Waardenburg sendromu

**Waardenburg sendromu**, en azından bir dereceye kadar doğuştan işitme kaybı ve pigmentasyon eksiklikleri ile karakterize edilen, parlak mavi gözleri (veya bir mavi göz ve bir kahverengi gözü ), poliosis veya açık ten lekelerini içerebilen bir grup nadir genetik durumdur. Bu temel özellikler, durumun tip 2'sini oluşturur; tip 1, olarak adlandırılan gözlerin iç köşeler arasında daha geniş bir aralık olan telekantus veya distopia kantorum olarak adlandırılan tipi de mevcuttur. Nadir görülen tip 3'te, kollar ve eller de bozuk, kalıcı parmak kontraktürleri veya kaynaşmış parmaklar, tip 4'te ise kişide bağırsak disfonksiyonuna yol açan doğuştan sinir eksikliği olan Hirschsprung hastalığı vardır. Ayrıca, gelişimsel gecikme ve kas tonusu anormallikleri gibi merkezi sinir sistemi semptomlarına neden olabilecek en az iki tip (2E ve PCWH) vardır.

Sendrom, embriyonik gelişim sırasında nöral krest hücrelerinin bölünmesini ve göçünü etkileyen birkaç genden herhangi birinde meydana gelen mutasyonlardan kaynaklanır (dahil olan bazı genler aynı zamanda nöral tüpü de etkiler). Nöral krest hücreleri, nöral tüpün kapatılmasından sonra, vücudun farklı bölgelerinde, melanositler, çeşitli kemikler, yüz, iç kulak kıkırdağı ve periferik bağırsakların sinirleri dahil olmak üzere çeşitli merkezi olmayan sinir sistemi hücreleri oluşturmaya devam eden kök hücrelerdir. Tip 1, *PAX3* genindeki bir mutasyondan kaynaklanırken, mutasyona *uğradığında* en sık tip 2'ye neden olan gen *MITF'dir* . Tip 3, tip 1'in daha şiddetli bir halidir ve aynı gendeki bir mutasyondan kaynaklanırken, tip 4'e çoğunlukla *SOX10'daki* bir mutasyon neden *olur* . Diğer genlerdeki mutasyonlar da farklı türlere neden olabilir ve bunlardan bazılarına kendi harflerinden alt tür isimleri verilmiştir. Çoğu tip otozomal dominanttır .

Waardenburg sendromunun tahmini yaygınlığı 42.000'de 1'dir. Tip 1 ve 2 en yaygın olanlardır ve sırasıyla vakaların yaklaşık yarısını ve üçte birini içerirken, tip 4 vakaların beşinci ve tip 3 %2'sinden daha azını oluşturur. Doğuştan sağır insanların tahminen %2-5'i Waardenburg sendromuna sahiptir. Sendromun tanımları 20. yüzyılın ilk yarısına kadar uzanmaktadır, ancak adını 1951'de tanımlayan Hollandalı göz doktoru ve genetikçi Petrus Johannes Waardenburg'dan almıştır. Alt türleri sonraki on yıllarda aşamalı olarak keşfedildi ve çoğunlukla 1990'larda ve 2000'lerde bunlara atfedilen genlere sahipti.

## Belirti ve bulgular

Waardenburg sendromunun, semptomlarda bazı varyasyonlara sahip çok sayıda farklı türü vardır ve semptomlar, aynı tipte olanlar arasında farklılık gösterebilir. Waardenburg sendromunun tüm tiplerinde tutarlı olan iki özellik, bir dereceye kadar doğuştan sensörinöral işitme kaybı ve en tutarlı şekilde gözlerde olmak üzere bir dereceye kadar pigmentasyon eksiklikleridir.

### Tip 1
Tip 1, doğuştan sensörinöral işitme kaybı, başın ön merkezinde beyaz bir saç tutamağı (çocuk felci ) gibi saçta pigment eksiklikleri veya erken beyazlaşma, farklı renkli gözler gibi gözlerde pigment eksiklikleri (tam adı heterokromi iridum), bir göz (sektörel heterokromi birden fazla renk) veya parlak mavi göz, cilt depigmentasyon ve gözlerin iç köşeler arasında daha geniş bir aralık boşluk: telekantus veya distopia kantorum. Tip 1 ile ilişkili diğer yüz özellikleri yüksek bir burun köprüsü, bir düz burun ucu, bir de unibrow (synophrys) içerebilir, burun deliklerinde daha küçük kenarlar (alae) ya da bir düz philtrum.

### Tip 2
Tip 2'yi tip 1'den ayıran fark, hastaların gözlerin iç köşeleri (telecanthus / distopia canthorum) arasında daha geniş bir açıklığa sahip olmamasıdır. Sensörinöral işitme kaybı, bu tipte daha yaygın ve daha şiddetli olma eğilimindedir. Mutasyona uğradığında bu türe neden olan en yaygın gen *MITF'dir* (tip 2A olarak sınıflandırılır). Bu gende mutasyona sahip iki birey, her iki mutasyonu da taşıyan (homozigot) bir çocuğa sahip olurlarsa ve bunun için %25 olasılık ile, çocukta iriste bir delik (koloboma), küçük gözler (mikroftalmi), sertleşmiş kemikler (osteopetroz), makrosefali, albinizm ve sağırlık gibi ek semptomlar mevcut olacatır.

*SNAI2'nin* her iki kopyasında da mutasyonlarla tanımlanan iki bilinen hasta vardır (tip 2D olarak sınıflandırılır); bu bireyler Waardenburg sendromu tip 2 ile başvurdu, ancak saç pigmentasyonu eksiklikleri yoktu.

Waardenburg sendromu tip 2'ye *SOX10'daki* (tip 2E olarak sınıflandırılan) bir mutasyon neden olduğunda, bazı durumlarda birden fazla nörolojik semptomla ortaya çıkabilir. Bunlar, gelişimsel gecikme, erken çocukluk çağı nistagmus, artmış kas tonusu, beyaz cevher anomalileri veya beyinde hipomiyelinizasyon, otistik davranış ve vestibüler sistem veya koklea gibi birçok iç kulak yapısının az gelişmişliğini veya tamamen yokluğunu içerebilir. Beyindeki eksik bir koku soğanı nedeniyle koku alma duyusu eksikliği (anosmi) de mevcut olabilir.

### Tip 3
**Klein-Waardenburg sendromu** veya Waardenburg-Klein sendromu olarak da bilinen tip 3, tip 1 ile aynı semptomlara sahiptir (ve aynı gendeki mutasyonlardan kaynaklanır) ancak kolları ve elleri etkileyen ek semptomları vardır. Bunlar, gelişmemiş kaslar nedeniyle parmakların eklem kontraktürlerini (kamptodaktili) ve ayrıca kaynaşmış parmakları (sindaktili) veya kanatlı kürek kemiğini içerebilir. Mikrosefali ve gelişimsel gecikme de mümkündür.

### Tip 4
**Shah-Waardenburg sendromu** veya Waardenburg-Shah sendromu olarak da bilinen tip 4, tip 2 ile aynı özelliklerin çoğuna sahiptir (yani telecanthus veya belirgin daha geniş göz boşluğu), ancak doğuştan bir eksiklik olan Hirschsprung hastalığının eklenmesi ile bağırsak işlev bozukluğuna yol açan bağırsaklardaki sinirler mevcuttur. Ek olarak, işitme kaybı tip 2'deki kadar yaygın değildir. Nadiren, Waardenburg sendromunun bu formunda yarık dudak bildirilmiştir.

Tip 4 ayrıca, tip 4C olarak bilinen *SOX10'daki* (tip 2E ile aynı gen) bir mutasyondan da kaynaklanabilir; Bu tipte işitme kaybı çok yaygın ve şiddetlidir.

### PCWH
Tip 2E ve tip 4C'de yer alan gen olan *SOX10'daki* bir mutasyon, bazen her iki tipte de semptomlarla sonuçlanabilir (bazen tip 2E'de görüldüğü gibi nörolojik semptomlar ve tip 4'te görüldüğü gibi Hirschsprung hastalığı). Bu olduğunda, *periferik demiyelinizan nöropati - merkezi dismiyelinleştirici lökodistrofi - Waardenburg sendromu - Hirschsprung hastalığı* (PCWH) olarak adlandırılır.

## Sebebi

### Sınıflandırma tablosu

## Tedavi
Şu anda Waardenburg sendromunun tedavisi yoktur. Pratik öneme sahip olma olasılığı en yüksek olan belirti sağırlıktır ve bu, geri döndürülemez başka herhangi bir sağırlık gibi değerlendirilir. Belirgin durumlarda, kozmetik sorunlar olabilir. Sendromla ilişkili diğer anormallikler (nörolojik, yapısal, Hirschsprung hastalığı) semptomatik olarak tedavi edilir.

## Toplum ve kültür

### Popüler kültür

* Robin Cook'un 2001 romanı *Shock*, bozukluğa sahip bir karakterden bahseder.
* Peter May'in 2006–2017 kitap serisi *The Enzo Files'ın* kahramanı Enzo MacLeod'da Waardenburg sendromu vardır. Gözleri farklı renkte ve saçında beyaz bir çizgi var.
* ''Bones'un'' "The Signs in the Silence" 2011 sezonunun 6. bölümünde, ekip şüpheli katilin Waardenburg sendromuna sahip olduğu bir vakayı çözmelidir.
* 2013 yılında Kimberly McCreight tarafından yazılan *Reconstructing Amelia* adlı kitap, Waardenburg semptomları olan birkaç karakter içeriyor.
* Karen Rose'un 2014 tarihli Closer Then You Think kitabında, Waardenburg sendromlu üç karakter bulunuyor.
* MJ Mandrake tarafından yazılan 2017 tarihli *Murder at the Mayan Temple* kitabı Waardenburg sendromlu birkaç karaktere yer *veriyor* .&#x5B; **' &#x5D;</sup><sup class="noprint Inline-Template noprint noexcerpt Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;
* Chandler Baker'ın 2019 romanı *The Whisper Network*, sendromu bir olay örgüsü olarak kullanıyor.&#x5B; **' &#x5D;</sup><sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;

### Önemli insanlar

* Popüler Kanadalı YouTube vloggerı Stef Sanjati, Waardenburg sendromu tip 1'e sahip.

## Hayvanlar

Waardenburg sendromu tip 2A (*MITF'de* bir mutasyon ile) köpeklerde, Fleckvieh sığırlarında, vizonlarda, farelerde ve altın bir hamsterda bulunmuştur. Waardenburg sendromunda görüldüğü gibi koklea ve sakülün dejenerasyonu sağır beyaz kedilerde, dalmaçyalılarda ve diğer köpek ırklarında, beyaz vizonlarda ve farelerde de bulunmuştur.

## Ayrıca bakınız
* ABCD sendromu

## Kaynakça