Minsk

**Minsk** (**Mensk**; ; ), Belarus'un başkenti ve en büyük şehridir ve Svislach ile artık yer altında olan Nyamiha nehirleri üzerinde yer almaktadır. Başkent olarak Minsk, Belarus'ta özel bir idari statüye sahiptir ve Minsk bölgesi ve Minsk ilçesinin idari merkezidir. 2024 yılı itibarıyla yaklaşık iki milyonluk nüfusuyla Minsk, Avrupa'nın en kalabalık 11. şehridir. Minsk, Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ve Avrasya Ekonomik Birliği'nin (EAEU) idari başkentlerinden biridir.

İlk olarak 1067'de adı geçen Minsk, 1242'de Litvanya Büyük Dükalığı'na ilhak edilmeden önce Polotsk Prensliği'nin bir tımar bölgesi olan Minsk Prensliği'nin başkenti oldu. 1499'da şehir ayrıcalıkları aldı. 1569'dan itibaren, Lehistan-Litvanya Birliği'nin bir idari bölümü olan Minsk Voyvodalığı'nın başkentiydi. Minsk, 1793'te Polonya'nın İkinci Bölünmesi sonucunda Rus İmparatorluğu tarafından ilhak edilen toprakların bir parçasıydı. 1919'dan 1991'e kadar, Rus Devrimi'nden sonra, Minsk, 1922'de Sovyetler Birliği'nin bir cumhuriyeti haline gelen Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkentiydi. Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından Minsk, yeni bağımsız Belarus Cumhuriyeti'nin başkenti oldu.
## Tarihçe
### 1900'ler
25 Mart 1918 tarihinde, Minsk, Belarus Halk Cumhuriyeti'nin başkenti ilan edilmiştir. Cumhuriyet kısa ömürlü oldu; Aralık 1918'de, Minsk Kızıl Ordu tarafından devir alınmıştır. Minsk, Ocak 1919'da sonra Belarus Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti başkenti ilan edildi ve yine 1920 yılında yine başkent ilan edildi. Şehir, Polonya-Bolşevik savaşı sırasında İkinci Polonya Cumhuriyeti tarafından kontrol edildi. Brest-Litovsk Antlaşması sonra, Alman güçleri Şubat 1918 yılında Minsk'i işgal etti.

Minsk'te yeniden yapılanma ve kalkınma programı 1922 yılında başlanmıştır. 1924'te 29 fabrika vardı; okullar, müzeler, tiyatrolar, kütüphaneler de kuruldu. 1920'ler ve 1930'lar boyunca, Minsk'te yeni fabrikalar inşa edildi ve yeni okullar, kolejler, yüksek eğitim kurumları, hastaneler, tiyatrolar ve sinemalar açılarak hızlı bir gelişme gördü. Bu dönemde, Minsk ayrıca Belarus dili ve kültürünün gelişmesinde bir merkez oldu.

### II. Dünya Savaşı'nda
II. Dünya Savaşı öncesinde, Minsk'in 300.000 nüfusu vardı. Nazi Almanyası 22 Haziran 1941'de Sovyetler Birliği'ni işgal ettikten sonra, Barbarossa Harekâtı kapsamında, Minsk hemen saldırıya uğradı. Şehir, işgalin ilk gününde bombalandı ve dört gün sonra Wehrmacht tarafından kontrol altına alındı. Almanlar Minsk'i Reichskommissariat Ostland'ın idari merkezi olarak belirledi. Yahudiler Minsk Gettosu'na zorla yerleştirildi, çoğu sonra Holokost'un kapsamında öldürüldü; komünistler ve sempatizanlarsa öldürüldü ya da hapse atıldı. 1942'de, Minsk, bölgedeki işgale karşı Sovyet partizan direniş hareketinin önemli bir merkezi haline geldi. Bu rolünden dolayı Minsk'e 1974 yılında Kahraman Şehir unvanı verildi.

Minsk Bagration Harekâtı sırasında, 3 Temmuz 1944'te Sovyet askerleri tarafından kurtarıldı. Şehir, Sovyet ilerleyişine karşı Alman direnişinin merkezi oldu ve 1944 yılının ilk yarısında ağır çarpışmalar gördü. Fabrikalar, belediye binaları, santraller, köprüler, çoğu yollar ve evlerin %80'i moloz yığınına döndü. 1944 yılında Minsk'in nüfusu 50.000'e düşmüştür.

1960'lı yıllardan bu yana Minsk nüfusu da hızla büyüdü. 1972 yılında 1 milyona ulaşan nüfus, 1986 yılında 1,5 milyon oldu. Minsk Metro İnşaatı 16 Haziran 1977'de başladı ve Sovyetler Birliği'nde dokuzuncu metro sistemi oldu. 30 Haziran 1984 tarihinde ziyarete açıldı.

### Son gelişmeler
1990'lı yıllar boyunca, Komünizmin yıkılmasından sonra şehir değişmeye devam etti. Yeni bağımsız ülkenin başkenti olan Minsk, hızla büyük bir kent niteliği kazandı. Kentte elçilikler açıldı ve Sovyet idari binaları hükûmet merkezleri haline geldi. 1990'ların başlarında ve ortalarında, Minsk'te ekonomik kriz belirginleşti ve birçok kalkınma projeleri durduruldu, yüksek işsizlik ve eksik istihdam oluştu. 1990'ların sonundan beri, ulaştırma ve altyapı gelişmeler olmuştur ve bir konut patlaması 2002 yılından beri devam etmektedir. Minsk eteklerinde, konut geliştirme projeleri inşa edilmiştir. Metro hatları uzatılmış ve yol sistemi (Minsk çevreyolu dahil) geliştirilmiştir. 2008 yılı Ocak ayında, şehir hükûmeti kendi resmi web sitesinde çeşitli projeler açıkladı. Bunlar arasında bazı sokakların yenilenmesi ve ana caddeleri, otel inşaatı (Komsomolkye gölü kıyısında ve Saray yakınında) otel ve spor tesislerinden oluşan bir kompleks, potansiyel yabancı yatırımcıların yardımı ile ve şehrin eteklerinde modern bir su parkı inşası ile yüzme havuzu, 2 otel, kule ve bir iş merkezi binası yapılacaktır. 8 Eylül 2015 tarihinde, Minsk şehrinin kuruluşundan bu yana 947. yılını kutladı.

11 Nisan 2011 tarihinde metro hattının en yoğun istasyonu olan Oktyarbskaya istasyonunda ülke tarihinin en büyük terör saldırısı gerçekleşti. Bu saldırıda 15 Belarus vatandaşı yaşamını yitirirken 203 kişi de yaralandı.

9 Mayıs 2014 tarihinde Minsk, Dünya Buz Hokeyi Şampiyonasına  ev sahipliği yaptı.

## Spor

### Futbol

* FK Dinamo Minsk (Erkek)
* FK Torpedo Minsk (Erkek)
* FK Minsk (Erkek)
* FK Minsk (Kadın)

### Basketbol

* BC Minsk
* Minsk-Reserve
* Impuls-BGUIR Minsk
* Minsk-Young
* RCOP-SDYUSHOR Minsk

### Voleybol

* Stolica Minsk (Erkek)
* Minchanka Minsk (Kadın)
* Минчанка-2 (Kadın)

## Kardeş şehirler
;Minsk'in kardeş şehirleri
#  (1957)
#  (1973)
#  (1973)
#  (1976)
#  (1992)
#  (1993)
#  (1993)
#  (1994)
#  (1998)
#  (2000)
#  (2005)
#  (2006)
#  (2007)
#  (2007)
#  (2009)
;Partner şehirleri
#  (1994)
#  (2000)
#  (2008)
#  (2008)
#  (2008)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Minsk'in resmî sitesi