İdeokrasi

**İdeokrasi**, "belirli bir (siyasi) ideolojinin prensiplerine göre bir devletin yönetimi; bu şekilde yönetilen bir devlet veya ülke" olarak tanımlanır. Tanımın anlamı, monist bir ideolojiye dayanan bir hükûmettir ve otoriter bir devletten farklıdır; otoriter bir devlette güçlü merkezi otorite ve sınırlı siyasi özgürlükler bulunurken, ideokratik bir devlette belirli bir ideolojiyi takip etme zorunluluğu olan totaliter bir rejim veya ideolojiyi gönüllü olarak takip eden bir halktan oluşuyor olabilir.

İdeokratik hükûmetler, varsayımların ve politikaların çıkarıldığı ideolojik temellere sahip olduğu bir gerçektir; ideokrasiler ise tek bir baskın ideolojinin siyasete derinlemesine yerleştiği ve genellikle siyasetin toplumun tüm veya çoğu yönüne derinlemesine yerleştiği hükûmetlerdir.

## Oluşum
Sidney ve Beatrice Webb, "ideokrasi" terimini 1936 yılında ilk kez kullanmışlardır. Terim Nicholas Berdyaev tarafından 1947 yılında yaygınlaştırılmıştır.

İdeokrasi, zorunlu desteğe dayanan totaliter bir formda veya gönüllü destekçilerin desteğine dayanan popülist bir formda olabilir. Totaliter form altı bileşeni içerir: 1) ideoloji, 2) genellikle tek liderli bir parti, 3) terör estirici bir polis, 4) iletişim alanında tekel, 5) silahlanma alanında tekel, 6) merkezi yönetimli veya planlı ekonomi.

Piekalkiewicz ve Penn'e göre, İslam devleti fikri veya Nazi Almanyası gibi bir ideokrasi, ideolojiyle çeliştiği takdirde bilimsel araştırmayı ve bilgiyi bastıracaktır. Piekalkiewicz ve Penn, her devletin ya organik (tüm bireylerin bağımlı ve dahil olduğu bir topluluğun düzenli ifadesi, parmakların vücuda ait olduğu gibi) ya da mekanik/pragmatik (bireylerin devlete karşı hakları olduğu ve eşit olduğu yapay bir kavram) olduğunu savunmaktadır. Adlai Stevenson II'nin dediği gibi, "Zamanın başlangıcından beri hükümetler insanları yerinden etmeye çalışmaktadır. Modern zamanlardaki şaşırtıcı başarı, vatandaşların bunu yapması fikridir".

Piekalkiewicz ve Penn'e göre, ideokrasiler siyasi meşruiyetlerini ulus, ırk, sınıf veya kültür gibi ideolojik kaynaklardan alırlar. Ayrıca, ideokratlar kendi suçluluk duygularını Yahudiler, komünistler, kapitalistler, sapkınlar gibi gruplara yansıtarak ideokrasiyi zayıflatan güçler olarak gösterirler. Bu kozalaklar, gerçek inananların kendi içlerinde mücadele etmeleri gereken güçleri simgeler. Politika başarısızlıklarının sorumluluğu ideokratlardan kozalaklara yönlendirilir ve kozalaklar, halk saldırılarına, terörizme, göstermelik mahkemelere ve stilize cezalara maruz kalır. Örnek olarak Hitler Almanyası'nda Yahudileri yok etme çabası diğer tüm hedeflerin önüne geçmiştir.

Plüralist devletlerin vatandaşları serbestçe seyahat edebilirken, ideokrasiden ayrılanlar hain olarak damgalanabilir.

## Psikolojik yönler
Piekalkiewicz ve Penn'e göre, ideokrasiler içindeki bireyler başarılı olmak veya hayatta kalmak için otoriter bir kişilik kültü geliştirirler. İdeokrasinin çökmesinden uzun süre sonra bile, bu bireyler demokratikleşmeye karşı çıkarlar. Kendi benliklerinin ideokrasi içinde gerçekleşmesi, 'heterodoks' dış dünyanın düşmanlığını aşar ve kapatılmış bir zihin geliştirirler. Basit sloganlar, uyumu ve sadakati göstermenin işareti olarak benimsenir ve tekrarlanır. İdeolojiye inanmayanlar ya kaderci olurlar, sistemi değiştirmek için güçsüz olduklarını hissettikleri için sistemi desteklerler veya makyaveli bir şekilde kendi çıkarları için sistemi sinsice sömürürler. Her iki grup da çiftdüşünce bir formunu geliştirir.

Kendilerini bu baskıdan koruyabilen insanlar, belirsizliğe hoşgörülüdür ve monistik inanç sistemine karşı koyabilir, uzun vadeli olarak yeni fikirler ve karmaşık cevaplar aramaya devam ederler.

## Başlangıç, stabilizasyon ve evrim
Piekalkiewicz ve Penn'e göre ideokrasiler şu şekilde yükselir ve yıkılır:

; Başlangıç

# İç savaş: SSCB, Çin, Küba, Yugoslavya gibi ülkelerde olduğu gibi, ideokrasiyi kurmak için acımasız bir karizmatik lider olmalıdır: Lenin, Mao, Castro, Tito gibi.
# Ele geçirme: Genellikle bir siyasi parti, kararlı bir liderle ("lider harekettir") darbeyle iktidarı ele geçirir, bu da bir çığırtkanlık etkisi yaratır: İtalya'da Faşist rejim ve Almanya'da Nazi rejimi gibi, aynı zamanda İran'da da görüldü.
# İzole bir sömürge durumunda: Örneğin, Güney Afrika'daki Beyaz hükûmet ve Yeni İngiltere'deki Puritanlar gibi durumlarda. Stabilizasyon

Bu süre genellikle 10-15 yıl sürer. Lider artık bir peygamber değildir, tanrısallaştırılır. Devlet yönetiminin tasfiyesi yapılır ve devlet ile parti bürokratikleştirilir. Ekonomi millileştirilir ve ideokrasiyi desteklemek için tamamen harekete geçirilir. Düşmanlara karşı suçlama yapılır ve muhaliflerin korkutulması ve bastırılması sağlanır. Evrim

# Yok oluş: İdeokrasi 'savaşan kamplara' bölünebilir. Bir askeri darbeyle sona erdirilebilir, örneğin Peron dönemi Arjantin'de olduğu gibi. Halk isyanı olabilir. Talepler yetenekleri aştığı için ekonomi durgunlaşabilir. İdeolojinin yayılmasından korkan diğer devletler tarafından dış saldırılara maruz kalabilir.
# Barışçıl erozyon: Daha az ateşli ve daha hoşgörülü bir şekilde büyüyen yeni bir nesil oluşur. Teknolojik gelişmeler ve sanatsal ifade (örneğin, Çekoslovakya'da Vaclav Havel'in oyunları) ideolojiye olan inancı erozyona uğratır. Liderlik daha az etkili, kendi çıkarlarını düşünen bir elit haline gelir.
# Çöküşü önleyen veya erteleyen yeniden yapılanma: İdeoloji yeniden düşünülür ve uyum sağlar veya tamamen yeni bir dizi ideale yerini alır. Örneğin, Polonya'da komünist ideokrasi 1980'de başarısız oldu, Lech Walesa'nın Dayanışma Sendikası'nın tanınmasıyla bir askeri darbe ve otoriter askeri yönetim yaşandı. Romanya komünizmi 1989'da aniden sona erdi ve tekrar askeri yönetim devraldı, Ceaușescu yargılandı ve idam edildi.

## Tarihçe

### 20. yüzyıl öncesi dönem
Piekalkiewicz ve Penn, Firavun Mısırı, antik Babil, Aztek ve İnka imparatorlukları, Sparta, İslam imparatorluğu, Rus İmparatorluğu ve Çin İmparatorluğu gibi ideokrasileri tanımlamıştır. Ayrıca, Tito dönemi Yugoslavya, Peron dönemi Arjantin, Saddam yönetimindeki Irak, SSCB, Salazar yönetimindeki Portekiz, Arnavutluk, Varşova paktı ülkeleri ve Japonya İmparatorluğu gibi 20. yüzyılda yükselen ve çöken ideokrasiler arasında yer aldığını belirtirler.

Uwe Backes ve Steffan Kailitz'e göre, SSCB, Faşist İtalya, Nazi Almanyası ve Doğu Almanya 20. yüzyılda ideokrasiler olarak yükseldi ve çöktü.

Popülist formdaki ideokrasi, Latin Amerika siyasi tarihinde önemli bir güç olmuştur, çünkü 20. yüzyılın başından itibaren birçok karizmatik lider ortaya çıkmıştır.

### 21'inci yüzyıl
Uwe Backes, Çin Halk Cumhuriyeti, Kuzey Kore ve Komünist Küba'yı şu anda ideokratik eğilimler gösteren rejimler olarak sıralar. Willfried Spohn, Çin'in bir ideokrasi olduğunu belirtir. Gordon White ise 1999 yılında Çin'in artık ideokrasi olmadığını söylemiştir.

Piekalkiewicz ve Penn, Suriye, İran, Kuzey Kore ve Sudan'ı hâlâ mevcut ideokrasiler olarak işaret etmektedir. İsrail'de ise sadece dini Yahudi yerleşimciler ve ultra milliyetçiler ideokratik çözümler arar. Peter Bernholz, Vahhabilik ideolojisine sahip Suudi Arabistan'ın 1924'ten beri bir ideokrasi olduğunu iddia eder.

## Kaynakça