Asya Otoyolu Projesi

**Asya Ana Karayollar Projesi** (İngilizce: Asian Highway Project-AH), Asya'daki ana karayollar sistemini geliştirmek hedefli olarak Asya ve Avrupa'da bulunan 32 ülke ile Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (ESCAP) arasında yapılmış olan bir kooperatif projedir. Sekreterliği Bangkok'ta bulunmaktadır. Bu proje Komisyonu'nun 48. Toplantısında 1992'de kabul edilmiş olan Asya Kara Ulaşımı Altyapı Geliştirmesi (ALTID) ana projesinin üç genel kısmından biridir. Bu kısımlar şunlardır:
# Asya Ana Karayollar Projesi (AH projesi): 
# Trans-Asya Demiryolu (TAR);
# Asya karadan taşımacılık projeleri için teşvik.

*Asya Ana Karayollar Projesi* Asya kıtasında uluslararası kara yolu ile taşımanın geliştirilmesini teşvik etmek hedefiyle 1959'da başlatılmıştı. Projenin 1960-1970 arasındaki birinci aşamasında önemli gelişmeler başarılmıştır; ama 1975'te finansal destek kesildikten sonra gelişmeler çok yavaşlamıştır. Ancak 1992'de yeni (ALTID) projesi kabul edildikten sonra *BM Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu* Asya Anayollar Projesine katılan üyelerle aşama aşama işbirliği yapmayı öngören birkaç proje çalışmasına girişmiştir.

'Asya Ana Karayollar Ağı üzerinde Hükûmetlerarası Anlaşma (IGA)' 13 Kasım 2003'teki Hükûmetlerarası Toplantı'da kabul edilmiştir. Bu anlaşmadaki Ek I, 32 üye ülkede toplam olarak yaklaşık 140.000&nbsp;km (87.500 mil) uzunlukta bir **Asya Ana Karayolları**nı tanımlamaktadır. Ek II ise 'Sınıflandırma ve Tasarım Standardları'nı tespit etmektedir. Bu IGA Anlaşması Nisan 2004'te 23 ülke tarafından imzalanıp kabul edilmiş ve 2007'de ise bu sayı 28 ülkeye çıkmıştır.

Kabul edilen 'Asya Ana Karayolları'nin başında **AH1-yolu** gelmektedir. Bu yol Tokyo'dan başlayıp her iki Kore'den, Çin'den, Orta Asya, Güneydoğu Asya ve Güney Asya ülkelerinden geçip İstanbul'un batısındaki Edirne'ye kadar uzanmaktadır. Bu yol koridoru Çin, Rusya ve Hindistan gibi büyük arazili ve büyük nüfuslu Asya ülkeleri arasındaki ticaret bağlantılarını çok geliştireceği ön görülmektedir. Bu yolu tamamlamak için halihazırda mevcut yollar yenilenecek ve ağı daha yoğunlaştırmak için yeni yollar inşa edilecektir. Bu hedefle 26.000&nbsp;km uzunluğundaki kara yolunu yenilemek veya geliştirmek için 2007'ye kadar bu yol için 25 milyar ABD doları harcanmış veya harcama bütçelerine konulmuştur ve 18 milyar ABD doları daha harcama yapma planı bulunmaktadır.

## Asya AH-yolları

### Tek basamaklı AH-yolları

Tek basamaklı numaralar tüm Asya kıtasının bir ucundan diğer ucuna giden yolları gösterir:
* AH1: 20.557&nbsp;km (12.848 mil); Tokyo, Japonya'dan Türkiye ile Bulgaristan sınırına kadar (AH5 ile birlikte).
* AH2: 13.177&nbsp;km (8.326 mil). Denpasar,Endonezya'dan Hosravi,İran'a kadar.
* AH3: 7.331&nbsp;km (4.582 mil). Ulan-Ude,Rusya'daki AH6 ile kavşaktan) Tanggu, Çin'e; ve Şangay,Çin'deki AH5 ile kavşaktan Chiang Rai,Tayland'a ve Kyaing Tong, Myanmar'a kadar (her ikisi de AH2 üzerinde)
* AH4: 6.024&nbsp;km (3.765 mil). Novosibirsk,Rusya'daki AH6 ile kavşaktan) Yarantai, Moğolistan ve Urumçi,Çin'deki AH5 ile kavşaktan Karaşi,Pakistan'a AH7 ile kavşağa kadar.
* AH5: 10.380&nbsp;km) (6.488 mil). Şangay,Çin'deki AH3 ile kavşaktanTürkiye ile Bulgaristan sınırındaki AH1 ile kavşağa kadar.
* AH6: 10.475&nbsp;km (6.547 mil). Busan,Güney Kore'deki AH1 ile kavşaktan) Rusya ile Belarus sınırına kadar.
* AH7: 5.868&nbsp;km; (3.667.5 mil)); Yekaterinburg,Rusya'dan Karaşi,Pakistan'daki AH4 ile kavşağa kadar.
* AH8: 4.718&nbsp;km; (2.949 mil) Rusya ile Finlandiya sınırından Bandar Emam, İran'a kadar.

### [[Güney]]-[[Doğu Asya]] içindeki yollar

Güney-Doğu Asya içindeki yollar için 10-29 ile 100-299 numaraları kullanılmıştır:

* AH11: 1.588&nbsp;km (992,5 mil); Vientiane,Laos'taki AH12 ile kavşaktan Sihanoukville,Kamboçya'ya kadar.
* AH12: 1.195&nbsp;km (747 mil); Nateuy,Laos'taki AH3 ile kavşaktan Hin Kong,Tayland'daki AH1 ile kavşağa kadar.
* AH13: 730&nbsp;km (456 mil); Oudomxai,Laos (AH12 ile kavşaktan) to Nakhon Sawan,Tayland'daki AH1/AH2 ile kavşaklara kadar
* AH14: 2.077&nbsp;km (1.298 mil); Hai Phong,Vietnam'dan Mandalay,Myanmar'daki AH1/AH2 ile kavşaklara kadar.
* AH15: 566&nbsp;km (354 mil); Vinh,Vietnam'daki AH1 ile kavşaktan Udon Thani,Tayland'daki AH12 ile kavşağa kadar
* AH16: 1.032&nbsp;km)(645 mil); Dong Ha,Vietnam'daki AH1 ile kavşaktan Tak, Tayland'daki AH1/AH2 ile kavşaklara kadar
* AH18: 1.042&nbsp;km (651 mil); Hat Yai,Tayland'daki AH2 ile kavşaktan to Johor Bahru Causeway, Malezya'ya kadar.
* AH19: 459&nbsp;km (287 mil); Nakhon Ratchasima,Tayland (AH12 ile kavşakdan) to Bangkok, Tayland'daki AH2 ile kavşağa kadar. 
* AH25: 2.549&nbsp;km (1.593 mil); Banda Aceh,Endonezya'dan Merak,Endonezya'daki AH2 ile kavşağa kadar.
* AH26: 3.517&nbsp;km (2.198 mil); Laoag,Filipinler'dan Zamboanga,Filipinler'e kadar.

### [[Doğu Asya]] ve [[Kuzey]]-[[Doğu Asya]] içindeki yollar

Doğu Asya ve Kuzey-Doğu Asya içindeki yollar için 30-39 ile 300-399 numaraları kullanılmıştır:

* AH30: 2.739&nbsp;km (1.712 mil); Ussuriysk,Rusya'daki AH6 ile kavşaktan Chita,,Rusya'daki AH6 ile kavşağa kadar.
* AH31: 1.595&nbsp;km (997 mil); Belogorsk,Rusya'deki AH30 ile kavşaktan Dalian, Çin'a kadar.
* AH32: 3.748&nbsp;km (2.342.5 mil); Sonbong,Kuzey Kore'dekiAH6 ile kavşaktan Khovd,Moğolistan'daki AH4 ile kavşağa kadar.
* AH33: 575&nbsp;km (359 mil) Harbin,Çin'deki AH6/AH31 ile kavşaktan Tongjiang,Çin'e kadar.
* AH34: 1.033&nbsp;km (646 mil); Lianyungang,Çin'den Xi'an,Çin'deki AH5 ile kavşağa kadar.

### [[Güney Asya]] içindeki yollar

Güney Asya içindeki yollar için 40-59 ile 400-599 numaraları kullanılmıştır:

* AH41: 948&nbsp;km (592.5 mil); Myanmar ile Bangladeş sınırdan Mongla, Bangladeş'e kadar
* AH42: 3,754&nbsp;km (2346 mil); Lanzhou,Çin'deki AH5 ile kavşaktan Barhi,Hindistan'daki AH1 ile kavşağa kadar.
* AH43: 3,024&nbsp;km(1892 mil); Agra,Hindistan'daki AH1 ile kavşaktan Matara, Sri Lanka'a kadar.
* AH44: 107&nbsp;km (67 mil) ; Dambulla, Sri Lanka'daki AH43 ile kavşaktan Trinconmalee,Sri Lanka'a kadar.
* AH45: 2,030&nbsp;km (1269 mil); Kalküta,Hindistan'daki AH1 ile kavşaktan Bangalore,Hindistan'daki AH43/AH47 ile kavşaklara kadar.
* AH46: 1,513&nbsp;km (946 mil); Kharagpur,Hindistan'daki AH45 ile kavşaktan Dhule,Hindistan'daki AH47 ile kavşağa kadar.
* AH47: 2,057&nbsp;km (1286 mil); Gwalior,Hindistan'daki AH43 ile kavşaktan Bangalore,Hindistan'daki AH43/AH45 ile kavşaklara kadar.
* AH48: 1&nbsp;km (0,625 mil); Phuentsholing,Bhutan'dan Bhutan ile Hindistan sınırina kadar.
* AH51: 862&nbsp;km (539 mil); Peşawer,Pakistan'daki AH1 ile kavşaktan Quetta,Pakistan'daki AH2/AH7 ile kavşaklara kadar.

### [[Kuzey Asya]], [[Orta Asya]] ve [[Güney]]-[[Batı Asya]] içindeki yollar

Kuzey Asya, Orta Asya ve Güney-Batı Asya içindeki yollar 60-89 ve 600-899
numaraları kullanılmıştır:

* AH60: 2,151&nbsp;km (1.344 mil) ; Omsk,Rusya'daki AH6 ile kavşaktan Burubaital, Kazakistan'daki AH7ile kavşağa kadar.
* AH61: 4,158&nbsp;km (2.599 mil); Kashi,Çindeki AH4/AH65 ile kavşaklardan Rusya ile Ukrayna sınırına kadar
* AH62: 2.722&nbsp;km (1.701 mil) ; Petropavlovsk,Kazakistan'daki AH6/AH64 ile kavşaklardan Mazarı Sharif,Afganistan'daki AH76 ile kavşağa kadar.
* AH63: 2.434&nbsp;km (1.521 mil); Samara,Rusya'deki AH6 ile kavşaktan Guzar,Özbekistan'daki AH62 ile kavşağa kadar.
* AH64: 1.666&nbsp;km (1.041 mil); Barnaul,Rusya'deki AH4 ile kavşaktan Petropavlovsk,Rusya'daki AH6/AH62 ile kavşaklara kadar.
* AH65: 1,250&nbsp;km (781 mil); Kashi,Çin'deki AH4/AH61 ile kavşaklardan Termez,Özbekistan'daki AH62 ile kavşağa kadar.
* AH66: 995&nbsp;km (622 mil); Çin ile Tacikistan sınırından Duşanbe, Tacikistan'a kadar.
* AH67: 2,288&nbsp;km (1430 mil); Kuitun,Çin'deki AH5 ile kavşaktanZhezkazgan,Kazakistan'daki AH62 ile kavşağa kadar.
* AH68: 278&nbsp;km (174 mil); Jinghe,Çin'deki AH5 ile kavşaktan Ucharal,Kazakistan'daki AH60 ile kavşağa kadar.
* AH70: 4.832&nbsp;km (3.020 mil); Ukrayna ile Rusya sınırından Bender Abbas, İran'a kadar.
* AH71: 426&nbsp;km (266 mil); Dilaram,Afganistan'daki AH1 ile kavşaktan Dashtak,İran'daki AH75 ile kavşağa kadar.
* AH72: 1.147&nbsp;km (717 mil); Tahran,İran'daki AH1/AH2/AH8 ile kavşaklardan Buşehr,İran'a kadar.
* AH75: 1.871&nbsp;km (1.169 mil); Tejen, Türkmenistan'daki AH5 ile kavşaktan Çabahar,İran'a kadar.
* AH76: 986&nbsp;km (616 mil); Polekhumri,Afganistan'daki AH7 ile kavşaktan Herat,Afganistan'daki AH1/AH77 ile kavşaklara kadar.
* AH77: 1.298&nbsp;km(811 mil) ; Djbulsarcj,Afganistan'daki AH7 ile kavşaktan Mary,Türkmenistan'daki AH5 ile kavşağa kadar.
* AH78: 1.076&nbsp;km (672.5 mil) ; Aşkabat,Türkmenistan'daki AH5 ile kavşaktan Kerman,İran'daki AH2 ile kavşağa kadar.
* AH81: 1.143&nbsp;km (714 mil) ; Larsi,Gürcistan'dan Aktau,Kazakistan'daki AH70 ile kavşağa kadar.
* AH82: 1.261&nbsp;km (788 mil) ; Rusya ile Gürcistan sınırından Iveoqlu,İran'daki AH1 ile kavşağa kadar.
* AH83: 172&nbsp;km (107.5 mil); Kazak,Azerbaycan'deki AH5 ile kavşaktan Erivan,Ermenistan'daki AH81/AH82 ile kavşaklara kadar.
* AH84: 1,188&nbsp;km (742.5 mil); Doğubayazıt,Türkiye'deki AH1 ile kavşaktan Mersin,Türkiye'ye kadar.
* AH85: 338&nbsp;km (211 mil) Refahiye,Türkiye'deki AH1 ile kavşaktan Merzifon,Türkiye'deki AH5 ile kavşağa kadar.
* AH86: 247&nbsp;km (154 mil) Aşkale,Türkiye'deki AH1 ile kavşaktanTrabzon,Türkiye'deki on AH5 ile kavşağa kadar.
* AH87: 606&nbsp;km (378.75 mil) Ankara,Türkiye'deki AH1 ile kavşaktan İzmir,Türkiye'ye kadar.

## Ülkelere göre AH-karayol uzunluğu

*Asya Ana Karayol Ağı* toplam olarak 140.479&nbsp;km (87.799 mil) uzunlukta olacağı öngörülmüştür. Bu ağın ülkelere göre dağılımı şöyledir:

* Afganistan: 4.247&nbsp;km
* Ermenistan: 958&nbsp;km
* Azerbaycan: 1.442&nbsp;km (901,25 mil)
* Bangladeş: 1.804&nbsp;km (1.127,5 mil)
* Bhutan: 1&nbsp;km (0,625 mil)
* Kamboçya: 1.339&nbsp;km (837 mil)
* Çin: 25.579&nbsp;km (15.978 mil)
* Kuzey Kore (Kuzey Kore): 1.320&nbsp;km (825 mil)
* Gürcistan: 1.154&nbsp;km (721,25 mil)
* Hindistan: 11.432&nbsp;km (7.145 mil)
* Endonezya: 3,989&nbsp;km (2.493 mil)
* İran: 11.152&nbsp;km (6.970 mil)
* Japonya: 1.200&nbsp;km (750 mil)
* Kazakistan: 13.189&nbsp;km
* Kırgızistan: 1.695&nbsp;km (1.059 mil) 
* Laos: 2.297&nbsp;km (1.436 mil)
* Malezya: 1.595&nbsp;km (997 mil)
* Mogolistan: 4.286&nbsp;km (2.678,75 mil)
* Myanmar: 3.003&nbsp;km (1.877 mil)
* Nepal: 1.321&nbsp;km (826.6 mil)
* Pakistan: 5.377&nbsp;km (3.360,6 mil)
* Filipinler: 3.517&nbsp;km (2.198,1 mil)
* Güney Kore: 907&nbsp;km (566.9 mil)
* Rusya: 16,869&nbsp;km (10.543,1 mil)
* Singapur: 19&nbsp;km (11,9 mil) 
* Sri Lanka: 650&nbsp;km (406,25 mil) 
* Tacikistan: 1.925&nbsp;km (1.203.1 mil)
* Tayland: 5.112&nbsp;km (3.195 mil)
* Türkiye: 5,254&nbsp;km (3.283,75 mil)
* Türkmenistan: 2.204&nbsp;km (1.377,5 mil)
* Özbekistan: 2.966&nbsp;km (1.853,75 mil)
* Vietnam: 2.678&nbsp;km (1.673,75 mil)

## Dipnotları

## İçsel kaynaklar

* Avrupa E-yolları
* Trans-Asya Demiryolu

## Dış bağlantılar
* http://www.unescap.org/ttdw/index.asp?: AsianHighway: The project homepage  (Görülme tarihi:1.12.2008)
* http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3660467.stm: Asya 'Yeni İpek Yolu' projesi için imza atıyor. BBC News report (26 Nisan, 2004) (Görülme tarihi:1.12.2008)
* http://www.unescap.org/unis/press/2004/apr/g09.asp: UNESCAP raporu (Görülme tarihi:1.12.2008)
* http://www.unescap.org/ttdw/Publications/TIS_pubs/pub_2303/Full%20version.pdf: 2003 Asian Highway kitabı (PDF)(Görülme tarihi:1.12.2008)