Şibam

**Şibam** (), **Şibam Hadramut** () veya resmi adıyla **Surlu Kadim Şibam Şehri**, Yemen'in Hadramut Vadisinde bulunan 7 bin nüfuslu bir kasabadır. Hadramut Mahfuzatına bağlı Şibam Müdiriyyesinin yönetim merkezidir. Şehir bazıları 11 kata ulaşan çok katlı kerpiç evleri ile meşhurdur. Şehir, sakinlerini bedevi saldırılardan koruyacak şekilde tasarlanmıştır.

Şehir 3. yüzyıl civarında kurulmuş ve MS 300'de Hadramut Krallığının başkenti olmuştur. Antik ticaret yolları üzerindeki stratejik konumu sayesinde müreffeh bir yer olur. Tahminen 1700 yıldır şehir devamlı meskundur. 1982 senesinde Şibam, benzersiz mimarisi ve kültürel ehemmiyeti sebebiyle UNESCO Dünya Mirası Listesine alınır. Ayrıca Çölün Manhattanı (), Çölün Şikagosu () isimleriyle de anılmaktadır.

## Tarih

### Antik
Şehrin adına ilk kez MS 3. yüzyıla tarihlenen belgelerde rastlanmıştır. Şehrin önemi Hadramut Krallığının başkenti Şebve şehrinin yıkılmasının ardından başkent edilmesi ile artar.

### Modern
El-Mükella ve Şihr ile Kuayti Sultanlığının üç büyük şehrinden biriydi.

1982 senesinde Unesco Dünya Mirası Listesine girer.

2008 Yemen Siklonunda sel basması sonucunda bazı binalar hasar görür ve çöker. Yemen İç Savaşı sırasında da tahribata uğrar. 2015 yılında ise Eski San'a ile birlikte UNESCO'nun "risk altındaki kültürel varlıklar" listesine girer.

## Mimari
Şibam'da bulunan tüm yapılar kerpiçten yapılmıştır ve bunlardan 500 kadarı yüksekliği 5 ilâ 11 kat arasında değişen çok katlı evlerdir. Çok katlı yapıların pek çoğunda, her katta bir ya da iki daire yer alır. Çoğu bitişik nizamda inşa edilen ve evler arasında sokak olarak 1-2 metrelik geçitlerin bırakıldığı şehrin mimari yapısı, bedevi saldırılarından korunmak için bu şekilde geliştirilmiştir. Şibam'ın yaklaşık olarak 1700 yıllık bir şehir olduğu sanılmakla birlikte, şehirde bulunan yapıların çoğu 16. yüzyıldan kalmadır. Kerpicin dayanıksızlığı nedeniyle çabuk yıpranan evler yüzyıllar boyunca pek çok onarım ve yıkım da görmüştür.

Şibam batılı kaynaklarda çoğu zaman "*en eski gökdelenler şehri*" ya da "*çölün Manhattan'ı*" olarak anılır. Şehir, kent planlamacılığının en eski ve en iyi uygulandığı yerlerden biridir. Dünyadaki en yüksek kerpiç binalar, 30 metreyi aşan yükseklikleriyle Şibam'da bulunmaktadırlar. Bu yapılar dünyada apartman tarzı yapıların ilk örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Kerpiç yapıların dış cephelerine yağmur ve rüzgârlardan zarar görmemesi için kalın bir mantolama işlemi uygulanır ve cephelerin belirli aralıklarla elden geçirilmesi gerekir.

Şehrin yakınlarında bulunan Tarim kasabası da Hadramut Vadisi'ndeki en uzun yapıya ev sahipliği yapar. El-Minder Camii'nin yaklaşık 53 metre uzunluğundaki kerpiç minaresi bölgenin ve Güney Arap Yarımadası'nın en yüksek minaresidir.

## Şibam'da tehlikeler
Şehir 2008 yılındaki yoğun yağışlar nedeniyle bir sel felaketi geçirdi. Şehirde bulunan çoğu binanın temeli sel suları nedeniyle hasar gördü ve bu yüzden pek çok bina çöktü. 2009 yılında El Kaide'nin şehri ziyaret eden turistlere yönelik gerçekleştirdiği bombalı saldırı 6 kişinin ölümü, 4 kişinin yaralanması ile sonuçlandı.

## Galeri

Dosya:درة الوادي شبام.jpg|Kasabanın görüntüsü
Dosya:Shibam door.JPG|Şehir kapısı
Dosya:Shibam2.JPG|Bazı binaları
Dosya:Shibam Yemen Interior.jpg|Şehrin içinden bir sokak
Dosya:Shibam, Yemen 16.jpg|Süslenmiş ahşap kapı
Dosya:Shibam, Yemen 24.jpg|Bir evin içi
Dosya:15 Šibam (10).jpg|Bir sokağın görüntüsü
Dosya:15 Šibam (14).jpg|Bir pencere
Dosya:Old Walled City of Shibam-109044.jpg|Şibamın balkonlu binaları
Dosya:Shibam-scenes-2019.webm|Şibamın görüntülerinden oluşan bir video
Dosya:Old Walled City of Shibam-109041.jpg|Surlu Kadim Şibam Şehrinin görüntüsü
Dosya:Jemen Shibam-SJ 004 wp.jpg|Şibam'ın görüntüsü


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Shibamonline.net
* Shibam on archnet.org
* World Heritage Site 
* Travel Adventures 
* Shibam Urban Development Project