SMS Scharnhorst

**SMS ''Scharnhorst*** [[Kaiserliche Marine|Alman İmparatorluk Donanması]]'na bağlı 12.985 tonluk bir [[zırhlı kruvazör]] idi, [[Almanya]]'nın [[Hamburg]] kentindeki [[Blohm + Voss|Blohm & Voss]] tersanesinde inşa edildi. Kardeş gemi [[SMS Gneisenau|*Gneisenau*]]nun da mensup olduğu [[Scharnhorst sınıfı kruvazör|sınıfının]] lider gemisiydi. *Scharnhorst* ve *Gneisenau*, önceki [[Roon sınıfı kruvazör|kruvazör sınıfı *Roon*]]un geliştirilmiş haliydi; daha fazla ana bataryayla donatılmışlardı ve daha yüksek hız yapılabiliyordu. Reformcu [[Prusya]]lı General [[Gerhard von Scharnhorst]]'dan ismini alan gemi 24 Ekim 1907 tarihinde hizmete girdi.

1911 yılında *Scharnhorst*, *Gneisenau* ile beraber [[Çin]]'in [[Qingdao]] şehrini üs edinen [[Alman Doğu Asya Fırkası]]'na atandı. Koramiral [[Maximilian von Spee]] komutasındaki donanmanın çekirdeği olarak hizmet ettiler. Amerika'nın güney kıyılarına ulaşmadan önce Ağustos 1914'te [[I. Dünya Savaşı]]'nın başlamasından sonra iki gemi, üç [[hafif kruvazör]]ün ve birkaç kömür gemisinin eşliğinde [[Pasifik Okyanusu]]'nu geçti; bu süreçte yollarını kesmek için gönderilen çeşitli İtilaf deniz kuvvetlerinden kurtuldular. 1 Kasım 1914 tarihinde *Scharnhorst* ve Doğu Asya Fırkası'nın geri kalanı, İngiliz fırkasıyla karşılaştı ve [[Coronel Deniz Muharebesi|yapılan muharebede]] İngiliz fırkası yenildi. Ağır yenilgi İngiliz Amiralliği'ni harekete geçirdi, von Spee'nin filosunun peşine düşmek ve bu filoyu yok etmek üzere iki [[muharebe kruvazörü]] sevk edildi; nitekim 8 Aralık 1914 tarihinde yapılan [[Falkland Adaları Muharebesi]]'nde bu görev başarıyla tamamlandı.

== İnşası ==
*Scharnhorst*, Almanya'nın [[Hamburg]] kentindeki [[Blohm + Voss|Blohm & Voss]] tersanesinde 175 inşa numarası ile 1905 yılında kızağa kondu. 23 Mart 1906'da denize indirildi ve bir buçuk yıl içinde, 24 Ekim 1907 tarihine donanmada göreve başladı. Geminin Alman hükûmetine maliyeti 20.319.000 [[Goldmark]] oldu. Gemi [[Açık Deniz Filosu]]yla birlikte hizmet edebilmek üzere tasarlansa da savaş filosuyla beraber görev yapmak için çok zayıf görüldü ve denizaşırı göreve verildi ve daha iyi bir performans sergiledi.



*Scharnhorst* 144.6 metre uzunlukta (LOA), 21.6 m genişlikteydi ve [[su çekimi]] 8.37 m idi. Geminin deplasmanı standart olarak 11.616 metrik tondu; deplasmanı tam yükle 12.985 tona çıkabilmekteydi. *Scharnhorst*un mürettebatı 52 subay ve 788 erden oluşuyordu; bunlardan 14 subay ile 62 er kadroya ek olarak fırka komutanına bağlı personeldi.

*Scharnhorst*un ana silahları sekiz adet 21&nbsp;cm'lik (8.2 inç) SK L/40 toplardan oluşuyordu. gemi üstyapısında biri burunda biri kıçta olmak üzere ikiz [[taret]]lerde bu topların dördü monteliydi, geri kalan dördü ise tekli [[taret|kanat taretlerinde]] monte edilmişti. İkincil silahlar ise MPL [[kazamat]]larında monteli olan altı adet 15&nbsp;cm'lik (5.9 inç) SK L/40 toplardan ve kazamatlara monteli on sekiz adet 8.8&nbsp;cm'lik (3.45 inç) toplardan oluşuyordu. Aynı zamanda gemi dört adet 44&nbsp;cm'lik (17 inç) sualtı [[torpido tüpü|torpido tüpleriyle]] donatılmıştı. Bunlardan biri pruvada, ikisi geminin yanlarında ve biri de kıçtaydı.

== Hizmet geçmişi ==
1909'da *Scharnhorst* [[Alman Doğu Asya Fırkası]]'na (Alm: *Ostasiengeschwader*) atandı, bunu 1910'da *Gneisenau* takip etti. *Scharnhorst*un bayrak gemisi olmasıyla beraber iki [[kardeş gemi]] fırkanın çekirdeğini oluşturdu. İki kardeş gemi de mükemmel topçulara sahipti, *Gneisenau* Kayzer Kupası'nı iki kere kazanırken ve *Scharnhorst* da 1913 - 1914 yıllarında ikinci sırada yer almıştı.

Doğu Asya Fırkası tarafından her sene yapılan yaz seferi Haziran 1914'te başladı. *Gneisenau* ile *Scharnhorst*, kömür ikmalinin yapılacağı [[Nagazaki]]'de buluştu. Daha sonra güneye doğru gittiler ve kömür temin edecekleri [[Chuuk Lagoon]]'a Temmuz ayının başında ulaştılar. Yoldayken [[Avusturya-Macaristan İmparatorluğu|Avusturya-Macaristan]] tahtının veliahtı [[Franz Ferdinand (Avusturya Arşidükü)|Arşidük Franz Ferdinand]]'ın suikast haberi alındı. 17 Temmuz'da Doğu Asya Fırkası [[Caroline Adaları]]'ndan [[Pohnpei|Ponape]]'ye ulaştı. Böylece Von Spee'nin Alman radyo iletişim ağına erişim fırsatı oldu; Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun Sırbistan'a savaş açtığını, Rusya'nın Avusturya-Macaristan'a ve belki de Almanya'ya karşı seferberlik ilan ettiğini öğrendi. 31 Temmuz'da Almanya'nın toplanan orduların terhis edilmesi için Rusya'ya verdiği ültimatomun süresinin biteceği bilgisi alındı. Von Spee, gemilerine savaş için hazırlanmaları emrini verdi. 2 Ağustos'ta Kayzer [[II. Wilhelm]], Rusya'ya ve onun müttefiği Fransa'ya karşı seferberlik emri verdi.

=== I. Dünya Savaşı ===


[[I. Dünya Savaşı]] patlak verdiğinde *Scharnhorst*, Amiral [[Maximilian von Spee]]'nin Doğu Asya Fırkası'nda bayrak gemisiydi. Filo *Scharnhorst* ile kardeş gemisi *Gneisenau*dan ve [[SMS Emden (1908)|*Emden*]], [[SMS Nürnberg (1906)|*Nürnberg*]], [[SMS Leipzig|*Leipzig*]] [[hafif kruvazör]]lerinden oluşmaktaydı. 6 Ağustos 1914'te *Scharnhorst*, *Gneisenau* ve tedarik gemisi *Titania* ile Japon kömür gemisi *Fukoku Maru* hâlâ Ponape'deydi. Von Spee, Pasifik'te dağınık vaziyette seyir halindeki hafif kruvazörlerini geri çağırmak üzere emir verdi. *Nürnberg* o gün von Spee'nin kuvvetlerine katıldı.

Von Spee, kuvvetlerini toplamak üzere en iyi yer olarak Orta Pasifik'te bulunan Alman üssü [[Kuzey Mariana Adaları]]'ndan [[Pagan (ada)|Pagan adasını]] seçti. Mevcut tüm kömür gemileri, tedarik gemileri ve yolcu gemileri, o adada Doğu Asya Fırkası'yla birleşmek üzere emir almıştı. 11 Ağustos'ta von Spee, Pagan adasına ulaştı; *Emden* ile yardımcı kruvazör [[SS Prinz Eitel Friedrich (1904)|*Prinz Eitel Friedrich*]]in  yanı sıra birkaç tedarik gemisi fırkaya katıldı.

*Scharnhorst* ile *Gneisenau*, *Emden* ve *Nürnberg*le gruplandırıldı, dört geminin tamamı da [[Şili]]'ye gitmek üzere Orta Pasifik'ten yola çıktı. 13 Ağustos'ta *Emden*in kaptanı Komodor [[Karl von Müller]], gemisinin düşman ticaret gemilerine saldırması için von Spee'yi ikna etti. Bu zamana kadar fırka *Dresden* ve *Leipzig* savaş gemileriyle takviye edilmişti. *Dresden* [[Karayipler]]'de konuşlanmıştı, ancak von Spee'nin Alman deniz kuvvetlerine birleşme emrini verdiği sırada [[San Francisco]]'daydı. 14 Ağustos'ta Doğu Asya Fırkası, [[Marshall Adaları]]'ndan [[Enewetak Atoll]]'a *Scharnhorst* öncülüğünde gitmek üzere Pagan'dan ayrıldı. 20 Ağustos'ta vardıktan sonra gemilere tekrar kömür ikmali yapıldı.

Alman yüksek komutanlığını haberdar etmek için, tarafsız devletler üzerinden bilgi göndermek üzere Maximilian von Spee 8 Eylül'de *Nürnberg*i Honolulu'ya gönderdi. *Nürnberg*, Alman kolonisi [[Samoa]]'nın [[İtilaf Devletleri|müttefikler]] tarafından ele geçirildiği haberiyle geri döndü. 14 Ağustos'ta *Scharnhorst* ve *Gneisenau*, durumu araştırmak üzere [[Apia]]'ya gitti ancak uygun bir hedef bulunamadı. 22 Eylül'de yapılan [[Papeete Bombardımanı|Papeete Muharebesi]]'nde *Scharnhorst* ve Doğu Asya Fırkası'nın geri kalanı [[Papeete|koloniyi]] bombaladı. Bombardıman sırasında Fransız gambotu [[Zélée (gambot)|*Zélée*]] Alman topçu ateşiyle batırıldı. Limandaki mayınlardan kaynaklanan endişe, von Spee'nin limandaki kömür stoğunu zapt etmesine engel oldu. 12 Ekim'de *Scharnhorst* ve fırkanın geri kalanı [[Paskalya Adası]]'na ulaştı. Amerikan sularından gelen *Dresden* ve *Leipzig* orada fırkaya katıldı. Bölgede bir hafta geçirilmesinin ardından Şili'ye gitmek üzere gemiler yola çıktı.

==== Coronel Deniz Muharebesi ====


İngilizlerin Güney Amerika kıyılarında Alman fırkasına karşı koymak için yeterli kaynakları yoktu. Tümamiral [[Christopher Cradock]], [[HMS Good Hope|*Good Hope*]] ve [[HMS Monmouth|*Monmouth*]] zırhlı kruvazörlerine, [[HMS Glasgow|*Glasgow*]] hafif kruvazörüne ve [[HMS Otranto|*Otranto*]] yardımcı kruvazörüne komuta etmekteydi. Filotilla, ayrıca [[HMS Canopus (1897)|*Canopus*]] [[ön-dretnot]]u ve [[HMS Defence (1907)|*Defence*]] hafif kruvazörüyle takviye edilmişti. Ancak *Defence* Coronel Muharebesinin bitişinden sonra filotillaya katılabilmiştir. Cradock, yüksek hıza çıkamayan *Cannopus*u Alman gemilerini çarpışmaya zorlayamayacağı düşüncesiyle geride bıraktı.

26 Ekim akşamı *Scharnhorst* ve fırkanın geri kalanı, Şili'nin [[Alejandro Selkirk Island|Mas a Fuera]] adasından ayrılarak doğuya yöneldi. Von Spee, *Glasgow*un 31 Ekim'de [[Coronel, Şili|Coronel]]'de görüldüğünü öğrendikten sonra fırkayı iskeleye doğru döndürdü. 1 Kasım öğleden sonra hedefine ulaştığında yalnızca *Glasgow*u değil *Good Hope*, *Monmouth* ve *Otranto*yu da karşısında buldu. O sırada *Canopus*, kömür ikmal gemileriyle birlikte hâlâ 300 mil (480&nbsp;km) kadar gerideydi. Saat 17:00'de *Glasgow*, Alman gemilerinin farkına vardı. Cradock, önden arkaya *Good Hope*, *Monmouth*, *Glasgow* ve *Otranto* olmak üzere bir savaş düzeni oluşturdu. Von Spee, güneş ufukta biraz daha alçalana ve İngiliz gemileri batan güneşe karşı silüet oluşturana kadar çatışmayı geciktirmeye karar verdi. Cradock ise *Otranto*nun yarar sağlamayacağını düşünerek formasyondan ayırdı.

Saat 19:00'da Alman gemileri çarpışmak üzere yakınlaştı. *Schanhorst*, *Good Hope* ile çatışmaya girdi ve en azından 35 defa isabet kaydetti. İsabet eden mermilerden biri geminin mühimmat deposuna nüfuz etti ve saat 19:57'de *Good Hope* şiddetli bir patlamayla imha edildi. Aynı zamanda *Nürnberg*, *Monmouth*un yakın menziline girdi ve üzerine mermi yağdırdı. Saat 20:20'den sonra *Glasgow* *Monmouth*u tek başına bırakmak zorunda kaldı ve güneye kaçıp *Canopus* gemisiyle birleşti. *Monmouth*, 21:18'de alabora olarak battı. Bu iki İngiliz zırhlı kruvazörünün batmasıyla beraber aralarında Amiral Cradock'un da bulunduğu 1.600 kişi öldü. Alman kayıpları ise azdı. Ancak Alman savaş gemileri, ellerindeki mühimmatın %40'ını harcamıştı. *Scharnhorst*a muharebe sırasında iki mermi isabet etmiş ancak mermilerin ikisi de patlamamıştı.

==== Falkland Adaları Muharebesi ====

Yenilgi haberi Londra'ya ulaşınca Kraliyet Donanması, Doğu Asya Filosu'nun peşine düşecek ve bu filoyu yok edecek bir kuvvet oluşturmaya başladı. Bu amaçla yeni [[muharebe kruvazörü|muharebe kruvazörleri]] [[HMS Invincible (1907)|*Invincıble*]] ile [[HMS Inflexible (1907)|*Inflexible*]], [[Büyük Filo]]'dan ayrılarak Koramiral [[Doveton Sturdee]]'nin emrine verildi. İki gemi 10 Kasım'da [[HMNB Devonport|Devonport]]'tan ayrıldı, [[Falkland Adaları]]'na giderken [[HMS Carnarvon (1903)|*Carnavon*]], [[HMS Kent (1901)|*Kent*]], [[HMS Cornwall (1902)|*Cornwall*]] zırhlı kruvazörleri; [[HMS Bristol (1910)|*Bristol*]], *Glasgow* ve *Otranto* hafif kruvazörleri bu iki gemiye katıldı. Sekiz gemilik bu kuvvet7 Aralık'ta Falkland Adaları'na ulaştı ve hemen kömür ikmali yaptı.

Aynı sabah Alman hattının ilk iki savaş gemisi *Gneisenau* ile *Nürnberg*, telsiz vericisini imha etmek maksadıyla Falkland Adalarına yaklaştı. *Gneisenau*nun gözcüleri [[Stanley, Falkland Adaları|Port Stanley]]'in limanında iki muharebe kruvazörünü tespit etti ve bu sırada karaya oturtulmuş olan İngiliz devriye gemisi *Canopus*, 30.5&nbsp;cm'lik toplarıyla ateş açtı ve Alman gemileri geri çekildi. Almanlar güneydoğu yönünde 22 kn (41&nbsp;km/sa; 25&nbsp;mph) hızla bir rota tutturdular. *Scharnhorst* ortada, *Gneisenau* ile *Nürnberg* önde, *Dresden* ile *Leipzig* ise gerideydi. Hızlı İngiliz muharebe kruvazörleri hemen seyir aldı ve kendilerine nazaran yavaş kalan Alman Doğu Asya Filosu'nu takip etmeye başladı.


Saat 13:20'de İngiliz gemileri *Scharnhorst*u ve diğer kruvazörleri yakaladıktan sonra 14&nbsp;km menzilden topçu ateşine başladı. Von Spee, Alman kruvazörlerinin, daha hızlı olan İngiliz muharebe kruvazörlerinden kaçamayacağını anladı; *Gneiseneau* ile *Scharnhorst* İngilizlerle yüzleşirken diğer üç hafif kruvazörün kurtulma girişiminde bulunmasını emretti. Muharebe kruvazörleri silah üstünlüğü oldukları *Gneisenau* ve *Scharnhorst* ile uğraşırken, Sturdee zırhlı ve hafif kruvazörlerini, Alman hafif kruvazörlerini takip etmekle görevlendirdi. *Inflexible*, *Gneisenau*ya saldırırken *Invincible* de *Scharnhorst*a ateş açtı. Sturdee, von Spee'nin daha küçük 21&nbsp;cm'lik toplarının menziline girmemek için kuzeye doğru iki kerte dönerek aradaki mesafeyi açmaya çalıştı. Bu manevraya güneye doğru hızlı bir dönüş yaparak cevap veren Von Spee, Sturdee'yi de güneye manevra yapmaya mecbur etti  Bu şekilde *Scharnhorst* ile *Gneisenau*ya 15&nbsp;cm'lik toplarıyla ateş edebilecek kadar mesafeyi kapama fırsatı buldu. İsabetli atışları yüzünden İngiliz gemileri uzaklaşmak zorunda kaldı.

Saat 15:30 olduğunda *Scharnhorst*un gövdesinde, su kesiminin altında birçok delik açılmıştı, geminin üçüncü bacası imha edilmiş ve gemide çok önemli bir yangın başlamıştı. Su kesimi, normalden 0,91 metre daha yükselmişti. Saat 16:04'te *Inflexible*, *Schanhorst*un hızlıca iskeleye doğru yan yatmaya başladığını gözlemledi ve 16:17'de *Scharnhorst* battı. Aralarında Von Spee'nin de bulunduğu 860 denizciyle gemiyle birlikte battı. *Gneisenau*, *Leipzig* ve *Nürnberg* de battı. Sadece *Dresden* kaçmayı başarabildi, ancak daha sonra bu gemi de [[Juan Fernández Adaları]]'na kadar takip edildi ve batırıldı. Alman fırkasının toptan imha edilmesi sonucunda aralarında von Spee'nin iki oğlunun da bulunduğu yaklaşık 2.200 Alman denizci subay ve er hayatını kaybetti.

== Notlar==
<references group="Not"/>

== Kaynakça ==
;Notlar


;Genel
*Geoffrey Bennett, *Naval Battles of the First World War* (2005). London: Pen & Sword Military Classics. ISBN 978-1-84415-300-8. OCLC [http://www.worldcat.org/title/naval-battles-of-ww1/oclc/57750267 57750267] 
*Robert Gardiner & Randal Gray, *Conway's All the World's Fighting Ships: 1906–1921* (1985). Annapolis: [[Birleşik Devletler Deniz Enstitüsü|Naval Institute Press]]. ISBN 978-0-87021-907-8. 
*Erich Gröner, *German Warships: 1815–1945* (1990). Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-790-6. OCLC [http://www.worldcat.org/title/german-warships-1815-1945/oclc/22101769 22101769] .
*Paul G. Halpern, *A Naval History of World War I* (1995). Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-1-55750-352-7. OCLC [http://www.worldcat.org/title/naval-history-of-world-war-i/oclc/57447525 57447525] .
*Nigel Hawkins, *Starvation Blockade: The Naval Blockades of WWI* (2002). Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-0-85052-908-1.
*Holger Herwig, *"Luxury" Fleet: The Imperial German Navy 1888–1918* (1998). Amherst, New York: Humanity Books. ISBN 978-1-57392-286-9. OCLC [http://www.worldcat.org/title/luxury-fleet-the-imperial-german-navy-1888-1918/oclc/57239454 57239454] .
*Richard Hough, *Falklands 1914: The Pursuit of Admiral Von Spee* (1980). Periscope Publishing. ISBN 978-1-904381-12-9.
*Jan Rüger, *The Great Naval Game: Britain and Germany in the Age of Empire* (2007). Cambridge: [[Cambridge University Press]]. ISBN 0521875765. OCLC [http://www.worldcat.org/title/great-naval-game-britain-and-germany-in-the-age-of-empire/oclc/124025616 124025616] .
*Hew Strachan, *The First World War: Volume 1: To Arms'' (2001). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-926191-8.