Kerimüddin Karaman Bey

**Kerimüddin Karaman Bey** veya **Karaman Bey** ( 1230, Ermenek - 1263, Karaman), Karamanoğulları Devleti ve Hanedanı'nın kurucusu ve ilk hükümdarıdır. Babası Nureddin Bey'in ölümünden sonra boyları etrafında toplayarak topraklarını genişletmiştir. Kilikya Ermeni Krallığı'nın elinde bulunan bazı topraklara akınlar düzenleyip zaptederek, “Ermenek Beyi” unvanını almıştır.

Babasının ölümünden sonra, babasının hükümdarlığı döneminde zaten yarı özerk olan beyliğini kurdu. Sözde hükümdarları olan Selçuklular Moğollara yenildi ve Karamanoğulları, Selçuklu başkenti Konya'ya yakın Toros Dağları'nın kuzey yamaçlarına yerleşmekte hiçbir sorun yaşamadılar. Karamanlıların gücünün artmasından korkan Selçuklu Sultanı, ona bazı kasabaları ikta (tımar) olarak verdi. Karaman (antik Larende) şehri onun adını taşır. Karaman, Kilikya Ermeni Krallığı'na karşı savaşmış ve topraklarını genişletmiştir.

## İlk yılları
Karaman Bey, Nureddin Bey'in en büyük oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Adını mensup olduğu Karaman aşireti'nden almıştır. Doğum tarihi kesin olmamakla birlikte 1230 - 1235 yılları arasında olması muhtemeldir. Annesi Uygur kökenli olup, Kayseri Valisi Cafer Bey'in kız kardeşidir. Karaman Bey'in hangi Oğuz boyuna mensup olduğu tarihçiler tarafından tartışma konusu olmuştur. Yazıcızâde Ali, *[[Tevârîh-i Âl-i Selçuk|Tarih-i Âl-i Selçuk]]* adlı eserinde Avşar Boyu'na mensup olduğunu yazmıştır. Şehabettin Tekindağ bu kayıttan yola çıkarak Avşar Boyu'ndan geldiklerini dile getirmiştir. Benzer şekilde İsmail Hakkı Uzunçarşılı da eserinde Karamanoğulları sülalesini Avşar Boyu'na bağlamıştır. Ali Sevim ile Yaşar Yücel, *Türkiye Tarihi I* adlı kitaplarında bu görüşü desteklemiştir. Öte yandan Köprülüzâde Mehmed Fuad, bu konu hakkında yazdığı eserlerinde farklı bir bakış açısıyla yaklaşarak, Karaman Bey'in Salur Boyu'na mensup olduğunu ortaya koymuştur.

## Beyliğini kurması ve Kilikya Ermeni Krallığı'na karşı savaşları

Nureddin Bey, Babai şeyhlerinden Şeyh İlyas'la tanışmış ve müridi olmuştur. Babası Babai tarikatına girip inzivaya çekildiği için, kardeşlerinden yaşça büyük ve daha dirayetli olan Karaman Bey aşiretin başına geçmiştir.

1255 yılında Ermenek şehrinde Karamanoğulları Beyliği'ni resmi olarak kurmuştur.

Kilikya Ermenileri geçmişte kaybettikleri toprakları yeniden ele geçirmek amacıyla harekete geçti. Bu doğrultuda Görkes, Kıbrıs, Payas ve İskenderun'daki Ermenilerle ittifak kurdular. Ardından Türkmenlerin yaşadığı bölgelere akınlar düzenleyerek bu toprakları yeniden kontrolleri altına aldılar. O sırada Ankara ve Develikarahisar beylerinin saldırısına uğrayan Sivas Türkmenlerinin haklarını savunmak amacıyla Sivas'ta bulunan Karaman Bey, Ermenilerin faaliyetlerini öğrendiği gibi Ermenek'e geldi. Savaş hazırlıklarına başladığı esnada Sultan II. İzzeddin Keykâvus tarafından Konya'ya çağrıldı. Hazırlıkları yarıda bırakarak Konya'ya gitti. Bu arada Ermeni kumandanlar Fisandon ile Sempat, Mut kalesini fethettiler. Kalenin kaybedildiğini öğrenen Karaman Bey yanına Sultanın askerlerini de alıp Mut'a geldi.

Karaman Bey'in kuvvetleri karşısında tutunamayacağını anlayan Fisandon, Görkes'e çekildi. Burada Kıbrıs'tan gelen yardımcı kuvvetlerle birleşip ordusunu kalabalıklaştırdı. Ancak Karaman Bey yine de düşmanın üzerine yürümekten geri kalmadı ve Görkes civarında yapılan savaşta Ermeniler ağır bir yenilgiye uğratıldı. Bunun üzerine Karaman Bey ve Kilikya Ermeni Krallığı arasında bir antlaşma imzalandı. Antlaşma sonucunda; Ermeniler bir defada 10.000 filori ve 1000 parça kumaş savaş tazminatı ve her sene 40.000 filori vergi vermeyi kabul ettiler. Ardından Ermenek, Silifke, Mut, Gülnar, Manavgat ve Mera kalelerini fethetti. Ayrıca Antalya kalesini fethettikten sonra kalenin anahtarlarını sultana gönderdi. Ermenek'i fethettiği içinde kendisine *Ermenek Beyi* unvanı verildi.

## Anadolu Selçuklu Devleti'ndeki taht kavgaları ve rolü

Selçuklu Devleti'nde kardeşler arasında başlayan taht mücadelelerinde Karaman Bey, II. İzzeddin Keykâvus'un tarafını tutmuştur. Bunun en büyük nedeni Moğollara karşı almış olduğu tavırdır. Sonuç olarak II. İzzeddin Keykâvus, Karaman Bey'in desteğiyle kardeşi IV. Kılıç Arslan'ı mağlup ederek Burdur Kalesi'ne hapsetmiş ve tahta çıkmıştır.

### Sultanhanı Savaşı

Burdur Kalesi'nde hapsedilen IV. Rükneddin Kılıçarslan, kendi tarafını tutan devlet adamları aracılığıyla Moğollardan yardım istedi. Bunun üzerine Moğol komutanı Baycu Noyan, kalabalık bir ordu ile tekrar Anadolu'ya yürüdü. Bunun haberini alan II. İzzeddin, başta Karaman Bey olmak üzere kendisine itaat eden bütün Türkmen beylerine savaş hazırlığı emri verdi. II. İzzeddin'in mağlup olmasının kendi çıkarlarına da ters düştüğünü gören Türkmen aşiretleri derhal hazırlıklarını tamamlayarak Sultanın yanında yer aldılar. Baycu Noyan'ın Anadolu'ya girişiyle birlikte iki taraf, Aksaray'daki Sultanhanı Kervansarayı ovasında karşılaştılar. Ancak Moğol ordusunun sayıca üstünlüğü ve çoğunluğu süvarilerden oluşan muazzam ordusu karşısında II. İzzeddin ve müttefik Türkmenlerin ordusu tutunamayarak ağır bir yenilgiye uğradı. Sultan İznik'e, Karaman Bey ise kurtarabildiği kadar askerini ve kardeşi Bonsuz Bey'i de yanına alarak İçel'e sığındı. Bunun üzerine Baycu Noyan, IV. Kılıç Arslan'ı Konya'ya getirterek tahta çıkardı.

### Larende'yi geri alması

Bu olaylar üzerine Karaman Bey, Konya'ya gelerek Sultan IV. Kılıç Arslan'a bağlılığını arz etti. Ancak Sultan, Karaman Bey'e olan kininden dolayı ona soğuk davrandı ve II. İzzeddin döneminde verilen Larende Kalesi'ni ona vermeyip Hacı Beyler'e verdi. Sultanın bu şekilde davranması ve Larende'yi vermemesi, Karaman Bey'i çok sinirlendirdi ve onun sultana karşı tavır almasına sebep oldu. Bunun üzerine Ankara ve Develikarahisar Beyleri, Sultanı Karaman Bey'e karşı kışkırtıyordu. Kışkırtmalar sonucu Kılıç Arslan, Denizli ile Alanya havalisindeki Türkmen Beylerinden Mehmed Bey ve İlyas Bey'i öldürünce Karaman Bey harekete geçti. Lârende'yi isteyen Karaman Bey'in talebini Sultan sertçe reddetti. Sultan'ın olumsuz cevabından sonra 1261 yılında savaş hazırlıklarına başlamıştır. Lârende pazarında alışveriş yapan tüm Ermeni ve Rumları esir eden Karaman Bey, onların kıyafetlerini askerlerine giydirerek Lârende Kalesi'ne gönderdi. Ermeni ve Rum kılığındaki Türkmen askerleri, kaçıyormuş gibi davranarak kaleye alınmayı başardı. Ardından Karaman Bey dışarıdan, içerideki adamları da içeriden saldırdı. Böylece Lârende Kalesi'ni kısa sürede ele geçirip Sultan tarafından atanmış Hacı Beyler'i ve adamlarını öldürdü.

## Gevele Muharebesi
Karaman Bey, Sultanın gazabına uğramış Türkmen beylerini çağırıp bir meclis kurdu. Tüm beyler Rükneddin Kılıç Arslan'ın kendilerine karşı takınmış olduğu tavırlardan şikayetçiydiler. Bunun üzerine Sultan IV. Kılıç Arslan'ı tahttan indirip yerine İznik'te bulunan İzzeddin Keykâvus'u getirmeye karar verdiler. Ayrıca İzzeddin'i destekleyen diğer devlet adamları da Karaman Bey'e destek verdiler. Diğer taraftan Konya halkı da kötü giden devlet yönetiminden rahatsız olmuş, içten içe Karaman Bey'i desteklemişti. 

İzzeddin Keykâvus'u destekleyen devlet adamları da Karaman'a destek verince, hazırlıklarını tamamladıktan sonra Konya üzerine yürümeye karar verdi. Nitekim 1261 senesinde, beraberinde 20.000 atlı süvariden oluşan bir ordu ile Konya üzerine yürüdü. Yanında kardeşleri Bonsuz Bey ve Zeynelhac Bey vardı. Vezir Müineddin Pervane, 12.000 kişilik bir ordu topladı. Nihayet iki ordu Gevele Kalesi yakınlarında karşı karşıya geldiler. Çetin bir çarpışmanın ardından Karaman'ın ordusu mağlup oldu. Karaman sağ kalırken, Kardeşleri Bonsuz ve Zeynel esir düştü. Bu ikisi bir müddet Gevele Kalesi'nde kaldılar, ardından idam edildiler.

## Son yılları ve ölümü
Kerimüddin Karaman Bey'in ölümü hakkında farklı rivayetler bulunmaktadır. Bunlardan ilki, kendisine dost gibi yaklaşan Sultan'ın adamları tarafından zehirlenerek öldürüldüğünü ileri sürer. Rivayete göre, Karaman Bey kendisine tuzak kurulduğunu fark etmiş, son nefesini verirken ise kendisini zehirleyen kişiyi öldürmüş ve feryat ederek hayatını kaybetmiştir. Bir diğer rivayete göre ise Karaman Bey, Kilikya Ermeni Krallığı ile yaptığı bir savaşta aldığı yaralar nedeniyle vefat etmiştir. Ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Bazı tarihçiler 1261 yılını, bazıları ise 1263 yılını ölüm tarihi olarak kabul etmektedir. Balkusan'daki türbesine defnedilmiştir.

## Unvanları

Yaptığı akınlar sonucunda Ermenek'i fethederek *"Ermenek Beyi"* unvanını almıştır. Ayrıca kendisine dini bir unvan olan *"Kerimüddin"* unvanı da verilmiştir. Bu unvan "din için hiçbir şeyi esirgemeyen" anlamına gelmekte olup, kendisinin dini hizmet ve gayretleri dolayısıyla verilmiştir.
## Ailesi
### Eşleri
Selçuklu Sultanı II. Gıyâseddin Keyhüsrev'in kızıyla evlenmiştir.

### Çocukları

* I. Mehmed Bey *(d. 1246, [[Ermenek]] - ö. 1278,[[Mut]])*
* Güneri Bey *(d. 1248, [[Ermenek]] - ö. 19 Nisan 1300, [[Karaman]])*
* Bedreddin Mahmud Bey *(d. 1250-1255, [[Ermenek]] - ö. 1308, [[Anamur]])*
* Kasım Bey
* Zekeriya Bey *(ö. 1278, [[Mut]])*
* Tanu Bey *(ö. 1278, [[Mut]])*
* Halil Bey
* Ali Bey

## Soyağacı
Ahmet Şikari'nin *[[Karamannâme]]* adlı eserinde yer alan soyağacı;

## Ayrıca bakınız

* Karamanoğulları Beyliği
* Afşar boyu
* Karamanlı Hanedanı
## Kaynakça