Basil Esad

**Basil el-Esed** veya **Basil Esed** (Arapça: **باسل الأسد**; d. 23 Mart 1962, Şam -  21 Ocak 1994, Şam), Suriye Devlet Başkanı Hafız Esed'ın en büyük oğlu ve eski Devlet Başkanı Beşar Esad'ın ağabeyi olan Suriyeli bir mühendis, albay, binici ve siyasetçiydi. 1994'te bir trafik kazasında ölene kadar babasının yerine Suriye Devlet Başkanı olması bekleniyordu.

## Erken yaşamı ve eğitimi
Basil el-Esed 23 Mart 1962 tarihinde doğmuştur. İnşaat mühendisi olarak eğitim görmüş ve askeri bilimler alanında doktora yapmıştır. Çocukluğu hakkında şunları söyledi:

## Kariyeri
Paraşütle atlama eğitimi aldıktan sonra Özel Kuvvetler'de görevlendirildi ve Sovyet askeri akademilerindeki eğitiminin ardından zırhlı birliklere geçti. Rütbeleri hızla yükselerek binbaşı ve ardından Cumhuriyet Muhafızları'nda bir tugayın komutanı oldu.

Babası 1984 yılında ciddi bir hastalıktan kurtulduktan sonra Basil ona eşlik etmeye başladı ve 1987 yılında bölgesel bir turnuvada birkaç binicilik madalyası kazandığında ulusal sahneye çıktı. Suriye'deki Baas Partisi basını at sırtındaki hünerlerinden dolayı onu “Altın Şövalye” olarak övdü. Ayrıca hızlı arabalara olan ilgisiyle de ünlüydü ve arkadaşları onu karizmatik ve hükmedici olarak tanımlıyordu. Esed kısa süre sonra Başkanlık Güvenlik Şefi olarak atandı. Ayrıca 1989 yılında, daha sonra Beşar tarafından yönetilecek olan Suriye Bilgisayar Topluluğu'nu kurdu.

Başlangıçta Esed'ın amcası Rıfat Esed, Hafız'ın halefi olarak seçilmişti ancak Rıfat 1984 yılında Hafız komadayken iktidarı ondan gasp etmeye çalıştı. Bu durum Rıfat'ın sürgüne gönderilmesine yol açtı. Olayın ardından Basil, babasının yerine geçmesi için yetiştirildi. Hafız'ın çabaları 1990'ların başında Basil'i Suriye'nin bir sonraki devlet başkanı yapmak için yoğunlaştı; Hafız'ın 1991'deki seçim zaferinden sonra cumhurbaşkanı kamuoyunda “Ebu Basil” (Basil'in Babası) olarak anılmaya başlandı. Basil aynı zamanda Avrupalı ve Arap liderlerle de tanıştırılıyordu; Ürdün Kralı Hüseyin'in çocuklarının, özellikle de binicilikten hoşlanan Haya bint el-Hüseyin'in yakın arkadaşıydı ve Suudi Arabistan Kralı Fehd bin Abdülaziz Âl-i Suud ile de tanıştırılmıştı.

Esed, Lübnan meselelerinde önemli bir role sahipti ve tüm mezheplerden Lübnanlı liderler tarafından tanınıyordu. Hükûmet içinde oldukça ses getiren bir yolsuzluk karşıtı kampanya düzenledi ve hükûmetin silahlı kuvvetlere olan bağlılığını göstermek için resmi kabullerde sık sık askeri üniformayla göründü.

## Kişisel yaşam
Basil'in ana dili Arapça'nın yanı sıra Fransızca ve Rusça da bildiği söyleniyordu. Sızdırılan ABD diplomatik belgelerine göre Basil'in Siham Asseily adında Lübnanlı bir kadınla ilişkisi vardı ve bu kadın daha sonra Lübnanlı gazeteci ve milletvekili Gebran Tueni ile evlendi.

## Ölümü

21 Ocak 1994'te lüks Mercedes'ini yüksek bir hızla kullanırken (yazar Paul Theroux, Basil'in sabahın erken saatlerinde Alpler'de kayak tatiline giderken Almanya'nın Frankfurt kentine gitmek üzere özel olarak kiraladığı uçakla Şam Havalimanı'na sis içinde saatte 240 kilometre (150 mil/saat) hızla gittiğini bildirmektedir), Basil bir bariyere çarpmış ve emniyet kemeri takmadığı için anında ölmüştür. Yanında bulunan Hafız Mahluf kazadan sonra yaralı olarak hastaneye kaldırılmış; arka koltukta oturan şoför ise yara almamıştır.

Esed'ın cenazesi El-Esed Üniversitesi Hastanesi'ne götürüldü ve daha sonra babasının cenazesinin de defnedildiği Kardaha'da toprağa verildi.

## Mirası
Ölümünden sonra Suriye'de dükkânlar, okullar ve devlet daireleri kapatıldı ve saygı amacıyla alkol satışı durduruldu. Devlet tarafından “ülkenin şehidi, milletin şehidi ve gençliğinin sembolü” olarak yükseltildi.

Çok sayıda meydan ve caddeye onun adı verilmiştir. Yeni uluslararası yüzme kompleksine, çeşitli hastanelere, spor kulüplerine ve bir askeri akademiye onun adı verildi. Lazkiye'deki uluslararası havalimanına onun adı verilmiştir: Basil el-Esed Uluslararası Havalimanı. Suriye'nin birçok şehrinde heykeli bulunmakta ve ölümünden sonra bile reklam panolarında babası ve kardeşiyle birlikte resmedilmektedir. Ayrıca, Aralık 2024'te isyancılar tarafından devrilene kadar Halep'te ve daha önce Lübnan'ın Chtaura kentinde atlı bir heykeli vardı.

17 Kasım 2020'de Lazkiye Spor Şehri'nde kendisine adanmış bir müzenin açılışı yapıldı.

Basil Esed'ın ölümü, daha az tanınan ve o sırada Londra'da oftalmoloji alanında yüksek lisans eğitimi almakta olan kardeşi Beşar Esed'ın müstakbel devlet başkanlığı görevini üstlenmesine yol açtı. Beşar, babasının ölümünün ardından 10 Haziran 2000 tarihinde devlet başkanı oldu.

## Kaynakça