Grosseto

**Grosseto**, merkezi İtalya'nın Toskana Bölgesinde Grosseto ili'nin merkezi olan (2.11.2010 tahminleri itibarıyla) 82.284 kişi nüfuslu bir kent ve yerel idaresi bakımdan bir komündür.

## Tarihçe
Grosseto şehrinin kuruluşunun Orta Çağların ortalarında olduğu kabul edilmektedir. Şehrin ismi geçen elde bulunan ilk yazılı belge M.S. 803 tarihli olup şehrin Aldobrandeschi Kontlarına bağlı olduğunu ve San Giorgo'ya adanmış bir kilisenin bu kontlar emrine verilmesi ile ilgilidir. Aldobrandeschi hanedanı Grosseto arazilerini 12. yüzyılın sonuna kadar ellerinde tutmuşlardır.

Bundan sonraki Orta Çağ döneminde Toskana'da bulunan "Rusellae" ve "Vetulonia" şehirlerinin önemlerini kaybetmelerinden dolayı Grossetto Toskana'nın en önemli şehirlerini başında gelmeye başlamıştır. 1137'de Frankların imparatoru olan III. Lothar tarafından gönderilen Bavyera Dükü X. Hendrich komutasındaki Alman ordusunun kuşatmasına uğramıştır. 1138'de ise Roselle'de bulunan piskoposluk merkezi Grosseto'ya transfer edilmiştir.

1151'de Grossetto şehirlileri Siena Cumhuriyeti'ne sadakat yemini ettiler. 13. yüzyıl başları Grosseto'nun bağımsızlık kazanmada uğraşlarının gerçekleşme yılları oldu. Şehirliler 1204'te şehirde yaşayan halk ile idareci Aldobrandeschi kontları arasındaki bağlantıları iyice açıklığa kavuşturan ve şehrin Siena'ya karşı olan bazı yükümlülüklerini açıklayan bir Bağımsızlık Beyannamesi yayınladılar.

1222'de Aldobrandeschi kontları Grosseto'ya şehrin idaresi için bir "podesta" üç konsül seçme imtiyazı tanıdılar. Bundan hemen sonra Siena'nın 3000 Grossetto'luyu serbest bırakmaları ile iki şehir arasında yakın diplomatik bağlantılar kuruldu. 1224'te İmparator II. Fredrich Grosseto'yu ziyaret etti. Bu ziyareti sırasında imparatora karşı Capaccio kalesinde hazırlamış olan komplo ortaya çıkartılıp komplocular elemine edildi.

Ama 1244'te Grosseto şehri Siena Cumhuriyeti tarafından işgal edildi ve şehre o zamana kadar tanınmış idari imtiyazların ve Aldobrandeschi Kontlarının bütün yetkilerinin Siena'ya geçtiği ilan edildi ve Siena bu imtiyazları sadakat ve itaat oldukça kabul edeceğini açıkladı.

Bundan sonra Grosseto Siena Cumhuriyeti'nin bir parçası oldu. Siena için Grosseto şehri kuzeyden gelebilecek bir askeri tehdit için stratejik bir mevkii oldu. Şehrin surları ve kale tabyaları sağlamlaştırıldı.

Siena'da Guelfolar ve Ghibellinolar arasındaki mücadeleler sırasında Aldobrandeschi'lar Grossetto'yu tekrar ele geçirme uğraşları verdilerse de 1259'da Siena'lılar Grosseto'yu tamamıyla ele geçirip şehir idareci podeseta'yı kendileri seçtiler. 1267'de Grosseto tekrar bağımsızlık kazandı ve "Montaperti Savaşı'na Floransa orduları ile müttefik olarak savaştı.

Sonraki 80 yılda Grosseto devamlı Siena idaresinde kaldı. Siena'nın parçası olarak önce Papa IV. Clement orduları tarafından işgale uğradı; yağmalandı ve aforoz edildi. 1266'da "Maria Scozia Tolomei" başkanlığında isyan edip şehir bağımsızlığı ilan ettiyse de Siena bunu bastırdı. 1312 ile 1334 döneminde "Bino degli Abati del Malia" adlı kiralık asker komutanı Grosseto'nun bağımsızlığını korumak için devamlı uğraş verdi. Şehir 1328'de antipapa V. Nicolas'a destek veren Bavyeralı IV. Ludwig tarafından kuşatmaya uğradı. 1334'te "Bino degli Abati del Malia" Siena'lılar tarafından yakalanıp tutuklandı; fakat Grosseto'yu savunma görevini kızları Malia ve Abbatine'ye kaldı. Abatine 1336'ya kadar Grosseto'yu Siena hücumlarında korumada başarılı olduysa da o yıl yenilip teslim oldu. 1348'de Grossetto'da büyük bir veba salgını çıktı ve büyük sayıda ölü verildi. 1355'te Grosseto tekrar bağımsızlık için isyan etti ve bu da Siena tarafından bastırıldı. 1369 şehrin nüfus çok azalmıştı ve birkaç yüz hanehalkına düşmüştü.

1421'de Grosseto'nun yeni isyanı Siena tarafından bastırılıp çok şehri baskı altında tutacak sıkı Siena kanunlarının çıkmasına neden oldu. 1420 ve 1527'de şehirde yine veba salgını çıktı. 1526'da Grosseto sahilleri ve şehir Barbaros Hayreddin Paşa komutasında Osmanlı donanması hücumuna uğradı. 1552'de Grossetto halkı şehirde üstlenen İspanyol askerlerini şehirden attılar.

1555'te Siena Cumhuriyeti'nin İspanya'ya karşı savaşta yenildi. 1559 Cateau-Cambrésis Antlaşması ile Grosseto şehri I. Coşimo de Medici düklüğu altında kurulan "Toskana Grand Dükalığı" idaresine teslim edildi. De Medici'ler de Grosseto'nun stratejik önemine dikkat ederek 1574'te şehrin surlarını pekiştirdiler ve şehrin etrafında bulunan bataklık araziyi kurutmak için büyük yatırımlar yaptılar. Buna rağmen Grosseto Toskana Grand Dükalığı içinde küçük bir kasaba olmuştu; ve 18. yüzyıl başında nüfusu yaklaşık 700 idi. Toskana Grand Dükalığı "Lorraine Hanedanı" idaresine geçtiğinde ise Grosseto daha refahlı bir döneme girdi. Bu devlet içinde kurulan yörel idare için yeni kurulan "Maremma ili" merkezi oldu.

Yine de Grosseto 19. yüzyılda ufak bir kasaba olarak kalmıştı. İtalya'nın 1870'li yıllarda birleştirilmesi sırasında yaklaşık 4.700 nüfuslu bir kasaba hüviyeti taşımaktaydı. Sonra İtalya Krallığı altında hızla gelişmeye başladı.

## Coğrafi konumu

Grosseto şehri İtalya'nın Toskana Bölgesinde en güneyde bulunan ilin merkezidir. Grosseto komünü yüzölçümü bakımından Toskana bölgesinin en büyük alanlısıdır; merkezi İtalya'da üçüncü sırayı alır ve tüm İtalya içinde dokuzuncu sıradadır.

Grosseto şehri Toskana ve Lazio idari bölgelerinde bulunan bir coğrafi bölge olan Maremma'nın ortasında bulunan Ombrone Nehri kıyısında ve bu nehrin ortaya çıkardığı bir alüvyon ovasının merkezinde yerleşiktir. Grosseto tarihi şehir merkezi Tiren Denizi kıyılarından 14&nbsp;km içlerinde olmakla beraber, Bu şehrin komün idaresine bağlı olan bir köyü Marina di Grosseto deniz kıyısında bulunmaktadır. Geçmişte şehrin batısına kadar gelen düzlükte Prile Golü adı verilen bataklık bir arazi bulunmakta idi. Ama 18. yüzyılda Lorraine hanedanının Toskana Grand Dükalığı idaresi altında iken açılan bir kanalla bu bataklık kurutulmaya başlanmış ve bu kurutma 1920'li ve 1930'lu yıllarda faşist hükûmet tarafından tamamlanmıştır.

Şehirsel görüş açısından Grosseto tarihi şehri İtalya'daki il merkezleri arasına çok az sayıda bulunan bir şehir niteliğini taşır. Şehrin tarihsel merkezini tümüyle çevreleyen tarihsel şehir surları günümüze kadar kalmıştır. Bu niteliği taşıyan tarihsel merkezleri olan diğer İtalyan il merkezleri Ferrara, Bergamo ve Lucca'dır. Bu özel nitelikli şehirlerin merkezleri Orta Çağ'dan beri çok az değişen şehirsel karakterlerini korumuşlardır.

Şehir Toskana Bölgesi merkezi Floransa'dan 145&nbsp;km; İtalya başkenti olan Roma'dan 175&nbsp;km uzaklıktadır. Grosetto ilinin komşu illerinin merkezlerine uzaklıkların gelince Siena'ya 75&nbsp;km; Viterbo'ya 122&nbsp;km ve Livorno'ya 135&nbsp;km uzaklıktadır.

## Demografi
Grosseto şehrinin komün sınırları içindeki nüfusu (30.10.2010 tahminleri itibarıyla) 94.374 kişidir ve nüfus yoğunluğu 642 kişi/km² olur. Grosseto komününün belediye sınırları içinde nüfusunun 19. ve 20. yüzyıllarda gelişmesi resmi nüfus sayımı sonuçlarına göre şu gösterimde özetlenmiştir:

*Kişi*

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:455 height:373
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:75000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 4724
  bar:1871 from:0 till: 5747
  bar:1881 from:0 till: 6783
  bar:1901 from:0 till: 9694
  bar:1911 from:0 till: 11875
  bar:1921 from:0 till: 17059
  bar:1931 from:0 till: 23088
  bar:1936 from:0 till: 26383
  bar:1951 from:0 till: 38190
  bar:1961 from:0 till: 51730
  bar:1971 from:0 till: 62590
  bar:1981 from:0 till: 69523
  bar:1991 from:0 till: 71257
  bar:2001 from:0 till: 71263

PlotData=

  bar:1861 at: 4724 fontsize:S text: 4.724 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 5747 fontsize:S text: 5.747 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 6783 fontsize:S text: 6.783 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 9694 fontsize:S text: 9.694 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 11875 fontsize:S text: 11.875 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 17059 fontsize:S text: 17.059 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 23088 fontsize:S text: 23.088 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 26383 fontsize:S text: 26.383 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 38190 fontsize:S text: 38.190 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 51730 fontsize:S text: 51.730 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 62590 fontsize:S text: 62.590 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 69523 fontsize:S text: 69.523 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 71257 fontsize:S text: 71.257 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 71263 fontsize:S text: 71.263 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Kaynak - ISTAT


## Görülecek yerler

* *Şehir surları*: Grosseto tarihsel şehrinin etrafı tamamıyla, önce Orta Çağ'da 11.-14 yy. da yapılan ve sonra 15. yüzyılda 1574'te I. Francesco de Medici yeniden yapılan surlarla çevrilidir. Bu yeni surlara mimar "Baldassarre Lanci" tarafından tasarlanmış ve yapımı 19 yıl sürmüştür. 1757'ye kadar surların dışında bir topraktan hendek bulunmaktaydı. Bu tarihsel şehre giriş kuzeyde "Porta Nuova" şehir kapısından ve güneyde "Porta Reale" (simdi "Porta Vecchia") kapısından yapılmaktaydı. "Porta Nuovo" kapısı 19, yüzyılda şehir duvarlarında bir kısmının yıkılıp yeni bir şehir giriş kapısı olarak yeniden yapılmasıyla ortaya çıkmıştır.
* *San Lorenzo Katedrali*: Eski bir kilise yerine 13. yüzyıl sonlarında yapılmaya başlanmıştır ve tasarımı Siena'lı mimar "Sozzo Rustichini" idi. Ama Siena ile devam eden çatışmalar dolayısıyla ancak 15. yüzyılda tamamlanmıştır. Katedralin on cephesi Romanesk mimari stilinde üst üste siyah ve beyaz mermer sıralarından yapılmıştır; ancak bu cephenin orijinal değil hemen hemen tamamının 16. yüzyılda ve 1816-1855 yıllarında yapılan restorasyon sonuçları olduğu kabul edilmektedir. Katedralinin içinde çok sayıda tablo bulunmaktadır. çok süslü kazılmış vaftiz etme kurnası ve 1470-1474'te "Matteo di Giovanni" tarafından hazırlanan mihrap tablo panelleri çok ilgi çekmektedir. Katedralin can kulesi 1402'de tamamlanmıştır ve 1911'de restore edilmiştir.
*Saray ve konaklar:
# *Palazzo Aldobrandeschi* - Günümüzde Grosseto ili Hükûmet Sarayı
# *Belediye Sarayı*
# *Piskoposluk Sarayı* eski manastır

* Kiliseler:

## Komşu beldeler

Grosetto komününün şu komünlerle ortak sinirları bulunmaktadır: Campagnatico, Castiglione della Pescaia, Gavorrano, Magliano in Toscana, Roccastrada, Scansano

## Kardeş şehirler

Grosetto şehrinin şu kentlerle kardeş şehir bağlantısı bulunur:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Resimler

**<span style="color:white">Grosetto</span>**



Dosya:Cattedrale di Grosseto.jpg|Grosseto - Katedral
Dosya:Corso Carducci Grosseto.jpg|Grossseto - Tarihsel merkezde "Corso Carducci" 
Dosya:Chiesa di San Pietro (Grosseto).jpg|Grosseto - San Pietro Kilisesi
Dosya:Chiesa della Misericordia (Grosseto).jpg|Grosseto - Misericordia Kilisesi
Dosya:Crocifisso di Duccio di Boninsegna (Grosseto).jpg|Grosseto - San Francesco Kilisesi
Dosya:Torre di Collelungo.jpg|Grosseto civarında "Monti dell'Uccellina" - "Collelungo Kulesi"
Dosya:Torre di Castel Marino.jpg|Grosseto civarında "Maremma Doga Parki"  - "Castel Marino" kulesi





## Ayrıca bakınız
*Toskana
*Grosseto ili

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Grosseto Belediyesi resmi websitesi  
* "Gialle Visual" sitesinde Grosseto