Katsudō Shashin

***Katsudō Shashin*** (; "Hareketli Resimler"), bilinen en eski Japon animasyon çalışmasına ait bir film şerididir. Yaratıcısı bilinmemekle birlikte 1907 ile 1912 yılları arasında, Meiji Dönemi'nde yapıldığını gösteren kanıtlar bulunmaktadır. Bu nedenle eserin, Batı kökenli animasyonların Japonya'daki ilk gösterimlerinden daha eski bir tarihe ait olduğu tahmin edilmektedir. Film, 2005'te Kyoto'da bulunan bir film ve projektör koleksiyonunda keşfedilmiştir.

Üç saniyelik film şeridinde; sağdan sola "活動 写真" karakterlerini yazmasının ardından şapkasını çıkarıp boyun eğerek selam veren bir çocuk tasvir edilir. Çerçeveler, büyülü fener slaytlarının yapımında kullanılan bir cihaz ile kırmızı ve siyah renklerde şablon olarak hazırlanmış ve filmin aralıksız oynatılabilmesi için film şeridi bir döngü hâlinde tutturulmuştur.

## Tanımı

Selüloit şeridin elli karesi üzerine bir dizi çizgi film görüntüsünden oluşan *Katsudō Shashin*, saniyede on altı kare olmak üzere üç saniye sürer. Filmde, sağdan sola kanji karakterleri ile "活動写真" (*katsudō shashin*, "hareketli resim" veya "etkinlik fotoğrafı") yazan, ardından izleyiciye dönerek şapkasını çıkarıp boyun eğerek selam veren, denizci kıyafeti giymiş bir çocuk tasvir edilir. Gerçek adı bilinmeyen film, *Katsudō Shashin* olarak anılır.

Geleneksel animasyonların aksine çerçeveleri, görüntülerin fotoğraflanmasıyla değil, bir şablon kullanılarak filme basılmalarıyla üretildi. Baskısı, büyülü fener slaytlarını kalıplamak için kullanılan bir alet olan *kappa-ban* ile yapıldı. Görüntüler, sürekli görüntüleme için uçları bir halka hâlinde tutturulmuş 35 mm'lik bir film şeridi üzerinde kırmızı ve siyah renkteydi.

## Arka plan

Zoetrop gibi optik oyuncaklar için basılan animasyon filmleri, ekran animasyonunun öncülleri olarak kabul edilir. Sinematograf, 1898'de Nürnberg'de düzenlenen bir oyuncak festivalinde Alman oyuncak üreticisi Gebrüder Bing tarafından tanıtıldı. Ardından diğer oyuncak üreticileri de benzer aletlerin satışına başladı. Bu aletler için canlı çekim filmlerinin yapımı pahalıydı. Animasyon filmleri, 1898 civarı olduğu düşünülen erken bir tarihte, bunlarda kullanılmak üzere satışa sunuldu ve sürekli izlenebilmeleri için döngüler hâlinde sabitlenebiliyorlardı. Sinematografların Japonyaya ithalatı yine erken bir tarihte, 1904 civarında gerçekleşti; filmleri de muhtemelen animasyon döngüleri içeriyordu.

*Katsudō Shashin*in yayınlanmasında kullanılan projeksiyonlu film teknolojisi Japonya'ya 1896-97 civarında Batı'dan geldi. Japon sinemalarında kesin olarak tarihlendirilebilen en eski yabancı animasyon gösterimi, Fransız animatör Émile Cohl'un *Les Exploits de Feu Follet* (1911) adlı filminin 15 Nisan 1912'de Tokyo'da yapılan prömiyeridir. Sinema ekranlarına ulaşan ilk Japon animasyon filmleri ise Ōten Shimokawa, Seitarō Kitayama ve Jun'ichi Kōuchi'nin 1917'deki çalışmalarıdır. Bu filmler daha sonra ortadan kayboldu, ancak birkaç tanesinin evde elle çalıştırılan projektörlerde izlenmek üzere hazırlanmış oyuncak film versiyonları keşfedildi. Aralarında günümüze ulaşan en eskisi, ev versiyonunda *[[Namakura Gatana]]* şeklinde adlandırılmış olan *Hanawa Hekonai meitō no maki* (1917) filmidir.

1904-1905 Rus-Japon Savaşı sırasında *[[Asahi Shimbun]]* ve *[[Yomiuri Şimbun|Yomiuri Shimbun]]* gibi gazeteler, Japon satıcıların projeksiyon ekipmanı ve yabancı film reklamlarını yayınlamaya başladı. Bu yıllarda selüloit fiyatlarında da büyük bir düşüş yaşandı ve bu durum, sinematografinin artan popülaritesiyle birlikte daha küçük şirketlerin de film üretmesine olanak sağladı.

## Yeniden keşfi

Aralık 2004'te Kyoto'daki bir ikinci el satıcısı, Kyotolu bir aileden bir film ve projektör koleksiyonu aldıktan sonra Osaka Sanat Üniversitesinde ikonografi uzmanı olan Natsuki Matsumoto ile temasa geçti. Ertesi ay Matsumoto, ürünleri satın almaya geldi. Koleksiyonda üç projektör, on bir adet 35&nbsp;mm film ve on üç adet cam büyülü fener slaytı vardı.

Bu koleksiyondan çıkan *Katsudō Shashin*in şeridi Matsumoto tarafından bulunduğunda kötü bir durumdaydı. Aynı koleksiyonda üç adet Batılı animasyon film şeridi de yer alıyordu ve *Katsudō Shashin*in, Alman veya diğer Batı animasyonlarının bu tür örneklerini taklit etmek için yapılmış olabileceği düşünülmüştü. Matsumoto ile animasyon tarihçisi Nobuyuki Tsugata, koleksiyondaki projektörlerin olası üretim tarihleri gibi kanıtlara dayanarak filmin büyük olasılıkla, 1912'de sona eren Meiji Dönemi'nin sonlarında yapıldığını; tarihçi Frederick S. Litten ise "1905'ten önce veya 1912'den sonra bir üretim tarihinin olası olmadığı"nı belirterek yapım tarihinin 1907 civarında olduğunu öne sürdü. Çeşitli kanıtlar, *Katsudō Shashin*in ev projektörleri olan zenginlere satılmak üzere seri olarak üretildiğini gösteriyordu. Film şeridinin yaratıcısı bilinmese de, Matsumoto'ya göre filmin düşük kalite ve teknolojiye sahip baskı tekniği kullanımı, büyük şirketler tarafından değil de daha küçük bir şirket tarafından hazırlanmış olma ihtimaline işaret ediyordu. Diğer bir ihtimal de bu filmin, ithal film ve sinematograflara yerel eklemeler yapmak amacıyla büyülü fener slaytlarında kullanılan elle renklendirme yöntemlerinin yerine Alman baskı tekniğinin taklit edildiği denemelerden olmasıdır.

Filmin yapım tarihi ile ilgili tahminler göz önüne alındığında, Cohl ile Amerikalı animatörler J. Stuart Blackton ve Winsor McCay'in erken dönem animasyon çalışmalarıyla çağdaş, hatta onlardan daha eski olabilirdi. *[[Asahi Shimbun]]*a verdiği röportajda Tsugata, bir Meiji Dönemi animasyonunun keşfinin önemli olduğunu ancak *[Katsudō Shashin]*in "çağdaş anlamıyla animasyon olarak adlandırılmasının bile tartışmalı olduğu"nu ifade etti.

## Ayrıca bakınız
* Japonya sineması
* Anime tarihi

## Notlar

## Kaynakça
;Özel

;Genel

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

*