Cadı Kral

**Nazgûl Efendisi**, ayrıca **Angmar'ın Cadı Kralı**, **Soluk Kral** veya **Kara Kumandan** olarak da anılır, J. R. R. Tolkien'in fantastik romanı *[[Yüzüklerin Efendisi]]*'nde yer alan kurgusal bir karakterdir. Karanlık Lord Sauron'un Güç Yüzükleri'ni vererek Nazgûl veya diğer adıyla Yüzüktayfı'na dönüşen Dokuz İnsan'dan biriydi. Yüzük ona büyük bir kudret verdi ancak sonunda onu Sauron'un kölesi yaptı ve sonsuza kadar görünmez kıldı. Bir zamanlar, bir tayf olarak, Eriador'un kuzeyinde Angmar'ın Kralı olarak hüküm sürmüştü. *Yüzüklerin Efendisi*'nde geçen olaylar esnasında, Tek Yüzük taşıyıcısı Hobbit Frodo Baggins'i, kurbanını bir tayfa dönüştüren Morgul bıçağıyla yaraladı. Çok daha sonrasında, girdiği son savaşında Nazgûl Efendisi, topuzuyla Éowyn'e hücum etti. Hobbit Merry Brandybuck, Höyüklü Kişiler'den aldığı, Númenor hüneriyle yapılmış büyülü antika bıçağıyla onu yaraladı ve bu sayede Éowyn kılıcıyla onu öldürebildi.

Erken taslaklarında Tolkien, onu "Büyücü Kralı" olarak adlandırmış veya Istari'nin sapkın bir üyesi veya ölümsüz bir Maia yapmayı düşünmüştü; ancak sonunda onu, Sauron tarafından verilen bir Güç Yüzük'ü ile yozlaşmış ölümlü bir İnsan olarak şekillendirmeye karar verdi.

## Kurgusal tarih

Cadı Kral ilk kez Orta Dünya'nın İkinci Çağ'ında görünür. Karanlık Lord Sauron, Orta Dünya ülkelerinin kralları da dahil olmak üzere kudretli İnsanlara Güç Yüzükleri verdi. Bunlar, taşıyıcılarına sihirli güçler bahşetti ancak aynı zamanda onları Tek Yüzük'ün sahibine, Sauron'un hizmetinde birer köle haline getirdi.

Üçüncü Çağ sırasında Nazgûl Efendisi, Angmar'ın Cadı Kralı sıfatıyla ortaya çıkar ve Kuzey Krallığı Arnor'un yıkılmasında etkili olur. Çevirmenlere yönelik notlarında Tolkien, başkenti Carn Dûm olan bir Kuzey krallığının hükümdarı olan Angmar'ın Cadı Kralı'nın Númenor kökenli olduğunu ileri sürdü. İkinci Çağ'ın sonlarında, Elfler ve İnsanların Son İttifakı Sauron'u mağlup ettiğinde kendisinden hiçbir haber alınamaz ancak Tek Yüzük'ün gücü sayesinde hayatta kaldığı kesindir.

Üçüncü Çağ'da bin yıldan uzun bir süre sonra, Nazgûl Efendisi, Sauron'un kuvvetlerini Arnor'un halef krallıklarının üstüne sürer: Rhudaur, Cardolan, Arthedain. Hepsini ortadan kaldırır ancak en nihayetinde kendisnin kaçıp gitmesine sebep olan Elf lordu Glorfindel tarafından yenilir ve Nazgûl Efendisi için şu kehanette bulunur: "onun felaketi uzakta olsa da, bir erkeğin elinden olmayacak düşüşü". Kaçar ve Mordor'a geri döner. Orada, diğer Nazgûl'leri Sauron'un dönüşüne hazırlanmak için bir araya getirir.

Üçüncü Çağ'ın sonlarına doğru Sauron, diğer Nazgûl'lere önderlik eden Cadı Kral'ı Shire'a, Tek Yüzük'ü bulup geri almak için gönderir. Siyah bir pelerin ve kukuletaya bürünür; yüzü görülemez ve siyah bir ata biner. Fırtınabaşı'nda Cadı Kral, Tek Yüzük'ün taşıyıcısı Frodo'yu omzundan Morgul bıçağıyla bıçaklar ve bıçağın ucundan kırılan bir parça Hobbit'in etinde kalır. Cadı Kral, Frodo'nun gözüne görünür hale gelir ve şöyle betimlenir: "üçüncüsü diğerlerinden daha uzun boyluydu: Saçları uzun ve parlaktı ve miğferinde bir taç vardı. Bir elinde uzun bir kılıç, diğerinde de bir bıçak tutuyordu; hem bıçak, hem de bıçağı tutan eli soluk bir ışıkla parlamaktaydı." Bruinen nehrinin suları tarafından yutulup götürülür ve atı boğulur. Mordor'a geri döner. Uçan iğrenç bir canavarın üzerinde yeniden belirir.

Pelennor Çayırları Savaşı esnasında Cadı Kral'ın buyruğundaki, üzerine yıkım büyülerinin işlendiği koçbaşı Grond, Minas Tirith'in cümlekapısını kırmayı başarır. Yeni tehdit Rohirrim'e karşı ordularına emir vermek için geri çekilir. Orada Saklımiğfer adında bir savaşçıyla karşı karşıya kalır fakat o aslında Éowyn'dir, kralların soyundan gelen asil bir Rohanlı kadın ve hemen yanında Kardeşlik'ten bir hobbit olan Merry vardır. Éowyn cesur bir tavırla Nazgûl'e "dwimmerlaik" (Türkçe çevirisinde "kara bir ölmemiş" olarak geçer) diye hitap eder ve ona "yıkıl, eğer bir ölümsüz değilsen!" der. Nazgûl kukuletasını geriye atar ve tacı açığa çıkar ancak tacıyla pelerini arasında gözlerinin "ölümcül parıltısından" başka bir şey görülmez. Merry'nin Höyüklü kişilerden aldığı kılıcının darbesi Nazgûl'e diz çöktürür ve Théoden'in yeğeni Éowyn son gücüyle taç ile pelerin arasına kılıcını indirir. Böylece Cadı Kral, bir kadın ve bir hobbit tarafından mağlub edilir ve Glorfindel'in kehaneti gerçekleşmiş olur. Ona batan tüm silahlar ise zail olur ve ona saldıranlar, soğuk felcine, dehşete ve çoğu zaman ölüme neden olan Kara Nefes'in tesirine girer.
## Analiz

### Bir Büyücü'den Cadı Kral'a

Megan N. Fontenot'un *[[Tor.com]]*'da yazdıklarına göre; Tolkien'in erken dönem taslaklarında Cadı Kral'ın adı "the Wizard King" (Büyücü Kral) olup sihirbazlıkta oldukça hünerli biridir, öyleki rakibi Gandalf bile yardım almadan onun gücüne karşı koyamaz. Elrond'un Divanı'nın ilk taslaklarında Gandalf, düşmanının "eskiden insanların en büyük büyücüsü" olduğunu anlatır. İlerleyen zamanlarda Tolkien, Büyücü Kral'ın "eskilerin ulu kralı" ve Dokuzların düşmüş kaptanı" olduğu bilgisini ekler. Fontenot, "düşmüş" kelimesinin "doyumsuz zalimlik" ve "merhametsiz ... vahşet" ima ettiğini belirtir.

Daha sonra, "Gondor Kuşatması" taslağında, Tolkien Cadı Kral'ı, Númenor kökenli "[Gandalf'ın] tarikatının bir haini" haline getirir. Çevirmenlere yönelik notlarının el yazmasında Tolkien, Angmar'ın Cadı Kralı'nın çok yüksek bir ihtimalle Númenor kökenli olduğunu ileriye sürdü. Fontenot'in yorumuna göre bu, onu hem bir İnsan olmaktan çok bir Maia yapabilir hem de başlangıçta Istari'lerden biri haline getirebilir veya kendi deyimiyle "kesinlikle başka bir şey" haline getirebileceğini belirtir. Fakat Tolkien daha sonra Büyücü Kral'ın gücünü azaltır, öyleki Gandalf, Gondor'a yapılacak saldırıyı beklerken Pippin'e "Ona karşı ben güçsüz değilim" diyebilir ve Büyücü Kral'ın asıl gücünün uzaktan korku salmak olduğunu belirtir. Bir noktada düşmanın adını da Cadı Kral olarak değiştirir; Fontenot'a göre bu, Gandalf ve Saruman gibi büyücülerle Cadı Kral arasında daha net bir ayrım yaratmak içindi. Onu "güç arzusu, sağduyusunu alt eden bir insan kral" haline getirmeden önce Tolkien, bir büyücü (Istari veya başka bir şey) veya ölümsüz bir Maia üzerine düşünmüştür. Fontenot, Sauron'dan bir Güç Yüzüğü kabul etmeden önce nasıl biri olabileceğini merak eder ve onun görünüşe göre "sahiplenme tutkusu, açgözlülük, ihtiras ve hâkimiyet arzusu" ile dolu olduğunu belirtir; bunların hepsi, Tolkien'in kötülük anlayışında belirleyici özelliklerdir.

### Şerr, iyiliğin mahrumiyetidir

Tolkien araştırmacısı Tom Shippey, Nazgûl Efendisi'ni neredeyse soyut suret olarak betimler; "muazzam bir ümitsizlik tehdidi... koca gölge" olup, kendisine dahi Ölüm adını verir: "Yaşlı ahmak! Bu benim saatim. Gördüğünde Ölüm'ü tanımaz mısın sen?" Bu sahne aynı zamanda "kötülüğün varolmayışının" tasvirini teşkil eder. Bu, Boethius felsefesinde, Tanrı'nın mutlak güce sahip olduğu ve haliyle kötülüğün ona eşit ve iyiliğin zıddı olmadığı ancak basitçe onun yokluğu olduğu düşüncesine dayanır: Nazgûl Efendisi veya "koca gölge".

Teolog George Hunsinger, Tolkien'in Cadı Kral tasvirini, teolog Karl Barth'ın kötülük üzerine yaptığı tahlille karşılaştırır. Barth'ın anlayışı, onun *das Nichtige* (“hiçlik”) teriminde vücut bulur. Hunsinger bu kavramı, "dinamik ve uğursuz bir şey... etkin bir kozmik güç, yıkımın, kaosun, inkârın ve harabiyetin kudreti" olarak açıklar. *Das Nichtige*'nin kudreti hem "dışsal olarak itici" hem de Barth'ın ifadeleriyle "özünde kötüdür"; tarif edilebilir ama açıklanamaz, ve Tanrı tarafından bozulur; tamamen kötüdür ve hiçbir hayırlı amaca hizmet etmez. Hem korkutucudur hem de boştur.

### Hem doğru hem de yanlış Kehanet
Julaire Andelin, *[[The J. R. R. Tolkien Encyclopedia]]*'da şöyle yazmaktadır: Orta Dünya'da kehanet, karakterlerin Ainur'un Müziği'ni (Arda için kurulmuş ilahi planı) idrak etmelerine bağlıdır ve bu plan sıklıkla müphemdir. Haliyle Glorfindel'in, "onun kıyameti çok uzakta değil ve düşüşü erkek eliyle olmayacak" kehaneti, Nazgûl Efendisi'ne bir kadının ve bir hobbitin eliyle öleceğini düşündürtmedi.

Shippey, kehanetin ve Cadı Kral'ın, Dernhelm'in bir kadın olduğunu öğrendiğindeki şaşkınlığının, Shakespeare'in aynı adı taşıyan oyununda cadıların Macbeth'e söyledikleri şu sözlerle benzerlik gösterdiğini belirtir: 'İnsanoğlunun gücünü / Küçümseyerek gül geç, çünkü kadından doğan hiç kimse / Macbeth'e zarar veremez' (Perde 4, Sahne 1). Aynı şekilde, Macbeth'in Macduff'un 'Anasının rahminden / Vaktinden önce sökülüp alındığını' (Perde 5, Sahne 8) öğrenince yaşadığı şok da bu paralelliğin bir parçasıdır, zira Macduff sezaryen doğumla dünyaya gelmiştir. Böylece, Shippey, Tolkien'in Shakespeare'in mitlere yaklaşımını beğenmediğini açıkça belirtmesine rağmen, *[[Macbeth (oyun)|Macbeth]]*'i dikkatle okuduğunu vurgular.

## Uyarlamalar

Peter Jackson'ın 2001–2003 yapımı *[[Yüzüklerin Efendisi (film serisi)|Yüzüklerin Efendisi]]* film serisinde, Minas Tirith'in kuşatması esnasında Cadı Kral, kitapta tasvir edildiği gibi başlığı altına bir taç giymez, bunun yerine başlığının üstünde, bir maske ve taç gibi görünen sıradışı bir miğferle kuşanmıştır. Kitaptakinin aksine, Théoden ve atı Karyele'nin ölümünden büyük ölçüde Cadı Kral'ın bineği sorumludur. Filmin sesli yorumunda da doğrulandığı üzere, canavarların tasarımı büyük ölçüde John Howe'un çizimlerine dayanıyordu.

Jackson'ın 2012–2014 yapımı  ilk filminde Büyücü Radagast, Dol Guldur'da araştırma yaparken Cadı Kral'la karşılaşır.

## Kaynakça

### Özel

#### Temel

#### İkincil

### Genel
*  
*     
*  
*  
* 
* 
* 
*