Necip Fazıl Kısakürek

**Ahmet Necip Kısakürek** (26 Mayıs 1904, İstanbul - 25 Mayıs 1983, İstanbul), Türk şair, yazar ve düşünür. İlk şiirlerinde bireysel bunalımlar, metafizik sorgulamalar ve şehir yalnızlığı gibi temaları işlemiş, 1934 yılında tasavvufla tanıştıktan sonra düşünsel bir dönüşüm yaşayarak eserlerinde İslami ve mistik konulara ağırlık vermeye başlamıştır. Bu süreçte "Büyük Doğu" adını verdiği bir düşünce hareketi geliştirmiş; edebi kimliği ile ideolojik yönelimini birleştirmiştir. Uzun yıllar çıkardığı *[[Büyük Doğu (dergi)|Büyük Doğu]]* dergisi, İslamcı ve muhafazakâr fikirlerin yayılmasında önemli bir platform olmuştur. Siyasi ve tarihî incelemelerinde resmî tarih tezine karşı çıkarak; olayları genellikle masonluk, Yahudi karşıtlığı ve dış güçler eksenli komplo teorileri ve tarihsel revizyonizm üzerinden yorumlamıştır. Çok sayıda şiir, tiyatro oyunu, hatıra ve fikir kitabı kaleme alan Kısakürek, ölümünden sonra da Türkiye'de muhafazakâr entelektüel kesimler üzerinde kalıcı bir etki bırakmıştır.

## Hayatı
### Ailesi ve çocukluk yılları
1904 yılında İstanbul'da, Maraşlı bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Babası, o sırada hukuk öğrencisi olan ve ilerleyen yıllarda Bursa'da âzâ mülazımlığı, Gebze savcılığı ve Kadıköy hâkimliği görevlerinde bulunan hukukçu Abdülbaki Fazıl Bey; annesi ise Girit ensarlarından bir ailenin kızı olan Mediha Hanım'dır. Ailenin tek çocuğu olarak dünyaya gelen Necip Fazıl'a, babasının büyükbabası Necip Efendi'nin adını verdiler.

Çocukluğu, dönemin ünlü hâkimlerinden olan büyükbabası Mehmet Hilmi Bey'in Çemberlitaş'taki konağında geçti. 15 yaşına kadar önemli hastalıklar geçirdi. 4-5 yaşlarındayken dedesinden okumayı öğrendi ve büyükannesi Zafer Hanım'ın da etkisiyle okumaya büyük ilgi duydu.

İlköğrenimini pek çok farklı okulda tamamladı. Kısa bir süre Gedikpaşa'daki Fransız Frerler Mektebi'nde okudu. 1912 yılında Amerikan Koleji'ne kaydedildi, ancak disiplin sorunları nedeniyle okuldan uzaklaştırıldı. Eğitimine önce Büyükdere'deki Emin Efendi Mahalle Mektebi'nde, ardından yatılı bir okul olan ve Raif Ogan'ın yönettiği *Rehber-i İttihat Mektebi*nde devam etti. Burada, sonraki yıllarda yakın dostu olacak Peyami Safa ile tanıştı. Ancak bu okulda daha fazla kalmayarak Büyük Reşit Paşa Numûne Mektebi'ne geçti. Seferberlik nedeniyle ailesi Gebze'nin Aydınlı Köyü'ne taşınınca eğitimine burada devam etti.

Kız kardeşi Selma'nın beş yaşında ölümünün ardından, annesi vereme yakalanınca ailesi Heybeliada'ya taşındı. Böylece Necip Fazıl, ilk öğrenimini Heybeliada Numûne Mektebi'nde tamamladı.

### Bahriye Mektebi

1916 yılında *Mekteb-i Fünûn-u Bahriye-i Şâhâne*ye (bugünkü adıyla Deniz Harp Okulu) imtihanla girdi. Üç yıl boyunca öğrenim gördüğü bu okulda, Yahya Kemal Beyatlı, Ahmet Hamdi Akseki ve Hamdullah Suphi Tanrıöver gibi tanınmış isimler görev yapıyordu. Türk şiir ve düşünce hayatında, farklı edebi ve ideolojik görüşlere sahip olduğu Necip Fazıl ile aynı dönemde öğrenim gören Nâzım Hikmet Ran da bu okulda, iki sınıf üstteydi.

Necip Fazıl, Bahriye Mektebi'ndeki (Deniz Harp Okulu) öğrencilik döneminde şiirle ilgilenmeye başladı. Tek nüsha olarak, elle yazılmış *Nihal* adında haftalık bir dergi çıkararak ilk yayıncılık faaliyetine adım attı. Okulda iyi derece İngilizce öğrenerek Lord Byron, Oscar Wilde ve William Shakespeare gibi Batılı yazarların eserlerini orijinal dilinde okuma fırsatı buldu. Ahmet Necip olan adı, bu okulda "Necip Fazıl" olarak değişti.

Bahriye Mektebi'ndeki üç yıllık öğrenimini tamamladıktan sonra, ilave edilen dördüncü sınıfı bitirmeden okuldan ayrıldı.

İstanbul'un İşgali sırasında annesi ile birlikte Erzurum'daki dayısının yanına gitti. Bu dönemde, henüz genç yaşta olan babasını kaybetti.

### Darülfünun yılları
İstanbul Darülfünûnu Hukuk Fakültesi'nde yükseköğrenimine başladı ve ardından Edebiyat Medresesi Felsefe Şubesi'ne geçti. Bu okulda, Ahmet Haşim, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Faruk Nafiz Çamlıbel ve Ahmet Kutsi Tecer gibi dönemin ünlü edebiyatçılarıyla tanıştı. Yakup Kadri ve arkadaşlarının çıkardığı *[[Yeni Mecmua (1917)|Yeni Mecmua]]* dergisinde ilk şiirleri yayımlandı.

1924 yılında, lise ve darülfünun öğrencileri arasından eğitim hayatına Avrupa'da devam edecek ilk grubu belirlemek amacıyla Maarif Vekâleti tarafından düzenlenen sınavda başarılı oldu. Bu başarı sayesinde, üniversitedeki eğitimini resmen tamamlamış sayılarak Paris'e gönderildi.

### Paris yılları
1924 yılında Sorbonne Koleji Felsefe Bölümü'ne girdi. Burada sezgici ve mistik filozof Henri Bergson ile tanıştı. Paris'te bohem bir hayat sürdü ve kumar alışkanlığı edindi. Bir yılın sonunda akademik başarısızlığı nedeniyle bursu kesildi ve yurda dönmek zorunda kaldı.

### 1934 yılına kadar hayatı
Paris'teki bohem hayatına bir süre İstanbul'da da devam etti. 1925'te ilk şiir kitabı *Örümcek Ağı*nı yayımladı. Aynı dönemde bankacılık sektörüne girdi. Kariyerine Hollanda bankası **Bahr-i Sefit Bankası**nda başladı ve Osmanlı Bankası'nda çalıştı. Bu bankada Ceyhan, İstanbul ve Giresun şubelerinde görev aldı. 1928 yılında ikinci şiir kitabı *Kaldırımlar* yayımlandı ve olumlu eleştiriler aldı.

1929 yazının sonlarına doğru Ankara'ya giderek Türkiye İş Bankası'nda "Umum Muhasebe Şefi" olarak göreve başladı. Burada dokuz yıl çalışarak müfettişlik seviyesine yükseldi. Ankara'da siyasal elit ve aydın çevrelerle yakın ilişkiler kurdu; Falih Rıfkı Atay ve Yakup Kadri Karaosmanoğlu ile sıkça bir araya geldi.

1931-1933 yılları arasında askerlik yaptı. İlk altı ayını Taşkışla'daki 5. Alay'ın Zâbit Kıtası'nda nefer olarak geçirdi. Sonraki altı ayı Harbiye'deki İhtiyat Zâbit Mektebi'nde öğrenci olarak tamamladı ve ardından aynı yerde altı ay subaylık yaptı.

Askerlik hizmetinin ardından Ankara'ya döndü. Üçüncü şiir kitabı *Ben ve Ötesi* yayımlandıktan sonra ün kazandı. Ayrıca dergilerde yayımlanan hikâyelerini *Birkaç Hikâye Birkaç Tahlil* adlı kitapta topladı.

Eşref Şefik Atabey'in hastalığı sırasında kendisine verdiği parayı kumar oynarken kaybettiği belirtilmiştir.

### 1934-1943 yılları arasındaki hayatı
1934 yılı, Necip Fazıl'ın hayatında önemli bir dönüm noktasıdır. Bu yıl, Nakşî şeyhi Abdülhakîm Arvâsî ile tanıştı. Abdülhakîm Arvâsî ile Eyüpsultan Camii'nden Pierre Loti tesislerine uzanan yol üzerindeki Kaşgari Murtaza Efendi Cami'nde yaptığı sohbetler sonucunda düşünce dünyasında belirgin bir dönüşüm yaşandı. Bu tanışmayı milat olarak kabul eden Necip Fazıl'ın şiirlerinde, sonrasında tasavvufi temaların izleri görülmeye başladı.

Bu dönemde yazdığı tiyatro oyunu Tohum (1935), yeni fikir ve anlayışını yansıtan önemli bir eser oldu. İslamcılık ve Türklük vurgusunun ön planda olduğu eser, Muhsin Ertuğrul tarafından İstanbul Şehir Tiyatroları'nda sahnelendi. Oyun sanat çevrelerinden ilgi gördü.

1936 yılında kültür ve sanat dergisi *Ağaç Mecmuası*nı çıkarmaya başladı. İlk sayısı 14 Mart 1936'da Ankara'da yayımlandı; dergi, ilk altı sayıdan sonra yayınını İstanbul'da sürdürdü. Spiritüalist özellikler taşıyan dergiye Ahmet Hamdi Tanpınar, Cahit Sıtkı Tarancı gibi önemli edebiyatçılar katkıda bulundu. Büyük ölçüde Türkiye İş Bankası tarafından finanse edilen dergi, toplamda 16 sayı yayımlandı.

1937 yılında tamamladığı *[[Bir Adam Yaratmak]]* adlı piyesi, ilk defa 1937-1938 tiyatro sezonunda İstanbul Şehir Tiyatroları'nda Muhsin Ertuğrul tarafından sahneye kondu ve büyük ilgi gördü. Piyes, insan aklının yetersizliğine dikkat çekerken, pozitivist yaklaşım ve salt akılcılığı kabul etmeyerek, gerçek güç ve hakikatin ilahi olduğuna işaret etmektedir.

1938 yılı başlarında, yeni bir millî marş yazılması amacıyla *[[Ulus (gazete)|Ulus]]* gazetesinin açtığı yarışmada kendisine teklif yapıldı ve bu teklifi kabul etti. Yarışmanın iptal şartını öne sürdü; şart kabul edilince *Büyük Doğu Marşı* adlı şiiri yazdı. Şiirin adı, daha sonra çıkaracağı derginin ismi oldu.

1938 sonbaharında bankacılıktan ayrılan Necip Fazıl, *Haber* gazetesine girerek gazeteciliğe başladı. Maarif Vekili Hasan Âli Yücel tarafından atandığı Ankara Devlet Yüksek Konservatuvarı'ndaki öğretim üyeliğini kısa süre sonra bıraktı ve İstanbul'da bir görev verilmesini istedi. Bunun üzerine Güzel Sanatlar Akademisi'nin Yüksek Mimari kısmına atandı. Ayrıca Robert Kolej'de edebiyat öğretmenliği yaptı.

1934'te yaşadığı dönüşüm dönemini yansıtan *Çile* adlı şiirini 1939'da yayımladı. 1940 yılında Türk Dil Kurumu adına *Namık Kemal* isimli bir eser kaleme aldı. Namık Kemal'in 100. doğum yıldönümü vesilesiyle yayımlanan bu kitapta, Namık Kemal'in şairliği, romancılığı, oyun yazarlığı ve fikir adamlığı yönleri ele alınmıştır.

1941 yılında Fatma Neslihan Balaban ile evlendi. Bu evlilikten Mehmet (1943), Ömer (1944), Ayşe (1948), Osman (1950) ve Zeynep (1954) adlı beş çocuğu oldu.
 
1942 kışında yeniden askerlik yapmak üzere 45 günlüğüne Erzurum'a gönderildi. Askerlik sırasında siyasi bir yazı kaleme alması nedeniyle mahkûm oldu ve ilk kez hapis cezası aldı. Sultanahmet Cezaevi'nde hapis yattı.

### 1943-1948 yılları arasındaki hayatı
Necip Fazıl Kısakürek, 1943 yılından itibaren siyasal görüşlerini ve Türk modernleşmesine yönelik eleştirilerini kamuoyuyla paylaşmaya başladı. Bu amaçla 17 Eylül 1943'te *Büyük Doğu* dergisinin ilk sayısını yayımladı. *Büyük Doğu*, o dönemde yayımlanan tek İslamcı dergi olarak kabul edilmektedir. Başlangıçta çeşitli yazarların katkı sağladığı dergide, ilerleyen dönemde Necip Fazıl'ın farklı takma adlarla kaleme aldığı yazılar ağırlık kazandı.

Necip Fazıl Kısakürek'in kullandığı takma adlardan bazıları şunlardır: *B.A.B., İstanbul Çocuğu, BÜYÜK DOĞU, Fa, Tenkitçi, N.F.K., ?, Ne-Mu, Ahmet Abdülbaki, Abdinin Kölesi, HA.A.KA, Adıdeğmez, Bankacı, Be-De, Prof. Ş. Ü., Dilci, İstanbullu, Muhbir, Dedektif X Bir.*

Dergi, 1943 yılının Aralık ayında "dinî neşriyat yapmak ve rejimi beğenmemek" gerekçesiyle birkaç aylığına kapatıldı. Bu dönemde Necip Fazıl, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Mimari bölümündeki görevine son verildi. Dergi, Şubat 1944'te yeniden yayımlanmaya başladı; ancak Mayıs 1944'te Bakanlar Kurulu kararıyla, "rejime itaatsizliği teşvik ettiği" gerekçesiyle kapatıldı. Kapatılma gerekçelerinden biri, "Allah'a itaat etmeyene itaat edilmez" hadisinin tek parti yönetimine karşı yorumlanmasıydı. Necip Fazıl, bu süreçte ikinci kez askerliğe sevk edilerek Eğirdir'de görevlendirildi.

2 Kasım 1945'te *Büyük Doğu* dergisini yeniden yayımlamaya başladı. Bu dönemde dergide ağırlıklı olarak dinî içerikli yazılar yer aldı ve yazıların büyük bölümü, "Adıdeğmez" mahlasını kullanan Necip Fazıl tarafından kaleme alındı. Derginin art arda birkaç kez kapatılmasının ardından söylemlerini sertleştiren Necip Fazıl, 4 Aralık 1945 günü gerçekleşen Tan baskını sırasında, Vakit Yurdu olarak bilinen binanın penceresinden olayları izledi ve binanın önünden geçen kalabalığı alkışladı.

*Büyük Doğu*, 13 Aralık 1946 tarihli sayısında kapak olarak kullanılan bir kulak resmi ve altında yer alan "Başımızda kulak istiyoruz!" ifadesine yer verildi. Bu ifade, dönemin Başbakanı İsmet İnönü'nün duyarsızlığına atıfta bulunması nedeniyle yeniden kapatıldı. Necip Fazıl, dergide tefrika edilmeye başlanan *Sır* adlı piyesinden dolayı, "milleti kanlı ihtilale teşvik" suçlamasıyla mahkemeye çıkarıldı.

1947 baharında *Büyük Doğu*yu yeniden çıkarmaya başladı. 6 Haziran'da Rıza Tevfik'e ait *Abdülhamîd'in Ruhaniyetinden İstimdat* başlıklı bir şiirin yayımlanması sebebiyle dergi mahkeme kararıyla tekrar kapatılırken, Necip Fazıl tutuklandı. Derginin sahibi görünen eşi Neslihan Hanım ile birlikte "Padişahlık Propagandası Yapmak - Türklüğe ve Türk Milletine Hakaret" suçlamasıyla yargılanan şair, 1 ay 3 gün tutuklu kaldıktan sonra beraat etti.

Bu tarihten sonra dergide yalnızca İslamcılığı savunan yazılar değil; Yahudilik, masonluk ve komünizm karşıtı içerikler de yer aldı.

1947 yılı içinde *Sabır Taşı* piyesi CHP Sanat Mükafatı'na layık görülse de jürinin kararı, partinin genel idare kurulu tarafından iptal edildi. Aynı yıl, *Büyük Doğu*nun yayımlanmadığı bir dönemde *Borazan* adlı mizah dergisini üç sayı yayımladı. 1948'de hakkında verilen beraat kararının Temyiz Mahkemesi tarafından bozulması üzerine maddi sıkıntıya düştü ve ev eşyalarının bir kısmını satmak zorunda kaldı.

### 1949-1960 yılları arasındaki hayatı
;Büyük Doğu Cemiyeti

Sanatçı, 28 Haziran 1949'da Büyük Doğu Cemiyeti'ni kurdu. Başkanlığını yaptığı dernekte başkan yardımcısı Cevat Rıfat Atilhan, genel sekreter ise Abdurrahim Rahmi Zapsu idi. 1950'de derneğin ilk şubesi Kayseri'de açıldı. Necip Fazıl, Kayseri'deki açılıştan İstanbul'a döndükten sonra bir yazısı nedeniyle tutuklandı. "Türklüğe hakaret davası"nda verilmiş beraat kararı, nisan ayında Temyiz Mahkemesi tarafından bozdurulunca eşi Neslihan Hanım ile birlikte hapse girdi. 1950 Genel Seçimleri'nden sonra seçimden zaferle çıkan Demokrat Parti'nin çıkardığı af yasasıyla hapishaneden tahliye edilen ilk kişi olarak 15 Temmuz'da serbest kaldı. 18 Ağustos 1950'de *Büyük Doğu*yu yeniden yayımlamaya başladı. Necip Fazıl, dergide Adnan Menderes'e açık mektuplar yazarak partiyi İslam ekseninde geliştirmesini önerdi. O yıl Büyük Doğu Cemiyeti'nin Tavşanlı, Kütahya, Afyon, Soma, Malatya ve Diyarbakır şubelerini açtı.

22 Mart 1951 tarihinde "Kumarhane Baskını" olarak anılan olay gerçekleşti. Beyoğlu'ndaki bir kumarhaneye düzenlenen baskında yakalanan Necip Fazıl, bu olay nedeniyle 18 saat karakolda tutuldu. O dönemde yaptığı açıklamalarda röportaj yapmak üzere kumarhanede bulunduğunu belirten Necip Fazıl, ilerleyen yıllarda ise Büyük Doğu'yu korumak için bir adam tutmak üzere orada olduğunu söyledi. Kendisine göre bu olay, Demokrat Parti'nin bir komplosuydu.

30 Mart 1951'de dergisinin 54. sayısını çıkardı. Ancak dergi bayilere dağıtılmadan toplatma kararı verildi. Bu sayıda yer alan imzasız bir yazısı nedeniyle tutuklanan Necip Fazıl, 19 gün cezaevinde kaldı. Mahkemede 9 ay 12 günlük hapis cezasına çarptırıldı. Cezasını dört ay erteletti ve ardından hastaneden 3 aylık bir tecil raporu aldı.

Necip Fazıl, başkanı olduğu Büyük Doğu Cemiyeti'ni ani bir kararla 26 Mayıs 1951'de feshetti. Örtülü ödenekten aldığı paraya karşılık cemiyeti kapattığı iddia edildi. Kurmayı düşündüğü Büyük Doğu Partisi'nin ana nizamnamesini 15 Haziran 1951'de *Büyük Doğu* dergisinde yayımladı. Bu taslakta, CHP'nin Altı Ok'una karşılık Büyük Doğu'nun Dokuz Umde'si, Millî Şef'e karşılık İslâmi bir yüce olan "Başyüce" bulunuyordu. Programa göre faiz, dans, heykel, zina, fuhuş, kumar, içki ve her türlü keyif verici madde yasaklanacak; suçlular kısas yöntemiyle cezalandırılacaktı. Necip Fazıl, Haziran 1951'de dergiye ara verdi. Son sayısında "Müslüman Türklerin günlük gazetesi çıkacak" duyurusunu yaptı. Günlük *Büyük Doğu* gazetesi 16 Kasım 1951'de yayımlanmaya başladı.

Necip Fazıl'ın 1951'de aldığı hapis cezasıyla ilgili hastaneden aldığı tecil raporunun süresi dolarken 22 Mayıs 1952'de "Malatya Hadisesi" meydana geldi. O gün, *[[Vatan (gazete, 1940)|Vatan]]* gazetesinin sahibi ve başyazarı Ahmet Emin Yalman, Malatya'da bir suikast teşebbüsünde yaralandı. Necip Fazıl, Hüseyin Üzmez'i azmettirmekle suçlandı. Şair, "Taammüden katle teşvik ve azmettirmek, katle teşebbüs fiilini medih ve istihsal eylemek" suçlamalarıyla tutuklanarak Malatya'ya sevk edildi. 1951'deki mahkûmiyeti sebebiyle 9 ay 12 günlük hapis cezasını çekerken, "Maskenizi Yırtıyorum" başlıklı bir broşür yayımlayarak 1943'ten beri başına gelenleri ve Malatya Hadisesi ile ilgili yaşananları değerlendirdi (11 Aralık 1952). Malatya Davası hâlâ devam ettiğinden, 1951 mahkûmiyeti sona erdikten sonra da bir süre tutuklu kaldı. Malatya Davası'ndan suçsuz bulunarak 16 Aralık 1953'te serbest bırakıldı.

1957'de çeşitli davalardan gecikmiş cezaları nedeniyle 8 ay 4 gün daha hapis yattı.

1958'de Türkiye Jokey Kulübü'nün ısmarlaması ve çocukluk yıllarından gelen atlara olan ilgisi sebebiyle *[[At'a Senfoni]]* adlı eserini kaleme aldı.

1960 darbesinden ardından 6 Haziran'da evinden alınan Necip Fazıl, 4,5 ay Balmumcu Garnizonu'nda tutuldu. Basın Affı nedeniyle tahliye edilse de Atatürk'e hakaret suçu içerdiği iddia edilen bir yazısı nedeniyle mahkûmiyet kararı Balmumcu'da bulunduğu sırada kesinleşti. Böylece tahliye edildiği gün tekrar tutuklanarak ve Toptaşı Cezaevi'ne gönderildi. 1 yıl 65 günlük cezayı doldurduktan sonra 18 Aralık 1961'de serbest kaldı.

### 1960'tan sonraki hayatı

Serbest kaldıktan sonra, önce *Yeni İstiklal*, sonra *Son Posta* adlı gazetede yazarlığa başladı. 1963-1964 yıllarında Türkiye'nin çeşitli yerlerinde konferanslar verdi.

1965'te "B.D. Fikir Kulübü"nü kurdu. Konferanslar serisini ve günlük yazılarını sürdürdü; bazı eserlerini gazetelerde tefrika etti.

1970 yılında eski başbakanlardan Necmettin Erbakan'ın kurduğu Millî Nizam Partisi'nin (MNP) kuruluş beyannamesini kaleme almıştır. MNP'nin ardılı Millî Selamet Partisi (MSP), Bülent Ecevit liderliğindeki CHP ile 1974 yılında koalisyon hükûmeti kurunca MSP'ye desteğini kesmiştir. 1977 yılından 12 Eylül 1980 askeri darbesine kadar Alparslan Türkeş'in lideri olduğu Milliyetçi Hareket Partisi lehine *[[Büyük Doğu (dergi)|Büyük Doğu]]* dergisinde yazılar yazmış, parti mitinglerinde ve kongrelerinde konuşmalar yaparak bu partide yer edinmeye çalışmıştır.

1973 yılında hacca gitti. O yıl, oğlu Mehmet'e "Büyük Doğu Yayınevi"ni kurdurdu. *Esselâm* isimli manzum eserinden başlayarak daha önce çeşitli yayınevleri tarafından basılmış eserlerinin düzenli yayınına başladı. 23 Kasım 1975'te, Millî Türk Talebe Birliği (MTTB) tarafından mücadelesinin 40. yılı münasebetiyle bir "jübile" tertiplendi. 1976'da, dergi-kitap formatında yayımlanan ve 1980 yılına kadar 13 sayı sürecek *Rapor* adlı dergiyi çıkardı. 1978'de ise *Son Devre: Büyük Doğu* dergisini yayımladı.

26 Mayıs 1980'de Türk Edebiyat Vakfı tarafından "Sultan-üş Şuara" (Şairlerin Sultanı) unvanı verildi. 1982 yılında yayımlanan *Batı Tefekkürü ve İslâm Tasavvufu* isimli eseri sebebiyle "Yılın Fikir ve Sanat Adamı" seçildi.

Necip Fazıl Kısakürek, *[[Bir Adam Yaratmak]]* adlı piyesinde yer alan olay örgüsü ve diyalogların edebiyat çevrelerinde dikkat çekti. Bazı eleştirmenler tarafından "Türk Shakespeare" olarak anılmıştır.

*İman ve İslâm Atlası* adlı eserini yazmak için 1981 yılında Erenköy'deki evinde odasına kapandı. Yeni bir parti kurmak üzere bulunan Turgut Özal'ı sık sık odasına kabul etti ve tavsiyelerde bulundu.

8 Temmuz 1981 tarihinde, Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkında Kanun'a aykırı fiil işlediği gerekçesiyle, Atatürk'ün manevi şahsına hakaret suçundan hüküm giydi. Karar, Yargıtay 9. Ceza Dairesi tarafından onaylandı. Davaya konu olan *Vatan Haini Değil, Büyük Vatan Dostu Sultan Vahidüddin* adlı kitabın herhangi bir suç unsuru teşkil etmediği, mahkemenin atadığı bilirkişi raporu ile belirtildi. Ancak Necip Fazıl, "Atatürk'e hakaret etmeye meyilli olmak" gerekçesiyle mahkûm edildi.

25 Mayıs 1983 tarihinde evinde öldü. Cenazesi Eyüpsultan Mezarlığı'a defnedildi.

## Çalışmaları
Kendi deyimiyle 12 yaşında şiir yazmaya başlayan Necip Fazıl'ın ilk şiir kitabı, 17 yaşındayken yayımlandı ve bazı şiirleri Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı'nın ders kitaplarında okutuldu. *Bir Adam Yaratmak* adlı tiyatro eseri ise 1937-1938 tiyatro sezonunda İstanbul Şehir Tiyatrosu'nda uzun süre kapalı gişe oynadı.

Paris dönüşü yayımladığı *Örümcek Ağı* ve *Kaldırımlar* adlı şiir kitapları, onu çok genç yaşta ünlü yaptı. Henüz otuz yaşına basmadan çıkardığı yeni şiir kitabı *Ben ve Ötesi* (1932) ile takdir toplamayı sürdürdü. Birçok kişi tarafından da çok sevilen şair, "Üstat Necip Fazıl Kısakürek" olarak anılmaya başlandı.

Necip Fazıl, 1934 yılında Nakşî şeyhi Abdülhakîm Arvâsî ile tanıştıktan sonra İslami kimliğiyle öne çıkmaya başladı. Bu dönemde, tamamında üstün bir ahlak felsefesinin savunulduğu tiyatro eserlerini birbiri ardına kaleme aldı. *Tohum*, *Para*, *[[Bir Adam Yaratmak]]* ve *Nam-ı Diğer Parmaksız Salih* gibi piyesleri büyük ilgi gördü. *[[Cinnet Mustatili]]* adlı eserinde hapishane anıları yer verdi.

Sık sık kapatılan veya toplatılan *Büyük Doğu* dergisinin yayımlanmadığı dönemlerde, günlük fıkra ve yazılarını *[[Ortadoğu (gazete)|Ortadoğu]]*, *[[Son Havadis]]*, *[[Milliyet (gazete)|Milliyet]]*, *[[Millî Gazete]]*, *[[Hergün]]* ve *[[Tercüman (gazete)|Tercüman]]* gazetelerinde yayımladı.

## Vasiyeti
Vasiyetinin bir kısmı:

* Fikir ve duyguda vasiyete lüzum görmüyorum. Bu bahiste bütün eserlerim; her kelime, cümle, mısra ve topyekûn ifade tarzım vasiyettir. Eğer bu kamusluk bütünü tek ve minicik bir daire içinde toplamak gerekirse söylenecek söz, "Allah ve Resulü'nden başka her şey hiç ve batıl." demekten ibarettir.
* Beni, ayrıca hususi vasiyetimde belirttiğim gibi, İslamî usullerin en incelerine riayetle defnediniz! Burada, umumi vasiyette de belirtilmesi gereken bir noktaya değinmeliyim.
* Cenazeme çiçek ve bando mızıka gönderecek makam ve şahıslarla herhangi bir yakınlığımız yoktur ve kimsenin böyle bir zahmete girişmeyeceği de malumdur... Ancak bu hususta bir muziplik zuhur edecek olursa, ne yapılması gerektiği de beni sevenlerce bilinir... Çiçekler çamura, bando ise yüz geri koğuşuna.


Çile şiirindeki şu satırlar, vasiyetini teyit eder niteliktedir:
Son gün olmasın dostum, çelengim, top arabam;Alıp beni götürsün, tam dört inanmış adam...

## Siyasi fikirleri
Necip Fazıl Kısakürek'in siyasi görüşleri yaşamı boyunca değişim göstermiştir. Gençlik döneminde Cumhuriyet Halk Partisi yanlısı yazılar yazmış, devlet bursuyla yurt dışına gönderilmiş ancak kumar ve alkol bağımlılığı nedeniyle eğitimini tamamlayamayıp yurda dönmüştür. Demokrat Parti döneminde örtülü ödenekten pay aldığı ve bunun karşılığında tek parti yönetimine yönelik çeşitli suçlamalarda bulunduğu iddia edilmektedir. Demokrat Parti'nin kendisine sırt çevirmesi ve bir kumar baskınında yakalanması sonrasında partiden ayrılmıştır.

1934 yılında katıldığı Nakşibendilik tarikatından sonra siyasi gelişmeler üzerine değerlendirmelerde bulunmaya başlamıştır. 1943 yılından itibaren çıkardığı *Büyük Doğu* dergisinde yazdığı yazılarla 1945'teki Tan Gazetesi Baskını ve 1952'de Malatya'da gerçekleşen Ahmet Emin Yalman suikast girişimi öncesinde Yalman'ı eleştiren metinler yayımlamıştır. Ayrıca, komünist Sovyetler Birliği karşıtı olarak ABD lehine görüşler dile getirmiştir. Bu dönemde fikirleri Millî Türk Talebe Birliği üyeleri tarafından benimsenmiştir.

Necip Fazıl, 1940'lı yıllardan itibaren İslamcı bir toplum ve devlet düzeni tasarımı etrafında şekillenen fikirleriyle İslamcı düşünceyi sistemleştirmeye yönelik çabalarıyla öne çıkmıştır. Bu yönüyle bazı araştırmacılar tarafından "İslamcı ideolog" olarak tanımlanmıştır.

Soğuk Savaş döneminde Türkiye'de antikomünizm akımının öncülerinden biri oldu. Ayrıca, dünya görüşü çerçevesinde yakın tarihi de yorumladı ve bu doğrultuda, resmî tarihe alternatif olarak *Vahdettin: Vatan Haini Değil Büyük Vatan Dostu* gibi kitaplarla tarih revizyonizmine de girişti.

## Eleştiriler
Necip Fazıl'ın düşünce yapısı, din, tasavvuf ve mistisizm ekseninde şekillenmiş, fikrî mücadelesini bu doğrultuda sürdürmüştür. Fikir ve inançlarını yaymak amacıyla edebî araçların yanı sıra yayıncılık yaparak kendi medyasını oluşturmuş, Demokrat Parti döneminde ise parti iktidarından destek almıştır. Demokrat Parti başbakanı Adnan Menderes'e yazdığı yardım mektubu ve Demokrat Parti'den aldığı 147.000 liralık örtülü ödenek Yassıada yargılamalarında gündeme gelmiştir. Tarihçi Ayşe Hür, Necip Fazıl'ın yaşamı boyunca süren bağımlılıklarının örtülü ödenek talebinde etkili olduğunu ileri sürmüştür.

Yazılarında Batı karşıtı, laiklik/sekülerizm karşıtı, meşrutiyet ve cumhuriyet karşıtı, padişahçı, İslamcı, totaliter, masonluk karşıtı ve antisemitik düşünceleri doğrultusunda Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye yakın tarihi için yarattığı revizyonist kurgu; yine aynı düşünceler ışığında İkinci Meşrutiyet, Millî Mücadele, Lozan Antlaşması, Türkiye'de cumhuriyetin ilanı ve hilâfetin kaldırılması gibi konularda kaleme aldığı komplo teorileri bazı araştırmacılar tarafından incelenmiş ve eleştirilmiştir.

### Fikir değişimleri
Necip Fazıl Kısakürek'in hayatı, kendi anlatımına göre 1934 yılında Nakşibendi şeyhi Abdülhakîm Arvâsî ile tanışmasıyla değişmiş ve genel olarak idealist ve İslamcı bir çizgide sürmüştür. Ancak farklı yönetim dönemlerinde yazdığı yazılar, kitaplar ve mektuplar fikir değişiklikleri göstermektedir. Kendisinin ve arkadaşlarının yazdıklarına göre değişimlerinin en keskin olduğu yıl 1940'tır. 1940 yılında CHP'den milletvekili adaylığı talebinde bulunmuş, ancak kabul edilmemiştir. Yazar Mîna Urgan, Kısakürek'in 1940 yılından sonraki değişimini *Bir Dinozorun Anıları* kitabında detaylı olarak ele almıştır.

Mustafa Kemal Atatürk'ün cumhurbaşkanlığı döneminde ve ölümünün ardından Kemalist çizgide çeşitli yazılar kaleme alan Necip Fazıl, İsmet İnönü döneminde, özellikle 1943 sonrası süreçte, İnönü ve Cumhuriyet rejimi hakkında eleştirel görüşler dile getirmiştir. CHP yönetimini din karşıtlığıyla ilişkilendirmiş; Cumhuriyet inkılaplarını Batı hayranlığı bağlamında değerlendirmiştir. Bu dönemde dile getirdiği düşünceler, daha önce karşı çıktığı bazı kesimlerle benzer temalar taşıyabilmektedir.

1950 genel seçimleri öncesinde Demokrat Parti karşıtı görüşlerini yoğun biçimde paylaşan Kısakürek, Demokrat Parti iktidara geldikten sonra parti yanlısı bir tutum benimsemiştir. Örneğin, 12 Aralık 1950 tarihli *Büyük Doğu* dergisindeki yazısında, Atatürk'ün cumhurbaşkanlığındaki Cumhuriyet'in ilk 15 yılına yönelik eleştirilerini daha da sertleştirmiştir.

Necip Fazıl Kısakürek, 1950'li yıllarda dönemin başbakanı Adnan Menderes'e çeşitli tarihlerde mektuplar göndererek maddi destek talebinde bulunmuştur. Bu mektuplardan birinde, "Benim yaptığımı yapanlara hükümetler ve rejimler servetlerini ve nimetlerini yağdırır" ifadelerini kullanmış; içinde bulunduğu maddi sıkıntıyı ve yaşadığı psikolojik zorlukları dile getirmiştir. Demokrat Parti'ye verdiği hizmetler karşılığında maddi destek istediği mektuplardan birinde, içinde bulunduğu maddi sıkıntıyı "cinnet buhranları içinde çırpınmak" şeklinde tanımlamış; bu durumun hayatına mal olabileceğini ifade etmiştir. Yassıada duruşmalarında ortaya konan belgelere göre, 1950–1960 yılları arasında Kısakürek'e örtülü ödenekten toplam 147.000 TL ödeme yapıldığı belirtilmiştir. Kısakürek, bu dönemde kaleme aldığı *Benim Gözümde Adnan Menderes* adlı eserinde, Menderes'e duyduğu bağlılığı ifade eden ifadelere de yer vermiştir. Kitapta geçen bir bölümde, "Bizi arkanda azad kabul etmez köle farzedebilirsin... şeref duyarız" şeklinde ifadeler kullanmıştır.

Necip Fazıl Kısakürek, Menemen Olayı hakkında 1 ve 5 Ocak 1931 tarihli *[[Hâkimiyet-i Milliye]]* gazetesinde hükûmet yanlısı ve sertlik yanlısı yazılar kaleme almıştır. Ancak 1969 tarihli *Son Devrin Din Mazlumları* adlı eserinde, olayın hükûmet tarafından tertiplenmiş olduğunu ileri sürerek önceki tutumundan farklı bir değerlendirme sunmuştur.

Necip Fazıl Kısakürek, tarihsel olaylara ilişkin revizyonist ve alternatif görüşler ileri sürmüştür. Eserlerinde, 31 Mart Vakası'nın İttihatçılar ve masonlar tarafından organize edildiğini; ayaklanmayı bastıran Hareket Ordusu'nun "şuursuzlar sürüsü" olduğunu; Şeyh Said'in hareketini bir isyan değil, dindar bir Müslümanın laik yönetime karşı mücadelesi olarak gördüğünü belirtmiştir. Ayrıca, sadece şapka giymediği için idam edildiğini öne sürdüğü kişilere son anda bu konuda soru yöneltildiğini, İskilipli Âtıf Hoca'nın Kurtuluş Savaşı'na muhalefeti nedeniyle değil, şapka kanununa karşı çıkması sebebiyle idam edildiğini iddia etmiştir. Dersim Harekâtı'nı bir Müslüman katliamı olarak değerlendirmiş, II. Abdülhamid'in akıl hastası denilerek tımarhaneye kapatıldığını, Said Nursî'nin büyük bir din alimi olduğunu ve baskı gördüğünü iddia etmiştir. Ayrıca VI. Mehmed Vahdettin'in Kurtuluş Savaşı'na karşı olmadığını ve Mustafa Kemal'e bu mücadele için 40 bin altın verdiğini ileri sürmüştür.

## Hatırası
Necip Fazıl Ödülleri, 2014 yılından beri Necip Fazıl'ın mirasını yaşatmak amacıyla *[[Star (gazete)|Star]]* gazetesi tarafından verilmektedir.

Ailesi tarafından 2015 yılında Necip Fazıl Kısakürek Kültür ve Araştırma Vakfı kurulmuştur.

## Eserleri

* *Bayram*
* *Bekleyen*
* *Vatan Dostu Sultan Vahidüddin*
* 1925: *Örümcek Ağı*
* 1928: *Kaldırımlar*
* 1932: *Ben ve Ötesi*
* 1933: *Birkaç Hikâye Birkaç Tahlil*
* 1935: *Tohum*
* 1937: *Beklenen*
* 1938: *[[Bir Adam Yaratmak]]*
* 1938: *Künye*
* 1940: *Çerçeve*
* 1940: *Namık Kemâl*
* 1940: *Sabır Taşı*
* 1942: *Para*
* 1944: *Vatan Şairi Nâmık Kemâl*
* 1946: *Müdafaa*
* 1948: *Halkadan Pırıltılar (Veliler Ordusundan)*
* 1949: *Nam*
* 1950: *Çöle İnen Nur (İzinsiz Baskı)*
* 1951: *101 Hadis (*Büyük Doğu'nun 1951'de verdiği ek*)*
* 1953: *Maskenizi Yırtıyorum*
* 1955: *[[Cinnet Mustatili|Cinnet Mustatili (Yılanlı Kuyudan)]]*
* 1955: *Sonsuzluk Kervanı*
* 1956: *Mektubat'tan Seçmeler*
* 1958: *[[At'a Senfoni]]*
* 1959: *Büyük Doğu'ya DOĞRU (İdeolocya Örgüsü)*
* 1960: *Altun Halka (Silsile)*
* 1961: *O ki O Yüzden Varız (Çöle İnen Nur)*
* 1962: *[[Çile (kitap)|Çile]]*
* 1962: *Her Cephesiyle Komünizm*
* 1962: *Türkiye'de Komünizm ve Köy Enstitüleri*
* 1964: *Ahşap Konak (*Büyük Doğu'nun 1964'te verdiği ek*)*
* 1964: *Hazret*
* 1964: *İman ve Aksiyon*
* 1964: *Reis Bey*
* 1964: *Siyah Pelerinli Adam (*Büyük Doğu'nun 1964'te verdiği ek*)*
* 1965: *Bir Pırıltı Binbir Işık*
* 1965: *Büyük Kapı (O ve Ben)*
* 1965: *Ruh Burkuntularından Hikâyeler*
* 1965: *Ulu Hakan II. Abdülhamid Han*
* 1966: *Büyük Kapı'ya ek (Başbuğ Velilerden)*
* 1966: *İki Hitabe: Ayasofya/Mehmetçik*
* 1966: *Tarih Boyunca Büyük Mazlumlar I*
* 1966: *Tarih Boyunca Büyük Mazlumlar II*
* 1967: *El Mevahibü'l Ledüniyye*
* 1968: *1001 Çerçeve 1*
* 1968: *1001 Çerçeve 2*
* 1968: *1001 Çerçeve 3*
* 1968: *1001 Çerçeve 4*
* 1968: *1001 Çerçeve 5*
* 1968: *İdeolocya Örgüsü*
* 1968: *Peygamber Halkası*
* 1968: *Tanrı Kulundan Dinlediklerim I*
* 1968: *Tanrı Kulundan Dinlediklerim II*
* 1968: *Türkiye'nin Manzarası*
* 1968: *Vahidüddin*
* 1969: *[[Son Devrin Din Mazlumları]]*
* 1969: *Müdafaalarım*
* 1969: *Piyeslerim (Ulu Hakan/Yunus Emre/S. P. Adam)*
* 1969: *Şiirlerim*
* 1969: *Sosyalizm, Komünizm ve İnsanlık*
* 1970: *Benim Gözümde Menderes*
* 1970: *Hikâyelerim*
* 1970: *Kanlı Sarık*
* 1970: *Nur Harmanı*
* 1970: *Yeniçeri*
* 1971: *Reşahat*
* 1972: *Senaryo Romanları*
* 1973: *Esselâm*
* 1973: *Hac*
* 1973: *Hazret*
* 1973: *Moskof*
* 1974: *[[Çile (kitap)|Çile (Nihaî Tertib)]]*
* 1974: *Başbuğ Velilerden 33 (Altun Silsile)*
* 1974: *O ve Ben*
* 1974: *Rabıta*
* 1975: *Bâbıâli*
* 1975: *Hitabeler*
* 1976: *İhtilal*
* 1976: *Mukaddes Emanet*
* 1976: *Rapor 1*
* 1976: *Rapor 2*
* 1976: *Sahte Kahramanlar*
* 1976: *Veliler Ordusundan 333 (Halkadan Pırıltılar)*
* 1977: *Rapor 3*
* 1977: *Yolumuz, Halimiz, Çaremiz*
* 1978: *Doğru Yolun Sapık Kolları*
* 1978: *İbrahim Ethem*
* 1979: *Rapor 4*
* 1979: *Rapor 5*
* 1979: *Rapor 6*
* 1980: *Aynadaki Yalan*
* 1980: *Rapor 10*
* 1980: *Rapor 11*
* 1980: *Rapor 12*
* 1980: *Rapor 13*
* 1980: *Rapor 7*
* 1980: *Rapor 8*
* 1980: *Rapor 9*
* 1981: *İman ve İslâm Atlası*
* 1982: *Batı Tefekkürü ve İslâm Tasavvufu*
* 1983: *Tasavvuf Bahçeleri*
* 1984: *Kafa Kâğıdı*
* 1985: *Dünya Bir İnkılâp Bekliyor*
* 1985: *Hesaplaşma*
* 1986: *Mümin*
* 1988: *Öfke Ve Hiciv*
* 1990: *Başmakalelerim 1*
* 1990: *Çerçeve 2*
* 1990: *Konuşmalar*
* 1991: *Çerçeve 3*
* 1992: *Hücum Ve Polemik*
* 1995: *Başmakalelerim 2*
* 1995: *Başmakalelerim 3*
* 1996: *Çerçeve 4*
* 1997: *Edebiyat Mahkemeleri*
* 1998: *Çerçeve 5*
* 1999: *Hâdiselerin Muhasebesi 1*
* 2000: *Püf Noktası*

## Hakkında yazılanlar
* Kendi Sesinin Yankısı/Necip Fazıl Kısakürek, M. Orhan Okay, Etkileşim Yayınları
* Necip Fazıl Kısakürek, Muzaffer Uyguner, Bilgi Yayınevi
* Üstâd Necip Fazıl'a Dair, Kadir Mısıroğlu, Sebil Yayınevi
* NƏCİB FAZİL QISAKÜRƏYİN YARADICILIQ YOLU 
* Eşqane Babayeva 

## Ayrıca bakınız
* MEB 100 Türk edebiyatçısı listesi
* Necip Fazıl Ödülleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Necip Fazıl Kısakürek resmî sitesi