Eski UNESCO Dünya Mirası Alanları

Dünya Miras Alanı'nın belirlenmesi oldukça prestijli bir işlemdir. Böyle bir listeleme sadece onur vermekle kalmaz, aynı zamanda turizmi geliştirdiği için ekonomik sonuçları da vardır.

UNESCO Dünya Miras Komitesi, listelenen alanın düzgün bir şekilde yönetilmediğini veya korunmadığını belirlediğinde, Dünya Mirası Alanları statülerini kaybedebilir. Ancak ilk olarak komite, ilgilendiği bir bölgeyi Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'ne ekler ve durumu düzeltmek için yerel makamlarla müzakere etmeye çalışır. İyileştirme başarısız olursa, komite listelemeyi iptal eder.

Bir ülke mevcut alanlarından birinin sınırlarının küçültülmesini talep edebilir ve bu tür alanları kısmen veya tamamen kaldırabilir. Dünya Mirası yönergelerine göre, bir ülke, "Dünya Mirasları Listesi'nde listelenen varlıklarından biri ciddi şekilde bozulduğunda veya gerekli düzeltici önlemler alınmadığında" komiteye rapor vermelidir.

Üç alan Dünya Mirası Listesi'nden tamamen çıkarıldı: Umman'daki Arabistan Oriksi Barınağı, Almanya'daki Dresden Elbe Vadisi ve Birleşik Krallık'taki Liverpool Deniz Ticareti Şehri.

## Listeden kaldırılan alanlar

### Umman, 2007
2007'de Umman'daki Arabistan Oriksi Barınağı, UNESCO'nun Dünya Mirası Listesinden kaldırılan ilk alandı. Barınak, 1994 yılında bir Dünya Mirası Alanı olarak listelendi. Kaçak avlanma ve habitat bozulması, neredeyse Oriks nüfusunu yok etmişti. Listeden çıkarma işlemi, bölgede petrol bulunmasının ardından barınağı yüzde 90 oranında küçülten hükûmetin istekleri doğrultusunda yapıldı. Listelemenin kaldırılması sırasında barınak alanı içinde üreyen sadece dört oriks çifti görüldü.

### Almanya, 2009
25 Haziran 2009'da UNESCO komitesi, 2007'den beri yapım aşamasında olan Waldschlösschen Köprüsü'nün vadiyi ikiye böleceği gerekçesiyle Dresden Elbe Vadisi'nin Dünya Miras Alanı statüsünün kaldırılması yönünde oy kullandı. 20&nbsp;km uzunluğundaki alan 2004 yılında Dünya Mirası olarak seçilmişti. Listeden çıkarma işleminin öncesinde, yerel Dresden yetkilileri arasında köprü taraftarları ve karşıtları arasında uzun süreli bir mücadele gerçekleşti. Seçmenlere UNESCO atamasının tehlikede olduğu bilgisi verilmeden, köprünün yapımı konusunda 2005 yılında bir referandum gerçekleştirildi. Dünya Mirası Alanı 2006 yılından 2008 yılına kadar Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'nde yer aldı ve 2008 yılında bir yıllık uzatma verildi. Köprünün inşası devam ettiği için, ikinci bir uzatma reddedildi ve 2009 Sevilla'daki toplantıda komite alanı listeden çıkarmak için oy kullandı ve 14 kabul oyuna karşı 5 ret oyu verildi. Bu, bir Dünya Mirası Alanı'nın ikinci listeden çıkarılması anlamına geliyordu. Ankete katılan yerel halkın çoğunluğu Dresden'in UNESCO unvanının gereksiz olduğunu belirtirken, listeden çıkarma, alanı kalkındırmak için verilen fonları kaldırdı ve "utanç" olarak adlandırıldı. Waldschlösschen Köprüsü resmi olarak 2013 yılında açıldı.

### Liverpool Deniz Ticareti Şehri, 2021

21 Temmuz 2021 tarihinde, Birleşik Krallık'ın Liverpool şehrindeki Liverpool Deniz Ticareti Şehri, [Dünya mirası|UNESCO Dünya Mirası Listesi]'nden çıkarılan üçüncü alan oldu. Bu alan, 2004 yılında "İngiltere'nin en büyük küresel etkisinin olduğu dönemde ticari limanların en üstün örneği" olması nedeniyle, şehir merkezindeki altı bölgeden oluşan bir Dünya Mirası Alanı olarak kabul edilmişti. 2012 yılında, Dünya Miras Komitesi, planlı Liverpool Waters yeniden geliştirme projesinin "tarihi özgünlüğün ciddi bir şekilde kaybolmasına" neden olacağı gerekçesiyle, bu alanı tehlike altındaki listesine ekleme kararı aldı.

Komite daha sonra 2017 yılında, geliştirme önerileri ışığında alanın listeden çıkarılma riski olduğu konusunda bir uyarı yayınladı. English Heritage, planlanan Liverpool Waters geliştirme projesinin Liverpool'un en önemli tarihi binalarının bazılarının konumunu "ciddi şekilde tehlikeye atacağını", tarihi limanların bazı bölümlerinin arkeolojik kalıntılarının "yıkılma riski altında olduğunu" ve "şehrin tarihi kentsel peyzajının [...] kalıcı olarak dengesiz hale geleceğini" iddia etti.

Mart 2021'de, Liverpool Şehir Konseyi'nin planlama komitesi 500 milyon sterlinlik Everton Stadyumu'nun inşasına onay verdi. Dünya Miras Komitesi, "geri dönüşü olmayan özellik kaybı" nedeniyle Temmuz ayında 13'e 5 oyla ve 2 çekimser oyla alanın listeden çıkarılmasına karar verdi.

## Kısmen listeden kaldırılmış alanlar

### Gürcistan, 2017
UNESCO, Bagrati Katedrali'ni 2017 yılında, yeniden yapılanmasının bütünlüğüne ve özgünlüğüne zarar verdiğini düşünerek Dünya Mirasları Listesi'nden çıkardı. Hem Bagrati hem de Gelati Manastırı, 1994 yılında ortak bir Dünya Mirası Alanı olarak listelenmiş, ardından 2010 yılında Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'ne eklenmişti. Dünya Miras Komitesi, 2017'de Gelati Manastırı'nı listede tutmak, ancak Bagrati Katedrali'ni listeden çıkarmak yönünde oy kullandı.

## Kaynakça