Transilvanya Saksonları

**Transilvanya Saksonları** (Almancaː *Siebenbürger Sachsen* ; Transylvanian Saxon : *Siweberjer Såksen* veya kısaca *Soxen*, tekil olarak *Sox* veya *Soax* ; Transylvanian Landler : *Soxn* veya *Soxisch* ; Romanian; Hungarian), çoğunluğu Alman etnik kökenli ve genel olarak Germen kökenli bir halktır. Bunlar çoğunlukla Lüksemburglu olup, başlangıçta ortaçağ Ostsiedlung süreci sırasında günümüz Fransa'sındaki Alsas ve Aşağı Ülkelerden, ayrıca günümüz Almanya'sının diğer bölgelerinden gelmişlerdir. 12. yüzyılın ortaları ve sonlarından başlayarak 19. yüzyılın ortalarına kadar çeşitli dalgalar halinde Transilvanya'ya yerleşmişlerdir.

Orta-Doğu Avrupa'daki Alman diasporasının grupları, Orta Çağ'dan beri sürekli olarak bu bölɡede yaşamaktadırlar. Transilvanya Saksonları da Rumen Almanlarının bir parçasıdır ve bu topluluğu oluşturan tüm grupların en eskisi ve en önemlilerinden biridir.

## Elit statüsünün kaybı ve Romanya Krallığı ile birleşme
İmparator II. Joseph, 18. yüzyılın sonlarında Unio Trium Nationum'u iptal etmeye çalıştı.  Transilvanya'daki siyasi eşitsizliği, özellikle de Saksonların siyasi gücünü hedefliyordu. Unio Trium Nationum nihayetinde iptal edilse de, birçok Sakson kendisini milliyetçi Rumen ve Macarların muhalefet ettiği küçük bir azınlık olarak görmeye başladı. Zengin ve nüfuzlu bir grup olarak kalsalar da, Saksonlar artık Modern Çağ Transilvanyası'nda baskın bir sınıf değildi.

Macarlar ise Transilvanya'nın Macaristan'ın geri kalanıyla tamamen birleşmesini desteklediler. Almanya'nın Rumen siyasi haklarına verdiği desteğe öncülük eden Evanjelik Lüteriyen bir papaz ve entelektüel olan Stephan Ludwig Roth, sonunda Transilvanya'nın Macaristan ile birleşmesine karşı çıktı ve devrim sırasında Macar askeri mahkemesi tarafından idam edildi.

Transilvanya üzerindeki Macar kontrolü, 1849'da Avusturya ve Rus İmparatorluk kuvvetleri tarafından yenilgiye uğratılsa da, 1867 Avusturya-Macaristan Uzlaşması 1867'de Avusturya ile Macaristan arasında Transilvanya Saksonlarının siyasi hakları açısından olumlu bir dönüşüm sağlamamıştır. Birinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra 8 Ocak 1919'da Transilvanya Saksonlarının temsilcileri Transilvanya'nın Romanya Krallığı ile birleşmesini destekleme kararı aldılar.

Onlara tam azınlık hakları sözü verildi, ancak I. Dünya Savaşı'ndan sonra tüm Romanya'da uygulanan toprak reformu sürecinde birçok zengin Sakson topraklarının bir kısmını kaybetti. Evanjelik Lüteriyen Kilisesi'nin zaman geçtikçe toplum üzerindeki etkisinin çoğunu kaybetmesiyle nasyonal sosyalizmin sadık destekçileri oldular.

## İkinci Dünya Savaşı ve sonrası
Şubat 1942 ve Mayıs 1943'te Almanya, sırasıyla Macaristan ve Romanya ile anlaşmalar imzaladı ve ardından, Macar vatandaşı olmalarına rağmen askerlik hizmetine uygun Almanlar (kuzey Transilvanya ile Macar devletinin bileşimine girdiler) veya Rumen vatandaşları (güney Transilvanya'da, Romanya'nın geri kalan kısmında), Wehrmacht'a, Waffen-SS'e  veya Todt Organizasyonuna dahil edildiler.

Bu anlaşmaların bir sonucu olarak, Alman etnik grubunun askerlik hizmetine uygun üyelerinin yaklaşık % 95'i (Transilvanya Saksonları ve Banat Svabyalılar) gönüllü olarak Waffen-SS birimlerine (yaklaşık 63.000 kişi) kaydoldu ve birkaç bin asker burada görev yaptı. Waffen-SS'de görev yapan Rumen etnik Almanlarının yaklaşık %15'i savaşta öldü ve hayatta kalan yalnızca birkaç bin kişi Romanya'ya döndü.

Romanya 1944'te Sovyetlerle bir barış antlaşması imzalayınca, Alman ordusu Saksonları Transilvanya'dan çekmeye başladı; bu operasyon en çok Nösnerland'ın (Bistrița bölgesi) Saksonları ile kapsamlıydı. Yaklaşık 100.000 Alman, Sovyet Kızıl Ordusu ɡelmeden kaçtı, ancak Romanya, savaşın sonunda komşu ülkeler gibi Almanların sınır dışı edilmesini gerçekleştirmedi. Bununla birlikte, Romanya'dan 70.000'den fazla Alman, Nazi Almanyası ile işbirliği yaptıkları iddiasıyla Sovyet Ordusu tarafından tutuklandı ve ɡünümüz Ukrayna'daki çalışma kamplarına gönderildi.

1989'da Romanya'da hala 95.000 Sakson yaşıyordu (1910 nüfusunun yaklaşık %40'ı) ve 1991 ile 1992 arasında 75.000 kişi daha göç etti. Romanya'daki Augsburg İtiraf Evanjelik Kilisesi'nin 2003 yılında sağladığı verilere göre sayıları 14.770'e geriledi.

Alman hükûmeti tarafından *Auslandsdeutsche* ("yurtdışından gelen Almanlar") olarak kabul edildikleri için Saksonlar, geri dönüş yasasına göre Alman vatandaşlığı hakkına sahiptir. Çok sayıda Sakson, özellikle 1989'da Doğu Bloku'nun yıkılmasından sonra Almanya'ya göç etti ve Almanya'da Transilvanya Saksonları Derneği tarafından temsil edildi. Romanya'dan gelen bu göç nedeniyle Saksonların nüfusu azalmaktadır. Aynı zamanda, özellikle Romanya'nın NATO ve AB'ye katılmasından sonra, birçok Transilvanya Saksonu, eski komünist rejiminde kaybettiği mülklerini geri alarak ve/veya küçük ve orta ölçekli işletmeler kurarak Almanya'dan dönmektedir.

Romanya'da kalan Saksonlar, Romanya'nın beşinci cumhurbaşkanı olan Klaus Iohannis'i kazandıran siyasi platform olan Romanya Alman Demokratik Forumu (FDGR/DFDR) tarafından temsil edilmektedir. Klaus Iohannis, ilk olarak 2014'te seçildi ve ardından 2019'da ezici bir çoğunlukla yeniden seçildi.

## Kaynakça