Brčko (ilçe)

**Brčko İlçesi**, Bosna-Hersek'in kuzeydoğusunda yer alan ve kendi kendini yöneten özel bir idari birimdir. İlçenin merkezi Brčko'dur. Dayton Antlaşması ile iki entitenin sınırları dışına bırakılarak özerk bir yönetim kurulan bölgedir. Bosna-Hersek Federasyonu ile Sırp Cumhuriyeti'nden farklı olarak, özel bölge Brčko'nun bayrağı ve amblemi yoktur. Dayton Anayasasının modeli üç etnik grubu iki ayrı devletçiğe ve özel bölge Brčko'ya ayırmıştır. Özel bölge Brčko de jure olarak devletçik olmasa da, de facto olarak yeni bir devletçik olarak ortaya çıkmıştır.

## Tarihçe
Dayton'da Bosna Savaşı sonrasında düzenlenen konferanstan sonra Boşnak ve Hırvat nüfusun çoğunlukta olduğu Brčko şehrinin statüsü konusunda Bosna-Hersek Federasyonu çatısı altına alınmasına karşı çıkan Sırplarla uzlaşmaya varılamaması nedeniyle, Boşnaklar antlaşmayı imzalamaktan vazgeçti. ABD'nin müdahalesinin ardından Brčko için uluslararası tahkim kabul edildi ve söz konusu şehir tahkim neticesinde 2000 yılında Bosna-Hersek egemenliği altındaki Brčko Özerk Bölgesi'ne dönüştürülünce, Sırp Cumhuriyeti coğrafi açıdan iki parçaya bölünmüş oldu.

Bosna-Hersek Yüksek Temsilciliği, 2000 yılında Dayton Anayasasına müdahale ederek, özel bölge Brčko konusunda yeni bir düzenleme yapılması ile bu bölgeyi doğrudan devlet organlarının yönetimine bağlamıştır. Bu düzenleme ile de facto üçüncü devletçik kurulmuştur.

## Nüfus
### 1971 nüfus sayımını
*Boşnaklar - 30,181 (40,36%)
*Hırvatlar - 24,925 (33,33%)
*Sırplar - 1086 (1,45%)
*Yugoslavlar - 5 %
*diğerleri - 2,899 (3.31%)

### 1991 nüfus sayımı
1991 nüfus sayımına göre Brčko ilçesinin nüfusu 87,627 kişidir.
*Boşnaklar - 38,617 (44.07%)
*Hırvatlar - 22,252 (25.39%)
*Sırplar - 18,128 (20.69%)
*Yugoslavlar - 5,731 (6.54%)
*diğerleri - 2,899 (3.31%)

### 1997 nüfus sayımını
*Boşnaklar - 10,569 (31,39%)
*Hırvatlar - 2650 (7,81%)
*Sırplar - 18,193 (52,09 %)
*Yugoslavlar - 5 %
*diğerleri - 0,4%

### 2006
*Boşnaklar - 32,332 (43,95%)
*Hırvatlar - 7919 (11,50%)
*Sırplar - 38,618 (46,55%)

### 2013 nüfus sayımı
*Boşnaklar - 35,381 (42.36%)
*Sırplar - 28,884 (34.58%)
*Hırvatlar - 17,252 (20.66%)
*diğerleri - 1,899 (2.28%)

;1961 nüfus sayımı

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1961.gif|Yerleşim yerlerine göre Brcko etnik yapısı 1961
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1961_2.png|Yerleşim yerlerine göre Brko etnik yapısı 1961
File:Brcko_-_Udeo_Muslimana_po_naseljima_1961.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Boşnakların oranı 1961
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_1961.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Hırvatların oranı 1961
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_1961.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Sırpların oranı 1961


;1971 nüfus sayımı

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1971.gif|Yerleşimlere göre Brcko etnik yapısı 1971
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1971_2.png|Yerleşim yerlerine göre Brko etnik yapısı 1971
File:Brcko_-_Udeo_Muslimana_po_naseljima_1971.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Boşnakların oranı 1971
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_1971.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Hırvatların oranı 1971
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_1971.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Sırpların oranı 1971


;1981 nüfus sayımı

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1981.gif|Yerleşimlere göre Brcko etnik yapısı 1981
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1981_2.png|Yerleşimlere göre Brko etnik yapısı 1981
File:Brcko_-_Udeo_Muslimana_po_naseljima_1981.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Boşnakların oranı 1981
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_1981.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Hırvatların oranı 1981
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_1981.png|Yerleşimlere göre Brčko'daki Sırpların oranı 1981


;1991 nüfus sayımı

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1991.gif|Yerleşimlere göre Brcko etnik yapısı 1991
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_1991_2.png|Yerleşimlere göre Brko etnik yapısı 1991
File:Brcko_-_Udeo_Muslimana_po_naseljima_1991.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Boşnakların oranı 1991
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_1991.png|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Hırvatların oranı 1991
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_1991.png|Yerleşimlere göre Brčko'daki Sırpların oranı 1991


2013 nüfus sayımı

File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_2013_1.gif|Yerleşimlere göre Brcko etnik yapısı 2013
File:Brcko_-_Etnicki_sastav_po_naseljima_2013_2.gif|Yerleşimlere göre Brcko etnik yapısı 2013
File:Brcko_-_Udeo_Bosnjaka_po_naseljima_2013.gif|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Boşnakların oranı 2013
File:Brcko_-_Udeo_Hrvata_po_naseljima_2013.gif|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Hırvatların oranı 2013
File:Brcko_-_Udeo_Srba_po_naseljima_2013.gif|Yerleşim yerlerine göre Brčko'daki Sırpların oranı 2013


## Konumlar
Brčko ilçesinde 59 yerleşim yeri vardır:

* Kırpma
* Boće
* Boderist
* Brcko
* Brezik
* Brezovo Polje
* Brezovo Polje Mührü
* Brka
* Brod
* Bukovac
* Bukvik Donji
* Bukvik Gornji
* Buzekara
* Cerik
* Čađavac
* Can
* Çoseta
* Donji Rahiç
* Donji Zovik
* Dubrave

* Dubravice Donje
* Dubravice Gornje
* Gajevi
* Gorice
* Gornji Rahić
* Gornji Zovik
* Grbavica
* Gredice
* İslamovac
* Krbeta
* Krepšić
* Laništa
* Lukavac
* Maoča
* Markovic Polje
* Ograđenovac
* Ömerbegovaça
* Palanka
* Popüler Ahtapot
* Potoçari

* Rašljani
* Razljevo
* Repino Brdo
* Sandici
* Skakava Donja
* Skakava Gornja
* Slijepčevići
* Stanovi
* Šatorovići
* Strepci
* Trnjaci
* Ulice
* Uloviç
* Vitanovici Donji
* Vitanovici Gornji
* Vucilovac
* Vujičići
* Vukšić Donji
* Vuksic Gornji

## Hükümet ve Politika
Brčko Bölge Meclisinde 29 sandalye var. Koltuklar her bir parti için aşağıdaki gibi tahsis edilir:

* Sırbistan Demokrat Partisi'nin 6 sandalyesi
* Sosyal Demokrat Parti'den 5 sandalye
* Demokratik Hareket Partisi'nden 4 sandalye
* Hırvat Demokrat Birliği'nde 3 sandalye
* Bosna Hersek Partisi'nden 3 sandalye
* Bağımsız Sosyal Demokratlar İttifakı'nda 2 sandalye
* Hırvat Köylü Partisi'nden 2 sandalye
* Sırp Cumhuriyeti Sosyalist Partisi'nden 2 sandalye
* Demokrat Parti'den 1 koltuk
* 1 bağımsız aday kontenjanı

etnik kökene göre:
* 13 Boşnak
* 11 Sırplar
* 5 Hırvatça

## Gözetmenler
Brčko bölgesi için bir *uluslararası denetçi* atandı. Ayrıca Yüksek Temsilci olarak da görev yapmaktadır. Bu pozisyon 2012 yılında askıya alınmıştır. Bu pozisyonu aşağıdaki “denetçiler” uygulamıştır:
#  Robert William Farrand,7 Mart 1997 - 2 Haziran 2000
#  Gary L. Matthews, 2 Haziran 2000 - 14 Mart 2001
#  Gerhard Sontheim, 14 Mart 2001 - 20 Nisan 2001 (geçici)
#  Henry Lee Clarke, 20 Nisan 2001 - 1 Ekim 2003
#  Gerhard Sontheim, 1 Ekim 2003 - 16 Ocak 2004 (geçici)
#  Susan Rockwell Johnson, 16 Ocak 2004 - 1 Ekim 2006
#  Raffi Gregorian, 1 Ekim 2006 - 2 Ağustos 2010
#  Gerhard Sontheim, 2 Ağustos 2010 - 22 Eylül 2010 (geçici)
#  Roderick Moore, 22 Eylül 2010 - ?

## Belediye Başkanları
Aşağıdaki belediye başkanları ilçesinde iktidarda idi:
# Miodrag Pajić (Sırpça) 1993 - 13 Kasım 1997
# Borko Reljić (Sırpça) 13 Kasım 1997 - 15 Nisan 1999
# Sinisa Kisić (Sırpça) 15 Nisan 1999 - 12 Kasım 2003
# Ivan Krndelj (Hırvatça) 12 Kasım 2003 - 3 Aralık 2003
# Branko Damjanac (Sırpça) 3 Aralık 2003 - 8 Aralık 2004
# Mirsad Djapo (Boşnak) 8 Aralık 2004 - 12 Şubat 2009
# Dragan Pajić (Sırpça) 12 Şubat 2009 - ?

## Olağanüstü insanlar
* Edo Maaika&nbsp;—rapçi
* Mladen Petrich&nbsp; Hırvat uluslararası bir futbolcudur.
* Vesna Pisarovych&nbsp; bir pop şarkıcısı
* Lepa Brena&nbsp; şarkıcı
* Edvin Kanka Čudić&nbsp; Bosnalı bir insan hakları savunucusu
* Anil Dervišević&nbsp;— "Denver-Area" voleybol kulübü sahibi, Bosna-Hersek kadın voleybol takımının koçu
* Jenana Sheganovich&nbsp; bir piyanist
* Anton Maglika&nbsp; Hırvat futbolcudur.
* Jasmin Imamovich&nbsp; bir politikacı
* Natasha Voynovich&nbsp; bir sırp modelidir
* Mato Tadiç&nbsp; bir yargıç
* Brankica Mykhailovych&nbsp; Sırp voleybolcu, dünya ve Avrupa şampiyonu, 2016 Yaz Olimpiyatları'nda gümüş madalya sahibi
* Ines Jankovic&nbsp; Sırp bir moda tasarımcısıdır.
* Nikola Kovach&nbsp; profesyonel bir oyuncu Counter-Strike: Global Offensive

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*