2000 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

**2000 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri**, 7 Kasım 2000'de yapılan 54. Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimidir. Her eyalet ve Kolumbiya Bölgesi'ndeki seçmenler, dört yıllık bir dönem için bir başkan ve başkan yardımcısı seçti. Resmî sonuçlara göre; 41. Başkan George H. W. Bush'un en büyük oğlu olan Cumhuriyetçi aday Teksas Valisi George W. Bush, Demokrat Başkan Yardımcısı Al Gore'u ufak bir farkla yenerek ABD'nin 43. başkanı seçildi. Bu seçim, 1888'den beri ilk defa bir başkan adayının daha çok oy almasına rağmen Seçiciler Kurulundaki delege sayısının daha az olması sebebiyle kaybettiği seçimdir. Sonuçları hakkında uzun süredir devam eden tartışmalar nedeniyle ABD tarihindeki en çekişmeli başkanlık seçimlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Seçimi kaybeden aday Al Gore, Yüksek Mahkemenin seçim hakkındaki kararını açıklamasından sonra 13 Aralık'ta Bush'u tebrik etti.

Mevcut Demokrat Başkan Bill Clinton, yirmi ikinci değişiklik nedeniyle üçüncü bir dönem için aday olamayacak durumdaydı. Başkan Yardımcısı Gore, ön seçimlerde eski New Jersey Senatörü Bill Bradley'i yenerek Demokrat adaylığı kolayca kazandı. Gore, Connecticut Senatörü Joe Lieberman'i başkan yardımcısı adayı olarak seçti. George W. Bush, Cumhuriyetçi adaylık için favori aday olarak görülüyordu. Bush, (daha sonra 2008'de başkan adayı olacak olan) Arizona Senatörü John McCain ve diğer adaylar ile yaşadığı çekişmeli bir seçim mücadelesinin ardından ön seçimleri kazandı. Daha sonrasında eski Savunma Bakanı Dick Cheney’i başkan yardımcısı adayı olarak seçti.

Her iki büyük partinin adayı da bütçe, vergi indirimleri ve federal sosyal sigorta programlarındaki reformlar gibi ağırlıklı olarak iç meselelere odaklansa da dış politika da göz ardı edilmedi. Başkan Clinton'ın Monica Lewinsky ile yaşadığı seks skandalı ve ardından gelen azil süreci nedeniyle Gore, Clinton ile birlikte kampanya yürütmekten kaçındı. Cumhuriyetçiler, Clinton'ın ahlaki hatalarını kınarken Gore, Bush'un deneyim eksikliğini eleştirdi.

Seçim gecesi, Florida eyaletinin seçim sonuçları hâlâ kesinleşmediği için kimin kazandığı belirsizdi. Sonuçlar, Bush’un Florida'yı o kadar küçük bir farkla kazandığını gösteriyordu. Eyalet yasası sebebiyle yeniden sayım yapılması gerekmekteydi. Bir ay süren hukuki mücadeleler, yeniden sayımı sona erdiren ve büyük tartışmalara yol açan 5 oya 4 oyluk Yüksek Mahkeme kararı ile sonuçlandı. Sonunda Bush, Florida'yı 537 oy farkla, yani %0,009’luk bir oy oranıyla kazandı. Florida'daki yeniden sayım ve ardından gelen davalar, seçim sonrası büyük tartışmalara neden oldu. Bazı analizler, sınırlı ilçe bazlı yeniden sayımların Bush'un zaferini doğrulayacağını ancak eyalet çapında bir yeniden sayımın eyaleti Gore'a kazandıracağını öne sürdü. Seçim sonrası yapılan analizler, Palm Beach County'nin "kelebek oy pusulasının" 2.000'den fazla oyu Gore yerine üçüncü parti adayı olan Pat Buchanan'a yönlendirdiğini ve bunun Florida'yı ve dolayısıyla seçimi Bush'a kazandırdığını ortaya koydu.

Sonuç olarak Bush, 271 seçici oyu alarak kazanması için gereken 270 oyu bir oyla geçti. Gore ise halk oylamasını 543.895 oy farkla (kullanılan toplam oyların %0,52'si) kazandı. Bush, 1996'da Demokratlara oy veren; Arkansas, Arizona, Florida, Kentucky, Louisiana, Missouri, Nevada, New Hampshire, Ohio, Tennessee ve Batı Virginia'dan oluşan 11 eyaleti kendi lehine çevirdi. Gore'un kaybına rağmen bu seçim Demokrat Partinin 1948'den bu yana üç ardışık seçimde de halk oylamasını kazandığı ilk seçim oldu. Bu seçimler aynı zamanda 2024'e kadar görevdeki bir başkan yardımcısının başkanlık için aday olduğu son seçimdi. Ayrıca, 2016'ya kadar bir Cumhuriyetçinin New England'dan en az bir seçici oyu aldığı son seferdi.

## Seçim prosedürü

ABD Anayasası'nın ikinci maddesi, bir kişinin başkan olarak görev yapabilmesi için doğuştan ABD vatandaşı olması, en az 35 yaşında olması ve en az 14 yıldır ABD'de ikamet ediyor olması gerektiğini belirtir. Bir aday, 35 yaşına gelmeden veya 14 yıllık ikamet süresini doldurmadan başkanlık için kampanya yapabilir ve seçime katılabilir ancak başkanın göreve geldiği gün yaş ve ikamet şartını karşılıyor olması gerekmektedir. Aynı zamanda ABD Anayasası'nda yapılan on ikinci değişikliğe göre, başkan yardımcısının da başkan olabilmek için gereken tüm nitelikleri taşıması gerekmektedir. Anayasa'daki yirmi ikinci değişiklik ise, herhangi bir kişinin iki dönemden fazla başkan seçilmesini sınırlamaktadır. Cumhuriyetçi ve Demokrat adaylar, partilerinin ulusal kongresinde başkan adayını seçecek delegeleri belirleyen bir dizi ön seçim yoluyla adaylıklarını ilan ederler. Her partinin ulusal kongresi, o partinin aday kadrosunu oluşturmak üzere bir başkan yardımcısı da seçer. Başkan adayı genellikle partinin kongresinde delegeler tarafından onaylanan aday yardımcısını seçer. Kasım ayındaki genel seçimde, seçmenlerin Seçiciler Kurulu üyeleri (delegeler) için oy kullandığı dolaylı bir seçimdir. Bu seçimlerde seçilen delegeler daha sonra doğrudan başkan ve başkan yardımcısını seçerler.

Demokrat Partili eski Arkansas Valisi Bill Clinton, yirmi ikinci değişikliğe göre üçüncü defa aday olmaya uygun değildi. Yirminci değişikliğin birinci bölümüne göre, görev süresi 20 Ocak 2001'de Doğu Saat Dilimi'ne göre öğlen saati ile sona erdi.

## Cumhuriyetçi Parti adaylığı
Başkanlık için 41. Başkan George H. W. Bush'un en büyük oğlu olan Teksas Valisi George W. Bush ve başkan yardımcılığı için eski Savunma Bakanı Dick Cheney, adaylıklarını garantileyecek kadar delegeye ulaştıktan sonra 31 Temmuz - 3 Ağustos 2000 tarihleri arasında yapılan Cumhuriyetçi Ulusal Kongresinde Cumhuriyetçi Partinin adayları olarak seçildiler.

### Çekilmiş adaylar

### Ön seçimler

Bush; Teksas valiliğine, Bush ailesinin tanınırlığına ve siyasetteki bağlantılarına dayanarak benzeri görülmemiş bir finansman sağladı ve geniş bir liderlik desteği alarak erken dönemde partinin favori adayı haline geldi. Eski kabine üyesi George Shultz, Bush'un parti içindeki çevrelerden destek almasında önemli bir rol oynadı. Nisan 1998'de Shultz; Bush'u Michael Boskin, John Taylor ve ilerleyen dönemde Dışişleri Bakanı olacak Condoleezza Rice gibi uzmanlarla siyaset meselelerini tartışmaya davet etti. Böylelikle Shultz, Bush'un aday olmasına öncülük etti.

Iowa ön seçimlerinden önce, yeterli finansman ve destek bulamayan bazı adaylar yarıştan çekildi. Bunlar arasında Elizabeth Dole, Dan Quayle, Lamar Alexander ve Bob Smith yer aldı. Pat Buchanan ise Reform Partisinin adaylığı için yarışmaya karar verdi. Böylece yarışta yalnızca Bush, John McCain, Alan Keyes, Steve Forbes, Gary Bauer ve Orrin Hatch kaldı.

24 Ocak 2000'de yapılan Iowa ön seçimlerinde, Bush oyların %41'ini alarak kazandı. Forbes %31, Keyes %14, Bauer %9, McCain %5 ve Hatch ise %1 oy aldı. İki gün sonra Hatch yarıştan çekildi ve Bush'u destekledi. Ana akım medya, Hristiyan sağının favori adayı olarak gördüğü Bush'u partinin kurulu düzen adayı olarak tasvir etti. McCain ise birçok ılımlı Cumhuriyetçinin ve bağımsız seçmenin desteğini alarak kampanya finansmanı reformuna odaklanan isyankâr bir aday imajı çizdi. 1 Şubat'ta McCain, Iowa ön seçimlerini atlayıp kaynaklarını New Hampshire ve Güney Karolina'ya yönlendirme stratejisi izleyerek New Hampshire ön seçimlerinde Bush'u 49'a 30'luk beklenmedik bir farkla mağlup etti. Bunun üzerine Bauer yarıştan çekildi. Forbes ise kampanyasına 32 milyon dolar harcamasına rağmen hiçbir ön seçimi kazanamadığı için çekildi. Yarışta üç aday kaldı. Güney Karolina ön seçimlerinde Bush, McCain'e %12 oy fark atarak yendi. McCain'in Güney Karolina'daki yenilgisi kampanyasına zarar verse de 22 Şubat'ta Michigan ve kendi eyaleti Arizona'yı kazandı.

Ön seçim süreci, Güney Karolina Eyalet Meclisinde de etkisini gösterdi. Eyalet başkentinin kubbesinde dalgalanan Konfederasyon bayrağı konusunda yaşanan tartışma, meclisin bayrağı iç savaş anıtına taşımaya karar vermesiyle sonuçlandı. Çoğu Cumhuriyetçi aday, konunun Güney Karolina seçmenlerine bırakılması gerektiğini söylerken, McCain daha sonra fikir değiştirerek bayrağın tamamen kaldırılması gerektiğini savundu.

McCain; Bush'u, ırklar arası romantik ilişkileri yasaklayan politikalarıyla bilinen Bob Jones Üniversitesinde konuşma yapması ve bu üniversitenin desteğini kabul etmesi nedeniyle eleştirdi. Bush, daha sonra bu konuda özür diledi. 28 Şubat'ta McCain, televizyon vaizleri Jerry Falwell ve Pat Robertson'ı "hoşgörüsüzlüğün ajanları" olarak nitelendirdi. Ertesi gün Virginia'yı Bush'a kaybetti.

7 Mart'taki Süper Salı'da Bush; New York, Ohio, Georgia, Missouri, Kaliforniya, Maryland ve Maine'de zafer kazandı. McCain ise Rhode Island, Vermont, Connecticut ve Massachusetts'i kazandı ancak bir gün sonra yarıştan çekildi. McCain, sekiz yıl sonra Cumhuriyetçi başkan adayı oldu, ancak genel seçimde Barack Obama'ya kaybetti. Bush, kalan eyaletlerin çoğunu kazandı ve 14 Mart'ta Teksas ve kardeşi Jeb'in eyaleti Florida da dahil olmak üzere önemli zaferler kazanarak Cumhuriyetçi Parti'nin başkan adayı oldu. 2000 Cumhuriyetçi Ulusal Kongresinde adaylığını kabul etti.

Bush, başkan yardımcısı adayını belirlemek için eski Savunma Bakanı Dick Cheney'den bir ekip yönetmesini istedi, ancak sonunda Cheney'i kendisi aday olarak seçti. ABD Anayasası, bir başkan ve başkan yardımcısının aynı eyaletten olmasını doğrudan yasaklamasa da, seçicilerin kendi eyaletlerinden iki adaya oy vermesini engellediği için on yıla yakın süredir Teksas'ta ikamet eden Cheney, oy kaybını önlemek için seçmen kaydını Wyoming'e geri taşıdı. Eğer bu değişiklik yapılmasaydı Bush veya Cheney'in Teksas'taki seçici oylarını kaybetme riski vardı.

## Demokrat Parti adaylığı

Başkanlık için Başkan Yardımcısı Al Gore ve başkan yardımcılığı için eski Connecticut'tan ABD Senatörü Joe Lieberman, adaylıklarını garantileyecek kadar delegeye ulaştıktan sonra 14 - 17 Ağustos 2000 tarihleri arasında yapılan Demokrat Ulusal Kongresinde Demokrat Partinin adayları olarak seçildiler.

### Çekilmiş adaylar

### Ön seçimler

Başkan Yardımcısı Al Gore, adaylık için sürekli olarak önde gelen isimlerden biriydi. Olası adaylar olarak adı geçen diğer önde gelen Demokratlar arasında Bob Kerrey, Dick Gephardt, Paul Wellstone ve aktör Warren Beatty bulunuyordu. Bunlardan yalnızca Wellstone bir araştırma komitesi kurdu.

ABD Senatörü Bill Bradley, isyankâr bir kampanya yürüterek Gore'a alternatif olarak kendini konumlandırdı. Gore, merkezi Demokratik Liderlik Konseyinin kurucu üyelerindendi. Eski basketbol yıldızı Michael Jordan; Bradley için erken ön seçim eyaletlerinde kampanya yürütürken, Bradley "farklı bir şekilde" kampanya yapma niyetini duyurdu. Niyeti ise "büyük fikirlerle" olumlu bir kampanya yürütmekti. Kampanyasının odak noktası, rekor kıran bütçe fazlasının, yoksulları ve orta sınıfı desteklemek amacıyla çeşitli sosyal refah programlarına harcanması, ayrıca kampanya finansmanı reformu ve silah kontrolüydü.

Gore, Demokrat Partinin kurumsal desteği ve Bradley'in Iowa ön seçimindeki zayıf performansı nedeniyle, özellikle de Bradley'i çiftçilerin sorunlarına kayıtsız ve ilgisiz biri olarak göstermeyi başarmasıyla ön seçimlerde kolayca Bradley'i mağlup etti. Bradley'in kazanmaya en yakın olduğu yarış, New Hampshire ön seçiminde Gore'a karşı %50'ye %40'lık kaybıydı. 14 Mart'ta Gore, Demokrat adaylığını kesinleştirdi.

Bradley'in delegelerinin hiçbirinin ona oy kullanmasına izin verilmedi. Bu nedenle Gore, Demokrat Ulusal Kongrede adaylığı oy birliğiyle kazandı. Connecticut Senatörü Joe Lieberman, sesli oylama ile başkan yardımcılığı için aday gösterildi. Lieberman, büyük bir parti tarafından bu pozisyon için seçilen ilk Yahudi Amerikalı oldu. Lieberman, Gore'un başkan yardımcılığı için düşündüğü altı kişilik listedeki diğer potansiyel adayları geride bırakarak başkan yardımcısı adayı seçildi.

## Diğer adaylıklar

### Yeşil Parti
Başkanlık için Amerikalı tüketiciyi koruma ve çevre aktivisti Ralph Nader ve başkan yardımcılığı için aktivist Winona LaDuke, adaylıklarını garantileyecek kadar delegeye ulaştıktan sonra 23 - 25 Temmuz 2000 tarihleri arasında yapılan Yeşil Ulusal Kongresinde Yeşil Partinin adayları olarak seçildiler.

### Reform Partisi
Başkanlık için eski Beyaz Saray İletişim Direktörü Pat Buchanan ve başkan yardımcılığı için aktivist Ezola Foster, adaylıklarını garantileyecek kadar delegeye ulaştıktan sonra 10-13 Ağustos 2000 tarihleri arasında yapılan Reform Ulusal Kongresinde Reform Partisinin adayları olarak seçildiler.

Reform Partisi, başkan adayını belirlerken ciddi bir iç bölünme yaşadı. 1996 seçimlerinde Ross Perot'un aldığı oylar sayesinde partinin 2000 seçimleri için 12,6 milyon dolarlık kamu fonu almaya hak kazanması ve bu fonların kime verileceği adaylığı tartışmalı hâle getirdi. Geleneksel eyalet bazlı ön seçimler yerine, posta ve internet yoluyla yapılan ulusal bir ön seçim düzenledi. Ön seçimin başlıca adayları eski Cumhuriyetçi Pat Buchanan ile Ross Perot destekçilerinin adayı olan John Hagelin'di.

Posta ve internet oylaması sonucunda Buchanan, Hagelin'e karşı oy çoğunluğu elde etti. Ancak katılım oranının düşük olması gibi tartışmalı sebeplerden dolayı parti içindeki Perot'a yakın kanat bu sonuçların meşru olmadığını savundu. Tartışma, Reform Partisi Kongresinde açık bir bölünmeye dönüştü. Kongrede iki rakip grup ayrı oturumlar düzenleyerek hem parti yönetimini hem de adaylığı kontrol etmeye çalıştı. Buchanan yanlıları Buchanan'ı aday ilan ederken, Hagelin yanlıları Hagelin'i aday gösterdi.

Ortaya çıkan ikili adaylık durumu Federal Seçim Komisyonuna taşındı. Komisyon, aday olarak Pat Buchanan'ı tanıdı ve fonların Buchanan'a verilmesine karar verdi. Hagelin ise seçimlere Reform Partisi yerine Doğal Hukuk Partisi adayı olarak katıldı.

İş insanı Donald Trump da Reform Partisi adaylığı için girişimde bulundu ancak daha sonra vazgeçti. Trump daha sonrasında Cumhuriyetçi Partiden 2016 ve 2024'te ABD başkanı olarak seçildi.

### Liberteryen Parti
Başkanlık için Tennesseeli yazar Harry Browne ve başkan yardımcılığı için Ralph Nader ve Bellflower, Kaliforniya'nın eski belediye başkanı Art Olivier, adaylıklarını garantileyecek kadar delegeye ulaştıktan sonra 30 Haziran - 4 Temmuz 2000 tarihleri arasında yapılan Liberteryen Ulusal Kongresinde Liberteryen Partinin adayları olarak seçildiler.

Browne'ın adı, Arizona Liberteryen Partisinin ulusal Liberteryen Parti ile anlaşmazlık yaşayıp eyalette L. Neil Smith'i aday göstermesi nedeniyle Arizona hariç tüm eyaletlerin oy pusulalarında yer aldı.

### Anayasa Partisi
Anayasa Partisi, Virginialı aktivist Howard Philips'i başkanlık için üçüncü defa aday gösterirken başkan yardımcısı adayı da Missourili Curtis Frazier oldu.

### Doğal Hukuk Partisi
Reform Partisinin tartışmalı kongresinden sonra John Hagelin, 31 Ağustos - 2 Eylül 2000 arasında düzenlenen Doğal Hukuk Partisi Kongresinde oy birliği ile başkan adayı, Nat Goldhaber ise başkan yardımcısı adayı olarak seçildi.

## Kampanya süreci

### Oy pusulasına erişim

### Başkanlık münazaraları
Amerika Birleşik Devletleri'nde, başkanlık seçimleri kampanyası sırasında başkan adayları ve başkan yardımcısı adayları, ulusal televizyon kanalları tarafından yayınlanan münazaralara katılmaktadır. 2000 yılında yapılan başkanlık seçimlerinde ise başkan adaylarının katıldığı üç, başkan yardımcısı adaylarının ise katıldığı bir münazara bulunmaktadır. Düzenlenen bu münazaralar Başkanlık Tartışmaları Komisyonu (CPD) ismi verilen bağımsız bir kuruluş tarafından düzenlenmektedir. 

1996 başkanlık seçimlerinin ardından, Başkanlık Tartışmaları Komisyonu, münazaralara yeni aday seçme kriterleri belirledi. Yeni kriterlere göre; üçüncü parti adaylarının, CPD tarafından düzenlenen başkanlık tartışmalarına katılabilmek için ulusal anketlerde en az %15 oy alması gerekiyordu. Nader, ilk başkanlık münazarasında destekçilerinden birisi tarafından kendisine izleyici olarak münazaraya katılma bileti verilse de münazaraya katılması engellendi. Nader'ın aynı zamanda münazaranın yapıldığı salonlara girmesine de izin verilmedi. Nader aynı zamanda üçüncü münazaraya da katılmak istese de yine katılmasına izin verilmedi. Yaşanan olaylar sebebiyle Nader, CPD'ye dava açtı. En sonunda ise uzlaşma sağlandı ve kendisinden özür dilendi.

### Dikkat çekici ifadeler
Al Gore interneti icat etti: 2000 Demokrat adaylığı için yarışırken Gore'un verdiği bir röportajda, "internetin yaratılmasında inisiyatif aldığını" söylemesinden sonra bunun üzerine yapılan bir yorumdur.

Bulanık matematik *("Fuzzy Math")*: Bush'un, Gore'un kullandığı rakamları çürütmek için kullandığı bir terimdir. Bush aynı zamanda bunları söylerken Gore için: "Sadece interneti değil, hesap makinesini de icat ettiğini düşünmeye başlıyorum." demiştir. Daha sonra bu terim Bush için de kullanılmıştır.

Kilitli kutu *("Lockbox")*: Gore'un tıbbi bakım bordro vergisini sadece tıbbi bakımı güçlendirmek ve ulusal borcu ödemek için kullanılabilmesini sağlayacak şekilde tasarlanmış bir "kilitli kutu" yöntemidir. Gore, bu planından ilk başkanlık münazarasında pek çok kez bahsetmiştir.

Strateji *("Strategery")*: ''Saturday Night Live'''daki Bush karakterinin (Will Ferrell tarafından canlandırılan), Bush'un kelimeleri yanlış telaffuz etme konusundaki ününü hicvetmesiyle ortaya çıkmıştır.

### Kampanya konuları

#### Clinton-Lewinsky skandalı
Clinton–Lewinsky skandalı, Bill Clinton'ın azline yol açmasıyla kampanyaya gölge düşürdü. Cumhuriyetçiler, Clinton'ın skandallarını sert bir şekilde kınadı ve Bush, kampanyasının merkezine Beyaz Saray'a "onur ve haysiyet" kazandırma vaadini koydu. Bush, Gore'un da Beyaz Saray'a "onur ve haysiyet" getirebileceğini de söyledi. Aynı şekilde Gore'dan Clinton'ın skandalını açık bir şekilde kınamasını istedi. Gore ise Clinton'ın skandallarından Lieberman gibi dikkatlice kaçındı. Lieberman aynı zamanda Clinton'ın kötü davranışlarını kınayarak ülke için "ahlak dışı ve zararlı" şeklinde nitelendire ilk Demokrat senatör olmuştu. Bazı iddialar, Gore'un Lieberman'ı seçmesinin, kendisini Clinton'ın geçmişteki kötülüklerinden ayırma çabası olduğunu ve Cumhuriyetçi Parti'nin onu Clinton ile ilişkilendirme çabalarını engellemeyi amaçladığını ileri sürdü. Aynı şekilde Gore'un 2000 Demokrat Ulusal Kongresi sırasında karısına verdiği öpücüğü, Clinton'a yönelik suçlamalara rağmen Gore'un sadık bir koca olduğunu göstermek olarak yorumlandı. Gore, Clinton ile görünmekten kaçındı. Clinton ise, popüler olduğu bölgelerde düşük profilli etkinliklerde yer aldı. Bazı uzmanlar, Gore'un bazı Clinton destekçilerinden oy kaybetmesine neden olmuş olabileceğini savundu.

#### Ekonomi

1990'lı yılların sonları ABD ekonomisinin en parlak dönemlerinden birisiydi. Gore, kampanyasında asgari ücreti artırarak ve refah programlarını sürdürerek yoksulluğu azaltmayı amaçladı. Çalışanlara yönelik vergi kredisi programlarını genişleterek istihdamı artırmayı planladı. Bush ise çocuk vergisi kredilerini azaltarak ve en düşük gelir vergisini %15'ten %10'a indirerek yoksulluğu azaltmayı amaçladı. İki aday da genel olarak sosyal yardımlar ve vergi oranları üzerinde durdu. Bazı uzmanlar ve ekonomistler ise seçimlerden sonra ABD ekonomisinin ciddi bir durgunlukla karşılaşabileceğini, büyüme oranlarının %3'e düşebileceğini ve enflasyonun artabileceğini; hangi aday kazanırsa kazansın iki adayın da bu durgun dönemden geçerek mücadele etmesi gerekeceğini savundu.

#### Çevre

Gore, siyasetçi olmasının yanı sıra, aynı zamanda çevreciydi ve bu konuyu çok önemsiyordu. Gore, başkan yardımcısıyken de fosil yakıt tüketimini azaltmaya yönelik teşvikler vererek karbon vergisinin uygulanmasını sağlamış ve kısmen başarılı olmuştu. Gore aynı zamanda Kyoto Protokolüne aracılık ederek sera gazı emisyonlarının azaltılmasını talep eden anlaşmanın kabul edilmesi için çabalamıştı. Gore, kampanya sürecinde genel olarak çevre konusunda Bush'u hafife aldı ve onun küresel ısınmayı yeterince önemsemediğini düşündüğünü söyledi. Gore'un bu açıklamaları sonrası Yeşil Parti'nin başkan adayı olan Ralph Nader ise Gore'u eleştirerek: "Al Gore'un kampanyada bir çevreci olduğu yönündeki en iyi iddiası, George W. Bush olmadığıdır." dedi. Bush, nükleer enerjinin elektriğin %20'sini sağladığını ve çevreyi kirletmediğini düşündüğü için savunurken Gore ise yenilenebilir enerji kaynaklarına öncelik vererek nükleer enerjiyi arka plana atmıştır. Bush aynı zamanda Kyoto Protokolüne karşı çıkmış ve etkisiz olduğunu düşünmüştür. Genel olarak Bush; ekonomik maliyetlere odaklanan, piyasa tabanlı ve esnek yaklaşımlar önerip çevre politikalarını ekonomik büyüme ve enerji güvenliği çerçevesinde değerlendirdi. Gore ise, çevreyi korumayı ekonomik teşviklerle destekleyen, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliğine öncelik veren planlar sundu.

#### Sağlık hizmeti
Sağlık hizmeti, Gore ve Bush'un tıbbi bakımı reform etmek ve reçeteli ilaçların hızla artan maliyetlerine çare bulmak için kapsamlı teklifler sunmalarıyla seçim kampanyasının önemli konularından biri olarak ortaya çıktı. Bush, Medicare programını daha özel sektöre dayalı bir sistem haline getirmeyi savundu. Bu sistemde, yaşlılara yıllık belirli bir miktar para verilecek ve onlar da bu parayı kullanarak istedikleri sağlık planını seçebileceklerdi. Gore ise, daha çok geleneksel tıbbi bakım programını savundu. Gore'un önerdiği plana göre aylık bir prim karşılığında ilaç teminatı sunulacak ve yıllık belirli bir eşiği aşan ilaç masrafları karşılanacaktı. Gore ise bu programın sadece düşük gelirli yaşlıları kapsadığını, bu nedenle çoğu yaşlının hiçbir yardım almayacağını belirtti. Gore'un önerdiği plan, geleneksel tıbbi bakım programı içinde ilaç teminatı sunmayı öngörüyordu. Bu teminat, gönüllü olacaktı ve yıllık belirli bir primle sunulacaktı. Gore, bu teminatın maliyetinin 5.000 dolara kadar çıkabileceğini belirtti. Gore aynı zamanda kürtaj haklarını savunurken Bush buna karşı çıkmıştı.

#### Dış politika
Mevcut başkan Clinton, kendi döneminde daha çok içişleri ile ilgilenmiş ve başkanlığı döneminde dışişleri daha arka planda yer almıştı. Clinton'ın başkanlığı, Sovyetler Birliği'nin ilk defa bir başkanın hiçbir döneminde var olmadığı bir zamana denk gelmişti. Dış politika konusunda Gore, Bush'tan daha müdahaleci bir tavır sergiliyor, ABD'nin Balkanlardaki varlığının devam etmesini istiyordu. Bush, vali olması sebebiyle daha önce hiç dışişleri konusunda deneyime sahip değildi. Gore ise dışişleri konusunda daha deneyimliydi. Bush, 1993 yılında Clinton yönetimi tarafından Somali'ye gönderilen, savaşan silahlı gruplara müdahale ederken 18 Amerikalı askerin ölmesine sebep açan olayı ve Clinton'ın Balkanlar politikalarını eleştirdi. Aynı zamanda Bush, ikinci başkanlık münazarasında: "Birliklerimizin ulus inşası denen şey için kullanılmaması gerektiğini düşünüyorum." dedi.

## Sonuçlar

### Ulusal seçim sonuçları
Federal Seçim Komisyonu raporuna göre halk oylamasında %0,05'ten fazla oy alan adaylar aşağıda listelenmiştir. 

### Eyaletlere göre seçim sonuçları





## Seçmen demografisi
2000 seçimleri için seçmen demografisi verileri; ABC News, CBS News, CNN, Fox News, NBC News ve Associated Press tarafından oluşturulan bir konsorsiyum olan Seçmen Haber Servisi için toplanmıştır. Seçmen anketi, 13.225 seçmenin şahsen ve telefonla seçim günü tamamladığı anketlere dayanmaktadır.

## Sonuçların analizi
2000 başkanlık seçimleri, hem kentsel-kırsal alan arasındaki siyasi uçurumu artıran hem de bölgesel olarak yeniden yapılanmalara sebep olan büyük bir dönüşüm süreciydi. Bush, özellikle kentsel alanlar dışında çoğu kırsal bölgede büyük kazanımlar elde etti.

2008 hariç, 21. yüzyılda hiçbir büyük partinin adayı seçimlerde 200'den az seçici kazanmadı veya hiçbiri George H. W. Bush'un 1988'deki %7,7'lik oy farkını geçemedi.

### Güney eyaletleri

2000 başkanlık seçimleri, Güney eyaletlerinin çoğunun başkanlık düzeyinde kalıcı olarak Cumhuriyetçi Parti'ye hizalanmasına işaret etti. Gore, kendi eyaleti olan Tennessee de olmak üzere, ülke genelinde seçici sayısı ve halk oyu sayısında Bush'a yakın olmasına rağmen neredeyse tüm Güney eyaletlerini kaybetti. Gore'un bu bölgedeki performansı, ülke genelinde %0,5 oranında kazanmış olsa da 1988'de ülke genelinde %7,7 oranında kaybeden Michael Dukakis'in performansına benziyordu.

1976'dan beri hiçbir Demokrat başkan adayı; Güney Karolina, Alabama, Mississippi veya Teksas'ı kazanamadı. Aynı zamanda 1996'dan beri ise hiçbir Demokrat başkan adayı; Louisiana, Arkansas, Tennessee, Missouri, Kentucky veya Batı Virginia'yı kazanamadı.

Virginia ise tam tersi bir durumla 2008'den bu yana yapılan her başkanlık seçiminde Demokrat adayı destekledi. Ancak 21. yüzyılda seçimleri kazanan her Cumhuriyetçi aday, Virginia dışındaki 10 eski Konfederasyon eyaletinin tamamını da kazandı.

2008'de Barack Obama; Virginia, Kuzey Karolina ve Florida'yı kazandı. 2012'de de Virginia ve Florida'yı tekrar kazandı. 2020'de ise Joe Biden, Virginia ve Georgia'yı kazanarak 21. yüzyılda bir Derin Güney eyaletini kazanan tek aday oldu.

### Ortabatı eyaletleri

Gore, Ortabatı'da iyi bir performans gösterdi ve Bill Clinton'ın 1996'da kazandığı sadece Ohio ve Missouri'yi kaybetti. Wisconsin'i %0,22 ve Iowa'yı da %0,32 farkla kazanarak bu eyaletleri de ucu ucuna kazanmış oldu.

Gore'un Ortabatı'daki performansı daha sonra 1992'den 2012'ye kadar Demokrat başkan adaylarına oy veren eyaletleri ifade eden "mavi duvar" ifadesine ilham kaynağı oldu. Ancak Cumhuriyetçi aday Donald Trump, 2016 ve 2024'te Minnesota ve Illinois hariç tüm Ortabatı'yı kazanarak 2 defa mavi duvarı yıkmış oldu.

### Batı eyaletleri
2000 başkanlık seçimleri, Batı eyaletlerinin (Güney eyaletlerine ters olarak) çoğunun başkanlık düzeyinde kalıcı olarak Demokrat Parti'ye hizalanmasına işaret etti. Gore, Oregon'u %0,44 ve New Mexico'yu %0,06 ile dar bir farkla kazandı. New Mexico'daki yarış, oy sayısı bakımından Florida'daki 537 oydan daha yakın, sadece 366 oy kadardı.

Demokrat adaylar, 21. yüzyıldaki tüm başkanlık seçimlerinde Oregon'u kazandı. Bush'un 2004'te Colorado ve New Mexico'yu kazanması, bir Cumhuriyetçi başkan adayının bu eyaletlerden birini kazandığı son seferdi.

### Kuzeydoğu eyaletleri
Kuzeydoğu eyaletleri, 2000 seçimlerinin etkilediği dönüşüm sürecinden en az etkilenen bölgeydi. Bush, New Hampshire'ı %1,27 ile kazandı ve bölgedeki diğer tüm eyaletleri kaybetti. Bu zaferle beraber bir Cumhuriyetçi aday son defa bir New England eyaletini kazanmış oldu. Donald Trump ise girdiği 3 seçimin tümünde bu bölgede Maine'in 2. kongre bölgesini kazandı.

Trump aynı zamanda 2016 ve 2024'te bu bölgedeki Pensilvanya'yı kazandı ancak 2020'de kazanamadı. Trump'ın bu iki zaferinde de Pensilvanya bir dönüm noktası eyaletiydi.

## Notlar

## Kaynakça