Jin, Jiyan, Azadî

***Jin, Jiyan, Azadî*** (, ), İran'ın ahlak polisi tarafından uygunsuz kıyafet giydiği gerekçesiyle gözaltına alınan Mehsa Jina Emini'nin ölümüyle tetiklenen 2022 İran protestolarının ardından küresel çapta tanınan, kadın hakları ve kadın özgürlüğü odaklı bir Kürtçe slogandır. Sloganın oluşumunda ve yaygınlaşmasında PKK'nin kurucusu Abdullah Öcalan'ın Kürtçe *jin* ve *jiyan* sözcükleri etrafında geliştirdiği siyasi teori etkilidir.

## Kökeni
Abdullah Öcalan, 90'lı yıllardan başlayarak, özellikle 1994-1998 yılları arasında *jin* ile *jiyan* kelimelerini birçok kez bir arada kullandı. Özellikle Kürtçe'de kadın (jin) ve yaşam (jiyan) kelimelerinin köklerinin aynı olması nedeniyle birlikte kullanımı kolaylıkla yaygınlaşmıştır. Örneğin PKK 1999 yılında "Jin Jiyan" ("Kadın-Hayat") başlıklı bir kitapçık yayınlamış ve 2000'li yıllardan itibaren "Jin, Jiyan" sloganı YPJ tarafından yaygın olarak kullanılmıştır. Sloganın "Jin, Jiyan, Azadî" formunu ise 2009 yılında idam edilen PJAK militanı Shirin Alamholi'den aldığı iddia edilmiştir.

Slogan Öcalan'ın teorize ettiği jineoloji ile ilişkilidir. Slogan, 2000'lerde Kürt kadınlarının politik aktivitelerine damga vurdu ve yazılışı, ritmi ve çağrışımındaki önemi dolayısıyla cazibeli bir slogan sayıldı. Slogan ayrıca IŞİD'e karşı savaş sırasında da Kürtler arasında kullanıldı.

## Dünyada kullanımı

### Afganistan
20 Eylül 2022'de, Afgan kadınlar tarafından İran'da protesto yapan kadınlara destek için düzenlenen bir protestoda bu slogan atıldı.

### Almanya
2022 yılı 22 Ekim Cumartesi günü, Berlin'de on binlerce kişi, Mahsa Amini'nin ölümüyle harekete geçen İranlı protestoculara destek vermek için toplandı. Kadın-Yaşam-Özgürlük kolektifi tarafından organize edilen gösteri, Berlin'in Tiergarten parkındaki Zafer Sütunu'ndan başlayarak Berlin merkezine doğru devam etti. Berlin polisi, katılımcı sayısını yaklaşık 80.000 olarak tahmin etti. Göstericiler, İran'ın Aslan ve Güneş bayrağını ve İran rejimini kınayan pankartları taşıyarak İngilizce ve Almanca olarak “Kadın, Yaşam, Özgürlük” sloganını tekrarladı. Etkinliğin öne çıkan anlarından biri, bir konuşmacının uluslararası toplumu İran büyükelçilerini sınır dışı etmeye ve Ali Hamaney ile müzakerelerden kaçınmaya çağırarak İran'da muhaliflere yönelik hızlı ve sert müdahaleyi eleştirmesiydi. Protestoya Almanya ve Avrupa'nın çeşitli bölgelerinden katılımcılar katıldı.

### Fransa
2018'de Cannes Film Festivali sırasında, Girls of the Sun filminin oyuncu kadrosu "jin jiyan azadî" sloganını attı. Fransız Libération gazetesi sloganı Farsça dilinde ön sayfasında tesettürsüz İranlı kadınların olduğu bir fotoğraf ile birlikte kullandı.

### Hindistan
2024 Meyeder Raat Dokhol Hareketi sırasında Kalküta'da yol üzerine "Kadın, Yaşam, Özgürlük" sloganının yazıldığı görüldü. Vatandaşlar, özellikle gece saatlerinde, toplumda kadınların daha güvende olmalarını talep ediyordu.

### Kanada
Toronto Üniversitesi topluluğundan birkaç yüz kişi, Eylül 2022'de Mahsa Amini'nin yasını tutmak için Convocation Hall'da bir anma töreni düzenledi. Bu törende Toronto Üniversitesi topluluğu Ocak 2020'de İran Devrim Muhafızları (IRGC) tarafından düşürülen 752 sefer sayılı uçaktaki üyelerini andı. İranlı kadın hakları aktivisti Azam Jangravi ve uçak kazası mağdurlarıyla bağlantılı diğer konuşmacılar, törende şiddet içeren rejimi kınadı ve LGBTQ+ bireyler de dahil olmak üzere toplumsal cinsiyete dayalı taciz ve şiddetin sona ermesi çağrısında bulundu. Tören ayrıca İran diasporasındaki kişilerin İran'a dönme konusundaki korkularına dikkat çekti ve rejimin baskısına karşı verilen geniş çaplı hareketi vurgulayarak özgürlük ve hak mücadelesinde *queer* bireylerin de yer aldığını öne çıkardı. Protesto ile ilgili videolarda İngilizce olarak “Kadın, Yaşam, Özgürlük” sloganının kullanıldığı görülmekteydi.

### Türkiye
Slogan Türkiye'de Cumartesi Anneleri tarafından defalarca kullanılmıştır. Slogan, 21 Eylül 2022'de İran İslam Cumhuriyeti Büyükelçiliği önünde toplanarak protesto eden İranlı göstericiler tarafından da tekrar edildi.

2024 yılının Ekim ayında Trabzon'da, kadın cinayetlerine karşı yapılan protestoda bir grup tarafından bu slogan kullanıldı. Ancak katılımcılardan bazıları sloganın Selahattin Demirtaş ve Abdullah Öcalan'a ait olduğunu iddia ederek tepki gösterdi.

## Kaynakça