Yukarımaden

**Yukarımaden**, Artvin ilinin Merkez ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Yukarımaden ve Aşağımaden köylerinin eski adı **Hodi**'dir. Gürcistan'da günümüzde de bu adı taşıyan köyün varlığı, Hodi'nin (ხოდი) tarihsel Gürcü coğrafyasına özgü bir yer adı olduğunu göstermektedir.https://ka.wikipedia.org/wiki/ხოდი Bu yer adı Türkçeye Hod şeklinde girmiştir. Nitekim 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile Artvin vilayeti hakkında 1927 tarihli kaynakta Hod (خود) olarak geçer.

Eski dönemde tek bir köy olan Hodi, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Klarceti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarına doğru Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki önemli tarihsel yapı olan Hodi Kalesi ve ortadan kalkmış olan köy kilisesi de bu dönemden kalmış olmalıdır.

Hodi köyü, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Çıldır Eyaleti'ne bağlı Livane-i Ulya sancağının köylerinden biriydi. Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 225 hane ve 575 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Hodi köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 1.150 kişiden oluştuğu söylenebilir. Hodi köyü, Parhali köyünden sonra Livana-i Ulya sancağının ikinci kalabalık köyüydü. Köyün nüfusunun Gürcülerden oluştuğu 1886 Rus nüfus tespitinden anlaşılmaktadır.

Hodi köyü, 1869 yılından itibaren Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Livana kazasına bağlıydı. Bu yerleşim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. "Hod-i Ulya" (خود علیا) şeklinde yazılmış olan Yukarımaden köyünün nüfusu 185 hanede yaşayan 646 kişiden oluşuyordu. Osmanlı idaresi vergi tahsil etmek amacıyla köyde hayvan varlığı olarak 120 öküz, 100 inek, 50 at, 800 keçi ve 325 koyun tespit etmiştir.

Yukarı Hodi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca savaş tazminatı kapsamında Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde "Hod-Ulya" (Ход-уліа) şeklinde kaydettiği yerleşim, Artvin sancağının Artvin kazasına bağlı Hodi nahiyesinin iki köyünden biri ve bu nahiyenin idari merkeziydi. Diğer köy ise, Hod-Süfla (Ход-суфла) şeklinde kaydedilmiş olan bugünkü Aşağımaden köyüydü ve ortasından Osmanlı-Rus sınırı geçtiği için yerleşim ikiye bölünmüştü. Hod-Ulya veya Uykarı Hodi köyündeki 71 hanede, 464'Ü erkek ve 231'i kadın olmak üzere, 695 kişi yaşıyordu. Bilizar (Билизарь) adıyla kaydedilmiş bir mahallesi bulunuyordu ve mevcut nüfusu 17 hanesi bu mahallede yaşıyordu. Bu tarihte Yukarı Hodi köyünün nüfusunun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Hodi nahiyesi ise, 82 haneden oluşuyor ve bu nahiyeyi oluşturan iki köyde, 500'ü erkek ve 256'sı kadın olmak üzere, toplam 756 kişi yaşıyordu.

Yukarı Hodi köyü, Birinci Dünya Savaşı sonlarında Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Bu durum 7 Mayıs 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ertesi yıl Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla köy Türkiye'ye bırakıldı.

Yukarı Hodi köyü, Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus tespitinde, merkez kazaya bağlı Sirya nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 103 hanede yaşayan 491 kişiden oluşuyordu. Köy halkı bu tespitte "Türk" olarak kaydedilmiştir. Hodi veya Hod Türkçe olmadığı için köyün adı 1925 yılında Yukarı Maden olarak değiştirilmiştir. Bu isim köyde bulunan bakır madenlerine istinaden verilmiştir. Yukarı Maden köyü, 1940 genel nüfus sayımında Çoruh vilayetinin Artvin kazasının Sirya nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 1.039 kişiye yükselmişti. 1965 genel nüfus sayımında Yukarımaden köyünde 1.124 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 282 kişi okuma yazma biliyordu.

Yukarımaden köyünde üç adet yapı kalıntısı bulunmaktadır. Büyük ölçüde yıkılmış olan bu yapıların üçü de kale ve kule olarak tanımlanmıştır.

## Coğrafya

Yukarımdan köyü, Artvin il merkezine 74&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*