Doğu Timor Ulusal Üniversitesi

**Doğu Timor Ulusal Üniversitesi** (UNTL), Doğu Timor'da bulunan ve ülkede türünün tek örneği olan bir devlet üniversitesidir.

2000 yılında, Doğu Timor'un bağımsızlığının bir sonucu olarak kuruldu, Eğitim Fakültesinin tarihi Portekiz sömürge dönemine kadar uzanır.

Altı kampüsü, dokuz koleji ve yedi araştırma merkezi ile öğrenci sayısı, üniversite profesörleri ve bütçe açısından Timor'un en büyük üniversitesidir. Ülkenin entelektüel seçkinlerini oluşturan, aynı zamanda yüksek öğrenimin üç ayağı olan öğretim, araştırma ve yayımda ulusal bir referanstır. 2017 yılında üniversite, Dünya Üniversitelerinin Webometrics Sıralaması tarafından ülkesindeki en iyi üniversite olarak sınıflandırılmıştır.

Doğu Timor'un iki resmi dilinden biri olan Tetum dilinde en büyük araştırma merkezi olan çok dilli bir üniversitedir, ancak dersleri öncelikle Portekizce olarak verilmektedir. Merkezi, ulusal başkent olan Dili şehrinde bulunmaktadır.

## Tarihi

### Bağımsızlık Öncesi
Ülkede yüksek öğretimin tarihi Portekiz Timoru zamanında Mayıs 1965'te Vali José Alberty Correia, Öğretmen Eğitim Okulu Engº Canto Resende (ayrıca Dili Posta Okulu olarak adlandırılır; Portekizce : *Escola de Habilitação de Professores Engº Canto Resende-EHPECR* ), Portekiz dili ve temel hesaplamalar konusunda uzmanlaşan ilkokul öğretmenlerinin eğitimiyle ilgilenecek bir okul oluşturuldu. 24 Mayıs 1975'te Öğretmen Eğitimi Okulu Engº Canto Resende kapatıldı ve yerini Hazırlık Eğitimi Öğretmenlerinin Eğitimi ve Öğretimi Genel Kursuna bıraktı (Portekizce : *Curso Geral de Magistério e Formação de Professores do Ensino Preparatório* ); 7 Aralık 1975'te Endonezya'nın işgali gerçekleştiğinde, Genel Kurs kapatıldı ve Timor topraklarında öğretmen eğitimi kesintiye uğradı.

Timor'daki tek yüksek okulun yok olmasıyla birlikte, ada, Endonezya hükûmetinin 1979'da yeniden yaratmasına yol açan bir gerçek olan (işgalden sonra izin verilen tek resmi dil) Endonezyaca öğretmek de dahil olmak üzere asgari öğretim personeli eğitiminden mahrum kaldı. Öğretmenler için Eğitim Kursu adı altında eski yapısındaki Genel Kurs; kurum, Eğitim Fakültesini oluşturan, oluşturulduğunda tamamen UnTim'e devredilmiştir.

## Yapı

2016 yılında dokuz fakültede düzenlenen 37 yükseköğretim kursu vardı:

* Ziraat Fakültesi: merkezi Merkez Kampüs'tedir;
* Sağın Bilimler Fakültesi: merkezi Balide Kampüsü'ndedir;
* Sosyal Bilimler Fakültesi: merkezi Caicoli Kampüsü'ndedir;
* Hukuk Fakültesi: merkezi Merkez Kampüs'tedir;
* Ekonomi ve Yönetim Fakültesi: merkezi Escola Engº Canto Resende Kampüsü'ndedir;
* Eğitim, Sanat ve Beşeri Bilimler Fakültesi: Öğretmen Yetiştirme Okulu Engº Canto Resende'nin (bu nedenle bu üniversitedeki en eski organik kurum) varisi olarak kabul edilir, merkezi Liceu Dr. Francisco Machado Kampüsü'ndedir. Ayrıca bu fakülteye bağlı üç organ vardır, yani:
** Ulusal Dilbilim Enstitüsü (INL): diğer girişimlerin yanı sıra, ülkenin iki resmi dilinden biri olan Tetum'un gelişimini teşvik eder;
** Portekizce Dil Merkezi (CLP): UNTL'de Portekizce öğretmeye ek olarak, Doğu Timor'un Portekizce versiyonunun düzenleyicisidir;
** English Language Center (CLI): UNTL içinde İngilizceyi öğretmeye ve yaymaya adanmıştır.
* Mühendislik, Bilim ve Teknoloji Fakültesi: merkezi Hera Kampüsündedir;
* Felsefe Fakültesi: Felsefe Koleji'nin yerine, Merkez Kampüs'te yer almaktadır;
* Tıp ve Sağlık Bilimleri Fakültesi: merkezi Caicoli Kampüsü'ndedir.

### Araştırma merkezleri
Üniversite yapısına ek olarak, halen dört araştırma merkezi bulunmaktadır:

* Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi (CNIC);
* Barış, Çatışma ve Sosyal Bilimler Enstitüsü (IEPCS);
* Cinsiyet Çalışmaları Merkezi (CEG);
* İklim Değişikliği ve Biyolojik Çeşitlilik Merkezi (CMCB).

## Kurumsal anlaşmalar
UNTL, başta Timor'dan öğretim ve araştırma görevlilerinin çoğunu özümseyen bir kurum olan Afro-Brezilya Lusophony'nin Uluslararası Entegrasyonu Üniversitesi (UNILAB) olmak üzere Brezilya üniversiteleriyle güçlü işbirliğini sürdürüyor. UNILAB ayrıca idari ve teknik deneyim konularında da işbirliği yapmaktadır.

## Rektörler

* Armindo Maia - 17 Kasım 2000 - 19 Eylül 2001;
*  – 19 Eylül 2001 - 1 Aralık 2010;
* Aurélio Sérgio Cristóvão Guterres – 1 Aralık 2010 - 13 Ocak 2016;
*  – 13 Ocak 2016 - 18 Ocak 2021;
*  – 19 Ocak 2021 – günümüz. 

## Kaynakça