Manuel Hrisoloras

**Manuel** (veya Emanuel) **Hrisoloras** (Yunanca: Μανουὴλ Χρυσολωρᾶς;  1350–15 Nisan 1415), Bizanslı klasik bilim adamı, hümanist, filozof, profesör ve Rönesans döneminde eski Yunanca metinlerin çevirmeni. Orta Çağ İtalya'sında Bizans imparatoru II. Manuel için elçi olarak görev yaparken, Venedik ve Floransa Cumhuriyetlerinde Yunan edebiyatı ve tarihinin ünlü bir öğretmeni olup bugün geniş ölçüde, Geç Ortaçağ'da Batı Avrupa için Antik Yunan edebiyatına girişin bir öncüsü olarak kabul edilir.

## Biyografi

Hrisoloras, o zamanlar Bizans İmparatorluğu'nun başkenti olan Konstantinopolis'te seçkin bir Rum Ortodoks ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. 1390'da Bizans imparatoru II. Manuel Palaiologos'un Osmanlı tarafından Bizans İmparatorluğu'nun işgaline karşı Orta Çağ Avrupa'sının Hristiyan prenslerinden yardım istemek için Venedik Cumhuriyeti'ne gönderdiği bir elçiliğe liderlik etti. Floransalı Roberto de' Rossi onunla Venedik'te buluştu ve 1395'te Rossi'nin tanıdığı Jacopo d'Angelo, Hrisoloras ile Yunanca öğrenmek için Konstantinopolis'e doğru yola çıktı. 1396'da Floransa Şansölyesi Coluccio Salutati, Romalı hukukçu ve devlet adamı Cicero'dan alıntı yaparak, onu Orta Çağ Yunancası ve edebiyatını öğretmesi için Floransa'ya davet etti:

: "Bizim Cicero'muzun hükmü, biz Romalıların ya onlarınkinden daha bilgece icatlar yaptığımızı ya da onlardan aldıklarımızı iyileştirdiğimizi onaylıyor, ama elbette başka bir yerde kendi dönemine atıfta bulunarak söylediği gibi: "İtalya savaşta yenilmez, kültürde Yunanistan." Kendi payımıza, üzerimize alınmamak üzere, hem Yunanlıların hem de Latinlerin öğrenmeyi birbirlerinin edebiyatını da kapsayacak şekilde genişleterek her zaman daha yüksek bir düzeye taşıdıklarına kesinlikle inanıyoruz."

Hrisoloras 1397 kışında geldi, bu olay onun en ünlü öğrencilerinden biri olan İtalyan hümanist bilim adamı Leonardo Bruni  tarafından büyük bir yeni fırsat olarak hatırlandı: Birçok hukuk öğretmeni vardı, ancak Kuzey İtalya'da hiç kimse 700 yıldır Yunanca çalışmamıştı. Hrisoloras'ın bir başka ünlü öğrencisi de Camaldolese tarikatının başı olan Ambrogio Traversari idi. Hrisoloras, 1397'den 1400'e kadar Floransa'da sadece birkaç yıl kaldı ve temelden başlayarak Yunanca öğretti. Bologna'da ve daha sonra Venedik ve Roma'da öğretmenlik yapmaya devam etti. Geniş çapta ders vermesine rağmen, seçtiği bir avuç öğrenci, Rönesans'ın ilk hümanistleri arasında birbirine sıkı sıkıya bağlı bir grup olarak kaldı. Öğrencileri arasında Rönesans İtalya'sında Yunan araştırmalarının yeniden canlanmasının önde gelenlerinden bazıları vardı. Bruni, d'Angelo ve Ambrogio Traversari'nin yanı sıra onlar Guarino da Verona, Coluccio Salutati, Roberto Rossi, Niccolò de' Niccoli, Carlo Marsuppini, Pier Paolo Vergerio, Uberto Decembrio, Poggio Bracciolini, Palla Strozzi ve diğerlerini içeriyordu

Milano ve Pavia'yı ziyaret ettikten ve birkaç yıl Venedik'te ikamet ettikten sonra, o zamanlar Papa XII. Gregorius'un sekreteri olan Bruni'nin daveti üzerine Roma'ya gitti. 1408'de Bizans imparatoru II. Manuel Palaiologos tarafından önemli bir görevle Paris'e gönderildi. 1413'te, amacı daha sonra Konstanz'da toplanan kilise konseyi için bir yer ayarlamak olan görev için Kutsal Roma İmparatoru Sigismund'a elçi olarak Almanya'ya gitti. Hrisoloras, Yunan Kilisesi'ni temsil etmek üzere seçildiği için oraya giderken aniden öldü. Ölümü, Guarino da Verona'nın *Hrisoloras'a da* bir koleksiyon yaptığı anma denemelerine yol açtı.

Hrisoloras, Homer, Aristoteles'in çalışmalarını ve Platon'un *[[Devlet (Platon)|Devlet]]*'ini Latinceye çevirdi. Yaşamı boyunca el yazmaları olarak dolaşan kendi çalışmaları, Kutsal Ruh'un Alayı üzerine kısa çalışmaları ve kardeşleri tarafından Bruni, Guarino, Traversari ve Strozzi'ye yazdığı mektupların yanı sıra daha sonra basılan iki yapıtı içerir. Batı Avrupa'da kullanılan ilk temel Yunanca dilbilgisi olan *Erotemata* (*Sorular*), ilk olarak 1484'te yayınlanan ve geniş çapta yeniden basılan ve sadece Floransa'daki öğrencileri arasında değil, aynı zamanda sonraki önde gelen hümanistler arasında da önemli bir başarı elde etti. Oxford'da Thomas Linacre ve Cambridge'de Desiderius Erasmus tarafından hemen incelendi ve *Epistolæ tres de comparatione veteris et novæ Romæ* (*Eski ve Yeni Roma Karşılaştırması Üzerine Üç Mektup,* yani Roma ve Konstantinopolis karşılaştırması). Ahlak ve etik ve diğer felsefi konulardaki incelemelerinin çoğu, antika değerleri nedeniyle 17. ve 18. yüzyıllarda basıldı. Leonardo Bruni, Coluccio Salutati, Jacopo d'Angelo, Roberto de' Rossi, Carlo Marsuppini, Pietro Candido Decembrio, Guarino da Verona, Poggio Bracciolini gibi adamları Batı felsefesi ve Antik Çağ Yunan edebiyatı başyapıtlarıyla tanıştırmada başlıca öğretimiyle etkili oldu.

## Ayrıca bakınız

* Rönesans'ta Yunan bilim adamları

## Kaynakça

## ileri okuma

* Chrysoloras'ın *Erotemata'sı* A. Rollo, *Gli* Erotemata *tra Crisolora e Guarino* (Percorsi dei classici 21), Messina 2012 tarafından düzenlenmiştir.
* Chrysoloras'ın mektupları *Patrologia* Graeca'da bulunabilir, ed. J.-P. Migne, cilt, 156, Paris 1866.
* M. Baxandall, 'Guarino, Pisanello ve Manuel Chrysoloras', *Journal of the Warburg and Courtauld Institutes* 28 (1965), 183–204.
* Émile Legrand: *Manuel Chrysoloras'ın biyografisine dikkat edin*, Paris 1894.
* Jonathan Harris, *Batı'daki Yunan Göçmenler, 1400–1520*, Camberley UK: Porphyrogenitus, 1995.ISBN&nbsp;
* S. Mergiali-Sahas, S., 'Manuel Chrysoloras: bir bilgin elçisinin ideal modeli', *Bizans Çalışmaları/Etudes Bizanslılar*, 3 (1998), 1–12
* I. Thompson, `Manuel Chrysoloras ve Erken İtalyan Rönesansı', *Grek, Roma and Bizans Çalışmaları*, 7 (1966), 63–82
* Lydia Thorn-Wikkert, *Manuel Chrysoloras (yaklaşık 1350–1415): Eine Biographie des byzantinischen Intellektuellen vor dem Hintergrund der hellenistischen Studien in der italienischen Renaissance*, Frankfurt am Main, 2006.
* NG Wilson, *Bizans'tan İtalya'ya.* *İtalyan Rönesansında Yunan Çalışmaları*, Londra, 1992.ISBN&nbsp;
*   Akışık Karakullukçu, A. (2025). Manuēl Khrysolōras’ın Roma ve Konstantinopolis Karşılaştırması: Eski ve Yeni Roma Methiyesi İçeren Rönesans Dönemine Ait Mektup Hakkında Giriş ve Tercüme. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 8(2), 933-957. 

## Dış bağlantılar

* Manuel Chrysoloras at the Mathematics Genealogy Project
* Michael D. Reeve, "On the role of Greek in Renaissance scholarship.'
* Jonathan Harris, 'Byzantines in Renaissance Italy'. 
* Richard L.S. Evans, "Chrysoloras' Greek: The Pedagogy of Cultural Transformation."
* 
* Manuel Khrysoloras, "Roma ve Konstantinopolis Karşılaştırması", https://dergipark.org.tr/tr/pub/oad/article/1741486