I puritani

**I Puritani** (*Puritenler*)  Sicilya doğumlu İtalyan Vincenzo Bellini'nin bestelediği 3 perdelik *melodramma serio* janrında bir operadır. Operanın librettosu Kont "Carlo Pepoli" tarafından "Jacques-François Ancelot" ve "Joseph Xavier Saintine"'nin **Têtes rondes et Cavaliers* adlı Fransızca oyun eserinden uyarlanarak hazırlanmıştır; bu Fransızca oyun ise İskoç romantik romanlar yazarı [[Walter Scott]]'un *Old Mortality* (*Eski Ölümlülük*) romanına dayandırılmıştır. Operanın prömiyer sahnelenmesi 22 Ocak 1835'te [[Paris]]'te "Theatre Italien" tiyatro salonunda yapılmıştır. Bu yapımın sahnelenmesi sırasında Bellini Napoli'de ünlü soprano şarkıcı "Maria Malibran"'a bir sahne eseri sağlamak için ayni eser için bir alternatif versiyon da hazırlamıştır. Ama bu zamanında sahnelenmemiş ve ancak 10 Nisan 1986'da ilk defa [[Bari]] "Petruzzelli Titarosu"nda sahneye konmuştur.

== Roller ==



== Konu özeti ==

:Mekân: [[Plymouth]] şehri yakınları, İngiltere
:Zaman: 1640lı yıllar [[İngiliz İç Savaşı]] dönemi

=== I. Perde ===

*Plymouth yakınlarında Lord Gualtiero Valton'un komuta ettiği bir kale *

Gün doğumunda "Püriten Parlamentocu" askerler "Kiralci" güçlere karşı bir zafer beklemektedirler. Lord Valton Ricardo'nun, kızı Elvira'nın kendisiyle evleneceği hakkında kendisine söz vermiş olmasına rağmen, Riccardo Plymouth'a geldiğinde Elvira'nın bir Kralci olan Arturo'ya âşık olduğunu ve onunla evlenmeye karar verdiğini öğrenir. Riccardo Bruno'ya bu gelişme üzerinde hislerini açıklar. (*Ah! Per sempre ... Bel sogno beato* - "Sonsuzluğa kadar... takdis edilmiş güzel rüya).

Elvira'nın kaldığı daireye gelen Giorgio, Lord Valton'u Elvira'nın isteklerini kabul etmeye inandırdığını kıza açıklar. Elvira buna son derece sevinir.

Arturo evlenme töreni için gelir ve hayatında saadeti bulduğunu kutlamaya başlar. (*A te, o cara* - "Senin için, ey sevgilim") Valton bir Kiralci casus olduğu sanılan bir gizemli asıl kadını Parlamento önünde soruşturmak üzere götürmek istemektedir. Arturo bu kadının idam edilmiş İngiliz Kralı [[I. Charles]]'in dul karısı Enrichetta (Henriatta Maria) olduğunu öğrenir. Elvira çok sevinçli bir polonez şarkı (*Son vergin vezzosa* - "Büyüleyici bir bakireyim.") söyler. Evlenme töreni için dairesinden ayrılmakta olan gelin Elvira duvağını düşürüp kaybettiğini anlar. Gelin duvağı bulup eline geçiren Arturo bunu Encrichetta'ya verip onun bu duvak giymiş olarak kaçmasını sağlar. Enrichetta ve Arturo birlikte kaçmakta iken, yol kontrol nöbetinde olan Riccardo'ya rastlarlar. Riccardo Arturo'nun yanındaki kadının Elvira olmadığına emin olunca, onları tutmaz ve yollarına devam etmelerine izin verir. Arturo'nun bir kadınla birlikte kaçtığı kalede duyulunca, Elvira kendinin tam nikâhtan önce terk edilmiş bir gelin olduğunu sanıp bunun tesiriyle aklını kaybeder. (*Oh, vieni al tempio, fedele Arturo* - "Oh Sadik Arturo, Tapinaga gel.").

=== II. Perde ===
*Aynı kalede başka bir oda.*

Giorgio, Elvira'nın delilik emarelerini açıklayıp bunların ayrıntılarını tarif eder. Riccardo, şimdi Arturo'nun Enrichetta'nın kaçışını sağladığı için gıyaben idama mahkûm edildiği ve bu nedenle kaçak suçlu olarak arandığı haberini getirir. Elvira görünür ve hala delilik alametleri göstermektedir. Ama bu arada Arturo'yu ne kadar çok özlemiş olduğunu da açıklar. Görgio ve Riccardo eğer Arturo yakalanıp idam edilirse, bunun Elvira'nın ölümüne neden olup olmayacağını tartışmaya başlarlar. Bu tartışma sonunda bir karara varırlar: Beklenmekte olan çarpışmada eğer Arturo Kiralcı ordular safında görülürse idam edilip öldürülmesi caiz olacaktır. (*Il rival salvar tu dei ... Suoni la tromba* - "Eğer seni rakip kurtarmak ...Trompet sesleri").

=== III. Perde ===
*Üç ay sonra, aynı kale yakınlarında bir kırsal alan*

Arturo hala aranmakta olan bir suçludur ama gizlice Elivra'yı görmek için gelmiştir. Onun (*A una fonte afflitto e solo* - "Üzüntü kaynağı ve tek başına")  şarkısını söylediğini işitir ve hemen yanına giderek iki sevgili birbirine kavuşurlar. (*Vieni fra le mie braccıe* - "Kollarima gel"). Fakat Elvira, Giorgio ve askerlerle gelecek olan Riccardo'nun geri döndüğünde yine birbirlerinden ayrılacaklarından korkmaktadır.

Askerler ve Riccardo dönüp gelince Artturo'nun idam edilme yargısının uygulanması gereği açığa çıkınca Elvira birden iyileşip aklını başına toplar. Bir ensambl şarkısı (*Credeası, misera* - " ,perisan") duyulur ve bu şarkıda opera repertuvarlarında az bulunur bir şekilde Arturo'nun tiz Do notası üzerindeki Fa notasını içeren bir katkısı gerekmektedir. Bu şarkı orada bulunanları, özellikle Giorgio'yu bile Arturo'nun aşıkın lehinde çok etkiler. Ama Püriten askerler Arturo'nun idam edilmesini istemekten vazgeçmemişlerdir. Birden yeni haberler gelir. Kralcılar ordusu yenilmiştir. Ama bu galibiyetin baş mimarı olan Parlamentocular komutanı olan [[Oliver Cromwell]] bütün esir düşmüş Kralcı ordu üyelerine af çıkartmıştır.

Böylece iki aşık sonunda hiç engelsiz birbirine kavuşmuş olurlar.

== Ünlü müziksel parçalar ==
=== I. Perde ===

* *All'erta!*, koro
* *Ah, per sempre io ti perdei*, kavatina Riccardo
* *A te, o cara*, kavatina Arturo
* *Son vergin vezzosa*, kavatina, Elvira

=== II. Perde ===

* *Ah, vieni al tempio*, koncertato
* *Cinta di fiori*, Romans, Giorgio
* *Qui la voce sua soave... Vien diletto, è in ciel la luna*, arya, Elvira )
* *Suoni la tromba, e intrepido*, kabaletta ikili, Giorgio ve Riccardo

=== III. Perde ===

* *Corre a valle, corre a monte*, sarki, Arturo
* *Vieni fra queste braccia*, kabaletta ikili, Arturo ve Elvira
* *Credeasi, misera*, Arturo, Elvira, koro

== Seçilmiş ses kayıtları ==



== Dipnotları ==


== Ayrıca bakınız ==

* [[Opera]]
* [[Vincenzo Bellini]]

== Dış bağlantılar ==
* [http://www.operatoday.com/content/2006/01/bellini_i_purit_1.php  Daniel Pardo, Bellini: *I Puritani*, *Opera Today* online, 11 Ocak 2006]  (Erişme tarihi:8.3.2010).
* [http://www.operadis-opera-discography.org.uk/CLBLPURI.HTM *I_puritani'' icin diskografi]  (Erişme tarihi:8.3.2010).