IX. Louis

**IX. Louis** (genellikle **Saint Louis** olarak bilinir) (d. 25 Nisan 1214, Poissy, Fransa – ö. 25 Ağustos 1270, Tunus), Capet Hanedanı üyesi olan 9. Fransa Kralıdır. Fransa Kralı VIII. Louis ile Kastilyalı Blanche'in oğludur. Kasım 1226 – 1237 döneminde babasının Fransa Kralı olmasından sonra Artois Kontluğu'na geçmiş ve kendisi 1226'da Fransa Kralı oluncaya bu unvanı taşımıştır. 1226'da babası VIII. Louis'nin ölümü üzerine henüz 12 yaşındayken Fransa Kralı olmuş ve 1270'te Tunus'ta Sekizinci Haçlı seferini yapmakta iken ölmüştür.

Çok koyu inançlı Katolik Hristiyan olarak bilinmektedir. 1228'da Albigeois Haçlı Seferi'ni çok kanlı olarak sona erdirmiş; 1248 ile 1254 döneminde Dimyat ve Mısır'a Yedinci Haçlı Seferi'ni ve 1270'te Tunus'a Sekizinci Haçlı Seferi'ni yönetmiştir. Büyük masraflar ile toplamış olduğu Hristiyanlar için çok kutsal sayılan birçok eşyaları (bu arada çarmıha gerilerek idamından önce İsa'ya giydirilen "Dikenden Taç"ın ve İsa'nın çarmıha gerildiği "Gerçek Haç"ın parçalarını) saklamak için Paris'te Ile-de-France bölgesindeki eski Kraliyet sarayı kompleksi içinde gotik sanat mimari stilinin en güzel örneği sayılan Sainte-Chapelle adlı anıtsal binayı yaptırmıştır. Hristiyan Katolik Kilisesi tarafından 1297'de aziz ilan edilmiş tek Fransız hükümdarıdır ve genellikle "Aziz Louis" olarak anılmaktadır.

## Kaynaklar
IX. Louis'in hayatı hakkında bilinenlerin çoğu, Jean de Joinville’in ünlü “Aziz Louis’in Hayatı” adlı eserinden gelmektedir. Joinville, kralın yakın arkadaşı, sırdaşı ve danışmanıydı. 1297'de Papa VIII. Bonifacius tarafından Louis'in aziz ilan edilmesiyle sonuçlanan papalık soruşturmasında tanık olarak bulunmuştur. Kralın itikadi yaşamını anlatan diğer iki önemli biyografi ise kralın itikadi danışmanı Geoffrey of Beaulieu ve şapeli William of Chartres tarafından yazılmıştır. Kralın ölümünden sonraki on yıllarda birkaç kişi biyografi yazsa da, yalnızca Jean de Joinville, Geoffrey of Beaulieu ve William of Chartres, kralı ve anlattıkları olayları bizzat tanıma ve yaşama deneyimlerine dayanarak yazmışlardır; ve üçü de krala karşı olumlu bir önyargı taşımaktadır. Dördüncü önemli kaynak ise William of Saint-Parthus'un 19. yüzyılda kaleme aldığı biyografisi olup, yukarıda bahsedilen papalık soruşturmasından edinilen materyalleri kullanmıştır.

## İlk yılları
Louis 25 Nisan 1214'te Paris yakınlarındaki Poissy'de VIII Louis ve Kastilyalı Blanche'ın oğlu olarak dünyaya geldi ve orada La Collégiale Notre-Dame kilisesinde vaftiz edildi. Annesi Blanche'ın seçtiği öğretmenler ona Latince, topluluk önünde konuşma, yazma, askeri sanatlar ve devlet yönetimi öğretti. Dedesi II Philip öldüğünde ve babası kral olduğunda dokuz yaşındaydı.

Louis, babası 8 Kasım 1226'da öldüğünde ise 12 yaşındaydı. Bir ay içinde Reims Katedrali'nde kral olarak taç giydi. Annesi Blanche, onun küçüklüğü sırasında naip olarak Fransa'yı yönetti. Louis'nin annesi ona dindar Hristiyanlığını aşıladı. Bir keresinde şöyle dediği kaydedilmiştir:

Küçük kardeşi Sicilyalı I. Charles (1227-85) Anjou kontu oldu ve böylece Anjou Hanedanını kurdu.

1229 yılında, Louis 15 yaşındayken, annesi Toulouselu VII Raymond ile bir anlaşma imzalayarak  Albigeois Haçlı Seferi'ne son verdi.

Louis 27 Mayıs 1234'te Marguerite (1221-1295) ile evlendi; ertesi gün Margaret Sens katedralinde taç giydi. Margaret, daha sonra İngiltere Kralı III. Henry ile evlenecek olan Eleanor'un kız kardeşiydi. Yeni kraliçenin dini gayretleri onu kral için çok uygun bir eş haline getirdi ve birlikte ata binmekten, okumaktan ve müzik dinlemekten hoşlandıkları, iyi anlaştıkları kanıtlanmıştır. Margaret'e olan yakınlığı annesinde kıskançlık uyandırmış, o da çifti elinden geldiğince ayrı tutmaya çalışmıştır.

Çağdaşları onun hükümdarlığını kral ve annesi arasında ortak bir yönetim olarak görürken, tarihçiler genellikle Louis'nin 1234'te kişisel olarak yönetmeye başladığına ve annesinin daha çok danışmanlık rolü üstlendiğine inanırlar. 1252'deki ölümüne kadar annesinin kral üzerinde güçlü bir etkisi olmaya devam etti.
## Hükümdarlığı

### Sanat

Louis'nin sanat hamiliği, Gotik sanat ve mimaride pek çok yeniliğe ilham kaynağı olmuştur. Sarayının üslubu, hem Parisli ustalardan satın alınan ve ihraç edilen sanat eserleri sayesinde, hem de kralın kızlarının ve diğer kadın akrabalarının yabancılarla evlenmesi yoluyla tüm Avrupa'da etkili olmuştur. Bu evlilikler sayesinde onlar, Parisli modellerin ve üslupların başka yerlere elçileri hâline gelmiştir. Louis'nin kişisel şapeli olan Paris'teki Sainte-Chapelle, karmaşık vitray pencereleriyle tanınmış olup, sonraki kuşaklarda torunları tarafından birden fazla kez taklit edilmiştir. Louis'nin Morgan İncili ve Arsenal İncili'nin hazırlanmasını emrettiğine inanılmaktadır; her ikisi de ihtişamlı resimli el yazmalarıdır.

Aziz Louis'nin “altın çağı” olarak adlandırılan dönemde, Fransa Krallığı Avrupa'da hem siyasi hem de ekonomik açıdan en güçlü dönemini yaşamıştır. Aziz Louis, kıtanın kralları ve hükümdarları arasında *[[primus inter pares]]* (“eşitler arasında birinci”) olarak görülmüştür. O, dönemin en büyük ordusuna komuta etmiş ve en geniş, en zengin krallığı yönetmiştir; bu krallık aynı zamanda Avrupa'nın sanat ve düşünce hayatının merkeziydi. Yaklaşık 1257 yılında Paris'te, daha sonra Sorbonne adıyla tanınacak ünlü ilahiyat fakültesinin temelleri atılmıştır.

### Tahkim

Avrupalıların IX. Louis'ye duyduğu itibar ve saygı, askerî üstünlüğünden çok kişiliğinin cazibesinden kaynaklanıyordu. Çağdaşları için o, Hristiyan hükümdarın en mükemmel örneği olarak görülüyor ve şahsında tüm Hristiyan âlemini temsil ediyordu. Adaleti ve hatta azizliğiyle ilgili şöhreti daha hayattayken iyice yerleşmişti; Avrupa'daki hükümdarlar arasındaki anlaşmazlıklarda pek çok kez hakem olarak seçilmiştir.

1256 yılından kısa bir süre önce Coucy Lordu IV. Enguerrand, ormanında kaçak avcılıkla suçladığı Laon'lu üç genç silahtarı yargısız olarak tutuklayıp astırdı. 1256'da Louis, lordun kendi sergentleri tarafından tutuklanıp Louvre'a getirilmesini emretti. Enguerrand, eşitleri tarafından yargılanmayı ve düello yoluyla muhakemeyi talep etti; ancak kral, bunu artık çağdışı gördüğü için reddetti. Enguerrand yargılandı, suçlu bulundu ve 12.000 livre ödemeye mahkûm edildi. Bu paranın bir kısmı, astırdığı adamların ruhlarının ebediyeti için  ayinler yapılmasına tahsis edildi.

1258'de Louis ile Aragon Kralı I. James, aralarındaki anlaşmazlıkları sona erdirmek için Corbeil Antlaşması'nı imzaladılar. Bu antlaşmayla Louis, Aragon kralının elinde bulunan Barselona ve Roussillon kontlukları üzerindeki feodal üstünlük iddiasından vazgeçti. Buna karşılık James, Provence ve Languedoc dâhil olmak üzere Fransa'nın güneyindeki çeşitli kontluklar üzerindeki feodal üstünlük iddiasını bıraktı. 1259'da Louis, Paris Antlaşması'nı imzalayarak İngiltere Kralı III. Henry’nin Fransa’nın güneybatısındaki topraklara sahipliğini teyit etti; buna karşılık Louis, Anjou, Normandiya, Poitou, Maine ve Touraine bölgelerini aldı.

### Din
Çağdaşlarının IX. Louis’yi örnek bir Hristiyan hükümdar olarak görmelerini, onun dinî gayreti daha da pekiştirmiştir. Louis son derece dindar bir Katolikti ve Paris’in merkezinde, Île de la Cité’deki kraliyet sarayı kompleksinin (günümüzde Adalet Sarayı) içinde yer alan Sainte-Chapelle’i (“Kutsal Şapel”) inşa ettirdi. Sainte-Chapelle, Gotik mimarinin Rayonnant üslubunun seçkin bir örneği olup, İsa'nın Çilesi'ne ait değerli kutsal emanetler olan Dikenli Taç ve Gerçek Haç'tan bir parça için bir türbe olarak yapılmıştır. Louis, bu emanetleri 1239–1241 yıllarında, Latin İmparatoru II. Baudouin'in Venedikli tüccar Niccolò Quirino'ya olan borcunu ödemeyi kabul ederek elde etti. Baudouin, Dikenli Taç’ı borcuna karşılık rehin bırakmıştı. IX. Louis, borcu kapatmak için 135.000 livre gibi olağanüstü yüksek bir meblağ ödemiştir.

1230 yılında kral, o dönemde her türlü faiz alımı olarak tanımlanan ve dolayısıyla bankacılık faaliyetlerinin büyük kısmını kapsayan tüm tefecilik biçimlerini yasakladı. Louis, bu tefecilik karşıtı yasaları, Yahudi ve Lombard tefecilerinden para elde etmek için kullandı; amacı, ileride düzenlenecek bir Haçlı Seferi'nin masraflarını karşılamaktı. Louis ayrıca 1240 yılında Paris Tartışması’na başkanlık etti. Bu süreçte Paris'in Yahudi önderleri tutuklanarak Talmud'da—Yahudiliğin Tevrat ve dinî hukuk üzerine en önemli yorum kaynağı—Hristiyanlık karşıtı ifadeler bulunduğunu kabul ettiler. Tartışma sonucunda Papa IX. Gregorius, Talmud’un tüm nüshalarının el konularak yok edilmesi gerektiğini ilan etti. 1242’de Louis, 12.000 Talmud nüshasının ve diğer bazı önemli Yahudi kitaplarının ve kutsal yazılarının yakılmasını emretti. Ancak Talmud’a karşı bu yasak, IX. Gregorius’un halefi IV. İnnocentius tarafından daha sonra kaldırıldı.

Louis, Fransa’da Engizisyon’un kapsamını da genişletti. Dine küfür cezası olarak dil ve dudakların kesilmesini öngördü. Bu genişlemeden en çok etkilenen bölge, Kathar mezhebinin en güçlü olduğu Fransa’nın güneyiydi. Katharlar ve diğerlerinden mülklere el koyma oranı, Louis’nin ilk Haçlı Seferi’nden hemen önce en yüksek seviyelere ulaştı ve 1254’te Fransa’ya dönüşünden sonra yavaşladı.

1250’de Louis, Mısır’a bir Haçlı Seferi düzenledi ve esir düştü. Tutsaklığı sırasında her gün İlahi Ofis’i okumaya devam etti. Fidye karşılığı serbest bırakıldıktan sonra Kutsal Topraklar’ı ziyaret etti ve ardından Fransa’ya döndü. IX. Louis, bu girişimlerinde Fransa’nın “Kilise’nin en büyük kızı” (*la fille aînée de l’Église*) olarak gördüğü görevi yerine getirmeye çalışıyordu. Bu gelenek, 800 yılında Papa III. Leo tarafından Roma'da taç giydirilen Şarlman’a ve Franklara kadar uzanan, Kilise’nin koruyuculuğu geleneğiydi. Fransa kralları, Kilise içinde “en Hristiyan kral” (*Rex Christianissimus*) unvanıyla tanınıyordu.

Louis birçok hastane ve hayır kurumu kurdu: tövbe etmiş fahişeler için Filles-Dieu Evi; 300 kör adam için Quinze-Vingt (1254) ve ayrıca Pontoise, Vernon ve Compiègne'de hastaneler.

Aziz Louis, Paris yakınlarındaki şatosu ve mülkü Fontainebleau’da Trinitarian Tarikatı’na ait bir ev tesis etti. Trinitarianları kendi papazları olarak seçti ve Haçlı Seferleri’nde onların eşliğinde bulundu. Ruhani vasiyetinde şöyle yazdı: *“Sevgili oğlum, bir ölümcül günah işleyeceğine, her türlü işkenceye katlanmayı tercih etmelisin.”*

Louis ayrıca oğlu III. Philippe’e Enseignements (“öğretiler”) adlı bir mektup yazıp gönderdi. Bu mektup, Philippe'in nasıl İsa Mesih'in örneğini izleyerek ahlaki bir hükümdar olması gerektiğini açıklıyordu. Mektubun, Louis'nin ölümünden üç yıl önce, 1267'de kaleme alındığı tahmin edilmektedir.

### Hukuki Reformlar

IX. Louis'nin en kalıcı iç mesele başarıları, Fransa'nın hukuk sistemini kapsamlı şekilde reform etmesiyle sağlanmıştır. Vatandaşların yargı kararlarına doğrudan kral nezdinde itiraz edebilmelerini sağlayan mekanizmalar oluşturmuş ve böylece kraliyet mahkemelerinin krallıkta adaletin nihai hakemleri olarak bir emsal teşkil etmesini sağlamıştır. En önemli hukukî yeniliklerinden biri, ceza ve düello yoluyla yapılan yargılamaların kaldırılmasıdır; bu uygulamalar, suçluluk veya masumiyeti deliller yerine fiziksel sınamalarla belirliyordu. Louis, bu uygulamayı yasaklayan ikinci Avrupa hükümdarıdır; ilk olarak bunu yapan Kutsal Roma İmparatoru II. Friedrich'tir. Louis, bunun yerine cezai yargılamalarda masumiyet karinesini getirerek, krallıkta adaletin uygulanış biçimini köklü şekilde değiştirmiştir. Bu reformlar, Fransız hukukunu yüzyıllar boyunca etkileyecek daha mantıklı ve adil bir hukukî çerçeve oluşturmuştur.

1248'deki Haçlı Seferi'ne çıkmadan önce, Louis, krallık genelinde enquêteur (soruşturucu) görevlilerini göndererek halktan kraliyet adaletsizliği ile ilgili şikâyetleri toplamış, bu iddiaları araştırmış ve hak eden dilekçeleri sahiplerine iade etmiştir. Enquêteur raporlarında toplanan idari yolsuzluk ve kötü yönetim delilleri ile Haçlı Seferi'nin felaketle sonuçlanması üzerine, Louis hükümdarlığının son on altı yılında geniş çaplı reformlar başlatmıştır.

Bu reform programının en önemli unsurlarından biri, Aralık 1254'te yayımlanan Büyük Reform Fermanıdır. Bu ferman, kraliyet görevlilerinin—bailli'ler ve enquêteur'lar dahil—davranış ve ahlaki bütünlüğüne ilişkin geniş kapsamlı etik ilkeler ve pratik kurallar içermektedir. Fermanın esaslarının uygulanmasını sağlamak için, taç aynı zamanda önleyici stratejiler, yoğun denetim ve hesap verebilirlik prosedürleri gibi geniş çaplı önlemler de kullanmış; bunların başında “enquête”lerin yeniden uygulanması gelmektedir. 1261'de Vermandois baillisi Mathieu de Beaune'nin davranışlarını inceleyen bir soruşturma, Louis'nin hesap verebilirliğe verdiği önemi göstermektedir: yolsuzluk iddialarını araştırmak üzere 247 tanığın ifadesi alınmış ve böylece kraliyet denetim mekanizmalarının sıkılığı ve daha şeffaf bir yargı sistemi oluşturma misyonu gözler önüne serilmiştir. Bu önlemler, yerel düzeydeki yetki suiistimallerini azaltmış ve krallık genelinde hukukî işlemlerin standardizasyonunu sağlamıştır.

Louis'nin adalete bağlılığının belki de en sembolik örneği, yargılamalara bizzat katılmasıdır. Pek çok yerel efsane ve çağdaş kaynaklara göre, kral sık sık Paris yakınlarındaki Vincennes ormanında büyük bir meşe ağacının altında oturur, davaları bizzat dinler ve hüküm verirdi.

### Bilim ve Öğrenim

IX. Louis'nin saltanatı, özellikle Paris'te, Fransa'da olağanüstü bir entelektüel canlanma ile çakıştı; Paris, Louis'nin hükümdarlığı sırasında Avrupa'nın önde gelen öğrenim merkezi hâline geldi. William of Auvergne gibi bilim insanları, Louis döneminde Avrupa'nın entelektüel ortamının şekillenmesinde önemli rol oynadı. William of Auvergne'nin Magisterium divinale (1223–1240) adlı dev eseri, özellikle Arap yorumcularının Aristoteles üzerine getirdiği zorlukları ele alarak Aristotelesçi felsefeyi Hristiyan doktriniyle uzlaştırmayı amaçlamıştır. Louis tarafından çok sevilen William, aynı zamanda yedinci Haçlı Seferi sırasında kralın yokluğunda Fransa'yı yöneten naipler konseyinin bir üyesi olarak görev yapmıştır.

IX. Louis'in saltanatı sırasında Fransa'da faaliyet gösteren en önemli entelektüellerden biri teolog Thomas Aquinas olmuştur. Aquinas'ın Paris ile olan bağlantısı, skolastisizm ile entelektüel çabanın en verimli iş birliklerinden biri olarak kabul edilir. Doğum yeri İtalya olmasına rağmen, Aquinas en önemli çalışmalarını Paris Üniversitesi'nde yürütmüş ve burada iki kez Dominiken teoloji kürsüsünü (1256–1259 ve 1269–1272) üstlenmiştir. Onun Summa Theologica adlı eseri, Orta Çağ skolastik teolojisinin zirvesi olarak geniş çapta kabul edilmekte olup, Aristoteles felsefesini Hristiyan teolojisiyle eşi benzeri görülmemiş bir sistematik çerçevede birleştirmiştir; bu dönem, Aristoteles'in Avrupa'da yeniden popüler olmaya başladığı bir zamana denk gelmektedir.

Bir diğer önemli skolastik düşünür, Alman Dominiken Albertus Magnus, 1245–1248 yılları arasında Paris Üniversitesi'nde aktifti. Botanik çalışmaları ve mineralojik araştırmalarıyla örneklenen deneysel yaklaşımı, ileride gelişecek bilimsel yöntemlerin habercisi olmuş, ancak teolojik bir çerçeve içinde kalmıştır. IX. Louis'in Dominiken kurumlarını desteklemesi, Albertus Magnus'un çalışmalarını kolaylaştırmış ve Paris'in Aristoteles çalışmaları için başlıca merkez hâline gelmesine katkıda bulunmuştur.

## Kişisel Saltanatı

### Sainte-Chapelle’in İnşası

Sainte-Chapelle'in inşası, önceki Karolenj  kraliyet şapellerinden, özellikle Charlemagne'in Aix-la-Chapelle'deki (günümüzde Aachen) Palatine Şapeli'nden ilham alınarak gerçekleştirilmiştir. Bu iddialı projeye başlamadan önce, Louis 1238'de Saint-Germain-en-Laye Şatosu'nda bir kraliyet şapeli inşa ettirmişti. Bu tek katlı şapelin planı, Sainte-Chapelle için çok daha büyük ölçekte uyarlanmıştır.

Sainte-Chapelle'in inşa edilmesinin başlıca amacı, IX. Louis'nin Dikenli Taç dahil olmak üzere değerli Hristiyan kutsal emanetlerini barındıracak uygun bir kutsal mekân yaratmaktı. Şapelin temeli 1241 yılında atıldı ve inşaat hızla ilerledi. 26 Nisan 1248'de Sainte-Chapelle, IX. Louis için özel bir kraliyet şapeli olarak kutsandı.

Tamamlanan yapı, boyutlarıyla dikkat çekiciydi: 36 metre (118&nbsp;ft) uzunluğunda, 17 metre (56&nbsp;ft) genişliğinde ve 42,5 metre (139&nbsp;ft) yüksekliğinde olup, çağdaş Gotik katedrallerle rekabet edebilecek büyüklükteydi. Şapelde, eşit büyüklükte ancak farklı amaçlara sahip iki ayrı kat bulunuyordu: üst kat kutsal emanetleri barındırıyor ve sadece kraliyet ailesi ile konuklarına ayrılmıştı; alt kat ise saray mensupları, hizmetliler ve diğer görevliler için kullanılıyordu.

### Yedinci Haçlı Seferi
Yedinci Haçlı Seferi, Papa IV. Innocentius'un 1245 yılında yayımladığı Terra Sancta Christi fermanı ile resmen başlatıldı. Bu ferman, Kudüs'ü güvence altına almak amacıyla, ekonomik ve askerî açıdan Ayyubî Sultanlığı'nın merkezi olan Mısır'a yönelik yeni bir sefer çağrısıydı. Bu papalık direktifi, özellikle Beşinci Haçlı Seferi (1217–1221) deneyimlerine dayanıyordu; söz konusu sefer de Nil Deltası üzerindeki kontrolü ele geçirerek Suriye ve Filistin'deki Müslüman güçler üzerinde baskı kurmayı amaçlamıştı.

IX. Louis ve takipçileri 4 veya 5 Haziran 1249'da Mısır'a çıkarma yaptı ve kampanyalarına Damietta limanını ele geçirerek başladılar. Bu saldırı, özellikle o sırada sultan olan Ebü'l-Fütûh el-Melikü's-Sâlih Necmüddîn Eyyûb b. Muhammed'in ölüm yatağında olması nedeniyle Eyyubî imparatorluğunda bazı karışıklıklara yol açtı. Ancak Avrupalıların Damietta'dan Nil Deltası üzerinden Kahire'ye yürüyüşü yavaş ilerledi. Nil'in mevsimsel taşkınları ve yazın aşırı sıcakları, ilerlemelerini imkânsız hâle getirdi. Bu süre zarfında Eyyubî sultanı öldü ve sultanın eşi Şecerüddür, hem kraliçe olarak iktidara gelmesini sağlayacak hem de sonunda Mısır ordusunun Memlükler tarafından yönetilmesine yol açacak bir güç değişimini başlattı.

8 Şubat 1250'de Louis, Fariskur Muharebesi'nde ordusunu kaybetti ve Mısırlılar tarafından esir alındı. Kralın serbest bırakılması, nihayetinde 400.000 bezant veya yaklaşık 200.000 livre tournois fidye ödenmesi—bu miktar Fransa tacının yıllık gelirinden biraz azdı—ve Damietta şehrinin teslimi karşılığında müzakere edildi.

### Kudüs Krallığı’nda Dört Yıl
Mısır'daki esaretten kurtulduktan sonra, IX. Louis, Kudüs Krallığı'nı güçlendirmeye dört yıl boyunca yoğunlaştı; çabalarını özellikle Akka, Caesarea Maritima ve Yafa şehirlerine yöneltti. Kaynaklarını, Haçlılar'ın savunma yapılarını yeniden inşa etmelerine yardım etmek için kullandı ve Ayyubî hanedanı ile aktif diplomatik girişimlerde bulundu. 1254 baharında, Louis ve kalan kuvvetleri Fransa'ya geri döndü.

IX. Louis, döneminin Moğol hükümdarlarıyla düzenli yazışmalar ve elçi değişimleri sürdürmüştür. 1248'deki ilk Haçlı Seferi sırasında, Ermenistan ve Persya'da konuşlanmış Moğol askerî lider Eljigidei'den elçiler almıştır. Eljigidei, Louis'ye Mısır'da bir saldırı başlatmasını önerirken kendisi de Bağdat'ı hedef alarak Mısır ve Suriye'deki Müslüman güçlerin birleşmesini önlemeyi planlamıştır. Buna yanıt olarak Louis, Dominiken rahibi André de Longjumeau'yu, Moğolistan'daki Kağan Güyük Han'a (1246–1248) elçi olarak göndermiştir. Ancak, Güyük Han elçinin varışından önce ölmüş ve yerine geçen eşi ve vekil hükümdar Oğul Kaymış, diplomatik öneriyi reddetmiştir.

Louis, Moğol mahkemesine başka bir temsilci olarak Fransisken misyoner ve kaşif William of Rubruck'u göndermiştir. Rubruck, Moğolistan'da Kağan Möngke’nin (1251–1259) sarayını ziyaret etmiş ve burada birkaç yıl geçirmiştir. 1259’da Altın Orda lideri Berke, Louis’den boyun eğmesini talep etmiştir. Buna karşılık, Moğol imparatorları Möngke ve Kubilay’ın kardeşi İlhan Hülagü, Fransız krala askeri yardım talebinde bulunan bir mektup göndermiştir; ancak bu mektup hiç Fransa’ya ulaşmamıştır.

### Fransa’ya Dönüş

IX. Louis, başarısız Yedinci Haçlı Seferi sırasında esaretten kurtulmasının ardından Kutsal Topraklar’da geçirdiği dört yılın ardından 1254’te Fransa’ya dönmüştür. 24 Nisan 1254’te Akre’den yola çıkan Louis, aynı yılın Temmuz ayında Fransa’ya ulaşmıştır. Krallık, yokluğunda, kralın annesi Blanche de Castille tarafından yönetilen bir naiplik konseyince idare edilmiş; Blanche, Kasım 1252’de ölmüştür.

Jean de Joinville’nin aktardığına göre, kralın 1254 Temmuz’unda Haçlı Seferi’nden dönüşü iki kaderî karşılaşma ile dikkat çeker. Marseille’in doğusunda yaklaşık kırk mil uzaklıktaki Hyères’e vardıklarında, Louis ve beraberindekiler hemen Cluny başrahibi tarafından karşılanmış; başrahip, Louis ve kraliçeye, Joinville’in 1300’lerin ilk on yılı standartlarına göre 500 livre tournois değerinde olduğunu tahmin ettiği iki palfrey hediye etmiştir. Ertesi gün başrahip, kralın karşılaştığı sorunları kendisine iletmek için geri dönmüş ve kral, sabır ve dikkatle onu dinlemiştir. Başrahip ayrıldıktan sonra Joinville, Louis’ye palfreylerin hediyesinin kralı başrahipin dileğine daha olumlu bakmaya yöneltip yöneltmediğini sormuş; Louis olumlu yanıt verince, Joinville ona “Kralın adaletini yöneten kişilerin hediye kabul etmeleri yasaklanmalıdır; aksi hâlde, hediyeyi verenleri daha istekli ve dikkatli dinlerler” diye öğüt vermiştir.

Henüz Hyères'de bulunurken, kral bölgedeki ünlü Fransisken rahip Hugues de Digne'den haberdar olmuş ve vaazlara olan ilgisiyle, rahibin saraya gelmesini ve vaaz vermesini talep etmiştir.

### Diplomatik İlişkiler ve Antlaşmalar

1254'te Fransa'ya döndükten sonra IX. Louis, uzun süredir devam eden toprak anlaşmazlıklarını çözmek ve krallığın sınırlarını istikrara kavuşturmak için diplomatik anlaşmalara öncelik verdi. 1258 yılında, Aragon Kralı I. James ile Corbeil Antlaşması'nı imzaladı. Antlaşma hükümlerine göre, IX. Louis, Katalonya (Hispanik March) üzerindeki eski Fransız feodal hâkimiyet iddialarından vazgeçti; karşılığında I. James, Languedoc, Provence, Toulouse, Quercy ve diğer bazı güney Fransa toprakları üzerindeki tüm iddialarından feragat etti; yalnızca Montpellier ve Carlat hariç tutuldu. Ayrıca James I'in kızı Isabella, IX. Louis'nin oğlu Philippe ile nişanlandırılarak Aragon ile barış güvence altına alındı.

1259 yılında IX. Louis, İngiltere Kralı III. Henry ile Paris Antlaşması'nı imzaladı. Henry III, selefleri tarafından kaybedilmiş olan Normandiya, Anjou, Maine, Touraine ve Poitou üzerindeki tüm hak iddialarından resmen feragat etti. Karşılığında, IX. Louis, Henry III'ü Akitanya Dükü olarak tanıdı ve Guyenne ile Gascogne bölgeleri üzerinde Fransız hâkimiyeti altında kendi vasalı olarak kabul etti; Henry bu bölgeler üzerinde kontrolünü sürdürdü.

Paris Antlaşması, IX. Louis'yi Avrupa meselelerinde saygın bir arabulucu konumuna getirmişti. Ocak 1264'te Henry III, taç ile baronlar arasındaki anlaşmazlığı çözmesi için resmi olarak IX. Louis'den arabuluculuk talep etti. Louis, Amiens Kararı (Mise of Amiens) olarak bilinen hükmü verdi; bu karar Oxford Hükümleri'ni iptal etti ve açık şekilde Henry'nin yanında yer alarak baron reformlarını reddetti. Bu hüküm Henry'nin konumunu güçlendirse de, baronlar, başlarında Simon de Montfort (6. Leicester Kontu), kararı kabul etmeyi reddederek 1264 sonrası yeniden savaşın başlamasına yol açtı.

IX. Louis'nin diplomatik etkisi Batı Avrupa'nın ötesine, Yakın Doğu ve Orta Asya'ya kadar uzanmış ve ona çağının en önde gelen arabulucularından biri olarak bir itibar kazandırmıştır. Kral, Fransa'ya döndükten sonra da Moğollarla diplomatik ilişkilerini sürdürmüş ve 1260 yılında, Hulagu Han yönetimindeki Moğollar Bağdat'ı yağmalayıp Suriye'ye ilerlerken, Louis, karşılıklı Memlük düşmanlarına karşı saldırıları koordine etme umuduyla İlhanlı liderlerle yazışmalarını devam ettirmiştir.

IX. Louis, İmparator Friedrich II ile de diplomatik ilişkiler sürdürmüş ve sık sık yazışmış olmasına rağmen, aralarındaki ilişki samimi olmaktan uzaktı. Çağdaş Arap tarihçi İbn Wasil, imparatorun, Louis'nin esaretten kurtulmasının ardından gönderdiği bir mektubu zikreder; mektubun amacı, Louis'yi “kendi öğütlerinin doğruluğunu ve inatçılığı ile dirençlerinin sonuçlarını hatırlatmak ve onu bu yüzden azarlamak” şeklindedir. Bu mektuba dair başka bir kayıt bulunmamaktadır, ancak Frederick, Kastilya Kralı III. Ferdinand’a yazdığı bir mektupta, önlenebilecek bir felaket için papayı suçlamış; mektubunda, “papalık kurnazlığı” ile “sevgili arkadaşımız, ünlü Fransa Kralı”nın kaderi arasında bağlantı kurmuştur. Frederick II’nin ayrıca, Mısır Sultanı As-Salih Ayyub’a gizli mektuplar ve elçiler göndererek IX. Louis’nin yaklaşan Haçlı Seferi’ni haber verdiği ve Fransız kralın seferini geciktirmeyi veya engellemeyi teklif ettiği iddia edilmektedir.

IX. Louis, Hristiyanlık dünyasında eşsiz bir prestije sahipti ve rakipleri tarafından dahi saygıyla karşılanıyordu; çünkü kendisi “En Hristiyan Kral” (Rex Christianissimus) olarak kabul edilmekteydi. Bu unvan, Fransız kralları tarafından benimsenmiş ve daha sonra papa tarafından resmen onaylanmıştır; ek papalık ayrıcalıkları ise Fransa'yı “kilisenin en büyük kızı” olarak pekiştirmiştir. Kralın etkisi, askerî hâkimiyete değil, adil yönetimi, kişisel bütünlüğü ve Hristiyan bir hükümdar olarak itibarına dayanmaktaydı. Avrupa'daki hükümdarlar ve soylular, anlaşmazlıklarda sıklıkla onun hükmüne başvurmuş ve onu tarafsız ve ilkeli bir arabulucu olarak görmüşlerdir.

## Son Dönem Saltanatı (1267–1270)

### Sekizinci Haçlı Seferi ve ölümü
Paris'te 24 Mart 1267'de yapılan bir parlamentoda Louis ve üç oğlu "haçı aldılar". Misyonerlerin raporlarını duyan Louis, Tunus'a inmeye karar verdi ve küçük kardeşi Anjoulu Charles'a orada kendisine katılmasını emretti. Aralarında İngiliz prensi Edward'ın de bulunduğu Haçlılar 17 Temmuz 1270'te Kartaca'ya vardılar, ancak kampta hastalık baş gösterdi.

Louis 25 Ağustos 1270'te Tunus'ta ordusunu kasıp kavuran dizanteri salgınında öldü. Avrupa geleneklerine göre cesedi Fransa'ya gönderilmeden önce *mos Teutonicus* olarak bilinen işleme tabi tutuldu. Louis'nin Fransa Kralı olarak yerine oğlu III Philip geçti.

Louis'nin küçük kardeşi Charles, onun kalbini ve bağırsaklarını muhafaza ederek Palermo yakınlarındaki Monreale Katedraline gömülmek üzere nakletmiştir.

## Çocukları
#**Blanche** (12 Temmuz/4 Aralık 1240 - 29 Nisan 1244), bebekken öldü.
#**Isabella** (2 Mart 1241 - 28 Ocak 1271), Navarrelı II Theobald ile evlendi.
#**Louis** (23 Eylül 1243/24 Şubat 1244 - 11 Ocak/2 Şubat 1260). 1259 Noel'inden sonra hastalandı ve yeni yıldan kısa bir süre sonra, on beş yaşında, on altıncı doğum gününden bir ay önce öldü.
#III Philip  (1 Mayıs 1245 - 5 Ekim 1285) 
#**John** (1246/1247 - 10 Mart 1248), bebekken öldü.
#**John Tristan** (8 Nisan 1250 - 3 Ağustos 1270), Doğumundan iki gün önce kralın Memlükler tarafından esir alınması, triste olayı nedeniyle çocuğa Tristan adının verilmesine neden oldu. Tunus'ta ordu dizanteri salgını yaşadı. John Tristan bu hastalıktan ölen kurbanlardan biriydi.
#**Peter** (1251 - 6/7 Nisan 1284) 1269'da ve 1284'te Alençon Kontu, Blois ve Chartres Kontu, 1272 ve 1284'te Guise Senyörü oldu. Aynı zamanda Perche Kontuydu. Peter 1272 yılında Châtillonlu Joan ile evlendi, iki oğulları oldu.
#**Blanche** (1253 başları - 17 Haziran 1320), Kastilya  Ferdinand de la Cerda ile evlendi ve iki oğlu oldu.
#**Margaret** (1255 başları - Temmuz 1271), Brabant Dükü I. John ile evlendi. Margaret 1271 yılında bir erkek çocuk doğurdu. Anne ve bebek hayatta kalamadı ve her ikisi de doğumdan kısa bir süre sonra öldü.
#**[[Robert (Clermont kontu)|Robert]]** (1256 - 7 Şubat 1317), Burgundyli Beatrice ile evlendi. III Philip'in meşru erkek soyu 1589'da öldüğünde Fransız tacı onun erkek soyundan gelen IV Henry 'e (ilk Bourbon kralı) geçti.
#**Agnes** (1260 - 19/20 Aralık 1327), Burgonya Dükü II Robert ile evlendi  ve sekiz çocuk annesi oldu. Kocasının 1306'da ölümü üzerine Agnes, 1311'de yetişkinliğe erişene kadar küçük oğlu Hugh için Burgonya naibi olarak görev yaptı.

## Aziz olarak hürmet edilmesi
1297'de, Papa VIII. Bonifacius Louis'i Aziz ilan etti. Böylece Louis, Aziz ilan edilen tek Fransa Kralı oldu. IX. Louis genellikle Hristiyan Monarşisi için ideal bir model olarak görülür.

Aziz Francesco'nun üçüncü tarikatının eş koruyucusudur. Bu tarikatın bir üyesi olduğu söylenir. Kral olduğunda, sıradan günlerde yüzden fazla fakir insan her gün onun evinde yemek yemiştir. Genellikle bu misafirlere kralın kendisi hizmet etmiştir. Dini eylemleri bu sevgi ve yardım eylemleriyle birleştiğinde onun tarikata katılmış olma efsanesi büyümüştür. Ancak katılmamış olma olasılığı daha yüksektir.

Hem Katolik Kilisesi hem de Episkopal Kilise onun yortusunu 25 Ağustos'ta kutlar.

## Ayrıca bakınız
* Albigeois Haçlı Seferi
* Yedinci Haçlı Seferi
* Sekizinci Haçlı Seferi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*  12. ve 13. yyy kronikcisi "John de Joinville"'in "Memoirs of Louis IX. King of France (commonly called Sait Louis)" adli kitabinin Ingilizce cevirisi  
* "FMG MedLands" Projesinde Fransa Krallari "LOUIS IX 1226-1270" maddesi