Nataša Kandić

**Nataša Kandić** (; d. 29 Eylül 1946, Kragujevac), Sırp insan hakları aktivisti, avukat ve RECOM Uzlaşma Ağı’nın koordinatörü. Ayrıca eski Yugoslavya’daki insan hakları ve uzlaşma için mücadele eden, çatışmalardaki Sırp rolüne odaklanan bir kuruluş olan İnsani Hukuk Merkezi’nin (HLC) kurucusu ve 1992'den 2013'e kadar yürütücü direktörü olarak görev aldı.

## İlk yılları ve eğitimi
Nataša Kandić 29 Eylül 1946'da o dönem Yugoslavya'ya bağlı Sırbistan Sosyalist Cumhuriyeti'nin  Kragujevac şehrinde doğdu. 1972 yılında Belgrad Üniversitesi sosyoloji bölümünden mezun oldu. Sosyal hizmetler uzmanı olarak çalışırken avukatlık mesleğini seçti.

## Kariyeri
Kandić, 1990'larda işlenen savaş suçlarını, çatışmalar başladığı andan itibaren belgeledi. 1990'ların başında Yugoslav Savaşlarının başlamasından bu yana, 1991-1999 yılları arasında işlenen işkence, tecavüz ve cinayet gibi savaş suçlarını belgeledi ve protesto etti. Businessweek'e göre, çalışmaları "bölge genelindeki Sırpların ve askeri liderlerin nefretini uyandırdı ve dünya çapındaki insan hakları savunucularının hayranlığını kazandı.

1992 yılında Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti'ndeki silahlı çatışmalar sırasında yaşanan kitlesel insan hakları ihlallerini belgelemek amacıyla Belgrad'da İnsani Hukuk Merkezi’ni (HLC) kurdu. Kosova Savaşı boyunca Sırbistan'ı dolaşarak polis ve paramiliter gruplar tarafından işlenen insan hakları ihlalleri hakkında dış dünyaya bilgi verdi. Slavko Ćuruvija cinayetinin ardından Kosova krizini araştırmaya devam eden ve etnik Arnavut aktivistlerle iş birliği yapan az sayıdaki Sırp hak savunucusundan birisi oldu. Kendisi ve ekibi, yaptıkları iş nedeniyle isimsiz olarak tehdit edildi ve ofislerinin duvarına gamalı haç ve "NATO'nun casusları" mesajı yazıldı. Aralık 1999'da HLC avukatı Teki Bokshi, Sırp polisi tarafından Kosova'da tutuklandı ve bu durum HLC ve Birleşmiş Milletler elçisinin protestosuna yol açtı.

Topladığı deliller daha sonra Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin iddianame hazırlamasında kullanıldı. Tırnova yakınlarında altı Boşnak tutsağın Bosnalı Sırp paramiliterler tarafından infaz edildiğini gösteren bir video sağladı. Bu video, 7.500 Boşnak erkek ve çocuğun öldürüldüğü Srebrenitsa Soykırımı'nda Sırbistan’ın rolünü kanıtlayan delil olarak kullanıldı. Kasetten bazı bölümler daha sonra Sırp ve Boşnak televizyonlarında gösterildi. The Guardian, kaseti "kesin delil" ve "Sırbistan'ın Srebrenitsa Katliamlarındaki rolünün kesin ve tartışmasız kanıtı" olarak tanımlarken, The New York Times, kasetin Sırp televizyonunda yayınlanmasını ülke için bir "dönüm noktası" olarak nitelendirdi. Kandić, Sırbistan'da 2007 yılında verilen bir kararı eleştirdi. Mahkeme başkanı, suçu "Srebrenitsa'dan geldiği belli olmayan altı Müslüman kökenli adamın öldürülmesi" olarak nitelendirmişti. Kandić, "Bu karar çok tehlikeli bir mesaj veriyor, hem ahlaki hem de olgusal açıdan bakıldığında bu adalet değil." ifadelerine yer verdi. Kandić, Sırp askeri güçlerinin Kosovalı, Hırvat ve Boşnak azınlıklara yönelik etnik temizlik kapsamında yaklaşık 250 bin sivilin ölümünden sorumlu olduğunu söyledi.

2003 yılında Sırp askerlerinin Afganistan'a konuşlandırılmasını eleştirerek, öncelikle ordunun reforme edilmesi ve savaş suçları davalarının sonuçlandırılması gerektiğini söyledi.

### 2003 Cumhuriyet Meydanı olayı
Nataša Kandić'in Bosna Savaşı sırasında yaşanan vahşeti ve gerçekleri ortaya çıkarmak için yürüttüğü çalışmalar ülkesi Sırbistan'da hem siyasetçilerin hem de milliyetçi grupların tepkisini çekti. 2003 yılında, Kandić, Kayıplar Günü dolayısıyla Belgrad’daki Cumhuriyet Meydanı’nda düzenlenen bir protesto mitingine katıldı. Bu protesto, 1999’daki çatışmadan bu yana kayıp olan Kosovalı Sırplar hakkında bilgi eksikliğini eleştirmek amacıyla düzenlenmişti. Kandić, orada bulunan bazı katılımcılar tarafından “hain” olarak nitelendirilerek yüz yüze geldi ve defalarca hakarete uğradı. Kosova'dan yaşlı bir Sırp mülteci olan Nikola Popović, Nataša Kandić’e doğrudan yaklaşarak onu sert bir şekilde ittiği veya fiziksel olarak müdahale ettiği bildirildi. Bunun üzerine Kandić, Popović’in yüzüne tokat atarak ve ona bağırarak karşılık verdi. Olay yerindeki polis memurları, Kandić’i kenara çekip kimlik belgelerini talep etti. Kandić ise buna itiraz ederek, belgelerin başkalarından istenmesi gerektiğini söyledi. Polis, daha sonra onu kamusal alanda şiddet içeren davranışta bulunmak ve polis emirlerine uymamakla suçladı.

## Ödülleri

* İnsan Hakları İzleme Örgütü Ödülü (1993)
* ABD ve AB Demokrasi ve Sivil Toplum Ödülü (1998)
* İnsan Hakları Savunucularına Martin Ennals Ödülü (1999)
* İnsan Hakları Avukatlar Komitesi Ödülü (1999)
* Ulusal Demokrasi Vakfı Demokrasi Ödülü (2000)
* Geuzenpenning Ödülü (2000)
* Roger E. Joseph Ödülü (2000)
* Alexander Langer Ödülü (2000)
* Civil Courage Prize (2000)
* Valencia Üniversitesi Fahri Doktora (2001)
* American Bar Association Rule of Law Award (2003)
* Avrupa Kahramanları Ödülü, *[[Time|Time Magazine]]* (2003)
* Homo Homini Ödülü - People in Need Foundation (2003)
* Saraybosna Fahri Vatandaşlığı (2005)
* Danica Nişanı (2006)
* Yılın Sivil Haklar Savunucusu Ödülü (2013) 
* Uluslararası Hrant Dink Ödülü (2013)
* Harta e artë e Kosovës (2018)
* BBC 100 Kadın (2023)
* Priştine Şehri'nin Anahtarı (2025)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Nataša Kandić