Five Nights at Freddy's (video oyunu)

***Five Nights at Freddy's***, Scott Cawthon tarafından geliştirilen hayatta kalma-korku oyunudur. Oyuncu, "Freddy Fazbear's Pizza" adlı pizza restoranında gece güvenlik görevlisi olan Mike Schmidt rolünü üstlenir. Schmidt, geceleri restoranda dolaşan katil animatronik karakterlerle karşı karşıya gelmeden vardiyasını tamamlamalıdır. Oyuncunun vardiya boyunca animatronikleri izlemek için güvenlik kameralarına ve karakterleri kilitleyebilen bir dizi çelik kapıya erişimi vardır. Kameraları ve kapıları kullanmak oyuncunun sınırlı elektriğini tüketir ve tüm gücün tükenmesi bu araçların çalışamaz hâle gelmesine neden olur.

Cawthon, *Five Nights at Freddy's* fikrini bir önceki oyunu *Chipper & Sons Lumber Co.* hakkındaki eleştirilere dayanarak tasarladı. Eleştirmenler, animatroniklere benzettikleri ve istemsizce korkutucu buldukları karakterlerden şikayet ederek Cawthon'a kasıtlı olarak daha korkutucu bir deneyim yaratması için ilham verdi. Clickteam Fusion 2.5 oyun motoru kullanılarak altı ayda geliştirilen *Five Nights at Freddy's*, Desura ve Steam'de Ağustos 2014'te piyasaya sürüldü. Aynı yılın sonlarına doğru Android, iOS ve Windows Phone için de kullanıma sunuldu. Nintendo Switch, PlayStation 4 ve Xbox One sürümleri 2019'da yayımlandı.

*Five Nights at Freddy's* eleştirmenlerden genel olarak olumlu yorumlar aldı, birçoğu oyunu korkutucu buldu ve özgün bir korku oyunu olarak değerlendirdi. Eleştirmenler atmosferi, ses tasarımını ve oynanış mekaniklerini övdü, ancak bazıları *[[jump scare]]*lerin tekrarlayıp durduğunu ve yeniden oynanabilirliğinin az olduğunu ifade etti. Oyun YouTube'daki popüler "Let's Play" videolarına konu oldu ve büyük bir hayran kitlesi kazandı. Oyunun başarısı, devam oyunları ve kitaplar da dahil olmak üzere bir medya serisinin başlatılmasına yol açtı. Oyunun popülerliği, oyunun taklitlerinin yapılmasına ve hayran oyunlarının çıkmasına neden oldu. Blumhouse Productions tarafından yapılan bir film uyarlaması 2023 yılında gösterime girdi.

## Oynanış

*Five Nights at Freddy's*, üzerine tıklamalı ögelerin olduğu bir hayatta kalma-korku oyunudur. Oyuncu, bir pizza restoranında geceleri güvenlik görevlisi olarak çalışmakta ve tesiste bulunan dört animatronik robot tarafından *[[jump scare]]*e maruz kalmadan gece yarısından sabah 6:00'ya kadar olan vardiyasını tamamlamak zorundadır.

Ofiste yalnız olan oyuncuya restoranın çeşitli bölümlerinin görüntülerini sağlayan bir güvenlik kamerası ağına erişim izni verilir. Bunlar, gece boyunca animatroniklerin hareketlerini izlemek için kullanılır. Her animatronik karakterin farklı hareket tarzı vardır ve bu hareketlerin çoğu ekran dışında gerçekleşir. Kamera sistemi fazla aydınlatılmamıştır ve de karıncalıdır. Ayrıca mutfakta bulunan güvenlik kamerası yalnızca ses desteği sağlamaktadır. Kameralar oyuncunun hemen sağındaki ve solundaki iki koridoru kapsamaz. Bu da oyuncunun bu iki koridoru kapıların yanında bulunan ışık butonuna basarak kontrol etmesini gerektirir. Oyuncu ofisten ayrılamaz, bu nedenle kendini savunmak için animatronikler koridorda göründüğünde kapıların yanındaki düğmelere basarak ofisin kapılarını kapatmalıdır. Bütün bu cihazların kullanımı oyuncunun sınırlı olan elektrik gücünü tüketir; eğer güç tamamen tükenirse kameralar çalışmaz hâle gelir, kapılar artık kapatılamaz ve tüm ışıklar söner. Daha sonra restoranın ana animatronik karakteri Freddy Fazbear "Toreador March"ın müzik kutusu uyarlamasını çalarken gözlerinde yanıp sönen ışıklarla sol kapıda görünür. Bir süre sonra ise ofis zifiri karanlık olur ve Freddy oyuncuya *[[jump scare]]* yapar. Bu gerçekleşmeden önce saat sabah 6'ya gelmediyse oyun sona erer. Oyuncu herhangi bir animatronik robot tarafından *jump scare*e maruz kalırsa gecenin başından yeniden başlaması gerekir.

Oyunda ilerledikçe zorluk düzeyi artan beş gece (beş seviye) vardır. Oyunu bitirmek zorluk düzeyi daha yüksek olan altıncı gecenin kilidini açar. Bu da tamamlanırsa oyuncunun animatronik karakterlerin yapay zekâ zorluk düzeyini ayarlayabileceği yedinci gecenin (özel gece) kilidi açılır.

## Konu

Oyuncu, "Freddy Fazbear's Pizza" adlı bir pizza restoranında gece güvenlik görevlisi olarak çalışan Mike Schmidt'i oynamaktadır. Mike Schmidt'e her gece restoranın eski bir çalışanından (bu kişinin ismi bilinmediği için bu kişiye genellikle "phone guy" denilir) restoranın geçmişinin farklı yönlerinin açıklandığı bir sesli mesaj gelir. Mesajda restoranın dört animatronik karakterinin (Freddy Fazbear, Bonnie, Chica ve Foxy) geceleri hareketli hâle geldiklerini çünkü çok uzun süre kapalı bırakılırlarsa servo motorlarının kilitleneceği açıklanır. Eski çalışan, animatroniklerden biri bir insanla karşılaşırsa onu kostümsüz bir iç iskelet ile karıştıracağı ve onu yedek bir mekanik Freddy Fazbear kostümüne zorla dolduracağı, bu süreçte kişiyi öldüreceği konusunda Mike'ı uyarır.

Oyun boyunca kamera görüntülerinde görülen gazete kupürleri ve sesli mesajlarda bahsedilen hikâyeler restoranın geçmişinde meydana gelen bazı kazalar hakkında bilgi vermektedir. Telefondaki kişi eskiden animatroniklerin gündüzleri de dolaşmasına izin verildiğini ancak "87 ısırığı" olayı meydana geldikten sonra yasaklandığını söyler. Restoranın doğu koridor köşesindeki gazete kupürleri, animatronik kostümlü adamın bunu yem olarak kullanarak 5 çocuğu güvenli odaya çekerek öldürdüğünü ve olayın restoranda meydana geldiğini söyler. Daha sonra restoran, animatroniklerin gözlerinden ve ağızlarından kan ve sümük sızdığına ve kötü kokular yaymaya başladığına dair şikâyetler almıştır. Bir müşteri ise çocuk cesetlerinin animatroniklerin içine doldurulduğunu iddia etmiştir.

Dördüncü gecede eski çalışan, mesajı kaydederken mesaj yarıda kesilir. Beşinci gecede ise sadece bozuk bir sesten ibaret olan mesaj çalar. Beşinci ve altıncı geceden sonra Mike maaş çeklerini alır. Yedinci geceyi (özel gece) tamamladıktan sonra animatronikleri bozmaktan kovulur.

## Gelişimi ve dağıtımı

Oyunun kökeni Scott Cawthon'ın olumsuz yorumlar alan önceki oyunu *Chipper & Sons Lumber Co.*ya dayanır. Scott Cawthon, bir röportajında oyunculardan ana karakterin (genç bir kunduz) "korkunç bir animatronik hayvan" gibi göründüğü şeklinde yorumlar aldığını söyledi. Önceleri daha çok Hristiyanlık odaklı oyunlar geliştirmiş olan Cawthon, daha korkutucu bir şey yapmak için bu durumdan ilham aldı. Cawthon, oyunu Clickteam Fusion 2.5 oyun motorunu kullanarak altı ayda geliştirdi ve 3D grafikleri modellemek için Autodesk 3ds Max'i kullandı.

*Five Nights at Freddy's* ilk olarak 8 Ağustos 2014'te Desura'da yayımlandı. Daha sonra 18 Ağustos 2014'te Steam'da yayımlandı. Oyunun Android sürümü 27 Ağustos 2014 Google Play'de yayımlandı. 11 Eylül 2014'te oyunun iOS sürümü yayımlandı. Oyunun Windows Phone sürümü 5 Aralık 2014'te yayımlandı ancak 10 Aralık 2014'te (5 gün sonra) mağazadan kaldırıldı.

## Tepkiler

*Five Nights at Freddy's* eleştirmenlerden olumlu yorumlar aldı. İnceleme derleme sitesi Metacritic, PC sürümüne 100 üzerinden 78 puan verdi.

*Indie Game Magazine*, *Five Nights at Freddy's*in korku türündeki oyunlarda "tasarımdaki zekânın ve inceliğin korkunç bir deneyim yaşatmak için nasıl kullanılabileceğinin harika bir örneği" olarak tanımladı. Oyunun sanatsal ve işleyiş yönünden "şiddetli gerilim" duyguları hissettirdiğini belirtirken, açıldığında oyunun yüklenmesinin çok uzun sürmesini eleştirdi.

*[[PC Gamer]]*'dan Omri Petitte, *Five Nights at Freddy's* oyununa 100 üzerinden 80 puan verirken diğer korku temalı oyunlardaki gerilimin yanı sıra, oyunun tasarımındaki "az çoktur" yaklaşımı ile, oyunda tehdit oluşma öncesinde verilen korku ve gerilimin tehdidin kendisinden daha fazla hissiyat oluşturarak yaratılmış atmosferi olduğu yorumunda bulundu. Buna rağmen, oyunun öğrenilmeye başladıktan sonrasında sürekli tekrara düşmesiyle oyuncuların "ömür süresi yönetimine ve kapıları çarpma sürelerinde dikkatli olmasından başka bir beklentiye gerek duyulmaması"nı eleştirdi.

*[[GameRevolution|Game Revolution]]*dan Ryan Bates oyuna 5 üzerinden 4,5 puan verirken, oyunun minimalist sunumu (özellikle ses düzenlemelerinin ve müziğin azlığı) ve tekrar derecesinin "gerilimi neredeyse Obsesif kompulsif bozukluk seviyesine erişmesi" olarak niteledi. Oyunun "korkusu doğru işlenmiş" olarak yorumlarken, çok kısa sürdüğünü düşündürdüğü fikrinde olduğunu da belirtti.

*Touch Arcade*den Shaun Musgrave oyuna 5 üzerinden 3,5 verirken, oyunun korku salan atmosfere çok dayandığını belirtirken, "atmosfer size duygu olarak erişemezse kırmızı ışık-yeşil ışıktan başka bir şeyi olmayan basit oyun" olarak yorumladı.

*[[Eurogamer]]*dan Jeffrey Matulef oyunu "müthiş yaratıcı" olarak nitelerken, oyundaki animatronik hayvanların kendilerine bakılmadığında hareket etmelerinin Ağlayan Meleklere benzediğini belirtti.

## Sonrası

Yayımlanmasıyla beraber büyük bir popülerlik kazanan Five Nights at Freddy's, hayranları tarafından kült hâline getirildi. 12-18 Ağustos 2014 haftasında Desura'da en fazla satılan oyun oldu. Bu popülariteyi büyük ölçüde YouTube'da yayımlanan "Let's Play" tarzı videolara borçluydu. Oyunun başarısı üzerine aynı isme sahip bir oyun serisi ve medya *franchise*ı oluşturuldu, bu serinin ilk parçası Kasım 2014'te yayımlayanan *[[Five Nights at Freddy's 2]]* oyunuydu. *Franchise* yalnızca video oyunlarıyla sınırlı kalmadı; bu kapsamda ilki 2015'te yayımlanan *[[Freddy'nin Pizza Dükkanı'nda Beş Gece: Gümüş Gözler]]* olmak üzere çeşitli yazılı eserler piyasaya sürüldü. 2017'de imzalanan bir anlaşmayla Blumhouse Productions oyunun film uyarlamasını yapma hakkını elde etti. Filmin çekimleri birkaç gecikmenin ardından 2023'te başladı ve filmin 27 Ekim 2023'te gösterime girdi. Bunların yanında, oyunun muhtelif taklitleri yapıldı, hayranlar tarafından oyun temel alınarak çeşitli oyunlar geliştirildi. Funko ve McFarlane Toys ise *Five Nights at Freddy's* temalı oyuncaklar üretti.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* IndieDB'de ''Five Nights at Freddy's''