İkinci Polonya Cumhuriyeti

**İkinci Polonya Cumhuriyeti**, I. Dünya Savaşı'nın sonu olan 1918 yılından II. Dünya Savaşı'nın başlangıcı olan 1939 yılına kadar Orta ve Doğu Avrupa'da siyasal varlığını sürdürmüş bir devlettir. 1939 yılında Nazi Almanyası ve Sovyetler Birliği'nin işgali sonucunda sınırları Nazi Almanyası, Sovyetler Birliği ve Slovak Cumhuriyeti arasında paylaştırıldı. İkinci Polonya Cumhuriyeti'nin Çekoslovakya, Weimar Cumhuriyeti, Letonya, Litvanya, Romanya Krallığı ve Sovyetler Birliği ile sınırı vardı. Sürgündeki Polonya hükûmeti, önce Paris'te ve daha sonra 1940'taki Fransa'nın düşüşünde Londra'da kuruldu.

Pek çok bölgesel çatışmanın, en önemlisi de Polonya'nın galip olarak ayrıldığı Sovyet-Polonya Savaşı'nın ardından 1922'de devletin sınırları kesinleştiğinde, Polonya'nın komşuları Çekoslovakya, Weimar Cumhuriyeti, Danzig Serbest Şehri, Litvanya, Letonya, Romanya Krallığı ve Sovyetler Birliği idi. Gdynia şehrinin her iki yanında Danzig Koridoru olarak bilinen kısa bir kıyı şeridi üzerinden Baltık Denizi'ne erişimi vardı. Mart ve Ağustos 1939 arasında Polonya, o zamanki Macaristan'ın Alt Karpatya valiliğiyle de sınır paylaştı. 1938'de İkinci Cumhuriyet Avrupa'nın en büyük altıncı ülkesiydi. 1921 nüfus sayımına göre nüfus sayısı 27,2 milyondu. 1939'da, II. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinden hemen önce, bu sayı tahminen 35,1 milyona ulaşmıştı. Nüfusun neredeyse üçte biri azınlık gruplarından geliyordu: Nüfusun %13,9'unu Rutenler; %10'unu Aşkenaz Yahudileri; %3,1'ini Belaruslular; %2,3'ünü Almanlar ve %3,4'ünü de Çekler ve Litvanlar oluşturuyordu. Aynı zamanda ülke sınırları dışında kayda değer bir sayıda Leh yaşıyordu.

Cumhuriyet, ılımlı ekonomik gelişmeyi sürdürdü. İki savaş arası dönemde Polonya'nın kültürel merkezleri (Varşova, Kraków, Poznań, Vilnius ve Lviv)  uluslararası alanda tanınan üniversitelerin ve diğer yüksek öğrenim kurumlarının odak noktası haline gelerek büyük Avrupa şehirleri arasında yer aldı. Polonyalı Yahudiler, İkinci Cumhuriyet lideri Józef Piłsudski'nin siyasete dönüp 1926'da darbe yapmasından sonra bile onun en büyük destekçileri arasında yer alsa da, onun 1935'teki ölümünün ardından, Cumhuriyeti yöneten Piłsudski'nin albayları, Yahudi (ve az ölçüde Ukraynalı) vatandaşlarına karşı açıkça ayrımcılık yapmaya başladı, Yahudilerin mesleklere girişini kısıtladı ve Yahudilerin işlerine sınırlamalar getirdi.

## Ad
Devletin resmi adı *Polonya Cumhuriyeti* idi. Lehçede, *Rzeczpospolita Polska* () olarak bilinir. *[[Rzeczpospolita]]* terimi, Polonya-Litvanya Birliği (bazı kaynaklarda Birinci Polonya Cumhuriyeti olarak da kabul edilir. (*Pierwsza Rzeczpospolita)*) dahil olmak üzere çeşitli Polonya devletlerine atıfta bulunan cumhuriyetin geleneksel adıdır ve bu terim daha sonra mevcut Üçüncü Polonya Cumhuriyeti'nde de kullanılmaya devam edilmiştir. Polonya'yı ifade etmek için, bölgesel olarak kullanılan diğer resmi dillerden Almancada *Republik Polen*, Ukraynaca'da *Польська Республіка* (latinize: *Polʹsʹka Respublika*), Belarusça'da *Польская Рэспубліка* (latinize: *Poĺskaja Respublika*) Litvancada *Lenkijos Respublika* terimleri kullanılır.

14 Kasım 1918 ile 13 Mart 1919 tarihleri arasında devlet, Lehçede *Rzeczpospolita Polska* yerine *Republika Polska* olarak anılıyordu. Her iki terim de Cumhuriyet anlamına gelir; ancak republika genel bir terimdir, Rzeczpospolita ise tarihsel olarak yalnızca Polonya devletlerini ifade eder. Ayrıca, 8 Kasım 1918 ile 16 Ağustos 1919 tarihleri arasında Polonya Devleti Hukuk Dergisi, ülkeden Polonya Devleti () olarak söz ediyordu.

II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ve daha sonraki Polonya Halk Cumhuriyeti ve daha sonra Üçüncü Polonya Cumhuriyeti'nin kurulmasının ardından, tarihi devlet İkinci Polonya Cumhuriyeti olarak anılır. Polonya dilinde ülkeye İkinci Cumhuriyet anlamına gelen *II Rzeczpospolita* (*Druga Rzeczpospolita*) adı verilmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Wielkopolska Ayaklanması

## Kaynakça