Çizgili sincap

**Çizgili sincaplar** (Chipmunk), sincapgiller (Sciuridae) familyasından küçük, çizgili kemirgenlerdir; özellikle de yer sincaplarıdır (Marmotini). Çizgili sincaplar, öncelikle Asya'da bulunan Sibirya çizgili sincabı haricinde Kuzey Amerika'da bulunur.

## Taksonomi ve sistematiği
Çizgili sincaplar ya tek bir cins olarak *Tamias* ya da üç cins olarak sınıflandırılabilir: Doğu çizgili sincabının (T. striatus) yaşayan tek üyesi olduğu *[[Tamias]]*; Sibirya çizgili sincabının (E. sibiricus) yaşayan tek üyesi olduğu *[[Eutamias]]*; ve geriye kalan, çoğunlukla batı Kuzey Amerika'daki 23 türü içeren *[[Neotamias]]*. Bu sınıflandırmalar, çizgili sincapların morfolojik benzerlikleri nedeniyle alt cinsler olarak ele alınmıştır. Sonuç olarak, 20. yüzyıldaki çoğu taksonomi çizgili sincapları tek bir cins içine yerleştirmiştir. Bununla birlikte, mitokondriyal DNA çalışmaları, üç çizgili sincap grubunun her biri arasındaki farklılığın Marmota ve Spermophilus arasındaki genetik farklılıklarla karşılaştırılabilir olduğunu göstermektedir, bu nedenle burada üç cins sınıflandırması benimsenmiştir.


Tamias striatus2.jpg|*[[Tamias striatus]]*
Streifenhoernchen.jpg|*[[Sibirya orman gelengisi|Eutamias sibiricus]]*
Tamias minimus.jpg|*[[Neotamias minimus]]*


Yaygın adı başlangıçta “chitmunk” anlamına gelen yerli Odawa (Ottawa) kelimesi jidmoonh'dan “chitmunk” olarak yazılmış olabilir (bkz. Ojibwe ᐊᒋᑕᒨ *ajidamoo*). Oxford İngilizce Sözlüğü'nde belirtilen en eski biçim 1842'den kalma “chipmonk ”tur. Diğer erken formlar arasında “chipmuck” ve “chipminck” yer alır ve 1830'larda muhtemelen çıkardıkları sese atıfta bulunarak “chip squirrels” olarak da anılırlardı. 19. yüzyılın ortalarında John James Audubon ve oğulları *Kuzey Amerika'nın Canlı Dört Ayaklıları* adlı eserlerinde çizgili sincabın bir taşbaskı resmine yer vermiş ve ona “çip sincabı [veya] hackee” adını vermişlerdir.  Çizgili sincaplar aynı zamanda “yer sincabı” olarak da anılmaktadır (“yer sincabı” adı Spermophilus cinsi gibi diğer çizgili sincapları da ifade edebilir).

## Diyet

Çizgili sincaplar öncelikle tohumlar, fındık ve diğer meyveler ve tomurcuklardan oluşan omnivor bir diyete sahiptir. Ayrıca yaygın olarak ot, filiz ve diğer birçok bitki maddesinin yanı sıra mantarlar, böcekler ve diğer eklembacaklılar, küçük kurbağalar, solucanlar ve kuş yumurtalarını da yerler. Bazen yumurtadan yeni çıkmış yavru kuşları da yerler. Çizgili sincaplar insanların çevresinde ekili tahıl ve sebzeleri, çiftlik ve bahçelerdeki diğer bitkileri yiyebilirler, bu nedenle bazen zararlı olarak kabul edilirler. Çizgili sincaplar çoğunlukla yerde beslenirler, ancak fındık ve meşe palamudu gibi yemişleri elde etmek için ağaçlara tırmanırlar. Sonbaharın başında, birçok çizgili sincap türü kış için bozulmayan yiyecekleri stoklamaya başlar. Yiyeceklerini çoğunlukla yuvalarındaki bir kilerde saklarlar ve birden fazla küçük yiyecek zulası yapan diğer bazı türlerin aksine ilkbahara kadar yuvalarında kalırlar. Yanak keseleri, sincapların yiyecek maddelerini depolamak veya tüketmek için yuvalarına taşımalarına olanak tanır.

## Ekoloji ve yaşam öyküsü

Çizgili sincapların en büyüğü olan doğu çizgili sincapları ilkbaharın başlarında ve yine yazın başlarında çiftleşir ve her yıl iki kez dört ya da beş yavru doğurur. Batı çizgili sincapları yılda yalnızca bir kez ürer. Yavrular yaklaşık altı hafta sonra yuvadan çıkar ve sonraki iki hafta içinde kendi başlarına dışarı çıkarlar.

Bu küçük memeliler orman ekosistemlerinde birçok önemli işlevi yerine getirmektedir. Ağaç tohumlarını toplama ve istifleme faaliyetleri, fide oluşumunda çok önemli bir rol oynar. Ağaçlarla simbiyotik mikorizal ilişkilere dâhil olanlar da dâhil olmak üzere birçok farklı mantar türünü tüketirler ve bazı bölgelerde yeraltı sporokarplarının (trüf mantarı) sporlarının yayılması için bir vektördürler.

Çizgili sincaplar, iyi gizlenmiş birkaç girişi olan 3,5 m'den (11&nbsp;ft) daha uzun olabilen geniş yuvalar inşa ederler. Uyku alanları kabuklardan uzak tutulur ve dışkılar çöp tünellerinde saklanır.

Doğu çizgili sincabı kışın kış uykusuna yatarken, batı çizgili sincapları yuvalarındaki depolara güvenerek kış uykusuna yatmazlar.

Çizgili sincaplar çeşitli yırtıcı memeliler ve kuşlar için av olarak önemli bir rol oynamakla birlikte, doğu çizgili sincapları ve Sialia currucoides örneğinde olduğu gibi, özellikle kuş yumurtaları ve yavruları açısından fırsatçı yırtıcılardır.

Çizgili sincaplar tipik olarak yaklaşık üç yıl yaşarlar, ancak bazılarının esaret altında dokuz yıla kadar yaşadıkları gözlemlenmiştir.

Çizgili sincaplar gündüzleri aktifdirler. Esaret altında günde ortalama 15 saat uyudukları söylenmektedir. Kemirgenler ve yarasalar gibi saklanarak uyuyabilen memelilerin, tetikte kalması gerekenlere göre daha uzun süre uyuma eğiliminde olduğu düşünülmektedir.

## Cinsler
Cins *[[Eutamias]]*
* Sibirya çizgili sincabı, *Eutamias sibiricus*

Cins *[[Tamias]]*
* Doğu çizgili sincabı, *Tamias striatus*
* †*[[Tamias aristus]]*

Cins *[[Neotamias]]*
* Allen'ın çizgili sincabı, *Neotamias senex*
* Alpine çizgili sincabı, *Neotamias alpinus*
* Buller'ın çizgili sincabı, *Neotamias bulleri*
* Kaliforniya çizgili sincabı, *Neotamias obscurus*
* Cliff çizgili sincabı, *Neotamias dorsalis*
* Kolorado çizgili sincabı, *Neotamias quadrivittatus*
* Durango çizgili sincabı, *Neotamias durangae*
* Gri yakalı çizgili sincap, *Neotamias cinereicollis*
* Gri ayaklı çizgili sincap, *Neotamias canipes*
* Hopi çizgili sincabı, *Neotamias rufus*
* En küçük çizgili sincap, *Neotamias minimus*
* Lodgepole çizgili sincabı, *Neotamias speciosus*
* Uzun kulaklı çizgili sincap, *Neotamias quadrimaculatus*
* Merriam'ın çizgili sincabı, *Neotamias merriami*
* Palmerin çizgili sincabı, *Neotamias palmeri*
* Panamint çizgili sincabı, *Neotamias panamintinus*
* Kırmızı kuyruklu çizgili sincap, *Neotamias ruficaudus*
* Siskiyou çizgili sincabı, *Neotamias siskiyou*
* Sonoma çizgili sincabı, *Neotamias sonomae*
* Townsend'in çizgili sincabı, *Neotamias townsendii*
* Uinta çizgili sincabı, *Neotamias umbrinus*
* Sarı yanaklı çizgili sincap, *Neotamias ochrogenys*
* Sarı çam çizgili sincabı, *Neotamias amoenus*

## Popüler kültürde

* Alvin ve Sincaplar, sanal bir animasyon grubu
* Chip 'n' Dale, Disney çizgi film sincapları

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar
* Baack, Jessica K. and Paul V. Switzer. "Alarm Calls Affect Foraging Behavior in Eastern Chipmunks (Tamias Striatus, Rodentia: Sciuridae)." *Ethology.* Vol. 106. Dec. 2003. 1057–1066.
* Gordon, Kenneth Llewellyn. *The Natural History and Behavior of the Western Chipmunk and the Mantled Ground Squirrel.* Oregon: 1943

## Dış bağlantılar
*