Boeing P-8 Poseidon

**Boeing P-8 Poseidon**, Boeing Defense, Space & Security tarafından geliştirilen ve üretilen ve sivil Boeing 737-800 yolcu uçağından türetilen bir Amerikan deniz devriye ve keşif uçağıdır. Amerika Birleşik Devletleri Donanması (USN) için geliştirilmiştir.

P-8, denizaltı karşıtı savaş (ASW), yüzey karşıtı savaş (ASUW) ve istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) rollerinde faaliyet göstermektedir. Torpidolar, Harpoon gemisavar füzeleri ve diğer silahlarla donatılmıştır, sonobuoyları atabilir ve izleyebilir ve Northrop Grumman MQ-4C Triton deniz gözetleme insansız hava aracı (İHA) dâhil olmak üzere diğer varlıklarla birlikte çalışabilir.

P-8 Amerika Birleşik Devletleri Donanması, Hindistan Donanması, Avustralya Kraliyet Hava Kuvvetleri, Birleşik Krallık Kraliyet Hava Kuvvetleri, Norveç Kraliyet Hava Kuvvetleri ve Yeni Zelanda Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır. Ayrıca Kore Cumhuriyeti Deniz Kuvvetleri, Alman Deniz Kuvvetleri ve Kanada Kraliyet Hava Kuvvetleri tarafından da sipariş edilmiştir.

## Geliştirme

### Kökenleri
Bir turboprop denizaltısavar uçağı olan Lockheed P-3 Orion, 1962'den beri Amerika Birleşik Devletleri Donanması'nda (USN) hizmet vermektedir. 1980'lerde USN, artan ağırlık ve gövde yorulma ömrü sınırlamaları nedeniyle menzili ve dayanıklılığı azalan P-3'ün yerini alacak bir uçak için çalışmalara başladı. Şartname, yeni bir uçağın işletme ve destek maliyetlerinin düşürülmesini gerektiriyordu. 1989 yılında Lockheed, P-7'yi geliştirmek için sabit fiyatlı bir sözleşme imzaladı, ancak bu sözleşme ertesi yıl iptal edildi.

2000 yılında, yeni bir uçak için ikinci bir yarışma başladı. Lockheed Martin, P-3'ün güncellenmiş yeni inşa versiyonu olan Orion 21'i (P-3 Orion'un yerine yeni inşa edilmiş ve geliştirilmiş bir varyant) sundu. Boeing'in teklifi 737-800 yolcu uçağına dayanıyordu. BAE Systems, İngiliz jet motorlu deniz devriye uçağı Nimrod MRA4'ün yeni inşa versiyonunu teklif etti. BAE, Amerika Birleşik Devletleri merkezli bir üretim ortağı olmadan teklifin politik olarak gerçekçi olmadığını kabul ederek Ekim 2002'de yarışmadan çekildi. 14 Mayıs 2004 tarihinde Boeing, *Çok Görevli Deniz Uçağı* programının galibi olarak seçildi.

Haziran 2004'te USN, Boeing ile bir geliştirme sözleşmesi imzaladı. Projenin USN için en az 108 uçak gövdesi için olması planlanıyordu. Proje değerinin en az 15 milyar dolar olması bekleniyordu. Raytheon, Northrop Grumman, Spirit AeroSystems, GE Aviation Systems, Marshall Aerospace and Defence Group, CFM International, BAE Systems ve Marotta başlıca alt yüklenicilerdir. Temmuz 2004'te USN beş uçak için sipariş verdi ve ilk uçuş testi uçağı 2009'da tamamlanacaktı. 30 Mart 2005'te P-8A adı verildi.

### Tasarım aşaması ve testler
P-8, P-3'ün yerini alacaktır. Başlangıçta, daha yeni teknolojiyi dâhil etmek için daha sonra yükseltmelerle eski sistemlerle donatıldı. Hükûmet Sorumluluk Ofisi bu aşamalı yaklaşımın projeyi programa ve bütçeye uygun tuttuğunu belirtmiştir. Deniz Hava Sistemleri Komutanlığı (NAVAIR), P-8A'nın ağırlık azaltma önlemi olarak manyetik anomali algılayıcı (MAD) ekipmanıyla donatılması gerekliliğini kaldırarak dayanıklılığı artırdı. Bir hidrokarbon sensörü dizel motorlu denizaltılardan ve gemilerden gelen yakıt buharlarını tespit eder.

P-8'in ilk uçuşu 25 Nisan 2009'da yapıldı.3 İkinci ve üçüncü P-8'ler uçtu ve Ağustos 2010 başlarında uçuş testindeydi. 11 Ağustos 2010'da P-8'in düşük oranlı üretimi onaylandı. Bir P-8 ilk kez 15 Ekim 2010'da sonoboyları bıraktı ve üç ayrı alçak irtifa geçişinde altı tane bıraktı. 2011 yılında, buz tespit sisteminin sahte bileşenlerin kullanılması nedeniyle kusurlu olduğu tespit edildi; iddiaya göre bu parçalar kötü bir şekilde yenilenmiş ve Çinli bir tedarikçi tarafından yeni olarak alt yüklenici BAE Systems'e satılmıştı.

4 Mart 2012'de ilk üretim P-8A, Filo Değiştirme Filosu (FRS), 30. Devriye Filosu (VP-30) ile eğitim için Jacksonville, Florida Deniz Hava İstasyonuna uçarak ABD Deniz Kuvvetleri'ne teslim edildi. 24 Eylül 2012'de Boeing, 11 uçak için 1,9 milyar dolarlık (2023'te ~ 2,49 milyar dolar) bir sipariş açıkladı. 10 Haziran 2013'te bir ABD Savunma Bakanlığı (DoD) Genel Müfettiş (IG) raporu, P-8'in operasyonel gereksinimleri karşılayıp karşılamadığını değerlendirmek için temel veri eksikliği nedeniyle tam hızda üretimin ertelenmesini tavsiye etti; 25 yıllık kullanım ömrünü garanti altına almak için ek testlere de ihtiyaç vardı. Boeing yöneticileri, test programının yolunda gittiğini söyleyerek raporu reddetti. 2013 yılında, P-8 yapısal yorgunluk olmadan 25 yıllık ömrünü sürdürebileceğini, eksikliklerin üstesinden gelebileceğini, yüzey gemilerini takip edebileceğini ve birincil görevleri yerine getirebileceğini gösterene kadar tam hızda üretim ertelendi.

24 Haziran 2013 tarihinde, silah entegrasyon testi sırasında P-8, canlı bir AGM-84 Harpoon gemisavar füzesi ateşleyerek önemli bir kilometre taşına ulaştı ve düşük maliyetli modüler bir hedefi doğrudan vurdu. 1 Temmuz 2013 tarihinde, ilk operasyonel test ve değerlendirme (IOT&E) raporu, P-8A'nın “operasyonel olarak etkili, operasyonel olarak uygun ve filo tanıtımı için hazır” olduğunu tespit etti. Bu noktada altı test ve dokuz düşük oranlı ilk üretim uçağı teslim edilmişti. 31 Temmuz 2013'te Boeing, 2016 sonuna kadar 37 uçaklık bir filo için dördüncü düşük oranlı ilk üretim partisinde 13 P-8A ve ilk tam oranlı üretim partisinde 16 P-8A için uzun süredir kullanılmayan parçalar üretmek üzere 2,04 milyar dolarlık bir sözleşme aldı.

Ocak 2014'te Deniz Hava Sistemleri Komutanlığı P-8A'nın tam hızda üretimine başladı. Artım 1 sistemleri kalıcı denizaltısavar savaşı (ASW) yetenekleri ve entegre bir sensör paketi içermektedir; 2016'da Artım 2 yükseltmeleri çoklu statik aktif uyumlu akustik, otomatik tanımlama sistemi ve yüksek irtifa denizaltısavar silahları ekleyecektir. 2020'deki Artım 3 “ağ destekli yüzey karşıtı savaş” sağlayacaktır.

Temmuz 2014'te P-8'in iş geliştirme direktörü Fred Smith programın “2004 yılı üretim maliyeti tahminlerine göre 2.1 milyar dolar tasarruf sağladı... uçak şu anda 216 milyon dolar olarak tahmin edilen fiyattan 150 milyon dolara satılıyor“. 2013 İki Partili Bütçe Yasasının sona ermesi nedeniyle yıllık 16 uçak olan USN siparişlerinin 2015 yılında sekize düşmesinin ticari 737 satışları ve P-8 ihracat satışları ile kısmen dengelenmesi bekleniyordu. Savunma Bakanlığı, P-8 için Müşterek Savaş Uçağı (JSF) programına benzer bir program şablonu izlemek ve muhtemel kullanıcılarla uluslararası işbirliği yapmak istiyordu.

### Türevler
2010 yılında Boeing, Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri'nin (USAF) E-8 Joint STARS filosunu, Northrop Grumman'ın E-8'leri yeniden motorize etmek ve yükseltmek için önerdiği maliyetle değiştirilmiş bir P-8 ile değiştirmeyi önerdi. Önerilen P-8 Havadan Yer Gözetleme (AGS), bir aktif elektronik taramalı dizilim (AESA) radarını entegre edecek ve yer hareketli hedef göstergesi (GMTI) ve sentetik aralıklı radar (SAR) yeteneklerine sahip olacaktı. Temel özelliklerden biri, gövdenin alt orta hattında, motor kaportalarının görüş hattını engellemeyecek şekilde konumlandırılmış bir pod monte radardı. P-8A'nın Raytheon AN/APY-10 çok görevli yüzey arama radarını yeniden kullanır. İki arka ventral yüzgeç dengeyi artırır.

2013 yılında Boeing, P-8'in bazı sistemlerini daha küçük ve daha ucuz Bombardier Challenger 600 serisi iş jetinde Boeing Deniz Gözetleme Uçağı (MSA) olarak yeniden paketlemeyi önerdi. 2014 yılında Boeing, P-8'in 737-800'ü yerine 737-700'ü temel alan bir JSTARS ikamesi de teklif etti.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*