Linalool

**Linalool** (), birçok çiçek ve baharat bitkilerinde bulunan doğal olarak oluşan terpen alkolünün iki enantiomerleri adlandırır. Bunların çoğu hoş kokusuna (müstehcen bir dokunuşla, çiçeksi) dayanan birçok ticari uygulaması vardır.

*Linalool* kelimesi *Linaloe'e* (bir ağaç türü) dayanır ve son eki **'<nowiki/>'dir. β-linalool, linalyl alkol, linaloil oksit, allo-okimenol ve 3,7-dimetil-1,6-oktadien-3-ol gibi başka isimleri de vardır.

== Doğa ==
200'den fazla bitki türü çoğunlukla [[Ballıbabagiller|Lamiaceae]] ([[nane]] ve diğer otlar), [[Defnegiller|Lauraceae]] ([[Akdeniz defnesi|defne]], [[tarçın]], gül ağacı) ve [[Sedef otugiller|Rutaceae]] ([[Narenciye|turunçgiller]]) familyalarından ayrıca [[Dönence|tropikal]] iklim bölgelerinden kuzey iklim bölgelerine kadar [[Huş|huş ağaçları]] ve diğer bitkiler de linalool üretir. Ayrıca bazı [[mantarlar]] da bu kimyasalı üretir.

== Enantiyomerler ==

Linalool'un C3'te stereojenik merkeze sahiptir ve bu nedenle iki [[Stereoizomerizm|stereoizomeri vardır]]: (''R'')-(-)-linalool aynı zamanda **lisareol** olarak da **bilinir** ve (''S'')-(+)-linalool aynı zamanda **coriandrol*' olarak da bilinir.

Her iki [[Enantiyomer|enantiomerik]] form da doğada bulunur: (*S*)-linalool örneğin [[kişniş]] (*Coriandrum sativum* L.), cymbopogon (*Cymbopogon martini* var. *Martinii*) ve [[Portakal (meyve)|tatlı portakal]]  (*Citrus sinensis*) çiçekleri (*Narenciye*) uçucu yağlarının ana bileşeni olarak bulunur. (*R*)-linalool [[lavanta]] (*Lavandula officinalis*), [[Akdeniz defnesi|defne defne]] (*Laurus nobilis*) ve [[Fesleğen|tatlı fesleğen]] de (*Ocimum basilicum*) bulunur.

Her enantiyomer insanlarda farklı sinir tepkileri uyandırır bu nedenle farklı [[koku]]lara sahip olarak sınıflandırılır. (*S*)-(+)-Linalool tatlı ve çiçeksi petitgrain benzeri olarak algılanır (koku eşiği 7.4&nbsp;ppb) ve (*R*)- formu daha odunsu ve [[lavanta]] benzeri (koku eşiği 0.8&nbsp;ppb) algılanır.

== Biyosentez ==
Daha [[Tracheophyta|yüksek bitkilerde]] linalool asiklik monoterpenoiddir. Monoterpenlerin çoğu gibi geranil pirofosfat (GPP) oluşturmak için dimetilalil difosfat (DMAPP) ve izopentenil difosfatın (IPP) yoğunlaşmasıyla başlar. Linalool sentaz (LIS) yardımıyla&nbsp;(LIS) kiral merkezi oluşturmak için su saldırır. LIS'in limonen sentaz gösterdiği görülmektedir-tipi kataliz, basitleştirilmiş bir "metal kofaktör bağlama alanı [burada substratta yer alan kalıntıların çoğunluğu...bağlanma] proteinin C-terminal kısmındadır" stereoseçicilik ve mantık neden bazı bitkilerin her bir enantiyomerden farklı seviyelerde bulunduğunu.



== Kullanımlar ==
Linalool [[sabun]], [[deterjan]], [[şampuan]] ve losyon gibi [[parfüm]]lü hijyen ürünleri ve temizlik maddelerinin % 60 ila % 80'inde koku olarak kullanılır.

Aynı zamanda [[Ayıraç (kimya)|kimyasal bir ara ürün]] olarak kullanılır. Linalool'un yaygın aşağı akış ürünü [[E vitamini]]dir .

Ayrıca linalool haşere uzmanları tarafından [[Pireler|pire]], [[Drosophila|meyve sineği]] ve hamamböceği [[Böcek ilacı|böcek ilacı olarak]]kullanılır. Aynı zamanda morina güveleri için bir haşere kontrol yöntemi olarak da kullanılabilir. Linalool erkeklerin çekiciliğini artıran codlemone adı verilen morina güvesi feromonu ile sinerjik bir etki yaratır.

Linalool bazı [[sivrisinek]] kovucu ürünlerde kullanılmaktadır; ancak [[Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Ajansı|EPA]], "[l]inalool (tek aktif bileşen olarak) içeren ürünler için etiketlerin ön ekranının Ajans dosyasındaki etkinlik verilerinin sivrisinekleri püskürtmek için bazı iddiaları desteklemeyebileceğini gösterdiğini" belirtmektedir.

== Linalool içeren bitkiler ==

* *Lavandula*
* *Cinnamomum tamala*
* *Kenevir Sativa*
* *Fesleğen*
* *Solidago*
* *Artemisia vulgaris*(pelin)
* *Humulus lupulus''

## Güvenlik ve olası toksisite
Linalool aerosolünün solunmasıyla ve ağızdan alım veya cilt tarafından absorbe edilerek potansiyel olarak tahrişe, ağrıya ve alerjik reaksiyonlara neden olabilir. Avrupa'da yama testine tabi tutulan insanların yaklaşık % 7'sinin oksitlenmiş linalool formuna alerjik olduğu bulundu.

## Ayrıca bakınız

* Lavanta yağı

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Kapsamlı veri sayfası
* Record