Aslı Erdoğan

**Aslı Erdoğan,** (8 Mart 1967, İstanbul), Türk fizikçi ve yazar.

Fizik doktorasını yarıda bırakarak yazarlığı seçti; hikâyeci kimliği ile tanındı. Hikâyenin yanı sıra roman, düzyazı, deneme türlerinde da eserler verdi; çeşitli gazetelerde köşe yazarlığı yaptı. Birçok ulusal ve uluslararası ödüle lâyık görülen Erdoğan'ın eserleri, özellikle Avrupa ülkelerinde ilgi görmüş ve pek çok dile tercüme edilmiştir.

## Hayatı
Erdoğan, 8 Mart 1967 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. İstanbul'da Robert Lisesi'nin ardından Boğaziçi Üniversitesi'nde bilgisayar mühendisliği ve fizik bölümlerinden mezun oldu. Aynı üniversitenin fizik bölümünde yüksek lisans eğitimi aldı ve asistanlık yaptı. 1991-1993 yıllarında Cenevre'de Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi'nde Higgs bozonu üzerine çalıştı.

Türkiye'ye döndükten sonra bir süre İstanbul'da Afrikalı göçmenlerle yaşadı. Fizik doktorası yapmak üzere Rio de Janeiro'ya giden Erdoğan, iki yıl sonra doktora çalışmasını yarıda bırakarak yazarlığı seçti ve iki yıl daha Güney Amerika’da kaldı.

1994'te ilk kitabı *Kabuk Adam*, 1996'da ilk öykü kitabı *Mucizevî Mandarin* yayımlandı. İsveç'te büyük yankılar uyandıran *Mucizevî Mandarin*, Haruki Murakami, Joyce Carol Oates ve Vaclav Havel ile birlikte yılın kitapları arasında yer aldı. 1997'de Deutsche Welle'nin düzenlediği yarışmada *Tahta Kuşlar* öyküsüyle birincilik ödülü aldı. Öykü, dokuz dile çevrildi.

Erdoğan, 1998'de Türkiye'ye döndü ve ikinci romanı *Kırmızı Pelerinli Kent* yayımlandı. Brezilya'ya giden bir Türk kızının Rio de Janeiro'da yabancılık çekmektense şehri keşfetmesini anlatan eser, özellikle İskandinav ülkelerinde ilgi gördü; Norveçli yayınevi *Gylendal*'ın “popüler olmayan ama edebiyatın omuriliğini oluşturacak kadar önemli eserler veren” yazarların yapıtlarına yer veren Marg (Omurilik) serisine girdi.

1999-2000 yıllarında Radikal gazetesinde köşe yazarlığı yaptı. Köşe yazıları *Bir Delinin Güncesi* ve *Bir Kez Daha* başlıklı kitaplarında toplandı.

*MEET* bursunu kazanarak Fransa'ya St. Nazaire'deki Yabancı Yazarlar Evi'ne davet edildi. Üzerinde çalıştığı *Hayatın Sessizliğinde* başlıklı metni burada tamamladı. *Hayatın Sessizliğinde* metninin bir bölümü kitap haline getirilmeden önce Milano'da Piccolo Tiyatrosu'nda sahnelendi. Ayrıca kitaptan bölümler, dans tiyatrosuna dönüştü. Birçok okuma günü, bienal, festival ve toplantıya katılan Erdoğan, 2005 yılında Fransız edebiyat dergisi *Lire* tarafından "geleceğin 50 yazarı" arasında gösterildi. Aynı yıl kitap olarak yayımlanan ve Erdoğan'ın yazarlığında bir dönüm noktası kabul edilen Hayatın Sessizliğinde, Dünya Yayınları tarafından düzenlenen yılın kitabı ödülünü kazandı.

2010 yılında yayımlanan *Taş Bina ve Diğerleri* başlıklı bir kitapta, işkenceyi anlattığı öyküleri bir araya getirdi. Bu eseriyle Sait Faik Hikâye Armağanı'nı kazandı.

2010-2011 yıllarında tekrar Radikal'de köşe yazarlığı yapan Erdoğan, Nisan 2011'de Özgür Gündem gazetesinde köşe yazarlığına başladı.

Literaturhaus ve Uluslararası PEN Kulübü'nün değerlendirmesiyle 2012'de "Zürih kent yazarı" seçildi ve altı aylık bir burs alarak kent üzerine yazıp okuma günlerine katılmak üzere Zürih'te yaşadı. 2013 yılında Norveç'te kadınların seçme ve seçilme hakkını elde edişinin 100'üncü yılı adına konan *Sınırda Sözcükler Ödülü'ne* (Norveççe: *Ord i Grenseland Prisen*) lâyık görüldü.

2016 yılında Özgür Gündem gazetesine yönelik yapılan soruşturmada silahlı terör örgütü üyeliği ve halkı kışkırtmak iddiasıyla tutuklandı. Bir süre sonra "devletin birliği ve ülke bütünlüğünü bozma" yönündeki suçlamalardan delil yetersizliği sebebiyle tahliyesine karar verilirken, "terör örgütü üyeliği" suçlaması ile de tutukluğu devam etti. Aslı Erdoğan, 133 gün süren tutukluluğunun ardından 29 Aralık 2016 tarihinde tahliye edildi.

## Ödülleri
Tutukluluğu sırasında İsveç Pen tarafından sürgünde, tehdit altında ya da cezaevinde bulunan yazar ve gazetecilere verilen *Tucholsky Ödülü*ne layık görülen Erdoğan, tahliye olduktan sonra Avusturya'daki Bruno Kreisky İnsan Hakları Vakfı'nın *2016 Bruno Kreisky İnsan Hakları Ödülü'<nowiki/>*nü; merkezi Amsterdam'da bulunan Avrupa Kültür Vakfı'nın 2017 *Princess Margriet Kültür Ödülü*nü; Almanya'da AnStifter Derneği'nin 2017 *Stuttgart Barış Ödülü*nü; Theodor Heuss Vakfı'ndan *Theodor Heuss Madalyası*nı; Alman Kitap Basım ve Yayıncıları Derneği ile Osnabrück Belediyesi'nin 2017 *Erich-Maria-Remarque Barış Ödülü*'nü, *Leipzig Medya Özgürlüğü Ödülü*nü; Almanya'nın ünlü feminist kadın dergisi Emmanın 2018 *Simone-de-Beauvoir Kadın Hakları Ödülü*nü aldı.

2018'de Fransa'da *Chevalier des Arts et des Lettres* madalyasına; 2019'da daha önce de aday gösterildiği Václav Havel Kütüphane Vakfı'nın 2019 *Risk Altındaki Cesur Yazara Huzuru Bozma Ödülü*ne layık görüldü.

13 Temmuz 2020'de *[[Frankofon]] Kadın Yazarlar Parlamentosu*, kendisine onur üyeliği verdi. 
## Kitapları

* *Kabuk Adam* 1994
* *Mucizevi Mandarin* 1996
* *Kırmızı Pelerinli Kent* 1998
* *Hayatın Sessizliğinde* 2005
* *Bir Yolculuk Ne Zaman Biter* 2000 (Gazete Yazıları)
* *Bir Delinin Güncesi* 2006 (Denemeler - I)
* *Bir Kez Daha* 2006 (Denemeler - II)
* *Taş Bina ve Diğerleri* 2009 (Öykü)
* *Artık Sessizlik Bile Senin Degil* 2017

## Dış bağlantılar
* Aslı Erdoğan'ın kişisel internet adresi
*Can Dündar, Aslı Erdoğan ile Buluştu belgeseli, DW Türkçe, 2023

## Kaynakça