James Robertson

**James Robertson** (1813-18 Nisan 1888), İngiliz fotoğrafçı ve gravürcü. Türkiye'de özellikle İstanbul'da çektiği fotoğraflar ve Osmanlı İmparatorluğu'ndaki çalışmaları ile bilinir. Aynı zamanda ilk savaş fotoğrafçılarından biridir.

## Yaşamı
Robertson İngiltere Middlesex'te 1813 yılında doğdu. Profesyonel mesleki yaşamına Londra Kraliyet Darphanesi'deki model ve gravür çalışmaları ile başladı.1840 yılına kadar bu tarzdaki çalışmaları ile geçimini tamamladı. Dört farklı madalya çalışması aralıklarla Kraliyet Akademisi'de sergilendi. 1840 yılının nisan ayında Osmanlı sultanı Abdülmecid Osmanlı Darphanesi'nin yenilenmesi talimatını vererek gerekli olan altyapı, uzman kadro ve benzer gereksinimlerin Londra Kraliyet Darphanesi'nden getirilmesini istedi. Robertson da bu gereksinim doğrultusunda imparatorluğun başkenti İstanbul'a geldi. 1841'de başhakkak olarak yabancılar için ödenen yüksek bir miktar ile göreve başladı. Aylığı 44 Osmanlı altını lirası idi. Sonraki iki yıl içerisinde desen ve kalıplar hazırlayarak Osmanlı altın ve gümüşüne modern bir görünüm verdi. Darphane-i Amire kayıtlarına göre 1877'ye kadar kendisinin hazırladığı 26 farklı madalyanın desen ve kalıbı vardır. Bu çalışmaları padişah Abdülmecid'in de dikkatini çekti ve kendisi İftihar Nişanı layık görüldü (1851).

Robertson 1853 yılına gelindiğinde ilk kez kendi mesleği dışında fotoğrafçılıkla ilgilenmeye başladı. Çektiği fotoğraflar albüm olarak Londra'da oldukça ilgi gördü. Bir yıl sonra Beyoğlu, İstiklal Caddesi Postacılar sokağı 293 nolu binada fotoğraf stüdyosu açtı (günümüzde Arter binasının olduğu bölge). İstanbul'un ilk 360 derecelik panoramik özellikteki fotoğraflarını Beyazıt Seraskerlik Binası'ndan çekti. Azapkapı'da bulunan Saliha Sultan Çeşmesi de fotoğrafladığı yapılardan biriydi. Kırım Savaşı'nda çektiği cephe fotoğrafları sayesinde ilk savaş fotoğrafçılarından biri olmasını sağladı.

1854-1857 arası dönemde Atina, Malta, Kudüs ve Kahire'ye gidip fotoğraflar çekti. Bu çalışmaları ile Londra, Manchester, Edinburgh ve Paris gibi büyük şehirlerde düzenlenen sergilere katıldı. Sonrasında uluslararası tanınırlık seviyesine ulaştı. 1867 yılında ise İstanbul'daki stüdyosunu kapattı ve fotoğrafçılığı bütünüyle bıraktı. 29 Ekim 1881'e kadar dört padişah değişikliğine şahit oldu ve kırk yıl görev yaptı. Sonrasında eşi Matilda ve üç kızı ile Japonya Yokohama'ya göç etti. 1888 yılında ise 75 yaşında hayatını kaybetti.

## Etkisi
Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi (AnaMed) 2013 yılında Robertson'un 200. doğum yılı anısına Bahattin Öztunçay'ın küratörlüğünde Ömer Koç'un koleksiyonunda bulunan Robertson'a ait eserler, orijinal fotoğraflar ve sulu boya çalışmalarını düzenlenen bir galeride sergiledi.

## Galeri
**Seçilmiş oryantalist fotoğrafları**

Dosya:Erechtheum Acropolis 1853.jpg|Erehteyon Akropolisi, fotoğraf, 1853
Dosya:ROBERTSON Constantinople, Obelisk in the Hippodrome ca 1854.jpg|Sultanahmet'te dikilitaş, İstanbul, y. 1854
Dosya:James Robertson (British - The Garden of Gethsemane - Google Art Project.jpg|Gethsemane'nin bahçesi, fotoğraf, 1857
Dosya:James Robertson (British - (A Turkish Woman in Outdoor Dress) - Google Art Project.jpg|Dışarı elbiseleri içinde Türk kadını, elle renklendirilmiş fotoğraf, c. 1857
Dosya:James Robertson Fatih Mosque.jpg|Fatih Camii, fotoğraf, tarih bilinmiyor
Dosya:James Robertson - Mehmed Emin Ağa Fountain - Google Art Project.jpg|Mehmed Emin Ağa çeşmesi, fotoğraf, tarih bilinmiyor
Dosya:James Robertson - Nusretiye Mosque and the Tophane Square - Google Art Project.jpg|Nusretiye Camii ve Tophane Meydanı, fotoğraf, tarih bilinmiyor
Dosya:James Robertson (British - Mount Moriah and the Mosk of Omar - Google Art Project.jpg|Tapınak Dağı Üzerinde Kubbetü's-Sahre ve Ağlama Duvarı, fotoğraf, 1857


**Seçilmiş savaş fotoğrafları**

Dosya:James Robertson (British - Sailor's Battery - Google Art Project.jpg|Britanya denizcilerinin bataryası, fotoğraf, 1855
Dosya:James Robertson - Interior of Balaclava Harbour and Part of Town - Google Art Project.jpg|Balıklava Limanı'nın iç kısmı ve şehrin bir kısmı, elle renklendirilmiş fotoğraf, 1855
Dosya:Crimean War 1854-56 Q71116.jpg|Kırım Savaşı, [Bir kulübenin dışında asker grubu], y. 1855
Dosya:James Robertson - Malakoff from the Mamelon.jpg|Mamelon'dan Malakoff, fotoğraf, 1855
Dosya:James Robertson (British - Interior of the Redan - Russian Battery - Google Art Project.jpg|Redan'ın iç kısmı - Rus bataryası, y. 1855
Dosya:Crimean War 1854-56 Q71227.jpg|Kırım Savaşı, [Albay W.L.Yea atıyla birlikte, yaveri teğmen J.St Clair Hobson'dan bir mesaj alırken. İkisi de Sivastopol'da öldürüldü 18 Haziran 1855], y. 1855
Dosya:Crimean War 1854-56 Q71228.jpg|Crimean War, [İskoç birlikleri, ayı postu ve kilt giyiyorlar, y. 1855


**Robertson ve Beato tarafından çekilmiş bazı fotoğraflar**

Dosya:Balaklava-camp.png|Kırım Savaşı sırasında Balıklava'da ordu kampı, Albümin gümüş baskısı, "Robertson & Beato", 1855
Dosya:James Robertson und Felice Beato, Porte imperial de l’ancien Serail (Brunnen von Ahmed III), um 1854.jpg|Saray'ın saltanat iskelesi, y. 1854
Dosya:Figures at the Fountain of Sultan Ahmet III, Istanbul 1850s.jpg|III. Ahmed Çeşmesi'nde desenler, İstanbul, 1850ler
Dosya:James Robertson and Felice Beato Tomb of Sultan az-Zahir Qansuh.jpg|Sultan az-Zahir Qansuh'un türbesi, y. 1858
Dosya:Robertson & Beato - Dolmabahçe Palace Imperial Gate - Google Art Project.jpg|Dolmabahçe Sarayı Saltanat Kapısı, tarih bilinmiyor
Dosya:Robertson & Beato - Dolmabahçe Palace and Mosque - Google Art Project.jpg|Dolmabahçe Sarayı ve camii, tarih bilinmiyor


## Kaynakça