Kara listeye almak

**Kara listeye almak,** bir grup veya otorite tarafından kaçınılması veya güvenilmemesi gereken insanların, ülkelerin veya diğer varlıkların bir karalama listesi (veya siyah liste) oluşturulması eylemidir; eğer insanlar bir karalama listesinde yer alıyorlarsa, yanlış bir şey yaptıkları veya güvenilmez oldukları düşünülür.

## Terimin kökenleri
İngiliz oyun yazarı Philip Massinger, 1639 tarihli trajedisi *The Unnatural Combat'ta* "black list" ifadesini kullandı.

İngiltere monarşisinin restore edilmesiyle 1660 yılında tahta geçen II. Charles'ın babasının idamı için cezalandırılması gereken kişilerin isimlerini içeren bir idam listesi oluşturuldu. Charles II'nin devlet belgelerinde, "Bu kara liste içinde herhangi bir masum ruh bulunursa, benden rahatsız olmasın, ancak yanıltıcı bir prensip veya çıkarın onu yanıltmış olabileceğini düşünsün" denilmektedir. 1676'da, Restorasyon'a yol açan olayları anlatan bir tarih kitabında (Charles II'nin bir destekçisi olan) James Heath, Parlamentonun mülklerin satışını gerektiren bir Kanun çıkardığını iddia etti ve "Ve bu siyah listeye Derby Kontu ve diğer talihsiz Kraliyetçiler dahil edildi" ifadesini kullandı.

Edward Gibbon, Andronicus'un *[[Roma İmparatorluğu'nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi|Roma İmparatorluğu'nun Gerileme ve Çöküş Tarihi'nde]]* (1776) şöyle yazdı: "Hatırası, onun meziyetlerini karalayan, büyüklüğüne karşı çıkan veya talihsizliklerine hakaret eden düşman ve rakiplerin kara listesinde saklanıyordu."

## Tarihçe
Bir işçinin kara listeye alınmasıyla ilgili ilk yayınlanan referans 1774 yılına kadar uzanır. Bu, Amerikan maden kasabaları ve şirket kasabalarında önemli bir istihdam sorunu haline geldi, çünkü kara listeye alınmak, greve giden işçiler için tamamen geçim kaybı anlamına gelebilirdi. 1901 Endüstri Komisyonu Raporu, "İşçilerin zihinlerinde kara listeleme sisteminin varlığından şüphe yoktu, ancak bunun kanıtlarını elde etmek neredeyse imkansızdı" şeklinde belirtmiştir. Raporda, 1895 yılında Atlantik ve Pasifik Demiryolu'nda eski bir kondüktörün grevden bu yana işsiz olduğu ve intihar ettiği bir haber raporu aktarılmıştır: "Nereye giderse gitsin, kara liste ondan önce gelirdi".

1935 yılında yürürlüğe giren Ulusal İş İlişkileri Yasası, sendikaları destekleyen veya işverenlerini eleştiren çalışanlara karşı cezai kara listelerin yasaklandığı bir düzenleme getirmiş olsa da, bu uygulama yaygın bir şekilde devam etmiştir. 1947 tarihli Taft-Hartley Yasası, kara listelemeyi sürdüren değişiklikler yaparak işverenlere sendikalara karşı olma hakkını teyit etmiş ve sendika liderlerinin Hollywood kara listesiyle aynı etkiye sahip olan sadakat yemini yapmalarını gerektirmiştir. O zamandan beri, haksız işten çıkarma davaları kara listelemeyi gizli veya gayri resmi hale getirmiş olsa da, hala yaygın bir şekilde varlığını sürdürmektedir.

### Hollywood'un kara listesi
Hollywood kara listesi, 1947 yılında kurulan Amerikan Karşıt Faaliyetleri İzleme Komitesi tarafından, Komünizme yakın olduğu iddia edilen senaryo yazarları ve diğer Hollywood profesyonellerinin iş bulmasını engellemek amacıyla oluşturulmuştur. 151 eğlence endüstrisi profesyonelini listelemekle başlamış ve blacklisted olarak kabul edilen profesyonellerin uzun yıllar boyunca sahte isimlerle çalıştığının kabul edilmesiyle 1960 yılına kadar devam etmiştir.

### İspanya İç Savaşı
İspanya'ya Franco'nun faşistlere karşı savaşmak için giden ve aynı zamanda 1930'larda İngiliz Komünist Partisi'nde tanınan en az bir gönüllü (George Drever), polis Özel Şubesi tarafından askeri veya kariyerinde ilerleme kaydedememesinin nedeninin bu nedenle gönüllü olması ve inançları olduğu konusunda bilgilendirildi.

### Birinci ve İkinci Dünya Savaşları
Birinci Dünya Savaşı sırasında, İngiliz hükûmeti, 23 Aralık 1915 tarihli Konsey Kararına dayalı olarak, İngiliz tebaasının tarafsız ülkelerdeki belirli firmalar ve bireylerle ticaret yapmasını yasaklayan bir "kara liste" kabul etti; listeler *[[The London Gazette|The London Gazette'de]]* yayınlandı.

### Tıbbi bağlam
1907'de Güney Afrika'daki Transvaal Tıp Birliği, peşin ödeme yapamayan hastaları kara listeye aldı. Hekimler topluluğu tarafından tutulan fiziksel bir liste vardı.

### 2004 Venezuela görevden alma referandumu
2004 Venezuela Referandumu'nun ardından iktidardaki parti milletvekili Luis Tascón, Devlet Başkanı Hugo Chávez'in görevden alınması için imza atan 2.400.000'den fazla Venezuelalının ulusal kimlik kartı numaralarını içeren bir veritabanını internet sitesinde yayınladı. Liste "mezhepçiliği resmi hale getirdi" ve Chávez'e karşı imza atan Venezuelalılar işlerinden, haklardan ve belgelerden mahrum bırakıldı ve sık sık tacize uğradı. Liste yayınlandıktan sonra Chávez, Venezolana de Televisión yayınında ulusal kimlik kartlarının haksız kullanımını "doğrulamak" için web sitesinin kullanılmasını teşvik etti. Sağlık Bakanı Roger Capella, "Devlet Başkanı Chávez'e karşı imza atanlar terör eylemi işlediği için işten çıkarılacaklarını" açıkladı. Özellikle Súmate adlı örgütün ve hükûmette çalışan kişilerin listeye adı geçtiği için işten çıkarıldıkları, iş bulamadıkları veya resmi belgelerin verilmediği yönündeki raporlar nedeniyle kamuoyunda büyük bir tepki oluştu. Temmuz 2004'te, Comando Maisanta tarafından yönetilen veritabanına erişim, daha önce Tascón'un web sitesine kayıt olarak erişim sağlamak için imza atmadıkları sıkı bir şart altında "Batallones Bolivarianos de Internet (BBI)" (Bolivarian İnternet Taburları) üyelerine verildi.

## Bilgi işlem

Hesaplamada kara liste, belirli bir kullanıcı, program veya ağ adresi listesine (veya tanımlanmış bir aralığa) girişi reddeden bir erişim kontrol sistemidir.

## Ayrıca bakınız

## Kaynakça

## Daha fazlası için

*