J-600T Yıldırım

**J-600T Yıldırım**, düşman hava savunma birimleri, C3I merkezleri, lojistik ve altyapı tesisleri gibi yüksek değerli hedeflere saldırmak için tasarlanmış ve dost topçu silahlarına ateş desteği sağlayarak yüksek hareket kabiliyeti sağlayan bir balistik füze sistemidir.

## Tarihçe
Türkiye'nin ortak balistik füze geliştirilmesi için Çin ve Pakistan ile işbirliği 1970'lerin sonlarında ve 1980'lerin başında başladı. *J* projesinin hikâyesi ve öncesindeki *Kasırga* projesi, Amerikan M-270 MLRS topçu roket sisteminin Türkiye'de lisans altındaki teknoloji transferi ve üretimi için yapılan müzakerelerin başarısız olduğu 1990'lı yılların ilk yarısına kadar uzanmaktadır. Türkiye, yönlendirilebilir füzelerin tasarlanması ve geliştirilmesi için kendi başına yeterli bir ulusal altyapıyı kurmak için eleştirel teknolojiler üzerinde tam egemenliğe odaklanan başka seçenekler aramayı kararlaştırmıştı. 1997'de *Kasırga* adı altında Çin WS-1A ve WS-1B roketlerinin lisanslı üretimi için bir sözleşme imzalandıktan sonra Çin B-611 SRBM için CPMIEC (*Chinese Precision Machinery Import and Export Corporation*) ile benzer bir sözleşme imzalandı. Çin B-611 SRBM sistemi 1998'de 300 milyon ABD doları tutarında rapor edilen 200'den fazla füze ile B-611 bataryasının lisanslı üretimini kapsıyordu.

J-600T tasarımı, düşük maliyetli bir taktik füze sistemi olarak CASIC tarafından geliştirilen B-611 SRBM'ye dayanıyordu ve B-611M ve Çinli envanterdeki M-11 (CSS-7 ve DF-11) füzelerinin yerini alacaktı. CPMIEC yetkilileri, Ankara'daki IDEF 2007 savunma fuarında B-611'in geliştirilmiş hali olan B-611M'nin Çin-Türk işbirliği programının bir parçası olmadığını doğruladı.

Türkiye'nin savunma şirketi Roketsan, J-600T'nin menzilini, performansını ve tasarımını geliştirme konusunda görevlendirilmiş ve kapalı pod fırlatma kutusu tasarımı, geliştirilmiş itici, iyileştirilmiş GCU ve farklı türdeki savaş başlığı yapılandırmaları gibi seçenekler üzerinde çalışmalar yürütmektedir.

Roketsan'ın ayrıntıları şu an için spekülatif olan J-600T'nin geliştirilmiş bir sürümü üzerinde çalıştığı bildirilmektedir. Sistemin hizmete başlangıcından 7 yıl daha önce kamuoyuna açıklandığı göz önüne alındığında, geliştirilmiş sürüm hakkında bir bilginin varsa bir süre gizli kalacağı beklenebilir.

## Nitelikler
Yıldırım sistemi iki birimden oluşmaktadır: MAN 26.372 6x6 kamyon esaslı J-600T SRBM ve F-600T fırlatma aracı; Türkiye'de imal edilmiştir. Aynı araç, Türk yapımı T-122 Sakarya ve T-300 Kasırga ÇNRA (Çok Namlu Roket Atar) sistemleri için de lojistikte üstünlük sağlamak için kullanılmaktadır. Her F-600T, açık ray tipi bir fırlatıcı üzerinde bir adet J-600T taşır ve araç, 5 dakikadan daha kısa bir sürede tekrar hareket etmeye hazır haldeyken, 25 dakikadan kısa sürede fırlatmaya hazırlanabilir. Füze, F-600T taşıtına, yine bir MAN 26.372 6x6 istif aracından bir vinçle yüklenir.

Füzenin uçuşu, yörünge düzeltme komut girdilerini nozül bölümündeki dört hareketli kanalla besleyen bir INS (*Inertial Navigation System*, Ataletsel Seyrüsefer Sistemi) tarafından kontrol edilir. Yörünge verileri, fırlatma öncesinde F-600T aracındaki füze Rehberlik ve Kontrol Birimine (Guidance & Control Unit (GCU) (FCS)) yüklenir. F-600T'deki FCS, BIKE (*Batarya Atış İdare Kompüter Sistemi*, Battery Fire Control Computer System) ve TOMES (*Topçu Meteoroloji Sistemi*, Artillery Meteorology System) tarafından da desteklenmektedir. Füzenin GPS/INS siyir sistemi ile de yükseltilebileceği bildirilmiştir.

Her J-600T Yıldırım bataryası aşağıdakilerden oluşur:
* 1 x Batarya Komuta ve Kontrol Aracı
* 2 x İtfaiye Ekip Komuta Kontrol Araçları
* 6 x F-600T Fırlatıcı Araç
* 7 x F-600T Tekrar Yükleme - Besleme Aracı
* 1 x Bakım Aracı

## Özellikler
Roketsan tarafından geliştirilen ve üretilen J-600T Yıldırım'ın halihazırda Türk Silahlı Kuvvetleri'nin envanterinde bulunan iki türevi vardır. Diğerleriyle birlikte aşağıda listelenmiştir:

* **J-600T Yıldırım I** KMBF (150&nbsp;km menzil)
* **J-600T Yıldırım II** KMBF (300&nbsp;km menzil)
* **J-600T Yıldırım III** KMBF (900&nbsp;km menzil)
* **J-600T Yıldırım IV** OMBF (2.500&nbsp;km menzil, geliştirilme aşamasında)

**Üretici:** Roketsan A.Ş. 
**Fırlatma aracı:** F-600T (MAN 26.372 6x6) 
**Savaş başlık tipi:** TNT + RDX 
**Füze:** Yakınlık 
**Rehberlik:** INS 
**Menzil:** 150&nbsp;km (J-600T Yıldırım I); 300&nbsp;km (J-600T Yıldırım II); 900&nbsp;km (J-600T Yıldırım III) 
**Çap:** 600&nbsp;mm 
**Uzunluk:** 6.10 m 
**Ağırlık, toplam:** 2,100&nbsp;kg 
**Ağırlık, patlayıcı başlık:** 480&nbsp;kg 
**İtici türü:** HTPB (Kompozit) 
**CEP:** <15 m (J-600T Yıldırım I için)

## Kaynaklar ve notlar

* Project: J-600T-Yıldırım, Turkey  Jane's Strategic Weapon Systems, 27 Ekim 2011 (İngilizce)
* https://web.archive.org/web/20090312051452/http://www.sage.tubitak.gov.tr/en/proje_urun.asp (İngilizce)
* [Orduya doping: "J"](https://web.archive.org/web/20111004191751/http://gbulten.ssm.gov.tr/arsiv/2002/01/14/2_copy(3).htm), Utku Çakırözer, Milliyet, 14 Ocak 2002 (Türkçe)
* Devlet Sırrı Olarak Saklanıyor  7 Ekim 2015 (Türkçe)

## Dış bağlantılar
* Türk Savunma Sanayii Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü  (TÜBİTAK SAGE)