BMW 3 Serisi (E36)

**BMW E36 **, BMW 3 Serisi kompakt executive serisinin üçüncü neslidir ve 1990-2000 arasında üretilmiştir. İlk modeller, dört kapılı sedan gövde tarzındaydı, ardından sonraki yıllarda coupe, cabriolet, vagon ("Touring") ve hatchback ("Kompakt") gövde seçenekleri de üretildi.

E36, hatchback gövdesi tarzında sunulan ilk 3 serisiydi. Ayrıca, altı ileri manuel şanzıman (1996 M3'te), beş ileri otomatik şanzıman  ve dört silindirli dizel motor ile kullanılabilen ilk 3 Serisi'ydi. Multi-link arka süspansiyon da, 3 Serisi'nin önceki nesillerine kıyasla önemli bir geliştirme oldu. Ayrıca önden motor düzenine rağmen 50/50 ağırlık dağılımına sahiptir.

E36, *Car and Driver* dergisinin 10Best (en iyi 10) listesinde, satışa sunulduğu her yıl için listelendi.

Yüksek performanslı E36 M3, BMW S50 veya BMW S52 düz altı silindir motor (ülkeye bağlı olarak) tarafından desteklenmektedir. E36 M3, 1992 yılında tanıtıldı ve coupe, sedan ve cabriolet gövde tipleri mevcuttu.

Halefi E46 3 Serisi'nin, 1998'deki tanıtımını takiben, aşamalı olarak E36'nın üretimi sonlandırılmaya başlandı ve nihayet 1999'da yerini tamamen E46 Serisi'ne bıraktı.

## Geliştirme ve lansman
E36'nın gelişimi 1981'de başladı, ve dış tasarım, aerodinamikten, özellikle genel kama şeklinden, far kapaklarından ve daha küçük kanat aynalarından çok etkilendi. Baş tasarımcılar, Pinky Lai ve Boyke Boyer'di.

E36 üretim versiyonu, 1990 Ekim ayında başlatıldı, Kasım ayında basın açıklamasını takiben, 1991 başlarında piyasaya sunuldu.

## Gövde tasarımları
Serinin gövde tipleri şunlardır:
* 4 kapılı sedan/salon, 1990'dan 1998'e üretilmiştir.
* 2 kapılı coupe, 1990'dan 1999'a kadar üretilen bir modeldir.
* 2 kapılı cabriolet, 1993'ten 2000'e kadar üretilmiştir. 4 kapılı bir Baur, "Top Cabriolet" dönüşümü de mevcuttu.
* 5 kapılı wagon/estate ("Touring" olarak pazarlandı), 1994'ten 1999'a kadar üretilmiştir.
* 3 kapılı hatchback (*[[BMW 3 Serisi Compact]]'a bakın*), 1994'ten 2000'e kadar üretimi sürmüştür.


Dosya:1991-1996 BMW 318i (E36) sedan 03.jpg| E36 sedan
Dosya:1994 BMW 318is (E36) coupe (23805534193).jpg| E36 coupe
Dosya:BMW 320i Cabriolet (E36 2C, Facelift) – Heckansicht, 8. Juni 2011, Wülfrath.jpg| E36 cabriolet


Dosya:E36Baur (cropped).jpg| E36 Baur
Dosya:BMW E36 Touring Heck.JPG| E36 Touring
Dosya:BMW 3er Compact rear 20090920.jpg| E36 Compact


## Donanım

Mevcut güvenlik donanımları arasında sürücü hava yastığı, yolcu hava yastığı, ABS fren sistemi ve denge kontrolü ("ASC + T") bulunmaktaydı. E36'da elektronik iklimlendirme kontrolü de mevcuttu.

## Motorlar
### Benzin
E36 serisinde kullanılan dört silindirli benzinli motorlar, başlangıçta önceki nesil 3 Serisi'nde de kullanılan, BMW M40 SOHC ve BMW M42 DOHC motorlardıydı. 1993 yılında M40, BMW M43 SOHC motorla ve M42 1996 yılında BMW M44 DOHC motorla değiştirildi.

Altı silindirli modeller için E36, yeni BMW M50 DOHC benzinli motorla piyasaya sürüldü. 1993 yılında M50TU versiyonlarına, tork gücünü arttıran tek VANOS (değişken supap zamanlaması) eklendi (en yüksek motor gücü değişmedi). 1995 yılında, BMW M52 motoru M50TU'nun yerini aldı, 325i'nin yerine 328i modelinin ve yeni bir orta sınıf 323i modelinin eklenmesiyle sonuçlandı (M52'nin 2.5 litrelik bir sürümü tarafından desteklenmektedir).

1992'de, 3.0 L BMW S50 motor, ilk kez E36 M3 modelinde kullanıldı. 1995 yılında kapasitesi 3,2 L'ye yükseltildi ve emme eksantrik miline VANOS eklendi.

 Güney Afrika'da 316i olarak satıldı. 
Amerika Birleşik Devletleri ve Güney Afrika'da 318i (M40 / M43 motorlu modeller yerine) satıldı.

### Dizel

İlk olarak, E36 325td modelinde turboşarjlı düz altı silindirli BMW M51 motoru kullanıldı. 1993 yılında, M51'e bir intercooler eklenrek 325 tds modeli piyasaya sürüldü. 1994 yılında, dört silindirli BMW M41 turboşarjlı ve ara soğutmalı motorla çalışan 318 tds modeli tanıtıldı.

## Güç aktarma
E36 aşağıdaki şanzımanlarla üretildi:
* 5 ileri manuel
* 6 ileri manuel (1996-1999 M3 - ABD hariç)
* 4 ileri otomatik
* 5 ileri otomatik

Tüm modeller arkadan çekişlidir, çünkü E36 dört tekerlekten çekiş ile üretilmedi (kendinden önceki model ve halefinin aksine).

## Süspansiyon
Sedan, coupe, cabriolet ve touring modellerinde, BMW Z1 roadster'da sunulan "Z-aks" çok bağlantılı süspansiyon kullanıldı.

Hatchback ("Compact") modelleri, eski E30 3 Serisi tasarımına dayanan, arkadan hareketli bir kol süspansiyonunu kullanmaktaydı. Bu, hatchback'in kesik arka ucu nedeniyle yer kazanmak için yapıldı.

## Diğer modeller

### M3 modeli

E36 M3, altı silindirli BMW S50 ve BMW S52 motorları tarafından desteklendi ve coupe, sedan ve üstü açılır gövde tasarımları kullanıldı.

### Alpina modelleri

Alpina "B6 2.8", "B3 3.0", "B3 3.2", "B8 4.0" ve "B8 4.6" modelleri, E36'ya dayanıyordu. B3 ve B6 modelleri altı silindir, B8 modelleri ise V8 motorluydu.

### E36/5 Compact

E36 platformunun kısaltılmış versiyonuna dayanarak, *3 Serisi Compact* üç kapılı hatchback modelleri 1993 yılında tanıtıldı.

*3 Serisi Compact* üç kapılı bir hatchback serisi olup 1993'te tanıtılmıştır, E36 platformunun kısaltılmış versiyonu üzerinde temellenmiştir. Hatchback gövde stilinin model kodu, "E36/5" dir ve model aralığı 316i, 318ti, 323ti ve 318tds'den oluşmaktadır.

### Z3 Roadster/Coupe

1996-2002 Z3 roadster (model kodu E36/7) ve coupe (model kodu E36/8) için E36 platformunun değiştirilmiş bir versiyonu kullanıldı.

### Kuzey Amerika model aralığı
Kuzey Amerika model yelpazesi şunlardan oluşmuştur:
***318i, 318is, 318ic** (1992-1995)
***318ti** (1994-1996)
***318i, 318ti** (1996-1998)
***320i** Yalnızca Kanada'da (1993-1995)
***323i** (1996-1998) Yalnızca coupe ve cabriolet modelleri.
***323is, 323ic** (1996-1999)
***325i, 325is, 325ic** (1992)
***325i, 325is, 325ic** (1993-1995) Coupe modelleri 325is olarak satıldı.
***328i** (1996-1998)
***328is, 328ic** (1996-1999) Coupe modelleri 328is olarak satıldı.
***M3** (1995-1998 coupe, 1997-1998 sedan, 1997-1998 cabriolet) ABD'ye özgü M3 motorları: S50B30US (1995) ve S52B32 (1996-1998)

Amerika Birleşik Devletleri'nde dizel modeller satılmadı.

### Özel modeller
#### 325is Mtechnic
1993-1994 yılları arasında BMW Kuzey Amerika'dan özel sipariş üzerine 150 adet "325 Mtechnic" model üretti. Estetik modifikasyonlar, M3 ön spoilerini, yan marşpiyelleri, arka difüzörü ve yan aynalarını içeriyordu ve tüm otomobiller BMW Alpine White III rengine boyandı. Sonuç, 1995 M3 görünümüne sahip bir modeldi, ancak daha yüksek performanslı motor yoktu. Ayrıca 17 inç BBS alaşımlı jantları, M Tech süspansiyonunu ve sınırlı kaydırmalı diferansiyelini içeriyordu.

## Üretim
E36, Münih, Almanya; Regensburg, Almanya; Rosslyn, Güney Afrika; ve Spartanburg County, South Carolina, Amerika Birleşik Devletleri'nde üretildi.

Uruguay (1991'e kadar), Mısır, Meksika ve Tayland'da satılan otomobiller için, komple demonte (CKD) kitler kullanıldı.

## Motorsporları

Joachim Winkelhock, 1993'ten 1995'e kadar 318i ve 320i ile British Touring Car Championship'te yarışarak, 1993'te şampiyonluk kazandı. Aynı yıl, Johnny Cecotto, Alman ADAC GT Kupası'nı E36 M3 ile kazandı. Cecotto, 1994'te BMW ile Super Tourenwagen Cup'ı ve 1998'de Winkelhock'ı kazandı.

Geoff Brabham ve küçük kardeşi David Brabham, 1997 AMP Bathurst 1000'i Bathurst'daki Mount Panorama Pisti'nde kazandı.

1998 yılında 24 Saat Nürburgring, ilk kez bir dizel tarafından kazanıldı. Rakiplerinden daha az yakıt ikmâli gerektiren dizel motorunun desteğiyle bir BMW E36 320d yarışı kazandı.

## Kaynakça