Mansplaining

***Mansplaining*** (man (erkek) ve explain (açıklama) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur) veya **erbilmişlik**, "bir kadına bir şeyi küçümseyici, kendine aşırı güvenen ve genellikle yanlış veya aşırı basitleştirilmiş bir şekilde yorumlamak veya açıklamak" anlamına gelen bir terimdir. Yazar Rebecca Solnitbu fenomeni "aşırı güven ve bilgisizliğin" bir kombinasyonuna bağladı. *[[The Atlantic|The Atlantic'ten]]* Lily Rothman, bunu "açıklayanın açıklanandan daha fazlasını bildiği gerçeğine bakılmaksızın, genellikle bir erkek tarafından bir kadına yapılan açıklama" olarak tanımladı.

Orijinal kullanımında, mansplaining, bir erkeğin muhtemelen bir kadından daha bilgili olduğu varsayımına dayandığı söylendiği için diğer küçümseme biçimlerinden farklıydı. Bununla birlikte, daha geniş bir şekilde kullanılmaya başlandı, genellikle bir erkek, hedeflenen alıcıların yaşı veya cinsiyeti ne olursa olsun, bir açıklama yaparken küçümseyici bir ton aldığında uygulanır: bir "erkek 'açıklama" herhangi bir dinleyici kitlesine iletilebilir. 2010 yılında *New York Times* tarafından "Yılın Sözleri"nden biri seçildi. American Dialect Society, 2012'de *Mansplaining'i* “en yaratıcı” yeni kelime olarak seçti.

## Kökeni
S*plain* fiili 200 yıldan fazla bir süredir kullanılmaktadır, aslında Geç Orta İngilizce *explain kelimesinin* günlük konuşma dilindeki bir telaffuzu olarak kullanılmaktadır. Giderek daha fazla küçümseyici veya ayrıntılı açıklamalara atıfta bulunuldu. *Mansplaining* terimi, Rebecca Solnit tarafından yazılan ve 13 Nisan 2008'de TomDispatch.com'da yayınlanan "Erkekler Bana Bir Şeyleri Açıklıyor: Gerçekler Yollarına Çıkmadı" başlıklı bir makaleden esinlenmiştir. Makalede Solnit, bir partide bazı kitaplar yazdığını duyduğunu söyleyen bir adamla ilgili bir anekdot anlatmaktadır. Son çalışması Eadweard Muybridge hakkında konuşmaya başlamış, bunun üzerine adam onun sözünü keserek "bu yıl çıkan çok önemli Muybridge kitabını duyup duymadığını" sormuştur - söz konusu kitabın Solnit'in kitabı olabileceğini düşünmeden (aslında olduğu gibi, öyleydi). Solnit, denemede *mansplaining* kelimesini kullanmadı, ancak fenomeni "her kadının bildiği bir şey" olarak nitelendirdi.

Bir ay sonra söz, sosyal ağ LiveJournal'daki bir yorumda göründü. Ana akım yorumlara girmeden önce feminist blogcular arasında popüler oldu. Kelime 2010 yılında *New York Times* tarafından yılın kelimelerinden biri olarak dahil edilmiş, 2012 yılında American Dialect Society tarafından "yılın en yaratıcı kelimesi" ödülüne aday gösterilmiş, ve 2014 yılında çevrimiçi *Oxford Sözlüklerine* eklenmiştir.

Solnit daha sonra benzer temalar üzerine yedi makaleden oluşan bir koleksiyon olan *Erkekler Bana Şeyleri* Açıklıyor'u (2014) yayınladı. Baş makalesinde, profesyoneller ve uzmanlar da dahil olmak üzere, kadınların rutin olarak erkeklerden daha az güvenilir olarak görüldüğünü veya onlara daha az inanıldığını yazdı ve bazı ülkelerde bir erkek tarafından onaylanmadıkça içgörülerinin, hatta yasal tanıklıklarının reddedildiğini söyledi. Bunun, "kadınları cesaret ettiklerinde konuşmaktan ve sesini duyurmaktan alıkoyan; sokakta tacizin yaptığı gibi, bunun onların dünyası olmadığını belirterek genç kadınları sessizliğe iten" yaygın bir olgunun belirtilerinden biri olduğunu savundu. Tıpkı erkeklerin desteksiz aşırı güvenini çalıştırdığı gibi, bizi kendinden şüphe duyma ve kendini sınırlama konusunda eğitiyor."

2018'de, California Berkeley'deki Moe's Books'ta bir konferans sırasında Solnit, "Yanlış bir şekilde 'mansplaining' terimini uydurmakla suçlandım. 2010 *New York Times'ta* yılın kelimesi seçildi. Aslında ben uydurmadım. Kelime konusunda biraz kararsızdım çünkü türün erkeğini olmasını istediğimden biraz daha fazla kınayıcı gibi görünüyordu."  dedi.

## Kullanımı
Gazeteciler bu kelimeyi 2012 Cumhuriyetçi başkan adayı Mitt Romney'i; Başkan Donald Trump'ı; Teksas Valisi Rick Perry'i; MSNBC sunucusu Lawrence O'Donnell'i; HBO drama dizisi *[[The Newsroom|The Newsroom'daki]]* çeşitli karakterleri; müzik yöneticisi Jimmy Iovine'i; Avustralya Başbakanı Malcolm Turnbull'u; aktör Matt Damon'ı ve tüketici hakları savunucusu Ralph Nader'ı tanımlamak için kullandılar. Şubat 2016'da, İşçi Partisi senatörü Katy Gallagher İletişim Bakanı Mitch Fifield'a "Mansplainingi seviyorum. Bundan zevk alıyorum" dediğinde, bu terim Avustralya Senatosu komitesinin iki üyesi arasında bir tartışmaya yol açtı.”

2013'te Dictionary.com, sözlüğüne hem *mansplain* hem de *-splain* son ekini (libfix) eklediğini söyledi. Duyurusu kısmen şöyleydi: "Yaratıcı olmanın yanı sıra, bu terim, özellikle *-splaining* kısmı, 2013'te inanılmaz derecede sağlam ve birleştirici bir form olarak kullanışlı olduğunu kanıtladı." Dictionary.com, *mansplain'in* anlamının 2009'dan bu yana "yoğun ve ciddiden gündelik ve şakacıya" bir şekilde değiştiğini, eski *-splain* kelimelerinin hala "ağır kültürel ve politik çağrışımlara sahip olduğunu ve genellikle politikacıların adlarına eklendiğini" kaydetti.

Mansplaining aynı zamanda *womansplaining*, *whitesplaining*, *Rightsplaining*, *goysplaining*, ve *Damonsplaining* gibi paralel yapıları da doğurmuştur.

## Eleştirisi
MPR Haber Personeli, terimin kullanışlılığına itiraz etti. Cinsiyete özgü doğası ve olumsuz çağrışımları göz önüne alındığında, Lesley Kinzel onu doğası gereği önyargılı, özcü, küçümseyen ve çifte standartlı olarak nitelendirdi. 2016 *Washington Post* makalesinde Cathy Young, bunun "adam" kelimesini aşağılayıcı bir önek olarak kullanan birkaç terimden sadece biri olduğunu ve bu ortak düşüncenin "mevcut misandry döngüsünün" bir parçası olduğunu yazdı. 2015 *Los Angeles Times* makalesinde Meghan Daum, "Erkeklerin atama için kadınlardan daha nitelikli olduğunu önermek sadece cinsiyetçi değil, aynı zamanda neredeyse bir erkeğin söylediği her şeyi açıklayıcı olarak kategorize etmek kadar sağırdır" diye yazdı. 2014'te Solnit kendisi bu konuda şüpheleri olduğunu şöyle söyledi: "Bana bazı erkeklerin yapmamaları gereken şeyleri açıklamaları ve duymaları gereken şeyleri duymamaları yerine, erkeklerin doğuştan bu şekilde kusurlu olduğu fikrine biraz ağırlık veriyormuş gibi geliyor." Sözcük daha popüler hale geldikçe, bazı yorumcular uygunsuz kullanımın orijinal anlamını sulandırdığından şikayet etti. Joshua Sealy-Harrington ve Tom McLaughlin, *The Globe and Mail* gazetesinde, terimin tartışmayı susturmak için bir *[[ad hominem]]* olarak kullanıldığını yazdı.

## Kaynakça