SMS Prinz Adalbert

**SMS ''Prinz Adalbert***, 1900'lerin başında [[İmparatorluk Donanması|Alman İmparatorluk Donanması]] için inşa edilen bir Alman [[zırhlı kruvazör]]ü. İsmini İmparator [[II. Wilhelm]]'in üçüncü oğlu [[Adalbert (1884 doğumlu Prusya prensi)|Prusya Prensi Adalbert]]'ten almaktadır. [[Prinz Adalbert sınıfı kruvazör|Sınıfının]] ilk gemisi olan *Prinz Adalbert* iken, ikinci gemisi ise kardeş gemi [[SMS Friedrich Carl|*Friedrich Carl*]] idi. *Prinz Adalbert*in inşasına 1900 yılında, [[Kiel]]'deki [[Kaiserliche Werft Kiel|İmparatorluk Tersanesi]]'nde başlandı. 16.371.000 [[Goldmark]]lık maliyet ile Ocak 1904'te tamamlandı. Dört adet 21&nbsp;cm'lik [[ana batarya]] ile silahlandırılan zırhlı kruvazör, 20 [[knot|kn]] (37&nbsp;km/sa; 23&nbsp;mph) hız yapabilmekteydi.

*Prinz Adalbert*, göreve başlayınca topçu eğitim gemisi olarak kullanılmaya başlandı ve bu görev, geminin hizmet süresi boyunca önemli bir süre zarfını teşkil etti. Ağustos 1914'te [[I. Dünya Savaşı]]'nın başlaması üzerine [[Baltık Denizi]]'ndeki keşif kuvvetlerine atandı. Kasım 1914'te kardeş gemisi batınca, Baltık Denizi'ndeki kruvazör filosunun [[bayrak gemisi]] oldu. Burada, Rus kuvvetlerine karşı [[Liepāja|Libau]]'nun topa tutulması gibi operasyonlarda bulundu. Temmuz 1915'te bir İngiliz denizaltısı tarafından torpillense de limana geri dönebildi ve tamir edildi. 23 Ekim 1915'te ikinci kez torpillenen gemi, cephaneliğin patlaması üzerine içerisindeki personelle birlikte battı. Gemideki 675 denizciden sadece 3'ü sağ olarak kurtulabildi.

==İnşası==


*Prinz Adalbert*, ilk olarak "*B*" geçici adıyla [[Kiel]]'de bulunan [[Kaiserliche Werft Kiel|İmparatorluk Tersanesi]]'nde 27 inşa numarası ile inşa edildi. 1900 yılında kızağa konuldu ve 22 Haziran 1901'de denize indirildi. [[Donatım, Muş|Donatım]] işleri biraz uzun sürdüyse de çalışmalar 12 Ocak 1904'te tamamlandı ve aynı gün [[İmparatorluk Donanması|Alman İmparatorluk Donanması]]'nda göreve başladı. Geminin hükûmete toplam maliyeti 16.371.000 [[Goldmark]] idi.

*Prinz Adalbert*in deplasmanı, inşa edildiğinde 9.087 metrik tondu ve tam yük ile 9.875 metrik tona çıkabiliyordu. Uzunluğu 126,5 [[metre|m]], genişliği 19,6 m ve ön [[su çekimi]] ise 7,43 m idi. Dikey vaziyetteki üçlü genleşme tipi [[buhar makinesi|buhar motorları]] 17.272 BG (12.880&nbsp;kW) kadar güç sağlamakta ve denemelerde 20,4 kn (37,8&nbsp;km/sa; 23,5&nbsp;mph) hız yakalanmıştı. *Prinz Adalbert*, 12 kn (22&nbsp;km/sa; 14&nbsp;mph) hızla ve 1.630 ton [[kömür]] ile maksimum 5.080 [[deniz mili]] (9.410&nbsp;km; 5.850 mil) uzağa gidebiliyordu.

İkiz [[taret|taret kulelerinde]] 21&nbsp;cm'lik ana bataryalarla silahlandırılmıştı, bu taret kuleleri gemi üst yapısının ön ve arka kısımlarındaydı. İkincil silahlar ise on adet 15&nbsp;cm'lik top, on iki adet 8.8&nbsp;cm'lik top ve dört adet 45&nbsp;cm'lik (18 inç) su altı [[torpido tüpü]] idi; bunlardan biri pruvada, biri kıçta ve ikisi de geminin yanlarında bulunuyordu.

== Hizmet geçmişi ==

Donanmaya alındıktan ve deniz denemeleri yapıldıktan sonra *Prinz Adalbert*, topçu eğitim okulu olarak hizmet etmeye başladı; bu hizmeti, kariyerinde ciddi bir süre zarfını teşkil etmektedir. Ağustos 1914'te [[I. Dünya Savaşı]] başladıktan sonra *Prinz Adalbert*, donanmayla beraber cepheye gitti. Kardeş gemisi [[SMS Friedrich Carl|*Friedrich Carl*]] Kasım 1914'te battıktan sonra *Prinz Adalbert*, Amiral Behring'in [[Baltık Denizi|Baltık]]'taki kruvazör filosunda [[bayrak gemisi]] oldu. Ocak 1915'te *Prinz Adalbert*, [[SMS Augsburg|*Augsburg*]] [[hafif kruvazör]]ü ile beraber Amiral Behring komutasında [[Åland]]'a kadar bir keşif görevi icra etti. Seferden dönerken [[Liepāja|Libau]]'daki Rus mevkilerini topa tuttu. Operasyon esnasında Sztynort açıklarında karaya oturdu, *Augsburg* da [[Bornholm]] açıklarında mayına çarptı.

Karaya oturmuş vaziyetten kurtarıldıktan ve onarım yapıldıktan sonra Mayıs ayı başlarında başka bir operasyon için hazır duruma getirildi. Baltık denizi keşif grubu komutanı Tuğamiral Hopman, Libau'ya karadan ve denizden yönelik büyük bir taarruz için *Prinz Adalbert*i bayrak gemisi olarak atadı. *Prinz Adalbert*, [[SMS Roon|*Roon*]], [[SMS Yorck|*Yorck*]] zırhlı kruvazörlerinin, yaşlı [[kıyı savunma gemisi]] [[SMS Beowulf|*Beowulf*]]'un ve *Augsburg*, [[SMS Thetis (1900)|*Thetis*]], [[SMS Lübeck|*Lübeck*]] hafif kruvazörlerinin oluşturduğu bir deniz kuvveti ile 7 Mayıs'ta saldırı gerçekleşti. Filoya bir dizi destroyer, torpidobot ve mayın tarama gemisi eşlik etmekteydi. [[Açık Deniz Filosu]]'nun IV. İzci Grubu ise [[Kuzey Denizi]]'nde münferit olarak bu operasyonu arkadan korumaktaydı. Destroyer [[SMS V107|*V107*]] pruva kısmındaki patlama ile batsa da bombardıman planlandığı gibi gitti. Alman kara ordusu başarılı oldu ve şehri zaptetti.

1 Temmuz'da mayın gemisi [[SMS Albatross|*Albatross*]], *Roon*, *Augsburg*, *Lübeck* ve yedi destroyer eşliğinde [[Finlandiya]] yakınlarındaki Bogskär'ın kuzeyine mayın döktü. Limana geri dönerken filotilla ikiye ayrıldı; *Augsburg*, *Albatross* ve üç destroyer Rixhöft'e doğru yol alırken birliğin geri kalanı Libau'ya gitti. Tuğamiral Bakhirev komutasındaki üç zırhlı kruvazörden ve iki hafif kruvazörden oluşan güçlü bir Rus filosu, *Augsburg* ile *Albatross*un yolunu kesti. Alman filotilla komutanı Komodor Johannes von Karpf, yavaş bir gemi olan *Albatross*un tarafsız [[İsveç]] sularına giderek *Roon* ile *Lübeck*i çağırmasını emretti. *Albatross*, [[Gotland]] açıklarında karaya oturdu ve *Augsburg* kaçtı, Rus filosu *Roon* ile temasa geçti ve iki taraf ateşi kesene kadar kısa süreli bir çatışma yaşandı. Olaydan haberdar olan Tuğamiral Hopman, von Karpf'a yardım etmek üzere *Prinz Adalbert* ve [[SMS Prinz Heinrich|*Prinz Heinrich*]] ile limandan ayrıldı. Yolda iken kruvazörler, İngiliz denizaltısı [[HMS E9|*E9*]] ile karşılaştı ve *Prinz Adalbert* torpillendi. Torpil, geminin [[kaptan köşkü]] altında patladı ve ciddi hasara yol açtı. *Prinz Adalbert* 2.000 ton su aldı ve [[su çekimi]] artmaya başladı, bu da [[Gdańsk|Danzig]]'e dönmesini engelledi. Onun yerine tamir edilmek için 4 Temmuz'da [[Kiel]]'e geri dönmek zorunda kaldı.

Ekim 1915'te onarım çalışmaları bitti. *Prinz Adalbert*, Libau'nun 20 mil batısında bir çift denizaltı ile seyir halindeyken 23 Ekim'de İngiliz denizaltısı [[HMS E8|*E8*]] ile karşılaştı. *E8*, yaklaşık 1.200 metre yakında torpil saldırısını gerçekleştirdi ve geminin mühimmat deposu patladı. Gerçekleşen şiddetli patlama ile gemi imha oldu. Çok çabuk batan *Prinz Adalbert*, beraberinde 672 mürettebatı da götürdü. Olaydan yalnızca üç kişi kurtulabildi. Bu olay, Almanların savaş boyunca [[Baltık Denizi]]'nde tek seferde verdiği en büyük can kaybı oldu.

== Notlar ==
<references group="Not"/>

== Kaynakça ==
;Özel

;Genel
*Julian Stafford Corbett & Henry John Newbolt (1922). *Naval Operations ...: From the Battle of the Falklands to the entry of Italy into the war in May 1915*. London: Longmans, Green and Co..
*Robert Gardiner & Roger Chesneau & Eugene M. Kolesnik, ed. (1979). *Conway's All the World's Fighting Ships: 1860–1905*. London: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-133-5.
*Erich Gröner (1990). *German Warships: 1815–1945*. Annapolis: [[Birleşik Devletler Deniz Enstitüsü|Naval Institute Press]]. ISBN 0-87021-790-9. [[OCLC]] [http://www.worldcat.org/title/german-warships-1815-1945/oclc/22101769 22101769] .
*Paul G. Halpern (1995). *A Naval History of World War I*. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-352-4.
*Norman Polmar & Jurrien Noot (1991). *Submarines of the Russian and Soviet Navies, 1718–1990''. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 0-87021-570-1.