II. Przemysł

**II. Przemysł** (Lehçe:&nbsp;[ˈpʂɛmɨsw] (ayrıca İngilizce ve Latince'de *Premyslas* veya *Premislaus* olarak, ** olarak bilinir; 14 Ekim 1257 - 8 Şubat 1296) 1257–1279 yılları arasında Poznań dükü, 1279'dan 1296'ya kadar Büyük Polonya kralı, 1290'dan 1291'e kadar Kraków, ve 1294'ten 1296'ya kadar Gdańsk Pomeranya ve 1295'ten ölümüne kadar Polonya kralı. Uzun süren Polonya büyük dükleri döneminden sonra, kral unvanını alan ve böylece Polonya'yı krallık derecesine geri döndüren ilk kişidir. Dük I. Przemysł ve Silezya prensesi Elisabeth'in tek oğlu olarak doğdu. Amcası Bolesław'ın sarayında büyüdü ve 1273'te kendi bölgesi olan Poznań Dükalığı'nı yöneterek göreve başladı. Altı yıl sonra amcasının ölümünden sonra Kalisz Dükalığı'nı da himayesi altına aldı.

## İlk yılları
II. Przemysł, 14 Ekim 1257'de Poznań'da Büyük Polonya dükü I. Przemysł  ile Silezya dükü II. Henry'nin kızı Elisabeth'in beşinci çocuğu ve tek oğul olarak doğdu. II. Przemysł'in sabah saatlerinde doğduğu bilinir, çünkü şehrin papazları ve kanonları onun doğumunun hemen ardından sabah duası okumuştur. Doğum haberi üzerine yerel din adamları *Te Deum laudamus'u* söylediler. Prens, doğumundan kısa bir süre sonra Poznań Piskoposu III. Bogufał tarafından vaftiz edildi.

## Büyük Polonya dükü (1279–1290)

### Büyük Polonya'nın alınması
II. Przemysł, Büyük Polonya topraklarını karşı çıkan olmadan sorunsuz şekilde miras olarak devraldı. Toprakları arasındaki birlik ve beraberlik, hükümdarlığı boyunca devam etti. Ancak, Kalisz ve Gniezno arasındak bölünme 18. yüzyılın sonlarına kadar devam etti. Ayrıca III. Casimir döneminde, Poznań ve Kalisz'in eski voyvodalıkları arasında da ayrılık söz konusu idi.

### Soylularla ilişkileri
II. Przemysł, Büyük Polonya'yı yönettiği ilk dönemlerde soylularla yakın ilişkiler kurmayı başardı.

Ayrıca 1279-1281 yılları arasında, II. Przemysł'in yakın komşu devletlerle de oldukça dostane (veya en azından tarafsız) bir ilişkisi vardı.

### Büyük Polonya, Pomerelia ve Batı Pomeranya İttifakı
Jan Długosz'a göre, 14 Haziran 1287'de bazı Büyük Polonya şövalyeleri hükümdarının bilgisi olmadan Ołobok'a sürpriz bir saldırı yaptı, kaleyi ele geçirdi ve bölgeyi Büyük Polonya toprağı yaptı. IV. Henryk Probus, herhangi bir silahlı çatışmayla karşılık vermeyerek yenilgiyi kabul etti; ayrıca bu sıralarda bilinmeyen koşullar altında II. Przemysł, Wieluń'u ele geçirdi (fakat 1281'de kaybetmiştir).

## Saltanatı (1290–1295)
### Krakov'un alınması
Wrocław ve Kraków dükü IV. Henry Probus, 23 Haziran 1290'da muhtemelen zehirlenerek öldü. Çocuksuz öldüğü için, vasiyetinde Wrocław Dükalığı'nı Głogówlu III. Henry'e Buna ek olarak, Kłodzko'u da Bohemya kralı II. Václav'a bırakmıştı. Yine de vasiyetten herkesten önce haberdar oldu ve vasiyet edilen toprakları aldı.

24 Nisan 1290'da hala Gniezno'da olduğu için II. Przemysł'nin Kraków'un kontrolünü ele almak için  ne zaman harekete geçtiği tam olarak bilinmemektedir.

## Ölümü
II. Przemysł'in başarısız bir kaçırma girişimi sonucu ölümü tarihçiler arasında tartışma konusu olmuştur. Bu konu hakkında araştırma yapan tarihçiler Karol Górski, Kazimierz Jasiński, Kazimierz Jasiński, Zygmunt Boras, Bronisław Nowacki ve Edward Rymar'dır.

## Kaynakça

## Bibliyografya
* Henryk Andrulewicz, *Geneza orła białego jako herbu Królestwa Polskiego w roku 1295*, [in:] "Studia Źródłoznawcze", vol. XIII, 1968, pp.&nbsp;1–26.
* Oswald Balzer, *Genealogia Piastów*, Kraków 1895.
* Oswald Balzer, *Królestwo Polskie 1295–1370*, vol. I-III, Lwów 1919–1920.
* Antoni Barciak, *Czechy a ziemie południowej Polski w XIII wieku oraz na początku XIV wieku. Polityczno-ideologiczne problemy ekspansji czeskiej na ziemie południowej Polski*, Katowice 1992.
* Antoni Barciak, *Czeskie echa koronacji Przemysła II*, [in:] *Przemysł II. Odnowienie Królestwa Polskiego*, ed. Jadwiga Krzyżaniakowej, Poznań 1997, pp.&nbsp;225–232.
* Jan Baszkiewicz, *Powstanie zjednoczonego państwa polskiego na przełomie XIII i XIV wieku*, Warsaw 1954.
* Jan Baszkiewicz, *Rola Piastów w procesie zjednoczenia państwowego Polski*, [in:] *Piastowie w dziejach Polski. Zbiór artykułów z okazji trzechsetnej rocznicy wygaśnięcia dynastii Piastów*, ed. Roman Hecka, Wrocław 1975, pp.&nbsp;49–68.
* Zofia Białłowicz-Krygierowa, *Posągi memoratywne Przemysła II i Ryksy w dawnej Kaplicy Królewskiej katedry w Poznaniu*, [in:] *Przemysł II. Odnowienie Królestwa Polskiego*, ed. J. Krzyżaniakowej, Poznań 1997, pp.&nbsp;307–327.
* Maria Bielińska, *Kancelarie i dokumenty wielkopolskie XIII wieku*, Wrocław 1967.
* Maria Bielińska, Antoni Gąsiorowski, Jerzy Łojko, *Urzędnicy wielkopolscy XII–XV wieku. Spisy*, Wrocław 1985.
* Paweł Żmudzki, *Studium podzielonego Królestwa. Książę Leszek Czarny*, Warsaw 2000.

|-