Suriye arması

**Suriye arması**, sağa (*[[Dexter ve sinister|dexter]]*) bakan altın renkli bir kartal ve başının üzerinde yay şeklinde düzenlenmiş üç adet beş köşeli yıldızdan oluşur. Kartalın kanatlarında, ülkenin 14 vilayetini simgeleyen 14 tüy bulunur. Amblem, 3 Temmuz 2025 tarihinde resmi olarak kabul edilmiştir.

14 Mayıs 1930'da Suriye Cumhuriyeti'nin kurulmasından mevcut tasarımın kabulüne kadar Suriye farklı armalar kullanmıştır, ancak bunların tümü bir kalkan taşıyan bir mesnetten (genellikle Kureyş Şahini) ve altında ülkenin resmi Arapça adının yazılı olduğu bir parşömenden oluşmaktaydı.

## Tarih

### Suriye Cumhuriyeti
Resmi Gazete'de yayımlanan 6/3/1364 AH-18/2/1945 MS tarihli ve 158 sayılı Kararname uyarınca: Suriye Cumhuriyeti'nin amblemi, ortasında Suriye bayrağının yıldızları olan üç yıldız bulunan bir Arap kalkanından oluşur. Kalkan, Cahiliye Dönemi'nde Kureyş'in sancağı ve Halid bin Velid'in Şam'ı fethettiği zamanki sancağı olması nedeniyle Arap tarihinden türetilen bir şahin tarafından kucaklanmıştır. Kalkan üç çizgi ile çevrelenmiştir ve kalkanın alt kısmında ülkenin ilk mahsulünü ve tarımsal karakterini simgeleyen iki buğday sapı bulunmaktadır. Şahin pençelerinde, Arap milliyetçiliği kavramının henüz resmîleşmediği Kufi yazısıyla "Suriye Cumhuriyeti" yazan bir kurdele tutmaktadır.

Arma, Suriyeli bir diplomat ve görsel sanatçı olan sanatçı Halid el-Aseli tarafından tasarlanmıştır. Babası Aselizade Şükrü Bey, ünlü bir Suriyeli milliyetçi politikacı ve 6 Mayıs 1916 şehitlerinden biriydi. Halid el-Aseli 1915 yılında doğmuş, gazetecilik ve karikatürle uğraşmış ve 1990 yılında ölmüştür.

### Birleşik Arap Cumhuriyeti
Suriye'nin 1958'den 1961'e kadar Birleşik Arap Cumhuriyeti (BAC) içinde Mısır ile birleşmesi sırasında, panarap Selahaddin Kartalı ulusal armanın temeli olarak kabul edildi. 1958 tarihli 190 sayılı kanuna göre, cumhuriyetin amblemi, Selahaddin Eyyubi ile özdeşleşmiş kartalın model alınarak, Kufi yazısıyla "Birleşik Arap Cumhuriyeti" yazısının bulunduğu bir kaide üzerinde duran süs kartal olarak tanımlandı. Kartalın göğsünde cumhuriyetin ulusal bayrağını temsil eden bir kalkan da bulunuyordu. Suriye 1961'de birlikten çekilmesine rağmen, Mısır 1971'e kadar BAC'nin resmi adını, bayrağını ve armasını kullanmaya devam etti. Suriye'nin birlikten çekilmesinin ardından BAC öncesinde kullandığı armasına geri döndü ve daha sonra 1963'te mullets ve orl renklerini tersine çevirerek armasını değiştirdi.

Amblemin Selahaddin Eyyubi ile olan bağlantısı, Kahire Kalesi'nin duvarlarında resmedilen bir kuştan kaynaklanmaktadır. Ancak tarihsel gözlemler, bu kuşun aslında bir kartal değil, bir şahin olabileceğini göstermektedir. Bu gözlem doğrulanmamış olsa da, bu ayrım, kartalın *mızrak yiyen* olarak tasvir edilmesi nedeniyle Mısır'ın amblemini benimsemeye karşı çıkan bazı muhafazakar Suriyelilerin başlangıçta direniş göstermesine neden oldu. Bununla birlikte, bu itirazlar sonunda göz ardı edildi ve sembol kullanıma devam etti.

### Orijinal sembole geri dönüş
28 Eylül 1961'de Suriye, Mısır ile birliğini resmen sona erdirerek Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin (BAC) dağılmasını ilan etti. Ayrılığın ardından, yeniden kurulan Suriye Arap Cumhuriyeti, ulusal amblemini, Kureyş Şahini'ni (al-‘Uqab) geri getirerek, BAC'den çekilmesinin ardından Suriye'nin 1958 öncesindeki ulusal sembollerine geri döndüğünü ilan etti. Bu karar, 30 Eylül 1961 tarihinde çıkarılan ve Resmi Gazete'de (1 Ekim 1961 tarihli ve 1 sayılı sayısında) yayınlanan 2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile resmen yürürlüğe girdi. Kararnamede şu ifade yer aldı:

* Suriye Arap Cumhuriyeti'nin ulusal bayrağı, Suriye Cumhuriyeti'nin bayrağıdır.
* Suriye Arap Cumhuriyeti'nin ulusal amblemi, Suriye Cumhuriyeti'nin amblemidir.

### Baasçı değişim
10 Şubat 1969 tarihli 394 sayılı Kararname ile, 18 Şubat 1945 tarihli 158 sayılı Kararname ile belirlenen Suriye Arap Cumhuriyeti'nin amblemi değiştirilmiştir. Yeni tasarımda, ortasında üç yeşil yıldız bulunan bir Arap kalkanı, üç çizgi ile çevrelenmiş bir şahin (al-‘Uqab) ile tasvir edilmiştir. Kalkanın altına iki buğday sapı eklenmiştir. Şahin, pençelerinde Kufi yazısıyla "Suriye Arap Cumhuriyeti" (al-Jumhūriyyah al-‘Arabiyyah as-Sūriyyah) yazan bir parşömen tutmaktadır.

Amblemin renk şeması, şahin için demir benzeri (metalik) bir renk ve kanatlarını süsleyen gümüş ve altın çizgiler içeriyordu. Kalkan, gümüş zemin üzerine üç yeşil yıldız ve bunları çevreleyen sırasıyla kırmızı (en dışta), beyaz ve siyah (en içte) üç çizgi içeriyordu. Buğday sapları, doğal buğdayı andıran altın rengindeydi. Bu yeniden tasarım, Suriye'nin ulusal kimliğinin sembolik unsurlarını korurken, daha sonra Mısır ve Libya ile birlikte Arap Cumhuriyetleri Federasyonu'nun (1972-1977) amblemi haline gelen Kureyş Şahini'ni de içeriyordu.

#### Arap Cumhuriyetleri Federasyonu'nun renkleri
1972 yılında, Kureyş Şahini (al-‘Uqab) Suriye, Mısır ve Libya arasında gevşek bir siyasi birlik olan Arap Cumhuriyetleri Federasyonu'nun bayrağına ve amblemine dahil edildi. Emekli Tuğgeneral Dr. Adib eş-Şaa'r, amblemin önemini açıklayarak, şahinin yırtıcı kuşlar arasında gurur, cesaret ve liderliği simgelediğini belirtti. Şahin, dağlık bölgelerde yaşar ve tarihsel olarak kartaldan daha çok tercih edilmiştir, çünkü sadece canlı avlanır ve leş yemez. Şahinler Arap kültüründe de çok saygı görse de saldırgan olarak algılanmaları nedeniyle ulusal amblem olarak seçilmemiştir. Bunun yerine, şahin, düşmanlık içermeyen cesaretin sembolü olarak seçildi. Mısır'da kullanılan kartaldan ayırt etmek için Suriye, şahini kanatları açık olarak tasvir ederken, kartal kanatları kapalı olarak resmedildi. Ornitologlar da şahinlerin aksine kartalların boyunlarında tüy bulunmadığını belirterek, bu iki kuş türü arasındaki farklara dikkat çekti.

Suriye'nin ulusal ambleminde kartal (niser) ve şahin ('uqab) arasındaki karışıklık, ülkenin Birleşik Arap Cumhuriyeti'nde (1958-1961) Mısır ile birleşmesinin ardından ortaya çıktı. Birleşik Arap Cumhuriyeti'nde kartal resmi sembol olarak kullanılıyordu. Suriye, 1961'de Birleşik Arap Cumhuriyeti'nden ayrıldıktan sonra, ulusal amblemi olarak Kureyş Şahini'ni yeniden kabul etti, ancak halk arasında ulusal sembolü ifade etmek için niser (kartal) terimi yaygın olarak kullanılmaya devam etti.

### Tasarımın son halinin belirlenmesi
Birliğin sona ermesinden sonra, eski üye devletlerin üçü de Kureyş'in Şahini'ni muhafaza etti. Mısır, 1984 yılında nihayet, başarısız birlik öncesinde hem Mısır'ın hem de Libya'nın arması olarak kullanılan ve halen Mısır, Irak ve Filistin'in armalarının temelini oluşturan Selahaddin Kartalını geri aldı. Suriye, Kureyş Şahini kullanmaya devam etti, Kaddafi yönetimindeki Libya da öyleydi (ancak Libya versiyonu, Suriye versiyonunda olduğu gibi sol tarafa değil, sağ tarafa bakıyordu). Arma, 17 Haziran 1980'de Halk Meclisi tarafından onaylandıktan ve 1980 tarihli Resmi Gazete'nin 26. sayısında yayınlandıktan sonra, 21 Haziran 1980 tarihli 37 sayılı Kanun ile kabul edildi. Bu amblem, Suriye ulusal bayrağını taşıyan bir kalkanı destekleyen Kureyş Şahini ve "Suriye Arap Cumhuriyeti" () yazan bir parşömenden oluşuyordu.

### 2011 sonrası ve Baas sonrası Suriye
Mart 2011'de başlayan Suriye İç Savaşı sırasında, Suriye Kurtuluş Hükümeti, Suriye Geçici Hükümeti ve Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi dahil olmak üzere Suriyeli muhalifler tarafından çeşitli semboller ve amblemler kullanıldı.

2024 yılının Aralık ayında Esad rejiminin düşüşünün ardından, yeni kurulan Birinci Suriye Geçiş Hükûmeti, armasını 1946 yılında Fransa'dan bağımsızlığını kazandığında kullandığı bayrağı temel alan yeni bir kalkan ile güncelledi. Armanın üzerinde, Kureyş Şahini sol yerine sağa bakacak şekilde yer aldı. Ancak, bu kısa ömürlü amblem resmi değildi ve 2025 Suriye Geçici Anayasası'nda hiç bahsedilmedi.

3 Temmuz 2025 tarihinde, Palmira'daki antik motiflerden esinlenerek tasarlanan ve Suriye bayrağından alınan üç yıldızın üzerinde bir kuşun yer aldığı yeni bir amblem kabul edildi. Kartal, ülkenin 14 vilayetini simgeleyen 14 tüyden oluşmaktadır.

## Galeri

Dosya:Coat of arms of The Arab Kingdom of Syria.svg|Suriye Arap Krallığı (1919-1920)
Dosya:Emblem of Syria (1945–1958).svg|Suriye Cumhuriyeti (1945-1958)
Dosya:Coat of arms of the United Arab Republic (1958–1971).svg|Birleşik Arap Cumhuriyeti (1958-1961)
Dosya:Emblem of Syria (1945–1958).svg|Suriye Arap Cumhuriyeti (1961-1963)
Dosya:Emblem of Syria (1963–1972) based on Emblem of Syria (1945–1958, 1961–1963).svg|Baasçı Suriye (1963-1972)
Dosya:Coat of arms of the Federation of Arab Republics (1972–1977).svg|Baasçı Suriye (1972-1980)
Dosya:Emblem of Syria (1980–2024).svg|Baasçı Suriye (1980-2024)
Dosya:Emblem of Syria (2024–2025).svg|Suriye (2024-2025)
Dosya:Emblem of Syria (2025–present).svg|Suriye (2025-günümüz)


## Ayrıca bakınız
* Suriye bayrağı
* Kureyş Şahini
* Selahaddin Kartalı

## Kaynakça