Göteborg

**Göteborg**, İsveç'in başkenti Stockholm'den sonra ikinci büyük şehri ve İskandinav ülkelerinin beşinci büyük şehridir. İsveç'in batı kıyısında, Kattegat Nehri kıyısında yer alan şehir, Västra Götaland Bölgesi'nin valilik merkezidir ve şehir merkezinde yaklaşık 600.000, metropol alanında ise yaklaşık 1,1 milyon nüfusa sahiptir.

Kral Gustavus Adolphus, 1621 yılında kraliyet fermanıyla Göteborg'u, ağırlıklı olarak Hollandalıların kontrolündeki, ağır şekilde tahkim edilmiş bir ticaret kolonisi olarak kurdu. Devam eden Otuz Yıl Savaşları sırasında Hollandalı müttefiklerine verilen cömert ayrıcalıklara (örneğin vergi indirimi) ek olarak, batı kıyısındaki tek şehrini doldurmak için önemli sayıda Alman ve İskoç müttefikini de çekti; bu ticaret statüsü, İsveç Doğu Hindistan Şirketi'nin kurulmasıyla daha da güçlendi. İskandinavya'nın en büyük drenaj havzasının denize döküldüğü Göta älv'in ağzında stratejik bir konumda bulunan Göteborg Limanı, şu anda İskandinav ülkelerinin en büyük limanıdır. Göteborg Üniversitesi ve Chalmers Teknoloji Üniversitesi'nin varlığı, Göteborg'un birçok öğrenciye ev sahipliği yapmasına yol açmıştır. Volvo, 1927 yılında Göteborg'da kurulmuştur ve hem Volvo Cars hem de asıl ana şirketi Volvo Group (bugün kamyon, otobüs ve deniz motoru üreticisi) hala şehrin Hisingen adasında genel merkezine sahiptir. Bölgedeki diğer önemli şirketler arasında AstraZeneca, Ericsson ve SKF bulunmaktadır. 

Göteborg'a, şehir merkezinin 25 km (16 mil) güneydoğusunda bulunan Göteborg Landvetter Havalimanı hizmet vermektedir. Şehir merkezine 15 km (9,3 mil) uzaklıktaki daha küçük Göteborg Şehir Havaalanı, 2015 yılında düzenli uçuş trafiğine kapatıldı. Şehir, dünyanın en büyük genç futbol turnuvası olan Gothia Kupası'na ve Avrupa'nın en büyük genç basketbol turnuvası olan Göteborg Basketbol Festivali'ne ev sahipliği yapıyor; ayrıca İskandinavya'nın en büyük yıllık etkinliklerinden bazılarına da ev sahipliği yapıyor. 1979'dan beri Ocak ayında düzenlenen Göteborg Film Festivali, İskandinavya'nın önde gelen film festivali olup her yıl 155.000'den fazla ziyaretçi çekiyor. Yaz aylarında şehirde, popüler Way Out West Festivali de dahil olmak üzere çok çeşitli müzik festivalleri düzenleniyor.
## Tarih
 
Orta Çağ'da bugünkü Göteborg'un 40&nbsp;km kuzeyinde olan Lödöse şehri büyük bir ticaret merkeziydi. Norveçlilerin kıyıya yakın bir kale yapmaları üzerine şehir jeo-stratejik konumu göz önünde bulundurularak güneye, deniz kıyısına taşındı. Ancak şehrin taşınması bölgedeki karışıklığı sonlandıramadı ve birkaç başarısız denemenin ardından İsveç Kralı'nın emriyle 1621 yılında Göteborg kuruldu. İsveç kralının şehir planlamacıları Göteborg'un planlarını çizerken o dönemde tamamen Felemenk mimarisi ile inşa edilmiş olan bugünkü Cakarta'yı (o dönemki adıyla *Batavia*) örnek almışlardır.

Göteborg'da inşa edilen ve daha sonra Danimarkalı işgalciler tarafından yıkılan ilk kilisenin yeri, Färjenäs Parkı'ndaki Älvsborg Köprüsü'nün kuzey ucuna yakın bir yerde bir taşla işaretlenmiştir. Kilise 1603 yılında inşa edilmiş ve 1611 yılında yıkılmıştır.

18. yüzyılda balıkçılık en önemli sanayiydi. Bununla birlikte, 1731'de İsveç Doğu Hindistan Şirketi kuruldu. Göteburg, Çin'e yapılan dış ticaretin karlı ticari seferlerle nedeniyle gelişti.

Liman, batıya doğru ticaret için İsveç'in ana limanı oldu. Amerika Birleşik Devletleri'ne İsveçlilerin göçü arttığında, Göteborg bu gezginler için İsveç'in ana hareket noktası oldu. İsveçli göçmenler için ana yükleme limanı olarak Göteborg'un etkisi, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki küçük bir İsveç yerleşim yeri olan Gothenburg, Nebraska'dır.

19. yüzyılla birlikte Göteborg, 20. yüzyıla kadar devam eden modern bir sanayi kentine dönüştü. Nüfus, yüzyılda 13.000'den (1800) 130.000'e (1900) on kat arttı.

20. yüzyılda gelişen başlıca şirketler arasında SKF (1907) ve Volvo (1927) yer aldı.

## Yönetim
Göteborg şehri halk tarafından seçilen bir vali ile yönetilir. Dört yılda bir seçilen seksen bir üyeli konseyin atadığı ve başkanlığını valinin yaptığı on üç kişilik yönetim kurulu tarafından idare edilir. Göteborg yirmi bir ilçeye ayrılmıştır:

 
* Askim 
* Backa 
* Bergsjön 
* Biskopsgården 
* Centre 
* Frölunda 
* Gunnared 

* Härlanda 
* Högsbo 
* Kortedala 
* Kärra-Rödbo 
* Linnéstaden 
* Lundby 
* Lärjedalen 

* Majorna 
* Styrsö 
* Torslanda 
* Tuve-Säve 
* Tynnered 
* Älvsborg 
* Örgryte


## Coğrafya
Göteborg şehri, İsveç'in Kuzey Denizi'ne bakan batı kıyısındaki Kattegat Körfezi'nde yer almaktadır. Gulf Stream akıntısı sebebiyle iklimi, İskandinavya bölgesindeki diğer şehirlere göre daha yağışlı ve yumuşaktır. Göteborg, Göta Alv Nehri'nin ve Göta Kanalı'nın denizle buluştuğu noktada konuşlanmıştır. Göteborg Adaları, içinde bulunduğu Bohus Bölgesi'nde tipik olduğu üzere kayalık bölgelerden ve uçurumlardan oluşmuş sert bir araziye sahiptir.

## İklim

## Ulaşım

### Toplu taşıma

 üzerinde çift hat ile Göteborg tramvay ağı şehrin çoğunu kapsar ve İskandinavya'daki en büyük tramvay/hafif raylı sistem ağıdır. Göteborg da otobüs ağı da vardır.

Tekne ve feribot hizmetleri, Göteborg takımadalarını anakaraya bağlar. Metro eksikliği, Göteborg'un üzerinde bulunduğu yumuşak zeminden kaynaklanmaktadır. Bu tür koşullarda tünel açmak çok pahalıdır.

Üç hatlı Göteborg banliyö treni yakınlardaki bazı şehir ve kasabalara hizmet verir.

Göta älv nehri üzerindeki toplu taşıma Älvsnabben feribot hattında Styrsöbolaget tarafından Västtrafik'ten bir heyetle işletilmektedir.

### Demiryolu ve şehirlerarası otobüs

Diğer önemli ulaşım merkezleri, İsveç'teki çeşitli yerlere giden trenler ve otobüslerin yanı sıra Oslo ve Kopenhag'a bağlantılar (Malmö aracılığıyla) Göteborg Merkez İstasyonu ve Nils Ericson Terminalidir.

### Hava ulaşımı

Göteborg şehrinin iki havaalanı vardır; daha büyük olan Landvetter Havaalanı ve Göteborg Şehir Havaalanı.

Göteborg'a, şehir merkezinin yaklaşık 20&nbsp;km (12&nbsp;mi) doğusundaki Göteborg Landvetter Havalimanı  hizmet vermektedir. Adını yakındaki Landvetter yöresinden almıştır. Flygbussarna, 20–30 dakikalık yolculuk süresiyle Göteborg'a çift yönlü sık otobüs bağlantıları sunar. Swebus Express, Flixbus ve Nettbuss ayrıca Göteborg, Borås ve Avrupa E-yolu E4 üzerindeki diğer hedeflere birkaç günlük kalkış ile havalimanına hizmet verir. Bölgedeki yerel toplu taşıma sağlayıcısı Västtrafik, Landvetter'e ek bağlantılar sunar.

Bölgedeki ikinci havaalanı Göteborg Şehir Havaalanı  kapalıdır.

Göteborg'dan Oslo ve Kopenhag'a trenle, Kiel ve Newcastle'a feribotla ulaşılabilir.
Göteborg şehrinin 150 kilometrelik tramvay hattı, Avrupa'daki emsallerinin en uzunudur.

## Nüfus
Göteborg, İsveç'in diğer büyük şehirlerinde olduğu gibi çok sayıda göçmen barındırmaktadır. 2005 yılında yapılan bir araştırmada, Göteborg'da 93.965 göçmen olduğu ortaya çıkmıştır. Bu göçmenlerin %50'si İran'dan, %45'i Finlandiya'dan gelmiştir. İran ve diğer Orta Doğu ülkeleri ile Yugoslavya'dan gelen göçmenlerin şehrin uzak banliyölerine yerleştirilmeleri, göçmenleri topluma entegre etmekle görevli devlet kuruluşunun (Integrationsverket) eleştirilmesine sebep olmaktadır.

## Ekonomi

Coğrafi konumu dolayısıyla avantajları bulunan Göteborg şehri, İskandinavya'nın en büyük limanına sahiptir. Uluslararası ticaret yüzyıllardır şehir için büyük geçim kaynağı olmuştur. Şehirdeki endüstri ve hizmet sektörlerinin gelişmesi, Volvo ve Ericsson gibi büyük şirketlerin yer almalarıyla hızlanmıştır. Göteborg'da ayrıca yüksek teknoloji şirketleri ve yazılım şirketleri de konuşlanmıştır.

## Eğitim

Göteborg 60.000 öğrencisiyle İskandinavya'nın en büyük üniversite şehridir. Göteborg'daki bu gelişme 19. yüzyılda şehrin ileri gelenlerinin üniversiteleri maddi açıdan desteklemeleriyle başlamıştır.
Göteborg'un en önemli üniversiteleri:
* Göteborg Üniversitesi
*Chalmers Teknik Üniversitesi

## Kültür

Göteborg, ticaret yolları üzerinde bulunduğu ve pek çok zengin sakini olduğu için yüzyıllardır kültürel bir merkez olmuştur. Şehrin en önemli eğlence merkezlerinden biri Liseberg parkıdır. Bu park, metal işçilerinin boş vakitlerinde yaptıkları çalışmalarla doludur. Göteborg Botanik Bahçesi Avrupa'nın en önemli botanik bahçelerinden birisi sayılmaktadır. Zengin tüccarlar ve fabrikatörlerin katkılarıyla yaptırılan kültür merkezlerinden bir diğeri de Röhsska Müzesi'dir. Göteborg, canlı bir müzik dünyasına ev sahipliği yapar. Göteborg Senfoni Orkestrası, Ace of Base, In Flames gibi farklı müzik dallarından pek çok grup ve sanatçı sayılabilir. Her yıl düzenlenen Göteborg Film Festivali, İskandinavya'nın en büyük film festivalidir.

## Yeme-içme

Göteborg Kuzey Denizi'ne olan yakınlığı sayesinde pek çok deniz ürünleri restoranına sahiptir. Göteborg'daki dört restoran (*28 +, Basement, Fond* and *Sjömagasinet*) dünya çapında üne sahiptir. Dünyanın en ünlü şeflerinden bazılarına ev sahipliği yapan Göteborg, İsveç'in kişi başına en çok kafe olan şehridir. Göteborg'un yerel ürünü olan taze balığın alınabileceği en ünlü yer Feskekôrka'dır. Göteborg'un gece hayatı Kungsportsavenyn Caddesi'nde toplanmıştır. İki kilometre uzunluğundaki caddede farklı zevklere hitap eden eğlence mekânları sıralanmıştır.

## Spor
### Futbol

Göteborg aşağıdaki futbol takımlarına ev sahipliği yapmaktadır:
* GAIS
* IFK Göteborg 
* BK Häcken
* Qviding FIF
* Örgryte IS

### Artistik patinaj
Ayrıca 2008 yılında Göteborg'da düzenlenen Dünya Artistik Patinaj Şampiyonası Göteborg'da kış sporlarının ne kadar gelişmiş olduğunun bir örneğidir.

## Çeşitli konular
* Göteborg'un güneyindeki Güney Göteborg Takımadası motorlu taşıtlardan arındırılmış bir bölgedir.
* 2006 yılında Göteborg'daki NO2 ve PM10 toz seviyeleri Avrupa Birliği rakamlarını geçmiştir. Göteborg hava kirliliği açısından İsveç'in birinci şehridir.

## Kardeş şehirler
*  Chicago, Amerika Birleşik Devletleri
*  Şanghay, Çin

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Göteborg Resmi Sitesi 
* Gothenburg & Co.  - Resmi Turist sitesi