Cinsiyet Gelişim Endeksi

**Cinsiyet Gelişim Endeksi** **(CGE)**(GDI), cinsiyet eşitliğini ölçmek için tasarlanmış bir endekstir.

GDI, Gender Empowerment Measure (GEM) ile birlikte 1995 yılında Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından yazılan İnsani Gelişme Raporunda tanıtıldı. Bu ölçümlerin amacı, İnsani Gelişme Endeksi'ne (İGE) toplumsal cinsiyete duyarlı bir boyut eklemekti. Sonuç olarak oluşturdukları ilk ölçüm GDI idi. GDI, "İGE'nin üç bileşenindeki mevcut cinsiyet farklarının insani gelişme etkisini açıklayan, dağılıma duyarlı bir ölçü" olarak tanımlanır (Klasen 243). Dağılım duyarlılığı, GDI'nin yalnızca belirli bir ülkedeki huzur ve refahın ortalama veya genel seviyesini dikkate almadığı, aynı zamanda bu huzur ve refahın toplum içindeki farklı gruplar arasında nasıl dağıldığına da odaklandığı anlamına gelir. İGE ve GDI (ayrıca GEM), gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) ve gayri safi milli hasıla (GSMH) gibi daha geleneksel genel gelire dayalı kalkınma ölçütlerine rakip olacak şekilde oluşturuldu.

## Tanım ve hesaplama
GDI genellikle "İGE'nin toplumsal cinsiyete duyarlı bir uzantısı" olarak kabul edilir (Klasen 245). Yaşam beklentisi, eğitim ve gelirlerdeki cinsiyet farklarını ele alıyor. Yaşam beklentisi, yetişkin okuryazarlığı, okula kayıt ve kişi başına düşen gelirin logaritmik dönüşümlerini içeren İnsani Gelişme Endeksinin (İGE) herhangi bir kategorisindeki cinsiyet farkları için bir gelişme puanı cezası oluşturan bir "eşitsizlikten kaçınma" cezası kullanır. . Yaşam beklentisi açısından GDI, kadınların erkeklerden ortalama beş yıl daha uzun yaşayacağını varsayar. Ek olarak, gelir açısından, GDI gelir boşluklarını gerçek kazanılan gelir açısından dikkate alır. GDI, İGE puanından bağımsız olarak kullanılamaz ve bu nedenle tek başına cinsiyet eşitsizliğinin bir göstergesi olarak kullanılamaz. Yalnızca İGE ile GDI arasındaki boşluk gerçekten doğru bir şekilde değerlendirilebilir; GDI tek başına cinsiyet eşitsizliğinin bağımsız bir ölçüsü değildir.

## Cinsiyet Gelişim Endeksi (2018)

Aşağıda, 2018'de toplanan ve 2019'da yayınlanan verilere dayanan Cinsiyet Gelişim Endeksi'ne göre ülkelerin bir listesi bulunmaktadır. Ülkeler, İGE değerlerinde cinsiyet eşitliğinden mutlak sapmaya göre 1'den (cinsiyet eşitliğine en yakın) beş gruba ayrılmıştır. 5'e (cinsiyet eşitliğinden en uzak). Bu, gruplandırmanın, kadınları tercih edenlerin yanı sıra erkekleri destekleyen cinsiyet farklarını eşit şekilde dikkate aldığı anlamına gelir.

## Tartışmalar

### Genel tartışmalar
1995'te oluşturulmasından bu yana, Cinsiyet Gelişim Endeksinin (GDI) farklı ülkeler arasında yeterli karşılaştırmalar yapma ve cinsiyete duyarlı kalkınmayı teşvik etme konusundaki güvenilirliği ve kullanışlılığı hakkında birçok tartışma ortaya çıktı. GDI, yalnızca İnsani Gelişme Endeksi puanlarıyla birlikte kullanılabileceğinden, aslında bu şekilde yorumlanması amaçlanmadığında, genellikle yanlışlıkla cinsiyet eşitsizliklerinin bağımsız bir ölçüsü olarak yorumlandığı için özellikle eleştirilir. Ek olarak, GDI'yi hesaplamak için gerekli olan veriler çoğu ülkede her zaman hazır bulunmayabilir ve bu da ölçünün tekdüze ve uluslararası olarak hesaplanmasını çok zorlaştırır. Ayrıca, bir ölçümde bu kadar çok farklı gelişimsel etkinin birleşiminin karışık sonuçlara yol açabileceği ve belki de GDI'nin (ve GEM'in) aslında ortaya koyduğundan daha fazlasını sakladığına dair endişeler var.

### Yaşam beklentisi ayarlamasını çevreleyen tartışmalar
Daha spesifik olarak, GDI'nın yaşam beklentisi bileşeni hakkında pek çok tartışma olmuştur. Daha önce belirtildiği gibi, GDI yaşam beklentisi bölümü, kadınların erkeklerden normalde beş yıl daha uzun yaşayacağını varsaymak için ayarlanmıştır. Bu hüküm tartışıldı ve GDI'nin gerçekten gerçek eşitliği teşvik etmek isteseydi, biyolojik bir avantaj olarak kabul edilip edilmemesine rağmen, kadınlar ve erkekler için aynı yaşam beklentisini elde etmeye çalışacağı iddia edildi. Bununla birlikte, bu, politika sonuçları açısından paradoksal görünebilir, çünkü teorik olarak, bu ancak erkeklere ayrıcalıklı muamele sağlayarak, kadınlara karşı etkili bir şekilde ayrımcılık yaparak başarılabilir. Yine de BM, kadınlara ve kız çocuklarına yalnızca sağlık sorunları için değil, aynı zamanda eğitim veya iş fırsatları için de ayrıcalıklı muamele sağlayan bir dizi strateji ve plan sunmaktadır. Ayrıca, GDI'nin cinsiyete dayalı kürtajı hesaba katmadığı, yani bir ülkeye cinsiyet eşitsizliği nedeniyle verilen cezanın, nüfusun daha azını etkilediği için daha az olduğu iddia edildi (bkz. Sen, Missing Women).

### Gelir uçurumlarını çevreleyen tartışmalar
GDI'yi çevreleyen bir başka tartışma alanı da gelir uçurumları alanıdır. GDI, gelir boşluklarını gerçek kazanılan gelir açısından ele alır. Bunun sorunlu olduğu söyleniyor çünkü genellikle erkekler kadınlardan daha fazla para kazanıyor olabilir ama gelirleri paylaşılıyor. Ek olarak, GDI, bakım işinin yanı sıra kayıt dışı sektörde yapılan diğer işlerin (temizlik, yemek pişirme, ev işleri ve çocuk bakımı gibi) değerini dikkate almadığı için eleştirilmiştir. GDI'ye yönelik bir başka eleştiri de, cinsiyeti yalnızca eşitsizlik faktörü olarak dikkate almasıdır; bununla birlikte, çok önemli olabilecek sınıf, bölge veya ırk arasındaki eşitsizliği dikkate almaz. GDI'nin gelir açığı kısmına yönelik bir başka eleştiri de, büyük ölçüde gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) ve gayri safi milli hasılaya (GSMH) bağımlı olmasıdır. Çoğu ülke için, kazanılan gelir farkı, cinsiyete ilişkin cezanın %90'ından fazlasını oluşturmaktadır.

## Önerilen alternatifler
Halis Akder tarafından 1994 yılında önerildiği gibi, Cinsiyet Gelişim Endeksi'ne (GDI) alternatif olarak erkek ve kadın İnsani Gelişme Endeksi'nin (İGE) ayrı ayrı hesaplanması olabilir. Önerilen başka bir alternatif de, GDI ile olduğu gibi İGE ile karşılaştırılmak yerine, doğrudan cinsiyet eşitsizliğinin bir ölçüsü olarak yorumlanabilecek Cinsiyet Uçurumu Ölçüsüdür. İnsani gelişmedeki kadın-erkek farklarının ortalamasını alır ve kazanılan gelir yerine işgücüne katılımda cinsiyet farkını kullanır. 2010 İnsani Gelişme Raporu'nda, GDI'nın bazı eksikliklerini gidermek için GDI'ya bir başka alternatif, yani Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi (CEE) önerildi. Bu yeni deneysel önlem üç boyut içerir: Üreme Sağlığı, Güçlendirme ve İşgücü Piyasasına Katılım.

## Ayrıca bakınız

### Endeksler

* American Human Development Report
* Bhutan GNH Index
* Broad measures of economic progress
* Disability-adjusted life year
* Economics
* Full cost accounting
* Gender Parity Index
* Genuine Progress Indicator (GPI)
* Global Peace Index
* Green gross domestic product (Green GDP)
* Green national product
* Gross National Happiness
* Gross National Well-being (GNW)
* Happiness economics
* Happy Planet Index (HPI)
* Human Development Index (HDI)
* Human Poverty Index
* ISEW (Index of sustainable economic welfare)
* Legatum Prosperity Index
* Leisure satisfaction
* Living planet index
* Millennium Development Goals (MDGs)
* Money-rich, time-poor
* National Human Development Report
* OECD Better Life Index BLI
* Post-materialism
* Progress (history)
* Progressive utilization theory
* Psychometrics
* Subjective life satisfaction
* Where-to-be-born Index
* Wikiprogress
* World Happiness Report (WHR)
* World Values Survey (WVS)

## Dış bağlantılar

* UNDP page on the Gender Development Index 

## Kaynakça