Urumçi

**Urumçi** ya da **Ürümçi** (; Uygur Arap yazısı: ; Uygur Latin yazısı: **'), [[Çin]]'in kuzeybatısında yer alan, [[Doğu Türkistan]] adıyla da bilinen [[Sincan Uygur Özerk Bölgesi]]'nin [[başkent]]idir. 2,5 milyon nüfuslu bir şehir olup 10.989&nbsp;km²'lik bir alan kaplar. [[Çing Hanedanı|Mançu İmparatorluğu]] 1884 yılında, [[Doğu Türkistan]] istilasını gerçekleştirdiğinde şehre [[Çince]] ''迪化'' (Dihua) adını vermişlerdi. 1955 yılında, daha öncelerden eyalet statüsündeki [[Doğu Türkistan]]'ın, Sincan Uygur Özerk Bölgesi olması ile birlikte, başkentin adı da tekrar Urumçi olmuştur. [[Çin]]'in batıya açılan en önemli güzergâhlarındandır. [[Demiryolu ulaşımı|Demiryolu]] taşımacılığında önemli bir geçittir.

== Etimoloji ve adlandırma ==
Urumçi isminin kökeni [[Moğol dilleri|Moğol dil ailesine]] bağlı [[Oyratça]]da yer alan Үрмч (''Ürmç'', ) kelimesine dayanmakta olup bu dilde "güzel otlak" anlamına gelmektedir. Bu isim başlangıçta Oyratça konuşmuş bir [[Moğol halkları|Moğol halkı]] olan [[Çungarlar]] tarafından kurulmuş küçük bir kasaba için kullanılmıştır.

Şehre verilen diğer isimler şöyledir: Wu-lu-mu-ch'i, Dikhua, Urumtsi, Urumutsi, Urumptsi, Ti-hua-shih, Tihwafu, Wu-lu-mu-ch'i-shih, Tikhua, Urumtschi, Tikhva, Ouroumtchi, Urumqi Shi, Wurumch'ih, Ürümqi, Ti-hua-hsien, Ti-hua-ch'eng, Ti-hua, Ürümqi Shi, Tihwa, Urunchi ve Urumchi.

== Tarih ==
Urumçi'den [[İpek Yolu]] geçmiştir. İlk Türk medeniyetlerinin yaşadığı bir şehir olan Urumçi, geçmişten günümüze çok köklü bir tarih taşımaktadır. Özellikle Urumçi'den çok fazla düşünür ve evliya çıkmıştır. Bu düşünürlerin müellif eserleri günümüzde çevirileri ile hâlen okunmaktadır. Kentte yaşayan halkın büyük çoğunluğu geçmişten bu yana devam eden Türk-Müslüman nüfusun devamıdır.

== Coğrafya ==
[[Guinness Dünya Rekorları]] kitabına göre Urumçi dünyadaki denizden en uzak şehir olma özelliğini taşımaktadır. En yakın kıyı bölgesine yaklaşık 2.500&nbsp;km uzaklıkta yer alan şehir aynı zamanda Avrasya'nın [[erişilmezlik kutbu]]na da en yakın büyük yerleşim yeridir. Buna karşın yine Sincan'da yer alan [[Karamay]] ve [[Altay (şehir)|Altay]] şehirleri bu kutba daha yakındır. Şehrin ortalama rakımı 800 metredir.

Şehrin kuzeyinde [[Kurbantongut Çölü]], güneyinde [[Taklamakan Çölü]] yer alır. Bölgede yer alan [[Tanrı Dağları|Tanrı]] ve [[Bogda Dağı|Bogda Dağları]] şehrin çevresinin su ihtiyacını karşılayan pek çok akarsuyun kaynağıdır. [[İrtiş|İrtiş Nehri]]'nden Sincan'ın kuzeyine su taşıyan [[İrtiş-Karamay-Urumçi Kanalı]] projesinin ana kolu Urumçi'nin kuzeydoğu sınırında bitmekte olup burada "Rezervuar 500" adlı bir rezervuar oluşturmaktadır.

=== İklim ===
Karasal iklim kuşağında bulunan Urumçi'de yazlar sıcak ve kuru, kışlar ise çok yağmurludur. Urumçi'de Temmuz ayında ortalama sıcaklık 24&nbsp;°C olmakta, kışları soğuk ve nemli bir hava hakim olup Ocak ayında ortalama sıcaklık -16&nbsp;°C 'dir. Yıllık ortalama sıcaklık 5.4&nbsp;°C, yağış ise 273&nbsp;mm olmaktadır. [[Köppen iklim sınıflandırması]]na göre Urumçi'de yağışlı karasal iklim (''Dfa'') ile soğuk step iklimi (''BSk'') arasında yer alan bir geçiş iklimi görülmektedir.
== İdari yapılanma ==
Urumçi 7 belde ve 1 ilçe olmak üzere 8 idari bölüme ayrılmıştır:


== Demografi ==
2021 tahminlerine göre Urumçi'nin nüfusu yaklaşık 4,5 milyon kişidir.

=== Etnik yapısı ===



Urumçi, [[Çing Hanedanı|Çing]] hâkimiyeti altındaki tarihi boyunca çok uluslu bir şehir olarak varlığını sürdürmüştür. 1908 yılında Louis Richard tarafından yayımlanmış bir esere göre Urumçi'de Han Çinlisi nüfusu baskın olup nüfusun yaklaşık 4'te birini Uygurlar oluşturmaktaydı. Günümüzde Urumçi'nin etnik yapısı aşağıdaki gibidir;



== Ulaşım ==

[[Urumçi Diwopu Uluslararası Havalimanı]] ([[Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği|IATA]]: URC, [[ICAO kodu|ICAO]]: ZWWW), Urumçi'nin 17&nbsp;km kuzeybatısında yer alır. Şehrin Çin'e Hızlı tren bağlantıları vardır. ''Urumçi'' ve ''Urumçi Güney'' şehirde yer alan ana tren istasyonlarıdır. [[Lanzhou-Sincan Hızlı Treni]] de Urumçi'de son bulmaktadır.

== Ekonomi ==
1982 yılında [[Sincan Üretim ve İnşaat Kolordusu]] (**XPCC*' [[Çince]]: basit 新疆生产建设兵团; geleneksel  新疆生產建設兵團; [[Pinyin]]: *Xīnjiāng Shēngchǎn Jiànshè Bīngtuán''), denilen  onikinci tarımsal bölümü Urumçi'de kurulmuştur ve buradan yönetilir.

## Eğitim
Urumçi'de, birçok eğitimle ilgili kampüs vardır.
   
### Üniversiteler
* Sincan Üniversitesi (新疆大学)
* Sincan Tıp Üniversitesi (新疆医科大学)
* Sincan Normal Üniversitesi (新疆师范大学)
* Sincan Ziraat Üniversitesi (新疆农业大学)
* Sincan Sanat Enstitüsü (新疆艺术学院)
* Sincan Maliye & İktisat Üniversitesi (新疆财经大学)
### Yüksek okullar
* Urumçi No.1 Yüksek Okulu (乌鲁木齐市第一中学)
* Sincan Deneysel Yüksek Okulu  (新疆实验中学)
* Sincan Üretim ve İnşaat kolordu No.2 Yüksek Okulu  (新疆生产建设兵团第二中学)
* Urumçi Yüksek Okulu (乌鲁木齐市高级中学)

## Notlar

## Dış bağlantılar
* Urumçi Gümrük 
* Urumçi Turizm Bürosu   
* Urumçi Turizm Bürosu