1802 Vrancea depremi

**1802 Vrancea depremi**  tarihinde Aziz Paraskeva Günü'nde, bugünkü Romanya'nın Vrancea Dağları'nda (daha sonra Moldavya) meydana gelen deprem. Moment magnitüd ölçeğinde tahmini 7,9 büyüklüğü ile Romanya'da şimdiye kadar kaydedilen en güçlü depremdir ve Avrupa tarihindeki en güçlü depremlerden biridir. Doğu Avrupa ve Balkanlar'da, Saint Petersburg'dan Ege Denizi'ne iki milyon kilometrekareden fazla bir alanda hissedildi.

Bükreş'te depremin Mercalli şiddet ölçeğinde tahmini VIII-IX büyüklüğü vardı. Kilisenin çan kulelerini devirdi  ve Cotroceni Manastırı'nın yıkılmasına neden oldu. Başta devrilmiş sobalardan çok sayıda yangın çıktı. Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı (bugünkü Bulgaristan) Rusçuk, Varna ve Vidin şehirleri neredeyse tamamen yok oldu. Depremin gücü Moskova kadar kuzeyde bulunan şehirlerdeki duvarların yıkılmasına neden oldu.

Ana depremi, en büyüğü 5.5 büyüklüğünde bir dizi artçı şok takip etti.

## Hasar ve kayıplar

Ana şok Bükreş'i öğlen ve 13.00 arasında vurdu. Deprem yaklaşık 10 dakika boyunca hissedildi ve o kadar şiddetliydi ki şehirdeki tüm bacalar yıkıldı. Aziz Nicholas Kilisesi, Cotroceni Manastırı ve 54 metre yüksekliğindeki Colțea Kulesi de dahil olmak üzere çok sayıda tarihî eser yok oldu. Yunan tarihçi Dionysius Fotino, Prens Konstantin Ypsilantis'in ailesiyle birlikte sarayının ciddi şekilde hasar görmesi nedeniyle Văcărești Manastırı'na taşındığını bildirir. Bununla birlikte, binalarda gerçekleşen büyük hasara rağmen, sadece dört ölüm bildirildi: Yahudi bir kadın ve bebeği, Colțea Kulesi enkazında ölen seyyar bir tüccar ve bir başka kurban daha. Evler birbirinden uzak inşa edildiği ve büyük bahçeler ve avlularla çevrili olduğu için ölü sayısı çok düşük olmuş olabilir, bu yapı tekniği ile binaların titreşimleri yayılmamış olabilir. Ayrıca, çoğunlukla sac ve keresteden oluşan yapı malzemeleri hafifti.

Yaş'ta, ilk mahkemelerin duvarları yıkıldı ve birçok kilise ve manastır kulesi yıkıldı. Suceava'da ise, Ermeni Kilisesi çan kulesi çatlamış, Paşcani'de Aziz Başmelekler Kilisesi'nin duvarlarında çatlaklar ortaya çıktı. Depremde hasar gören diğer dini yapılar içinde Bârlad'daki Aziz'in Göğe Kabulü Kilisesi ve Bacău'daki Casim Manastırı bulunmaktadır.

Brașov ve kentin Kara Kilisesi de dahil olmak üzere çevresi ciddi şekilde etkilendi. Yerel tarihçilere göre, Bod köyünde 50'den fazla ev ve birkaç kilise hasar gördü veya yıkıldı. Feldioara'da depremden kaynaklanan bir çatlaktan kaynayan su havaya birkaç metre yükseldi. Kentin Katolik kilisesi de dahil olmak üzere Sibiu'da birçok bina yıkıldı.

Konstantinopolis ve çevre iller de büyük zarar gördü. Başlangıçta Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopolis'in tamamen yok olduğu düşünülüyordu. Petrovaradin'den bir mektupta Galata bölgesi, Topkapı Sarayı, Ayasofya ve Edirne çarşısında özel bir yıkımın olduğu yazılıdır. Ana şok ve artçıl şoklar 30 dakikaya kadar sürdü.

1.30'da, şimdiki Ukrayna'da da şiddetli sarsıntılar hissedildi. Art arda gelen altı artçıl deprem üç dakika sürdü ve o kadar güçlü ki Kiev ve Lviv'de duvarlar sarsıldı ve şehir çanları çalmaya başladı. *Beyefendiler Dergisi* Moskova'daki hasarı şu sözlerle bildirdi: "duvarlar kırıldı, pencereler parçalandı ve tonozlar yıkıldı". Kişinev'den bir akademisyen olan Anatolie Drumea, bir dadının Lomonosov Üniversitesi kütüphanesinin avlusunda içinde küçük bebeği olan bir bebek arabası ile 1.53'te yürüdüğünü yazdı. "Heykeller düşmeye başladı" ve taş banklar devrildi. Çocuk gelecekteki Rus şair Aleksandr Puşkin'di.

## Şiddet

## Bükreş'in yeniden inşası

Depremden sonra Konstantin Ypsilantis, Bükreş'in derhal yeniden inşasını emretti. Masonların ve ustaların felaketten faydalanmasını önlemek için işleri için maksimum ücret belirledi. Bükreş birkaç yıl içinde yeniden inşa edildi, ancak bazı binalar ve yapılar hiçbir zaman deprem öncesi durumuna geri getirilmedi.

Sonraki yıllarda birkaç deprem meydana geldi, ancak nispeten az hasara neden oldular. Birincisi, 15 Haziran 1803'te Bükreş'in su sistemini etkiledi ve birçok pompayı kullanılamaz hale getirdi. 1804 ve 1812'de üç büyük deprem daha oldu.

## Ayrıca bakınız

* 1986 Vrancea depremi
* 1977 Vrancea depremi

## Kaynakça