SMS Friedrich Carl

**SMS ''Friedrich Carl***, 1900'lü yılların başında [[İmparatorluk Donanması|Alman İmparatorluk Donanması]] için inşa edilmiş bir [[zırhlı kruvazör]]dür. [[Prinz Adalbert sınıfı kruvazör|*Prinz Adalbert* sınıfının]] ikinci ve son gemisidir. *Friedrich Carl*, [[Hamburg]]'daki [[Blohm + Voss]] tersanesinde inşa edildi. 1901'de kızağa konuldu, Aralık 1903'te tamamlandı, toplam maliyeti 15.665.000 [[Goldmark]] idi. Ana bataryaları dört adet 21&nbsp;cm'lik toptan oluşuyordu ve 20,4 [[knot|kn]] (37,8&nbsp;km/sa) hız yapabilmekteydi.

1909'da torpido eğitim gemisi olarak kullanılmadan önce Alman donanmasına hizmet etti. Ağustos 1914'te [[I. Dünya Savaşı]]'nın başlamasıyla beraber [[Baltık Denizi]]'nde Tuğamiral Behring'in bayrak gemisi olmak üzere yeniden aktif göreve getirildi. *Friedrich Carl*ın 17 Kasım'da [[Klaipėda|Memel]]'deki Rus mayınlarına çarpmasıyla beraber geminin savaş hizmeti sona ermiş oldu. Mayınlar ölümcül hasara yol açmış; ancak geminin yavaş batması sayesinde çok sayıda mürettebat güvenli şekilde tahliye edilmiş, kazada yedi mürettebat yaşamını yitirmişti.

== İnşası ==


*Friedrich Carl*, *Ersatz König Wilhelm* geçici ismiyle [[Hamburg]]'daki [[Blohm + Voss]] tersanesinde 155 inşa numarası ile inşa edildi. 1900 yılında geminin omurgası kızağa kondu; 22 Haziran 1902 tarihinde gemi denize indirildi. Ardından donatım çalışmaları yapıldı. Tüm çalışmalar 12 Aralık 1903 tarihinde tamamlandı; aynı gün *Friedrich Carl*, Alman İmparatorluk Donanması'nda göreve başladı. Alman İmparatorluk Hükümeti'ne geminin maliyeti 15.665.000 [[Goldmark]] oldu.

*Friedrich Carl*ın deplasmanı inşa edildiğinde 9.087 metrik ton idi, tam yük ile deplasmanı 9.875 metrik ton olmaktaydı, uzunluğu 126,5 m, genişliği 19,6 m ve ön [[su çekimi]] de 7,43 m idi. Dikey vaziyette üçlü genleşme tipi [[Buhar makinesi|buhar motoru]] tarafından 17.272 [[beygir gücü|BG]] (12.880&nbsp;kW) güç sağlanmaktaydı ve denemelerde maksimum 20,4 kn (37,8&nbsp;km/sa) hız sağlanmıştı. 1.630 ton [[kömür]] ve 12 kn (22&nbsp;km/sa) seyir hızı ile 5.080 [[deniz mili]] uzağa gidebiliyordu.

İkiz [[taret|taret kulelerinde]] ikişer adet 21&nbsp;cm'lik toplarla donatılmıştı, bu taret kuleleri gemi üst yapısının ön ve arka kısımlarındaydı. Geminin ikincil silahlanması on adet 15&nbsp;cm'lik top, on iki adet 8,8&nbsp;cm'lik top ve dört adet 45&nbsp;cm'lik (18 inç) su altı [[torpido tüpü]] idi; torpido tüplerinin biri pruva, biri kıç, ikisi ise yan bölümlerde bulunuyordu.

== Hizmet geçmişi ==

*Friedrich Carl* 12 Aralık 1903 tarihinde göreve başladı. Aktif donanmanın kruvazör birliğine bağlı bir alt-birliğe atandı. [[SMS Frauenlob|*Frauenlob*]], [[SMS Arcona|*Arcona*]], [[SMS Hamburg|*Hamburg*]] hafif kruvazörleriyle beraber *Friedrich Carl*ın alt-birliği, aktif donanmanın I. Filosuna bağlıydı. *Friedrich Carl*, kruvazör birliğinin komutanı Tuğamiral Schmidt'in bayrak gemisiydi. İkinci alt-birliği ise [[zırhlı kruvazör]]lerden ve üç adet hafif kruvazörden oluşmaktaydı ve II. Filo'ya bağlıydı. *Friedrich Carl* 1 Mart 1909'a kadar, torpido eğitim gemisi olarak kullanılana kadar hizmet verdi. Ağustos 1914'te başlayan [[I. Dünya Savaşı]]'na kadar bu görevini sürdürdü, savaş başlayınca [[Baltık Denizi]]'ndeki kruvazör filosunda görev yapmak üzere tekrar aktif göreve alındı. Ekim 1914'te *Friedrich Carl*, [[deniz uçağı|deniz uçaklarını]] taşıyan ilk Alman savaş gemisi oldu. Geçici olarak iki uçağı taşıdı ve bunun için herhangi bir kalıcı değişiklik veya tamirat geçirmedi. İlerleyen süreçte *Friedrich Carl* [[Gdańsk|Danzig]] şehrinin [[Nowy Port|Neufahrwasser]] bölgesinde yer alan Alman kruvazör filosunun komutanı olan Tuğamiral Behring'in bayrak gemisi yapıldı. Birleşik Krallık [[denizaltı]]larının bir Rus şehri olan [[Liepāja|Libau]]’yı merkez olarak kullanmak suretiyle Baltık Denizi'nde faaliyet gösterdiğinden haberdar olan Alman donanma komutanlığı, Tuğamiral Behring'e bu şehre saldırma emrini verdi.

Ancak [[Rus İmparatorluk Donanması|Rus Donanması]] da [[Baltık Denizi]]'nde mayın dökme çalışmalarına başlamıştı. Ekim 1914'te Rus destroyerleri Memel ve diğer Alman limanları açıklarına mayın hatları döşemişti. Bu çalışmaları Alman donanması fark edemedi. Bu esnada *Friedrich Carl*ın deniz uçakları Libau'ya karşı operasyonlarda bulundu. Behring, Libau'ya saldırının yapılması için Kasım ayında emir verdi; kötü hava koşulları harekâtı 16 Kasım'a kadar geciktirdi. 17 Kasım'ın erken saatlerinde *Friedrich Carl*, Memel'in 56&nbsp;km (35 mil) açığında yol alırken iki Rus mayınına çarptı. Geminin saatlerce su üstünde kalması sayesinde mürettebat güvenli bir şekilde tahliye edildi. Harekât planlandığı gibi gitti ve Libau'nun girişindeki gemi engelleri batırıldı. Mürettebatın tahliyesinden sonra gemi terkedilmiş haldeydi, saat 06.30 sularında *Friedrich Carl* alabora olarak battı. Yedi mürettebat hayatını kaybetti

== Kaynakça ==
;Notlar


;Özel


;Genel
*Julian Stafford Corbett & Henry John Newbolt. *Naval Operations ...: From the Battle of the Falklands to the entry of Italy into the war in May 1915* (1922). London: Longmans, Green and Co..
*Robert Gardiner & Roger Chesneau & M. Eugene Kolesnik. *Conway's All the World's Fighting Ships: 1860–1905* (1979). London: Conway Maritime Press. ISBN 0-85177-133-5.
*Rene Greger. *"German Seaplane and Aircraft Carriers in Both World Wars"* (1964). Warship International (Toledo, Ohio: Naval Records Club, Inc.) I (1–12): 87–91.
*Erich Gröner. *German Warships: 1815–1945* (1990). Annapolis: [[Birleşik Devletler Deniz Enstitüsü|Naval Institute Press]]. ISBN 0-87021-790-9. OCLC 22101769.
*Paul G. Halpern. *A Naval History of World War I* (1995). Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-352-4.
*Gerhard Koop & Klaus Peter Schmolke. *Vom Orginal zum Modell: Große Kreuzer Kaiserin Augusta bis Blücher* (2002). Bonn: Bernard & Graefe. ISBN 3-76376-233-7.
**"Naval Notes — Germany"''. Journal of the Royal United Services Institute for Defence Studies (London: Royal United Service Institution) 48: 1318–1321. 1904. (Dergi)