Çinili Köşk

**Çinili Köşk**, Topkapı Sarayı'nın dış surları içinde yer alan ve ana girişinin üzerindeki çini kitabeye göre 1472 yılına tarihlenen bir köşktür. 

Osmanlı sultanı II. Mehmed tarafından yazlık saray ya da köşk olarak yaptırılmıştır. Mimarı kesin olarak belli olmasa da bazı kaynaklar Mimar Atik Sinan tarafından yapıldığını belirtmektedir. *Sırça Köşk* ya da *Sırça Saray* olarak da adlandırılır. 1875 ile 1891 yılları arasında *Müze-i Hümayun* (İmparatorluk Müzesi) olarak hizmet vermiştir. 1953 yılında Türk ve İslam Sanatları Müzesi olarak kamuya açılmıştır. Daha sonra İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin bünyesine katılmıştır. Müzede Selçuklu ve Osmanlı devirlerinden kalma İznik çinisi ve seramik örnekleri sergilenmektedir.

## Mimari
Çinili Köşk, Osmanlı mimari geleneğinde yaygın olmayan İran ve Orta Asya kökenli Timurî üslupta inşa edilmiştir. Yapı, merkezden dört yöne eşit biçimde uzanan bir plan düzenine sahip olup iki katlıdır, ancak eğimli bir arazi üzerine inşa edildiğinden ana girişten yalnızca tek katı görülebilmektedir. Dış cephede kullanılan sırlı tuğlalar, özellikle Semerkant'taki Bibi Hanım Cami ile ilişkilendirilen Orta Asya etkilerini yansıtmaktadır. Kare ve eksenel plan, dünyanın dört yönünü temsil etmekte ve mimari açıdan sultanın evrensel otoritesi ile hâkimiyetini simgelemektedir.

Cephedeki taş çerçeveli tuğla örgü ile çokgen sütunlar Fars mimarisinin tipik özelliklerindendir. Izgaralı bir kapı bodrum kata açılmaktadır. Bu kapının üzerinde yer alan iki merdiven kolu, üzeri örtülü sütunlu bir terasa çıkmaktadır. Söz konusu revak 18. yüzyılda yeniden inşa edilmiştir. Ortadaki büyük kapı, yeşil çinilerle çevrili bir kemerin içinden geçilerek önce giriş mekânına, ardından yüksek kubbeyle örtülü bir avluya ulaşılmasını sağlamaktadır. Bunun arkasında, ortadaki apsis biçiminde düzenlenmiş olmak üzere üç adet hükümdar dairesi yer almaktadır.

Franz Babinger, yapının 1465-66'da Karamanoğulları'nın yenilgisinden sonra İstanbul'a getirilen Konya ve Larende kökenli ustalarca yapılmış olabileceğini ileri sürer. 

1471-1474 yılları arasında Karaman'da vali Şehzade Mustafa'nın maiyetinde bulunan Angiolello'nun, yapıyı Fars tarzında inşa edilmiş ve Karamanoğlu üslubunda süslenmiş olarak tanımlaması, yapının Karaman bölgesiyle ilişkili bir mimari çevre tarafından gerçekleştirilmiş olabileceğine işaret etmektedir. Köşkün adında İran'da yaygın olan **kaşi** yerine Konya ve Karaman bölgesinde kullanılan **sırça** teriminin yer alması da bu bağlantıyı desteklemektedir. Çinili Köşk ile karşılaştırılabilecek, aynı döneme ait yapılar günümüze ulaşmamıştır. Çağdaş tarihçi Şikari'ye göre Larende'deki çini süslemeli Karamanoğlu sarayları Osmanlılar tarafından yıkılmıştır.

Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan'ın, Çinili Köşk ile yaklaşık aynı dönemde Tebriz'de inşa ettirdiği Heşt Behişt (Sekiz Cennet) Sarayı, Timurî köşk tipinin Türkmen saray çevrelerindeki prestijini yansıtmaktadır. Tursun Bey'in, II. Mehmed'in yeni sarayı için İran'dan ustalar getirildiğini belirtmesi ve tarihsiz bir Farsça mektupta "Horasanlı çini ustalarının" (kāşī-tarashān-i Khurāsān), sarayda bir köşk tamamladıktan sonra yeni bir iş talep etmesi, Çinili Köşk'ün çini süslemelerinin İran veya Orta Asya kökenli gezgin bir usta grubu tarafından yapılmış olabileceğini düşündürmektedir.

## Galeri

Dosya:Tiled Kiosk exterior, Istanbul Archaeology Museum.jpg|Çinili Köşk Girişi
Dosya:Tiled Kiosk 1227.jpg|Çinili Köşk giriş detayı
Dosya:Istanbul PB076035raw (4116523440).jpg|Çinili Köşk giriş detayı
Dosya:Istanbul PB076063raw (4115900313).jpg|Çinili Köşk giriş detayı
Dosya:Istanbul Çinili Köşk Porch in 2018 04 6257.jpg|Çinili Köşk giriş detayı
Dosya:Tiled Kiosk 2802.jpg|Çinili Köşk çeşmesi
Dosya:Çinili Köşk Museum Ceramic plate. Height- 7 cm, Diameter- 45½ cm. From Iznik, c. 1500. Inv. n0 41 9 in 2018 01 523.jpg|Tek renk (Monokrom) İznik çini tabağı
Dosya:Çinili Köşk Museum Ceramic plate. Height- 7 cm, Diameter- 45½ cm. From Iznik, c. 1500. Inv. n0 41 9 in 2006 03 1796.jpg|Tek renk İznik çini tabağı
Dosya:Çinili Köşk Museum Plate from Yıldız Palace First quarter 16th century in 2018 03 525.jpg|Tek renk İznik çini tabağı
Dosya:Çinili Köşk Museum Mosque lamp from the Sokollu Mehmet Pasha mosque in 2018 02 528.jpg|Tek renk İznik çinisi cami kandili
Dosya:Çinili Köşk Museum Mosque lamp from the Beyazit II Mausoleum in 2018 03 529.jpg|Tek renk İznik çinisi cami kandili
Dosya:Çinili Köşk Museum Mosque lamp from the Beyazit II Mausoleum in 2018 02 531.jpg|Tek renk İznik çinisi cami kandili
Dosya:Tiled Kiosk exhibit 533.jpg|Çok renkli (polikrom) cami kandili
Dosya:Tiled Kiosk exhibit 534.jpg|Çok renkli cami kandili
Dosya:Çinili Köşk Museum Polychrome plate Iznik from about 1580-1585. Diameter 26,3 cm in 2018 02 537.jpg|Çok renkli İznik seramik tabağı
Dosya:Çinili Köşk Museum Polychrome Tile Iznik in 2018 01 539.jpg|Çok renkli İznik çinisi
Dosya:Çinili Köşk Museum Polychrome Tile Iznik in 2018 10 544.jpg|Çok renkli İznik çinisi
Dosya:Çinili Köşk Museum Polychrome Tile Iznik in 2018 02 545.jpg|Çok renkli İznik çinisi
Dosya:Çinili Köşk Museum Polychrome lunette from Iznik, 1575 in 2018 06 553.jpg|Çok renkli İznik çinisi
Dosya:DSC04425b1 Istanbul - Museo arch. - Padiglione ceramiche - Foto G. Dall'Orto 28-5-2006.jpg
Dosya:Tiled mihrab niche in coloured glaze-technique, from Karamanoglu, in Tiled Kiosk collection istanbul.jpg|Çinili Köşk Mihrap
Dosya:Istanbul Tiled Kiosk or Çinili Kösk May 2014 8607.jpg|alt=
Dosya:Istanbul Cinili Museum 1780.jpg|Çinili Köşk Çanakkale seramiği
Dosya:Istanbul Cinili Museum 1784.jpg|Çinili Köşk Çanakkale seramiği


## Kaynakça

*

## Dış bağlantılar
* 

* T.C. İstanbul Valiliği (Harika İstanbul) / Çinili Köşk tanıtım sayfası
* Seyriistanbul.com - Çinili Köşk Müzesi
* ÇİNİLİ KÖŞK MÜZESİ, İstanbul Arkeoloji Müzeleri, erişim 3 Mart 2013