Türkiye Kupası

**Türkiye Kupası** ya da sponsorluk anlaşmaları gereğince **Ziraat Türkiye Kupası**, Türkiye Futbol Federasyonu tarafından 1962 yılından beri düzenlenen ulusal kupa organizasyonudur.

Galatasaray, 24 kez mücadele ettiği organizasyonda kazandığı 19 şampiyonluk ile turnuvanın en başarılı takımı konumundadır. Turnuvanın son şampiyonu, Trabzonspor'u finalde 3-0 yenen Galatasaray'dır.

## Tarihçe

1962-63 sezonundan bu yana aralıksız olarak düzenlenen organizasyonun ilk adı Türkiye Kupası'ydı. 1980-81 ve 1991-92 sezonları arasında "Federasyon Kupası" adını almış ancak 1992-93 sezonundan 2005-06 sezonuna kadar eski ismi olan Türkiye Kupası adıyla devam etmiştir. 2005-06 sezonundan itibaren ise Türkiye Kupası isminin önünde sponsor isimleri yer almaya başlamıştır. 2005-06 sezonundan 2008-09 sezonu sonuna kadar "Fortis Türkiye Kupası" adını alan kupa, 2009-10 sezonundan itibaren "Ziraat Türkiye Kupası" adıyla düzenlenmektedir.

Eski statüde çeyrek final maçlarına kadar tek maçlı eleme sistemi, çeyrek final ve yarı finalde çift maçlı eleme sistemi, finalde ise o sezon uygulanan sisteme göre tek ya da çift maç üzerinden oynanan final maçıyla şampiyon belirleniyordu. 2005-06 sezonu öncesi değiştirilen sistemle çeyrek finalden önce beşer takımlı dört grup oluşturuldu. Gruplardan önceki eleme aşaması yine tek maç üzerinden oynandı. Bu gruplarda ilk iki sırayı alan takımlar çeyrek finale yükselmeyi başarırlarken çeyrek finalde ve yarı finalde çift maç üzerinden, finalde ise tarafsız sahada tek maç üzerinden oynanan maçla şampiyon belirlenmeye başlandı.

2011-12 sezonu öncesinde yapılan statü değişikliğiyle grup sistemi kaldırılarak eskiye dönülmüş oldu. Buna göre kupanın tümü tek maç üzerinden oynanarak, dört eleme turundan oluşan eleme aşaması ve çeyrek final, yarı final ve finalden oluşan final aşaması mücadeleleri sonucu sahibini bulması kararlaştırılmıştı, ancak 2012-13 sezonunda statü tekrar değiştirildi, bu değişikliğe göre ülke genelindeki bütün liglerde bulunan takımların katılımıyla öncelikle tek elemeli maçlar oynandı, 5. turun sonunda dört takımlı iki grup oluşturulup bu grup maçları sonucunda ilk iki sırayı alan takımlar yarı finale yükseldi ve A Grubu'nda 1. sırayı alan takım ile B Grubu'nda 2. sırayı alan takım arasında; B Grubu'nda 1. sırayı alan takım ile, A Grubu'nda 2. sırayı alan takım arasında çift maç eleme usulüne göre oynandı. Final müsabakası, yarı finalde tur atlayan iki takım arasında TFF tarafından belirlenen tarafsız sahada, tek maç eleme usulüyle oynandı. 2014-15 sezonu öncesinde statü tekrar değişti, bu statüye göre dört ön elemenin ardından toplam 32 takımlı 8 grup oluşturuldu. Grupları ilk 2 sırada tamamlayan 16 takım çapraz olarak eşleşti, son 16 turu tek maç üzerinden oynandı ve çeyrek finalden itibaren çift maçlı eleme sistemi uygulandı.

2017-18 sezonu öncesinde TFF, grup maçlarının kaldırıldığını ve bütün maçların eleme sistemiyle oynanacağını açıkladı. Bu statüde, beş ön eleme turunun ardından son 16, çeyrek final, yarı final ve final eşleşmelerinin ardından kupa sahibini bulmuştur. 2024-25 sezonunda grup maçlarını içeren formata geri dönülmüş, fakat 2026-27 sezonunda eleme usulüne geri dönülmüştür. Alınan karara göre kupa; beş eleme turu, son 16 turu, çeyrek final, yarı final ve final aşamalarından oluşacak. Yarı final müsabakaları çift maç eleme usulüne göre, diğer turlar ise tek maç eleme usulüne göre oynanacak.

## Statü
Turnuvaya, profesyonel liglerde takımı bulunmayan illerde bulunan ve Bölgesel Amatör Lig'de mücadele edecek 32 takım, 3. Lig'de mücadele edecek 54 takım, 2. Lig'de mücadele edecek 37 takım, 1. Lig'de mücadele edecek 18 takım ve Süper Lig'de mücadele edecek 18 takım katılacaktır.

Tek maç eleme usulü oynanan müsabakalarda, müsabakaların normal süresinin berabere tamamlanması halinde on beşer dakikalık iki devre halinde uzatma oynanır. Uzatmada da eşitliğin bozulmaması halinde tur atlayan takım, seri penaltı atışları sonucunda belirlenir.

### Ön eleme turu

Ön Eleme Turu müsabakaları, Bölgesel Amatör Lig'den katılacak 32 takım arasında bölgesel olarak oynanır. Eşleşmeler TFF tarafından belirlenir. Müsabakalar, tek maç eleme usulüne göre küçük numarayı çeken takımın sahasında oynanır. Müsabakaları kazanan 16 takım tur atlar.

### Birinci eleme turu
Birinci Eleme Turu müsabakaları, Ön Eleme Turu müsabakaları sonucunda tur atlayan 16 takım ile 54 3. Lig takımı olmak üzere toplam 70 takım arasında bölgesel olarak oynanır. Eşleşmeler kura çekimi ile belirlenir. Müsabakalar, tek maç eleme usulüne göre küçük numarayı çeken takımın sahasında oynanır. Müsabakaları kazanan 35 takım tur atlar.

### İkinci eleme turu
İkinci Eleme Turu müsabakaları, Birinci Eleme Turu müsabakaları sonucunda tur atlayan 35 takım ile 37 Spor Toto 2. Lig takımı, 18 TFF 1. Lig takımı ve Süper Lig sıralamasından Son 8 takım olmak üzere toplam 98 takım arasında seri başı sistemine göre oynanır. 49 takım seri başı olur ve diğer 49 takım ile eşleşirler. Eşleşmeler kura çekimi ile belirlenir. Müsabakalar, tek maç eleme usulüne göre küçük numarayı çeken takımın sahasında oynanır. Müsabakaları kazanan 49 takım tur atlar.

### Üçüncü eleme turu
**'
Üçüncü Eleme Turu müsabakaları, İkinci Eleme Turu müsabakaları sonucunda tur atlayan 49 takım ve Süper Lig'i 6, 7, 8, 9, 10. Sırada bitiren 5 takım arasında seri başı sistemine göre oynanır. 27 takım seri başı olur ve kalan 27 (yirmi yedi) takım ile eşleşir. Eşleşmeler kura çekimi ile belirlenir. Müsabakalar, tek maç eleme usulüne göre küçük numarayı çeken takımın sahasında oynanır. Müsabakaları kazanan 27 (yirmi yedi) takım tur atlar.

===Grup aşaması===
2024-2025 sezonundan itibaren grup müsabakaları, Üçüncü Eleme Turu müsabakaları sonucunda tur atlayan 27 takım ve Süper Lig'i ilk 5 sırada bitiren takımlar arasında 4'er takımdan oluşan 8 grup halinde çift devreli lig usulüne göre oynanır. Eşleşmeler seri başı sistemine göre kura çekimi ile belirlenir. Bulundukları lige göre 1-8 arası takımlar 1.Torbaya, 9-16 arası takımlar 2.Torbaya, 17-24 arası takımlar 3.Torbaya ve 25-32 arası takımlar 4.Torbaya konur. Müsabakalar sonucu gruplarında ilk 2 sırayı alan toplam 16 takım, Son on altı turunu oynamaya hak kazanırlar.

===Son 16 turu===
Kalan 16 takım çapraz olarak eşleşirler. Maçlar tek maçlı eleme usulüne göre Grup birincilerinin sahalarında oynanır. Kazanan 8 takım Çeyrek final müsabakasına katılmaya hak kazanır.

===Final aşaması===
Çeyrek final müsabakası, Son 16 turu sonucunda oynamaya hak kazanan 8 takım arasında tek maçlı eleme usulüne göre oynanır. Eşleşmeler TFF tarafından çekilecek kura sonucunda belirlenir. 4 takım seri başı olur ve diğer 4 takım ile eşleşir. Yarı final müsabakası, Çeyrek final sonucunda oynamaya hak kazanan 4 takım arasında çift maçlı eleme usulüne göre oynanır. Eşleşmeler Çeyrek final kura çekiminde belirlenir. Final müsabakası, Yarı final sonucunda oynamaya hak kazanan 2 takım arasında TFF'nin belirlediği tarafsız sahada oynanır.

Türkiye Kupası şampiyonu olan takım ise bir sonraki sezon formasına [[Türk bayrağı|Türk Bayrağı]]'nı koyma hakkı kazanır. Statü, 16 Temmuz 2014'te yürürlüğe girmiştir.

Şampiyon takım aynı zamanda sonraki sezon [[UEFA Avrupa Ligi]] ön elemeleri play-off'larına katılma hakkı elde eder. Eğer kupa şampiyonu süper ligi ilk iki sırada bitirirse bu hak lig üçüncüsüne devredilir. Bu durumda veya kupa galibi takımın süper ligi üçüncü sırada bitirmesi halinde lig üçüncüsünün normal şartlarda Avrupa ligi 2. ön eleme turlarına katılma hakkı lig dördüncüsüne, dördüncünün Konferans ligi 2. ön eleme turlarına katılma hakkı da lig beşincisine geçer.

== Sezonlara göre kupayı kazananlar ==



== Kazanan şehirler ==



== Kazanan teknik direktörler ==


== Gol kralları ==


== Rekorlar ==
***En çok kazanan takım:** 19
**[[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]] ([[1962-63 Türkiye Kupası|1963]], [[1963-64 Türkiye Kupası|1964]], [[1964-65 Türkiye Kupası|1965]], [[1965-66 Türkiye Kupası|1966]], [[1972-73 Türkiye Kupası|1973]], [[1975-76 Türkiye Kupası|1976]], [[1981-82 Federasyon Kupası|1982]], [[1984-85 Federasyon Kupası|1985]], [[1990-91 Federasyon Kupası|1991]], [[1992-93 Türkiye Kupası|1993]], [[1995-96 Türkiye Kupası|1996]], [[1998-99 Türkiye Kupası|1999]], [[1999-2000 Türkiye Kupası|2000]], [[2004-05 Türkiye Kupası|2005]], [[2013-14 Türkiye Kupası|2014]], [[2014-15 Türkiye Kupası|2015]], [[2015-16 Türkiye Kupası|2016]], [[2018-19 Türkiye Kupası|2019]], [[2024-25 Türkiye Kupası|2025]])
***Art arda en çok kazanan takım:** 4
**[[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]] ([[1962-63 Türkiye Kupası|1963]], [[1963-64 Türkiye Kupası|1964]], [[1964-65 Türkiye Kupası|1965]], [[1965-66 Türkiye Kupası|1966]])
***En uzun süre namağlup olan takım:** 26
**[[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]], [[1962-63 Türkiye Kupası|1962-63]]'ten [[1966-67 Türkiye Kupası|1966-67]] [[Altay (futbol takımı)|Altay]] çeyrek final ikinci karşılaşmasına kadar
***Evinde en farklı skor**
**14-2, [[İskenderunspor]] - Fidan Gençlik, 2. Tur, [[1980-81 Federasyon Kupası|1980-1981]]
***Deplasmanda en farklı skorlar**
**1-10, Uşak Belediyespor - [[Sarayköy 1926 FK|Denizli Belediyespor]], 2. Tur, [[2012-13 Türkiye Kupası|2012-2013]]
***Gol yemeden alınan en farklı galibiyet**
*10-0, Beşiktaş - Çorluspor, 6. Kademe, 1998-99 (01.12.1998)

=== Final maçları ===
***Art arda en çok final oynayan takım:** 4
**[[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]] ([[1962-63 Türkiye Kupası|1963]], [[1963-64 Türkiye Kupası|1964]], [[1964-65 Türkiye Kupası|1965]], [[1965-66 Türkiye Kupası|1966]] - hepsini kazandı)
**[[Trabzonspor (futbol takımı)|Trabzonspor]] ([[1974-75 Türkiye Kupası|1975]], [[1975-76 Türkiye Kupası|1976]], [[1976-77 Türkiye Kupası|1977]], [[1977-78 Türkiye Kupası|1978]] - ikisini kazandı)
**[[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]] ([[1992-93 Türkiye Kupası|1993]], [[1993-94 Türkiye Kupası|1994]], [[1994-95 Türkiye Kupası|1995]], [[1995-96 Türkiye Kupası|1996]] - ikisini kazandı)
***En çok final oynayan takım:** 24
**[[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]] ([[1962-63 Türkiye Kupası|1963]], [[1963-64 Türkiye Kupası|1964]], [[1964-65 Türkiye Kupası|1965]], [[1965-66 Türkiye Kupası|1966]], [[1968-69 Türkiye Kupası|1969]], [[1972-73 Türkiye Kupası|1973]], [[1975-76 Türkiye Kupası|1976]], [[1979-80 Türkiye Kupası|1980]], [[1981-82 Federasyon Kupası|1982]], [[1984-85 Federasyon Kupası|1985]], [[1990-91 Federasyon Kupası|1991]], [[1992-93 Türkiye Kupası|1993]], [[1993-94 Türkiye Kupası|1994]], [[1995-96 Türkiye Kupası|1995]], [[1996-97 Türkiye Kupası|1996]], [[1997-98 Türkiye Kupası|1998]], [[1998-99 Türkiye Kupası|1999]], [[1999-2000 Türkiye Kupası|2000]], [[2004-05 Türkiye Kupası|2005]], [[2013-14 Türkiye Kupası|2014]], [[2014-15 Türkiye Kupası|2015]], [[2015-16 Türkiye Kupası|2016]], [[2018-19 Türkiye Kupası|2019]], [[2024-25 Türkiye Kupası|2025]])
***Final maçlarındaki en farklı skorlar:**
**[[Gençlerbirliği (futbol takımı)|Gençlerbirliği]] 5 - 0 [[Eskişehirspor]] 13.05.1987 (Final 1. Maç)
**[[Trabzonspor (futbol takımı)|Trabzonspor]] 5 - 1 [[Bursaspor (futbol takımı)|Bursaspor]] 29.04.1992 (Final 2. Maç)
**[[Kocaelispor]] 4 - 0 [[Beşiktaş (futbol takımı)|Beşiktaş]] 03.04.2002
**[[Trabzonspor (futbol takımı)|Trabzonspor]] 4 - 0 [[Gençlerbirliği (futbol takımı)|Gençlerbirliği]] 05.04.2004
**[[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]] 5 - 1 [[Fenerbahçe (futbol takımı)|Fenerbahçe]] 11.05.2005
**[[Fenerbahçe (futbol takımı)|Fenerbahçe]] 4 - 0 [[Bursaspor (futbol takımı)|Bursaspor]] 16.05.2012
***En gollü final maçları:**
**[[Antalyaspor (futbol takımı)|Antalyaspor]] 3 - 5 [[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]] 03.05.2000
**[[Trabzonspor (futbol takımı)|Trabzonspor]] 5 - 1 [[Bursaspor (futbol takımı)|Bursaspor]] 29.04.1992 (Final 2. Maç)
**[[Galatasaray (futbol takımı)|Galatasaray]] 5 - 1 [[Fenerbahçe (futbol takımı)|Fenerbahçe]] 11.05.2005
**[[Beşiktaş (futbol takımı)|Beşiktaş]] 4 - 2 [[Fenerbahçe (futbol takımı)|Fenerbahçe]] 13.05.2009
***Finalde en çok kaybeden:''' 11
**Fenerbahçe (1963, 1965, 1989, 1996, 2001, 2005, 2006, 2009, 2010, 2016, 2018)

## Kaynakça