George Soros

**George Soros** FBA (US: ; , ; doğum **Schwartz György**, 12 Ağustos 1930), Macar-Amerikalı milyarder, yatırımcı ve hayırseverdir. Mart 2021 itibarıyla net servetinin $8,6 milyar olduğu ve günümüze kadar Açık Toplum Vakıflarına $32 milyardan fazla bağışta bulunduğu hesaplandı.

İlk defa Sovyetler Birliği'nin 1991'de dağılmasından sonra Batı Avrupa'ya göre oldukça fakir olan Doğu Avrupa (Ukrayna, Belarus, Polonya, Yugoslavya, Romanya, vb.) ülkelerine tek başına tüm zamanların en büyük finansal yardımını yaparak ismini duyurdu. Yaptığı yardımlar Birleşmiş Milletler gibi büyük kuruluşların finansal yardımlarından daha fazladır.

Birçok yazar ve ünlü isim Soros'un bu faaliyetlerinden dolayı onu "hayırsever" olarak nitelendirir. Fakat aksine bu yardımlarını o ülkelerin sosyo-politik sistemini kontrol etmek için yaptığını iddia eden yazarlar da vardır. Soros, bu iddialara ve kafalardaki soru işaretlerine karşı, "Bu renkli devrimlerle suçlanmamın tek nedeni Rus propagandasıdır. Dünyanın her yanında böyle süreçleri destekliyorum. Şu anda Liberya'da yapıyoruz, Nepal'de de yapabiliriz," diyerek kendini savundu ve bu tür eylemlerini kabullendi. Ayrıca 2006 yılında bir Rus radyosuna verdiği demeçte, Gürcistan'da 2003 yılında gerçekleşen Gül Devrimi'ni finansal olarak da desteklediğini açıkladı.

İngiltere'deki Londra Ekonomi Okulu'ndaki öğrenciliği sırasında hocası olan Karl Popper'ın açık toplum felsefesinden çok etkilendiğini ve bu etkisinin yaşamında yanılabilirlik, içgörü, düşünebilirlik ve açık toplum gibi değerler sistematiğinin oluşmasında katkı sağladını ifade eder. Bu değer sistematiği ile finans piyasalarında çok başarılı olduğunu belirtir. George W. Bush ile arası açık olan Soros, Bush'un kapitalist açık ekonomilerin adını dünya üzerinde kötüye çıkardığını ve daha çok kendisi tarafından organize edilen sivil toplum kuruluşu örgütlerinin hareketini kısıtladığı beyan etti.

Soros, Açık Toplum Vakıflarının kurucusudur. Soros'un Açık Toplum Vakıfları, Türkiye şubesi Eylül 2001'de kurulan Bebek'teki Açık Toplum Enstitüsü Yardım Vakfıdır (OSIAF). 2002'de, Irak Savaşı'nın başlamasından yaklaşık iki hafta önce Sabancı Üniversitesi'ni ziyaret etmiş ve Milliyet'e göre söyleşide, "Türkiye, stratejik konumu nedeniyle en iyi ihracat ürünü ordusudur," demiştir.

## İlk yılları
Soros, 1930'da Budapeşte, Macaristan'da Aşkenazi Yahudi bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. 1939'da Macaristan, Nazi işgaline uğradığı zaman Yahudi oldukları için ailecek çok tehlikeli ve zor günler yaşadı. Babası Tivadar Soros, tüm aile bireyleri için sahte kimlikler düzenleyerek ve oturdukları yeri sürekli değiştirerek hayatta kalmalarını sağladı.

1947 yılında İngiltere'ye göç etti ve Oxford Üniversitesinde School of Economist fakültesinde ekonomi tahsili gördü. İngiltere'de hayatını kazanmak için hamallık yaparken ayağı kırılınca devlet hastanesinde tedavi gördü. Devletin fakirlere yardım etmesinin yani sosyal adaletin ne kadar önemli olduğunu yaşayarak öğrendi. Okuduğu fakültede makro ekonomiyi öğrendi. Ayrıca, kendisini çok etkileyen Karl Popper'in öğrencisi oldu ve ileride uygulayacağı “Açık Toplum” (Open Society) projesi konusunda ondan ilham aldı.

1956 yılında ABD'ye göç etti. İlk yaptığı iş, arbitraj işlemleri oldu. Yani, bir hisse senedi veya dövizi ucuz olduğu yerden alıyor ve eş anlı olarak pahalı yerde satıyordu. Kısa sürede finans dünyasında sivrildi, kendi kurduğu uluslararası yatırım fonu sayesinde büyük bir servetin sahibi oldu. George Soros, Quantum Fonu Grubu'nun baş yatırım danışmanı olan *Soros Fund Management LLC*'nin başkanıdır. Bu fon, 28 yıllık tarihinde dünyanın en yüksek performansa sahip yatırım fonu olarak kabul edilmiştir.

New School of Social Research, Budapest University of Economics, Oxford Üniversitesi ve Yale Üniversitesinden fahri doktora unvanı alan George Soros 1995'te Bologna Üniversitesi tarafından da dünya çapında açık toplumlar yaratmak yolundaki çalışmaları sebebiyle üniversitenin en büyük onur unvanı olan “Laurea Honoris Casua” ile ödüllendirilmiştir. Soros ayrıca Budapeşte'deki Central European University'nin (Orta Avrupa Üniversitesi) ve Moskova'daki International Science Foundation'ın (Uluslararası Bilim Vakfı) kurucusudur.

## Hakkındaki komplo teorileri
Yahudi kimliği ve uluslararası anlamda STK'lar aracılığıyla otoriter rejimlere karşı verdiği mücadelelerden ötürü Soros çeşitli illiberal rejimler tarafından hedef haline gelmiştir. Hakkında atılan ve genellikle Yahudi olmasıyla bağlantılı olan teoriler öncelikle Amerika'da çeşitli aşırı sağ aktörlerden çıkmış, sonrasında ise bu söylemler dünyanın çeşitli yerlerindeki aşırı sağ aktörler tarafından benimsenmiştir. 

İlk başta 1990larda ortaya çıkan bu iddialar Soros'un İlluminati, masonlar ve Rotschild ailesi ile bağlantılı olduğunu öne sürmüştür. 1997 Senesinde Malezya başbakanı Mahazir Muhammed Soros'un Yahudi kimliğine referans vererek bölgede gerçekleşen ekonomik krizi dayattığı sisteme direnen ülkeleri cezalandırmak için gerçekleştirdiğini iddia etmiştir. Ayrıca Sovyetlerin yıkılmasının ardından ortaya çıkan rejimlere karşı renkli devrimleri finanse ettiğine dair iddialar da bulunmaktadır. 

2010'lara gelindiğinde Soros'a yöneltilen iddialar devlet kademelerinde daha fazla temsiliyet bulmaya başladı. Macarsitan lideri Viktor Orbán gençliğinde Açık Toplum Vakfı'ndan destek almasına rağmen Soros'u Avrupa'yı içten yıkmaya çalışan bir aktör olarak tanımlayıp hedef gösterdi. Panama Belgeleri'nin yayınlanmasından sonra Vladimir Putin ya da görevden el çektirilen İzlanda başbakanı Sigmundur Davíð Gunnlaugsson gibi liderler yayımlanan belgelerin Soros komplosu olduğu iddialarında bulundular. Bahsedilen belgelerde aynı zamanda Soros'a dair de negatif içerikler yayınlanması bu teorilere dair soru işaretleri yaratmıştır. 

2016 senesinde İngiliz The Daily Telegraph gazetesinin Soros'un Brexit referandumu kararlarını geri döndürmek için gizli bir komplo yürüttüğü iddiası gazetenin çeşitli sivil toplum kuruluşları tarafından kınanmıştır. 

2018 ve 2019 yıllarında içlerinde Donald Trump Jr., Alex Jones, Ann Coulter ve Dinesh D'Souza gibi aşırı sağ aktörlerin bulunduğu bir grup Soros'un 1998'de verdiği bir röportajı çarpıtarak Naziler ile işbirliği yaparak diğer Yahudilerin mülklerine el koyduğu yalanını atmıştır. Sonrasında ortaya konulan kanıtlar Soros'un bahsedilen dönemde 14 yaşında olduğunu, Yahudi kimliğini sakladığını ve Yahudi mallarına el koymaktan bir kazanç elde etmediğini göstermiştir. 

2018 Senesinde Amerika Birleşik Devletleri'ne gelen göç konvoylarını Amerika'nın etnik yapısını değiştirme niyetiyle finanse ettiği çeşitli aşırı sağcılar tarafından iddia edildi.  Bu teoriyi iddia edenler arasında dönemin Amerika Birleşik Devletler Başkanı Donald Trump da vardır.

2018'de Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan George Soros'u Gezi Parkı Protestolarını ve Osman Kavala'yı finanse etmekle suçlamış, kendisini "Yahudi Soros" olarak tanımlamıştır. 

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Resmi Sitesi