Sigara kullanımı ve hamilelik

Hamilelik sırasında tütün kullanımı, tütünün genel sağlık etkilerine ek olarak sağlık ve üreme üzerinde birçok zararlı etkiye neden olmaktadır. Bir dizi çalışma, tütün kullanımının hamile sigara içicileri arasında düşüklerde önemli bir faktör olduğunu ve fetüsün sağlığına yönelik bir dizi başka tehdide katkıda bulunduğunu göstermiştir.

İlişkili riskler nedeniyle, insanlara hamilelik öncesinde, sırasında veya sonrasında sigara içmemeleri tavsiye edilir. Ancak bu mümkün değilse günlük içilen sigara sayısının azaltılması hem anne hem de çocuk için riskleri en aza indirebilir. Bu, özellikle emzirmenin çocuğun genel beslenme durumu için gerekli olduğu gelişmekte olan ülkelerdeki insanlar için geçerlidir.

## Hamilelikten önce sigara içmek
Hamile olan veya hamile kalmayı planlayan kadınlara sigarayı bırakmaları tavsiye edilir. Bu etkilerin incelenmesi önemlidir çünkü hamilelik öncesinde, sırasında ve sonrasında sigara içmek genel nüfus arasında alışılmadık bir davranış değildir ve bunun sonucunda özellikle hem anne hem de çocuk üzerinde zararlı sağlık etkileri olabilir. 2011 yılında, 24 ABD eyaletinden toplanan verilerde hamile kadınların yaklaşık %10'u hamileliklerinin son üç ayında sigara içtiklerini bildirmiştir.

1999 yılında *[[American Journal of Preventive Medicine]]* dergisinde yayınlanan bir meta-analize göre, hamilelik öncesinde sigara içilmesi, dış gebelik gelişme riskinin artmasıyla güçlü bir şekilde ilişkilidir.

## Hamilelik sırasında sigara içmek
Gebelik Risk Değerlendirme İzleme Sistemi (PRAMS) tarafından 2008 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin 26 eyaletindeki kişilerle görüşülerek yapılan bir araştırmaya göre, kadınların yaklaşık %13'ü gebeliğin son üç ayında sigara içtiğini bildirmiştir. Hamileliğin son üç ayında sigara içen kadınların %52'si günde beş veya daha az, %27'si günde6 ila 10, %21'i ise günde 11 veya daha fazla sigara içtiğini bildirmiştir.

Amerika Birleşik Devletleri'nde, hamilelikleri istenmeyen şekilde gerçekleşen kadınların hamilelik sırasında sigara içme olasılığı, hamilelikleri istenen şekilde gerçekleşen kadınlara göre %30 daha fazladır.

### Devam eden gebelik üzerindeki etkiler
Hamilelik sırasında sigara içmek, hem anne hem de fetüs için çok sayıda sağlık riskine ve hasara yol açabilir.

Hamilelik sırasında sigara içen kadınların aşağıdaki hamilelik komplikasyonlarını yaşama olasılığı yaklaşık iki kat daha fazladır:

* Erken membran rüptürü, yani amniyotik kesenin erken yırtılması ve bebek tam olarak gelişmeden doğumun başlaması. Bu komplikasyon genellikle iyi bir prognoza sahip olsa da (Batı ülkelerinde), prematüre çocuğun kendi başına yaşamını sürdürebilmesi için sağlık ve güç kazanması amacıyla hastanede kalması gerekebileceğinden strese neden olur.
* Plasental abrupsiyon, plasentanın bağlanma bölgesinden erken ayrılmasıdır. Fetüs sıkıntıya girebilir ve hatta ölebilir. Anne kan kaybedebilir ve kanama geçirebilir; kan transfüzyonuna ihtiyaç duyabilirler.
* Plasenta previa, plasentanın rahmin en alt kısmında büyümesi ve rahim ağzı açıklığının tamamını veya bir kısmını kapatmasıdır. Plasenta previa olması, hastanede daha uzun bir iyileşme dönemi gerektiren sezaryen doğum gerektirdiğinden ekonomik açıdan da stres yaratır. Ayrıca anne kanaması gibi komplikasyonlar da görülebilir.

*American Journal of Preventative Medicine* dergisinde 1999 yılında yayınlanan bir meta-analize göre, hamilelik sırasında sigara içmek preeklampsi gelişme riskinin azalmasıyla ilişkilidir.

#### Erken doğum
Bazı çalışmalar, hamilelik sırasında sigara içen kadınlarda erken doğum olasılığının yaklaşık %50 daha yüksek olduğunu ve bu oranın %8'den %11'e çıktığını göstermektedir.

#### Göbek kordonu için çıkarımlar
Sigara içmek plasentanın genel gelişimini de bozabilir, bu da fetüse giden kan akışını azalttığı için sorunludur. Plasenta tam olarak gelişmediğinde, annenin kanından plasentaya oksijen ve besin aktaran göbek kordonu, fetüse yeterli oksijen ve besin aktaramaz ve fetüs tam olarak büyüyüp gelişemez. Bu koşullar doğum sırasında anne ve bebeği tehlikeye atabilecek ağır kanamalara neden olabilir, ancak sezaryen doğum çoğu ölümü önleyebilir.

#### Gebeliğe bağlı hipertansiyon
Sigara içmenin gebeliğin neden olduğu hipertansiyon insidansını azalttığına dair sınırlı kanıt vardır, ancak gebelik birden fazla bebekle olduğunda (yani ikizler, üçüzler vb.) etkisi yoktur.

#### Tik bozuklukları
Hamilelik sırasında annenin sigara içmesinin diğer etkileri arasında Tourette sendromu ve tik bozuklukları için artan risk yer almaktadır. Tourette sendromunu da içeren kronik tik bozuklukları ile DEHB ve OKB gibi diğer bozukluklar arasında bir bağlantı vardır. J*ournal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry*'de 2016 yılında yayınlanan bir çalışmaya göre, anneleri ağır sigara içicisi olan çocukların kronik tik bozukluğu ile doğma riski özellikle yüksektir. Ağır sigara içiciliği, her gün on veya daha fazla sigara içmek olarak tanımlanabilir. Araştırmacılar, bu ağır sigara içiciliği ile çocuğun kronik tik bozukluğuna sahip olma riskinde %66'ya varan bir artış olduğunu bulmuşlardır. Hamilelik sırasında annenin sigara içmesi DEHB gibi psikiyatrik bozukluklarla da ilişkilidir. Tourette sendromu riskinin artmasıyla ilgili olarak, annenin sigara içmesi psikiyatrik bir bozukluğa sahip olma olasılığını artırdığından, iki veya daha fazla psikiyatrik bozukluk da mevcut olduğunda risk artmaktadır.

### Yarık damak
Sigara içen hamile kadınlar yarık damaklı bir çocuk sahibi olma riski altında olabilirler.

### Hamilelik sırasında sigara içmenin doğumdan sonra çocuk üzerindeki etkileri

#### Düşük doğum ağırlığı
Hamilelik sırasında sigara içmek düşük doğum ağırlığının yanı sıra fetüste deformitelere neden olabilir. Sigara içmek düşük doğum ağırlıklı bebek riskini neredeyse iki katına çıkarmaktadır. 2004 yılında sigara içenlerden doğan bebeklerin %11,9'u düşük doğum ağırlığına sahipken, sigara içmeyenlerden doğan bebeklerin sadece %7,2'si düşük doğum ağırlığına sahiptir. Daha spesifik olarak, sigara içen kişilerden doğan bebekler, sigara içmeyen kişilerden doğan bebeklerden ortalama 200 gram daha hafiftir.

Sigara dumanındaki nikotin plasentadaki kan damarlarını daraltır ve zehirli olan karbonmonoksit fetüsün kan dolaşımına girerek kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobin tarafından taşınan değerli oksijen moleküllerinin bir kısmının yerini alır. Dahası, fetüs dumanı soluyamadığı için plasentanın dumanı temizlemesini beklemek zorundadır. Bu etkiler, ortalama olarak, sigara içen annelerden doğan bebeklerin genellikle çok erken doğduğu ve düşük doğum ağırlığına sahip olduğu (2,5 kilogramdan az) gerçeğini açıklar, bu da bebeğin hastalanma veya ölme olasılığını artırır.

Prematüre ve düşük doğum ağırlıklı bebekler, serebral palsi (fiziksel engellere neden olan bir dizi motor durum), zeka geriliği ve öğrenme sorunları gibi ömür boyu sürecek kronik engellere sahip oldukları için ciddi sağlık sorunları riskiyle karşı karşıyadır.

#### Ani bebek ölümü sendromu
Ani bebek ölümü sendromu (ABÖS), bir bebeğin öyküsüyle açıklanamayan ani ölümüdür. Ölüm, otopsi sonucunda da açıklanamaz. Hem hamilelik sırasında hem de doğumdan sonra sigara dumanına maruz kalan bebeklerin, ABÖS vakalarında sıklıkla bulunan yüksek nikotin seviyeleri nedeniyle daha fazla risk altında olduğu bulunmuştur. Hamilelik sırasında sigara dumanına maruz kalan bebeklerin ABÖS'ten ölme olasılığı, sigara içmeyen annelerden doğan çocuklara kıyasla üç kata kadar daha fazladır.

#### Diğer doğum kusurları

Sigara içmek ayrıca diğer doğum kusurlarına, baş çevresinin azalmasına, beyinsapı gelişiminin değişmesine, akciğer yapısının değişmesine ve serebral palsiye neden olabilir. Yakın zamanda ABD Halk Sağlığı Servisi, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki tüm hamile kadınların sigarayı bırakması halinde ölü doğumlarda tahmini %11 ve yeni doğan ölümlerinde %5 azalma olacağını bildirmiştir.

#### Gelecekteki obezite
Yakın zamanda yapılan bir çalışma, annenin hamilelik sırasında sigara içmesinin ileride gençlerde obeziteye yol açabileceğini öne sürmüştür. Sigara içen anneye sahip gençlerle sigara içmeyen anneye sahip gençler arasında önemli bir fark bulunamazken, sigara içen anneye sahip daha yaşlı gençlerin, sigara içmeyen anneye sahip benzer yaştaki gençlere kıyasla ortalama %26 daha fazla vücut yağına ve %33 daha fazla karın yağına sahip olduğu bulunmuştur. Vücut yağındaki bu artış, obezite ile ilgili fetal genetik programlamayı etkilediği düşünülen hamilelik sırasında sigara içmenin etkilerinden kaynaklanıyor olabilir. Bu farklılığın mekanizması tam olarak bilinmemekle birlikte, hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar nikotinin yeme dürtüleri ve enerji metabolizmasıyla ilgilenen beyin işlevlerini etkileyebileceğini göstermiştir. Bu farklılıkların sağlıklı ve normal kilonun korunması üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Beyin fonksiyonlarındaki bu değişikliğin bir sonucu olarak, ergen obezitesi diyabet, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalık dahil olmak üzere çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

### Hamilelik sırasında sigarayı bırakmak
2010 yılında *[[Avrupa Pediatri Dergisi]]*'nde yayınlanan bir çalışmaya göre, hamileliğin herhangi bir döneminde annenin sigara içmeyi bırakması, hamileliğin dokuz ayı boyunca sigara içmeye kıyasla - özellikle de ilk üç aylık dönemde bırakılırsa - olumsuz hamilelik sonuçları riskini azaltmaktadır. Çalışma, ilk üç aylık dönemde herhangi bir zamanda sigara içen anne adaylarının, hiç sigara içmemiş anne adaylarına kıyasla çocuklarında doğum kusurları, özellikle de doğumsal kalp kusurları gelişme riskini artırdığını ortaya koymuştur. Çalışma, anne adayının çocuğuna yönelik riskin hem içilen sigara miktarıyla hem de hamilelik sırasında annenin sigara içmeye devam ettiği süreyle birlikte arttığını ortaya koymuştur. Çalışmaya göre bu durum, hamileliklerinin geri kalanında sigara içmeyi bırakan kadınlar için sigara içmeye devam eden kadınlara kıyasla daha olumlu bir sonuç doğurmaktadır.

Hamile kadınların sigarayı bırakmalarına yardımcı olacak danışmanlık ve ilaç tedavileri gibi birçok kaynak bulunmaktadır. Hamile olmayan sigara içicileri için sigarayı bırakmada sıklıkla önerilen bir yardım; bant, sakız, inhaler, pastil, sprey veya dil altı tabletleri şeklinde nikotin replasman tedavisinin (NRT) kullanılmasıdır. Ancak NRT, anne adayının çocuğuna rahim içinde nikotin verir. Bazı hamile sigara içicileri için NRT, sigarayı bırakmak için hala en faydalı ve yararlı çözüm olabilir. Birleşik Krallık'ta yapılan araştırmalar, e-sigaraların nikotin bantlarından daha etkili olabileceğini ve bu nedenle daha iyi hamilelik sonuçlarına yol açabileceğini göstermiştir. Sigara içenlerin bireysel olarak en iyi hareket tarzını belirlemek için doktorlarıyla konuşmaları önemlidir.

## Hamilelikten sonra sigara içmek
Hem hamilelik sırasında hem de doğumdan sonra dumana maruz kalan bebeklerde ani bebek ölümü sendromu (ABÖS) riskinin daha fazla olduğu tespit edilmiştir.

### Emzirme

Ancak doğumdan sonra sigara içmeye devam edilirse emzirmek bu emzirmemekten daha faydalıdır. Emzirmenin başta ishal olmak üzere birçok bulaşıcı hastalığa karşı koruma sağladığına dair kanıtlar mevcuttur. Anne sütü yoluyla nikotinin zararlı etkilerine maruz kalan bebeklerde bile, anneleri sigara içen ancak mamayla beslenen bebeklere kıyasla akut solunum yolu hastalığı olasılığı önemli ölçüde azalmaktadır. Ne olursa olsun, emzirmenin faydaları nikotine maruz kalmanın risklerinden daha ağır basmaktadır.

### Pasif içicilik

Pasif içicilik çocuklar için ani bebek ölümü sendromu (ABÖS), astım, akciğer enfeksiyonları, solunum fonksiyonlarında bozulma ve akciğer büyümesinde yavaşlama, Crohn hastalığı, öğrenme güçlüğü ve nöro-davranışsal etkiler, diş çürümesinde artış ve orta kulak enfeksiyonu riskinde artış gibi birçok riskle ilişkilidir.

## Çok nesilli etki

Kızının hamileliği sırasında sigara içen bir büyükanne, ikinci kuşak anne sigara içmese bile torunlarına artmış bir astım riski aktarır. Nikotinin akciğer fonksiyonu üzerindeki çok kuşaklı epigenetik etkisi gösterilmiştir.

## Ayrıca bakınız
* Tütünün sağlığa etkileri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* CDC - Tütün Kullanımı ve Gebelik - Üreme Sağlığı