İhtiyar Delikanlı (film, 2013)

**İhtiyar Delikanlı** (orijinal adı **Oldboy**), Spike Lee'nin yönettiği ve Mark Protosevich'in senaryosuyla gerçekleştirilen 2013 ABD yapımı neo-noir aksiyon gerilim filmi. Başrollerde Josh Brolin, Elizabeth Olsen, Sharlto Copley ve Samuel L. Jackson yer alıyor. Film, Güney Koreli yönetmen Park Chan-wook'un aynı isimli 2003 Güney Kore yapımı filmin bir yeniden yapımıdır. Lee tarafından "yeniden yorumlanması" olarak etiketlenmiştir. İki film de aynı Japon manga çizgi romanının isminden uyarlanmıştır.

Film 27 Kasım 2013'te gösterime girdi. Film, Focus Features şirketi tarafından Ekim 2013'te satın alınmadan önce FilmDistrict tarafından dağıtılan son filmdi. Hem eleştirmenlerden hem de izleyicilerden, oyunculuk ve görsel tarz için tepkilerde hem övgü, hem olumsuz eleştiriler vardı, ancak Park'ın filmi ile ilişkisi bağlamında olumsuz eleştirildi. Lee, çalışmasını farklılaştırmak için özünde neden yaptığını haklı çıkarmak için yaratıcı seçimler kullanmadığı için eleştirildi. Film, Lee'nin yönetmenlik kariyerinin en kötü gişe performanslarından birine sahip olarak bir gişe bombası haline geldi.

## Konu
1993 yılında alkolik reklam yöneticisi Joe Doucett, büyük bir mali kayıptan sonra sarhoş oluyor. Dışarı çıkmadan önce, sarı şemsiyeli bir kadın görür. Uyandığında kendini bir otel odasında kilitli bulur. Görünmeyen kişiler ona yiyecek, alkol ve kişisel hijyen malzemeleri sağlar, ancak kimse neden esir tutulduğunu açıklamaz. Joe, eski karısı Donna'nın tecavüze uğradığını ve öldürüldüğünü, kendisinin ise baş şüpheli olduğunu açıklayan bir haber görür. Üç yaşındaki kızları Mia, Sosyal Yardım Sistemi tarafından koruma altına alınmıştır.

Daha sonraki 20 yıl boyunca Joe içki içmeyi bırakıyor, kaçmaya ve intikam almaya karar veriyor. Onu hapsetmek isteyebilecek herkesin bir listesini hazırlar ve sonunda Mia'ya vermek üzere mektuplar yazar. Bir gün, Mia ile televizyonda bir röportaj görür ve babası onu görürse affedeceğini söyler.

Joe bundan kısa bir süre sonra uyuşturucu hap alır. Uyandığında, bir cep telefonu ve az miktarda para ile dışarıda, sokaklardadır. Sarı şemsiyeyleli kadını bulur ve takip eder, ancak yardım teklif eden hemşire Marie Sebastian Sebastian ile karşılaşır. Reddeder ama kartvizitini alır. Joe arkadaşı Chucky'ye gider ve neler olduğunu açıklar. Oradayken, Joe'yu cep telefonundan kendisini "Yabancı" olarak tanıtan bir adam arar ve alay eder. Joe, listesindeki adamlardan birinin Yabancı olup olmadığını belirlemek için çok çaba harcasa da başarılı olamaz. Joe susuzluktan bayılır ve Chucky kartvizitten bulduğu nuramayla hemşire Marie Sebastian'ı yardım etmesi için çağırır. İyileşirken Marie, Joe'nun mektuplarıyla Mia'ya duygusal olarak bağlanır ve ona daha fazla yardım etmeyi teklif eder. Esir tutulurken yemeğini sağlayan bir Çin restoranını tanımlamasına yardımcı oluyor. 
 
Joe, restorandan hapsedildiği bir depoya gönderilen bir teslimatı takip eder ve sahibi Chaney ile tanışır. Joe, Chaney'in boynunu falçatayla işkence yapar ve Joe'nun esaretini Yabancı'nın ayarladığını itiraf ettirir. Chucky'nin barına döndükten sonra Joe, orada bulunan Sarı Şemsiyeli kadın, Yabancı ve onun koruması Haeng-bok ile karşılaşır. Yabancı, Mia'yı kaçırdıklarını söyler, ancak Joe 46 saat içinde onun kimliğini belirleyebilirse Mia'yı serbest bırakacak, Joe'ya 20 milyon dolar değerinde elmas verecek, Donna'nın cinayetindeki masumiyetini kanıtlayacak ve intihar edecektir.

Joe, Chaney ve adamlarının Marie'ye saldırdıklarını ve intikam peşinde olduklarını öğrenir. Onun yerine koşarak gittiğinde Chaney tarafından yakalanır. Chaney onu vahşice dövmek üzereyken, Yabancı Chaney'i arar ve Joe'nun serbest bırakılması için ona ödeme yapmayı teklif eder. Chaney, Joe ve Marie'yi serbest bırakır. Yabancı'nın çağrısından gelen zil sesini Joe'nun katıldığı Evergreen Academy'nin tema şarkısı olduğunu fark eder. Okula gidip yıllıklara bakarlar. Joe, Adrian Doyle Pryce adlı bir öğrenciyi tanır ve kız kardeşi Amanda'ya eziyet ettiğini hatırlar.

Babaları Arthur'un her iki çocuğunu da cinsel istismara uğrattığı ortaya çıktı. Arthur ailesini Lüksemburg'a taşıdı, daha sonra karısını ve Amanda'yı öldürdü, Adrian'ı ciddi şekilde yaraladı ve intihar etti. Babasının istismarının bir sevgi ifadesi olduğuna ikna olan Adrian, ailesinin yıkımı hakkında, ailesinin sırlarını açığa çıkaran Joe'yu suçlar. Joe, Chucky'yi arayarak Adrian ile Yabancı'nın aynı kişi olduğunu söyler. Chucky, Amanda ile konuşurken ona hakaret ettiğinde, klonlanmış bir cep telefonu ile dinleyen Adrian, Joe ona yetişemeden piyano teli ile onu öldürür. Joe bir paket alır; Chucky'nin dilini bulmak için açar. Joe, güvenliği için Marie'yi bir otelde saklar. Orada Adrian'ın gizli kameralardan izlediğinden habersiz tutkuyla sevişirler.

Joe, Adrian'ın çatı katına gider, boğazını keserek Haeng-bok'u öldürür ve Adrian ile yüzleşir. Adrian onu tebrik eder, elmasları verir ve Mia'nın olduğu yere götürür. Adrian, Joe'ya neden serbest bırakıldığını sorarak alay eder; işkencecisi "Mia" ile yapılan konuşmanın bir düzenek olduğunu gösterir; o kadın ücretli bir oyuncudur. Adrian, Marie'nin gerçekten kızı olduğunu gösterir; Adrian, Joe'nun her şeyi kaybetmenin nasıl bir his olduğunu bilmesini istemiştir. Adrian kendini ağzından vurarak intihar eder.

Dehşet içinde, Joe Marie'ye bir daha asla birbirlerini göremeyeceklerini söyleyen bir mektup yazar. Elmasların çoğunu terk eder, gerisini de Chaney'in onu hapsettiği otel odasındaki esaretine geri dönmek için öder.

## Oyuncular

* Josh Brolin - Joe Doucett
** Grey Damon - Young Joe Doucett
* Elizabeth Olsen - Mia Doucett / Marie Sebastian
* Sharlto Copley - Adrian Doyle Pryce / The Stranger
** Erik Gersovitz - Young Adrian Pryce
* Samuel L. Jackson - Chaney
* Michael Imperioli - Chucky
** Brett Lapeyrouse - Young Chucky
* James Ransone - Dr. Tom Melby
* Max Casella - James Prestley
* Linda Emond - Edwina Burke
* Pom Klementieff - Haeng-Bok
* Elvis Nolasco - Cortez
* Lance Reddick - Daniel Newcombe
* Hannah Ware - Donna Hawthorne
* Richard Portnow - Bernie Sharkey
* Hannah Simone - Stephanie Lee
* Lizzy DeClement - Amanda Pryce
* Caitlin Dulany - Emma Pryce
* Cinqué Lee - Bellhop
* Rami Malek - Browning
* Ciera Payton - Capri

## Yapım
### Başlangıç aşaması
*Daha önce Oldboy'un* Amerikan yeniden yapımı yönetmen Justin Lin tarafından tasarlanmıştı. Kasım 2008'de, DreamWorks ve Universal yeniden yapım haklarını aldıklarında, Will Smith'in başrol oynamak istediği açıklanmış ve Steven Spielberg'in yönetmen olacağı belirlenmişti. Mark Protosevich senaryoyu yazmak için görüşmelerde bulunduğunda, henüz yeniden yapım haklarının devralınması tamamlanmamıştı. Smith daha sonra Spielberg'in filmi yeniden yapım olarak değil, filmden oldukça farklı olan manganın kendisinden uyarlayacağını açıkladı. Haziran 2009'da çizgi roman yayıncısı, Kore filminin yapımcılarına Spielberg'e film haklarını izinsiz verdiği için dava açtı. Daha sonra Kasım 2009'da DreamWorks, Spielberg ve Smith'in projeden geri çekildiğini bildirildi. Yapım ekibi 10 Kasım 2009'da projenin öldüğünü açıkladı.

### Yönetmen ve oyuncu kadrosu
11 Temmuz 2011'de Mandate Pictures, Spike Lee'nin Protosevich tarafından yazılan bir senaryo ile Güney Kore filminin (önceki versiyonun mangadan uyarlanmasını göz ardı ederek) bir versiyonunu yöneteceğini belirten bir basın açıklaması gönderdi. Josh Brolin'in yeniden yapımın başrol oyuncusu olacağı sırada, Christian Bale'in antagonist karakteri tasvir etmek için görüşmelerde olduğu bildirildi ancak daha sonra Colin Firth'e başrolün teklif edildiği bildirildi. Firth daha sonra vazgeçince Clive Owen'a teklif edilen rol kesinleşti. Mayıs 2012'de, *[[Deadline Hollywood]]* Sharlto Copley'in resmî olarak kötü adam Adrian Pryce olarak belirlendiğini açıkladı. Daha sonra Elizabeth Olsen, Samuel L. Jackson ve Nate Parker'ın da oyuncu kadrosuna katıldıkları açıklandı. Parker daha sonra takvim planlamasındaki bir çakışma nedeniyle James Ransone ile değiştirildi. Film, Jackson'ın 1991 yılında çevrilen *[[Orman Ateşi|Jungle Fever]]* filminden bu yana yönetmen Lee ile ilk çalışması oldu.

Temel çekimler Ekim 2012'de başladı.

### Orijinal yapımla farklılıklar
2004 Cannes Film Festivali'nde Büyük Ödül kazanmış orijinal filmin yönetmeni Park Chan-Wook, kendisinden icazet istendiğinde, tek şartı filmin birebir çekilmesini istemek olmuştu. Fakat öyküyü Amerika'ya, New Orleans'a taşıyan üçlü senaryo ekibi, orijinal filmden birçok farklılığa gittiler, karakterde değişikliğe gittiler, hatta filmin finalini de değiştirdiler. Ayrıca mizah unsurlarından arındırıp aksiyona ağırlık verdiler.

### Son kurgu düzenlemeleri
Spike Lee'nin *yönetmen* versiyonu 140 dakika uzunluğundaydı, ancak yapımcılar filmi 105 dakikaya kısalacak biçimde yeniden düzenledi. (yapımcıların yeniden düzenlemeleri sırasında çıkarılanlar arasında "one-shot hammer" sahnesi de bulunuyordu); Lee ve Josh Brolin bundan memnun değillerdi. Lee, düzenleme işlemi sırasında daha kişiliksiz bir "Spike Lee Filmi" olduğu düşüncesiyle "A Spike Lee Joint" ticari markasını bile kaldırmıştır. Brolin ayrıca *[[Los Angeles Times]]* ile yaptığı röportajda filmin Lee tarafından kurgulanan uzun versiyonunu tercih ettiğini, ancak bu versiyonunun yayınlanıp yayınlanmayacağının belli olmadığını söyledi.

## Tepkiler

### Eleştiriler
Rotten Tomatoes'te film, yapılan 149 yorumuna dayanarak ortalama 5.1 puan ile %40 beğenildi. Web sitesindeki eleştirilerin ortak fikri şöyle oluştu: "Spike Lee'nin *Oldboy* yeniden yapımı ne orijinal filmi aşıyor ne de etkileyici sinema mirasına yeni bir şey katıyor." Metacritic'te, film hakkında yapılan 41 eleştiriye göre 100 üzerinden 49 puan alabilmiştir.

RogerEbert.com sitesinden Matt Zoller Seitz, dört yıldızdan üçünü veriyor: "İnternet, bir eşek arısı sürüsünün hızı ve vahşeti ile hareket ettiğinden, bunu okuduğunuzda, Spike Lee'nin Amerikan *Oldboy* versiyonunun zaten çoktan  o eşek arıları tarafından ölümüne sokulmuş olması muhtemel. Eğer öyleyse, çok kötü. Park Chan-wook'un Kore gerilim filminin bu Amerikan versiyonu, *[[İçerideki Adam]]* *(Inside Man) filmin*den beri Lee'nin en heyecan verici filmi. Bir başyapıt değil, ama hipnotik, takıntılı bir kaliteye dayanan ve daha az kabul gören canlı bir ticari tarz tutturmuş." 

*[[Variety (dergi)|Variety]]* dergisinden Justin Chang, "Lee ve Protosevich'in, ortalama bir Hollywood geriliminden daha fazla doz taşımasına rağmen, öncülünün her hareketini gölgede bırakan bir film yaptıklarını söyledi. Bir buçuk yıldızlı incelemede *[[Chicago Tribune]]* gazetesinden Michael Phillips, "*Oldboy'daki* intikam ne tatlı ne de ekşi; sadece sıkıcı" dedi.

Eric Kohn, Indiewire'daki büyük ölçüde olumlu bir eleştiri yazısında şunları söyledi: "Lee o kadar uzun zamandan beri çok eğlendirici işler çıkardı ki, hayranları dağınıklığını mazur görmekte hiç sorun yaşamamalı. Ama hata yapmayalım... *Oldboy* her yerde, bazen bastırılmış bir melodram gibi seyrederken, bazen de gösterişli ve kanlı bir şekilde adeta patlıyor.”

Başroldeki Josh Brolin de filmle ilgili memnuniyetsizliğini dile getirmişti.

Orijinal filmin yönetmeni Park Chan-wook da Nil Kural'a verdiği röportajda filmi izleyemediğini söylemiştir.

### Gişe
*[[Variety (dergi)|Variety]]*'ye göre film, ilk beş günde, tüm zamanların en düşük Şükran Günü açılışlarından birini gerçekleştirerek 885.000 $ brüt hasılatta kaldı. İlk hafta gişede 18. sırada yer aldı ve sonuç olarak 30 milyon dolarlık bütçesine karşı dünya çapında brüt 5,2 milyon dolar ile tamamladı ve gişe bombası haline geldi.

## Pazarlama anlaşmazlığı
Filmin reklam ajansı, film için posterler oluşturan yaratıcı sanatçı Juan Luis Garcia'dan da yararlanmakla suçlandı. Garcia'nın resmi web sitesinde yayınladığı açık bir mektuba göre, ajans ondan ihtilaflı olmanın daha önemli olacağını söyleyerek çok düşük bir ücret için çalışmasını istiyordu. Garcia, posterlerin sanatçıya tazminat veya kredi ödemeden filmin tanıtımı için kullanıldığını ve taklit edildiğini iddia etti. Spike Lee, Twitter hesabına "Bu Juan Luis Garcia Denen Adamı Hiç Duymadım, Eğer Sığır Eti Değilse Benimle Değil. Onu Almam, Onu Bilmiyorum. Ucuz Hile Yazma Bana. YO ". (I Never Heard Of This Guy Juan Luis Garcia, If He Has A Beef It's Not With Me. I Did Not Hire Him, Do Not Know Him. Cheap Trick Writing To Me. YO) Ayrıca bu alaycı tavrına Instagram'da da devam etti: "Neden Hiç Tanışmadığım Birine Ödeme Yapmalıyım? Benimle Hiçbir Zaman Bir Anlaşma Yapmadı. Neden Şükran Günü'nde Yazdığınız Aptal Metniniz İçin Bana Ödeme Yapmıyorsunuz?" (Why Should I Pay Someone Who I Never Met Nor Had Any Contact With Ever? He Never Made Any Deal With Me. Why Don't You Pay Me For Your Stupid Text On Thanksgiving Day?) Sorun geç de olsa çözüldü. Garcia, web sitesindeki mektubu "Oldboy posterleriyle ilgili olarak benimle iletişime geçen herkese büyük bir teşekkür ederim. Spike Lee, Art Sims ve ben sorunlarımızı çözdük ve ardımızda bıraktık "

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*  
*  
*  
*  
*