (su kamışı) dünyanın büyük bir kısmına yayılmıştır. Su kamışı bu yayılmayı tüysü meyvesi ile rüzgarlarla ve az çok yüzebilen rizomlarla, su ile de yapabilirler.

Bu arada bir kısım bitkiler çok fazla yayılma olanaklarına sahip iken, bir kısmı bundan yoksundur. Bitki türlerinin coğrafi alanlara yayılış şekilleri takım, familya,cins ve türlere göre çok değişiktir. Yayılma ve çoğalma imkânları en fazla olan talli bitkilerdir. (Bakteriler, Mantarlar ve Algler); buna karşılık Fanerogamların (Çiçekli bitkiler) yayılma ve çoğalma olanakları daha sınırlıdır. Tohumlu bitkiler aktif ve pasif olmak üzere iki şekilde yayılırlar.

**Aktif yayılma (otokori):** Bitkiden oluşan tohumun yine aynı bitkinin kendi olanaklarını kullanarak yere düşüp etrafa yayılmasıyla olur.

**Pasif yayılma (allokori):** Tohumların taşıyıcılar tarafından başka yerlere götürülmesiyle olur.

## Kaynakça
* Bitki coğrafyası, Kemal Yıldız Yrd.Doç.Dr
Öznellik

**Öznel**, bir yargının kişiye bağlı olarak değer biçilmesi (kazanılması) için söylenmektedir. Biçilen (atanan) değer açısından bakıldığında kişiden kişiye göre değişen, herkes için farklı olan değer.

Pozitif bilimler kişiden kişiye değişmeyen değerlerin varlığını savunmaktadır. *Öznel* değerlerin ise nesnel bilgilerin karşıtı olarak bireysel bilgi ile kazanıldığını söylemektedir. Günümüzün pozitif bilim teorileri hem nesnel hem de öznel bilgileri bilgi olarak kabul etmektedir.
Pallet Kasabası

**Pallet Kasabası** (İngilizce: *Pallet Town*; Japonca: マサラタウン *Masara Town*), Pokémon dünyasında kurgulanmış bir mekandır. Kanto bölgesinin güneyinde yer alan kasaba, bazı Pokémon oyunlarında ve animesinde tanıtılmıştır. Diğer dillerde ve dublajlarda alternatif isimleri bulunsa da, çoğunlukla İngilizcedeki Pallet kelimesinin çevirisinden yola çıkılarak kullanılmıştır.

Ana seri Pokémon oyunları olan Pokémon Red, Green, Blue, Yellow, Gold, Silver, Crystal, FireRed, LeafGreen, Heart Gold ve Soul Silver versiyonlarında yer almaktadır. Red, Green, Blue, Yellow, Fire Red ve Leaf Green versiyonlarında oyunun ana karakteri, bu kasabada doğmuştur ve yolculuğuna burada başlamaktadır. İlk Pokémon'u Bulbasaur, Charmander, Squirtle ya da Pikachu'yu (Yellow sürümünde yalnızca) bu kasabada almaktadır. Rakibi ve aynı zamanda komşusu olan yaşıtı Gary Oak ise onunla aynı anda yolculuğa başlamaktadır. Profesör Oak da bu kasabada ikâmet etmekte, önemli araştırmalarını buradaki laboratuvarından sürdürmektedir. Gold, Silver, Crystal, Heart Gold ve Soul Silver versiyonlarında ise, baş karakter Johto serüveninin sonunda Kanto bölgesini ziyaret ettiğinde erişilebilmektedir.

Animenin ilk bölümünde olayların gerçekleştiği mekân olan Pallet Kasabası, her bölgenin sonunda Ash'in lig yolculuğunun sona ermesi sonucu evine dönmesiyle tekrar gösterilmektedir. Tıpkı oyunlardaki gibi, Profesör Oak animede de laboratuvarını bu kasabada kurmuş, burada asistan ekibi ve üzerinde çalıştığı Pokémon'larıyla yaşamaktadır. Ash, altı Pokémon sınırı olan takımı dolduğunda ya da yeni bir bölgeye serüvene başlamaya karar verdiğinde, genellikle Pokémon'larını Profesör Oak'ın laboratuvarında bırakmaktadır. Ayrıca ana karakter olan Ash Ketchum'un annesi, Delia Ketchum da, Pokémon'u Mr. Mime ile bu kasabada ikâmet etmektedir.
Jackie Jackson

**Sigmund Esco "Jackie" Jackson** (4 Mayıs 1951, Gary, Indiana), Amerikalı şarkıcı. Michael Jackson'ın ağabeyidir. The Jackson 5'dan ayrılan bir üyedir. Jackie Jackson grubunda şarkıcı Jackson 5, diğer üyeleri olan onun küçük kardeşi Michael, Marlon, Jermaine, Tito ve daha sonra küçük kardeşi Randy edildi. Jackson 5, son 40 yıldır birçok hit kayıtları kaydedildi. 1973 yılında Jackie ilk solo albümünü kaydetti.

## Diskografi
### Albümler
* 1973 *Jackie Jackson*
* 1989 *Be the One*

### Singlelar
* 1989 "Stay" 
* 1989 "Cruzin"

## Dış bağlantılar
* Jackson 5 France  
* Jackie Jackson
Marlon Jackson

**Marlon David Jackson**, Michael Jackson'ın kardeşi ve Jacksons 5 üyesi Amerikalı şarkıcı.

Marlon'un ikiz kardeşi Brandon, doğumdan 24 saat sonra ölmüştür.

Babası Joseph Jackson, annesi Katherine Esther Jackson'dır. Üç çocuğu vardır: Valencia, Britney ve Marlon Jackson Jr. Marlon Jackson Jackson ailesinin altıncı çocuğu ve The Jackson 5 grubunun eski bir üyesidir. 1980'lerin ortalarında gruptan ayrıldıktan sonra, Marlon ilk albümü Baby Tonight ile orta düzeyde bir başarı elde etti. Sonrasında Kaliforniya'da bir emlakçı olarak çalıştı.

## Filmleri
* Nell 
* Student Confidential 
* We Are the World
İbrahim Karaosmanoğlu

**İbrahim Karaosmanoğlu** (d. 1952, Yuvacık, Başiskele, Kocaeli), 2004 ile 2019 yılları arasında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi başkanı olarak görev yapan Türk siyasetçi.

## Yaşamı ve kariyeri
Aslen Rize'nin Güneysu ilçesinin İslahiye koyündendir. İzmit Endüstri Meslek Lisesinde din kültürü ve ahlak bilgisi öğretmenliği yapmakta iken 1989 ve 1994 yıllarında Refah Partisinden Yuvacık beldesi belediye başkanı seçildi. 1999 seçimlerinde Fazilet Partisinden yeniden aday olmadı, serbest ticaret yaptı.

2001 yılında AK Parti kurucu üyesi sıfatıyla il başkan yardımcısı oldu. Nihat Ergün'ün milletvekili ve genel başkan yardımcısı seçilmesiyle AK Parti Kocaeli il başkanı oldu ve 2004 Türkiye yerel seçimlerinde Kocaeli büyükşehir belediye başkanı seçildi.

2011 yılında Türk-Macar kültürel ve ticari ilişkilerine katkılarından dolayı Macaristan Cumhuriyeti Liyakat Nişanı ile ödüllendirilmiştir.

31 Mart 2019 tarihinde gerçekleşen yerel seçimde aday gösterilmedi. Kendisinden sonra görevi Tahir Büyükakın devraldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* İbrahim Karaosmanoğlu Kişisel Web Sitesi
Sekizbuçuk

* Sekizbuçuk, Federico Fellini'nin 1963'te yazıp yönettiği İtalyan filmi. Özgün yazılışı **8½**.
* Sekizbuçuk, Yukarıdaki filmin kitabı. 1993 yılında Rekin Teksoy'un çevirisiyle Nisan Yayınları'ndan çıktı.
Erimo sınıfı mayın dökücü gemisi

AMC 491 **Erimo sınıfı** mayın dökücü gemisi, IJN nin mayın dökme konseptine göre kıyı mayınlama birincil görevi yanında anti-denizaltı görevi ile de ikincil bir göreve sahip şekilde tasarlandı. Ama hizmeti boyunca mayın dökme gemisi olarak kullanıldı.
Gina Lollobrigida

**Gina Lollobrigida** (**Luigia** adıyla (4 Temmuz 1927 Subiaco, Lazio - 16 Ocak 2023, Roma), İtalyan sinema oyuncusu ve fotoğraf sanatçısı.

## Özgeçmişi

Lollobrigida bir mobilya imalatçısının kızı olup çocukluğunu bir dağ köyünde geçirmiştir. Gençliğinde Gina biraz mankenlik ve oradan güzellik yarışmalarına başarılı bir şekilde katılırdı. O zamanlarda İtalyan dilindeki filmlerde görünmeye başladı. 1947'de Gina, Bayan İtalya güzellik yarışmasına girdi ve 3. oldu.

1949 yılında Yugoslavyalı bir fizikçi, Milko Skofic ile evlendi. (Bir oğulları vardı ve 1971 yılında boşandılar). Güzelliği Hollywood'un ilgisini çekti ve 1953'te ilk Amerikan filmi olan "Şeytanı Yen"'de oynadı.
## Özel yaşamı ve ölümü
1971'de ayrıldığı eşi Milko Škofič ile beraberliğinden bir çocuğu bulunmaktaydı. Ayrıca 1984'ten 2006 yılına kadar Javier Rigau y Rafols ile beraberlikler olmuştur.

Lollobrigida, 16 Ocak 2023'te Roma, İtalya'da 95 yaşında öldü.

## Filmografisi
* Lucia di Lammermoor (1946)
* Bu Şarabın Sevgisi (1946)
* Siyah Kartalın Geri Dönüşü (1946)
* Sevgi Ararken (1947)
* Et Teslim Olacak (1947)
* Ev Hakkındaki Bir Adam (1947)
* Opera Hakkında Kızgın (1948)
* Köprü Bekleyemez (1949)
* Beyaz Çizgi (1949)
* Bir Köpeğin Hikâyesi (1950)
* Bayan İtalya (1950)
* Şansın Çocukları (1950)
* Alina (1950)
* Beş Kentin Masalı (1951)
* Küçük Caruso (1951)
* Dört Yol (1951)
* Love I Haven't... But... But (1951)
* Dikkat! Haydutlar! (1951)
* Bir Geceliğine Karı (1952)
* Zaman Geçmiş (1952)
* Fanfan la Tulipe (1952)
* Gecenin Güzellikleri (1952)
* Düzensiz Karı (1953)
* Ekmek, Sevgi ve Düşler (1953)
* Vefasızlar (1953)
* Şeytanı Yen (1953)
* Roma'nın Kadını (1954)
* Ekmek, Sevgi ve Kıskançlık (1954)
* Trapez (1956)
* Soloman and Sheba 1959
* Sonbahar Hatıraları (Come September) (1961)
* Kızımın Babaları (1968)
* Kötü Adamın Nehri (Bad Man's River) (1971)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
*
*
*Photographs and literature
Randy Jackson (The Jacksons)

**Steven Randall "Randy" Jackson** (d. 29 Ekim 1961, Gary, Indiana), Michael Jackson'ın kardeşi, şarkıcı ve müzisyen.

## Diskografi
### Albümler
* 1978 *Randy Jackson* 
* 1989 *Randy Jackson and the Gypsys*

### Singlelar
* 1978 "How Can I Be Sure"/"Love Song for Kids" (featuring Janet Jackson) 
* 1989 "Perpetrator"
* 1989 "Love You Honey"
* 1990 "I Wanna Luv U"
Hücre zarı farklılaşmaları

Aynı işlevi yürüten hücrelerin ortak hareket etmelerini ve birbirlerine yapışmalarını sağlayan, hücre zarının yan yüzeyinde meydana gelen sitoplazmik uzantılardandır. Desmosomlar hücre organeli değildir. Sadece hücre yüzeyinde plazma zarı farklılaşmalarıdır. Desmosom terimi önceleri dar anlamda bazı özel şekil ve yapısı olan bağlantı yerlerini anlatmak için kullanılmıştır. Daha sonra bu tanım, hücre zarındaki tüm farlıklaşma tiplerini kapsayacak şekilde genişletilmiştir.

Desmosomlar geometrik şekilleri, simetrik durumları, hücre yüzeyine dağılışları, benzer ve farklı hücreler arasında oluşları ve ayrıca hücre zarı ve bazı sitoplazmik elemanların yapılarına katılma durumlarına göre sınıflandırılırlar ve isimlendirilirler. Buna göre;
::**1-** Aralarında farklılaştıkları hücrelerin benzer ve farklı oluşuna göre;
:::* **Otodesmosomlar** (Autodesmosomes): Aynı hücrenin iki farklı bölgesi arasında bulunurlar.
:::* **Homodesmosomlar** (Homodesmosomes) : İki ayrı hücre yüzeyi arasında bulunurlar. Hücreler aynı tipte ise, bu farklılaşmaya **izodesmosom**, farklı tipte ise, **allodesmosom** denir.
:::* **Heterodesmosomlar** (Heterodesmosomes) : hücre yüzeyinin bir bölgesini, hücresel olmayan bir yapıya (örn : glikokalikse) bağlarlar. **Hemidesmosom** olarak da adlandırılırlar.
::**2-** Hücre yüzeyindeki dağılışlarına göre;
:::* **Makular desmosomlar** (Macula adherens) : Hücre zarında bulunan **düğme** şeklindeki bağlantılardır. Hücre yüzeyinde gelişigüzel noktalar şeklinde bulunabilirler.
:::* **Zonular desmosomlar** (Zonula adherens) : İki hücre arasındaki zarın **kemer** şeklinde hücrelerin etrafını sarmasıyla oluşurlar.
::**3-** Simetri durumlarına göre;
:::* **Simetrik desmosomlar** : otodesmosomlar, homodesmosomlar
:::* **Asimetrik desmosomlar** : heterodesmosomlar
::**4-** İki hücre yüzeyinin zar, sitoplazmik ve hücreler arası elemanlarının desmosom yapısına katılmalarına göre:
:::* **Sinsisyal desmosomlar** : hücreler arası köprüler (intercellular bridges), hücrelerarasıtüneller (plasmodesmata, plasmodesma).
:::* **Basit desmosomlar** : bölmeli desmosomlar (septate desmosomes), yanaşık desmosomlar (zonula Occludentes, tight junctions), yakın desmosomlar (gap junctions).
:::* **Gelişmiş desmosomlar** : simetrik gelişmiş desmosomlar (adherent desmosomes, dismembranal homodesmosomes ya da dismembranal autodesmosomes), asimetrik gelişmiş desmosomlar (heterodesmosomes, hemidesmosomes).

## Ayrıca bakınız

:::* Siller (Cilia cellularia)
:::* Kamçılar
:::* Fagositoz (Phagocytosis)
:::* Pinositoz (Pinocytosis)
:::* Eksositoz (Exocytosis)
:::* Geçit Bölgeleri 
:::* Mikrotubuluslar
:::* Mikrofilamentler
:::* Organeller
Jimmy Vulmer

**Jimmy Vulmer**, (önceden **Jimmy Swanson**) South Park'ta Timmy'den sonra tek 2. engelli çocuk. Kekemedir ve koltuk değnekleri ile yürür. Timmy ile rekabet halindedir. Çok masumdur ve onu South Park'ın çoğu sever. Son derece iyi olan mizah yeteneğiyle bilinir.Komedi şovu düzenlemektedir. 13. sezonun 5. bölümünde Cartman Jimmy'nin evine gelir ve Cartman, Jimmy'e espri bulmayı önerir. Sonra Jimmy'nin annesi onlara atıştırmaları için balık çubukları (Fishsticks) getirir. Jimmy de bundan yola çıkarak harika bir espri bulur fakat Cartman bunu tüm okula anlatır ve okuldakilerde başkalarına anlatarak her yere yayılır.Cartman sürekli bu şakayı kendisinin bulduğunu söylerek Jimmy'i çıldırtır. Sonra bu şaka Kanye West'e yapılır ve Kanye West anlamaz bunun üzerine Fishsticks şakasını bulan kişileri aramaya başlar.
Kurbağalıdere, Kadıköy

**Kurbağalıdere**, İstanbul ilinin Anadolu yakasında Kadıköy ilçesinde yer alan bir semttir. Uzunçayır ve Hasanpaşa kesişiminden, Fikirtepe ve Söğütlüçeşme istikametlerinde devam eden semt güzergâhı, Söğütlüçeşme'den Kızıltoprak yönüne ve Kalamış Koyu hizasına dek uzanır. Coğrafi olarak bir vadi olan Kurbağalıdere mevkiinin, İstanbul'daki ilk yerleşim alanlarından birisi olduğu kabul edilmektedir.

Çok sayıda kamu yapısını, altyapı tesisini ve yeşil alan niteliğindeki arazileri barındıran bölge, kent trafiği açısından önemli ulaşım arterlerinin kesişim noktalarından birisidir. Göztepe Köprülü Kavşağı ile Uzunçayır Kavşağı arasındaki bölgesi, D-100 bağlantılarını barındırır.

Ulaşımın sağlandığı rotalardan birisi olan Recep Peker Caddesi Köprüsü, Barış Manço anısına yapılan İETT otobüs durağına ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca bölgede Hasanpaşa Mahallesi'nde Kurbağalıdere adını taşıyan bir cadde ve Osmanağa ile Caferağa Mahallelerinde Kurbağalıdere adını taşıyan bir park da mevcuttur. 2024 yılında Kadıköy Zühtüpaşa Mahallesi'ndeki Kurbağalıdere sahil kesiminde bulunan park fonksiyonundaki bir alana da Şule İdil Dere Parkı adı verilmiştir.

Kurbağalıdere, 2010'lu yıllarda Fikirtepe'deki kentsel dönüşüm çalışmalarının etkilediği bölgelerden birisi olmuştur. 2016 yılında Kurbağalıdere'de 3 bin metrekarelik alana 12 katlı bir otel yapılması gündeme gelmiştir ancak kamuoyunda oluşan tepkilerle projeden vazgeçilmiştir. 

2022 yılı itibarıyla, Kadıköy'de semti oluşturan güzergah boyunca Kurbağalıdere Yaşam Vadisi projesinin uygulanması planlanmaktadır. Kuşdili Deresi'nin Ataşehir ilçesindeki Yenisahra ve Örnek mahallerinden Ümraniye Finanskent'e kadar olan kesimi de proje sınırlarına dahil edilerek, söz konusu yaşam vadisinin yapımı çalışmalarına başlanmıştır. Yoğurtçu Parkı yenilenerek, projenin birinci etabı adıyla kullanıma açılmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Kuşdili Deresi
* Kuşdili Çayırı
* Yoğurtçu Parkı

## Galeri

Dosya:İstanbul - Kurbağalıdere, Kadıköy r1 - Mart 2013.JPG|Kurbağalıdere, Recep Peker Cad. Köprüsünden görünüm (Mart 2013)
Dosya:İstanbul - Kurbağalıdere, Kadıköy r2 - Mart 2013.JPG|Kurbağalıdere, Recep Peker Cad. Köprüsününü görünümü (Mart 2013)
Dosya:İstanbul - Kurbağalıdere, Kadıköy r3 - Mart 2013.JPG|Kurbağalıdere'den bir görünüm, arkada Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu (Mart 2013)
Dosya:İstanbul - Kurbağalıdere, Kadıköy r4 - Mart 2013.JPG|Kurbağalıdere'den bir görünüm (Mart 2013)
Dosya:İstanbul - Kurbağalıdere, Kadıköy r5 - Mart 2013.JPG|Kurbağalıdere'den bir görünüm, arkada Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadyumu (Mart 2013)


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Kurbağalıdere ıslah ediliyor , sabah.com.tr, 18 Haziran 2010
* 30 km’lik Kurbağalıdere geçtiği her yeri vurdu... , milliyet.com.tr, 9 Haziran 2010
* Bir Kuşdili nostaljisi.... , gazetekadikoy.com.tr, 14 Şubat 2013
Out of Exile

**Out Of Exile**, Amerikalı rock müzik grubu Audioslave'in 2005 yılında çıkardığı ikinci albümü. Albümdeki şarkılar şunlardır:

* 01 Your Time Has Come
* 02 Out Of Exile
* 03 Be Yourself
* 04 Doesn't Remind Me
* 05 Drown Me Slowly
* 06 Heaven's Dead
* 07 The Worm
* 08 Man Or Animal
* 09 Yesterday To Tomorrow
* 10 Dandelion
* 11 #1 Zero
* 12 The Curse
Matt Stone

**Matthew Richard Stone** (d. 26 Mayıs 1971), Amerikan-Yahudi oyuncu, yönetmen, yapımcı. Houston, Teksas doğumludur. Gerald Whitney Stone ve Sheila Lois Belasco'nun oğludur. South Park'ı Trey Parker ile beraber kurmuştur.
Revelations

* Revelations (Buffy bölümü), Buffy the Vampire Slayer'ın bir bölümü
* Revelations (albüm), Audioslave albümü
* Revelations (Johan Gielen albümü), Johan Gielen'in yaptığı bir albüm
* Revelations (Johan Gielen single'ı), Johan Gielen'in yaptığı bir single
* Revelations (Iron Maiden şarkısı), Iron Maiden'ın bir şarkısı
Cum'a Suresi

**Cum'a Suresi** *([[Arapça]]:*** سورة الجمعة **, *<small>Sūrat'ul Cumu'a</small>)*, Kur'an'ın 62. suresidir. 11 ayetten oluşur.

Sure, ismini 9. ayetinde geçen "cum'a" kelimesinden alır. Medine'de indirildiğine inanılan surede insanlara peygamber göndermenin hikmetinden ve faydalarından, kendilerine Tevrat gönderilenlerin bazı olumsuz davranışlarından, Cuma namazının Müslümanlar açısından taşıdığı önemden bahsedilir.

## Konusu
Peygamber'in gönderilmesinin hikmetlerine değinilmekte, kendilerine Tevrat verilenlerin bu ilâhî emanetin sorumluluğunu taşıyamadıkları belirtilip yahudilerin bazı bencilce iddiaları eleştirilmekte, cuma namazının müslümanlar açısından taşıdığı önem ve bu ibadetin anlamı üzerinde durulmaktadır.

## Kaynakça
Nisa Suresi

**Nisâ Suresi** (Arapça: سورة النساء; *Sūratu’n-Nisā*), Kur'an'ın dördüncü suresidir. Sure 176 ayetten oluşur.

Medine'de indirildiğine inanılan sure, ismini Arapça *kadınlar* anlamına gelen “nisâ” kelimesinden alır. Şeriat hukukunda bazı hükümler Nisa suresindeki ayetlere dayandırılır. Bu ayetler ilk çiftin tek bir nefsden yaratıldığından bahsetmekle başlayıp İslam'da evlilik, kadın-erkek ilişkilerini ve miras hukukunu düzenlemektedir.

## Nüzûl
Mushaftaki sıralamada dördüncü, iniş sırasına göre 92. suredir. Mümtehine sûresinden sonra, Zil âl'den önce nâzil olmuştur. Bakara, Enfâl, Âl-i İmrân, Ahzâb ve Mümtehine sûreleri Medine'de Nisâ'dan önce inmişlerdir. Sûrenin, Mekke'den Medine'ye hicretten sonra 5. veya 6. yılda, Müreysî Gazvesi'nde dinî hükümler ve uygulamalar arasına girdiği bilinen teyemmüm âyetini ihtiva etmesi ağırlıklı olarak bu yıllarda indiğini düşündürmektedir.

## Tefsir
Nisa suresi 3. ayete dayandırılan nikâh hükümlerine göre bir erkeğin gücü yetiyorsa ve eşlerine karşı adaletli davranacaksa; birden fazla 2 veya 3 veya 4 kadınla evlenebileceğine izin verilmekle birlikte, bir erkeğin tek kadınla evlenmesinin onun için daha hayırlı olacağı tavsiye edilmiştir. Aynı sûrenin 2. ayetinde yetim haklarına riâyet edilmesi ve yetimlerin haklarının korunması emredilmiştir.

Surenin 24. ayeti Şii mezhebindeki muta (kadınlardan ücret karşılığı belirli süre için faydalanma) uygulamasının dini dayanağını teşkil etmektedir. Birçok Türkçe çeviride ayetler tercüme edilirken girilen ekleme ifadeler ve kelime kaydırmaları ayetlerin nikâhtan bahsettiği izlenimini uyandırmaktadır.

34. ayette erkeklerin kadınlar üzerinde idareci ve hakim olduğu, dolayısıyla onlardan üstün olduğu yazmakta olup erkeklerin maddi harcamalar yapması buna gerekçe olarak gösterilmektedir. "İtaatkâr" ve "Allah'ın korunmasını emrettiği şeyleri kocalarının bulunmadığı zamanlarda da koruyan" kadınların iyi kadınlar oldukları ifade edilmektedir. "Fenalık" ve geçimsizliklerinden korkulan kadınlara önce öğüt verilmesi ve yataklarından ayrılması, bunlar da fayda vermezse dövülmeleri, itaat ettiklerinde dayağa son verilmesi emredilmektedir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
*Şeriat
*Muta nikâhı
Andúril

**Anduril**, J.R.R. Tolkien evreninde hayali bir kılıçtır. Elf prensesi Arwen'in isteği üzerine Elrond, Narsil'in parçalarından dövdürmüştür. Elf rünleri ile üzerine "Nanye Anduril i ne Narsil i makil Elendilo. Lercuvanten i maili Mordoreo." Yani "Ben Anduril, Narsil'den dövülen, Elendil'in kılıcı. Mordor'un köleleri kaçacak önümden." yazılmıştır. Aragorn bu kılıca "batının alevi" adını vermiştir. Aragorn Anduril yardımıyla Ölü Ordu'yu toplamıştır ve Pelennor Çayırları Savaşı'nı zafere taşımıştır.
Vefa (anlam ayrımı)

* Vefa SK, İstanbul'da bir spor kulübü.
* Vefa Lisesi, İstanbul'da bir lise.
* Vefa, Fatih, İstanbul'da bir semt.
* Vefa (Işıl Yücesoy albümü), Pop albümü.
Osvaldo Nartallo

**Osvaldo Darío Nartallo** (d. 7 Eylül 1972 Buenos Aires, Arjantin), forvet pozisyonunda oynayan Arjantinli eski futbolcudur.

## Kariyeri
Futbol yaşantısına Arjantin'de başlayan Nartallo, burada 3 sezon oynadıktan sonra Güney Afrika'nın Orlando Pirates takımına transfer oldu. Burada 1 sezon oynadıktan sonra Beşiktaş'a transfer oldu. Beşiktaş ve Türkiye'ye gelen ilk Arjantinli futbolcudur. 1993-1994 sezonunda Beşiktaş'ta 8 numaralı formasıyla oynadı. Sonraki sezon Petrol Ofisi GSK'ne transfer oldu. Beşiktaş'ta oynadığı süre içerisinde 37 maçta görev aldı ve 10 tanesi ligde olmak üzere 13 gol attı. Sezonu Feyyaz Uçar'dan sonra, Oktay Derelioğlu ile beraber takımın en golcü ikinci futbolcusu olarak tamamladı.

Bir sonraki sezon Petrolofisi'nde başarılı bir performans sergiledi ve bir sezon oynadıktan sonra kısa süre İspanya takımlarından Granada CF'ye transfer oldu. Daha sonra yeniden Güney Amerika'ya dönerek Kolombiya Ligi takımlarından Envigado Fútbol Club'de oynadı. Bir sezon bu takımda oynadıktan sonra Meksika'ya giti. Meksika'da Puebla FC, Toros Neza ve Querétaro FC takımlarında 4 sezon geçirdi.

Son olarak yeniden Arjantin'e döndü ve San Lorenzo takımının formasını giydi. Nartallo, 2003 yılında futbolu burada bıraktı.

## Dış bağlantılar
* 
* 
* 
* Arjantin Primera istatistikleri
José del Solar

**José Guillermo Del Solar Alvarez-Calderón** (d. 28 Kasım 1967 Lima), orta sahada oynayan Perulu eski millî futbolcudur. Futbol oynadığı dönemde lakabı "*Chemo*"'ydu.

## Kariyeri
### Kulüp takımları
Universitario'in altyapısından yetişmiştir. Ancak ilk profesyonel maçına kiralık olarak gittiği Deportivo San Agustín takımının formasıyla çıkmıştır. İlk Peru şampiyonluğunu San Agustín ile, Alianza Lima'yı Aralık 1986'da yenerek ulaşmıştır.

Futbol kariyeri boyunca aralarında Celta Vigo ve Valencia gibi kulüplerin de bulunduğu La Liga takımlarında altı sezon, Türkiye 1. Ligi'nde Beşiktaş ile bir sezon ve Belçika Ligi takımlarından KV Mechelen'de bir sezon forma giydi.

Son resmi maçına Kapanış Ligi şampiyonluk maçında geleneksel rakipleri Alianza Lima'ya karşı 7 Temmuz 2002'de ilk takımı Universitario de Deportes forması ile çıktı.

### Millî takım
Uzun süre kaptanı olduğu Peru millî futbol takımı ile 74 maçta oynamış ve bu maçlarda 9 gol atmıştır. İlk millî maçını 28 Ocak 1986'da Çin'e karşı oynamıştır. Son maçına ise 34 yaşına bastığı günlerde kökeni olduğu Arjantin'e karşı 8 Kasım 2001'de 2-0 yenildikleri maçta çıkmıştır.

### Teknik direktörlük
Futbolu bıraktıktan sonra teknik direktörlük yapmaya başlamıştır. İlk olarak Colón takımında Juan Antonio Pizzi'nin yardımcılığını yapmıştır. 2005 yılında Sporting Cristal takımının başına getirilmiştir ve bu takımla ilk sezonunda Primera División Peruana şampiyonluğu kazanmıştır. Bir sonraki sezon Universidad Católica of Chile'nın başına getirilimiş ve Kapanış Ligi'ni Colo-Colo'nın ardından ikinci bitirmiştir.

3 Ağustos 2007 tarihinde, Julio César Uribe'nin yerine Peru millî futbol takımının başına teknik direktör olarak getirilmiştir. 2010 yılından beri altyapısından yetiştiği Universitario takımının başındadır.

## Dış bağlantılar
* 
* 
* 
* RSSSF - Uluslararası istatistikleri 
*
Omranköy

**Omranköy** (Bulgarca: Трем; **Trem**), Şumnu'nun kuzeybatısında 30&nbsp;km uzaklıkta bulunan köydür. Adı **Mirhanlı** iken şimdiki köyün güneyinde bulunmaktaymış. Halkı Türktür.

Omran köyün ismi Omur çobandan geliyor. Mirhanlı'da sadece bir çeşme varmış ve her yaz bu çeşme kururmuş. Omur çoban Provadiyska deresinin kaynaklarını bulmuş ve böylece Mirhanlılar buraya göçmüş. Köyün ismi de Omur köy olmuş. Sonra Omran köy demeye başlanmış. İnsanların bir takımı yeni yere göçmemişler ve onlara buranlar demişler ve böylece Mirhanlı iki köye ayrılmış: Omran köy ve Buranlar (Bulgarca: Единаковци; *Edinakovtsi*).

Omran köyde ve bölgede yaşayan Türkler büyük ihtimalle Kocacık türkmenlerinden, Kocacık yörükleridir. Kırım Savaşı'ndan sonra, 1853'te Omran köye 8 hane Tatar yerleşiyor. Bu Tatarlar Türkleşiyor ve bugün de Türkçeden başka dil bilmiyorlar.

1863 senesi sayımda Omran köyde 246 Türk, 8 hane Tatar ve 2 hane Çingene sayılıyor. Bugün Omran köyün çoğu Türkiye'ye göçmüş haldedir. Genellikle Türkiye'de Sultançiftliği ve Güneşli'de yaşıyorlar. Bir kısmı da Bursa ve Çorlu'da.

Kalanlar hayvancılık ve çiftçilıkle zorluk içinde hayat sürdürüyorlar. Omran köylüler her sene Ağustos ayının son pazar günü Omran köyde buluşuyorlar.
Emin Şenyer

**Emin Şenyer**, (d. 6 Aralık 1961, Samsun), Türk Karagöz sanatçısı.

Trabzon, Sürmene nüfusuna kayıtlıdır. Hayâlî Metin Özlen'in yanında yetişmiştir. Üniversitelerde karagöz oynatım dersleri vermiş, Türkiye'yi temsilen birçok uluslararası festivallere katılmış, Türkiye'nin hemen hemen her tarafında karagöz oynatmıştır. Portekiz kukla müzesi tarafından yirmi parçalık tasvir koleksiyonu satın alınmış ve halen müzede sergilenmektedir. Mozart'ın saraydan kız kaçırma operasını Türk gölge oyunu tekniği ile Karagöz perdesine uyarlamış ve Almanya'da Goethe tiyatrosunda Alman seyircilere oynatmıştır. Halen Karagöz ile ilgili çalışmalarını devam ettirmektedir.

## Dış bağlantılar
*
Sikkim

**Sikkim**, Hindistan'ın bir eyaletidir. Nepal'in doğusu, Bhutan'ın batısı, Çin'in güneyindedir.

Sikkim; bir Prenslik iken, 14 Nisan 1975'te yapılan bir referandum sonucunda, 16 Mayıs 1975 tarihinde 22. Eyalet olarak Hindistan'a bağlanmıştır. Nüfusu 2011 itibarıyla 607.000 ve başkenti Gangtok şehridir. Sikkim, Himalaya Dağları'nda bulunmaktadır. Dünyanın üçüncü en yüksek dağı olan Kançencunga Dağı, Sikkim ile Nepal arasındaki sınırda yer alır.

## Ayrıca bakınız

* Sikkim hükûmeti

## Kaynakça
Bakı FK

**Bakü Futbol Kulübü** (), Azerbaycan'ın başkenti Bakü'de kurulmuş bir Azeri futbol kulübüydü.

2004-05 sezonunda FK Bakü Azerbaycan Kubokunı kazandı.

2005-06 sezonunda UEFA Kupası'da ilk turda elenen kulüp, aynı sezonda Azerbaycan şampiyonu oldu.

2014 yılında kulüp sahibi Hafız Memmedov'un mali sıkıntıları, birçok oyuncu ve personeli yeni kulüp aramaya zorladı ve kulübün geleceğini belirsiz bıraktı. Kulüp, 2014-15 sezonunda Premier Lig'den küme düşmüş, 2015-16 sezonunda ise Azerbaycan Birinci Liginde mücadele etmişti. Kulüp gelecek yıl profesyonel bir kulüp olarak feshedildi.

## Avrupa Kupaları Tarihi
*Ağustos 2012 itibarıyla.*

## Başarılar
* **[[Azərbaycan Premyer Liqası]] Şampiyon**: 2
2005/06, 2008/09

* **[[Azerbaycan Kuboku]] Şampiyon**: 3
2004-05, 2009-10, 2011-12

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Resmî Ağsayfası
* UEFA.COM Sayfası
* Azeri ve Dünya futbolu hakkında her şey
Hazar Lenkeran FK

**FK Hazar Lenkeran** (Azerice: *Xəzər Lənkəran Futbol Klubu*) Lenkeran şehrinde kurulmuş ve 2004-2016 yılları arasında faaliyet göstermiş bir Azerbaycan futbol kulübüdür.

2004-05 sezonunda ligi Neftçi ile beraber lider olarak tamamlarken, şampiyonu belirlemek amacıyla yapılan karşılaşmayı 2-1 kaybederek şampiyonluğu Neftçi'ye bıraktı. Ayrıca Azerbaycan'da yapılmış en pahalı transfer Hazar Lankaran'a aittir. Yapılan bu transfer Türkiye millî futbol takımında da top koşturmuş golcü Oktay Derelioğlu'dur. Oktay Derelioğlu 18 gol atarak Azerbaycan'da gol kralı olmuş ilk Türk futbolcudur.

2015-2016 sezonu sonunda Azərbaycan Premyer Liqası'nda sonuncu olarak küme düşen takım, bir sonraki sezon ülke şampiyonalarında mücadele etmeme kararı aldı.

Azerbaycan Premyer Ligası'nda on iki sezon oynayarak bir şampiyonluk, üç kez Azerbaycan Kupası'nı kazandı. Hazar ayrıca, Avrupa'nın büyük futbol kulüplerinden oluşan önceki G-14'ün yerini alan bir organizasyon olan Avrupa Kulüpler Birliği'nin bir üyesiydi.

## Başarılar

**[[Azərbaycan Premyer Liqası]]**
* Şampiyon - 2006-07

**[[Azerbaycan Kuboku]]**
* Şampiyon - 2006-07, 2007-08, 2010-11

**[[Kubok Sodrujestva|BDT Kupası]]**
* Şampiyon - 2008

## Lig ve kupa tarihçesi

## Teknik direktörleri
Güncelleme: 26 Kasım 2013

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Resmî Ağsayfası 
* "FIRTINA" bağımsız Taraftar Kulübü 
* AFFA.az sayfalarında Hazar Lankaran 
* UEFA.com sayfalarında Hazar Lankaran 
* EUFO.de sayfalarında Hazar Lankaran 
* Weltfusball.de sayfalarında Hazar Lankaran
* Transfermarkt.de sayfalarında Hazar Lankaran 
* National Football Teams.com sayfalarında Hazar Lankaran 
* Football-Lineups.com sayfalarında Hazar Lankaran
Gam

**Gam**, bir müzik parçasının kuruluş şekline göre (majör, minör) belirli bir kalıpta dizilen notalar topluluğu.

*İnici gam*da ses giderek kalınlaşır yani pesleşir. Ama *çıkıcı gam*da ses incelir, yani tizleşir. Gamın sekizinci notası baştaki notanın tekrarıdır. Batı müziğinde gamın dereceleri özel harflerle okunur.

A=LA B=Sİ C=DO D=RE E=Mİ F=FA G=SOL

Örnek: Majör gam, 2tam/1yarım/3tam/1yarım şeklinde dizilir.

Örnek (F Majör): F G A B♭ C D E F

minör=1 tam 1 yarım 2 tam 1 yarım 2 tam

Örnek (F Minör): F G A♭ B♭ C D♭ E♭ F
Köprülü ailesi

**Köprülü** ismi, ailenin atalarının dönemin Balkanlar'ında yerleştiği Makedonya'nın Köprülü kenti'nden gelir. Aile, Arnavutluk'un Berat Sancağının Roshnik kasabasındandır.

Samsun'un Vezirköprü ilçesi bu adı, Mehmet Köprülü o yöreden bir kızla evlendiği için alır. Tarihi Köprülü ailesinin kökeni, isim benzerliğinden gelen başka Köprülü aileleriyle karıştırılmaktadır. 
Köprülü Mehmet Paşa İstanbul'a saraya geldiği dönemlerde devlet bir buhran içerisindeydi. Anadolu ayaklanmaları artmış İstanbul dahi sipahiler ve yeniçeriler tarafından abluka altına alınmıştı. 1648 yılında tahta çıkan IV. Mehmet daha 6 yaşındaydı ve yönetimi babaannesi Kösem Sultan ve annesi Turhan Sultan ellerinde tutmaktaydılar. 1656 yılında Turhan Sultan tarafından Köprülü Mehmet Paşa sadrazamlığa getirilmiş bulunmaktaydı.

Köprülü Ailesi 17. yüzyılda  Saltanata önemli vezir ve sadrazamlar yetiştirmiş bir aile olmaktadır. V. (Ara Seçim), VI, VII. Dönem Kars, VIII, IX, X. Dönem İstanbul Milletvekillikleri, Dışişleri, Devlet Bakanlığı ve Başbakan Yardımcılıkları yapan Mehmet Fuat Köprülü de bu aileden gelmektedir.

## Ailenin tanınmış sadrazam ve vezirleri

## Ayrıca bakınız
* Köprülüler Devri

## Dipnotlar
Kubok Sodrujestva

**Kubok Sodrujestva** () Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra bağımsızlığını kazanan devletlerin oluşturdukları birlik ülkelerinin futbol kulüpleri arasında oynanan futbol turnuvası. Tüm Bağımsız Devletler Topluluğu ülkeleri takımlarıyla bu turnuvaya katılırlar.

Turnuvadan notlar, Ukrayna baştan ilk iki yarışmayı boykot etti. 15 şampiyonadır SSCB'nin ardıl devleti Rusya genç millî oyuncularından kurulu bir takımla turnuvanın 16. takımı olarak katılmaktadır. Son yıllarda Rusya ve Ukrayna ilk takımlarını Olimpiyat Stadyumu'nun yapay çim sahalarında oynatmakta kararsızlar. Kupa artık gözde bir turnuva olmaktan uzaklaşmıştır.

## Finaller

## Kaynakça
* RSSSF
Ekoton

**Ekoton**, iki biyolojik topluluğun karşılaştığı ve bütünleştiği bir geçiş alanıdır. Dar veya geniş ya da yerel (örneğin bir tarla ile orman arasındaki bölge) veya bölgesel (örneğin orman ve otlak ekosistemleri arasındaki geçiş) olabilir. Bir ekoton, iki topluluğun geniş bir bölgede aşamalı olarak harmanlanması veya keskin bir sınır çizgisi olarak kendini gösterebilir.

Sosyoloji literatüründe ise **ekoton**, kırsal alanda kalan köy ile yoğun göç dalgası sebebiyle genişleyen kentin karşılaşması sonucunda ortaya çıkan bir geçiş alanıdır. Bu bölgeler yapısı gereği hem köy hem de kent özelliklerini bünyesinde taşır ve kentin genişlemeye devam etmesiyle birlikte yok olur.

## Kaynakça
Ernst Haeckel

**Ernst Heinrich Philipp August Haeckel** (16 Şubat 1834, Potsdam - 9 Ağustos 1919, Jena), Alman hekim, zoolog, filozof, ressam ve kâşif.

## Hayatı
1862'de Jena Üniversitesi Zooloji Üniversitesi'nde "karşılaştırmalı anatomi "  profesörü olarak atandı. 1865'te aynı üniversitede  kendi için kurulan zooloji kürsüsünün başına geçti.
Başlıca ilgi alanını evrim oluşturdu. Charles Darwin'in "evrim teorisi" ile ilgili kuramını geliştirdi. Yazıları ve konuşmaları ile Darwinizm'in Almanca konuşulan coğrafyada da tanınmasına büyük katkısı oldu. Hocası Rudolf Virchow ve meslekdaşı Emil Heinrich Du Bois-Reymond'un aksine, Haeckel "evrim teorisi"nin müfredata alınmasını savundu.

Organizmaların biyolojik gelişimi ve türlerin evrimsel gelişimi teorisini geliştirdi. Lamarck'ın görüşlerine yakın, Darwin'in görüşlerini benimsemiş bir âlimdi. Biyogenetiğin temel yasasını oluşturdu. "Şube" ve "ekoloji" terimlerini kullanan ilk bilim insanı olmuştur.
## Teorileri ve kitapları
*Filogenesis Teorisi (Yaşamın inorganik maddelerden oluştuğu teorisi.)
*Canlıların Genel Morfolojisi (Generelle Morphologie der Organismen, 1866)
*Doğal Yaratılışın Tarihi (Natürliche Schöpfungs Geschicte, 1868)
*Sistematik Filojeni (Systematische Phylogenie, 1894-1896)

## Kaynakça
# Muhittin Kazımoğlu, *Büyük Ansiklopedi*, Milliyet Yayınları, 1986, s. 2047.

## Dış bağlantılar
*
Premyer-Liha

**Ukrayna Premier Ligi** (Ukraynaca: “Українська Прем'єр-ліга”) veya **UPL**, Ukrayna'nın en üst düzey futbol şampiyonasıdır. Başlangıçta **Vyshcha Liha** (Ukraynaca: Вища ліга, lit. 'Yüksek Lig') olarak bilinen lig, 1991 Sovyet futbol şampiyonasının sona ermesi üzerine 1992 Ukrayna futbol şampiyonası adında kuruldu. Ligin ilk sezonunda aralarında Dinamo, Shakhtar, Chornomorets, Dnipro, Metalist ve Metalurh'un da bulunduğu altı eski Sovyet Üst Ligi kulübünün yanı sıra daha önce üst ligde mücadele eden dört kulüp daha yer aldı.

Sovyet Üst Ligi'nin önde gelen kulüplerinden Dinamo Kiev, ligin “amiral gemisi kulübü” olmaya devam ederken, 2000'li yılların ortalarından bu yana ligi Shakhtar Donetsk domine ediyor. Ukrayna kulüplerinden üçü Avrupa kulüp müsabakalarında finale yükselmiştir: Dinamo (Sovyet kulübü olarak), Shakhtar ve Dnipro. Ukraynalı taraftarlar arasında en popüler Ukrayna kulüpleri Dinamo Kiev ve Shakhtar Donetsk'tir. Diğer popüler kulüpler arasında Karpaty Lviv, Metalist Kharkiv, Chornomorets Odesa ve Dnipro bulunmaktadır. 2024 itibarıyla UEFA tarafından derecelendirilen Avrupa'daki en iyi 18. lig konumundadır.

2014 yılından bu yana, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle Lig'in işleyişi büyük ölçüde sekteye uğradı ve 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle daha da kötüleşti. Lig, spor altyapısının tahrip edilmesinden, birçok Ukraynalı oyuncunun orduya katılmayı tercih etmesinden, maç katılımlarının ve ligin işleyişinin diğer birçok yönünün aksamasından etkilendi.

## Takımlar
2023-24 sezonuna kadar Premier Lig'de toplam 47 kulüp mücadele etmiştir. Aşağıdaki kulüpler 2023-24 sezonunda mücadele etmiştir.

## Şampiyonlar
### Kulüp performansları

### Onurlandırılan ekipler
Takımın ambleminin üzerinde 10 lig şampiyonluğunu gösteren temsili bir yıldız yer almaktadır. Dinamo Kiev, 1981 yılında Sovyet Üst Ligini 10. kez kazanarak bu prestijli onura erişen ilk Ukrayna takımı olmuştur. Ukrayna şampiyonu olduktan sonra Dinamo Kiev, 1999 yılında en üst düzeydeki 20. ulusal şampiyonluğunu kazanarak Sovyet dönemindeki gibi baskın bir lider haline geldi. İki yıldız 2007 yılında kulübün logosuna eklenmiştir. 2017'de 10. ulusal şampiyonluğunu kazanan Shakhtar Donetsk, henüz armasına bir yıldız takmadı.

Şu anda (2023 itibarıyla) aşağıdaki kulüpler armalarına eklenecek yıldız unsurunu kazanmıştır.

*   Dynamo Kyiv (Sovyetler Birliği'nde 13; Ukrayna'da 16).
*  Shakhtar Donetsk (Ukrayna'da 14)
* Dnipro (Sovyetler Birliği'nde 2)
* Zorya Luhansk (Sovyetler Birliği'nde 1)
* Tavriya Simferopol (Ukrayna'da 1)

## Dış bağlantılar
*  Resmî site
Steroid

*Bu madde steroid kimyasalları hakkındadır. Sporda performans artırıcı steroidler ve etkileri için [[Anabolik steroid]] maddesine bakınız.


*'Steroid*', birbiriyle kaynaşmış dört halkadan oluşmuş [[karbon]] iskeletli bir [[lipit]]tir. Steroitler [[Asetil koenzim A|Asetil KoA]] biosentez yolundan oluşurlar.

Farklı steroidler bu halkalara bağlı olan [[fonksiyonel grup]]lar bakımından birbirlerinden ayrılırlar. [[Bitki]]ler, [[hayvan]]lar ve [[mantar]]larda yüzlerce çeşit steroid tanımlanmıştır. Steroitlerin canlılarda genel olarak en önemli işlevi [[hormon]] olmaktır. Steroid hormonlar, steroid hormon [[reseptör]] [[protein]]lere bağlanarak fizyolojik etkilerini gösterirler. Bu reseptörlere bağlanınca gen [[Transkripsiyon (genetik)|transkripsiyonu]] ve hücre fonksiyonunda değişimlere neden olurlar.

İnsan fizyolojisi ve tıpta en önemli steroidler [[kolesterol]], [[steroid hormonlar]], onların [[öncül]]leri ve onların [[metabolit]]leridir. Kandaki steroitler taşıyıcı proteinlere bağlıdırlar.

[[Kolesterol]] önemli bir [[sterol|steroid alkolü]] olup hücre zarlarında yaygınca bulunur. Vücuttaki kolesterolun fazla miktarda bulunması [[ateroskleroz]] gibi hastalıklara ve diğer sorunlara yol açabilir. Çoğu diğer steroid kolesteroldan sentezlenir. Ayrıca çeşitli hormonlar, [[Omurgalılar|omurgalı hayvanlarda]] bulunan [[cinsiyet hormonları]] da dahil olmak üzere, kolesterolden üretilir.

Yaygın bazı sterol grupları aşağıda listelenmiştir:

* [[Anabolik steroid]]ler, androjen reseptörleri ile etkileşip kas ve kemik sentezini artıran bir steroid sınıfıdır. Doğal ve suni steroidler vardır. Sporcular tarafından performans artırmak için kullanılan "steroidler" bunlardır.
* [[Kortikosteroidler]] grubuna glukokortikoidler ve mineralokortikoidler dahildir:
** [[Glukokortikoidler]] meatabolizma ve bağışıklık sisteminin çeşitli yönlerini düzenlerler. [[Astım]] ve [[artrit]] gibi [[enflamasyon|yangısal]] durumların tedavisi için sıkça kullanılırlar.
** [[Mineralokortikoidler]] kan hacmini düzenlemeye ve [[böbrek]]lerden [[elektrolit]] kontrole yararlar.
* [[Cinsiyet steroitleri]], cinsiyet farklılıklarını ve üremeye destek sağlayan [[cinsiyet hormonları]]nın bir alt grubudur. Aralarında [[androjen]]ler, [[östrojen]]ler ve [[projestajen]]ler bulunur.
* [[Fitosterol]]ler bitkilerde bulunan steroidlerdir.

*Steroid* terimi belli bağlamlarda daha sınırlı bir anlamda kullanılır. Örneğin, tıp ortamında endokrinolog olmayanlarca *steroid* genelde kortikosteroidleri ve hemen her zaman glukokortikoidleri kastetmek için kullanılır. Spor veya vücut geliştirme bağlamında *steroid'' anabolik steroid anlamında kullanılır.

## Dış bağlantılar
* Michael W. King's Medical Biochemistry . 
* "Biochemistry " by Jeremy M. Berg, John L. Tymoczko and Lubert Stryer (2002) W. H. Freeman and Co. Bu kitapta steroidle ilgili bölümler  
*Steroid Yan Etkileri Hakkın da. Steroidlerin yan etkileri hakkinda genel bilgi edinebileceginiz bir site.  
* Steroidler . Steroidler hakkında bilgi edinebileceğiniz  kaynak.
Rushmore Dağı Anıtı

**Rushmore Dağı Anıtı**, Amerika Birleşik Devletleri'nin Güney Dakota eyaletinde, Rushmore Dağı'nın Black Hills (Siyah Tepeler) denilen kayalıklarında bulunan anıt. Bu anıt Amerika Birleşik Devletleri'nin dört başkanını gösteren dev heykellerden oluşur. Anıt, Kızılderili karşıtı görüşleriyle bilinen heykeltıraş John Gutzon Borglum'un ve  oğlunun eseridir. Heykellerin yapımına 1927'de oğlu ile birlikte sert granitleri yontarak başlayan Borglum, eserini 14 yılda tamamladı. Black Hills'te yan yana kabartma heykelleri bulunan dört Amerika Birleşik Devletleri başkanı soldan sağa doğru: George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt ve Abraham Lincoln'dür. Heykellerin her birinin yüksekliği 18-20 metre olup çok uzaktan görülebilmektedirler.

Eskiden **Altı Dede** (Tȟuŋkášila Šákpe) olarak bilinen Rushmore Dağı'nın Kızılderililer için önemli bir yeri vardı. Kızılderililer, dağdaki 6 doğal yapının dedelerinin ruhunu temsil ettiğine inanırdı.

## Rushmore Dağı başkanları
### [[George Washington]]
Washington, Amerika Birleşik Devletleri'nin kurucusu ve ilk başkanı olmakla beraber Amerika başkenti, onun soyadını almıştır. Bunlarla birlikte Amerikan Bağımsızlık Savaşı'nda Amerika Birleşik Devletleri'nin kurulması yönünde önemli rol oynamıştır.

Ayrıca bu bölgedeki Kızılderililere karşı sert tutumuyla tanınır. Büyük askeri başarısı Amerikan bağımsızlık savaşındakı stratejisi ve taktiklerinden gelmiştir. Orduyu iyi yönetmiş, iyi bir istihbarat ağı kurmuştur. Dağınık haldeki kolonileri birleştirip düzenli ordu haline getirmiştir.

### [[Thomas Jefferson]]
Jefferson, Amerika Birleşik Devletleri'nin 3. Başkanı olmadan önce Virginia valisi olmuştur. Amerikan Bağımsızlık Bildirgesi'ni yayımlamasıyla beraber Cumhuriyetçilik akımını da başlatmıştır.

### [[Theodore Roosevelt]]
Roosevelt, Amerika Birleşik Devletleri'nin o zamana kadar görülmüş en genç başkanıydı. Ayrıca onun başkanlık yaptığı 1901-1909 yılları arasında o zamana kadarki dünyanın en güçlü donanması yapıldı. Ayrıca Amerika'da ten rengi farklılıkları yüzünden yaşanan ırkçılığa karşı çıkmasıyla da bilinir. Son olarak 1905 yılında Rus-Japon Savaşı'na arabuluculuk yaptığı dolayısıyla Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü.

### [[Abraham Lincoln]]
1861 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin başkanı seçildiğinde köleliği, seçimler öncesi vadettiği gibi kaldırdı. Fakat Amerika Birleşik Devletleri'nin Güney eyaletleri geçiminin büyük geçim kaynağını kölelik esaslı tarımla sağlıyordu. Dolayısıyla Güney eyaletler Birleşik Devletler'den ayrılıp Amerika Konfedere Devletleri'ni kurdu. Sonucunda Amerikan İç Savaşı başladı ve kendi başkanlığında Birleşik Devletler, savaşı kazandı. Ardından kölelik ben bütünüyle Birleşik Devletler'den kaldırıldı.

## Ayrıca bakınız
* Atatürk Maskı (İzmir)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Resmî site
Kyuk Too Ki

**Kyuk Too Ki**, son zamanlarda Kore'de gelişen ve Kick boksu andıran dövüş sanatı.

## Teknik

Kyuk too ki ringde olduğu kadar sokakta da kullanılmak üzere geliştirilmiş, tekvando stili tekmeler (buna Kickboks ve Muay Thai'nin düşük tekmeler de eklenmiştir) ve el vuruşlarıyla bokstaki dört tür vuruş (kanca, direk, aparkat ve kroşe) ve Thai stili dirsek ve diz vuruşlarının karması melez bir dövüş sanatıdır.

Kyuk too ki sisteminde aynı zamanda silahlı saldırganlara karşı da teknikler geliştirilmiştir. Genellikle bir blokla başlanıp daha sonra saldırgana vuruş yapılır ve en son saldırgan yere fırlatılır.

## Ayrıca bakınız
* Kick Boks

## Dış bağlantılar
* Kyuk Too Ki dövüşçüsü Muay Thai dövüşçüsü ile
* Martial Arts Planet
Erol Zavar

**Erol Zavar** (d. 1 Ocak 1969, Zonguldak), Odak Dergisi eski yazı işleri müdürü, Sincan F Tipi Cezaevi'nde siyasi tutuklu, evli ve iki çocuk babası, şair, kanser hastası.

## Yaşamı
Erol Zavar'ın ilk şiir kitabı *Ölümü ektim randevu yerinde* 2006 temmuzunda Cadde Yayınları'ndan çıktı.

Erol Zavar, 2000 yılında yargılandığı Ankara 2 No'lu DGM tarafından *Anayasal düzeni değiştirmeye teşebbüs* suçu ile Türk Ceza Yasası'nın 146'ncı maddesi uyarınca ömürboyu hapis cezasına çarptırıldı. Zavar, cezasının infazı için Tekirdağ 1 No'lu F Tipi Cezaevi'ne gönderildi. Cezaevine girmeden önce mesane kanseri olduğu ortaya çıkan Zavar'a yönelik cezaevi ve hastane personelinin ihmali olduğu öne sürüldü.

Cezaevinde hastalığı ile ilgilenilmediği için 2004 yılında avukatları, eşi ve yakınları tarafından bir kampanya düzenlendi. Düzenlenen kampanyanın etkisi ile cezaevinde tedavisine başlandı. Gerçekleştirilen dokuz ameliyata rağmen sağlığı kötüye gitti. 2006 yılında *bu ışık sönmesin* sloganı ile yeni bir kampanya düzenlendi. Bu yeni kampanyanın amacı kanser tedavisinin sağlıklı koşullarda sürdürülebilmesi için serbest bırakılmasıydı.

Kampanya dahilinde Nesrin Cavadzade ve Hüseyin Karabey yönetiminde, müzikleri Grup Kizilirmak tarafından hazırlanan 35 dakikalık belgesel film hazırlandı. Film, Erol Zavar örneğinden hareketle F Tipi tecrit altında tutulan tutuklu ve hükümlülerin yaşayabilecekleri sağlık sorunlarını konu almaktadır.

Zavar'ın bu durumu Cumhuriyet, Evrensel, Radikal, Sabah, Özgür Gündem, Birgün gazetelerinde, Yeniharman ve Kaçak Yayın dergilerinde haber olarak da yayımlanmıştır.

15 defa mesane kanseri ameliyatı olan Erol Zavar'ın kanser tümörü alınmış olsa da Kalp rahatsızlığı, Koah, Migren, Astım, Tiroid nodülü, akciğerde nodül, bacağında platin, dizinde menüsküs, safra kesesinden ameliyat, bel ve boyun fıtığı gibi hastalıkları İle hapishane koşullarında kaldığı öne sürülmektedir. Nisan 2019 Salı günü Bolu İzzet Baysal Üniversitesi Hastanesi'ne götürülen Erol Zavar kalbinden rahatsızlığı nedeniyle ilaçlı kalp grafiği çektirilmiş, Tiroid bezi nodül'ünün ameliyat edilmesi için de cezaevine oğlunun dilekçe verdiği ve ameliyat zamanı beklenildiği belirtilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* erolzavar.com
* kötüceyim, iyice
Cafercan Aksu

**Cafercan Aksu** (d. 15 Ocak 1987, Antalya), Türk eski futbolcudur.

## Futbolculuk kariyeri
### Kulüp takımları kariyeri
Futbola Antalya Yolspor altyapısında başladı ve Galatasaray'ın scoutları tarafından izlenip Galatasaray altyapısından transfer oldu. Burada oynamanın avantajiyla 2001 yılından itibaren Türkiye genç millî takımlara davet edilmeye başlandı ve kısa bir süre sonra Türkiye genç millî takımlarda düzenli olarak oynamaya başladı.

2011-2012 sezonunun başında Süper Lig ekiplerinden  Giresunspor'la 3 yıllık sözleşme imzalamıştır. Sezon başında Giresunspor ile yollarını ayırmış 1. Lig ekiplerinden Boluspor ile 2+1 yıllık sözleşme imzalamıştır. 2013-14 sezonu için 1. Lig takımlarından TKİ Tavşanlı Linyitspor ile anlaşma sağlamıştır.

### Millî takım kariyeri
Cafercan Aksu genç millî takımlar seviyesinde 98 kez ile en fazla millî olan futbolcudur.

Türkiye 19 yaş altı millî futbol takımı ile 2004 yılında düzenlenen UEFA 19 Yaş Altı Şampiyonası'na katildi ve final oynadı.

## İstatistikleri
### Kulüp takım istatistikleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* 
*
Viyolonsel

**Viyolonsel,** kısaca **çello** yaylı çalgıların bir türüdür. Viyolonsel, yaylı ailesinden dört telli ve tenor sesli bir çalgıdır.

## Türü
Bu çalgının atası viola da gamba adı verilen 4 adet teli bulunan perdeli bir çalgıdır. Viyolonsel; keman, viyola ve kontrbas ile aynı ailedendir. Keman ile viyolonselin şekilleri büyük oranda birbirini andırsa da boyutları çok farklıdır.

## Tarihçe
16. yüzyılda ilk örnekleri Fransa'da ortaya çıkan bu çalgının şekli kadın vücudunu andırır. Başlangıçta beş telli olarak yapılan bu çalgı, önceleri orkestrada bas sesleri desteklemek için kullanılmıştır. Tek başına belirgin bir çalgı olarak ortaya çıkması ise 18. yüzyılda olmuştur.

## Özellikleri
Viyolonsel genellikle akustik olarak kullanılan bir enstrümandır. Her mekânda (açık alan, konser salonu vs.) çalınabilir. Karşıdan bakıldığında gövdesinin orta bölümünde bulunan ve el yazısı ile f harfini andıran iki ses deliği ve eşik (köprü) olarak adlandırılan bir destek bulunur. Yayın tellere teması ile titreşen tellerden çıkan ses, eşik tarafından gövdenin içindeki havayı titreştirerek, içeride dikey olarak bulunan can direğine iletilir ve bu deliklerden geri döner.

## Medya

Viyolonselin sesini duymak için şu parçalar dinlenebilir:

* Johann Sebastian Bach'in Viyolonsel Suite No.1 BMW1007, 1. bölüm - prelud. Viyolonsel:John Michel

* Johann Sebastian Bach'in Viyolonsel Suite No.3 BMW1009, 4. bölüm. Viyolonsel:Anne Camp

* Johann Sebastian Bach'in Do-Major Prelude No.1 eserinin Gounod tarafından Ave Maria adıyla viyolonsele transkripsiyonu. Viyolonsel: John Michel

* Gabriel Fauré, Elegy. Viyolonsel:Hans Goldstein piyano:Eli Kalman

* Antonín Dvořák Viyolonsel Koncerto - 1. bölüm. Viyolonsel: John Michel

## Kaynakça
Otoklav

**Otoklav**, basınçlı su buharı ile doymuş bir ortamda 121 santigrat derece sıcaklıkta 15-20 dakikada sterilizasyon yapar. 1879'da Charles Chamberland tarafından icat edilmiştir. Otoklav ismi Yunanca  *auto-* (kendi kendine) ve Latince *clavis* (anahtar) kelimelerinden türetilmiştir ve "kendinden kilitli cihaz " anlamına gelmektedir.

Mikropları yok etmek amacıyla laboratuvar ve ameliyathanelerde kullanılır. Aynı zamanda mikropları yok ettiği için meyve ve sebze konservesi yapımında da yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Sterilizasyon dışında otocamlarında laminasyon işlemi gibi başka işlemlerde de kullanılabilir.

## Kaynakça