Vesna Vulović

**Vesna Vulović** (3 Ocak 1950  23 Aralık 2016)  yükseklikten paraşütsüz düşerek sağ kurtulan bir Sırp  uçuş görevlisiydi. 26 Ocak 1972'de JAT Flight 367'nin bagaj bölmesini parçalayan ve Çekoslovakya'nın (şu anda Çek Cumhuriyeti'nin bir parçası) Srbská Kamenice yakınlarında düşmesine neden olan bir patlamadan sonra hayatta kalan tek kişi oydu. Hava güvenliği müfettişleri patlamayı evrak çantasındaki bombaya bağladı. Yugoslav yetkililer suçlunun göçmen Hırvat milliyetçileri olduğundan şüpheleniyordu, ancak hiç kimse tutuklanmadı.

Bombalamanın ardından Vulović günlerce komada kaldı ve birkaç ay hastaneye yattı. Kafatası, üç omuru, bacakları, kaburgaları ve leğen kemiği kırıldı. Bu yaralanmalar onun belden aşağısının geçici olarak felç olmasına neden oldu. Vulović tamamen iyileşti ancak topallayarak yürümeye devam etti. Olayla ilgili hatırlayabildiği hiçbir şey yoktu ve kazanın ardından uçma konusunda hiçbir çekincesi olmadı. Uçuş görevlisi olarak çalışmaya devam etme isteğine rağmen Jat Airways (JAT), uçuşlarda bulunmasının çok fazla ilɡi çekeceğini düşünerek ona  masa başı işi verdi. Vulović Yugoslavya'da ünlü oldu ve ulusal bir kahraman olarak kabul edildi.

Vulović 1990'ların başında, Yugoslavya'nın dağılması sırasında hükûmet karşıtı protestolara katıldıktan sonra  JAT'tan kovuldu, ancak hükûmet onun hapsedilmesinin getireceği olumsuz tanıtımdan endişe duyduğu için tutuklanma işlemi ɡerçektirmedi. Ekim 2000'deki Buldozer Devrimi sırasında Sırbistan Sosyalist Partisi iktidardan uzaklaştırılıncaya kadar demokrasi yanlısı bir aktivist olarak çalışmalarına devam etti. Vulović daha sonra Demokrat Parti adına kampanya yürüterek Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne girişini savundu. Son yıllarını inzivaya çekilerek geçirdi ve hayatta kalmanın suçluluğuyla mücadele etti. Boşandıktan sonra, 2016'daki ölümüne kadar Belgrad'daki dairesinde düşük bir emekli maaşıyla yalnız yaşadı.

## İlk yılları
Vesna Vulović 3 Ocak 1950'de Belgrad'da doğdu. Babası bir iş adamıydı ve annesi fitness eğitmeniydi. Beatles'a olan sevgisinden dolayı, üniversitedeki ilk yılını tamamladıktan sonra İngilizcesini geliştirmeyi umarak Birleşik Krallık'a gitti. Belgrad'a döndükten sonra, arkadaşlarından birini uçuş görevlisi üniforması içinde gördükten sonra uçuş görevlisi olmaya karar verdi. Yugoslavya'nın ulusal bayrak taşıyıcısı ve baskın havayolu JAT'a katıldı.

## JAT Uçuş 367

Kopenhag ve Zagreb'de mola vererek Stockholm'den Belgrad'a uçan JAT Uçuş 367'nin mürettebatı, 25 Ocak 1972 sabahı Danimarka'ya ulaştı. Vulović'in anlattığına göre, 367 sefer sayılı uçuşta olması planlanmamıştı ve JAT, onu ismi Vesna olan başka bir uçuş görevlisiyle karıştırmıştı. Yine de ülkeyi ilk kez ziyaret etmesi nedeniyle Danimarka'ya seyahat etmekten heyecan duyduğunu söyledi. Mürettebat tüm öğleden sonrayı ve ertesi sabahı kendilerine ayırdı. Vulović gezmek istiyordu ancak meslektaşları alışverişe gitmeleri konusunda ısrar etti. "Herkes ailesi için bir şeyler satın almak istiyordu" diye hatırladı. "Bu yüzden onlarla alışverişe gitmek zorunda kaldım. Öleceklerini biliyor gibiydiler. Bu konuda konuşmadılar ama gördüm&nbsp;... Onlar için hissettim ve kaptan 24 saat boyunca odasından çıkmadı. Dışarıya hiç çıkmak istemiyordu. Sabah kahvaltıda yardımcı pilot sanki başka kimsenin oğlu veya kızı yokmuş gibi oğlu ve kızından bahsediyordu."

Uçuş 367, Stockholm Arlanda Havaalanından 26 Ocak öğleden sonra, 1:30'da kalktı. McDonnell Douglas DC-9 tipi uçak saat 02.30'da Kopenhag Havalimanı'na indi.&nbsp;Bunun üzerine Vulović ve meslektaşları uçağa bindiler. Vulović, "Geç olduğu için terminaldeydik ve uçağın park edildiğini gördük" dedi. "Tüm yolcuların ve mürettebatın uçaktan indiğini gördüm. Bir adam çok sinirlenmiş görünüyordu. Onu fark eden sadece ben değildim. Diğer mürettebat üyeleri ve Kopenhag'daki istasyon müdürü onu gördü. Bombayı bagaja koyanın o olduğunu düşünüyorum. Sanırım Stockholm'de bir çanta teslim etmiş, Kopenhag'da inmiş ve bir daha uçağa binmemiştir."

367 sefer sayılı uçuş Kopenhag Havalimanı'ndan 03:15'te kalktı. 4:01'de, Öğleden sonra DC-9'un bagaj bölmesini parçalayan bir patlama oldu. Patlama, uçağın o zamanki Çekoslovak köyü Srbská Kamenice üzerinde parçalanmasına neden oldu. Vulović, 28 yolcu ve mürettebattan hayatta kalan tek kişiydi. Enkazın ortasında çığlık attığını duyan Bruno Honke isimli bir köylü tarafından bulundu. Turkuaz renkli üniforması kanla kaplıydı ve çarpmanın şiddetiyle ince topuklu ayakkabıları yırtılmıştı. Honke , İkinci Dünya Savaşı sırasında doktordu ve kurtarma ekibi gelene kadar Vulović'i hayatta tutmayı başardı.

Hava güvenliği müfettişleri, Vulović'in hayatta kalmasını, DC-9'un gövdesinde uçağın geri kalanından kopup yere düşerken bir yemek arabası tarafından sıkışıp kalmasına bağladı. Kabindeki basınç kaybolunca, yolcular ve diğer uçuş mürettebatı uçaktan dışarı fırladı ve düşerek öldüler. Müfettişler, Vulović'in içine sabitlendiği gövdenin, darbeyi hafifleten, yoğun ormanlık ve karla kaplı bir dağ yamacına açılı bir şekilde indiğine inanıyorlardı. Vulović'in doktorları düşük tansiyon geçmişinin, kabin basıncının düşmesinden sonra hızla bayılmasına neden olduğu ve darbe anında kalbinin patlamasını engellediği sonucuna vardı. Vulović, uçuş görevlisi olmak için başvurmadan önce düşük tansiyonunun farkında olduğunu ve bunun sağlık muayenesinde başarısız olmasına neden olacağını bildiğini ancak öncesinde aşırı miktarda kahve içtiğini ve havayollarına kabul edildiğini söyledi.

1962 ile 1982 yılları arasında göçmen Hırvat milliyetçileri Yugoslav sivil ve askeri hedeflerine karşı 128 terör saldırısı düzenledi. Yugoslav yetkililer, 367 sefer sayılı uçağın düşürülmesinden kendilerinin sorumlu olduğundan şüpheleniyordu. Kaza günü, Viyana'dan Zagreb'e giden bir trende patlayan bomba altı kişinin yaralanmasına yol açmıştı. Kendini Hırvat milliyetçisi olarak tanımlayan bir adam, ertesi gün İsveç gazetesi *[[Expressen|Kvällsposten'i]]* arayarak 367 sefer sayılı uçağın bombalanmasının sorumluluğunu üstlendi. Hiçbir tutuklama yapılmadı. Çekoslovak Sivil Havacılık Otoritesi daha sonra patlamayı evrak çantasındaki bombaya bağladı.

## Felç kalması ve iyileşme süreci
Kazanın ardından Vulović günlerce komada kaldı, kafatası kırıktı ve beyin kanaması geçiriyordu. Ayrıca iki bacağı ve üç omuru kırıktı, bunlardan biri tamamen ezilmişti. Pelvisi ve birkaç kaburgası da kırıktı. Yaralanmaları onun belden aşağısının geçici olarak felç olmasına neden oldu. Düşmeden önceki saatten bir ay sonrasına kadar tamamen hafıza kaybı yaşadı. Vulović'in ebeveynleri kazanın meydana gelmesinden yaklaşık iki hafta sonra başına ɡelenleri öğrendi. Doktorunun kendisine bir gazete manşeti göstermesi üzerine bayıldı ve sakinleştirilmeye çalışıldı. Vulović'in kazadan önce hatırlayabildiği son şey, yolcuları uçağa binerken selamlamaktı. Bir sonraki hatırladığı şey, yaklaşık bir ay sonra anne ve babasını hastane odasında görmesiydi.

Vulović, 12 Mart 1972'ye kadar Prag'daki bir hastanede tedavi gördü ve ardından Belgrad'a uçtu. Yugoslavya'ya dönüş uçuşu sırasında uyumasına yardımcı olması için kendisine hipnotik bir enjeksiyon yapılması teklif edildi, ancak kazayı hatırlamadığı için uçmaktan korkmadığını söyleyerek bunu reddetti. Belgrad'da Vulović'in hastane odası 24 saat polis koruması altına alındı çünkü yetkililer bombalamanın faillerinin onu öldürmek isteyeceğinden korkuyordu. Gardiyanlar her altı saatte bir vardiya değiştiriyordu ve ebeveynleri ve doktorlar dışında kimsenin onu görmesine izin verilmiyordu. Vulović'in hastanede kalışı Haziran 1972'ye kadar sürdü ve ardından iyileşmek için bir Karadağ'daki bir sahil beldesinde gitti ve doktorları onu iki veya üç günde bir ziyaret etti.

Vulović hareket kabiliyetini yeniden sağlamak için birkaç ameliyat geçirdi. İlk başta sadece sol bacağını hareket ettirebiliyordu ve bir ay sonra sağ bacağını da hareket ettirebildi. Vulović'in ebeveynleri, tedavisinin masraflarını karşılamak için her iki arabasını da satmak zorunda kaldı. Vulović, düşüşünden sonraki on ay içinde yürüme yeteneğini yeniden kazandı, ancak hayatının geri kalanında topallayarak yürüdü ve omurgası kalıcı olarak bükülmüştü. Toplamda on altı ayını iyileşmek için harcadı. 2008'de "Kimse benim bu kadar uzun yaşayacağımı beklemiyordu" dedi. Vulović iyileşmesini "Sırp inatçılığına" ve "çikolata, ıspanak ve balık yağını içeren çocukluk diyetine" bağladı.

## Şöhreti

Vulović Eylül 1972'de, uçuş görevlisi olarak çalışmaya devam etme isteğini dile getirdi. JAT, uçuşlardaki ɡörevinin çok fazla ilɡi çekeceğini düşündü ve bunun yerine ona masa başı bir iş verdi. Yugoslavya'da ulusal bir kahraman olarak karşılandı. Bir "Soğuk Savaş kahramanı" olarak ünü, Sovyetler Birliği ve diğer Varşova Paktı ülkelerine de yayıldı. Kazanın ardından, Yugoslavya devlet başkanı Josip Broz Tito tarafından onurlandırıldı ve Sırp halk şarkıcısı Miroslav Ilić, "Vesna stjuardesa" ("Kosiste Vesna") adlı bir şarkı kaydetti. Kısa süre sonra Srbská Kamenice'nin fahri vatandaşı oldu. Kazadan sonra Vulović'i canlı bulan Honke'nin, düşüşünden altı hafta sonra bir torunu dünyaya geldi; Vulović'in onuruna Vesna adı verildi. Düzenli olarak uçmaya devam eden Vulović, diğer yolcuların kendisini uçuşlarda görünce şaşırdıklarını ve yanına oturmak istediklerini belirtti.

Vulović'in ebeveynlerinin ikisi de kazadan sonraki birkaç yıl içinde öldü. Bir yıllık flörtün ardından 1977'de makine mühendisi Nikola Breka ile evlendi. Doktorlar tarafından kendisine yaralanmaların üreme fonksiyonu üzerinde olumsuz bir etki yaratmayacağı söylenmesine rağmen Vulović, neredeyse ölümcül olduğu ortaya çıkan ve hiçbir zaman çocuk sahibi olamayan bir Dış gebelik yaşadı. 1985 yılında *[[Guinness Dünya Rekorları|Guinness Dünya Rekorları Kitabı]]*, Vulović'i paraşütsüz en yüksek düşüşten sağ çıkma rekorunun sahibi olarak tanıdı: ( Böylelikle Alan Magee, Juliane Koepcke, Nicholas Alkemade ve Ivan Chisov gibi düşmeden sağ kurtulan diğer kişilerin rekorlarını aştığı resmen kabul edildi. Takdirini Londra'daki bir galada müzisyen Paul McCartney'den aldı

1990'ların başında Vulović ve kocası boşandı. Boşanmasını, kocasının ardı ardına sigara içmesine bağladı. Aynı sıralarda Vulović, Sırp devlet adamı Slobodan Milošević aleyhinde konuştuğu ve hükûmet karşıtı protestolara katıldığı için JAT'tan kovuldu. Tutuklanmadı çünkü hükûmet, hapis cezasının getireceği olumsuz tanıtımdan endişe ediyordu. Aktivizmine yanıt olarak Milošević yanlısı magazin dergileri, 367 sefer sayılı uçağın Çekoslovak karadan havaya füzesi tarafından vurulduğunu ve önceden inanıldığından daha düşük bir yükseklikten düştüğünü iddia ederek ona karşı bir karalama kampanyası başlattı. Vulović 1990'lar boyunca hükûmet karşıtı gösterilere katılmaya devam etti. Milošević ve Sırbistan Sosyalist Partisi, Ekim 2000'deki Buldozer Devrimi'nde devrilince, zafer konuşması yapmak için Belgrad belediye binasının balkonuna çıkan birçok ünlünün arasındaydı. Daha sonra Demokrat Parti adına kampanya yürüttü ve ekonomik refah getireceğine inandığı Sırbistan'ın Avrupa Birliği'ne girmesini savundu.

## Daha sonraki yaşamı ve ölümü
Vulović, gazetecilere düşüşünü her gün düşünmediğini ancak hayatta kalmanın suçluluğuyla mücadele ettiğini itiraf etti. "Ne zaman kazayı düşünsem, hayatta kaldığım için ağır bir suçluluk duygusuna kapılıyorum ve ağlıyorum&nbsp;... O zaman belki de hiç hayatta kalmamam gerektiğini düşünüyorum" diyerek düşüncelerini paylaştı. Vulović, bununla başa çıkmak için terapiyi ɡörmeyi reddetti ve dîndar bir Ortodoks Hıristiyan oldu. Yaşadığı çilenin onu bir iyimser birine dönüştürdüğünü belirtti.

2009 yılında, Prag'dan ɡelen iki gazeteci Peter Hornung-Andersen ve Pavel Theiner, 367 sefer sayılı uçağın bir düşman uçağıyla karıştırıldığını ve Çekoslovak Hava Kuvvetleri tarafından  yükseklikte vurulduğunu iddia etti (10,160 metre yükseklikten çok daha düşüktür). Gazeteciler ayrıca, uçağın düşürülmesinin sorumluluğunu üstlenen *Kvällsposten* tarafından alınan çağrının bir aldatmaca olduğunu da varsaydılar. Çek Sivil Havacılık Otoritesi gazetecilerin iddiasını komplo teorisi olarak nitelendirerek bu iddaları reddetti. Vulović, gazetecilerin iddialarından haberdar olduğunu söyledi ancak olaya dair hafıza kaybı yaşadığı için iddiaları doğrulayamayacağını veya reddedemeyeceğini belirtti. *Guinness Dünya Rekorları* onu paraşütsüz en yüksek düşüşten sağ çıkma rekorunun sahibi olarak ɡöstermeye devam etmektedir.

Vulović, hayatının son yıllarında Belgrad'daki dairesinde ayda 300 € emekli maaşıyla yaşadı. "İnsanlar şanslı olduğumu söylediğinde ne diyeceğimi bilmiyorum, ɡünümüzde hayat çok zor" dedi. Vulović, 367 sefer sayılı uçuşta olmasaydı annesi ve babasının erken zamanda ölmeyebileceğinden yakınarak, olayın sadece kendisinin değil ebeveynlerinin de hayatını mahvettiğini belirtti. Yalnızca ara sıra röportajlar verdi ve özellikle Oprah Winfrey ve BBC'den gelen çok sayıda röportaj talebini reddetti. düşüşünü tartışmaktan "yorgun" olduğunu söyledi Altmışlı yaşlarına gelen Vulović'in kötüleşen sağlığı, daha önce uzun yıllardır katıldığı Srbská Kamenice'deki yıllık anma törenlerine katılmasını engelledi.

Aralık 2016'da, Vulović'in telefon çağrılarına cevap vermeyi aniden bırakmasının ardından arkadaşları onun sağlığından endişe etmeye başladı. 23 Aralık'ta çilingirler kapıyı zorla açtıktan sonra dairesinde cesedini buldu. Vulović'in arkadaşları, ölümüne kadar geçen yıllarda kalp rahatsızlıklarıyla mücadele ettiğini söyledi. 27 Aralık'ta Belgrad'ın Yeni Mezarlığı'na defnedildi.

## Ayrıca bakınız
* Serbest düşüş

## Not listesi

## Kaynakça