Paul Alivisatos

**Paul Alivisatos** (*d.* 1959, Chicago), nanoteknolojinin gelişimi ve nanokristallerin üretiminde öncü sayılan, bu konudaki çalışmalarıyla uluslararası alanda kabul görmüş, Amerikalı bir bilim insanıdır.

## İlk yılları
Alivisatos, 12 Kasım 1959'da Amerika Birleşik Devletleri'nin Illinois eyaleti, Chicago kentinde dünyaya geldi ve 10 yaşına kadar burada yaşadı. Daha sonrasında ailesi ile birlikte Yunanistan'ın başkenti Atina'ya taşındı. Burada Yunancayı ve Yunan kültürünü öğrendi. Alivisatos, Yunan dil ve kültürünü öğrenmesi ve burada, daha ileri düzey öğrencilerle birlikte okumak zorunda kalması nedeniyle, Yunanistan'da geçen yıllarının onun için çok önemli ve büyük bir deneyim olduğunu söylemiştir. Aynı zamanda, Alivisatos, “Çokça ilgilimi çeken bir şey bulduğumda, bunu, nasıl en iyi şekilde yapabileceğimi anlamak benim için bir zorlu bir mücadele oldu. Daha iyisi için, daha fazla çalışmaya ihtiyaç duymam, benim için önemli bir motivasyon kaynağı oldu." demiştir.

## Eğitimi ve kariyeri
Alivisatos, 1970'lerin sonuna doğru Yunanistan'dan ABD'ye geri dönüp Chicago Üniversitesi'nde öğrenim gördü.

1981 yılında, Chicago Üniversitesi Kimya Fakültesi'nden mezun oldu. 1986 yılında, aynı üniversiteden doktora derecesi aldı. Kaliforniya Üniversitesi (Berkeley)'nde Charles Harris ile birlikte fiziksel kimya üzerinde çalışmalar yaptı. Burada, metal ve yarı iletken yüzeylerin yakınındaki uyarılmış moleküllerin fotofiziği ile ilgili bir doktora tezi hazırladı. Daha sonra Louis E. Brus ile çalışan AT&T Bell Laboratuvarları'nda çalışmalara katıldı ve nanoteknoloji alanındaki araştırmalarına başladı.

1988 yılında, Kaliforniya Üniversitesi'ne Kimya Profesörü olarak geri dönüş yaptı ve 1993'te doçent, 1995'te profesör unvanı kazandı. 1998-2001 yılları arasında "Şansölye Profesörü" olarak da görev yaptı. 1999 yılında ise Materyal (Malzeme) Bilimi ve Mühendisliği Profesörü olmaya aday gösterildi.

Alivisatos'un Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı (Berkeley Laboratuvarı) ile ilişkisi 1991 yılında Malzeme Bilimleri Bölümü personeli olarak buraya katılmasıyla başladı. 2005'ten 2007'ye kadar, Berkeley Laboratuvarı'nın Fiziksel Bilimler alanında Yardımcı Laboratuvar Direktörlüğü görevini üstlendi. 2008 yılında Berkeley Laboratuvar Direktörü Steven Chu'nün yardımcısı olarak, Laboratuvar Direktör Yardımcılığı görevine başladı. Kaliforniya Üniversitesi Başkanı Mark Yudof'un tavsiyesi ve Amerika Birleşik Devletleri Enerji Bakanlığı'nın onayı ile "Kaliforniya Üniversitesi Mütevelli Heyeti" tarafından Berkeley Laboratuvarı'nın yedinci Direktörü seçildi.

ABD Enerji Bakanı Steven Chu, Alivisatos'un, insanlara ilham verme yeteneğine sahip, malzeme biliminden bunların gerçek dünyadaki uygulamalarına kadar harika fikirler üretebilen, aynı zamanda çeşitli konularda olağanüstü bilgilere sahip, inanılmaz bir bilim insanı olduğunu söylemiştir.

Alivisatos, 2016 yılında, Kaliforniya Üniversitesi (Berkeley)'de Araştırma Başkan Yardımcısı seçildi. 1 Temmuz 2017'den itibaren, aynı üniversitede Baş Rektör Yardımcısı pozisyonuna getirilmiştir.

## Çalışmaları

### Nanobilim araştırmaları
Alivisatos, nanokimya konusunda, yarı iletken kuantum noktalarının ve çok şekilli yapay nanoyapıların sentezinde öncü bir bilim insanıdır. Ayrıca, nano ölçekli kristallerin kimyası konusunda da uzmanlaşmıştır. DNA nanoteknolojisi ile ilgili çalışmaları da mevcuttur.

Alivisatos, yarı iletken nanokristallerin basit tek boyutlu kürelerin aksine; karmaşık iki boyutlu şekillere dönüşebileceğini gösteren ilk kişi olarak kabul edilmektedir. Nanokristallerin, hem boyut hem de şekil bakımından büyümelerini ve değişimlerini kontrol etmenin mümkün olduğunu kanıtladı. Bu başarı, nanobilim dünyasında büyük değişimleri beraberinde getirmiş ve biyomedikal tanılama, devrim niteliğindeki fotovoltaik hücreler ve LED materyaller de dahil olmak üzere birçok farklı alanda yeni potansiyel uygulamaların da yolunu açtı.

#### Nanokristaller
Nanokristaller, "küme" olarak bilinen kristalin, bir madde biçiminde bir araya gelen, birkaç yüz ila on binlerce atomun, herhangi bir yerindeki *aggregate* (küme) topluluğudur.

Alivisatos'un, üretilen nanokristallerin büyüklüğünü ve şekillerini değiştirmek için kullanılan teknikler hakkındaki akademik araştırması, Nature Dergisi'nin 2 Mart 2000 sayısında yayımlandı. Bu, nanokristal imalatında çok önemli bir yenilikti.

Bu araştırma ve Alivisatos'un daha önceki çalışmaları, kadmiyum gibi yarı iletkenlerden yapılan kuantum noktaların,diğer adıyla "qdots", nanometre boyutundaki kristal noktalarının birkaç metresinin milyarda biri büyüklüğünde olduğunu göstermiştir. Bu araştırmalar, biyomedikal araştırma araçları ve tanılama yardımcıları, yeni biyolojik materyaller ve ışık yayan diyot (LED) materyaller gibi birçok farklı alanda yeni potansiyel uygulamaların yolunu açmıştır.

Alivisatos, nanoteknolojiyi, organik elektronik ile birleştiren hibrit güneş pilleri oluşturmak için bu teknikleri kullanmaya devam etti.

### Yapay fotosentez
Paul Alivisatos, Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı'nda yapay fotosentez üzerine deneyler ve çalışmalar yapmıştır.

## Patentleri
2014 itibarıyla, Amerika Birleşik Devletleri'nde 20'den fazla patenti bulunmaktadır.

## Ödülleri
Alivisatos, Thomson Reuters tarafından yayınlanan, *"Dünyanın En İyi 100 Kimyageri"* listesinde beşinci sırada yer almaktadır. 2009 yılında, Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı direktörü seçilmiş ve 2014 yılında Ulusal Bilim Madalyasına aday gösterilip layık görülmüştür.
* 1991-1995 - Cumhurbaşkanlığı Genç Araştırmacı Ödülü;
* 1991 - Alfred P. Sloan Vakfı Bursu;
* 1991 - ACS Exxon Katı Hal Kimya Bursu;
* 1994 - Coblentz Moleküler Spektroskopide İlerlemeler Ödülü;
* 1994 - Harvard'da Wilson Ödülü;
* 1994 - Malzeme Kimyasında Üstün Bilimsel Başarı için Enerji Bölümü Ödülü;
* 1995 - Malzeme Araştırmaları Derneği Üstün Genç Araştırmacı Ödülü;
* 1997 - Malzeme Kimyasında Sürekli Üstün Araştırmalar Enerji Ödülü;
* 2005 - Kolloid ve Yüzey Kimyası Amerikan Kimya Derneği Ödülü;
* 2006 - EO Lawrence Ödülü;
* 2006 - Eni Italgas Enerji ve Çevre ödülü;
* 2006 - Rütbe Ödülü (Optoelektronik);
* 2006 - Chicago Üniversitesi'nin Seçkin Mezunları Ödülü (Profesyonel Başarı);
* 2008 - Kavli Nanobilim, Malzeme Araştırmaları Derneği;
* 2009 - Nanobilim Ödülü, Uluslararası Nano Ölçekli Bilim, Hesaplama ve Mühendislik Derneği;
* 2010 - *Medaglia teresiana*, Pavia Üniversitesi;
* 2011 - Linus Pauling Ödülü;
* 2011 - Von Hippel Ödülü, Malzeme Araştırmaları Derneği;
* 2012 - Wolf Kimya Ödülü;
* 2014 - Ulusal Bilim Madalyası;
* 2014 - Malzeme Kimyasında ACS Ödülü;
* 2015 - Axion Ödülü, Yunan Amerikan Meslek Birliği;
* 2015 - Spiers Memorial Ödülü, Kraliyet Kimya Topluluğu;
* 2016 - Dan David Gelecek Ödülü;
* 2017 - Kimyasal Bilimlerde NAS Ödülü;
* 2019 - Welch Ödülü (Kimya alanında);
* 2021 - Priestley Madalyası;
Yukarıdaki listeye ek olarak, Amerikan Bilimi Geliştirme Derneği, Amerikan Fizik Topluluğu, ve Amerikan Kimya Derneği gibi kurumlardan burs almaya hak kazanmıştır. Ulusal Bilimler Akademisi ve Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi üyesidir.

## Önemli yayınları

* Alivisatos, AP Yarıiletken kümeleri, nanokristaller ve kuantum noktaları. Science 1996, 271, (5251), 933-937'de açıklanmaktadır  .
* Hu, JT; Li, LS; Yang, WD; Manna, L .; Wang, LW; Alivisatos, AP Science 2001, 292, (5524), 2060-2063. 
* Alivisatos, AP Less tıpta daha fazladır. Scientific American 2001, 285, (3), 66-73. 
* Huynh, WU; Dittmer, JJ; Alivisatos, AP Hibrit nanorod-polimer güneş pilleri. Science 2002, 295, (5564), 2425-2427'de açıklanmaktadır. 
* Gur, I .; Fromer, NA; Geier, ML; Alivisatos, Çözeltiden İşlenmiş AP Hava-İstikrarlı Tüm İnorganik Nanokristal Güneş Pilleri. Science 2005, 310, (5747), 462-465'te açıklanmaktadır. 

## Editörlükleri
Alivisatos, Amerikan Kimya Derneği'nin dergisi *[[Nano Mektuplar|Nano Letters]]'ın* kurucu editörüdür. Ayrıca, *Journal of Physical Chemistry*, *Chemical Physics*, *Journal of Chemical Physics* ve *Advanced Materials* gibi dergilerde de danışma kurulunda yer aldı ve editörlük görevi yaptı.

## Ayrıca bakınız

* Wolf Kimya Ödülü sahipleri listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley Alivisatos Araştırma Grubu 
* Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı
* Kavli Enerji Nanobilim Enstitüsü 
* Yapay Fotosentez Üzerine, Paul Alivisatos Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı