Aleksandros Papanastasiu

**Alexandros Papanastasiou** (; 8 Temmuz 1876 – 17 Kasım 1936) İki savaş arası dönemde Yunanistan başbakanı olarak iki kez görev yapmış, İkinci Helen Cumhuriyeti'nin kuruluşuna öncülük etmiş Yunan hukukçu, sosyolog ve politikacı.

## Erken dönem hayatı
Papanastasiu, 8 Temmuz 1876'da Tripoliçe'de Parlamento üyesi Panagiotis Papanastasiu ve Marigo Rogari-Apostolopoulou'nun çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocukluğunun bir bölümünü Kalamata (1876-1883) ve Pire'de (1883-1889) geçirdi. Atina Üniversitesi'nde (1895-1898) hukuk okudu, 1899'da doktorasını ve 1901'de lisansını aldı. 1901'den 1905'e kadar Berlin Friedrich-Wilhelms-Universität ve Heidelberg Üniversitesi'nde sosyal bilimler, hukuk ve felsefe okudu. 1905'te Londra'ya, daha sonra Paris'e gitmiştir ve Yunanistan'a dönmeye karar verdiği 1907'ye kadar eğitimine devam etmiştir. 1908'de Alexandros Delmouzos ile birlikte "Sosyologlar Derneği"ni kurdu. Siyasi faaliyeti bilimsel araştırmayla birleştirmeye çalıştı.

## Siyasi kariyeri

1910'da Papanastasiu ilk kez Yunan Parlamentosu'na seçildi. Osmanlı İmparatorluğu'nun yönetiminden beri Teselya'da bulunan büyük çiftlikleri parçalamak ve yerel çiftçilere yeniden dağıtmak amacıyla tarım reformu için savaştı. 1916'da Yunanistan'ı İtilaf Devletleri'nin yanına çekmeyi amaçlayan Selanik'teki Eleftherios Venizelos'un Geçici Ulusal Savunma Hükümeti'ne katıldı. Hemen İyon Adaları valiliği ile ödüllendirildi.

I. Dünya Savaşı'ndan sonra Papanastasiu, Ulaştırma Bakanı, Ulusal Sağlık Bakanı ve İçişleri Bakanı olarak birçok Venizelos hükûmetinde yer aldı. Venizelos 1920 seçimlerini kaybettiğinde, Yunanistan'da kaldı ve birbirini izleyen Başbakanlar Dimitrios Rallis, Nikolaos Kalogeropulos, Dimitrios Gunaris, Nikolaos Stratos ve Petros Protopapadakis'in Halk Partisi hükûmetlerini 1919-1922 yılları arasında sürmekte olan Yunan-Türk Savaşı'nı kötü idare ettikleri için eleştirdi.

1921'de diğerleriyle birlikte, monarşiyi eleştiren, Küçük Asya cephesinde gelecekteki yıkım için uyarıda bulunan ve sonunda I. Konstantin'i, Yunanistan'ın hayatta kalması için istifaya çağıran *Cumhuriyetçi/Demokratik Manifesto* (Δημοκρατικό Μανιφέστο) başlıklı bir belge yayınladı. Belgede Yunanistan'ın "çocuklarının ruhunun, emeğinin ve mücadelesinin eseri olduğunu. O, Kraliyet'in malı değildir ve Yunanistan'ın hiçbir bölgesi hükümdarının kişisel çıkarları uğruna feda edilemez" olduğunu belirtti. Bu manifestonun yayınlanması için Papanastasiu, bir duruşmanın ardından diğer imzacılar ile birlikte hapse atıldı. Yorgo Papandreu onun savunma avukatıydı.

Küçük Asya Felaketi'nin ardından Halk Partisi hükûmeti çökünce, Papanastasiu, 25 Mart 1924'te kendi ısrarı üzerine bir Cumhuriyet ilan eden bir hükûmet kurdu. Konu, 13 Nisan 1924'te referanduma sunuldu ve seçmen monarşinin kaldırılmasını onayladı. Papanastasiu, görev süresi boyunca Selanik Üniversitesi'nin kurulması, ortak, *Demotiki* Yunancanın tanınması, yetişkin eğitim merkezlerinin kurulması vb. için önerilerde bulundu. 1926'da Papanastasiou Demokratik Birliği kurdu.

1926'dan 1928'e kadar Ziraat Bakanı olarak görev yaptı ve Yunanistan Ziraat Bankası'nın kurulmasına vesile oldu. Papanastasiu, Mayıs ve Haziran 1932 arasında bir kez daha Başbakan olarak görev yaptı. 1936'da İoannis Metaksas hükûmeti tarafından ev hapsine alındı.

Papanastasiu, 17 Kasım 1936'da kalp krizinden öldü.

## Biyografi
* Αλέξανδρος Παπαναστασίου: *Θεσμοί, Ιδεολογία και Πολιτική στο Μεσοπόλεμο.* Πολύτυπο, Αθήνα 1987 (συλλογικός τόμος, πρακτικά συνεδρίου).

## Kaynakça

* Georg Veloudis, "Papanastasiu, Alexandros", in *Biographisches Lexikon zur Geschichte Südosteuropas*. Vol. 3. Munich 1979, pp.&nbsp;391–393.