Zofia Rydet

**Zofia Rydet** (5 Mayıs 1911 - 24 Ağustos 1997), Polonya'daki her haneyi belgelemeyi amaçlayan "Sosyolojik Kayıt" projesiyle tanınan Polonyalı bir fotoğrafçıydı. 1978'de 67 yaşında "Sosyolojik Kayıt" üzerinde çalışmaya başladı ve 1997'deki ölümüne kadar 20.000'e yakın fotoğraf çekti. Resimlerin çoğu düzenlenmemiş olarak kaldı. Fotoğraflarında ağırlıklı olarak çocuk, erkek, kadın, çift, aile ve yaşlı portrelerini kullandı. Rydet, konularını geniş açılı bir lens ve flaş kullanarak doğrudan fotoğraflama eğilimindeydi.

## Kişisel hayatı
Rydet, Stanisławów'da doğdu. *Snopków'daki Główna Szkoła Gospodarcza Żeńska*'ya katıldı. Genç bir kadın olarak Orbis Polonya Seyahat Ofisi için çalıştı ve kırtasiye dükkanı işletmek gibi çeşitli meslekler dallarında görev yaptı.

Hayatının orta yaşlarına geldiğinde fotoğrafçılıkla ilgilenmeye devam etti. 1954'te Gliwice Fotoğraf Topluluğu'na katıldı ve becerilerini geliştirdi.

## Çalışmaları
1961'de Rydet, Mały *człowiek* (Küçük Adam) adlı büyük bir fotoğraf sergisi açtı. Rydet'in *Küçük Adam*'daki amacı, tıpkı yetişkinler gibi çocukların da hayatlarında iyi ve kötü deneyimler yaşadıklarını göstermekti. Ayrıca toplumsal meselelerin ve politikaların çocukları nasıl etkileyebileceğini göstermek istedi. Rydet, çocukları kaygısız bir klişe olarak değil, insan olarak göstermek istedi.

1965 yılında gerçekleştirdiği sergisindeki eserler Wojciech Zamecznik tarafından düzenlendi ve bir kitap haline getirildi. Aynı yıl Polonya Sanat Fotoğrafçıları Birliği'ne üye oldu.

*Czas prezemianija'da* (Zamanın Geçidi, 1963-1977), Rydet bir dizi portresinde yaşlılığın haysiyetini ve zarafetini belgeledi. 1976'da Rydet, Excellence de la Fédération Internationale de l'Art Photographique (EFIAP) ile ödüllendirildi.

1978'de Rydet, "Zapis Socjologiczny" ("Sosyolojik Kayıt") üzerinde çalışmaya başladı. Proje, Polonya genelinde, özellikle Podhale, Yukarı Silezya ve Suwałki bölgesinden sıradan evlerde çekilen binlerce siyah beyaz fotoğraftan oluşmaktaydı.

Hayatının son yıllarında, fotoğraf makinesiyle seyahat edemeyecek kadar zayıfladığı için, Rydet bir araç olarak fotoğraf kolajına yöneldi ve fotoğraflarını kesip düğmeler, kumaşlar gibi ürünler oluşturdu.

Rydet'in *Sosyolojik Kayıtlarına* ilişkin ilk büyük sergisi 2015 yılında Modern Sanat Müzesi, Varşova ve Jeu de Paume, Château de Tours'da gerçekleşti. Fotoğrafları Museum of Modern Art, New York, Art Institute of Chicago, Centre Georges Pompidou, Paris ve National Museum of Modern Art, Kyoto'nun daimi koleksiyonlarında sergilendi.

Rydet, 24 Ağustos 1997'de Gliwice'de öldü.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Adam Mazur, 'Zofia Rydet, "Zapis, 1978-1990"', *Szum : sztuka polska w rozszerzonym polu*. Nr 11 (2015/2016), s. 159-161.
* Barbara Panek-Sarnowska, *Socjologiczność fotografii Zofii Rydet*, Zielona Góra: Lubuskie Towarzystwo Fiotograficzne, 2005. ISBN&nbsp;
* Centre régional de la photographie Nord-Pas-de-Calais, *Aspects de la photographie polonaise : Stanislaw Michalski, Zofia Rydet, Maciej Plewinski, Wojciech Prazmowski.* Douchy-les-Mines: Centre régional de la photographie Nord Pas-de-Calais, [1988?] 
* Krzysztof Jurecki; Elżbieta Fuchs; Katarzyna Bilicka; Alina Kwiatkowska; Joanna Holzman; Muzeum Sztuki (Łódź), *Zofia Rydet (1911-1997) : fotografie : Muzeum Sztuki w Łodzi, 2 czerwca 1999 - 31 lipca 1999*, Łódź : Muzeum Sztuki, ; 1999. ISBN&nbsp;
* Marcin Łakomski; Anda MacBride; Krzysztof Pijarski; Muzeum Sztuki Nowoczesnej (Warszawa), *Object lessons : Zofia Rydet's "Sociological record",* Warsaw: Museum of Modern Art, 2017. ISBN&nbsp;
* Stefan Czyżewski; Mariusz Gołąb; Uniwersytet Łódzki. Wydawnictwo, *Zofia Rydet po latach, 1978-2018*, Łódź : Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2020. ISBN&nbsp;, 
* Zofia Rydet, Julia Staniszewska, Kryzsztof Kościuczuk, Galeria Asymetria (Warszawa), *Zofia Rydet / Julia Staniszewska : mały człowiek - oczekiwanie,* Warszawa: Fundacja Archeologia Fotografii, 2011. ISBN&nbsp;
* Zofia Rydet, Wojciech Nowicki, Muzeum w Gliwicach, *Zofia Rydet : Zapis socjologiczny 1978-1990, Gliwice : Muzeum w Gliwicach, [2017].* ISBN&nbsp;