Georg Trakl

**Georg Trakl** (3 Şubat 1887, Salzburg - 3 Kasım 1914, Kraków), Avusturyalı lirik şair. Avusturya dışavurumculuğunun önde gelen isimlerindendir. 

Georg Trakl, karamsar ve içine kapanık biriydi. Henüz on yedi yaşında uyuşturucu bağımlısı oldu. Ayrıca, kız kardeşi Margarethe ile ensest ilişki içindeydi. Kişisel buhranları ve savaşın yarattığı yıkıntı, onu Avusturya'nın en bilindik ölüm ve çürüme ozanı hâline getirdi. Trakl, geç izlenimciliğin izlerini taşıyan bir başlangıç evresinin ardından Baudelaire, Rimbaud ve Verlaine'in sembolizmleriyle ilişki kurdu. Eserleri; hüzün, yas ve Tanrı arayışı konuları etrafında şekillendi. Ölüm, çürüme ve Batı'nın çöküşü gibi temaları semboller ve metaforlarla dolu derin lirizminin merkezinde topladı.

Şiirlerinde hüzün ve temel yalnızlık teması hâkimdi. Sonbahar ve gece, şiirinin ana temalarını oluşturdu. Olgunluk dönemi şiirlerinde, dışavurumculuğun ilk döneminin şiirdeki önderleri arasında yer aldı. I. Dünya Savaşı'na sağlık görevlisi olarak katıldı. Kısa bir süre sonraysa savaş sahnelerine daha fazla dayanamayarak bunalımlar geçirdi. 27 yaşında, 1914'ün başlarında, Kraków'da bir askerî hastanede, büyük bir olasılıkla intihar etmek amacıyla aşırı dozda aldığı kokainden dolayı öldü.

## Yaşamı

### 1887-1904: Çocukluk ve gençlik yılları
Georg Trakl, 3 Şubat 1887'de Salzburg'da dünyaya geldi. Yedi kardeşten beşincisiydi. Kardeşleri sırasıyla; Wilhelm, Gustav, Maria, Hermine, Friedrich ve Margarethe idi. Babası Tobias Trakl hırdavatçı, annesi Maria Catharina Trakl ise ev hanımıydı. Maria Catharina, uyuşturucu bağımlısıydı ve ilgisiz bir anneydi bu yüzden çocukların yetiştirilmesiyle Fransız mürebbiye Marie Boring ilgileniyordu; bu vesileyle Trakl, henüz küçük yaşta Fransız dili ve edebiyatıyla tanışmış oldu. Kız kardeşi Margarethe bir müzik dehasıydı. Georg, sanatsal konularda kardeşiyle fikir teatisinde bulunuyordu. Kendinden dört buçuk yaş küçük kız kardeşi Margarethe ile aralarında derin bir bağ gelişmişti. Trakl, onu kendi yansıması olarak görüyordu. Şiirlerinde kız kardeşine göndermelerde bulundu. Birçok biyografide, aralarında ensest ilişki olabileceği yazılmıştır.

1892'de Trakl, ailesinin Protestan olmasına karşın, Katolik öğretmen okuluna bağlı olarak çalışan ilkokula başladı. 1897'de ortaöğretime başladı. Latince, Yunanca ve matematikte sorunlar yaşadığı için 1901'de dördüncü sınıfa geçemedi ve sınıfı yinelemek zorunda kaldı. İlk edebî girişimleri, 1904'te Salzburg'daki "Apollo" (daha sonra "Minerva" adını alacak) şiir topluluğuna katılmasıyla başladı.

### 1905-1914: Eğitimi ve edebî faaliyetleri
Trakl, 1905'te yedinci sınıfı geçemedi ve liseden ayrıldı. Salzburg'da bir eczaneye stajyer olarak girdi, üç yıl boyunca burada çalıştı. Bir kariyer olarak eczacılığı benimsemeye karar vermişti, bu da morfin ve kokain gibi uyuşturuculara erişimini kolaylaştırıyordu.

1906'da *Totentag. Dramatisches Stimmungs bild in 1 Akt* adlı oyunu ve *Fata Morgana. Tragische Szene* adlı oyunu Salzburg Şehir Tiyatrosu'nda sahnelendi. Ancak bu iki kısa oyun başarılı olamadı. Bunu üzerine Trakl, dramalarına ait tüm el yazmalarını yok etti ve şiirsel olarak 1-2 yıl sürecek bir inziva dönemine girdi. Mayıs 1906'da ilk kez *Traumland. Eine Episode* başlıklı nesir çalışması *Salzburger Volksblatt* gazetesinde yayımlandı. Bu nesir, olgunluk eserlerinde görülecek temaları ve mekânları ihtiva ediyordu. 26 Nisan 1908'de Trakl'ın ilk şiiri "Das Morgenlied" ("Sabah Şarkısı"), *Salzburger Volksblatt*&shy;'da yayımlandı. Eylül 1908'de eczanede staj dönemini tamamlayarak staj belgesi aldı. Ekim 1908'de eczacılık öğrenimi için Viyana Üniversitesine kaydoldu. Burada bazı şiirlerini yayınlamasına yardımcı olan bazı yerel sanatçılarla tanıştı. 1909'da Şiirlerini *Sammlung 1909* (*1909 Seçkisi*) başlığıyla ilk kez bir araya getirdi. Avusturyalı yazar Hermann Bahr, Trakl'ın üç şiirinin *Neue Wiener Journal* adlı dergide basılmasını sağladı. Salzburg'a döndü. Bir yıllık sağlık gönüllüsü olarak Viyana'da askerlik görevine başladı. Babası Tobias Trakl 1910'da, Trakl eczacılık sertifikasını almadan kısa süre önce, öldü. Tobias Trakl'ın ölümüyle aile, ekonomik sıkıntılar çekti. Georg Trakl, 1911'de askerliğini tamamladı. Ekim 1911'de Salzburg'a döndü. *Pan* adlı edebiyat ve sanat derneğiyle ilişki kurdu. Devlet memuru olmak için Viyana'daki Kamu Hizmetleri Bakanlığına başvurdu. Salzburg'da bir eczanede çalışmaya başladı.

Askerî eczacı olmak için başvuran Trakl, 1912'de Innsbruck'da, askerî hastanenin eczanesinde stajyer olarak çalışmaya başladı. Bir tanıdığı aracılığıyla, *Der Brenner* dergisinin yönetmeni Ludwig von Ficker'e tavsiye edildi. Mayıs'ta, Ficker, dergide Trakl'ın "Vorstadt im Föhn" adlı şiirini yayımladı. Trakl, Innsbruck'da, Brenner Çevresi'nde Karl Kraus'la tanıştı. Aynı sene, askerî eczacı görevlisi olarak ataması yapıldı. Trakl, Ekim ayından başlayarak, *Brenner*&shy;'de sürekli şiir yayımladı. Dostu E. Buschbeck, Trakl'ın şiirlerini basılmak üzere Münih'teki Albert Langer Yayınevi'ne gönderdi.

1913'te Salzburg üzerinden Innsbruck'a döndü. Albert Langen Yayınevi, Trakl'ın şiirlerini basmayı reddetti. Trakl, Savaş Bakanlığında bir görev için başvuruda bulundu. 1913'ün Ağustos ayında Karl Kraus ve Adolf Loos ile Venedik'e seyahat etti, Venedik'te Ludwig von Ficker ile buluştu. Kasım'da Viyana'ya döndü. Ludwig von Ficker, Trakl'ın çalışmalarını yayımladı ve onun şiir seçkisini basacak bir yayıncı arayışına koyuldu. Bu çabaların sonucu Leipzig'de 1913 yazında *Gedichte* (*Şiirler*), Kurt Wolff tarafından yayımlandı. 1914'te *Sebastian im Traum* (*Sebastian Düşler İçinde*) adlı kitabını yayıncı Kurt Wolff'a gönderdi. Kitabın basılması kabul edildi. Ludwig Wittgenstein, Trakl'a yaklaşık 20.000 kron yardımda bulundu.

### Savaşın başlangıcı ve ölümü

Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla askere alınan Trakl, görevli olduğu sahra hastanesinde Galiçya'nın Gródek kentindeki Doğu Cephesinde sağlık görevlisi olarak hizmet etti. Ancak Trakl, sık sık bunalım geçiriyordu. Gródek Savaşı sırasında, 90 yaralı askerle ilgilenmesi için görevlendirildi. Trakl, askerlerin kendinde yarattığı acıyı dindiremedi. 7 Ekim günü, ruhsal durumunun incelenmesi için Kraków'daki garnizon hastanesine gönderildi. Hastaneye yatırılmasından birkaç gün sonra Ficker'e yazdığı mektupta şu ifadeleri kullandı:

25-26 Ekim'de Ludwig von Ficker, Trakl'ı hastanede ziyaret etti. Ficker, Trakl'ı son görüşünü şu sözlerle anlatıyor:

Trakl, 27 Ekim'de, Ficker'e yazdığı bir mektupta tüm malını kız kardeşi Margarethe'ya bıraktığını açıkladı; bu mallar arasında Wittgenstein'ın bağışladığı 20.000 kron da bulunmaktaydı. Georg Trakl, 3 Kasım 1914 akşamı saat dokuzda aşırı doz kokain nedeniyle öldü. 6 Kasım 1914'te Kraków'da Rakowicki Mezarlığı'na gömüldü. 7 Ekim 1925'te Ludwig von Ficker'in isteği üzerine kalıntıları Innsbruck yakınlarındaki Mühlauer Mezarlığı'na nakledildi. Savaşın başlamasından önce Salzburg'da bastırmayı planladığı ikinci ve son şiir kitabı *Sebastian im Traum*, 1915 yılında yayımlandı.

## Teması
Georg Trakl'ın eserlerinde Fransız sembolist şairlerinden Verlaine, Rimbaud ve Baudelaire ile Avusturyalı yazar Hofmannsthal'in etkileri sezilir. İnce bir duyarlık ve özgün imgelerle ördüğü şiirlerinde hüzün ve temel insani durum olarak addettiği yalnızlık teması hâkimdir. Geç dönem eserlerinde, I. Dünya Savaşı'nın da etkisiyle, hüzün ve umutsuzluk teması daha da belirgin hâle gelir. Bu şiirlerinin tipik özelliği, kullanmayı sık sık tercih ettiği dışavurumcu benzetmeler ve kıyamet gününe ilişkin alegorik anlatımlardır. Böylelikle tüm şiirlerini kaplayan yoğun hüzün ve umutsuzluğun ardında, dinî bir temel varlığını hissetirir. Bu dönem şiirlerinde Alman şair Hölderlin'in de etkileri görülebilir. Trakl, son şiiri "Grodek"te savaşın anlamsızlığını ve savaşta insanların çektikleri acıları çok güçlü bir biçimde kaleme almıştır.

## Hakkında çekilmiş filmler
* *Tabu - Ruhumuz Bu Dünyada Yabancıdır*:
: Christoph Stark'ın yönettiği 2011 yapımı filmde, Avusturyalı dışavurumcu şair Georg Trakl ve kız kardeşi Grete birbirlerine âşıktır. Fakat ilişkileri cinsel bir boyut kazanınca yaşadıkları çevrede kıpırdanmalar başlar. Grete onları kimsenin tanımadığı ve karı koca olarak yaşayabilecekleri Avustralya’ya gitmeyi teklif eder ancak Georg, Alman dilinin güzelliğini duymadan yaşayamayacağını söyleyerek bu teklifi reddeder. Kelimelere aşkı ile Grete'ye duyduğu aşk arasında kalan Georg, uyuşturucuya yönelir ve dibe batmaya başlar.

## Eserleri
 
;Şiirler
* 
*  
* 

;Diğer şiir yayınları
* 
* 
* 
* *St.-Peters-Friedhof*, Salzburger Volksblatt, 10 Temmuz 1909
* *Ein Frühlingsabend*, *Der Brenner* (Innsbruck), 3. Cilt, Sayı 5, 1912-1913
* *In einem alten Garten*, Salzburg. “Ein literarisches Sammelwerk, hg. von den jungen Mitgliedern der Literatur- und Kunstgesellschaft »Pan«, Salzburg 1913.
* *Abendlicher Reigen*, *Die Zeit* (*Wien*), 19 Ekim 1913
* *Nachtseele*, *Phöbus*, 1. Cilt, 1914, Sayı 3

;Düzyazı
* *Traumland. Eine Episode*: İlk basım: *Salzburger Volksblatt*, 12 Mayıs 1906
* *Aus goldenem Kelch. Barrabas*: İlk basım: *Salzburger Volksblatt*, 30 Haziran 1906
* *Aus goldenem Kelch. Maria Magdalena*: İlk basım: *Salzburger Volksblatt*, 14 Temmuz 1906
* *Verlassenheit*: İlk basım: *Salzburger Zeitung*, 20 Aralık 1906

## Notlar

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

;Türkçe kitaplar 

**Akşamları Kalbim,* çev. Ahmet Necdet-Gertrude Durusoy, Broy Yayınları, İstanbul, 1991.
* *Bütün Şiirlerinden Seçmeler,* çev. Ahmet Cemal, Kavram Yayınları, İstanbul, 1995.


;Diğer dillerden kaynaklar

* *The Last Gold of Expired Stars: Complete Poems 1908 - 1914*, çev. Jim Doss & Werner Schmitt, Loch Raven Press, 2011
* *Song of the Departed: Selected Poems of George Trakl*, çev. Robert Firmage, Copper Canyon Press, 2012
* "Uncommon Poems and Versions by Georg Trakl", çev. James Reidel, Mudlark No. 53, 2014
* Sokel, Walter H., *The Writer in Extremis: Expressionism in Twentieth-Century German Literature,* Stanford University Press, 1959.
* Cohen, J. M., *Poetry of This Age: 1908-1965,* Hutchinson University Library, 1966
* Heidegger, Martin, *On the Way to Language,* çev. Peter Hertz, Harper, 1971.
* Kurrik, Maire Jaanus, *Georg Trakl,* Columbia University Press, 1974.
* Detsch, Richard, *Georg Trakl's Poetry: Toward a Union of Opposites,* Pennsylvania State University Press, 1983..
* Williams, Eric B., *The Mirror and the Word: Modernism, Literary Theory, and Georg Trakl,* University of Nebraska Press, 1993.
* Millington, Richard, *Snow from Broken Eyes: Cocaine in the Lives and Works of Three Expressionist Poets*, Peter Lang AG, 2012.
* Millington, Richard, *The Gentle Apocalypse: Truth and Meaning in the Poetry of Georg Trakl*, Camden House, 2020.
* Alfred Doppler: *Die Lyrik Georg Trakls.* Wien u. a. 1992.
* Hans Weichselbaum: “*Georg Trakl. Eine Biographie.*” Salzburg, 2014.
* Hans-Georg Kemper: “*Droge Trakl: Rauschträume und Poesie.*” Otto Müller, Salzburg 2014 (Trakl-Studien 25).
* Eberhard Sauermann: "''Trakl, Georg''" - Neue Deutsche Biographie (NDB). Cilt 26, Duncker & Humblot, Berlin, 2016, s. 355.
* Mario Zanucchi: “*Décadence zum Verfall: Trakls Sammlung 1909.*” In Transfer und Modifikation – Die französischen Symbolisten in der deutschsprachigen Lyrik der Moderne (1890–1923). De Gruyter, 2016, ss. 632-648.
* Károly Csúry: “*Konstruktionsprinzipien von Georg Trakls Textwelten.*” Aisthesis, Bielefeld, 2016.
* Hans Joachim Schliep: “*Auf dem Tische Brot und Wein – Poesie und Religion bei Georg Trakl.*” Fromm Verlag, 2019.
* Philipp Theisohn (ed.): “*Trakl-Handbuch. Leben – Werk – Wirkung.*” Metzler Verlag, Berlin, Heidelberg 2023.


## Dış bağlantılar
* Alman Ulusal Kütühanesi'nin Georg Trakl literatürü 
* Alman Dijital Kütühanesi'nde Georg Trakl ve eserleri 
* Gutenberg Projesi'nde  
* Internet Archive'de Georg Trakl
* *textkritik.de* adresindeki ''Brenner'' dergisinde yayımlanan tüm şiirler 
* *literaturnische.de* adresindeki Georg Trakl'ın eserleri 
* ''amigoo.de'' ve ''zgedegie.de'' adreslerindeki Georg Trakl'ın şiirleri 
* *di-lemmata.de* adresindeki Georg Trakl'ın tüm eserleri 
* Georg Trakl şiirlerinin İngilizce çevirisi (çev. Eric Plattner) 
* Trakl şiirlerinin müziğe uyarlanmış hâli (çev. Bertram Kottmann) 
* *siir.gen.tr* adresindeki Türkçeye çevrilmiş Georg Trakl şiirleri
* Mühlauer Mezarlığı'nda Ludwig von Ficker (solda) ve Georg Trakl'ın (sağda) mezarlarının fotoğrafları: Fotoğraf 1, Fotoğraf 2