Edith M. Flanigen

**Edith Marie Flanigen** (28 Ocak 1929 - 6 Ocak 2026), zümrütlerin sentezi ve daha sonra Amerikan kimya şirketi Union Carbide'de moleküler elekler için zeolitlerin sentezi üzerine yaptığı çalışmalarıyla bilinen Amerikalı kimyagerdir.

## Hayatının erken dönemi ve eğitimi
Edith Marie Flanigen 28 Ocak 1929'da Buffalo, New York'ta doğdu. O ve iki kız kardeşi Joan ve Jane, lise yıllarında öğretmenleri tarafından kimyayla tanıştırıldı. Üç kız kardeşin hepsi de Buffalo, New York'ta özel bir üniversite olan D'Youville Koleji'nde kimya okudu. Edith Flanigen hem sınıf başkanı hem de okul birincisi olarak mezun oldu. Joan ve Edith, 1952'de Syracuse Üniversitesi'nde inorganik fiziksel kimya alanında yüksek lisans dereceleri aldılar. 2008'de Syracuse Üniversitesi Edith'e fahri doktora unvanı verdi.

## Kariyer
1952'de Edith Flanigen Union Carbide şirketine katıldı. İlk görevi farklı silikon polimerlerinin tanımlanması, saflaştırılması ve ekstraksiyonuydu. 1956 yılında moleküler elekler grubuna geçti. 1973'te Union Carbide'da kurumsal araştırma görevlisi ve 1986'da kıdemli kurumsal araştırma görevlisi olarak atanan ilk kadın oldu. 1988 yılında petrol rafinasyonu, gaz işleme, petrokimya üretimi ve büyük imalat endüstrilerine teknoloji geliştiren ve sunan çok uluslu bir Amerikan şirketi olan UOP'a (Union Carbide ve Allied Signal arasındaki ortak girişim) taşındı ve burada kıdemli araştırma görevlisi seçildi. Flanigen, 1991 yılında UOP Üyeliğine terfi etti. Edith Flanigen, 1994 yılında UOP'tan emekli oldu. UOP'taki kariyerinin ardından ve en az 2004 yılına kadar Edith Flanigen, UOP'ta danışman olarak da dahil olmak üzere profesyonel olarak aktif kaldı.

Edith Flanigen, Union Carbide ile olan 42 yıllık kariyeri boyunca 200'den fazla farklı sentetik madde icat etti, 36'dan fazla yayının yazarlığını veya ortak yazarlığını yaptı ve en az 109 patentle ödüllendirildi.

## Kimya

1956'da Flanigen moleküler elekler üzerinde çalışmaya başladı. Moleküler elekler, çok karmaşık maddeleri filtreleyebilen veya ayırabilen, moleküler büyüklükte gözeneklere sahip kristal bileşiklerdir. Edith Flanigen, spesifik bir moleküler elek olan zeolit Y'nin mucidi olarak bilinir. Zeolit Y, petrolü rafine edebilen belirli bir tür moleküler elektir. Zeolit Y, kendisinden önce Zeolit X'i geride bıraktı. " Ham petrol " veya petrol rafine edilirken, tüm farklı kısımlarına veya fraksiyonlarına ayrılmalıdır. Benzin, petrolün rafine edilmesinden elde edilen birçok fraksiyondan biridir. Flanigen'in zeolitleri katalizör veya kimyasal reaksiyonları artıran bir madde olarak kullanılır. Zeolit Y, petrolden ayrıştırılan benzin miktarını artıran, petrolün rafine edilmesini daha güvenli ve daha verimli hale getiren bir katalizördür.

Flanigen, moleküler elekler üzerine yaptığı çalışmalara ek olarak, Union Carbide'ın uzun yıllar üretip sattığı sentetik bir zümrüt icat etti. Zümrütler esas olarak ustalarda (lazerlerin öncülleri) kullanıldı ve hatta bir süre "Quintessa Koleksiyonu" olarak pazarlanan bir seride mücevherlerde bile kullanıldı.

## Onurlar ve ödüller
Flanigen birçok ödül ve onura layık görülmüştür. Örneğin 1992'de Perkin Madalyası'nı alan ilk kadın oldu. Ayrıca 2004 yılında Ulusal Mucitler Onur Listesi'ne alındı.

2014 yılında **Edith Flanigen Ödülü**, Berlin Humboldt Üniversitesi İşbirlikçi Araştırma Merkezi tarafından oluşturuldu. Ödül, her yıl kariyerinin başındaki seçkin kadın bilim insanlarına verilecek. İlk ödül, Paris Üniversitesi'ndeki çalışmaları nedeniyle Natacha Krins'e verildi.

Flanigen, 2012 yılında Ulusal Teknoloji ve Yenilik Madalyası ile ödüllendirildi. Ödül, 20 Kasım 2014'te ABD Başkanı Barack Obama tarafından, bilime yaptığı katkılardan dolayı Flanigen'e takdim edildi.

### Ödüller

* 1991 Amerikan Kimyagerler Enstitüsü'nden Kimyasal Öncü Ödülü
* 1992 Perkin Madalyası - Edith M. Flanigen prestijli Perkin Madalyasını alan ilk kadın oldu. 
* 1993 Garvan Madalyası 
* 2004 Ulusal Mucitler Onur Listesi
* 2004 Lemelson – MIT Yaşam Boyu Başarı Ödülü 
* 2012 Edith M. Flanigen Honeywell'in malzeme bilimi serisindeki davetli dersi, Ekim 2012'de açıldı 
* 2012 Ulusal Teknoloji ve Yenilik Madalyası 

## Kaynakça

## Ek kaynaklar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*