Martin Heidegger

**Martin Heidegger** (26 Eylül 1889 - 26 Mayıs 1976), Fenomenoloji'nin ve Varoluşçuluk'un önemli temsilcilerinden Alman filozof.

## Yaşamı

26 Eylül 1889'da Baden eyaletinde doğdu. Çocukluğundan itibaren dine ve felsefeye eğilimli biri olarak yetişti. Felsefi çalışmalarıyla olduğu kadar, yaşamı ve çeşitli dönemlerde sergilediği politik tutumlarıyla da tartışma konusu oldu. Felsefi yetkinliği ve önemi yadsınamazken politik konumları dolayısıyla sürekli sorunlu bir ilişkinin taşıyıcısı oldu ve bu durum çoğu zaman felsefi çalışmalarının tam olarak değerlendirilmesini gölgeledi.

Freiburg Üniversitesi'nde Katolik ilahiyatı ve Hristiyan felsefesi okudu ve 1914 yılında ilk çalışması ve doktora tezi, "Psikolojide Yargı Kuramı" ile dikkat çekmeye başladı. 
1923'te Marburg Üniversitesi'nde profesör oldu. 1927 yılında "Varlık ve Zaman" yayımlandı ve yayımlanışından itibaren yalnızca varoluşçu felsefe açısından değil, 20.yüzyıldaki bir bütün felsefe tartışmaları bağlamında bir şekilde etkili oldu. Heidegger burada, bütün bir Batı Felsefesi geleneğini *metafizik* olmakla eleştirdi ki sonrasında postmodern felsefe bu argümanı başka düzlemelerde yeniden değerlendirecektir.

1933 yılından itibaren Nazilerin iktidara gelmesiyle birlikte Heidegger Nazi Partisi'ne katıldı. Bu dönemde Freiburg Üniversitesi'nde rektör oldu. Heidegger'in bu dönem boyunca izlediği politika her zaman tartışma konusu olmuş ve onun çalışmalarının değerlendirilmesine gölgeler düşürmüştür. Nazilere katıldığı gerekçesiyle 1945'te üniversiteden uzaklaştırıldı ama sonra 1952'de yeniden üniversiteye dönebildi. Daha sonra yanlış yaptığını söylemesi de üzerine düşen gölgelerin sona ermesini sağlamamıştır, ancak bununla birlikte onun teorik çalışmalarının değeri her zaman kendini buna rağmen korumuş ve felsefe açısından önemli yerini muhafaza etmiştir.

## Felsefesi
Heidegger'in felsefi çalışmalarında hocası Edmund Husserl'in ve fenomenoloji felsefesinin etkileri açıkça görülür. Buna bağlı olarak felsefe-dışı sayılan pek çok kavramı felsefeye taşıdı ve varoluşçu felsefecilerde (örneğin Kierkegaard'ın korku, umutsuzluk, kaygı vb. kavramlarla yaptığı gibi) görülen tarzda analizlere yöneldi ve bunları derinleştirdi. Kaygı, sıkıntı, merak, ölüm, korku gibi terimleri felsefe düzlemine taşıdı. Fenomenolojiyi Varlık sorunu bağlamında yeniden yorumladı ve kullandı. Heidegger'in Husserl etkisi ile kendine özgü bir *egzistansiyel analitik* oluşturduğunu söylemek mümkündür. Diğer taraftan Heidegger, kendi felsefesinin  Sartre tarafından yanlış anlaşıldığını ve varoluşçuluğun düşüncesini açıklamak için doğru bir terim olmadığını belirtmiştir, bundan dolayı onun felsefesini tanımlamak için *varoluşçuluk* yetersizdir.

Heidegger'ın düşüncesine göre, dasein, kendisini *anlamlandıran* ve *mesele eden* bir varlıktır, buna, *hep benimkilik* der. Dasein bu dünyaya *fırlatılmıştır*. *Fırlatılmış* olması şundandır: insan, dünyada olmayı kendisi seçmez, kendisini bulunduğu şartların *içinde bulur*, o, kendisini *hergünkülükte kaybetmiştir* ve *bulmak zorundadır*, buna *düşmüşlük* der., aynı zamanda, kendisini anlamlandırması, onun *faktisitesidir*.

Ona göre, Dasein, bir *fırlatılmış* olarak kendisini, başkalarından hareketle, hep belirli bir dünyada ve bir çevrede anlayabilir, buna *dünya-içinde-varolma* demiştir, *Dasein* ismi (orada-varlık) buradan gelir: o hep bir bağlamda varolan olarak *oradadır*. O, *kendini öncelikle ve çoğunlukla ilgilendiklerinden hareketle anlar*.

Ona göre, Dasein'in başka bir karakteristiği de *ölüme doğru varlık* olmasıdır. Ona göre, Dasein'a, var olduğu müddetçe hep bir henüz-olmamışlık aittir ve bu bütün-olmama, ölümle birlikte sonlanır. Ölüm, Dasein'ın kendi varoluşuna dair *en uç olanağıdır* ve bu, Dasein'ın kendi öz varoluşunu *sahih olarak açımlar*, işte buna, *ön koşma* demiştir. Yani, ölüm olanağı, bizi kendi öz varoluşumuzla *yüzleştirir* ve *hergünkülükten* çıkarır.

Heidegger ayrıca, genel anlamda söylenecek olursa, teknik'in gelişimiyle birlikte şekillenen dünyanın eleştirisini yapmaya yönelmiştir ve modern dünyada buna karşı düşüncenin görevlerini belirlemeye çalışmıştır. "Varlık sorusu", onun tüm felsefi çalışmalarının özü ve özetidir. Bu çalışma varlık'ın unutulmuşluğuna yapılan bir itirazla başlar ve devam eder. Kant, Hegel ve Husserl'den etkilendiğini belirtmenin yanı sıra, Nietzsche ile girdiği eleştirel ilişkinin de belirtilmesi gerekir. Heidegger, yapısalcılığa benzer ama başka bağlamlarda Dil konusunu felsefeye temel bir kategori olarak sokmuştur. Onun bütün felsefi kategorileri *dil* dolayımıyla işlerlik kazanır. 
:"Dil Varlık'ın evidir", der Heidegger.

Sartre ve Camus başta olmak üzere varoluşçu felsefeciler ve ayrıca yapısalcılık ve varlık felsefesi gibi diğer felsefe akımları da  çalışmalarında onunla açık ya da örtük diyalog halinde olmuşlardır. Daha sonra çalışmaları, özellikle dil dolayımlı analizleri ve felsefenin metafizik olarak  eleştirisi mantığı, postmodern felsefenin gelişiminde önemli  köşe taşları olacaktır.

## Türkçede olan kitapları
# Varlık ve Zaman, M.Heidegger, çev. Kaan H. Ökten, Agora Kitaplığı.
# Zaman ve Varlık Üzerine, M.Heidegger, A Yayınları.
# Nedir Bu Felsefe?, M.Heidegger, Sosyal Yayınları.
# Hümanizmin Özü, M.Heidegger, İz Yayınları.
# Metafizik Nedir?, M.heidegger, Kaknüs Yayınları
# Tekniğe İlişkin Soruşturma, M.Heidegger, Paradigma Yayınları
# Bilim Üzerine Iki Ders, M.Heidegger, Paradigma Yayınları
# Zaman Kavramı, *Der Begriff der Zeit*, M. Heidegger, (Çev.,S.Babür), İmge Kitabevi Yayınları.
# Nietzsche'nin Tanrı Öldü Sözü ve Dünya Resimleri Çağı, M.Heidegger, Asa Kitabevi.
#  Sanat Eserinin Kökeni, M.Heidegger, (Çev: Fatih Tepebaşlı), DeKi Basım Yayım Ltd. Şti.
# Teknik ve Dönüş-Özdeşlik ve Ayrım, Çevirmen: Necati Aça, Pharmakon Kitap Yayınları
# Olmaya Bırakılmış, Çevirmen: Mesut Keskin, Avesta Yayınları
# Metafiziğe Giriş, Çevirmen: Mesut Keskin, Avesta Yayınları
# Hümanizm Üzerine, Çevirmen: Yusuf Örnek, Türkiye Felsefe Kurumu
# Hegel'in Tinin Fenomenolojisi, Çevirmen: Kaan H. Ökten, Alfa Yayınları
# Kant ve Metafizik Problemi, Çevirmen: Kaan H. Ökten, Alfa Yayınları

## Kaynakça

# Heidegger'e Giriş, Kaan H. Ökten, Agora Kitaplığı.
# Varlık ve Zaman Kılavuzu, Kaan H. Ökten, Agora Kitaplığı.
# Heidegger Kitabı, Kaan H. Ökten, Agora Kitaplığı.
# Martin Heidegger, Anılar ve Günlükler, Frederic De Towarnicki, YKY.
# Heidegger Bir Filozof Bir Alman, Paul Hünnerfeld, İnkılap Kitabevi.
# Heidegger ve Naziler, Jeff Collins, çev. Kaan H. Ökten, Everest Yayınları.
# Felsefe Sözlüğü, Serkan Uzun / Ü.Hüsrev Yolsal, Bilim ve Sanat Kitapları.
# ''Eigentlichkeit bei Heidegger - Der Begriff der Eigentlichkeit in Sein und Zeit'' , Dirk de Pol, Bibliothek der Philosophie, FU Berlin, Berlin, 1992.

## Ayrıca bakınız
* Heidegger ve Nazizm

## Dış bağlantılar

* 
* Heidegger ve Hiç