Esma bint Mervân

**Esmâ bint Mervân** (, İbranice: עצמאא בנת מרואן), 7. yüzyılda yaşamış Medineli Arap Yahudisi şairdir. Muhammed'in Medine'ye hicretinden sonra, İslam karşıtı şiir söyleyen şairler arasında sınıflandırılmaktadır. Muhammed'in isteği üzerine Ümeyr b. Adî tarafından öldürüldü.

## Kökeni
Esmâ bint Mervân'ın nesebi hakkında kesin bir görüş birliği bulunmamaktadır. el-Vâkidî, Esmâ'nın Benû Umeyye b. Zeyd'e mensup olduğunu kaydetmektedir. Ebû Ubeyde el-Kâsım b. Sellâm ise, ondan "Yahudi Esmâ" (Asmâ el-Yehûdiyye) olarak bahsetmektedir. Keza el-Belâzurî'ye göre de Esmâ Yahudi kökenlidir.

## Şairliği
Esmâ bint Mervân, hem İslam öncesinde hem de İslam sonrasında yaşamıştır. İslam peygamberi Muhammed tarafından kendisi hakkında verilen ölüm emri ile bilinir. Ölüm emrinin sebebi, Muhammed'e karşı eleştirel şiirler yazmış olmasıdır. Muhammed'in isteği üzerine Ümeyr b. Adî tarafından öldürülür.

Esmâ bint-i Mervân bir şiirinde Muhammed'i şairleri öldürttüğü için şöyle eleştiriyordu:
"*Düşman üzerine seğirterek birbirinizle yarışırcasına yürüyünüz Malik, Nebit, Avf oğulları!*
*Düşman üzerine seğirterek birbirinizle yarışırcasına yürüyünüz Hazrec oğulları!*
*Sizler, sizden olmayan, yanınıza gelen bir kimseye itaat ettiniz, boyun eğdiniz ki, o ne Mudar'dandır, ne de Mezhic'dendir!*
*Başları kestikten sonra, hâlâ ondan pişmiş çorba umulduğu gibi umuyorsunuz! Ondan bir şey uman aldanır, umudundan kesilir.*"

Necip Fazıl Kısakürek, Esmâ bint Mervân'ın öldürülüşünü *Çöle İnen Nur* adlı eserinde şöyle anlatmaktadır:

## Hadisçilerin Rivayetin Sahihliğiyle İlgili Görüşleri
Klasik ve klasik sonrası hadisçiler bu rivayeti reddetmiş ve bunun uydurma (mevzu') olduğunu ilan etmiştir. Olayın gerçekliğine karşı argümanlarında, hikâyenin nakledildiği rivayet zincirlerinin (isnadlar) hepsinin en düşük dereceden (mevzūʻ) zayıf (zaʻif) olduğuna işaret ederler.

Rivayete kaynaklık eden eserlerden biri elde müellif nüshası bulunmayan ve İbn-i İshak'a isnat edilen Siratu Resulillâh'tır. Onun eserine yönelik en çok tartışılan eleştiri, çağdaşı Mâlik ibn Enes'in eleştirisidir. Mālik, İslam peygamberi Muhammed ve Medine Yahudileri hakkındaki hikâyeleri, bunların yalnızca din değiştiren Yahudilerin oğullarının anlatımlarına dayanılarak alındıkları gerekçesiyle reddetmiştir. Aynı hikâyeler daha sonra ünlü hadisçi ibn Hacer el-Askalani tarafından 'tuhaf hikâyeler' (garāʾib) olarak kınanmıştır. Konuyla ilgili İbn Sa'd tarafından gelen diğer rivayet hakkında ise El-Albani, İbn Sa'd'ın rivayet zincirinin El-Vakidi'yi de içerdiği için zayıf olduğunu beyan etmiştir. Vakidi ile ilgili olarak Yahya ibn Ma'în "*El-Vakidi, peygamber hakkında 20.000 uydurma hadis rivayet etmiştir*" şeklinde bir ifade kullanmış, Buharî ondan bir tek rivayet bile almadığını belirtmiş ve rivayet zincirinin başındaki isim olan El-Hâris ibn el-Fudayl'nin asla sahabeden biriyle karşılaşmamış olması sebebiyle rivayetin muʻdal olduğu söylenmiştir.

## Konuyla ilgili yayınlar
*Esat Ayyıldız, *[https://iksadyayinevi.com/wp-content/uploads/2020/07/EDEB%C4%B0YAT-KAZILARI-2.pdf Asmâ Bint Mervân: Arap-Yahudi Bir Kadın Şair] *, Edebiyat Kazıları, Ankara: İKSAD Publishing House, 2020. s. 13 -42.

## Ayrıca bakınız
*Ümmü Kırfe
*Ebu Afek

## Kaynakça