İsveç-Şili ilişkileri

**İsveç-Şili ilişkileri**, İsveç ile Şili arasındaki diplomatik ilişkileri ifade eder. Her iki ülke de, önemi 1970'lerde Şilililerin İsveç'e göçünün tarihine odaklanan dostane ilişkilere sahiptir. Yaklaşık 100.000 Şilili ve onların soyundan gelenler İsveç'te ikamet ediyor ve bu da ülkeyi  üçüncü büyük Şilili diaspora topluluğuna (Arjantin ve Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra) ev sahipliği yapıyor. Her iki ülke de Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı üyesidir.

## Tarihçe

### Erken ilişkiler
Şili'ye İsveç göçü, Şili'nin hala İspanyol İmparatorluğu'nun bir parçası olduğu 1700'lerin sonlarında ve 1800'lerin başında başladı. Önemli bir İsveçli, bağımsızlık savaşları sırasında Şili için savaşan ve matbaayı ülkeye tanıtan Mateo Arnaldo Höevel'di. 1827'de İsveç-Norveç Birliği, yeni bağımsızlığını kazanan Şili ile diplomatik ilişkiler kurdu ve bir Dostluk Antlaşması imzaladı. 1851-1853 yılları arasında İsveçli fırkateyn HSwMS Eugenie, İsveç ticaretini teşvik etmeyi amaçlayan bir yolculukta dünyanın çevresini dolaşan ilk İsveç savaş gemisi oldu. Bu süre zarfında Eugenie liman kenti Valparaíso'da kaldı.

### Salvador Allende ve Şili darbesi
1915'te Şilili diplomat Agustín Edwards Mac-Clure, İsveç'in ilk büyükelçisi oldu. 1969'da İsveç Eğitim Bakanı (ve geleceğin Başbakanı) Olof Palme Şili'ye gitti ve birkaç Şili hükûmet yetkilisi ve gelecekteki Şili Nobel Ödülü sahibi Pablo Neruda ile görüştü. Kasım 1970'te, Salvador Allende, bir sosyalist partiden olan ilk Şili cumhurbaşkanı seçildi. 1970 yılında İsveç, Şili'ye kalkınma yardımı sağlamayı onayladı. 1971'de Şili, İsveç'ten bir buçuk milyon İsveç kronu aldı. Aynı yıl, her iki ülke de Şili'nin silah ve eski İsveç savaş gemisi satın alması için anlaşmalar imzaladı. 1972'de Şili yardım olarak 25 milyon İsveç kronu aldı.

1972'de İsveç büyükelçisi Harald Edelstam yeni görevini üstlenmek için Şili'ye geldi. 11 Eylül 1973'te, Başkan Allende hükûmeti, Amerika Birleşik Devletleri hükûmeti tarafından desteklenen General Augusto Pinochet tarafından bir darbeye uğradı. Cumhurbaşkanı Allende'nin darbe sırasında intihar ettiği açıklandı ve General Pinochet hükûmeti devraldı ve ülkenin yeni cumhurbaşkanı oldu. Pinochet, Başkan Allende'nin takipçilerini tutuklamaya, işkence etmeye ve infaz etmeye başladı. Bu süre zarfında, binlerce Şilili, Şili başkentindeki başlıca Avrupa ve Latin Amerika büyükelçiliklerine sığındı. Büyükelçi Edelstam yönetiminde, İsveç kapılarınısığınmacılara açtı. 500'den fazla Şilili, 54 Uruguaylı ve bazı Kübalılar İsveç büyükelçiliğinde mülteci oldu. Pinochet başkanlığının sona ermesiyle, 40.000'den fazla Şilili siyasi sığınmacı olarak İsveç'e göç etti. Aralık 1973'te büyükelçi Edlestam, Şili hükûmeti tarafından *istenmeyen* adam ilan edildi. Edlestam Şili'den sınır dışı edildiğinde, İsveç Başbakanı Olof Palme, 1990 yılına kadar ülkede demokrasi yeniden kurulana kadar Şili'de İsveç büyükelçisinin olmayacağını açıkladı.

### Mevcut ilişkiler
Şili 1990'da demokrasiye geri döndüğünde, her iki ülke de ilişkileri normalleştirdi ve büyükelçileri kendi hükûmetlerine akredite etti. 1990 yılında Şili Cumhurbaşkanı Patricio Aylwin İsveç'i ziyaret etti. 1996'da İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf, Şili'ye resmi bir ziyarette bulundu ve Başkan Eduardo Frei Ruiz-Tagle ile bir araya geldi. Mart 2016'da, Şili Devlet Başkanı Michelle Bachelet'e Kral'ın daveti üzerine İsveç'e bir devlet ziyareti teklif edildi. Cumhurbaşkanı Bachelet, ziyareti sırasında Şilili mültecileri İsveç'e kabul etmede belirleyici bir rol oynayan eski Başbakan Olof Palme'nin mezarına bir çelenk koydu. Başkan Bachelet ayrıca İsveç'teki Şili toplumunun iş adamları ve üyeleriyle bir araya geldi.

## Üst düzey ziyaretler

**Şili'den İsveç'e üst düzey ziyaretler**

* Başkan Patricio Aylwin (1990)
* Başkan Ricardo Lagos (2002, 2005)
* Başkan Michelle Bachelet (2016)

**İsveç'ten Şili'ye üst düzey ziyaretler**

* İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf (1996)
* Başbakan Göran Persson (2003)
* Başbakan Fredrik Reinfeldt (2011)

## İkili ilişkiler
Her iki ülke, bir Ticaret Anlaşması (1953) gibi birkaç ikili anlaşma imzalamıştır; Hava Taşımacılığı Anlaşması (1957); İşbirliği ve Dostluk Anlaşması (1991); Sosyal Güvenlik Anlaşması (1995); Kalkınma için Yatay İşbirliği ve Ekonomik İşbirliği Uygulama Anlaşması (1998); Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (2004); Yeşil Teknolojiler ve Sürdürülebilir Kentsel Kalkınmada İşbirliği Mutabakat Muhtırası (2011); Sürdürülebilir Orman Yönetimi İşbirliği Mutabakat Muhtırası (2011); Sürdürülebilir ve Yenilikçi Madencilik İşbirliği Mutabakat Zaptı (2011) ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk İşbirliği Mutabakat Muhtırası (2012).

## Ticaret

2002'de Şili, Avrupa Birliği (İsveç'i de içeren) ile bir serbest ticaret anlaşması imzaladı. 2016 yılında Şili ile İsveç arasındaki ticaret 481 milyon ABD doları olarak gerçekleşti. Şili'nin İsveç'e ihraç ettiği başlıca ürünler şunlardır: Bakır, şarap, kereste ve meyveler. İsveç'in Şili'ye ihraç ettiği başlıca ürünler şunlardır: Makine ve nakliye ekipmanları, imal edilmiş ekipmanlar, kimyasallar ve ilgili ürünler, gıda ve canlı hayvanlar, içecekler ve tütün.  AstraZeneca, Ericsson, H&M, Saab Group ve Volvo gibi İsveçli çok uluslu şirketler Şili'de faaliyet gösteriyor. Şili, İsveç'in Latin Amerika'daki üçüncü büyük ticaret ortağıdır.

## Yerleşik diplomatik misyonlar

* Şili'nin Stockholm'de bir büyükelçiliği ve Göteborg'da bir konsolosluğu vardır.
* İsveç'in Santiago'da büyükelçiliği vardır.

## Kaynakça