Varşova

**Varşova** ( ), Polonya’nın başkenti ve aynı zamanda ülkenin en büyük şehridir. Vistül Nehri üzerinde yer alan şehir Baltık Denizi’nden yaklaşık 360 kilometre; Karpatlar’dan ise 300 kilometre uzaklıktadır. 2024 tarihi itibarı ile 1.863.845 kişilik bir nüfusa sahip olan şehrin Varşova Metropol Bölgesi sınırları içindeki nüfusu ise yaklaşık 3.350.000’dir. Şehir 516.9 kilometrekarelik bir alana yayılmıştır. Varşova Metropolitan Bölgesi () ise 6,100.43 kilometrekarelik bir alana yayılmıştır. Avrupa Birliği’ne üye ülkelerin şehirleri arasında Varşova nüfusu bağlamından en büyük 9. şehirdir.

Warszawianka (1831) Varşova şehrinin gayrıresmî marşı olarak kabul görmektedir. 9 Kasım 1940'ta Varşova Kuşatması’daki direnişi nedeniyle Polonya’daki en önemli askeri madalya olan Virtuti Militari ile onurlandırılmıştır.

Varşova aynı zamanda bir Feniks şehri olarak bilinmektedir. Mitoloji’deki feniks kuşunda olduğu gibi II. Dünya Savaşı’nda %80’i harap olan bu şehirde hem Polonyalıların hem de Sovyetler Birliği’nin yardımıyla yeniden inşa edilmiştir. Şehir ismini, Varşova Konfederasyonu, Varşova Paktı, Varşova Düklüğü, Varşova Konvansiyonu, Varşova Anlaşması ve Varşova Ayaklanması gibi ünlü oluşumlara veya olaylara vermiştir.

## Demografi
Varşova, 2024 yılı verilerine göre 1.863.845 nüfusuyla Polonya’nın en kalabalık şehridir. Ancak resmî kayıtlara göre şehirde ikamet eden kişi sayısı, fiilen şehirde yaşayan toplam nüfustan daha düşüktür. Bunun sebebi geceyi şehirde geçiren toplam nüfusun yaklaşık 1,91–1,96 milyon olduğu; gündüz saatlerinde ise metropol çevresi ile Łódź ve Radom’dan gelenlerle birlikte bu sayının 2,4 milyonu aştığı tahmin edilmektedir. 

II. Dünya Savaşı sırasında Varşova ağır nüfus kaybı yaşamış; 1939’daki 1,29 milyonluk nüfus 1946’da 478 bine düşmüştür. 1950’li yıllarda, o dönem Polonya Halk Cumhuriyeti (Lehçe: *Polska Rzeczpospolita Ludowa)* olarak adlandırılan sosyalist devlet döneminde, Varşova’da yaşanan hızlı nüfus artışını kontrol altına almak amacıyla ikamet kaydı (meldunek) sistemi sıkılaştırılmıştır. bu durum göç hızını azaltmış ve aynı zamanda Varşova çevresindeki yerleşimlerin gelişimini hızlandırmıştır. 

* 1700: 30.000
* 1792: 120.000
* 1800: 63.400
* 1830: 139.700
* 1850: 163.600
* 1882: 383.000
* 1900: 686.000
* 1925: 1.003.000
* 1939: 1.300.000
* 1945: 422.000
* 1956: 1.000.000
* 1960: 1.139.200
* 1970: 1.315.600
* 1975: 1.436.100
* 1980: 1.596.100
* 1990: 1.611.800
* 2002: 1.707.100
* 2004: 1.676.600
* 2005: 1.694.825
* 2010: 1.710.398
* 2017: 1.764.615
* 2024: 1.863.845


ImageSize = width:750 height:250
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:1750
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:50 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:19 align:left
  bar:1700 from:0 till:30
  bar:1800 from:0 till:63
  bar:1830 from:0 till:140
  bar:1850 from:0 till:164
  bar:1882 from:0 till:383
  bar:1900 from:0 till:686
  bar:1925 from:0 till:1003
  bar:1939 from:0 till:1289
  bar:1946 from:0 till:479
  bar:1955 from:0 till:1001
  bar:1965 from:0 till:1253
  bar:1975 from:0 till:1436
  bar:1985 from:0 till:1659
  bar:1995 from:0 till:1653
  bar:2000 from:0 till:1676
  bar:2005 from:0 till:1697
  bar:2009 color:cobar2 from:0 till:1711
PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1700 at: 30 text: 30,0 shift:(-8,5)
  bar:1800 at: 63 text: 63,4 shift:(-8,5)
  bar:1830 at: 140 text: 139,7 shift:(-11,5)
  bar:1850 at: 164 text: 163,6 shift:(-11,5)
  bar:1882 at: 383 text: 383,0 shift:(-11,5)
  bar:1900 at: 686 text: 686,0 shift:(-11,5)
  bar:1925 at: 1003 text: 1003,0 shift:(-14,5)
  bar:1939 at: 1289 text: 1289,0 shift:(-14,5)
  bar:1946 at: 479 text: 478,8 shift:(-11,5)
  bar:1955 at: 1001 text: 1000,6 shift:(-14,5)
  bar:1965 at: 1253 text: 1252,6 shift:(-14,5)
  bar:1975 at: 1436 text: 1436,4 shift:(-14,5)
  bar:1985 at: 1659 text: 1659,4 shift:(-14,5)
  bar:1995 at: 1653 text: 1653,1 shift:(-14,5)
  bar:2000 at: 1676 text: 1675,9 shift:(-14,5)
  bar:2005 at: 1697 text: 1697,5 shift:(-14,5)
  bar:2009 at: 1712 text: 1714,5 shift:(-14,5)


## Yönetim
### İdari yapılanma





Varşova bir *[[Polonya'nın illeri|şehir ilidir]]* (Lehçe: Powiat grodzki) ve 18 semte bölünmüştür. Lehçede *[[dzielnica]]* adı verilen bu semtlerin her birisini bir bölge yönetim oluşumu yönetir. Bu bölgelerin her birisi de kendi içlerinde mahalleler gruplarına ayrılmışlardır ama bu grupların yasal veya yönetimsel bir statüsü yoktur. Varşova'da iki tarihi bölge vardır; bunlar Śródmieście bölgesinde yer alan Eski Şehir () ve Yeni Şehir'dir ().

## Kültür
* Varşova Eski Şehir
* Polonya Açık Üniversitesi
* Varşova Üniversitesi
* Varşova Ulusal Müzesi

## Uluslararası ilişkiler

### Kardeş kentler
Varşova'nın 56 tane kardeş şehri vardır.

;Amerika
*  *(1997'den beri)*
*  *(1990'den beri)*
*  *(1960'tan beri)*
;Asya
*  *(2002'den beri)*
*  *(2010'den beri)*
*  *(1990'dan beri)*
*  *(2000'den beri)*
*  *(1993'ten beri)*
*  *(1996'den beri)*
*  *(1995'ten beri)*
*  *(1992'den beri)*

;Avrupa
*  *(1991'den beri)* 
*  *(2005'ten beri)*
*  *(1957'den beri)*
*  *(1989'dan beri)* 
*  *(1997'den beri)* 
*  *(1991'den beri)*
*  *(1990'dan beri)*
*  *(1991'den beri)* 
*  *(1994'ten beri)*
*  *(1981'den beri)* 
*  *(1993'ten beri)*
*  *(2002'den beri)*
*  *(2005'ten beri)* 

*  *(1999'dan beri)*
*  *(2002'den beri)*
*  *(1995'ten beri)*
*  *(1960'tan beri)*
*  *(1997'den beri)* 
*  *(2001'den beri)*
*  *(1998'den beri)*

Kaynaklar - şehrin resmi websitesi

## Ayrıca bakınız

*Polonya'daki şehirler listesi

;Şehir ile ilgili maddeler
*Varşova metropol alanı
;Diğer maddeler

## Kaynakça

### Dipnot

## Dış bağlantılar

* 
; Genel bağlantılar
* Miasto Stołeczne – oficjalny serwis stolicy Polski 
* Official web page of Warsaw includes 360° panoramas of the UNESCO listed region
* Interactive city map in Polish
* District Police Headquarters – Warsaw II (part of Warsaw Metropolitan Police)
* Skyscrapers Diagram of Warsaw
* Skyscrapers in Warsaw (pictures, map, future projects, 3d models)
* Jews in Warsaw (from Encyclopaedia Judaica 1971)
* Warsaw Expat's Guide - information for foreigners/expatriates relocating to and living in Warsaw
* Warsaw message board - information and advice for foreigners living in Warsaw
* Portal Warszawa City 
*Portal Warszawa Lokalnie

; Haritalar
* Interaktywny plan miasta
* Ortofotomapa Warszawy
* Komunikacyjna Mapa Aglomeracji Warszawskiej
* Archiwalne plany Warszawy i sieci komunikacji miejskiej