Bedensel ceza

Bedensel veya **fiziksel ceza**, bir kişide fiziksel acıya neden olmayı amaçlayan bir cezadır. Ev ve okul ortamlarında reşit olmayanlara  şaplak atma mahkûm ve kölelere kürek çekme gibi çeşitler uygulanabilir.

Kırbaçlama, dağlama ve hatta sakatlama gibi  fiziksel cezalar, eski zamanlardan beri çoğu medeniyette uygulandı. Aydınlanma çağında insancıl ideallerin gelişmesiyle birlikte, bu tür cezalar Batı toplumunda giderek daha fazla insanlık dışı olarak görülüyor. 20. yüzyılın sonlarında, çoğu gelişmiş ülkenin yasal sistemlerinden fiziksel ceza çıkarılmıştı.

Yirminci yüzyılın sonları ve yirmi birinci yüzyılın başlarında, insan hakları hukukunun çeşitli bağlamlarda fiziksel ceza sorununa uygulandığı görüldü:

* *Evde* bedensel ceza, yani çocukların ebeveynleri veya diğer yetişkin vasileri tarafından cezalandırılması dünyanın birçok yerinde yasaldır. 2021 itibarıyla çoğunluğu Avrupa ve Latin Amerika'da olmak üzere 63 ülke uygulamayı yasakladı.
* Kanada, Kenya, Güney Afrika, Hindistan, Yeni Zelanda ve tüm Avrupa da dahil olmak üzere birçok ülkede öğretmenler veya okul yöneticileri tarafından öğrencilere dayak veya *fiziksel ceza* uygulanması yasaklanmıştır. Amerika Birleşik Devletleri'nin bazı eyaletleri, Afrika ve Güneydoğu Asya'daki bazı ülkelerde giderek daha az yaygın olsa da yasal olmaya devam ediyor.
* Bir mahkeme tarafından verilen cezanın parçası olarak kırbaçlama veya dayak gibi *adli bedensel ceza*, çoğu Avrupa ülkesinde çoktan ortadan kalktı. 2021 itibarıyla, Afrika'nın bazı bölgeleri, Asya, Anglofon Karayipler ve Güney Amerika'nın çeşitli ülkelerindeki yerli topluluklarda yasal olmaya devam ediyor.
* *Hapishane makamları tarafından emredilen veya doğrudan ıslah memurları tarafından tutuklulara karşı gözaltındaki görevi kötüye kullanma nedeniyle uygulanan cezaevi fiziksel cezası* veya *disiplin amaçlı fiziksel ceza*, dünya çapındaki ceza kurumlarında uzun süredir yaygın bir uygulamadır. 20. yüzyılda çoğu Batı medeniyetinde resmi olarak yasak, ancak birçok ülkede kullanılmaktadır. Kürek çekme, falaka veya farklı şekillerde kırbaçlama gibi cezalar, cezaevlerinde fiziksel cezalandırmanın yaygın yöntemleri olmuştur. Bu, Almanya'daki Nazi rejimini, Avustralya ceza kolonileri ve esir kamplarında da yaygın bir uygulamaydı.
* Birkaç yargı bölgesindeki bazı ortamlarda askeri fiziksel cezaya izin veriliyordu.

Pek çok Batı ülkesinde tıp ve insan hakları örgütleri çocukların fiziksel cezalandırılmasına karşı çıkıyor. Fiziksel cezaya karşı kampanyalar, evlerde ve okullarda küçüklere karşı fiziksel cezanın kullanılmasını yasaklamak için yasal reformlar getirmeyi amaçlıyor.

## Tarih

### Tarih öncesi
Yazar Jared Diamond, avcı-toplayıcı toplumların aksine tarım ve sanayi toplumlarının fiziksel ceza   kullanma eğiliminin daha fazla olduğunu yazıyor. Diamond, bunu avcı-toplayıcıların değerli eşyaya sahip olmaması ile açıklıyor ve çocuğun kötü davranışlarının başkalarının mülküne zarar vermeyeceğini öne sürüyor.

Parakanã ve Ju/'hoansi yanı sıra bazı Aborjin Avustralyalılar arasında yaşamış olan araştırmacılar, bu kültürlerde çocuklara fiziksel ceza uygulanmadığını yazmışlardır.

Wilson şöyle yazıyor:

### Antik çağ

Batı dünyasında, çocuklara yönelik fiziksel cezalar geleneksel olarak yetişkinler tarafından otorite rollerinde kullanılmıştır. Bir ceza olarak çocuğunu dövmek, Özdeyişler kitabında bile tavsiye edilmektedir:

Rober Wilson, "Muhtemelen bu tutum, en azından kısmen, ataerkil toplumda yaşlının otoritesini sürdürme arzusundan kaynaklanmaktadır. Ancak bunlar, Hristiyan topluluklarında bin yıldan fazla bir süredir çocuklara fiziksel ceza uygulanmasını haklı çıkarmakla kalmayıp, kullanılmasını emreden sözlerdir. Sözler birkaç istisna dışında kabul edildi; Sadece son iki yüz yılda, farklılaşan ve büyüyen bir görüş kitlesi oluştu. Merakla, İsa'nın çocuklara (Markos, X) karşı nazikliği genellikle göz ardı edildi".

Mısır, Çin, Yunan ve Roma'da adli ve eğitimsel disiplini sağlamak için bedensel ceza uygulandı.

Biçimleri bozulan Mısırlı suçlular, adı " kesik burunlar " anlamına gelen Sina sınırındaki Tjaru ve Rhinocorura bölgelerine sürüldü. Eski İsrail'de fiziksel ceza reçete edildi, ancak 40 kırbaçla sınırlıydı.

Çin'de bazı suçluların şekli bozuldu ve damga yapıldı.

Sparta, onları irade ve fiziksel gücü artırmak için tasarlanmış bir disiplin rejiminin parçası olarak kullandı.

Sparta örneği aşırı olmasına rağmen, bedensel ceza muhtemelen en sık görülen ceza türüydü.

Roma İmparatorluğu'nda, bir Roma vatandaşının yasaya göre alabileceği maksimum ceza, sırt ve omuzlara uygulanan kırbaçla 40 "kırbaç", "vuruş" veya " *[[fasces]]* " ile darbe idi.

Bu tür cezalar kan akıtabilir ve sık sık alenen uygulanırdı.

Quintilian (c. 35 - c. 100) fiziksel ceza kullanımına karşı bir miktar muhalefet dile getirdi. Wilson'a göre, "sonraki iki bin yıl içinde fiziksel cezaya karşı muhtemelen daha net bir suçlama yapılmadı".

Plutarch, yine birinci yüzyılda şöyle yazar:

### Orta Çağlar
Bizans İmparatorluğu bazı suçluları ve rakip imparatorları kör etti. İmparatorun fiziksel olarak ideal olması gerektiğine olan inançları, bir şekil bozukluğunun, rakibi kavramsal olarak görevden diskalifiye ettiği anlamına geliyordu. (Yarık burunlu Justinianus'un ikinci saltanatı dikkate değer bir istisnaydı.)

Bedensel ceza, Katolik kilisesi insan vücuduna yönelik tutumları teşvik ediyor kırbaçlama okullarda bir disiplin aracı olarak görülüyordu.

Bununla birlikte, 11. yüzyılda Canterbury Başpiskoposu Aziz Anselm, çocukların tedavisinde fiziksel cezanın aşırı kullanımı olarak gördüğü şeye karşı konuşuyordu.

### Modernite
16. yüzyıldan başlayarak bedensel cezalar halka açık gösterilere dönüştü. Bu arada, Roger Ascham gibi eğitim üzerine yazan ilk yazarlar, çocukların keyfi olarak cezalandırılmasından şikayet ettiler.

Peter Newell, konuyla ilgili en etkili yazarın muhtemelen, *Eğitimle İlgili Bazı Düşünceler'de* fiziksel cezanın eğitimdeki rolünü açıkça eleştiren İngiliz filozof John Locke olduğunu yazıyor. Polonyalı yasa koyucuları, dünyada bunu yapan ilk ülke olan 1783'te Polonya'daki okullarda fiziksel cezayı yasaklarken kendisinden etkilenmişlerdi.

19. yüzyılda Avrupa ve Kuzey Amerika'da fiziksel ceza kullanımında azalma oldu. Britanya'da, cezaya karşı popüler muhalefet iki önemli olay tarafından teşvik edildi: 1846'da askeri bir kırbaçlamadan sonra ölen Er Frederick John White'ın  ölümü ve 1860'ta okul müdürü tarafından öldürülen Reginald Cancellor'ın ölümü. İngiltere ve diğer bazı ülkelerdeki yetkililer, okullar, hapishaneler ve ıslahevleri gibi devlet kurumlarında bedensel ceza uygulanmasına ilişkin daha ayrıntılı kurallar getirdiler. Birinci Dünya Savaşı'na gelindiğinde, İngiltere'deki disiplin aşırılıkları hakkındaki şikayetler azaldı.

Amerika Birleşik Devletleri'ndeki mahkemeler, 1870'lerde, bir kocanın "hata yapan karısını fiziksel olarak cezalandırma" hakkına sahip olduğu şeklindeki örf ve adet hukukunu geçersiz kıldı.

Birleşik Krallık'ta, bir kocanın karısını "görev sınırları içinde" tutmak için orta düzeyde fiziksel ceza verme konusundaki geleneksel hakkı 1891'de kaldırıldı. Daha fazla bilgi için Aile içi şiddete bakın.

Birleşik Krallık'ta, adli bedensel ceza kullanımı yirminci yüzyılın ilk yarısında azaldı ve 1948 tarihli Ceza Adalet Yasası'nda çok ciddi iç hapishane disiplini vakaları dışında kırbaçlama yasaklandı. Birçok Avrupa ülkesi daha önce bunu kaldırmıştı. Okullarda baston, kürek veya tawse kullanımı Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri'nde 1980'lere kadar yaygın olarak kaldı. Amerika Birleşik Devletleri'nin güneyindeki kırsal alanlarda ve diğer bazı ülkelerde, hala geçerlidir: bkz. Okulda fiziksel ceza.

## Uluslararası anlaşmalar

### İnsan hakları
20. yüzyılın sonlarında fiziksel cezayla ilgili önemli gelişmeler meydana geldi. Fiziksel cezanın yasaklanması açısından özel öneme sahip yıllar;

* 1950: Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi, Avrupa Konseyi. 3. Madde " insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya cezayı" yasaklar.
** **1978** : Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, uygulanmasını denetlerken, bir çocuğun yargısal olarak dövülmesinin 3. Maddeyi ihlal ettiğine karar verdi.
* 1985: Çocuk Adaletinin Uygulanmasına İlişkin Standart Asgari Kurallar veya Pekin Kuralları, Birleşmiş Milletler (BM ). Kural 17.3: "Küçükler fiziksel cezaya tabi tutulamaz."
** **1990** Ek: *Özgürlüklerinden Yoksun Bırakılan Küçüklerin Korunmasına İlişkin Kurallar* . Kural 67: "...zalimce, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele teşkil eden tüm disiplin cezaları, bedensel ceza da dahil olmak üzere, kesinlikle yasaklanacaktır. . ."
* **1990** : *Çocuk Suçluluğunun Önlenmesine Yönelik* Kılavuz İlkeler, Riyad İlkeleri, BM. Paragraf 21(h): eğitim sistemleri "sert disiplin önlemlerinden, özellikle fiziksel cezadan" kaçınmalıdır.
* 1966: Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi, BM, şu anda 167 taraf, 74 imzacı ile. Madde 7: "Hiç kimse işkenceye veya zalimce, insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele veya cezaya tabi tutulamaz. . ."
** **1992** : İnsan Hakları Komitesi, uygulanmasını denetlerken şu yorumu yapıyor: "yasak, fiziksel cezayı da kapsamalıdır... bu bakımdan... 7. madde, özellikle çocukları, . . .
* 1984: İşkenceye ve Diğer Zalimane, İnsanlık Dışı veya Aşağılayıcı Muamele veya Cezaya Karşı Sözleşme, BM, şu anda 150 taraf ve 78 imzacı ile. 
** **1996** : İşkenceye Karşı Komite, uygulanmasını denetleyerek bedensel cezayı kınadı.
* 1966: Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Sözleşmesi, BM, şu anda 160 taraf ve 70 imzacı ile. Madde 13(1): "Eğitim, insan kişiliğinin ve onur duygusunun tam gelişimine yönelik olmalıdır. . ."
** **1999** : Uygulanmasını denetleyen Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar Komitesi şu yorumu yapıyor: "Fiziksel ceza, uluslararası insan hakları hukukunun temel yol gösterici ilkesiyle ... bireyin onuru ile tutarsızdır."
* 1961: Avrupa Sosyal Şartı, Avrupa Konseyi.
** **2001** : Avrupa Sosyal Haklar Komitesi, bunun uygulanmasını denetleyerek şu sonuca varıyor: "yetişkinler arasında herhangi bir fiziksel şiddeti yasaklayan bir toplumun, yetişkinlerin çocukları fiziksel şiddete maruz bırakmasını kabul etmesi kabul edilemez."

### Çocuk hakları
Çocuk hakları kavramı 20. yüzyılda gelişti, ancak bedensel ceza konusu genellikle yüzyılın ortalarından önce ele alınmadı. Çocuklara yönelik fiziksel cezaların yasaklanmasında özellikle önemli olan yıllar vurgulanmıştır.

* 1923: Save the Children'ın kurucusu tarafından *Çocuk Hakları Beyannamesi* . (5 makale).
** 1924 Milletler Cemiyeti *Dünya Çocuk Refahı Şartı* olarak kabul edildi (zorla kabul ettirilemez).
* 1959: Çocuk Hakları Bildirgesi, (BM ) (10 madde; bağlayıcı değildir).
* 1989: Çocuk Haklarına Dair Sözleşme, BM (54 madde; bağlayıcı anlaşma), şu anda 193 taraf ve 140 imzacı ile. Madde 19.1: "Taraf Devletler, çocuğu her türlü fiziksel veya zihinsel şiddet, yaralanma veya suistimal, ihmal veya ihmalkar muamele, kötü muamele veya sömürüden korumak için gerekli tüm yasal, idari, sosyal ve eğitimsel önlemleri alacaklardır. . . ."
** **2006** : Çocuk Hakları Komitesi, uygulanmasını denetlerken şu yorumu yapıyor: "Tüm Taraf Devletlerin, her türlü fiziksel cezayı yasaklamak ve ortadan kaldırmak için hızlı hareket etme yükümlülüğü var."
** 2011: Çocukların bireysel olarak haklarının belirli ihlallerine ilişkin şikayette bulunmalarına izin veren bir İletişim Prosedürüne ilişkin İhtiyari Protokol.
* 2006: Genel Sekreterlik için Bağımsız Uzman tarafından BM Genel Kuruluna sunulan Çocuğa Yönelik Şiddet Araştırması. 
* 2007: Genel Sekreter'in çocuklara yönelik şiddetle ilgili Özel Temsilciliği görevi kuruldu.

## Modern kullanım

### Adli veya yarı adli ceza

Botsvana, Malezya, Singapur ve Tanzanya gibi bazı eski İngiliz toprakları da dahil olmak üzere dünyadaki yaklaşık 33 ülke hâlâ adli bedensel cezayı sürdürüyor. Singapur'da, belirli suçlar için erkekler rutin olarak hapis cezasına ek olarak dayak cezasına çarptırılır. Singapurluların sopayla vurma uygulaması, 1994 yılında Amerikalı genç Michael P. Fay vandalizm nedeniyle dört kez baston aldığında dünya çapında çok tartışıldı. Endonezya'nın Aceh Eyaletinde adli dayak ve kırbaçlama da kullanılıyor.

Suudi Arabistan, BAE, Katar, İran, Brunei, Sudan ve Nijerya'daki bazı kuzey eyaletleri gibi İslami hukuk sistemine sahip diğer bazı ülkeler, bir dizi suç için adli cezada kırbaçlama uygulamaktadır. Nisan 2020'de Suudi Yüksek Mahkemesi, mahkeme sisteminden kırbaç cezasını kaldırdı ve yerine hapis veya para cezası getirdi.

 Pakistan'ın bazı bölgelerinde yasa ve hükûmette bir çöküş yaşanıyor ve *gayri resmi* İslami mahkemeler tarafından fiziksel cezanın yeniden getirilmesine yol açıyor.

Suudi Arabistan ve İran gibi bazı İslam ülkeleri, bedensel cezanın yanı sıra, uzuv kesme veya sakatlama gibi başka türden fiziksel cezalar da kullanıyor.

Bununla birlikte, "bedensel ceza" terimi, 19. yüzyıldan beri genellikle diğer fiziksel ceza türlerinden ziyade dayak, kırbaçlama veya falaka anlamına gelmektedir.

Bazı ülkelerde, mahkûmlara *falaka* hala uygulanmaktadır.

## Kaynakça