Stanisław Mikołajczyk

**Stanisław Mikołajczyk** (d. 18 Temmuz 1901, Poznań - ö. 13 Aralık 1966, Washington, DC) Polonyalı bir politikacıydı. II. Dünya Savaşı sırasında sürgündeki Polonya hükümetinin başbakanı ve daha sonra 1947'ye kadar savaş sonrası Polonya'da başbakan yardımcısıydı.

## Biyografi

### Arka plan ve ilk yılları
Mikołajczyk'in ailesi, 19. yüzyılda Alman İmparatorluğu'nun bir parçası olan ve Posen Eyaleti olarak bilinen batı Polonya'daki Poznań'dan geliyordu. 19. yüzyılda Ruhr Polonyalıları olarak bilinen birçok Polonyalının yaptığı gibi, ebeveynlerinin zengin maden bölgelerinde iş aramak için gittiği Batı Almanya'daki Vestfalya'da doğdu. On yaşında Poznań'a döndü.

Gençken bir şeker pancarı rafinerisinde çalıştı ve Polonya yurtsever örgütlerinde aktifti. Polonya bağımsızlığını geri kazandığında 18 yaşındaydı. 1920'de Polonya Ordusu'na ve Polonya-Sovyet Savaşı'na katıldı. Varşova yakınlarında yaralandıktan sonra taburcu edildi ve babasının Poznań yakınlarındaki çiftliğine geri döndü.

### Erken siyasi kariyeri
1920'lerde Mikołajczyk, Polonya Halk Partisi "Piast" a (PSL) katıldı ve Poznań eyaleti hükûmetinde bir dizi görevde bulunduktan sonra 1929'da Sejm'e (Polonya Parlamentosu) seçildi. 1935'te PSL'nin yürütme kurulu başkan yardımcısı oldu ve 1937'de parti başkanı oldu. 1935'te Józef Piłsudski'nin ölümünden sonra Polonya'da kurulan otoriter rejime muhalefet etti.

### II. Dünya Savaşı
Nazi Almanyası Eylül 1939'da Polonya'yı işgal ettiğinde, Mikołajczyk Polonya ordusunda bir rütbesiz bir erdi ve Varşova'nın savunmasında görev yaptı. Varşova'nın düşüşünden sonra Macaristan'a kaçtı ve orada tutuklandı. Kısa süre sonra oradan da kaçtı ve Yugoslavya ve İtalya üzerinden Paris'e gitti. Kasım ayının sonunda, Polonya Ulusal Konseyi Başkan Yardımcısı ɡöreviyle sürgündeki Polonya hükümetine hemen katılması istendi. 1941'de İçişleri Bakanı olarak atandı ve Başbakan Władysław Sikorski'nin Başbakan Yardımcısı oldu. Nisan 1943'te Almanlar, Katyn Katliamında Sovyetler tarafından öldürülen yaklaşık 22.000 Polonyalı subayın mezarını bulduklarını açıklamışlardı. Sovyet hükûmeti, bu keşfi Almanların uydurduğunu söyledi. Müttefik hükûmetler diplomatik nedenlerle bunu resmen kabul ettiler, ancak Mikołajczyk'in hükûmeti bu kabul etmeyi reddetti ve ardından Stalin sürgündeki hükûmetle ilişkilerini kesti.

### Sürgündeki başbakan
Sikorski, Temmuz 1943'te bir uçak kazasında ölünce, Mikołajczyk halefi olarak atandı.

Ancak Mikołajczyk göz korkutucu zorluklarla karşılaştı. Bu zamana kadar Batı Müttefiklerinin değil, Sovyet silahlı kuvvetlerinin Polonya'yı Alman işgalinden ele geçireceği açıktı ve Polonyalılar, Stalin'in hem Polonya'ya Komünizmi empoze etmeyi hem de Polonya'nın Etnik Polonyalıların yaşadığı doğu bölgelerini ilhak etmeyi amaçladığından korkuyordu.

1944'te Müttefik liderler, özellikle Winston Churchill, Mikołajczyk ile Stalin arasındaki görüşmeleri yeniden başlatmaya çalıştı ancak bu çabalar birkaç konuda başarısız oldu. Biri Katyń katliamıydı, diğeri ise Polonya'nın savaş sonrası sınırlarıydı. Stalin, doğu bölgelerinin Sovyet elinde kalması konusunda ısrar etti. Mikołajczyk, Stalin'in savaş sonrası Polonya'da bir Komünist hükûmet kurma planına da karşı çıktı.

### Daha ki sonra yaşamı
Seçimler adil bir şekilde yapılsaydı muhtemelen Başbakan olacak olan Mikołajczyk, bunu protesto ederek hemen hükûmetten istifa etti. Tutuklanmak üzereyken Ekim ayında ülkeyi terk etti. Winston Churchill, onu Londra'da görünce, "Canlı çıkmana şaşırdım" dedi. Londra'da, sürgündeki Polonya hükûmeti onu Komünistlerle işbirliği yaptığı için bir hain olarak görüyordu. 1966'da öldüğü Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti. Haziran 2000'de kalıntıları Polonya'ya gömülmek üzere iade edildi. Makaleleri Stanford Üniversitesi'ndeki Hoover Savaş, Devrim ve Barış Enstitüsü'ndedir.

## Kaynakça