Yiğit Bener

**Eşref Yiğit Bener** (d. 1958, Brüksel), Türk yazar ve çevirmendir.

Başta Louis Ferdinand Céline*in *Gecenin Sonuna Yolculuk* eseri olmak üzere, Fransızcadan Türkçeye birçok eser çevirdi. Roman, öykü, çocuk kitabı, deneme türlerinde eserler verdi. Üçüncü romanı [[Heyulanın Dönüşü]] 2012  [[Orhan Kemal Roman Ödülü]]'ne, *Öteki Düşle*r öykü kitabı ile 2018 [[Yunus Nadi Ödülleri|Yunus Nadi Ödülü]]'ne değer görülmüştür. Kitapları, çok sayıda makale ve öyküleri Fransızcaya çevrilerek Fransa'da da yayımlanmıştır.

== Yaşamı ==
1958 yılında [[Brüksel]]'de doğdu. Babası yazar [[Erhan Bener]], annesi Neşecan Bener'dir. Yazar [[Vüs'at O. Bener]]'in, yazar Bilge Bölükbaşı'nın, gazeteci ve ressam [[Fikret Otyam]]'ın, besteci ve orkestra şefi [[Nedim Otyam]]'ın, şair Nusret Otyam'ın yeğeni olan Yiğit Bener, entelektüel bir aile ortamında büyüdü. Ailesi o altı aylıkken Türkiye'ye döndü, çocukluğunda ailesi sürekli  Türkiye ve Fransa arasında gidip geldiği için ilk ve ortaöğrenimini [[Paris]] ve [[Ankara]]'da tamamladı.

1973 yılında aile Türkiye'ye döndü ve Tevfik Fikret Lisesi'nden mezun oldu Lise son sınıftan itibaren entelektüel merakını [[Marksizm|Maksizm]]'e yönlendirdi.  [[Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi]]'nde tıp öğrenimi gördü. Son sınıf öğrencisi iken [[Lozan Üniversitesi]] Acil Cerrah bölümünde staj yaptı. Staj için yurtdışında bulunduğu sırada Türkiye'de [[12 Eylül 1980 darbesi]]nin gerçekleşince hakkındaki tutuklama kararı ve davalar olması nedeniyle tıp eğitimini yarıda bıraktı ve on yıl  [[Brüksel]] ve [[Paris]]'te mülteci olarak yaşadı. Çocuk bakıcılığı, dergi yöneticiliği, göçmen sorunları danışmanlığı, çevirmenlik gibi işlerde çalıştı. Eğitimine yarıda bırakarak  yurtdışında yaşamak zorunda kaldığı bu süreç, babası Erhan Bener'in *Sürgünde* adlı öyküsüne (*Denizaşırı Öyküler*) ilham kaynağı oldu. Yiğit Bener'in ilk edebiyat uğraşısı ise babasının 1982 tarihli *Böcek* adlı romanını Fransızcaya çevirmek oldu.

1990 yılında Türkiye'ye döndü, [[İstanbul]]'a yerleşti. Konferans tercümanlığı yaptı. 1992'den itibaren Türkiye'den üst düzey devlet adamlarına yurt dışı gezilerinde ve yurt içindeki kabullerinde tercümanlık hizmeti verdi. 1991-2000 arasında Fransa Büyükelçisinin, İstanbul'daki Fransa Başkonsolosunun ve Türkiye'yi ziyaret eden Fransız devlet adamlarının resmi tercümanlığını yaptı. *Türkiye Konferans Tercümanları Derneği* (TKTD) v*e Uluslararası Konferans Tercümanları Derneği* (AIIC) adlı meslek örgütlerinde yöneticilik yaptı. [[Yıldız Teknik Üniversitesi|Yıldız Üniversitesi]], [[Boğaziçi Üniversitesi]] ve [[Bilkent Üniversitesi]]'nde konferans tercümanlığı üzerine dersler verdi.

Edebiyat dünyasında hem yazar, hem de çevirmen olarak yer aldı. [[Jean-Marie Laclavetine|Laclavetine]], [[Henri Michaux|Michaux]], [[Bernard-Marie Koltès|Koltès]] ve [[Ernest Mandel|Mandel]] kitaplarını Türkçeye çevirdi. [[Louis Ferdinand Céline]]'in *Gecenin Sonuna Yolculuk* adlı romanının çevirisiyle 2002 [[Dünya Çeviri Ödülü]]nü aldı. Bu romanın sonunda yer alan son söz bölümü ile edebiyat dünyasında ün kazandı. Çevirisi, 2010 yılında Lale Özcan tarafından hazırlanmış bir doktora tezine konu oldu.

1991'de *Çağdaş Türk Dili* dergisinde ilk öyküsü Yabancı, 2001'de ise ilk romanı *Eksik Taşlar* yayımlandı. Üçüncü romanı [[Heyulanın Dönüşü]] ile 2012  [[Orhan Kemal Roman Ödülü]]'nü kazandı. Otobiyografik nitelikli Ma*atbaacılık Oyuncağı* adlı çocuk romanını 2015'te yayımladı. *Öteki Düşle*r öykü kitabı ile 2018 [[Yunus Nadi Ödülleri|Yunus Nadi Ödülünü]] kazandı.

Temmuz 2024'te, sekiz yıldır hapiste yatan ve daha önce hiç görüşmediği Selahattin Demirtaş'la birlikte, bir araya hiç gel(e)meden *Arafta Düet* adlı bir roman kaleme almış ve yayınlamıştır.

Sanal edebiyat dergisi *İktidarsız*'ın kurucularından ve yazarlarındandır. Bu dergideki yazılarından yaptığı bir derlemeyi *Kusursuz Gezinti* adıyla 2014'te yayımlamıştır. *Artı Gerçek* adlı elektronik gazetede 2019-2021 yılları arasında yayınlanan kültür sanat konulu köşe yazılarını *Gerçeğin Artısı* adlı derlemede 2022'de yayımlamıştır. Pandemi döneminde *Artı TV* için [https://www.youtube.com/watch?v=eq3p6eoV-tY&list=PL8QZGToWAro9BiOxKhifERIyTPWoxaq2b "Yiğit Bener'le 5 Dakika Ara"] başlığıyla 30 adet kısa belgesel hazırlamıştır.

[[Öteki Kabuslar]] adlı öykü kitabı, 2010 yılında *Autres cauchemars* adıyla, *Heyulanın Dönü*şü romanı ise 2015 yılında Le Revenant adıyla Célin Vuraler tarafından Fransızcaya çevrildi ve Actes sud yayınevi tarafından yayımlandı. [[Enis Batur]]'la ortak deneme kitapları [[Simültane Cinnet]] 2017 yılında "*Délires Simultanés*" adıyla yazar tarafından Fransızcaya çevrildi ve MEET yayınları tarafından yayımlandı. Bazı öyküleri İtalyancaya ve Yunancaya çevrildi.

== Eserleri ==
=== Roman ===
* Eksik Taşlar - 2001, [[Om Yayınları]]
* Kırılma noktası - 2004, [[Yapı Kredi Yayınları]]
* Heyulanın Dönüşü - 2011, [[Can Yayınları]]
* Acı Portakal, 2019, Can Yayınları
* Arta'da Morto (novella), 2023 Everest Yayınları
* Arafta Düet (Selahattin Demirtaş'la birlikte), 2024, Dipnot yayınları

=== Öykü ===
* Öteki Kabuslar - 2009, [[Yapı Kredi Yayınları]]
* Öteki Düşler - 2017, [[Can Yayınları]]
* Öteki Kuruntular - 2022, Everest Yayınları
* Civcivin Babası (Erhan Bener'le birlikte) - 2022, Everest Yayınları
* Titanik'in Kaptanı - 2022, Everest Yayınları

=== Deneme  ===
* İktidarsız, kolektif yapıt - 2005, [[Babil Yayınları]]
* Yazının Gül Dikeni Fethi Naci'ye Armağan, kolektif yapıt - 2010, [[İthaki Yayınları]]
* 12 Eylül Sabahı, kolektif yapıt - 2010, [[Heyamola Yayınları]]
* Bana Adını Söyle, kolektif yapıt - 2013, [[Yapı Kredi Yayınları]]
* Kalem Kitabı, kolektif yapıt - 2014, [[Varlık Yayınları]]
* Yeraltına Mektuplar, kolektif yapıt - 2014, [[Yapı Kredi Yayınları]]
* Kusursuz Gezinti, 2014, [[Can Yayınları]]
* İçimizdeki Ermeni, kolektif yapıt, 2015 [[Can Yayınları]]
* Simültane Cinnet (Enis Batur'la birlikte), 2015, [[Sel Yayıncılık]]
* Heptameron, kolektif yapıt - 2017, [[Kırmızı Kedi Yayınevi]]
* 444, kolektif yapıt - 2020, Sel Yayıncılık
* Sakar Kalem - 2022, Everest Yayınları
* Gerçeğin Artısı - 2022, Everest Yayınları

=== Çocuk kitabı ===
* Özgür Rosto - 2007, [[Yapı Kredi Yayınları]]
* Yaramaz Babamla Beter Amcanın Maceraları, 2015, [[Can Çocuk Yayınları]]
* Matbaacılık Oyuncağı, 2015, [[Can Çocuk Yayınları]]

=== Çeviri ===
* Julio Cortazar, Kafa Ütüleyicinin Laklakiyatı, 2018, [[Kırmızı Kedi Yayınları]]
* Selçuk Demirel Portakal Mavisi Dünya (Şiirin İlamı), 2016 [[Yapı Kredi Yayınları]]
* A. de Saint-Exupéry Küçük Prens, 2015 [[Epsilon Yayınevi]]
* L. F. Céline Gecenin Sonuna Yolculuk, 2002 [[Yapı Kredi Yayınları]] 
* M. Lequenne Marksizm ve Estetik, 2000 [[Yazın Yayıncılık]]
* B. M. Koltès, Toplu Oyunları/Batı Rıhtımı 1999  [[Mitos Yayınları]]
* A. Michaux, Kadın Düşmanı Sözlük 1997 [[Telos Yayınları]]
* J. M. Laclavetine, Usulca 1995 [[İletişim Yayınları]] 
* J. M. Casa, İstanbul'da Bir Fransız Sarayı 1995 [[Yapı Kredi Yayınları]]
* Images d'Empire, aux origines de la photographie en Turquie, kolektif yapıt 1993 [[Yapı Kredi Yayınları]]
* S. Amin, Üçüncü Dünya, Demokrasi ve Sosyalizm 1992 [[Mülkiyeliler Birliği]]
* E. Mandel, İstanbul Konferansı 1991 [[Yazın Yayıncılık]]
* E. Mandel, Ankara Konferansları 1991 [[Mülkiyeliler Birliği]]

== Ödülleri ==

* 2002 - Dünya Çeviri ödülü (*Gecenin Sonuna Yolculuk* adlı romanının çevirisi ile)
* 2012 - [[Orhan Kemal Roman Ödülü]] (*Heyulanın Dönüşü* romanı ile)
* 2018 - [[Yunus Nadi Ödülleri]] - Öykü Ödülü (*Öteki Düşler'' öykü kitabı ile)
* 2024 - Fransa Sanat ve Edebiyat Üstadı Nişanı (l'Officier des Arts et des Lettres)

## Kaynakça

* Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, Yapı Kredi Yayınları
* https://www.gazeteduvar.com.tr/demirtastan-arafta-duetin-lansmanina-mesaj-ozgur-gunlerde-bulusacagiz-haber-1704125 
* https://www.youtube.com/watch?v=fxFl_9hm54o 
* https://www.gazeteduvar.com.tr/yigit-bener-babam-ve-amcam-iki-farkli-gezegende-yasayan-iki-ayri-yazar-gibi-gorulduler-haber-1572226

## Dış bağlantılar
* www.bener.net Resmi sitesi 
*  Yiğit Bener - Everest Yayınları
* www.actesud.com
* YouTube kanalı