Buça Katliamı

**Buça Katliamı**, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sürerken Ukrayna'nın Buça kentindeki işgal ve muharebe sırasında Rusya Silahlı Kuvvetleri tarafından Ukraynalı sivillerin toplu olarak öldürülmesi, tecavüze uğraması ve işkence görmesiydi. Katliamın fotoğraf ve video materyalleri, 1 Nisan 2022'de Rus kuvvetlerinin şehirden çekilmesinin ardından ortaya çıktı.

Belediye başkanına göre, olayın ardından 1000 ceset bulundu. Fotoğraflı kanıtlar, elleri arkadan bağlı şekilde sıraya dizilen sivillerin cesetlerinin çok yakın mesafeden vurulduğunu gösterdi ve bu da yargısız infazların gerçekleştiğini kanıtladı. Radio Free Europe tarafından yapılan bir soruşturma, bir kamp alanının altındaki bir bodrum katının işkence odası olarak kullanıldığını doğruladı. Birçok ceset parçalanmış ve yanmış olarak bulundu ve on dört yaşındaki kızlar Rus askerleri tarafından tecavüze uğradıklarını bildirdiler. Ukrayna, Uluslararası Ceza Mahkemesinden, Rusya'nın savaş suçu veya insanlığa karşı suç işlenip işlenmediğini belirlemek için devam eden istila soruşturmasının bir parçası olarak Buça'da neler olduğunu araştırmasını istedi.

Rus yetkililer sorumluluğu reddettiler ve bunun yerine Ukrayna'nın olayın sahte görüntülerini sunduklarını veya cinayetleri bir sahte bayrak operasyonu olarak sahnelediklerini iddia ettiler. Cesetlerin görüntülerini ve fotoğraflarını Batı'dan gelen sahte haberler ve Ukraynalı yetkililerin bir provokasyon veya sahne performansı olarak nitelendirdiler. Bu inkârlar bir dizi grup ve medya kuruluşu tarafından çürütüldü. Bölge sakinlerinin görgü tanığı ifadeleri de cinayetlerden Rusya Silahlı Kuvvetlerini sorumlu tuttu.

## Arka plan

2022 Ukrayna istilasının bir parçası olarak, Rus ordusu Belarus'un güney sınırlarından içeri girdi. İlk hamlelerden biri; Ukrayna'nın başkenti Kiev'e doğru bir hamleydi ve büyük bir askerî araç sütununun parçası olarak Rus ordusu, Kiev'in kuzeyindeki Ukrayna'ya doğru ilerledi. 27 Şubat 2022'de ilerleyen Rus kuvvetleri, Buça şehrine girerek şehri Kiev'in Rus kuvvetlerinin girdiği ilk dış bölgelerden biri haline getirdi. Ukrayna askerî istihbaratına göre, Buça'yı işgal eden Rus kuvvetleri, 35. Kombine Silah Ordusunun 64. Motorlu Tüfek Tugayıydı. Tugay lideri Yarbay Azatbek Omurbekov'du.

Mart ayı sonlarında, Rusya'nın Kiev'den çekilmesinden önce Ukrayna Başsavcısı İrina Venediktova, Ukraynalı savcıların işgal sırasında Rusya tarafından işlenen 2500 şüpheli savaş suçu vakasına ilişkin kanıt topladığını ve "birkaç yüz şüpheli" tespit ettiğini söyledi. Ukrayna'daki BM İnsan Hakları İzleme Misyonu başkanı Matilda Bogner, özellikle yoğun ateş altındaki bölge ve şehirlerdeki sivil kayıpların kesin olarak belgelenmesiyle ilgili endişelerini dile getirerek elektrik ve güvenilir iletişim eksikliğinin altını çizdi.

Rus kuvvetlerinin Kiev'in kuzeyindeki genel geri çekilmesinin yanı sıra Ukrayna ordusunun oluşumuna yönelik saldırıların bir parçası olarak Buça bölgesindeki Rus birlikleri devreye girdi ve kuzeye çekildi. Ukrayna kuvvetleri 1 Nisan'da şehre girdi.

## Raporlar

### Rus taarruzu sırasında
''The Kyiv Independent'''a göre, 4 Mart'ta Rus kuvvetleri, bir köpek barınağına yiyecek teslim etmekten geri dönen silahsız üç Ukraynalı sivili öldürdü. 5 Mart günü sabah saat 07.15 sularında, kaçmaya çalışan iki aileyi taşıyan bir çift araba, araçlar Çıkalova Caddesi'ne giderken Rus askerleri tarafından fark edildi. Rus kuvvetleri konvoya ateş açarak ikinci araçta bulunan bir kişiyi öldürdü. Öndeki araca makineli tüfek ateşi çarptı ve iki çocuk ve anneleri anında öldüler.

Kasabanın belediye başkanı Anatoliy Fedoruk, kasabanın geri alınmasından önce medya kuruluşlarına şehirdeki savaş suçları hakkında bilgi vermişti. 28 Mart'ta Adnkronos'a verdiği röportajda Fedoruk, Rus kuvvetlerinin insanlığa karşı suç işlemekten suçlu olduğunu söyledi ve 7 Mart'ta Associated Press'e verdiği bir röportajda Buça'daki durumu bir "kabus"  olarak nitelendirdi ve "Cesetleri bile toplayamıyoruz çünkü ağır silahların bombardımanı gece gündüz durmuyor. Köpekler şehrin sokaklarında cesetleri parçalıyor" dedi. 28 Mart'ta Adnkronos'a verdiği röportajda Fedoruk, Rus kuvvetlerinin insanlığa karşı suç işlemekten suçlu olduğunu söyledi. Yapılanların "sivil halka karşı bir terör planı" olduğunu söyledi ve "burada Buça'da duyduğumuz tüm dehşetleri İkinci Dünya Savaşı sırasında Naziler tarafından işlenen suçlar olarak görüyoruz" iddiasında bulundu.

### Rus kuvvetlerinin çekilmesinden sonra

Rus birliklerinin ayrılmasından sonra geride kalanların kitlesel sivil kayıpları olduğunu gösteren olay yerinin ilk görüntüleri 1 Nisan günü sosyal medyada yayınlandı. Buça Belediye Başkanı Anatoliy Fedoruk'a göre, bölgede bulunan cesetler arasında "yüzlerce Rus askeri" de vardı. Ardından, Rus kuvvetlerinin bölgeyi işgal ederken işlenen savaş suçlarını gösteren başka kanıtlar ortaya çıktı. Ukrayna Bölgesel Savunma Kuvvetleri askerleri, Buça yakınlarındaki Zabujya'daki bir yaz kampının bodrumunda on sekiz parçalanmış erkek, kadın ve çocuk cesedi bulduklarını söylediler.

Ukrayna ordusunun yayınladığı görüntülerde bodrum katında bir işkence odası görülüyordu. Askerlerden biri, bazı cesetlerin kulaklarının kesildiğini veya dişlerinin çekildiğini, cesetlerin röportajdan bir gün önce çıkarıldığını söyledi. Diğer öldürülen sivillerin cesetleri yolda bırakılmıştı. Özgür Avrupa Radyosu tarafından yapılan bir soruşturma, bodrum katının Rus güçleri tarafından "infaz mahzeni" olarak kullanıldığını doğruladı.

*[[The Kyiv Independent]]* tarafından yayınlanan bir haberde, Rus askerlerinin kaçmadan önce yol kenarında cesetlerini yakmaya çalıştığı bir battaniyenin altında bir erkek ve iki ya da üç çıplak kadın hakkında bir fotoğraf ve bilgi de yer aldı. Ukraynalı yetkililer, kadınların tecavüze uğradığını ve cesetlerin yakıldığını söyledi. Kyiv Independent için yazan gazeteciler, fotoğrafların Rus kuvvetlerinin Ukraynalı sivil erkekleri organize bir şekilde seçip öldürdüğünü ve elleri arkadan bağlı birçok ceset gösterdiğini söylüyorlar.

Kurbanların çoğu, alışveriş çantaları taşıyarak günlük rutinlerine devam ediyor gibi görünüyorlardı. Görüntülerde sivillerin elleri bağlı olarak öldüğü görüldü. Diğer görüntülerde bir bisikletin yanında ölü bir adam görüldü. Şehre giren gazeteciler, sivil giyimli bir düzineden fazla insanın cesetlerini keşfettiler.

CNN, BBC ve AFP Buça'da sokaklarda ve arka bahçelerde yatan, bazıları kolları veya bacakları bağlı olan çok sayıda sivil cesetlerin video belgelerini yayınladı. BBC, sokaktaki 20 ceset hakkında bazılarının tapınakta vurulduğunu ve bazı cesetlerin bir tank tarafından ezildiğini söyledi. 2 Nisan'da bir AFP muhabiri, Buça sokaklarında en az yirmi erkek sivil cesedi gördüğünü ve cesetlerden ikisinin ellerinin bağlı olduğunu söyledi. Fedoruk, bu kişilerin hepsinin kafalarının arkasından vurulduğunu söyledi.

5 Nisan'da Associated Press gazetecileri, Buça'daki bir oyun alanının yakınındaki bir yerleşim caddesinde, kafatasında kurşun deliği olan bir ceset ve yanmış bir çocuk cesedi de dahil olmak üzere kömürleşmiş cesetler gördüler. Aynı tarihte Washington Post, Ukraynalı müfettişlerin işkence, kafa kesme, sakatlama ve cesetlerin yakıldığına dair kanıtlar bulduğunu bildirdi. Ölenlerden en az birinin cesetleri tuzak haline getirildi ve mayınlandı. Köylüler, sarhoş Rus askerlerinin kendilerine Ukraynalılara karşı sadist eylemlerde bulunduklarını söylediği başı kesilmiş bir cesedin kimliğinin tespit edilmesi için yardım istedi.

9 Nisan'a kadar Ukraynalı adli tıp araştırmacıları, Havari Andrew kilisesinde olduğu gibi toplu mezarlardan cesetleri kurtarmaya başladılar.

21 Nisan'da İnsan Hakları İzleme Örgütü, Buça'daki kendi soruşturmasını özetleyen ve Rus birliklerinin yargısız infazlar, diğer yasadışı öldürmeler, zorla kaybetmeler ve işkenceyle ilgili olduğunu gösteren kapsamlı bir rapor yayınladı. Ayrıca Ukrayna makamlarını kanıtları korumaya ve gelecekteki savaş suçu kovuşturmalarını desteklemek için Uluslararası Ceza Mahkemesi ile işbirliği yapmaya çağırdı.

### Flecchette kullanımı
24 Nisan'da The Guardian, düzinelerce cesedin içlerinde flechette olduğunu bildirdi. Buça'daki görgü tanıkları daha önce Rus topçularının her biri 8000'e kadar flechette taşıyan mermiler kullandığını bildirmişlerdi. Kentsel alanlarda flechette kullanımı insancıl hukukun ihlali olarak kabul edilir.

### Sakinlerin ifadeleri
Sakinler ve belediye başkanı Rus askerleri tarafından öldürüldüklerini söylediler. Ayrıca hayatta kalanların çoğunun bodrumlarda Ruslardan saklandığını ve dışarı çıkmaya korktuklarını belirttiler. Bazılarının haftalarca ışığı ve elektriği yoktu, mumları suyu ısıtmak ve yemek pişirmek için kullanıyorlardı. Daha sonra ancak Rusların ayrıldığı ve Ukrayna birliklerinin geldiği netleştiğinde saklandıkları yerlerden çıktılar.

*[[BBC]]* ve ''The Guardian'', Buça ve yakınlardaki Obukhoviçi ve İvankiv köylerinde yaşayan Rus askerlerinin, Ukraynalı askerler tarafından saldırıya uğrarken sivilleri canlı kalkan olarak kullandıklarına dair görgü tanıklarının ifadelerine atıfta bulundular.

*[[The Economist]]*, bir toplu infazdan sağ kurtulan birinin hesabını bildirdi. Rus topçularının ateşi altında bir kontrol noktasında mahsur kalan şahıs, kontrol noktasında barındığı inşaat işçileri ile birlikte Rus askerleri tarafından yakalandı. Askerler onları yakınlarda Rus üssü olarak kullanılan bir binaya götürdüler, çıplak aradılar, dövdüler ve işkence yaptılar, sonra onları vurmak ve öldürmek için binanın yanına götürdüler. Adam yandan vuruldu, ancak ölü taklidi yaparak ve daha sonra yakındaki bir eve kaçarak hayatta kaldı.

Rus güçlerinin geri çekilmesinin ardından İnsan Hakları İzleme Örgütüne (HRW) konuşan sakinler, kısa süreli işgal sırasında kasabadaki insanlara yapılan muameleyi anlattılar: Rus askerleri kapı kapı dolaşarak insanları sorguya çekti, mallarını tahrip etti ve kendileri giymek için kıyafetlerini yağmaladılar.

HRW, yerel altyapının tahrip olması nedeniyle su ve ısı gibi temel ihtiyaçlardan yoksun olmalarına rağmen, yiyecek ve su için evlerinden çıkarken sivillere ateş edildiği ve Rus birlikleri tarafından evlerine geri gönderilmelerinin istendiği yönünde haberler aldı. Rus silahlı araçları keyfi olarak şehirdeki binalara ateş etti. Rus birlikleri yaralı sivillere tıbbi yardımı reddetti. Yerel kurbanlar için toplu mezar kazıldı ve askerler yargısız infazlar gerçekleştirdiler. Bir HRW sözcüsü, 4 Mart'ta Rus askerleri tarafından en az bir "kesin infaz" vakasının belgelendiğini söyledi.

''The New York Times'''ın bir haberine göre, Rus askerleri bir "terör kampanyası"nda kasaba sakinlerini "pervasızca ve bazen sadistçe" öldürdüler. Rus keskin nişancılar masum sivilleri öldürdüler. Ukraynalı bir kadın Ruslar tarafından kaçırıldı, bir mahzende tutuldu, defalarca tecavüze uğradı ve ardından öldürüldü. Başka bir kadın ve kız grubu, neredeyse bir ay boyunca bir bodrum katında kilitli kaldı; bunlardan dokuzu sonradan hamile kaldı. Kasabanın her yerinde elleri arkadan bağlı ve infaz edilmiş kişilerin bulunması, cinayetleri birkaç Rus askeri biriminin işlediğini gösteriyor.

Bölgesel savunma gücünün Buça karargahında bulunan bir Kiev sakinine göre, Rus askerleri belgeleri kontrol etti ve Ukrayna'nın Donbass bölgesinde savaşa katılanları öldürdü. Bölge sakini ayrıca, Rus birliklerinin sağcı gruplarla bağlantılı dövmeleri olan insanları ve aynı zamanda Ukrayna sembollerinden dövmeleri olan insanları öldürdüğünü söyledi. Anlattığına göre işgalin son haftasında Kadirovtsılar karşılaştıkları her sivile ateş ediyorlardı. Başka bir sakin, Rus askerlerinin, sivilleri götürmeden veya vurmadan önce, cep telefonlarını Rus karşıtı faaliyet kanıtı için kontrol ettiklerini bildirdi.

Bir tanık RFE/RL'ye Rusların "insanları sistematik olarak öldürdüğü"nü söyledi: "Şahsen bir keskin nişancının apartman pencerelerinde gördüğü iki kişiyi 'öldürmek'le övündüğünü duydum... Gerek yoktu. Askerî bir gerekçe yoktu. Sadece sivillere işkence yapılıyordu. Diğer bloklarda insanlara gerçekten işkence yapılıyordu. Elleri arkadan bağlı ve kafalarının arkasından vurulmuş halde bulundular.". Yerel halk, cinayetlerin kasıtlı olduğunu iddia etti ve birçoğu, keskin nişancıların net bir sebep olmaksızın sivilleri vurduğunu bildirdi.

Ukrayna İnsan Hakları Komiseri Lyudmıla Denisova, sivillere yönelik cinsel şiddetin "Ukrayna halkının soykırımı" olarak adlandırdığı olayın bir parçası olarak Rus askerleri tarafından gerçekleştirildiğini belirtti. Denisova'ya göre, 6 Nisan 2022 itibarıyla özel bir telefon yardım hattı, Buça'dan 14 ile 24 yaşları arasındaki kadınlara ve kızlara tecavüz edildiğine dair en az 25 ihbar almıştı.

### Uydu analizleri
Rus birliklerinin geri çekilmesinden sonra cesetlerin Ukrayna tarafından "sahte olarak konulduğu" iddiaları, Mart ayı ortasında Maxar Technologies tarafından ''The New York Times'''a sağlanan uydu görüntüleri ile çelişiyordu. Yablonska Caddesi'ndeki görüntüler, 9 - 11 Mart tarihleri arasında ortaya çıkan en az 11 "insan vücuduna benzer büyüklükteki karanlık nesneleri" gösteriyordu. Görüntülerin, Ukrayna kuvvetlerinin şehri geri almasının ardından 1 Nisan'da yerel bir meclis üyesi tarafından filme alınan cesetlerle tam olarak aynı pozisyonlarda olduğu görüldü. Aynı caddeye ait başka bir videoda, uydu görüntülerine göre 20 - 21 Mart tarihleri arasında ilk kez ortaya çıkan bisikletlerin ve terk edilmiş arabaların yakınında üç ceset görülüyordu. *Times*, 4 Nisan'da, "üç haftayı aşkın bir süre önce, Rus ordusu kasabayı kontrol ederken sivillerin çoğu öldürüldü" ve görüntülerin Rusların aksi yönündeki iddialarını çürüttüğü sonucuna vardı. BBC News da aynı sonuca vardı.

Uydu görüntüleri ayrıca 10 Mart'ta Buça'daki bir kilisede toplu mezar için yapılan kazı çalışmalarının ilk işaretlerini de gösterdi. Mezar 31 Mart'a kadar "kilisenin yakınındaki bölgenin güneybatı kesiminde yaklaşık 45 metrelik bir hendeğe" genişletilmişti.

### Drone görüntüleri
*[[The New York Times]]* tarafından doğrulanan drone görüntüleri, iki Rus zırhlı aracının bisikletle yürüyen bir sivile ateş ettiğini gösterdi. Rusya'nın geri çekilmesinden sonra çekilen ayrı bir videoda - bir bisikletin yanında yatan - drone görüntülerine uygun sivil kıyafetler giyen bir ölü görülüyor.

### Mekansal dağılım
Belediye başkanı Anatoliy Fedoruk'a göre, Rus kuvvetleri tarafından en yüksek ölüm oranları Buça'nın Yablonska, Sklozavodska ve Lisova Buça bölgelerinde ve özellikle Yablunska ve Vokzalna caddelerinde gerçekleştirildi.

## Bildirilen ölüm sayısı

Buça Belediye Başkanı Anatoliy Fedoruk, şehirden en az 280 kişinin toplu mezarlara gömülmesi gerektiğini söyledi. Yerel sakinler 57 cesedi başka bir toplu mezara gömmek zorunda kaldılar. Kaçan ancak geri dönen yerel bir adli tabip olan Serhiy Kaplişni, 3 Nisan itibarıyla ekibinin çatışmalar sırasında ve sonrasında (asker ölümleri ve doğal sebeplerden ölümler dahil) 100'den fazla ceset topladığını söyledi.

Ayrılmadan önce, elektrik olmaması nedeniyle morg, cesetleri soğutamadığı için kilisenin yakınında toplu bir mezar kazması için bir beko operatörü tuttuğunu söyledi ve "Bu bir dehşetti" dedi. Ayrıca geri döndüğünden beri, kolları bağlı ve yakın mesafeden vurulmuş 13 sivilin cesedini aldığını söyledi.

Öldürülenlerin kesin sayısı bilinmiyor. Fedoruk, katliamın hemen ardından en az 300 kişinin ölü bulunduğunu söyledi, ancak Belediye Başkan Yardımcısı Taras Şapravskyi Reuters'a verdiği röportajda kurbanlardan sadece 50'sinin yargısız infaz edildiğini doğruladı. 300 sayısı daha sonra 12 Nisan'da 403 olarak revize edildi.

Savunma Bakanı Oleksiy Reznikov, "Sadece Buça'daki ölü sayısı Vukovar'dakinden daha fazla." dedi. 13 Nisan 2022'de BBC News, "Ruslar Buça'dan ayrıldığından beri en az 500 ölü bulundu" yazan bir makale yayınladı.

Kiev Slav Evanjelik Ruhban Okulu Akademik Dekanı Vitalı Vinogradov, Buça'da ölenler arasındaydı. Yerel bir serbest gazeteci olan Zoreslav Zamoiski'nin cesedi de Buça'da bulundu.

## Dâhil olan Rus birlikleri
Ukraynalı aktivistler, Doğu Askerî Bölgesi'nin 35. Ordusunun bir parçası olan motorlu bir piyade tugayı olan 64. Ayrı Motorlu Tüfek Tugayının vahşet gerçekleşirken Buça'yı işgal ettiğini iddia etti. Buna ek olarak, biri Özel Hızlı Müdahale Gücünden (SOBR) ve OMON olarak bilinen başka bir paramiliter isyan kontrol gücünden olmak üzere iki Kadirovtsı Çeçen birimi, Buça ve civar köylerin işgalinde yer aldı.

Çeşitli Ukraynalı gruplar, sorumluları bulmak amacıyla işgal güçlerinin bir parçası olarak 64. Motorlu Tüfek Tugayı, birim 51460'ı belirlemek için açık istihbarat kaynaklarını kullandılar. Ukrayna medyası, işgal sırasında Buça'da bulunduğunu iddia ettiği Rus ordusunun isimlerini yayınladı. Ukrayna istihbarat müdürlüğünden alıntı yapan *[[Ukrayinska Pravda]]*, 64. Motorlu Tüfek Tugayının bölgeden çekildiğini, ancak Ukrayna'da Harvov cephesinde yeniden harekete geçeceğini söyledi.

6 Nisan 2022'de CNN; ismi açıklanmayan bir ABD'li yetkiliden alıntı yaparak Buça vahşetine karışan Rus birimlerinin kimliğinin, çalışmalarında mevcut tüm araç ve varlıkları kullanan ve sorumluluğu "daraltma" noktasında olan ABD istihbarat teşkilatları için "son derece yüksek bir öncelik" olduğunu söylediğini aktardı.

6 Nisan 2022'de Alman istihbaratı Bundesnachrichtendienst (BND), parlamenterlere Kiev'in kuzeyindeki Rus askerlerinin Buça'da bulunan cesetlerle bağlantılı olabilecek radyo dinlemeleri hakkında bilgi verdi. Kayıtlar; görünüşe göre Wagner Grubunun vahşetlerde öncü bir rol oynadığını, cinayetleri tartışan askerler tarafından istisnai olarak kabul edilmediğini ve ses kaydına aşina olan isimsiz bir kaynağa göre, vahşetlerin Rus askerî faaliyetinin standart bir unsuru hâline geldiğini gösteriyor.

## Soruşturmalar

### Ukrayna

Ukrayna polisi, geniş alanın suç mahalli olarak değerlendirildiği Buça'daki olaylarla ilgili soruşturma başlattı. Aynı zamanda, Dışişleri Bakanlığı Ukrayna'daki Uluslararası Ceza Mahkemesi soruşturmasından Buça'ya ve Kiev Oblastı'nın diğer bölgelerine müfettiş göndermesini talep etti. Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba diğer uluslararası grupları da kanıt toplamaya çağırdı.

### Rusya
Rusya, beş daimî üyesinden biri olduğu BM Güvenlik Konseyinden "Ukraynalı radikallerin iğrenç provokasyonu" olduğunu iddia ettiği konuyu ele almak için özel bir toplantı talep etti. Rusya Soruşturma Komitesi Başkanı Aleksandr Bastrikin, Ukrayna makamlarını Rusya Silahlı Kuvvetlerinin eylemleri hakkında "kasıtlı olarak yanlış bilgi" yaymakla suçlayarak "Ukrayna provokasyonu" olarak nitelendirdiği olayla ilgili soruşturma talimatı verdi.

## Tepkiler

### Ukrayna
Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba, olayları "kasıtlı bir katliam" olarak nitelendirdi. Rusya'nın "IŞİD'den daha kötü" olduğunu ve Rus güçlerinin cinayet, işkence, tecavüz ve yağmalamadan suçlu olduğunu söyledi. Kuleba ayrıca G7 ülkelerini "yıkıcı" ek yaptırımlar uygulamaya çağırdı.

Kiev Belediye Başkanı Vitali Kliçko, *[[Bild]]*'e verdiği röportajda, "Buça'da ve Kiev'in diğer banliyölerinde yaşananlar ancak soykırım olarak tanımlanabilir" dedi ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i savaş suçlarıyla suçladı. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, gazetecilere ve dünyaya Buça'da bildirilen vahşeti göstermek için 4 Nisan 2022'de bölgeyi ziyaret etti.

5 Nisan'da Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyine konuşan Zelenski, katliamın "ne yazık ki işgalcilerin son 41 gündür topraklarımızda yaptıklarının sadece bir örneği" olduğunu ve Rus kuvvetlerinin tankları arabalarındaki Ukraynalı sivilleri "zevk için" ezmek için kullandığını söyledi. Rusya'nın ordusunun eylemlerinden sorumlu tutulması ve Güvenlik Konseyindeki konumunu kaybetmesi çağrısında bulundu.

### Uluslararası kurumlar

Katliam AB Konseyi Başkanı Charles Michel tarafından kınandı ve "Rus ordusunun Kiev'de gerçekleştirdiği vahşetlerin akıldan çıkmayan görüntüleri karşısında şok olduğunu" söyledi ve AB'nin Ukrayna'ya ve insan hakları gruplarına uluslararası mahkemelerde kullanılmak üzere delil toplamada yardımcı olacağına dair söz verdi. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg de benzer şekilde sivillerin hedef alınmasından duyduğu korkuyu dile getirdi.

BM Genel Sekreteri António Guterres, görüntüler karşısında duyduğu şoku dile getirdi ve etkin hesap verebilirliği sağlayacak bağımsız bir soruşturma çağrısında bulundu. BM Güvenlik Konseyi, Başkan Zelenski'nin bir video konuşması da dahil olmak üzere durumu görüşmek üzere 5 Nisan'da toplandı.

7 Nisan'da ABD, BM Genel Kurulunun olağanüstü özel oturumunda BM'nin önde gelen insan hakları organı olan İnsan Hakları Konseyindeki Rusya üyeliğini askıya almak için bir karar başlattı. Önerge, 93 ülkenin öneriye lehte, 24 aleyhte ve 58 çekimser oyuyla kabul edildi. Rusya, konseyde üyelik hakları iptal edilen ikinci ülke ve bu hakları iptal edilen tek Güvenlik Konseyi daimi üyesidir.

G7 dışişleri bakanları, Rusya'nın Buça'da ve Ukrayna'nın diğer bölgelerinde işlediği "vahşetleri" kınayan ortak bir bildiri yayınladılar.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 8 Nisan'da Buça'yı ziyaret ederek toplu mezarları ziyaret etti ve katliamı "Putin'in ordusunun zalim yüzü" olarak nitelendirdi. Von der Leyen daha sonra Kiev'i ziyaret etti ve Devlet Başkanı Zelenski ile bir araya gelerek, Zelenski'ye Ukrayna'nın Avrupa Birliği'ne üyelik sürecini başlatmak için evrakları sundu ve Ukrayna'nın başvurusunu hızlandırmayı teklif etti.

### Diğer ülkeler
Komşu ve yakın Avrupa ülkelerinin liderleri saldırıyı kınadılar ve işlenen vahşetlerin soruşturulması çağrısında bulundular. Estonya Başbakanı Kaja Kallas, olayın görüntülerini Sovyetler Birliği ve Nazi Almanyası tarafından işlenen toplu katliamlarla karşılaştırdı ve ayrıntıların toplanıp faillerin mahkemeye çıkarılması çağrısında bulundu. Slovakya Başbakanı Eduard Heger, katliamı "eski Yugoslavya'daki savaş kıyameti" ile karşılaştırdı. Moldova Cumhurbaşkanı Maia Sandu olayı "insanlığa karşı suç" olarak nitelendirdi ve 4 Nisan 2022'yi Rusya-Ukrayna Savaşı'nda öldürülen tüm Ukraynalıların anısına ulusal yas günü ilan etti. Ukrayna ve Rusya'nın diğer komşuları arasındaki bu tür kınamalar Finlandiya, Litvanya, Polonya ve Türkiye'deki siyasi liderler tarafından da dile getirildi.

Olaylar; Danimarka, Estonya, Fransa, Almanya, İtalya, Letonya, Litvanya, Portekiz, Romanya, Slovenya, İspanya ve İsveç dahil olmak üzere çok sayıda Avrupa Birliği üyesinin toplamda 200'den fazla Rus diplomatın ülkelerinden sınır dışı edilmesini emretmesine yol açtı. Bu tür sınır dışı etme işlemleri, Japonya gibi Avrupa dışındaki ülkeler tarafından da gerçekleştirildi.

Çin ve Hindistan'ın BM Güvenlik Konseyi temsilcileri de raporları "son derece rahatsız edici" olarak nitelendirdi ve uluslararası soruşturma çağrılarını desteklediler. Çin'de, bu tür tepkiler Dışişleri Bakanlığına düzenlenen bir basın toplantısında da yankılandı, ancak olayla ilgili suçlama doğrudan ilgili aktörlerden herhangi birine atfedilmedi. Suçlamayı reddetmeyi, Çin devlet medyasında olayların doğruluğunu tartışan Rus iddialarının tekrarlanması izledi. Putin'in müttefiki Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko da Buça Katliamı'nı "sahte bayrak saldırısı" ve İngiliz ajanlar tarafından Rusya'ya yeni yaptırımlar getirmek için düzenlenen bir "psikolojik operasyon" olarak nitelendirdi ve iddiaya göre Putin'e bu iddialarla ilgili belgeler verdi.

ABD Başkanı Joe Biden, Putin'in savaş suçlarından yargılanmasını istedi. Biden, Rusya'ya ek yaptırımları desteklediğini de belirtti. Benzer bir ifade, Ukrayna'ya ekonomik yaptırımların ve askeri desteğin artırılacağını söyleyen Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson tarafından da paylaşıldı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Rus ordusunun eylemlerini savaş suçu olarak nitelendirdi ve yanıt olarak yeni yaptırımların gerekli olduğunu söyledi. Macron, Rus petrol ve kömür endüstrilerini hedef almayı önerdi. Ardından Avrupa Birliği, Rusya'dan kömür, odun, kauçuk, çimento, gübre ve diğer ürünlerin ithalatının yasaklanması da dahil olmak üzere Rusya'ya karşı ek yaptırımlar açıkladı. Kömür ithalatı yasağının Rusya'ya yıllık 8 milyar Euro'ya mal olması bekleniyor. Ek yaptırımlar, Avrupa'dan yüksek teknolojili ekipman ve teknolojinin ihracat yasaklarını da içeriyor. Josep Borrell yaptırımları açıklarken, yaptırımların "Rus silahlı kuvvetlerinin Buça'da işlediği vahşet sonrasında" kabul edildiğini belirtti.

## Rusya'nın tepkisi ve inkârı
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, katliamı Rusya'ya karşı kullanılan başka bir "sahte saldırı" olarak nitelendirerek tiyatro olduğunu iddia etti. Rus kuvvetlerinin 30 Mart'ta Buça'dan ayrıldığını, ancak dört gün sonra Ukrayna güvenlik servisinin Buça'ya gelmesinin ardından cinayetlere dair kanıtların ortaya çıktığını söyledi ve 31 Mart'ta Buça Belediye Başkanı Anatoliy Fedoruk'un, sokaklarda vurulan yerlilerden bahsetmeden Rus ordusunun şehri terk ettiğini belirten bir video mesajı yayınladığını iddia etti. Associated Press, Belediye Başkanı Fedoruk'un 7 Mart'ta "Buça'da yığılan cesetler" hakkındaki hesabını verdiğini bildirdi.

4 Nisan'da Birleşmiş Milletler Rusya Temsilcisi Vasili Nebenzya, videolardaki cesetlerin Rus kuvvetleri Buça'dan çekilmeden önce orada olmadığını söyledi. Bu iddia, cesetlerin 19 Mart gibi erken bir tarihte orada olduğunu gösteren uydu görüntüleri ile çelişiyordu. Uydu görüntülerindeki cesetlerin konumu, Nisan ayı başlarında çekilen akıllı telefon fotoğraflarıyla eşleşiyor.

Rusya Savunma Bakanlığının Telegram kanalı, Rus güçlerinin savaş sırasında sivilleri hedef almadığını belirten bir raporu yeniden yayınladı. Açıklamaya göre, Rus ordusu bir katliamın üstünü örtemezdi ve kentteki toplu mezar Ukrayna hava saldırılarının kurbanlarıyla dolmuştu. Bakanlık, Buça'da ölü sivillerin cesetlerini gösterdiği iddia edilen bir videoyu analiz ettiğini ve filme alınan cesetlerin hareket ettiğini söyledi. Bu iddia BBC'nin Moskova departmanı tarafından soruşturuldu ve videonun tiyatro dair hiçbir kanıt bulunmadığı sonucuna vardı.

Bellingcat, BBC'nin açıklamasını doğruladı ve Rus hükûmet kaynaklarının sunduğu zaman çizelgesini daha da sorguladı. Özellikle Bellingcat gazetecisi ve kurucusu Eliot Higgins, hem Rus medya kuruluşu TV Zvezda'nın hem de Buça Belediye Meclisi Sekreteri Taras Şapravski'nin Rus kuvvetlerinin en az 1 Nisan'a kadar Buça'da hâlâ bulunduğunu bildirdiğini kaydetti.

Rus devlet televizyonu Russia-24'te, Ukraynalıların Buça Katliamı'nı "sahnelemek" için mankenleri kullandığını iddia eden bir video kullanılarak, olayı sahte olarak gösterme girişiminde bulundu. Fakat görüntülerin, Saint Petersburg'da çekilen bir televizyon setinden geldiği hemen tespit edildi. Televizyon programı çalışanları, videonun bir Rus televizyon programından olduğunu doğruladı. Benzer şekilde, Ukraynalı askerlerin Buça'da kablolarla cesetleri çektiğini gösteren bir video, sözde sahnenin sahnelendiğini kanıtlamak için Rusya yanlısı sosyal medya tarafından geniş çapta paylaşıldı. Videonun kaynağı Associated Press'ti. Raporunda kablo kullanımının cesetlerin muhtemelen bubi tuzağına yakalanma endişesinden kaynaklandığı açıklanmaktadır.

Gazeteci Tomas Sniegon *[[The Conversation (internet sitesi)|The Conversation]]* için yazıdığı bir makalesinde, Rusya'nın Buça'ya yaklaşımını, Sovyetler Birliği'nin Katyn Katliamı'nı inkâr etmesine benzer şekilde tanımladı: Sovyet birlikleri, katliamın Alman ordusu tarafından yapıldığı konusunda ısrar ederek binlerce Polonyalının infazını örtbas etmişti. *[[Asahi Shimbun]]* ve Slovenya Başbakanı Janez Janša da iki olay arasında karşılaştırmalar yaptı.

## Ayrıca bakınız

* Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde işlenen savaş suçları
* Ukrayna'daki katliamlar listesi
* Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde Ukraynalı Soykırımı iddiaları
## Belgesellerde
* Raşizmin anatomisi

## Notlar

## Not listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Yana Korniychuk, Elena Loginova: ''The banality of brutality. 33 days under siege in Block 17, Bucha, Ukraine.''  In: *Organized Crime and Corruption Reporting Project*, 31. August 2022 (engl., russ., ukr.)