Şerafettin Elçi

**Şerafettin Elçi** (14 Mart 1938, Cizre – 25 Aralık 2012, Ankara), Kürt hukukçu ve siyasetçidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin 42. Hükûmetinde Bayındırlık Bakanlığı görevini üstlenmiş, ilerleyen yıllarda Katılımcı Demokrasi Partisini (KADEP) kurarak genel başkanlığını yürütmüştür. 49'lar Davası sanığı olması, 12 Eylül sonrası Yüce Divan'da yargılanması ve siyasi partilerdeki faaliyetleriyle bilinmektedir.

## Hayatı ve eğitimi
14 Mart 1938 tarihinde Şırnak'ın Cizre ilçesinde doğdu. İlk ve ortaöğrenimini Cizre'de, lise eğitimini ise Mardin'de tamamladı. Yükseköğrenimi için Ankara'ya giderek Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesine girdi ve buradan mezun oldu. Hukuk eğitiminin ardından Diyarbakır'da avukatlık stajını tamamlayarak Cizre'de avukatlık yapmaya başladı.

## Siyasi kariyeri
### İlk yargılamalar ve milletvekilliği
Üniversite öğrenciliği yıllarında, 1959'da aydınların "bölücülük" iddiasıyla tutuklandığı ve tarihe "49'lar Davası" olarak geçen soruşturma kapsamında yargılandı. 12 Mart Muhtırası döneminde, Türkiye Kürdistan Demokrat Partisi (TKDP) sanıkları arasında Diyarbakır Askerî Mahkemesinde yargılandı ve sekiz ay boyunca Diyarbakır Askerî Cezaevinde tutuklu kaldı.

1977 Türkiye genel seçimlerinde Mardin milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisine girdi. Seçimlerin ardından Adalet Partisinden ayrılarak, siyasi tarihe "11'ler Olayı" veya Güneş Motel Olayı olarak geçen görüşmelerden sonra bağımsız milletvekilleriyle birlikte hareket etti ve kurulan 42. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'nde (Bülent Ecevit kabinesi) Bayındırlık Bakanı olarak görev aldı.

### 12 Eylül dönemi ve Yüce Divan
Bakanlık görevi sırasında kamuoyuna yaptığı "Türkiye'de Kürtler var, ben de Kürdüm" şeklindeki açıklamaları nedeniyle, 12 Eylül Darbesi'nin ardından Ankara Sıkıyönetim Mahkemesince yargılanarak 2 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırıldı. Aynı dönemde, bakanlığı sırasında yaptığı atamalara atfen "Kürtleri işe aldığı" iddiasıyla Yüce Divan'da yargılandı ve bu davadan da 2 yıl 4 ay hapis cezası aldı. Bu yargılamalar sonucunda otuz ayı aşkın bir süre cezaevinde yattı, on yıl süreyle siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve avukatlık mesleğini icra etmesi engellendi.

### 1990'lar ve siyasi parti kuruculuğu
Siyasi yasaklarının sona ermesinin ardından, 1992 yılında 98 kişiyle birlikte "Kürt Hak ve Özgürlükler Vakfı"nı kurdu ve vakfın kurucu başkanlığını üstlendi. Vakıf, 1995 yılında mahkeme kararıyla "Kürt Kültür ve Araştırma Vakfı" olarak tescil edildi. 1994 yılında Kürt Demokratik Platformunun kuruluşuna öncülük ederek sözcülüğünü yürüttü.

Kürt Demokratik Platformunun çalışmalarının ardından, 3 Ocak 1997'de Demokratik Kitle Partisi (DKP) kuruldu ve Elçi partinin genel başkanlığına getirildi. Parti, "programında azınlıklar yaratarak ulus bütünlüğünün bozulması amacının güdüldüğü" gerekçesiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının açtığı dava sonucunda 26 Şubat 1999 tarihinde Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı.

### 2000'ler ve meclise dönüş
Partisinin kapatılmasının ardından siyasi çalışmalarına devam eden Elçi, 19 Aralık 2006'da Katılımcı Demokrasi Partisini (KADEP) kurdu ve genel başkanlığını üstlendi. 12 Haziran 2011 tarihinde yapılan genel seçimlerde Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku'nun desteklediği bağımsız adaylardan biri olarak Diyarbakır'dan milletvekili seçildi ve 31 yıl aradan sonra yeniden meclise girdi.

## Ölümü
Şerafettin Elçi, akciğer kanseri ve solunum yetmezliği tedavisi gördüğü Ankara Medicana International Hastanesinde 25 Aralık 2012 tarihinde, 74 yaşında hayatını kaybetti. Ölümünün ardından Türkiye Büyük Millet Meclisinde resmî bir cenaze töreni düzenlendi. Törenin ardından memleketi Cizre'ye götürülen cenazesi, Seyit Camisi'nde kılınan namazın ardından Cizre Mezarlığı'nda defnedildi.

Vefatının ardından, Şırnak ilinin İdil ilçesinde yapımı tamamlanan ve 26 Temmuz 2013 tarihinde açılan havalimanına onun anısına "Şırnak Şerafettin Elçi Havalimanı" adı verildi.

## Kaynakça