Hugo Braun

Ord. Prof. Dr. **Hugo Braun** (doğum, 7 Nisan 1881, Prag, Avusturya-Macaristan; ölümü, 19 Kasım 1963, Münih ), İstanbul'da 16 yıl çalışmış olan ve Türkiye'de modern hijyenin kurucusu olarak kabul edilen Alman doktor. Hijyenist ve mikrobiyologdur.

## Hayatı
Braun, 7 Nisan 1881'de Yahudi iş insanı ve fabrikatör Alois Braun ve karısı Karoline Stern'in oğlu olarak doğdu. İlkokulu Prag'da okudu. Yine aynı şehirdeki Alman Charles Üniversitesi'nde tıp okumaya başladı. Mart 1907'de tıp eğitimini başarıyla tamamladı. Takiben doktorasını da Prag'da aldı. Çalışmaları sırasında Prag Üniversitesi Hijyen Enstitüsü'nde çalışmış ve burada asistan doktor olarak da ilk bilimsel makalesini yayınlamıştır. 1908'de Hijyen Enstitüsü'nde, 1909 yılında Prag'da Farmakolojik Enstitüsü'nde asistan oldu. 1910'da ise Berlin'deki bakteriyoloji bölümüne başladı. 1909-1912 yılları arasında patolojide asistan olarak da çalıştığı Frankfurt am Main'deki Hijyen Enstitüsü'ne başladıktan sonra Prusya vatandaşı oldu. 1912'den 1913'e kadar Alman Doğu Afrika'sında Alman İmparatorluğu adına çalıştı. Birinci Dünya Savaşı sırasında orduda hijyen uzmanı olarak görev yaptı.

1914 yılında Braun, Frankfurt'taki Goethe Üniversitesi'ndeki Hijyen Enstitüsü'nü profesör olarak Max Neisser'den devraldı. 1916'da Reich Savaş Bakanlığı tarafından kolera ve tifüs araştırmalarıyla görevlendirildi. Ekim 1916, Frankfurt Üniversitesi'nde seroloji için özel öğretim görevlisi olarak atandı. 1918'den itibaren Frankfurt Üniversitesi'nde doçent unvanıyla bakteriyoloji bölümüne başkanlık etti. 1920'de Heidelberg Üniversitesi'ne atandı, orada immünoloji ve seroloji dersleri verdi. 1921'de serolog Hans Sachs sonrası tam zamanlı profesör olarak atandı. Mart 1931'de bakteri metabolizması üzerine yaptığı araştırma için *Paul Ehrlich Ödülü*'ne layık görüldü. Nazi döneminde başlayan uygulamalar sonrası 1933'te akademik lisansları geri alındı. Bunun üzerine İstanbul Üniversitesi'nin çağrısı üzerine diğer bazı Alman bilim adamları gibi Türkiye'ye kaçtı (bkz. 1933-1945 senelerindeTürkiye'ye sürgün).

1933 sonbaharından itibaren 1949 yılına kadar İstanbul'da Hijyen ve Mikrobiyoloji Kürsüsü'nde profesör olarak çalıştı. Mikrobiyoloji, Epidemiyoloji ve Parazitoloji Enstitüsü müdürlüğü yaptı. 1949'da Braun Almanya'ya döndü ve Mart 1950'den itibaren Münih Üniversitesi'nde hijyen profesörü olarak çalışmaya başladı. Daha sonra Münih'teki Hijyen Enstitüsü ve *Alman Tüberküloz Araştırma Enstitüsü'nün* (daha sonra *Ludolph Brauer Enstitüsü* olarak yeniden adlandırıldı*)* direktörlüğünü yaptı*.* 1963'teki ölümüne kadar  bu merkezlerde çalıştı.

Braun, başlıcaları protozoa, tripanozomlar, frengi, kalıtım ve seroloji ile ilgili olmak üzerine 180 civarında eser yayınladı. 1960 yılında *Robert Koch Ödülü*'nü aldı. Braun-Husler reaksiyonu adını Braun'dan almıştır.

Braun, 1914'te Elisabeth Stadt (1889-1951) ile evlendi. Çiftin üç çocuğu oldu.

## Yayınlar (seçilmiş)
Hugo Braun 168 bilimsel makale yazmıştır.

* T. Teichmann ile: *Tripanozomlara karşı bağışıklık kazandırma girişimleri.* Jena 1912.
* R. Goldschmidt ile: *Hayvanlarda deneysel yara enfeksiyonu yöntemleri.* Berlin 1927.
* K. Hofmeier ve GV Holzhausen ile: *Bulaşıcı hastalıklara karşı bağışıklık teorisinde kalıtım sorunu* (= *rehber.* *Mikroorganizmalar.* Cilt 1, Sayı 29). 1929.
* *Patojenik bakterilerin kullanım metabolizmasını inceleme yöntemleri.* Münih 1930.
* *Tüberkül basilinin beslenme fizyolojisi üzerine.* In: *Klinik haftalık.* Cilt 14, No. 1, (Berlin) 1935.
* *Lekeli Tifo hakkında. Tifüs hakkında.* İstanbul Seririyat. Kader Bsmv., 1936 (6 sayfa).
* *İnfluenza etiyolojisine ilişkin araştırmaların mevcut durumu hakkında rapor.* İstanbul Seririyatı, No. 10/11. Kadro bsmv. İstanbul, 1937 (10 sayfa).
* Ziya Öktem ile: *Mikrobiyoloji ve Salgınlar Bilgisi, ikinci cilt.* 1938.
* E.K Unat ile: *Tüberküloz Mikrobu, Tüberküloz, Mazlum Kitapevi.* İstanbul 1943.
* *Bulaşıcı Hastalıklar.* Türkçeye Ziya Öktem tarafından çevrilmiştir. Maarif Matbaası, Ankara 1944.
* F. Gök ve H. Gence ile: *Salmonellaların Fermantasyon Kabiliyetlerinde Azot Kaynağının Rolü hakkında.* Tıp Fak. mek. Monografi Serisi, 1950.

## Edebiyat

*
* Ali Vicdani Doyum: *Alfred Kantorowicz İstanbul'daki çalışmalarını özel olarak değerlendirerek (Modern diş hekimliği tarihine bir katkı).* Tıbbi tez, Würzburg 1985, s. 50, 89-93 ve 148 f.
* A. Grumbach: *[https://www.karger.com/Article/Pdf/161097 80. Yıl İçin] * *[https://www.karger.com/Article/Pdf/161097 Doğum günü Prof.] * *[https://www.karger.com/Article/Pdf/161097 Dr. med.] * *[https://www.karger.com/Article/Pdf/161097 Hugo Braun] * *.* Zürih.
* Werner Röder; Herbert A. Strauss (ed.): *Orta Avrupa Göçmenlerinin Uluslararası Biyografik Sözlüğü 1933-1945* . Cilt 2.1. Münih: Saur, 1983 ISBN 3-598-10089-2, s. 145

## Kaynakça