Aloe vera

***Aloe vera***, *[[Aloe]]* cinsine bağlı bir bitki türüdür. Dağılım alanı geniştir ve birçok bölgede istilacı tür olarak tanımlanır.

Her dem yeşil olup asıl olarak Arap Yarımadasından gelse de, dünyada tropik ve yarı tropik ortamlarda da yetişir. Yüzyıllardır tıbbi kullanım ve ticaret amacıyla yetiştirilir. İç mekanlarda dekoratif görünüm için kullanılır.

*Aloe vera* yaprakları, topikal amaçlar için kullanılabilen önemli miktarda polisakkarit jel acemannan içerir. Aloe cildi, toksik olan aloin içerir. Aloe veradan yapılan ürünler genellikle sadece jelini kullanır.

Cilt losyonları, kozmetikler, merhemler ve küçük yanıklar, cilt sıyrıkları, böcek ısırıkları ve rüzgar yanıkları için jeller dahil olmak üzere aloe vera *acemannanı* içeren birçok ürün vardır.

Aloe vera özlerinin ağız yoluyla alınması tehlikeli olabilir çünkü henüz tam olarak anlaşılmayan reaksiyonlara neden olur. Özellikle hamile kadınlar için tehlikelidir. Bazı kişilerde, aloe vera sadece cilde uygulandığında bile alerjik reaksiyonlar görülür.

## Etimoloji

Cins adı *[[Aloe]]*, "acı ve parlak madde" anlamına gelen Arapça *alloeh* kelimesinden veya İbranice  *ahalim* kelimesinden türemiş olup  *ahal* kelimesinin çoğuludur. İkili adlandırma *vera* Latincede "gerçek" anlamına gelen *verus* kelimesinden gelir.

### Yaygın isimler
Yaygın isimler *aloe*yi, *Çin aloe*, *Cape aloe* veya *[[Barbados]] aloe* gibi dağılım bölgesiyle birlikte kullanır.

### Taksonomi
Türün birden fazla eşanlamlısı vardır: *Aloe barbadensis* Mill., *Aloe indica* Royle, *Aloe perfoliata* L. var. *vera* ve *Aloe vulgaris* Lam.

Bazı literatürler, *Aloe vera* 'nın beyaz benekli formunu *Aloe vera* var. *chinensis* olarak tanımlar ve *Aloe vera* 'nın benekli formu *A. massawana* ile aynı türe ait olabilir.

Tür ilk olarak 1753 yılında Carl Linnaeus tarafından *Aloe perfoliata* var. *vera* olarak tanımlanmıştır ve 1768 yılında Nicolaas Laurens Burman tarafından 6 Nisan'da *Flora Indica*'da *Aloe vera* olarak ve Burman'dan yaklaşık on gün sonra da Philip Miller tarafından *Gardener's Dictionary* 'de *Aloe barbadensis* olarak tekrar tanımlanmıştır.

DNA karşılaştırmasına dayalı teknikler, *Aloe veranın* Yemen'e özgü bir tür olan *[[Aloe perryi]]* ile nispeten yakın akraba olduğunu ileri sürmektedir. Kloroplast DNA dizisi karşılaştırması ve basit dizi tekrarı profillemesi kullanan benzer teknikler, *[[Aloe forbesii]]*, *[[Aloe inermis]]*, *[[Aloe scobinifolia]]*, *[[Aloe sinkatana]]* ve *[[Aloe striata]]* ile de yakın akraba olduğunu ileri sürmüştür. Güney Afrika türü *A. striata* hariç, bu *Aloe* türleri Sokotra (Yemen), Somali ve Sudan'a özgüdür. Türün belirgin doğal nüfuslarının olmaması, bazı yazarları *Aloe veranın* melez kökenli olabileceğini ileri sürmeye yöneltmiştir.

## Özellikler

*Aloe vera*,  boyunda dışa genişleyerek büyüyen, sürgünler halinde yayılan, gövdesiz veya çok kısa gövdeli bir bitkidir.

### Yapraklar
Yapraklar kalın ve etlidir, yeşil ila gri-yeşildir ve bazı çeşitlerin üst ve alt gövde yüzeylerinde beyaz lekeler vardır. Yaprağının kenarı tırtıklı ve küçük beyaz dişlere sahiptir.

*Aloe vera* yaprakları, olası biyoaktivitesi araştırılan fitokimyasallar içerir; bunlar arasında lignanlar, fitosteroller, polifenoller, asetillenmiş mannanlar, polimannanlar, antrakinonlar, C-glikozitler, antronlar ve emodin ve çeşitli lektinler gibi diğer antrakinonlar bulunur.

### Çiçekler
Çiçekler yazın 90&nbsp;cm kadar boylanan başakta ürer, her çiçek sarkık ve  uzunluğunda sarı boru şeklindeki bir taçyaprağa sahiptir.

### Kökler
Diğer *Aloe* türleri gibi *Aloe vera* da bitkinin topraktan mineral besinlere daha iyi ulaşmasını sağlayan kök simbiyozu arbusküler mikoriza oluşturur.
## Dağılım
Arap Yarımadasının güneybatısına ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin doğusuna endemiktir. Ancak tüm dünyaya dağıldıkça Kuzey Afrika ve Sudan civarlarında, Kanarya Adaları, Yeşil Burun Adaları, Madeira, Algarve, Portekiz'in bir kısmı, İspanya'nın yabani alanlarından özellikle Murcia'da da doğal yetişmeye başlamıştır.

Tür, 17. yüzyılda Çin'e ve Güney Avrupa'nın çeşitli bölgelerine getirildi. Ilıman kıtaların kurak, ılık ve tropikal bölgelerinde yaygın olarak yerleşmiştir. Mevcut dağılım yetiştirme sonucu olabilir.

## Yetiştirme

"Aloe vera" süs bitkisi olarak yaygın şekilde yetiştirilir. İçeriğindeki özsuyu, doğal yağışların az olduğu bölgelerde hayatta kalmasını sağladığından, taş döşeli bahçeler ve diğer az su kullanılan bahçelerde tercih edilir.

8-11 nolu soğuğa dayanıklılık bölgeleri arasında dayanıklıdır ama şiddetli dona ve kara dayanmaz.

Örümcek akarları, pseudococcidae’ler, coccoidea’leri ve yaprak biti türlerinin bitki sağlığını bozmasına rağmen, tür çoğu zararlı böceklere karşı dirençlidir.

Bu bitki Kraliyet Bahçıvanlık Derneği'nin Bahçe Merit Ödülünü kazanmıştır.

Saksıdaki türler iyi drene edilmiş, kumlu saksı toprağı ve bol güneş ışığı gerektirir. *Aloe* bitkileri çok güneşli yerlerde yanabilir veya saksı suyu boşaltmadığında buruşabilir. İyi drenaj sağladıklarından kaliteli yetiştirme toprak karışımı veya paketli "kaktüs toprağının" kullanılması tavsiye edilir. Pişmiş toprak kaplar gözenekli oldukları için tercih edilir.

Tekrar sulamadan önce saksı bitkilerinin toprağı tam kuru olmalıdır. Saksıda aloe, "ana bitkinin" yanlarından büyüyen "yavrular" ile kalabalıklaşabilir. Kalabalık hale gelen bitkiler daha çok büyümeye yer açmak ve haşere istilasını önlemeye yardım etmek için bölünmeli ve saklanmalıdır.

Kış aylarında *Aloe vera* çok az nem ister ve uykuda kalır. Donlu veya karlı bölgelerde, türler en iyi şekilde iç mekanlarda veya ısıtılmış seralarda saklanır.

Kozmetik endüstrisine tedarik sağlamak için Avustralya, Küba, Dominik Cumhuriyeti, Çin, Meksika, Hindistan, Jamaika, iç kesimlerde bile iyi yetiştiği İspanya'da, Kenya, Tanzanya ve Güney Afrika ABD ile birlikte büyük ölçekli tarımsal "Aloe vera" üretimi yapılır.

## Kullanım
*Aloe vera*dan alınan şeffaf jel ve sarı lateks ticari ürünler üretmede kullanılır. Aloe jeli genellikle yanıklar, yaralar, donma, cilt döküntüleri, sedef hastalığı, uçuk (Herpes labialis) ve kuru cilt gibi cilt rahatsızlıklarına topikal ilaç yapımında kullanılır. Aloe lateksi bireysel kullanılır veya kabızlık tedavisi için yutulması gereken diğer bileşenlerle birlikte ürün olarak üretilir. 
Aloe lateksi, "reçine" denilen kurutulmuş veya "aloe’nin kurutulmuş sıvısı" olarak elde edilebilir.

*Aloe veranın* yara veya yanık tedavisinde etkili olup olmadığı konusunda çelişkili kanıtlar vardır. Aloe ürünlerinin topikal kullanımının sedef hastalığı, sivilce veya döküntü gibi belirli cilt bozukluklarının semptomlarını hafifletebileceğine dair bazı kanıtlar vardır ancak topikal uygulama bazı kişilerde alerjik reaksiyona neden olabilir.

*Aloe vera* jeli, ticari olarak yoğurtlarda, içeceklerde ve bazı tatlılarda bileşen olarak kullanılır ancak çok veya uzun süreli dozlarda aloe lateksinin veya tüm yaprak ekstraktının yutulması toksik olabilir. Az miktarda topikal aloe veranın kullanılması muhtemelen güvenlidir.

### Topikal ilaçlar ve olası yan etkiler
*Aloe vera* topikal ilaç olarak ciltte kullanılmak üzere losyon, jel, sabun veya kozmetik ürünü olarak hazırlanabilir. *Aloe vera* alerjisi olan kişiler için cilt reaksiyonları; hafif kızarıklık ve kaşıntı ile birlikte kontakt dermatit, nefes alma güçlüğü veya yüz, dudak, dil veya boğazda şişme görülebilir.

### Sindirim sistemi iltihabının azaltılması
İki küçük çalışma, ülseratif kolit ve irritabl bağırsak sendromu (IBS) için plaseboya kıyasla olumlu etkiler bulmuştur.

### Gıda takviyesi
Bazı *Aloe* türlerinin yarı sıvı lateksindeki Aloin bileşiği 2002 yılında Gıda ve İlaç İdaresinin, üreticilerin gerekli güvenlik verilerini sağlayamaması nedeniyle yasakladığı zamana kadar Amerika Birleşik Devletleri'nde reçetesiz ilaç (OTC) müshil ürünlerinde yaygın kullanılan bir içerik maddesiydi. *Aloe vera*, hem yutulduğunda hem de topikal olarak uygulandığında bazı dozlarda oluşan yan etkiler ile olası toksisiteye sahiptir. Aloin işlenerek uzaklaştırıldığında zehirleyicilik daha az olabilse de, çok miktarlarda yutulan *Aloe veranın*, karın ağrısı, ishal veya hepatit gibi yan etkileri olabilir. Aloe'nin kronik olarak yutulması (günde 1 gram doz), hematüri, kilo kaybı ve kalp veya böbrek bozuklukları dahil olmak üzere olumsuz etkilere neden olabilir.

*Aloe vera* suyu sindirim sistemi sağlığını desteklemek amacıyla pazarlanmaktadır ancak bu iddiaya yönelik ne bilimsel kanıt ne de düzenleyici bir onay vardır. Bu tür amaçlar için genellikle kullanılan ekstraktlar ve miktarlar, doza bağlı şekilde zehirleyicilik ile ilişkilidir.

### Geleneksel tıp
*Aloe vera* geleneksel tıpta cilt tedavisinde kullanılır. Kullanımına ilişkin ilk kayıtlar M.Ö. dördüncü binyıldan itibaren görülür. Aynı zamanda MS 512 tarihli *[[Viyana Dioskurides|Juliana Anicia Codex]]*'de de yazılıdır.

### Ürünler
*Aloe vera*, burun sürtünmesini azaltmak için nemlendirici ve tahriş önleyici olarak satılan kâğıt mendil'lerde kullanılır. Kozmetik şirketleri genellikle makyaj malzemesi, mendil, nemlendirici, sabun, güneş kremi, tütsü, tıraş kremi veya şampuan gibi ürünlere *Aloe vera*dan elde edilen özsu veya diğer türevleri eklerler. Akademik literatürün gözden geçirilmesi, birçok hijyen ürününe dahil edilmesinin "nemlendirici yumuşatıcı etkisinden" kaynaklandığını ifade eder.

### Zararları
Ağızdan alınan rengi giderilmemiş aloe vera yaprağı özütü Kaliforniya Çevre Sağlığı Tehlike Değerlendirme Ofisi tarafından "devlet tarafından kansere veya üreme toksisitesine neden olduğu bilinen kimyasallar" arasında listelenmiştir.

2016 yılından bu yana aloe vera tam yaprak özütü Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı tarafından olası insan kanserojeni (grup 2B) olarak sınıflandırılmaktadır.

Topikal (vücut yüzeylerine çoğunlukla cilde uygulanan) aloe vera kullanımı önemli yan etkilerle ilişkili değildir. *Aloe vera*nın ağızdan yutulmasının zehirleme olasılığı vardır ve karın kramplarına ve ishal'e neden olabilir ki bu da ilaç emilimini azaltabilir.

### Reçeteli ilaçlarla etkileşimler
Yutulan aloe vera ürünleri, kan pıhtıları, diyabet, kalp hastalığı ve potasyum düşürücü ilaçlar (örneğin Digoksin) ve idrar söktürücüler gibi ilaçlarda kullanılanlar gibi reçeteli ilaçlarla olumsuz etkileşimleri olabilir.

## Galeri

File:Aloe vera leaf showing the gel (1).JPG|Yaprak ve jel
File:Aloe vera gel.jpg|Tatlıda jelin kullanımı
File:Es Lidah Buaya.JPG|*Es lidah buaya* Endonezya soğuk içeceği
File:Gelaloevera.JPG|Suyu
File:Cut Aloe Vera Leaf.jpg|Kesili yaprak
File:Aloe vera cut leaf drawing1.jpg|Yaprak diyagramı
File:Aloe Vera Buds.jpg|Dallar
File:Aloe Vera flower.jpg|Çiçek dalları
File:Aloe vera flower 2.jpg|Çiçek
File:AloeBluhendD2.JPG|Farklı boyutları
File:A potted aloe vera plant.jpg|
File:Aloe plant bud.jpg|


## Dış bağlantılar
* 
* 
* 

## Kaynakça