open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bayağı kızılkuyruk

**Âdî kızılkuyruk** ya da **bayağı kızılkuyruk** (*Phoenicurus phoenicurus*), sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasından 14&nbsp;cm uzunluğundaki Palearktik bölgenin batısında yaygın olarak üreyen kızılkuyruk türü.

## Özellikleri

13-14,5&nbsp;cm boyunda, oldukça , ürkek ve sakıngan bir kuştur; çoğu zaman dikelip kuyruğunu kıpırdatarak kuyruğundaki tipik kızıllığı ifşa eder. Erkeğin, alında ve kaşüstü bölgesinde beyaz şeritli, boğazına doğru inen siyah maskesi vardır; takke ve sırt düz kül rengine çalan boz, gerdanı turunca çalan kızıl olur; son baharda bu canlı renkler çoğu zaman devetüyü renginde  belirsizleşir. Erkek kızılkuyruğun başka bir kuşla karıştırmak güçtür. Türkiye'nin doğusu, Kafkaslar ve Orta Doğu'da görülen *P. p. samamisicus* alt türünde sırt daha koyudur, oldukça değişken fakat çoğunlukla beyaz bir kanat şeridi olur, bu alt türün dişilerinde bile bu şeridi oluşturan ikinci uçma telekleri daha soluk renktedir.

Genç bülbüllere çok benzeyen  kızılkuyrukların kuyruk ortası daha koyu, boyları daha küçük olur. Kısmî gençlik ertesi  eylül başında girerler. Bundan sonra, ilk kışındaki erkek kızılkuyruklar erişkinlere oldukça benzerler, fakat maske henüz tamamlanmamıştır,  bölgede koyu külrengi bir leke olur; gerdan beyazlı-narıncılı çakır, kaşüstü bandı silik ve henüz alına dağılmamıştır. Uçma teleklerinin zıhlarla kontrastı, telekler daha açık kül rengi olduğundan erişkin erkeğe göre daha azdır. Kuyruk telekleri sivri uçlu olur. Üreme ertesi  eylül başında girerler.

Erişkin dişi kızılkuyrukların sırtı kahverengine çalan soluk boz, karnı belli bellirsiz turuncuya çalan nohudî beyaz olur. Kara kızılkuyruk dişisine çok benzerler, fakat daha açık renkte, boz tonları daha azdır; boğazı açıkça daha soluk, gerdan altı ve karın kirli beyazdır. Ender olarak, erkekte olduğu gibi gerdanda turunca çalan kızıl nüanslar olabilir. Dişi kızılkuyruk, bülbülün hem erkeği hem dişine genel itibarıyla oldukça benzemekle beraber, orta uçma teleklerinin koyu kahverengi olmasıyla kesin olarak ayırt edilir; boyu daha ufaktır. İlk kışındaki dişilerle erişkin dişilerin ayırt edilmesi oldukça güçtür; erkekte olduğu gibi, ilk kışındaki kuşun kuyruk teleklerinin sivri olmasına bakılır.

## Dağılımı ve yaşam alanı

Ormanlarda, ağaçlıklarda, bahçelerde yaşayan bu tür ağaç kovuklarına ya da yarıklarına yuva yapar. Yuvaya dişi altı-yedi yumurta bırakır. Yazın Türkiye'nin her bölgesindeki ağaçlık kesimlerde, özellikle de dağlık yörelerde ürer.

## Dış bağlantılar
Phoenicurus

***Phoenicurus***, Muscicapidae familyasına bağlı bir kuş cinsidir.

## Konuyla ilgili yayınlar
* 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
Kara kızılkuyruk

**Kara kızılkuyruk** (Kara kızılkuyruk bülbülü) (*Phoenicurus ochruros*), sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasından bir kızılkuyruk türü. Bu kuşun bir diğer adı (Kara kızılkuyruk bülbülü)dür.

## Özellikleri
14&nbsp;cm uzunluğundadır. Erkek kırmızı kuyruğu ve beyaz kanat beneği dışında tümüyle siyah, dişi ise kırmızı kuyruğu dışında boz kahverengidir.

## Üreme

Kaya yarıklarına yapılan yuvaya dişi dört-altı yumurta bırakır.

## Dağılımı

Avrupa, Kuzey Afrika ve Asya'nın batı kesimlerinde yaşayan bu kuşlar daha çok kayalık bölgelerde, yamaçlarda, harabelerde ve kimi zaman da yerleşim birimlerinde bulunurlar. Kara kızılkuyruk Anadolu'nun dağlık, kayalık bölgelerinde yıl boyunca görülür.

## Dış bağlantılar
* Black Redstart videos
Alnus glutinosa

**Adi kızılağaç** (*Alnus glutinosa*), huşgiller (Betulaceae) familyasından 20–30 m'ye ulaşabilen esmer kabuklu ve seyrek dallı bir türdür.150-200 yaşına kadar yaşayabilir.

## Genel özellikleri
Adi kızılağaç, Avrupa'nın çoğunda bulunabilen ve hızlı büyüyen yaprak döken bir ağaçtır. Ağaç yetiştiriciliği ve odun endüstrisindeki çoklu kullanımları nedeniyle, ağaç önemli bir orman türü olarak kabul edilmektedir. Kara kızılağaç oldukça yumuşaktır, ancak su altında tutulduğunda dayanıklıdır, dolayısıyla su altı yapıları ve daha küçük tekneler için kullanılır. Ağaç, ekolojik olarak kış boyunca yaban hayatı için değerli bir besin kaynağı sağlar. Adi kızılağaç, ılımlı ila soğuk bir iklimi tercih eder ve en iyi nehir kıyıları ve bataklıklar gibi yüksek su seviyesinin olduğu derin topraklarda yetişir. Bu lokasyonlarda taşkın kontrolüne ve nehir kıyılarının stabilizasyonuna da katkıda bulunur. Adi kızılağaç, azot bağlama kabiliyeti nedeniyle, diğer bitkiler için toprak koşullarını iyileştirme ve böylelikle azotlu gübre ihtiyacını en aza indirme yeteneği ile değerli bir öncü türdür. Bununla birlikte, ağaç ışık talepkardır ve sonunda yeni ve komşu ağaçların rekabetine dayanamaz.

Yaygın kızılağaç, yaban hayatı için yiyecek ve barınak sağlar ve çok sayıda böcek, liken ve mantar tamamen ağaca bağımlıdır. Öncü bir türdür, boş arazileri kolonize eder ve arkasında diğer ağaçlar belirdikçe karma ormanlar oluşturur. Sonunda yaygın kızılağaç ormanlık alanlarda ölür çünkü fideler orman tabanında bulunandan daha fazla ışığa ihtiyaç duyar.

## Alt türler
* Sakallı kızılağaç (*Alnus glutinosa* subsp. *barbata*)
* Yapışkan kızılağaç (*Alnus glutinosa* subsp. *glutinosa*)
* Toros kızılağacı (*Alnus glutinosa* subsp. *antitaurica*)
* Huş yapraklı kızılağaç (*Alnus glutinosa* subsp. *betuloides*)

## Kaynakça
Çarşamba (anlam ayrımı)

**Çarşamba** aşağıdaki anlamlara gelebilir:

* Çarşamba (gün), haftanın günlerinden biri
* Çarşamba Ovası

## Yerleşim yerleri
* Çarşamba, Samsun - Samsun ili ilçesi
* Çarşamba, Fatih, İstanbul ili Fatih ilçesi semti
Çarşamba

**Çarşamba**, haftanın salıdan sonra, perşembeden önce gelen günüdür. Uluslararası ISO 8601 standardına göre haftanın üçüncü günüdür.

Kelime, Farsça "dördüncü gün" anlamına gelen  *çahâr şenbe*'den gelir. Türkçede geçen en eski kullanılışı Codex Cumanicus'taki *çahar-şanbe [çaar sanbe]* şeklidir.

Çarşamba gününe Eski Türkçede *"törtünç"* (dördüncü) denir.

## Halk kültüründe
**Çarşamba** gününe Türklerde ve özellikle Azeri kültüründe değişik anlamlar yüklenmektedir. Genel olarak çarşamba günlerinde gece vakti dikkatli olunması ve doğaya (doğa ruhlarına) saygısızlık yapılmaması gerektiğine inanılır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Yöresel İnanışlar  - "Çarşamba Gelenekleri" başlığı, Iğdır İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
* Batıl İnanişlar  - "Kara Çarşamba" başlığı, Muş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
Bulgaristan'daki Kırım Tatarları

**Bulgaristan'daki Kırım Tatarları**, Bulgaristan'da yaşayan Kırım Tatarı azınlığıdır. Yapılan nüfus sayımına göre 2001 yılında ülkede 1803 Kırım Tatarı yaşamaktaydı. Bu kişilerin çoğu, 1860'lı yıllarda ülkeye gelmiştir. Bazı kaynaklara göre 1860'larda Bulgaristan'a gelen Kırım Tatarı sayısı 110,000 idi. Daha sonra bu kişilerin bir kısmı Bulgaristan'dan göç etmiştir.

bu bölgeler 1900'lü yıllarda Romanya'nın olduğu için Tatarlar aslında Romanya'da yaşamaktadır. Türkiye'ye göç eden Tatar Türklerinin çoğu Eskişehir'dedir. Meşhur yemekleri cantık ve çiğ börektir

1920 sonrası Atatürk Romanya'ya gönderdiği gemilerle Tatar Türklerini savaştan Türkiye ye getirtip Türkiye'de çeşitli yerlere yerleştirmiştir. Edirne, Çanakkale gibi yerlerde tatarlara yer vermiştir.

Bulgaristan'daki Kırım Tatarları'nın en çok yaşadığı bölgeler ise Varna, Tatar Pazarcık, Balçık kadı-köy Dobriç ve Şumnu'dur.

## Kaynakça
Pyrrhula

***Pyrrhula***, Fringillidae familyasına bağlı bir hayvan cinsidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
Yer çekirdeği

**Yer çekirdeği**, Dünya'nın en iç kısmını oluşturur. En kalın yer katmanıdır (geosfer).

Mantodan Wiechert-Gutenberg süreksizliği ile ayrılır. 2.890 kilometre derinlikten Dünya'nın merkezine (6.370&nbsp;km) kadar uzanır; yani 3.480 kilometre kalınlıktadır. Yoğunluğu dış sınırında 10&nbsp;g/cm³, Dünya'nın merkezî kısmında ise 13&nbsp;g/cm³ kadardır. Esas olarak demir-nikel alaşımından oluştuğu sanılmaktadır. Çekirdek, eski literatürde *nife* terimiyle açıklanan kısma karşılık gelir. Deprem dalgalarının yayılışına bakılarak yapılan araştırmalar, çekirdeğin iki kısımdan meydana geldiğini göstermektedir:

Çekirdek, dış çekirdek ve iç çekirdek olmak üzere iki kısma ayrılır. Dış çekirdek, 2.890–5.000&nbsp;kilometre arasında yer alır ve kalınlığı 2.110&nbsp;km'dir. Burada yoğunluk 5,5'dan 10'a kadar çıkar ve P dalga hızı ise 13.6&nbsp;km/s'den 8.1&nbsp;km/s'ye düşer. Enine deprem dalgaları (S dalgaları) bu kısma sokulmadıklarından dış çekirdeğin sıvı olduğu sonucuna varılmıştır. İç çekirdek ise 5.000-6.370 kilometreler arasında, yani Dünya'mızın tam merkezinde yer alır ve katıdır. Kalınlığı 1.370 kilometredir. Dış ve iç çekirdek arasındaki yoğunluk 12,3, sıcaklık ise 'i bulur. Dış ve iç çekirdek arasındaki en önemli fark, dış çekirdekte demir-nikel alaşımı magma ergimiş hâlde iken iç kısımda çok yüksek basınç etkisiyle kristal hâlinde olmasıdır. İç çekirdekte yoğunluk 13,6 g/cm³, sıcaklık ise 'dir. İç çekirdeğe yoğunluğunun çok fazla olması sebebiyle ağırküre anlamında barisfer de denilir.

Yukarıda da görüldüğü gibi yerkürenin yoğunluğu yeryüzünden mantoya doğru artmaktadır. Granitik yer kabuğunda 2,7–2.8&nbsp;g/cm³ civarında olan yoğunluk, merkezde 13&nbsp;g/cm³'ü bulmaktadır.

Yoğunluk artışı sürekli ve tedricî değildir; belirli derinliklerde ani yoğunluk artışları görülür. Bu derinliklerden biri *[[Mohorovičić süreksizliği|Mohorovicic kesintisi]]* veya kısaca *Moho kesintisi* olarak adlandıran ve yer kabuğu ile manto arasındaki sınıra tekabül eden derinliktir. Mantodan çekirdeğe geçişte de bu şekilde bir ani yoğunluk artışı görülür. Mantonun alt zonunda 6&nbsp;g/cm³'e yakın olan yoğunluk, çekirdeğin üst sınırında birden 10&nbsp;g/cm³'e çıkar. Ani yoğunluk artışının görüldüğü bu sınıra da *[[Wiechert-Gutenberg süreksizliği|Wiechert-Gutenberg kesintisi]]* denir.

Yerkürenin merkezine doğru gidildikçe yoğunluk değerleri gibi sıcaklık ve basınç değerleri de artar. Ancak sıcaklığın ve basıncın birim mesafedeki artış değeri, yani gradyanları sabit değildir.

## Ayrıca bakınız
* Dış çekirdek
* İç çekirdek 
* Yerküre

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* deu.edu.tr - Yerküre
Uzanım

**Uzanım**, gökbilimde Güneş'in uydusu olan bir gök cisminin Yer'den bakıldığında Güneş ile yaptığı açıdır.

İç gezegenler (Merkür ve Venüs) için 'doğu uzanımı', gezegenin batı ufkunda Güneş battıktan sonra görüldüğü durumlarda; 'batı uzanımı' ise, sabah Güneş doğmadan önce doğu ufkunda bulunduğu durumlarda söz konusudur. Her kavuşum döneminde gezegen iki kez Güneş ile en büyük açıyı yapacak konuma gelir. Bunlar 'en yüksek doğu uzanımı' ve 'en yüksek batı uzanımı' olarak adlandırılırlar.
Yörünge düğümü

Bir yörüngenin, eğikliğini belirlemek için referans olarak alınan düzlemi kestiği iki noktaya **yörünge düğümleri** adı verilir. Bu iki düğüm içinden, yörüngeyi izleyen cismin referans düzlemini güneyden kuzeye doğru aştığı nokta 'çıkış düğümü', 'çıkan düğüm' veya 'kuzey düğümü'; kuzeyden güneye doğru geçtiği nokta ise 'iniş düğümü', 'inen düğüm' veya 'güney düğümü' olarak adlandırılır. Eğikliği sıfıra eşit olan bir yörüngenin düğümleri yoktur.
Gök mekaniği

**Gök mekaniği**, gök cisimlerinin hareketlerini inceleyen gökbilim dalıdır.

Gök cisimleri arasındaki kütleçekim etkileşimlerinin belirlediği ilişkilere, Kepler'in ampirik olarak kurduğu matematiksel model üzerine Newton tarafından geliştirilen ve hareketin temel yasaları adı verilen fizik kurallarının uygulanması temeline dayanır. 20. yüzyılda Einstein'ın görelilik kuramı ile bu kurallar yeniden gözden geçirilmiştir. Böylece, giderek daha duyarlı hale gelen ölçüm yöntemleri ile ortaya çıkan ve klasik gök mekaniği kuramının açıklamakta yetersiz kaldığı sapmalar aydınlatılabilmiştir.
Klasik Mac OS

**Klasik Mac OS**, Apple firması tarafından piyasaya sürülen işletim sistemi idi. Bu, diğer sistemlerle beraber Macintosh işletim sistemleri'ne dahil idi. Apple'ın daha sonra "Mac OS" olarak isimlendireceği şeyin orijinal hali olan, tamamlayıcı ve isimsiz sistem yazılımı ilk olarak 1984 yılında orijinal Macintosh ile tanıtılmıştır. İlk evvel "System" ismi ile tanıtılan sistem Mac OS 7.6-dan (System 7-nin versiyonu) başlayarak "Mac OS" adı ile sunulmaya başladı.En son ana sürümü Mac OS 9'dur. Mac OS ailesinde System 1 (2, 3, 4 ve 5), System 6, System 7, Mac OS 8, Mac OS 9 vardır. Bundan sonra macOS (önceki ismi Mac OS X, OS X) işletim sistemi başlatıldı. Sonundaki X roma rakamındaki 10'u temsil eder. Mac OS, UNIX türevi açık kaynak kodlu bir işletim sistemidir. Yasal olarak sadece Apple marka bilgisayarlar ile uyumludur. Grafik açısından çok ayrıcalıklı olduğundan genellikle yayıncılık alanında ilgi görür. 2014 yılı itibarıyla OS X Yosemite adlı yeni bir sürümü çıkmıştır.

Mac OS'un önceki sürümleri sadece Motorola 68000 tabanlı Macintosh'lar ile uyumlu idi. Apple PowerPC donanımı ile bilgisayarlar ortaya koyduğunda, işletim sistemi de bu yapıyla desteklendi. Mac OS 8.1 68.000 sınıfı işlemci (68.040) üzerinde çalıştırabilir son versiyonudur. "Classic" Mac OS yerine geçmiş olan Mac OS X, 10.5 ("Leopar") sürümü üzerine hem PowerPC ve Intel işlemcileri ile uyumludur. 10.6 ("Kar Leoparı") ve üzeri versiyonları sadece Intel işlemcileri destekler.

## Dış bağlantılar
* Apple Mac OS X sayfası
* Mac OS X Güvenlik
Bluetooth

**Bluetooth**, sabit veya taşınabilir cihazlar arasında kısa mesafelerde veri aktarımı yapmaya veya kişisel alan ağları (PAN) kurmaya yarayan kablosuz bağlantı standardı. 2,02&nbsp;GHz ile 2,48&nbsp;GHz aralığındaki ISM bantlarında UHF radyo dalgalarını kullanır. Genellikle kablolu bağlantılara alternatif olarak, birbirine yakın taşınabilir cihazlar arasında dosya alışverişi yapmak ve müzikçalarlar ile kablosuz kulaklıkları birbirine bağlamak için kullanılır. En sık kullanılan modunda aktarım gücü 2,4 miliwatt ile sınırlı olduğu için kapsama alanı 10 metreyi geçemez.

Bluetooth standardı Bluetooth Special Interest Group (SIG) tarafından yönetilir. Telekomünikasyon, bilgi işlem, ağ ürünleri ve tüketici elektroniği alanlarında 35.000'den fazla şirket gruba üyedir. IEEE, Bluetooth'u IEEE 802.15.1 olarak standartlaştırmış olmasına rağmen artık bu standart üzerinde çalışmamaktadır. Spesifikasyonun gelişiminden, yeterlilik programından ve ticari markaların korunmasından Bluetooth SIG sorumludur. Üreticilerin Bluetooth markasını kullanmaları için Bluetooth SIG standartlarını karşılamaları gerekir. Bluetooth teknolojisiyle ilişkili birçok patent bulunmaktadır. 2009 yılında yaklaşık 920 milyon adet Bluetooth entegre yonga sevk edildi. 2017 itibarıyla bu rakam yılda 3,6 milyara, 2021'de 4,7 milyara ulaştı ve büyümenin her yıl %9 oranında devam edeceği tahmin ediliyor.

Bluetooth ismi Danimarka Kralı I. Harald'ın lakabı olan *mavi diş*ten gelmektedir.

## Tarih
Daha sonra Bluetooth olarak adlandırılan "kısa bağlantı" teknolojisinin geliştirilmesi 1989 yılında İsveç'in Lund kentindeki Ericsson Mobile'ın teknik direktörü Nils Ridbeck tarafından başlatıldı. Amaç, Johan Ullmann'ın 1989-06-12'de yayınlanan SE 8902098-6 ve 1992-07-24'te yayınlanan SE 9202239 numaralı iki buluşuna göre kablosuz kulaklıklar geliştirmekti. Niels Ridbeck, Tord Wingren'i spesifikasyon için, Hollandalı Jaap Haartsen ve Sven Mattisson'u da geliştirme için görevlendirdi. Her ikisi de Lund'daki Ericsson'da çalışıyordu. Ana tasarım ve geliştirme 1994'te başladı ve 1997'de ekip uygulanabilir bir çözüme sahip oldu. 1997'den itibaren Erjan Johansson proje yöneticisi oldu ve teknoloji ve standardizasyonu destekledi.

## Uygulama
Bluetooth, altta 2&nbsp;MHz genişliğinde ve üstte 3,5&nbsp;MHz genişliğinde koruma bantları dahil olmak üzere 2,402 ile 2,480&nbsp;GHz veya 2,400 ile 2,4835&nbsp;GHz arasındaki frekanslarda çalışır. Bu, küresel olarak lisanssız (ancak düzenlenmemiş) 2,4&nbsp;GHz kısa menzilli endüstriyel, bilimsel ve tıbbi (ISM) radyo frekans bandındadır. Bluetooth, frekans atlamalı spektrum genişletme adı verilen bir radyo teknolojisi kullanır. Bluetooth, iletilen verileri paketlere böler ve her paketi belirlenmiş 79 Bluetooth kanalından biri üzerinden iletir. Her kanal 1&nbsp;MHz'lik bir bant genişliğine sahiptir. Uyarlanabilir frekans atlama (AFH) etkinken tipik olarak saniyede 1600 geçiş gerçekleştirir. Bluetooth Low Energy, 40 kanalı barındıran 2&nbsp;MHz'lik bir aralık kullanır.

## Ayrıca bakınız
* Nearby Share
* Bluetooth Low Energy
* Bluetooth yığını
* Kablosuz ağ
* Hücresel ağ

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Şuayb

**Şuayb,** ( Türkçe: *Doğru yolu gösteren*), Tanah'taki Yitro olduğu sanılan Yahudi din büyüğüydü. Yahudilik ve Hristiyanlık'ta aziz, İslam'da ise bir peygamber olduğuna inanılır.

## Hayatı
### Tevrat'a Göre
Şuayb Tevrat'ta önemli bir yere sahiptir. Musa'nın kayınpederidir ve Tevrat'ta geçen *Yitro* ile aynı kişidir. Tevrat'a göre ahlaki değer yargıları zayıf bir şehir olan Medyen'de Yitro önceleri putperest inanca sahipken daha sonra tek tanrı inancına dönmüştür ve peygamber olmuştur. Peygamber olması ile Midyan şehrindeki putperestlerce dışlanmıştır. Şuayb yaşadığı süre boyunca damadı Musa'ya her zaman destek olmuş, birçok tavsiyelerde bulunmuş ve Musa da ona karşı saygıda kusur etmemiş ve tavsiyelerinin çoğuna uymuştur. Tevrat'ta Yitro'ya olan saygı ifadesi olarak Tevrat'ın 54 alt bölümünden birine Yitro adı verilmiştir.

Yitro'nun kızı olan Sippora'dan Musa'nın iki oğlu olmuş, Musa bunlara *Gerşom* ve *Eliezer* adlarını vermiştir. Musa, firavuna halkını salması için gitmeden evvel karısı ve iki çocuğunu Yitro'ya bırakmıştır. Yitro, kızı ve torunları daha sonra Mısır çıkışında çölde Musa'ya katılmıştır. Urfa'ya bağlı Harran yakınlarında bulunan *Şuayb Şehri*, yerel inanca göre Şuayb'in yaşayıp vefat ettiği yerdir.

### Dinî kaynaklarda Şuayb
Kur'an'a göre Medyen halkının peygamberi olan Şuayb, İbrahim'in soyundandı. Musa Mısır'dan kaçtıktan sonra geldiği Medyen ülkesinde Şuayb'in kızıyla evlendi. Şuayb Medyenlilere Allah'ın birliğine inanmalarını, ölçü ve tartıda dürüst olmalarını ve münafıklıktan uzak durmalarını bildirdi. Onlar bu öğütlere uymayınca Allah tarafından lanetlendiler, deprem ve ateş yağmuruyla yok edildiler. *([[A'raf Suresi]]: 85, [[Hud Suresi|Hûd Suresi]]: 84, [[Şu'ara Suresi|Şu'arâ Suresi]]: 186)*

Medyen halkı Tevrat'ta *Midianlılar* adıyla anılan kavimdir. Bugünkü Suriye'nin güneyi ile Ürdün ve Hicaz'ın kuzeyine denk gelen alanda oturdular. Tevrat'a göre Musa Mısır'dan kaçtığında Midianlılara sığınarak 40 yıl onların arasında yaşadı. Baş rahipleri Yetro'nun kızıyla evlendi. İsrailoğulları, Musa Peygamber önderliğinde Mısır'dan ayrıldıklarında da Midianlılardan yardım gördüler. Ancak daha sonra Midianlılar onlara düşman olup Allah'ın gazabına uğradılar. Tüm şehirleri ateşle yok edildi. Tevrat Midian halkının İbrahim soyundan olduğunu belirtir.

Medyenliler'in Asur ve Hitit kaynaklarında adı geçen ve Harran yöresinde yerleşik oldukları anlaşılan Mitanniler olup olmadığı açık değildir.

## Kaynakça
Hançer

**Hançer**, iki yanı da bilenmiş bir çeşit bıçaktır. Taşımaya elverişli olduğundan silah olarak kullanılır. Hançerlerin boyutları değişkendir. Örneğin Orta Çağ'da kullanılan bazı çeşitlerinin boyu 45 santimetreye ulaşmaktadır. Hançerler günümüzde süs eşyası olarak da kullanılmaktadır.
Ofsayt

**Ofsayt**, [Offside] Genel Sekreteri Urs Lins imzasıyla ülke federasyonlarına gönderilen 968 nolu sirkülere göre; kendisine pas atılan oyuncunun ayağının, kafasının veya vücudunun (kolları hariç) herhangi bir bölümünün, pas atıldığı anda kale çizgisine toptan ve sondan ikinci rakipten daha yakın olduğu anlamına gelmektedir. Ofsayt belirlenirken pası atan oyuncunun pas dokunuşunu yaptığı ilk an esas alınır. Topun ayaktan çıktığı anda top kale çizgisine sondan ikinci rakipten daha yakınsa "Son adam" tabiri top için geçerli olur ve bu durumda pası alan oyuncunun ofsayt sayılması için kale çizgisine sondan ikinci rakipten değil, toptan daha yakın olması gerekir. Top ile kale çizgisi arasında hiç rakip olmasa bile "Son adam" tabiri yine top için geçerli olur. Topun ayaktan çıktığı anda pası alan oyuncu kendi yarı alanında ise, oyuncu hiçbir şekilde ofsaytta sayılmaz, ofsayt kuralı yalnızca rakip yarı alanında geçerlidir. Kollar ve eller bu tanıma katılmamıştır. Futbol baş, vücut ve ayaklarla oynanan bir oyundur ve sadece bu bölgeler rakibin kale çizgisine yakınsa orada potansiyel bir avantaj vardır. Yalnızca kollar rakibin ilerisindeyse, kazanılacak bir avantaj yoktur'' şeklinde yapıldı.

Sadece ofsayt pozisyonunda bulunmak bir ihlal değildir.

Oyuncu şu pozisyondayken ofsayttadır;
* Karşı takımın kale çizgisine toptan ve sondan ikinci rakip oyuncudan daha yakın olduğu durum

Oyuncu şu pozisyonlarda ise ofsayt değildir;
* Kendi yarı sahasındaysa,
* Sondan ikinci rakip oyuncuyla aynı hizadaysa ve ya daha arkasındaysa
* Kale ile arasında oyuncu olmamasına rağmen topun arkasındaysa 
* Ofsayt pozisyonunda olmasına rağmen, rakip oyuncuların herhangi birinin topla bilerek oynaması sonucu kendisine gelirse oyuncu ofsayt sayılmaz. (Topun ayaktan çıktığı anda ofsaytta olan oyuncuya top rakip takımın oyuncularının birine çarpıp gelmesi durumunda, ofsayt durumu değişmez. Bu gibi bir durumda rakip takımın oyuncusu topla bilerek oynamış sayılmaz, oyuncu yine ofsaytta sayılır)

Ofsayt pozisyonundaki bir oyuncu, topun takım arkadaşına dokunduğu veya takım arkadaşının topla oynadığı anda hakemin kanaatine göre:
* Topa müdahale etmese bile topla oynama girişiminde bulunarak,
* Rakibe müdahale ederek,
* Rakibe fiziksel müdahale etmese bile, rakibin görüş alanını kısıtlayarak
* Bulunduğu pozisyondan avantaj elde ederek aktif oyuna dâhil olursa ofsayt olarak cezalandırılır.
Şu şekillerde ofsayt olmaz:
* Taç atışı
* Köşe vuruşu
* Kale vuruşu :

Kural İhlali Nedeniyle Verilen Ceza:

* Hücum yapan takımın bir oyuncusu ofsayttaysa karşı takıma endirekt serbest vuruş verilir ve vuruş ofsaytta olan oyuncunun bulunduğu noktadan kullanılır.

## Kaynakça
Kale vuruşu

**Kale vuruşu,** futbolda oyunu başlatmanın bir metodudur. Kale vuruşu ya da başka bir deyişle aut atışıyla top karşı takımın kalesine girerse gol geçerli sayılır, ancak top kale vuruşunu kullanan takımın kendi kalesine girerse gol sayılmaz, rakip takım köşe vuruşuyla oyunu tekrar başlatır.

**Kale vuruşunun verilmesi**

* Atak yapan takımın oyuncusu topu aut çizgisini yerde ve havada kaybettiğinde Kural 10'a göre verilir.

**Yöntem**

* Altıpasın içerisindeki herhangi bir noktadan atış kullanılabilir.
* Rakip takım oyuncuları top oyuna girene kadar ceza sahasının dışında bulunmalıdırlar.
* Atışı yapan oyuncu tekrar topa temasta bulunamaz.
* Top ceza alanını terk ettikten sonra oyunda sayılır.

**Kural İhlali Nedeniyle Verilen Ceza**

*Ceza sahası içerisinde kullanılmadıysa:*
* Atış tekrarlanır.

*Kale vuruşu kaleci yerine bir başkası tarafından kullanılırken*

Eğer, top oyuna girdikten sonra, atışı yapan oyuncu atışı yaptıktan sonra topa (elleri hariç) temasta bulunursa:
* Endirekt serbest vuruş verilir ve atış topa ikinci temasın yapıldığı yerden kullanılır.
* Ceza sahası içerisinde olmuşsa penaltı atışı verilir.

**Aut atışı kaleci tarafından kullanılırken**

Eğer, top oyuna girdikten sonra, atışı yapan oyuncu atışı yaptıktan sonra topa elleri dışında bir temasta bulunursa:
* Endirekt serbest vuruş verilir ve atış topa ikinci temasın yapıldığı yerden kullanılır.

Eğer, top oyuna girdikten sonra, başka bir oyuncu dokunmadan önce, kaleci ikinci kez topa temasta bulunursa:
* Ceza sahası dışında olmuşsa direkt serbest vuruş verilir ve atış temasın olduğu noktadan kullanılır.
* Ceza sahası içerisinde olmuşsa endirekt serbest vuruş verilir ve atış temasın olduğu noktadan kullanılır.

Bu kural başka bir şekilde bozulursa:

* Atış tekrarlanır.

## Degaj
Degaj, futbolda kalecinin topu oyuna tekrar kazandırması için rakip kaleye topu havaya attıktan sonra ayağıyla vurup göndermesidir. Kale vuruşu ile karıştırılmamalıdır. Kale vuruşundan ofsayt olmaz ama degajdan olur.
Beydağ

**Beydağ**, İzmir ilinin bir ilçesidir. İlçenin batısında ve kuzeybatısında Ödemiş, kuzeydoğusunda ve doğusunda Kiraz ilçeleri, güneyinde Aydın ili bulunmaktadır. Nüfus bakımından ilin en küçük ilçesidir.

## Tarihçe
Beydağ, önce Aydınoğulları, sonra da Osmanlıların egemenliğine geçmiştir. 4 Temmuz 1987'de yürürlüğe giren 3392 sayılı yasa ile Ödemiş'ten ayrılarak ilçe olmuştur.

## Coğrafya
İzmir ilinin güneydoğusunda yer alan Beydağ'ın il merkezine uzaklığı 142&nbsp;km'dir. Batısında ve kuzeybatısında Ödemiş, kuzeydoğusunda ve doğusunda Kiraz ilçeleri, güneyinde Aydın ilinin Nazilli ve Sultanhisar ilçeleri ile çevrelenir. İlçenin yüzölçümü 172&nbsp;km²dir. Beydağ ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 216 metredir.

### İklim
İlçe, Akdeniz iklimi etkisi altındadır.

## Nüfus

## Ekonomi
İlçe halkının geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. En önemli ürünler incir, kestane ve zeytindir. Beydağ'da üretilen kestane son derece kalitelidir. Besi ve süt hayvancılığı hızlı gelişme göstermektedir.

## Yönetim
İlçeye bağlı 21 köy bulunmaktadır. Bağlı beldesi yoktur.

;Belediye başkanları

## Altyapı
İlçede 28 ilköğretim okulu, 1 ortaöğretim kurumu bulunmakta; 1872 öğrencinin eğitim gördüğü bu okullarda 94 öğretmen görev yapmaktadır.

Sağlık hizmeti, 1 sağlık ocağı, 1 sağlıkevi, 1 Ana Çocuk Sağlığı tarafından verilmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Beydağ Kaymakamlığı
* Beydağ Belediyesi
Eadweard Muybridge

**Eadweard Muybridge** (9 Nisan 1830; Kingston upon Thames, Büyük Londra, İngiltere - 8 Mayıs 1904; Kingston upon Thames, Büyük Londra), birden fazla kamera kullanarak yaptığı hareket incelemeleriyle bilinen İngiliz fotoğrafçı.

Asıl adı **Edward James Muggeridge** olan fotoğrafçı, sinemanın ilkel halini ilk bulan kişidir. Muybridge önceleri devlet için çalışmış, daha sonra ise endüstriyel ve manzara fotoğrafçılığı konularında uzmanlaşmıştır.

Muybridge, o dönemde çok merak edilen ve üzerine bahisler oynan *Bir at dört nala koşarken dört ayağı birden aynı anda yerden kesilir mi?* sorusunu cevaplamak isteyen dönemin Kaliforniya valisi ve yarış atları sahibi Lelan Stanford tarafından görevlendirilir. Bunun üzerine atın hareket halindeki görüntüsünü yakalamaya çalışan Muybridge, fotoğraf makinelerinden oluşan bir düzenek kurarak, 1/1000 enstantane hızıyla bu görüntüyü elde eder. 1878 yılında gerçekleştirdiği bu deneyde, yaş kolodyum tekniğiyle dört nala giden bir atın bütün hareketlerini kayıt altına almayı başarmıştır.

## Kaynakça
Ova akçaağacı

**Ova akçaağacı** (*Acer campestre*), Sapindaceae familyasından 15–25 m boy, 1m çap yapabilen akçaağaç türü.

## Morfoloji
Yaşlı gövdenin düzensiz çatlaklı, koyu renkli kalın bir kabuğu vardır. Genç sürgünler önceleri tüylü, sonra çıplaktır. Tomurcuklar yeşilimsi esmer renkli pullarla örtülü olup üzeri tüylüdür. Yapraklar 5–10&nbsp;cm büyüklüğünde, çoğunlukla 3-5 lopludur. Lopların uçları küttür. Dip tarafı yürek gibidir. Her iki yüzü gençken yumuşak tüylü, sonra tüylüdür. Koparıldığında süt çıkan uzun bir sapı vardır. Yapraklar sonbaharda dökülmeden önce sarı ya da kırmızı renkler alır. Yapraklanmayı izleyen sarı-yeşil çiçekler, dik duran şemsiyemsi kurullar halindedir. Meyvenin kanatları arasında 180 derecelik açı bulunmaktadır

Özodunu kırmızı, ağır ve güç yarılır.

Doğal olarak Avrupa, Kafkasya ve Türkiye'de bulunur.

## Kaynakça
ATM

**ATM** aşağıdaki anlamlara gelebilir:

* ATM (Asynchronous Transfer Mode-Eşzamansız Aktarım Modu), 1980'lerin sonunda bulunan bu teknoloji standardı sayesinde network üzerinde her tür data (tv sinyali, telefon hattı, veri vb.) network donanımları yardımıyla önce parçalanıp sonra bütünleşme sayesinde çok daha hızlı taşınabilinir olmuştur.
* ATM (İngilizce **''A**utomated **T**eller **M**achine*), *Bankamatik* olarak da bilinen otomatik vezne makinesi.
* [[Atmosfer (birim)]] ("*'atm**"), atmosfer basıncı birimi.

**Mayınlar**
''Not'': ATM (**A**nti **T**ank **M*'ine), "Anti tank mayını" sözcüklerinin baş harflerinden oluşur.
* [[ATM-6 ve ATM-7 mayını]], Avusturya yapımı anti-tank mayını.
* [[ATM 2000E]], Avusturya yapımı anti-araç mayını.
* [[ATM 96 mayını]], Avusturya yapımı tanksavar mayın.
* [[ATM-72 mayını]], Kuzey Kore yapımı tanksavar mayın.
* [[ATM-74 mayını]], Kuzey Kore yapımı tanksavar mayın.
* *ATM'', 2012 yapımı ABD korku ve gerilim filmi.
Göksu (anlam ayrımı)

**Göksu** şu anlamlara gelebilir:

## Coğrafya
* Göksu Deltası - Akdeniz'de bir delta

### Akarsular
* Göksu (Diyarbakır), Diyarbakır'da bir çay (Dicle Nehri'nin kolu)
* Göksu Deresi - İstanbul'da dere
* Göksu Irmağı - Mersin ilindeki bir akarsu
* Göksu (Seyhan Nehri) - Seyhan Nehri'nin ikinci büyük kolu.

### Barajlar
* Göksu Barajı - Göksu Çayı üzerine inşa edilmiş bir baraj

### Yerleşim birimleri
* Göksu, Beykoz - İstanbul ili Beykoz ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Bismil - Diyarbakır ili Bismil ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Buca - İzmir ili Buca ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Çaybaşı - Ordu ili Çaybaşı ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Etimesgut - Ankara ili Etimesgut ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Hendek - Sakarya ili Hendek ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Karayazı - Erzurum ili Karayazı ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Kepez - Antalya ili Kepez ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Kumluca - Antalya ili Kumluca ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Mut - Mersin ili Mut ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Silifke - Mersin ili Silifke ilçesine bağlı mahalle
* Göksu, Solhan - Bingöl ili Solhan ilçesine bağlı köy
* Göksu, Şile - İstanbul ili Şile ilçesine bağlı mahalle

## Kişiler
* Rıza Göksu - Türk hukukçu
* Göksu Alhas - Türk futbolcu
* Emel Göksu Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
* Musa Kazım Göksu - Osmanlı Mebusan Meclisi'nde görev almış Konya mebusu
* Yusuf Ziya Göksu - Türk vali

## Diğer
* Göksu Parkı - Ankara Eryaman'da bir park
* Göksu Kasrı - İstanbul'da kasır
Ekofeminizm

**Ekofeminizm**, kadın hareketiyle çevre hareketinin eşitlik ve sömürü tartışmaları etrafında kesişimini içeren bir düşünce ve eylemlerdir. 1968 sonrası gelişen yeni toplumsal hareketlerin iki önemli örneği olan bu ekoller, sonraki süreçte çeşitli eksenlerde birbirine yakınlaşmıştır. Teori ve pratik açısından birlikte ilerleyen bu hareket, çevre ve kadın hayatında erkek egemen düzenin yarattığı normallere karşı köklü değişiklikler yaratmak için çabalamaktadır.

Ekofeminist analiz, kültür, ekonomi, din, politika, edebiyat ve ikonografide kadın ve doğa arasındaki bağlantıları araştırır; doğanın ezilmesi ile kadınların ezilmesi arasındaki paralellikleri ele alır.

## Gelişimi
Ekofeminizm, 1974'te Françoise d'Eaubonne tarafından kadınların dünyayı kurtarmak için önderlik edeceği ekolojik devrimin adı olarak ortaya çıkmıştır. Kadın ve doğa sorunlarının nedeni olarak erkek egemenliğini gören ekofeminizm Ynestra King tarafından 1976'da Toplumsal Ekoloji Enstitüsü'nde (Vermont-ABD) geliştirilmiştir. Rosemary Radford, Susan Griffin ve Carolyn Merchant önde gelen yazarlar olmasına rağmen 1970'lerde tutarlı bir teori oluşturamamıştır, 1980-Amherst, Massachusetts'te “Dünyada Yaşam ve Kadın” adlı konferansta hareket haline gelmiştir, nükleer ve silah karşıtı hareketlerde savunulmuştur. 1980'lerde aktivist gruplar ve konferansların etkisiyle, kültürel feministler kadın ve doğanın birlikte özgürleşeceği düşüncesiyle, ekofeminizme evrilmiştir. 1990'larda Vandana Shiva ve Maria Mies'in çalışmaları bu konudaki temel eserlerden biri olmuştur.

Ekofeminizm zamanla Amerika, Kanada, Kuzeybatı Avrupa, Hindistan ve Avustralya'ya yayılmıştır.

## Temel görüşleri
Ekofeminizmin iki temel ilkesi vardır. Birincisi kadın ve doğanın birbirine tarihsel olarak yakın olduğu önermesidir. İkincisi ise ataerkil kapitalist sistemin kadının ve doğanın sorunlarından sorumlu olduğu tespitidir. Bunların dışında ekofeminizm içinde toplumsal eşitsizliklerin nedenlerini değerlendirme ve önerilen çözümler bakımından ekofeminizm başlıca dört ayrı kola ayrılmıştır; liberal, sosyalist ve kültürel ekofeminizm.

1980'li yıllara gelindiğinde kültürel ekofeminizm ve radikal ekofeminizm bu konudaki ayrışmanın iki temel başlığı olarak öne çıkmıştır. Kültürel ekofeminizme göre kadın ve doğa arasındaki bağ, kadınların biyolojik özellikleri ve toplumsal cinsiyet rolleri ile ilişkilendirilmektedir. Radikal ekofeministlere göre ise kadın ve doğa, ataerkilliğin aşağılamak ve hakimiyet altına almak için bir arada tutuğu, benzettiği kavramlardır.

## Kaynakça
Pop feminizm

**Pop feminizm**, erkek düşmanlığı ile ilişkili ve çoğunlukla da gynocentrism'in (Yunancada γυνο, gyno-, "kadın", κεντρον, kentron, "merkez" kelimelerinden oluşmuştur, anlamı kişinin dünya görüşünün merkezine kadını yerleştirmesidir) sonucu olan feminizmin bir türüdür. Önde gelen sözcüleri dişi cinsiyetinin ahlaki ve diğer bakımlardan üstünlüğüne inanmakta ve bunu, kadının üstün haklardan yararlanacağı erkeklerin de marjinalleşeceği anaerkil bir toplumu oluşturan toplumsal tavırları yaymakta kullanmaktadırlar.

## Ayrıca bakınız
* Feminizm
Madencilik

**Madencilik**, yeraltındaki maden cevherlerinin araştırılması, çıkarılması ve işletilmesiyle ilgili teknik ve yöntemlerin bütünüdür. Yer kabuğunda bulunan cevher, endüstriyel hammadde, kömür ve petrol gibi ekonomik ekli doğal hammaddeyi sağlamaktır. Ekonomik önemi bulunan mineralleri rasyonel bir şekilde endüstriye sağlamak için geliştirilmiş uygulamalı bilim dalıdır. Maden yataklarının aranması, projelendirilmesi, işletilmesi ve çıkarılan madenin zenginleştirilmesi ile ilgili işlemleri içerir.

## Tarihi
Madencilikte ilk defa bir patlayıcı çeşidi olan karabarut 1627 yılında, Slovakya'da bir maden kuyusunun açılması sırasında kullanılmıştır. Bu kasabada 1762 yılında dünyanın ilk madencilik akademisi de kurulmuştur.

Tarihte bilinen en eski maden Esvatini'daki Aslan Mağarası'dır. 43.000 yıllık olduğu radyokarbon tarihleme yöntemiyle tespit edilen bu sahada, paleolitik dönem insanları demir ihtiva eden hematit madeni çıkarmışlardır. Benzer yaşlardaki Neandertal dönem insanların silah yapımında kullanılmak üzere çakmak taşı madenciliği yaptıkları sahalar Macaristan'da da bulunmuştur.

Erken dönemlerde yapılan madenciliğe başka bir örnek de eski Mısırlılarca Sina Yarımadası'nda işletilen turkuaz madenidir. Turkuaz, ayrıca Kristof Kolomb öncesi Amerika'da New Mexico'daki Cerillos Maden Bölgesi'nde de çıkarılmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Açık ocak madenciliği
* Maden mühendisliği
* Mohs sertlik skalası
* Dilâver Paşa Nizamnamesi
* Madenlerde havalandırma

## Kaynakça
Dış gezegen

**Dış gezegen**, Güneş Sistemi'nin en dıştaki yörüngelerde bulunan gezegenlere verilen isimdir. Dev gezegenler veya Jovian gezegenleri olarak da adlandırılan bu dört dış gezegen: Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün'dür. Toplu olarak Güneş'in yörüngesinde olduğu bilinen kütlenin %99'unu oluştururlar. Bu gezegenler, Güneş'e en yakın ilk 4 gezegenden farklı olarak gaz yapıdadırlar. Jüpiter ve Satürn gaz devi, Uranüs ve Neptün ise buz devi olarak sınıflandırılır. Dört dev gezegen de halkalara sahiptir, fakat yalnızca Satürn'ün halka sistemi Dünya'dan kolayca gözlemlenebilir. Jüpiter, Satürn ve Uranüs'ün halka-uydu sistemleri Güneş Sistemi'nin adeta minyatür versiyonları gibidir. Neptün'ün halka sistemi, en büyük uydusu Triton'un yakalanmasıyla dağıldığı için önemli ölçüde farklıdır.

2006 yılına kadar bir gezegen ve ayrıca *dış gezegen* olan Plüton, 24 Ağustos 2006 tarihinde yapılan Uluslararası Gökbilim Birliği (International Astronomical Union; IAU) toplantısında Cüce gezegen sınıfına konularak bu sıfatlarını kaybetmiştir.

## Ayrıca bakınız
*İç gezegen
*Alt gezegen
*Üst gezegen
*Karasal gezegen

## Kaynakça
İç gezegen

Yoğun, kayalık bileşimli, az ya da hiç uydusu olmayan, halkası bulunmayan ve Güneş Sistemi'nin iç yörüngelerinde yer alan dört gezegene **iç gezegenler** veya **[[karasal gezegen]]ler** denir.

Kabuk ve manto bileşimleri büyük oranda silikatlar gibi dirençli minerallerden, çekirdekleri ise demir ve nikel gibi metallerden oluşur. Dört iç gezegenden üçü (Venüs, Dünya ve Mars), atmosferlerinde yeterli derecede hava oluşturmak için önemli olan meteor kraterleri ile rift vadileri ve volkanlar gibi tektonik yüzey özelliklerine sahiptirler. İç gezegenler terimi, Güneş'e Dünya'dan yakın olan (Merkür ve Venüs) gezegenleri ifade eden alt gezegenler ile karıştırılmamalıdır.

## Ayrıca bakınız
*Dış gezegen
*Alt gezegen
*Üst gezegen
*Karasal gezegen
Kavuşum

**Kavuşum**, gökbilimde bir gözlem noktasından bakıldığında iki ya da daha çok sayıda gök cisminin gökyüzünde birbirlerine yakın konuma gelmesi.

Yaygın uygulamada bu sözcük, Dünya'dan bakıldığında, Güneş'in uydusu olan bir gök cisminin (örn. bir gezegen, bir asteroid) veya Ay'ın Güneş'e en yakın konumuna geldiği anı tanımlamada kullanılır. Jüpiter'in 'kavuşum'undan söz edildiğinde, Dünya-Güneş-Jüpiter şeklinde bir dizilme ile Güneş'in Dünya ile Jüpiter arasına girdiği ya da başka bir deyişle Jüpiter'in Güneş'in arkasından geçtiği an kast edilmiş olur.

Alt gezegenler söz konusu olduğunda gezegenin yörüngesi boyunca izlediği yol sürekli Dünya yörüngesinin içinde kaldığı için, kavuşum iki değişik konumda gerçekleşir:
* Üst kavuşum: Güneş'in Yer ile gezegen arasında kaldığı, yani gezegenin Güneş'in arkasından geçtiği, Yer'e en uzak konumu.
* Alt kavuşum: gezegenin Güneş ile Yer arasında kaldığı, yani Güneş'in önünden geçtiği, Yer'e en yakın konumu.

Bir üst kavuşumdan ikincisine kadar geçen süre, gezegenin kavuşum dönemi olarak adlandırılır.

Üst gezegenler için kavuşum olayı, yalnızca üst kavuşum konumunda gerçekleşir. Bu terim yine, Güneş'in Yer ile gezegen arasında kaldığı, yani gezegenin Güneş'in arkasından geçtiği, Yer'e en uzak konumunu tanımlar. Üst gezegenlerin Yer'e en yakın oldukları an ise Yer'in gezegenle Güneş arasına girdiği karşı konum durumudur.

Gezegenlerin yörünge düzlemleri arasında küçük de olsa farklılıklar bulunduğundan, bu sıralama her zaman kusursuz bir çizgi üzerinde gerçekleşmez. Düz bir çizgi üzerinde sıralanmanın gerçekleşebilmesi için, yörünge düzlemlerinin aynı olması veya sıralanmanın düzlemlerin kesiştiği düğümler çizgisi boyunca gerçekleşmesi gerekir. Böyle bir durumda,
* Eğer sıralanan gök cisimlerinden bir tanesi, bir diğerinin gölgesine girerse, tutulmadan söz edilir. Güneş tutulması, Ay tutulması gibi.
* Eğer sıralanan cisimlerden Yer'e yakın olanı, görünür çap açısından, uzakta kalana göre belirgin derecede küçükse bir geçiş (transit) söz konusudur. Merkür geçişi, Venüs geçişi gibi.
* Eğer Yer'e yakın olan cisim görünür çap açısından uzaktakine oranla belirgin derecede büyükse, örtülme gerçekleşir. 'Satürn'ün Ay tarafından örtülmesi' gibi
Eşek arısı

***Vespa crabro*** veya **Eşek arısı** veya **Sarıca**, *[[Vespa (hayvan)|Vespa]]* cinsine bağlı Avrupa'ya özgü bir yaban arısı türüdür. 1840'ların başında Avrupa'dan Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada'ya tanıtılmış, sadece Kuzey Amerika'da bulunan tek *Vespa* türüdür.

## Özellikler
İşçiler ortalama 25&nbsp;mm uzunluğundayken, kraliçe arı 35&nbsp;mm'ye kadar büyüyebilir.

## Besin kaynağı

Genel olarak etçildirler. Böcek, güve, yusufçuk ve peygamberdevesi gibi büyük böcekleri avlarlar. Meyveler veya diğer tatlı yiyecekler de besinleri arasındadır.

## Galeri

Dosya:European hornet (Vespa crabro) stripping bark.webm|*Vespa crabro*
Dosya:European hornet 090621.jpg|*Vespa crabro*
Dosya:Vespa crabro germana with prey Richard Bartz Crop.jpg|*Vespa crabro germana* olarak da adlandırılan Avrupa eşek arısı, benzerlerinden renk formu ve yoğunluğu ile rahatlıkla ayrılır.
Dosya:Vespa crabro, f, side2, denmark 2016-01-08-13.29 (24091127210).jpg|*Vespa crabro*
Dosya:Vespa crabro-dorsal.jpeg|Dişi *V. crabro* dorsal görünüm
Dosya:Vespa crabro ventral view.jpg|Erkek *V. crabro*
Dosya:Hornets' nest.jpg
Dosya:Hornissen 720x576.ogv
Dosya:European-Hornet.jpg
Dosya:Жало шершня.jpg|Mikroskop altında *V. crabro* iğnesi


## Dış bağlantılar
*European hornet protection site
*European Hornet - Penn State Entomology Department Fact Sheet
*"The European hornets and oak sap"
* 
* 

## Kaynakça
Phobos (uydu)

**Phobos** Mars'ın iki uydusundan biridir. Yunancada **Phobos** Korku anlamına gelir. Mars'ın diğer uydusu Deimos'dan hem daha büyüktür, hem de Mars'a daha yakındır. Güneş Sistemi'ndeki tüm diğer uydular içinde gezegenine en yakın konumlanmış uydudur. Yörüngesi Mars yüzeyinden sadece 6000&nbsp;km yüksekliktedir ve ortalama çapı 22&nbsp;km'dir.

1877'de Hall tarafından bulunmuş, 1971'de Mariner 9, 1977'de Viking 1 ve 1988'de ise Phobos uzay araçları tarafından fotografları çekilmiştir.

Phobos, eşzamanlı yörünge yarıçapından daha alçak bir yörüngede olduğundan Mars yüzeyindeki bir gözlemci için günde aşağı yukarı iki kez doğup batar. Yüzeye o kadar yakındır ki yüzeydeki bazı yerler için her zaman ufkun altında kalır. (Eşzamanlı yörünge yarıçapı: bir uydunun gezegenin etrafında gezegenin kendi etrafında dönüş süresi kadar bir zamanda döneceği yüksekliği ifade eder. Böyle bir uydu yüzeydeki gözlemci için her zaman aynı noktadadır. Dünyada, iletişim uydularında olduğu gibi)
Bir zamanlar asteroid olduğu, ancak Mars'ın kütleçekimine yakalanarak gezegenin yörüngesine girdiği sanılmaktadır.

Eşzamanlı yörünge yarıçapının altında olduğundan, gelgit kuvvetleri (Dünya ile Ay arasında olduğunun tersine) yörüngesini alçaltmaktadır. Yaklaşık 50 milyon yıl içinde Mars'a düşecek ya da parçalanarak Mars çevresinde bir halka oluşturacaktır.

Muhtemelen Phobos ve Deimos, C tipi asteroidler gibi karbondan zengin kaya oluşumlarıdır, ancak düşük yoğunlukları sadece kayadan oluşmadıklarının, buz ve kaya karışımı olduklarını gösterir. Her ikisi de yoğun olarak kraterlerle kaplıdır. Mars Global Surveyor aracının gönderdiği en son resimlerden yüzeyinin 1 m kalınlıkta ince bir tozla (regolith) kaplı olduğu anlaşılmıştır. Sovyet aracı "Phobos 2" birkaç Phobos resmi gönderebilmiş (sağda), uydudan zayıf fakat sürekli bir gaz çıkışı saptamış, ancak gazın tabiatı anlaşılamadan araçla iletişim kopmuştur. En olası tahmin sudur.

Phobos yüzeyinde en belirgin olan Hall'ın Stickney ismini verdiği (karısının kızlık adı) büyük kraterdir. Krater çevresindeki uzun yarık ve çiziklerin de aynı çarpışma sonucu olduğu sanılmaktadır.

Phobos ve Deimos'un Mars çekimine kapılmış asteroidler olduğu inancı bir hayli yaygındır, ana asteroid kuşağından değil de Güneş Sistemi dışından gelmiş oldukları gibi spekülasyonlar mevcuttur.

## Mitoloji
Korku'nun Tanrısı.

Ares'in yardımcılarından olup, savaşta Ares ile birlikte düşmanların yüreğine korku salar.

## Ayrıca bakınız
* Phobos (tanrı)

## Kaynakça
Ak ladin

**Ak ladin** ya da **Kanada ladini** (*Picea glauca*), çamgiller (Pinaceae) familyasından Kuzey Amerika'nın kuzeyinde Kanada'nın doğusundan Alaska'ya kadar taygada yetişen 15–30 m boy (maksimum 40 m) ve 1 m çap yapabilen ladin türü.

## Morfolojik özellikleri
Boyu 15–30 m uzunluğundadır ve 40 m ye ulaşabilen örnekleri de görülür. Gövde çapı 1 m dir. Kabuğu ince olupu 5–10&nbsp;cm ufak dairesel plakalar halinde pulludur. Tacı dar, genç ağaçlarda konik, yaşlı ağaçlarda ise silindiriktir. Sürgünleri soluk devetüyü kahverengidir. Yapraklar iğne biçimli 12–20&nbsp;mm uzunluğundadır.

Kozalaklar 3–7&nbsp;cm boyunda, kapalıyken 1.5, açıkken 2.5 sm genişliğinde, sarkık, ince ve silindirik; tohumlar siyah, 2–3&nbsp;mm uzunlukta, 5–8&nbsp;mm uzunluğundaki tohum kanadı soluk kahverengidir.

## Dağılımı

Ak ladin doğal olarak Kuzey Amerika'da bulunur. Kanada'nın doğusunda Newfoundland'da Avalon Yarımadasından Alaska ortalarına kadar yaygındır. Amerika Birleşik Devletleri'nde Alaska'dan başka, ayrıca Montana, Minnesota, Wisconsin, Michigan, New York, Vermont, New Hampshire ve Maine eyaletlerinde de görülür. İzole popülasyon olarak Güney Dakota ve Wyoming'te Black Hills'te de bulunur.

## Varyeteleri
Değişik coğrafi varyeteleri tanımlanmıştır, fakat bunlar bütün yazarlarca kabul görmeyebilior:
* *Picea glauca* var. *glauca* (Tipik ya da Doğu ak ladini). Newfoundland'ın batısından doğu Alberta'daki alçak düzlere kadar.
* *Picea glauca* var. *densata* (Black Hills ak ladini). Güney Dakota'da Black Hills'de
* *Picea glauca* var. *albertiana* (Alberta ak ladini). Alberta, Britanya Kolumbiyası ve kuzeybatı Montana'da Rocky Dağlarında.
* *Picea glauca* var. *porsildii* (Alaska ak ladini). Alaska ve Yukon'da.

Güney Alaska'da Sitka ladini ile melezlenir ve bu melez *Picea × lutzii* olarak da bilinir.

## Kaynakça
Deliliğe Övgü

***Deliliğe Övgü*** (Özgün adıyla: *Morias enkomion seu laus stultitiae*), Erasmus'un canlılığını, geçerliliğini ve çekiciliğini günümüze kadar değişmeden koruyabilmiş tek yapıtıdır. Bu küçük kitabın taslağını 1509 yazında, İtalya’dan İngiltere’ye yaptığı yolculuk sırasında çıkaran Erasmus, yazma işini İngiltere’de, dostu Thomas More’un evine vardıktan kısa bir süre sonra gerçekleştirdi; kitabı da Thomas More’a adadı. Yapıtını birkaç gün gibi kısacık bir sürede tamamlayan Erasmus, bu arada hiçbir kitaptan yararlanmadı.

Gülmece türündeki yapıta egemen olan iki temel görüş vardır. Bunlardan birine göre gerçek bilgelik, deliliktir. Öteki görüşe göre ise kendini bilge sanmak, gerçek deliliktir. İnsana yeryüzünde yaşama gücü kazandıran şey, gerçek bilgelik olma niteliğiyle doğrudan doğruya deliliğin kendisidir. Kitapta delilik (stultitia), kendi kendisine övgüler düzer; bu arada çocuklukta ve yaşlılıkta, aşkta, evlilikte ve dostlukta, politikada ve savaşta, yazında ve bilimde deliliğin nasıl her zaman egemen olduğu gösterilir. Tüm uğraş alanları, bu arada özellikle din kurumu ve din adamları bu panorama çerçevesinde sergilenir. Deliliği konuşturma kisvesi altında Erasmus, çağının kilisesine ve o kilisenin mensuplarına en acımasız eleştirileri yöneltir. Bu niteliğiyle “Deliliğe Övgü” çağlar boyunca bağnazlığa karşı kaleme alınmış en yetkin düzeydeki başyapıtlardan biri olmuştur. Yapıtın yazılışını izleyen sonraki yüzyıllarda -haklı olarak- düşünce düzeyindeki bağnazlığın her türlüsüne yönelen bir eleştiri diye yorumlanması, belki de bugüne değin koruduğu kalıcılığın baş nedenidir.

Yazınsal açıdan “Deliliğe Övgü”, Latin ozanı Horatius'un “Hakikati Gülerek Söylemek” ilkesinin belki de en yetkin örneğidir. Biçim açısından Erasmus, yapıtını kaleme alırken daha önce yapıtlarını çevirdiği Lukianos ve Libanios'tan da esinlenmiştir.

Rönesans ressamlarından Hans Holbein, Erasmus'un pek çok portresini yaptığı gibi, Deliliğe Övgü'yü de resimlemiştir. Bu yapıtların bir kısmı Basel, bir kısmı da Louvre Müzesi'ndedir.
Sürüngenler

**Sürüngenler** (), omurgalıların soğukkanlı, yumurtlayarak çoğalan, büyük bir sınıftır. Basitçe yılanlar, kertenkeleler, kaplumbağalar, timsahlar ve tuataralardan oluşur.

Değişkensıcaklı (heterotermi veya soğukkanlı) omurgalılardan olan sürüngenler, evrimsel olarak amfibiyenlerle sabitsıcaklı (homeotermi veya sıcakkanlı) hayvanlar (kuşlar ve memeliler) arasındaki geçiş sürecini ve denizden karaya kalıcı geçişi temsil ederler. Vücutlarının pul ya da benzer levhalarla kaplı olması nem kaybını en az düzeyde tutmalarını sağlar, bu sayede kurak ortamlara oldukça iyi uyum sağlarlar.

Vücut sıcaklıklarını sabit tutacak metabolizmik mekanizmalara sahip olmadıkları için, vücut ısıları dış ortamın ısısına bağlı olarak değişkendir. Bu nedenle; sürüngen türlerinin çok büyük bir kısmı dünyanın ılıman iklim kuşaklarında yaşamlarını sürdürür, dolayısıyla daha çok yazın görünürler. Aynı nedenle kasları enerji tasarrufu yapar. Kaslarının güç potansiyeli memelilere oranla 4, kuşlara oranla 2 kat daha fazladır.

Tümü akciğerleriyle solunum yapan sürüngenler, yumurtlayarak ürerler. Bazı türlerde yavruların yumurtadan çıkması, dişinin içinde gerçekleşir.

En eski sürüngen fosillerine Karbonifer döneme tarihlenen kayaçlarda rastlanır. Karbonifer Dönemi izleyen Permiyen Dönem ve tüm Mezozoik Zaman boyunca, tür çeşitliliği yönünden hızlı bir evrimleşme göstermişler, Mezozoik Zaman'da karalardaki hakim türleri oluşturmuşlardır. Kretase Döneminin sonunda gerçekleşen (65 milyon yıl önce) Kretase-Tersiyer yok oluşu sonucunda sürüngen türlerinin büyük bir bölümü yok olmuşsa da Senozoyik'te yeniden çeşitlenmişlerdir. Günümüzde yaklaşık 10.000 kadar sürüngen türü yaşamaktadır – tür sayısı, diğer kara omurgalılarından memeliler ve amfibiyenlere göre (her ikisi de yaklaşık 6000 tür içerir) fazla olup, kuşlarla yaklaşık olarak aynıdır.

## Geleneksel sınıflandırma

* **Sınıf Reptilia** (kladistik olarak Sauropsida)
** Familya  
** Familya  
** **Alt sınıf **
*** Familya  
*** Takım  
*** Takım 
** **Alt sınıf **
*** Üst takım  
*** **Infra sınıf **
**** Üst takım  
**** Üst takım 
***** Takım 
***** Takım 
***** Alt takım 
*** **İnfra sınıf **
**** Takım 
**** Takım  
**** Üst takım  (kuşları içerir)

## Ayrıca bakınız
* Sauropsida
## Dış bağlantılar
* 
* 

## Kaynakça
Bayağı engerek

**Bayağı engerek** (*Vipera berus*), engerekgiller (Viperidae) familyasından Avrupa ve Asya'da geniş bir dağılım gösteren zehirli bir engerek türü.

Avrupa'da bayağı engereğin dağılımı Kuzey Kutup dairesine kadar ulaşabilir. Yaklaşık 80&nbsp;cm uzunluğunda, kalın gövdeli ve genellikle boz renkte; sırtında zikzaklı kara bir bant uzanır, yanlarında da kara lekeler bulunur. Isırığı ender olarak insanı öldürür.

Türkiye'de bir alttürü olan Baran engereği yaşamaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar