Chengdu J-20

**Chengdu J-20** (Mighty Dragon olarak da bilinir) (), Chengdu Aircraft Industry Group tarafından geliştirilen beşinci nesil çift motorlu hayalet avcı uçağıdır. J-20, ilk uçuşunu 11 Ocak 2011 tarihinde gerçekleştirmiştir ve 2017 yılında hizmete girmiştir. J-20, F-22 ve F-35'ten sonra dünyanın üçüncü operasyonel beşinci nesil hayalet savaş uçağıdır.

J-20, hava üstünlüğü, hava savunma ve kara saldırı görevlerini yerine getirebilen çok amaçlı bir uçak olarak tasarlanmıştır. Aktif Faz Dizinli (AESA) radarı, gelişmiş bir kokpit ekranı ve yüksek kapasiteli bir veri bağlantısı da dahil olmak üzere bir dizi gelişmiş sistemle donatılmıştır.

J-20'i ilk uçuşunu 2011 yılında gerçekleştirmiş ve düşük oranlı ilk üretimine 2015 yılında başlanmıştır. Çin hava kuvvetleri tarafından 2017 yılında resmi olarak kabul edilmiş ve 570 adet üretilmesi planlanmıştır. J-20, kanard-delta konfigürasyonuna, düşük radar kesitine sahip harmanlanmış gövdeye, büyük eğimli ikiz kuyruklara ve radar kesitini azaltmak için uzun ve kısa menzilli füzeler için dahili silah bölmelerine sahiptir. Ayrıca uzun menzilli görevler için büyük yakıt tanklarına sahiptir ve yüksek hızlı operasyonlar gerçekleştirebilir.

20'nin üç varyantı vardır: ilk üretim modeli J-20A, itme vektörlü J-20B ve çift koltuklu uçak takımı yeteneğine sahip J-20S1.

J-20'nin motorları, performansını ve gizlilik yeteneklerini belirleyen temel özelliklerinden biridir. J-20, Salyut tarafından geliştirilen AL-31FM2 olduğu bildirilen geliştirilmiş bir Lyulka-Saturn AL-31 varyantı ile üretime girmiştir. Motorun 145&nbsp;kN (32.600&nbsp;lbf) "özel güç ayarı" itiş gücü vardır. Ancak bu motorun J-20 için süpercruise ve süper manevra kabiliyeti elde etmek için yetersiz olduğu düşünülmektedir. Çin, J-20 için WS-10G ve WS-15 gibi kendi özgün motorlarını geliştirmektedir. WS-10G, 30,000 lb itiş gücü üreten bir itiş yönlendirme turbofan motorudur. Mevcut J-20'lerin bazılarında AL-31FM2'nin yerini alması beklenmektedir. WS-15, 40,000 lb itme gücü sağlamayı ve J-20 için supercruise sağlamayı amaçlayan daha gelişmiş bir motordur. Ancak, geliştirilmesinde teknik zorluklar ve gecikmelerle karşılaşmıştır. Mart 2022'de Çin devlet yayın kuruluşu CCTV, yeni WS-15 motorunun testleri tamamladığını bildirdi.

## Gelişim
Uçağın geliştirilmesine 1990'ların sonunda J-XX programının bir parçası olarak başlanmış ve ilk prototip ilk uçuşunu 2011 yılında gerçekleştirmiştir. Uçak çeşitli tasarım değişiklikleri ve iyileştirmelerden geçti ve birkaç prototip test amacıyla uçuruldu.

Mart 2014'te ilk uçuşunu gerçekleştiren "2011" numaralı üçüncü J-20 prototipinde birçok değişiklik yapıldı. Yeni prototip, ilk iki prototipten çok sayıda ince değişiklik de dahil olmak üzere tasarımda sofistike bir artış gösterdi. Yeni uçak gövdesi modifiye edilmiş yönlendiricisiz süpersonik hava girişleri (DSI), stealth kaplama, aerodinamik kanat altı kaplamaları ve yeniden tasarlanmış dikey stabilizatörleri içeriyordu. Analistler, hassas güdümlü mühimmat için entegre hedefleme podları ve uçağın etrafında tespit edilebilen altı ek pasif kızılötesi sensör gibi çok rollü operasyonlar için yeni ekipman ve cihazlara dikkat çekti.

Aralık 2015'te J-20'nin düşük oranlı ilk üretim (LRIP) versiyonu askeri gözlemciler tarafından tespit edildi. LRIP uçağı, daha önce prototipler için boyanmış olan ve potansiyel olarak çeşitli sensörler veya fırınlanmış radar emici malzemeler içeren dielektrik yüzeyleri ortaya çıkardı.

Ekim 2017'de Çin devlet medyası J-20'nin tasarımlarının tamamlandığını ve seri üretime ve savaşa hazır olduğunu bildirdi. Mart 2018'de Çin ordusu J-20 platformunun başka versiyonlarının da geliştirilmekte olduğunu açıkladı. Ocak 2019'da Çin medyası, J-20'nin taktik bombardıman, elektronik harp ve uçak gemisi görevlerinde kullanılmak üzere çift koltuklu bir varyantının geliştirilmekte olduğunu bildirdi.

Kasım 2019'da, Chengdu Aerospace Corporation üretim tesisindeki savunma gözlemcileri tarafından uçuş testi sırasında sarı astar kaplamalı bir J-20 görüldü. Uçak, gizliliği artırmak için tırtıklı art yakıcı nozullara sahip yeni bir WS-10 Taihang motor çeşidi ile donatılmıştı. Raporlar Chengdu Aerospace Corporation'ın J-20'nin Rus motorlarıyla üretimini 2019 ortalarında sonlandırdığını belirtmektedir.Temmuz 2020'de Çin medyası J-20'nin yeni bir varyantı olan J-20B'nin tanıtıldığını ve aynı gün seri üretime girdiğini bildirdi. Bahsedilen tek değişiklik, J-20B'nin itki vektörleme kontrolü ile donatılacak olmasıydı. Kesin motor tipine ilişkin çelişkili raporlar vardı; bazı analistler J-20'nin WS-10 veya WS-10B-3'ün bir varyantını kullandığını iddia etti.

Ocak 2021'de South China Morning Post, Çin'in J-20'deki Rus motorlarını WS-10C adı verilen bir tür Çin motoruyla değiştireceğini bildirdi. Haziran 2021'de Çin medyası, yerli WS-10C motorlarını entegre eden geliştirilmiş J-20A varyantı ile bir havacılık tugayının görevlendirildiğini doğruladı. Ancak WS-10C, Xian WS-15 değerlendirmelerden geçmeden önce bir ara çözüm olduğu ve J-20'nin itki vektörlü versiyonu olan J-20B'de kullanılmayacağı düşünülüyor.

Mart 2022'de Çin devlet medyası J-20'nin WS-15 motoruyla denemeler yaptığını bildirdi

## Ayrıca bakınız
* Beşinci nesil jet avcı uçağı
** Shenyang J-XX
** Lockheed Martin F-22 Raptor
** Suhoy PAK FA
** Shenyang J-31
** Chengdu J-36

## Teknik özellikler
*Bilgi kaynağı:*&nbsp;Aviation Week & Space Technology[91]  **General characteristics**
* **Mürettebat:**&nbsp;1 (pilot)
* **Uzunluk:**&nbsp;20&nbsp;m (66.8&nbsp;ft)
* **Kanat Açıklığı:**&nbsp;13&nbsp;m (44.2&nbsp;ft)
* **Yükseklik:**&nbsp;4.45&nbsp;m (14&nbsp;ft 7&nbsp;in)
* **Kanat alanı:**&nbsp;78&nbsp;m2&nbsp;(840&nbsp;sq&nbsp;ft)
* **Boş ağırlık:**&nbsp;19,391&nbsp;kg (42,750&nbsp;lb)
* **Yüklü ağırlık:**&nbsp;32,092&nbsp;kg (70,750&nbsp;lb)
* **Maksimum kalkış ağırlığı:**&nbsp;36,288&nbsp;kg (80,001&nbsp;lb) upper estimate[2]
* **Güç ünitesi:**&nbsp;2 ×&nbsp;Shenyang WS-10G (prototype), AL-31F (prototype) or&nbsp;Xian WS-15&nbsp;(production)&nbsp;afterburning&nbsp;turbofans, 76.18&nbsp;kN (17,125&nbsp;lbf) thrust each&nbsp;dry, 122.3 or 179.9&nbsp;kN (27,500 or 40,450&nbsp;lbf) with afterburner
* **Maksimum hız:**&nbsp;2,100&nbsp;km/h (1,305&nbsp;mph; 1,134&nbsp;kn)
* **Wing loading:**&nbsp;410&nbsp;kg/m2&nbsp;(84&nbsp;lb/sq&nbsp;ft)

**Silahlanma **
* **Maksimum silah kapasitesi:** 11.000&nbsp;kg (24.000&nbsp;lb)
* **Dahili silah bölmeleri**
*  PL-10 kısa menzilli AAM
*  PL-12 Orta Menzilli AAM
* PL-15 BVR uzun menzilli AAM
*  PL-21 Uzun Menzilli AAM
*  LS-6/50&nbsp;kg ve LS-6/100&nbsp;kg Küçük çaplı hassas güdümlü bomba
*  Anti radyasyon füzesi

**Aviyonik** 
* Type 1475 (KLJ-5) AESA Radarı
*  EOTS-86 elektro-optik sistemi
*  EORD-31 IRST

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* AirForceWorld.com - J-20 Photos and Introduction