Versatile Video Coding

**H.266**, **ISO/IEC 23090-3**, ve **MPEG-I Part 3** olarak da bilinen **Versatile Video Coding** (**VVC**) (Çok yönlü video kodlama), Joint Video Experts Team (JVET) tarafından 6 Temmuz 2020'de son haline getirilen bir video sıkıştırma standardıdır. Ekip (JVET), ITU-T Çalışma Grubu 16'nın VCEG çalışma grubunun ve ISO/IEC JTC 1/SC 29'un MPEG çalışma grubunun ortak video uzman ekibinden meydana gelmektedir. High Efficiency Video Coding (HEVC, ITU-T H.265 ve MPEG-H Part 2 olarak da bilinir) ardılıdır. İki temel hedefle geliştirilmiştirgeliştirilmiş sıkıştırma performansı ve çok geniş bir uygulama yelpazesi için destek.

## Tarih
JVET, Ekim 2017'de son bir Teklif Çağrısı yayınladı ve standardizasyon süreci, standardın ilk çalışma taslağının üretildiği Nisan 2018'de resmi olarak başladı.

IBC 2018'de, videoyu HEVC'den %40 daha verimli sıkıştırdığı söylenen VVC'ye dayalı bir ön uygulama gösterildi.

Nihai standardın içeriği 6 Temmuz 2020'de onaylandı 

### Takvim

* Ekim 2017: Teklif Çağrısı
* Nisan 2018: Alınan tekliflerin ve standardın ilk taslağının değerlendirilmesi 
* Temmuz 2019: Komite Taslağı için oy pusulası yayınlandı
* Ekim 2019: Taslak Uluslararası Standart için oylama yapıldı
* 6 Temmuz 2020: Nihai standardın tamamlanması

## Lisans
HEVC uygulamalarını lisanslarken görülen sorunların riskini azaltmak için VVC, Media Coding Industry Forum (MC-IF) adlı yeni bir grup kuruldu. Ancak, MC-IF'in, JVET'in konsensüs kararlarıyla belirlenen teknik değere dayalı standardizasyon süreci üzerinde hiçbir gücü yoktu.

Önceki AVC  ve HEVC  kodeklerine benzer bir durumda, başlangıçta dört şirket VVC için patent havuzu yöneticileri olmak için yarışıyordu. Daha sonra iki şirketin havuz oluşturduğu bildirildi: Access Advance ve MPEG LA.

Access Advance, gerekli lisans ücretinin miktarını yayınladı.

## Benimseme

### Yazılım
**Kodlayıcılar/kod çözücüler**

* Fraunhofer HHI, VVenC  adlı kaynağa dayalı bir  VVC kodlayıcı ve VVdeC  adlı bir kod çözücü yayınladı.
** Fraunhofer Çok Yönlü Video Kodlayıcı (VVenC) 
** Fraunhofer Çok Yönlü Video Kod Çözücü (VVdeC) 
* VVC VTM referans yazılımı 
* Tencent Media Lab, gerçek zamanlı bir kod çözücüde  VVC'yi destekler ve Tencent Cloud hizmeti, bulut altyapısında kod dönüştürme ve akışla destekler.
* uvg266  açık kaynak kodlayıcı
* x266 kodlayıcı, H2 2023'te herkese açık olarak yayınlanacak 
* yerel bir açık kaynak muxer/demuxer ve kod çözücü ile ffmpeg geliştirme deposu 

**Oynatıcılar**

* Spin Digital, Linux ve Windows cihazları için gerçek zamanlı bir VVC kod çözücü ve oynatıcı satmaktadır.
* 2021'de MX Player'ın  mobil müşterilerinin %20'sine kadar VVC'de içerik sağladığı bildirildi.

### Donanım

### Yayın
Brezilya SBTVD Forumu, Brezilya'nın yakında çıkacak olan TV 3.0'ı için VVC'yi seçti. Brezilya SBTVD Forumu, **2024'te** piyasaya sürülmesi beklenen yakında yayınlanacak televizyon sistemi TV 3.0'da MPEG-I VVC kodekini benimseyecek. Yayın ve geniş bant dağıtımı için bir video taban katmanı kodlayıcısı olarak MPEG-5 LC EVC ile birlikte kullanılacaktır.

Dijital televizyon yayın standartlarını yöneten Avrupa kuruluşu DVB Project, 24 Şubat 2022'de **VVC'nin** artık yayın araçlarının bir parçası olduğunu duyurdu. Avrupa, Avustralya ve diğer birçok bölgede kullanılan DVB tuner özelliği, HEVC'nin halefi olan **VVC (H.266)** video codec bileşenini desteklemek üzere revize edilmiştir.

## Ayrıca bakınız

* H.262 / MPEG-2 Part 2 videosu
* H.264 / MPEG-4 Part 10: Advanced Video Coding/AVC
* H.265 / MPEG-H Part 2: High Efficiency Video Coding/HEVC
* AOMedia Video 1 (AV1)
* MPEG-5 Part 1: Essential Video Coding / EVC
* Katmanlı kodlamanın diğer adı - ölçeklenebilir kodlama:
* MPEG-5 Part 2: Low Complexcity **Enhancement** Video Coding / LC EVC

## Dış bağlantılar

* Fraunhofer Heinrich Hertz Enstitüsündeki VVC web sitesi,  kaynak kodu: VTM  veya VVdeC  veya VVenC 
* ITU H.266 sıkıştırması için beklemede kalın 
* MPEG - Çok Yönlü Video Kodlama 
* VVC'nin sonuçlandırılması 

## Kaynakça