Yasmina Reza

**Yasmina Reza** (d. 1 Mayıs 1959, Paris, Fransa), *Art* ve *[[Vahşet Tanrısı]]* oyunlarıyla tanınan Fransız oyun yazarı, oyuncu, romancı ve senaristtir. Kısa hicivli oyunlarının çoğu, çağdaş orta sınıf sorunlarına yansıdı. Roman Polanski'nin yönettiği 2011 kara komedi filmi *[[Acımasız Tanrı]]*, Reza'nın Tony ödüllü 2006 tarihli *God of Carnage* oyununa dayanıyordu.

## Hayatı ve kariyeri
Reza'nın babası Rusya doğumlu Buhara Yahudisi mühendis, iş adamı ve piyanist, annesi Budapeşte'den Yahudi bir Macar kemancıydı. Nazi işgali sırasında babası Nice'den Drancy toplama kampına sürüldü. Kariyerinin başında Reza, Molière ve Marivaux'un oyunlarının yanı sıra birkaç yeni oyunda da rol aldı.

1987'de, En İyi Yazar dalında Tony Ödülü'nün Fransız eşdeğeri olan Molière Ödülü'nü kazanan *Bir Mezardan Sonra Konuşmalar'ı* yazdı. Kuzey Amerika yapımının prömiyeri Şubat 2013'te Jacksonville Beach Florida'daki Players by the Sea'de yapıldı. Bunu, Holly Gutshall ve Joe Schwarz yönetti. Bu filmin kadrosu Kevin Bodge, Paul Carelli, Karen Overstreet, Dave Gowan, Holly Gutshall ve Olivia Gowan Snell'den oluşmaktadır. Reza, Roman Polanski'nin *Kafka'nın [[Dönüşüm (öykü)|Dönüşümü]]* oyununun sahne versiyonunu 1980'lerin sonlarında tercüme etti. İkinci oyunu *Winter Crossing,* 1990 Molière En İyi Fringe Yapım Ödülü'nü kazandı ve bir sonraki oyunu *The Unexpected Man* İngiltere, Fransa, İskandinavya, Almanya ve New York'ta başarılı yapımların arasında yer aldı.

1994 yılında *Art*, Paris'te prömiyerini yaptı ve Molière En İyi Yazar Ödülü'nü kazandı. O zamandan beri uluslararası ün kazanıp otuzdan fazla dile çevrildi ve seslendirildi. David Pugh ve Dafydd Rogers tarafından üretilen Londra yapımı, 1996-97 Laurence Olivier Ödülü ve *Evening Standard* Ödülü'nü aldı. Ayrıca Tony En İyi Oyun Ödülü'nü kazandı. , Avrupa, Kuzey Amerika ve Avustralya'da da üretildi. Senaryo çalışmaları arasında Jeanne Moreau'nun oynadığı ve Reza'nın o zamanki ortağı Didier Martiny'nin yönettiği *See You Tomorrow* yer almaktadır.

Eylül 1997'de ilk romanı *Hammerklavier* yayınlandı ve bir başka kurgu eseri olan *Une Désolation* 2001'de yayınlandı. Nicolas Sarkozy'nin kampanyasını takip eden bir yılın ardından yazdığı 2007 tarihli *L'Aube le Soir ou la Nuit* (*Şafak Akşamı veya Gece*) Fransa'da büyük bir heyecan yarattı.

24 Kasım 2007'de Jürgen Gosch tarafından yönetilen ve Zürih'te ilk kez sahnelenen *Le Dieu du Carnage* (*[[Vahşet Tanrısı]]*) adlı oyunu, sezonun en iyi Almanca performansı için Viyana Nestroy Tiyatro Ödülü'nü aldı. Başrollerini Ralph Fiennes, Tamsin Greig, Janet McTeer ve Ken Stott'un paylaştığı, Christopher Hampton'ın çevirisiyle Matthew Warchus tarafından yönetilen film, 2008 yılının Mart ayında Londra'da gösterime girdi. David Pugh ve Dafydd Rogers tarafından bir kez daha üretildi. Londra yapımı, Hampton'ın onun adına kabul ettiği En İyi Yeni Komedi dalında Laurence Olivier Ödülü'nü kazandı. Hampton seyircilere Reza'nın galibiyetten heyecan duyacağını söyledi. Oyunun prömiyeri James Gandolfini, Jeff Daniels, Marcia Gay Harden ve Hope Davis'ten oluşan bir açılış gecesi kadrosuyla Broadway'de yapıldı. *God of Carnage*, 2009 Tony Ödülleri'nde En İyi Oyun ödülünü kazandı.

Polanski ile birlikte Reza, 2011 filmi *[[Acımasız Tanrı]]* için kendi oyunu *God of Carnage*ın senaryo uyarlamasını yazdı. Avrupa Film Ödülleri'nde aday gösterildi, senaryosu için César Ödülü kazandı ve film 68. Venedik Uluslararası Film Festivali'nde Küçük Altın Aslan kazandı.

2016 romanı *Babylone*, Prix Renaudot'u aldı. Linda Asher tarafından çevrilen İngilizce versiyonu, 2018'de Seven Stories Press tarafından yayınlandı.

## Ödüller ve onurlar
* 1987 Molière En İyi Yazar Ödülü (Conversations After a Burial)
* 1988 Molière Çeviri Ödülü (Metamorfoz)
* 1990 Molière En İyi Fringe Prodüksiyon Ödülü (Winter Crossing)
* 1994 Molière En İyi Yazar, En İyi Oyun ve En İyi Yapım Ödülü (Art)
* 1998 Laurence Olivier En İyi Komedi Ödülü (Art)
* 1998 Tony En İyi Oyun (Art)
* 2000 Grand Prix du Théâtre de l’Académie Française
* 2005 ''Welt'' -Literaturpreis
* 2009 Laurence Olivier En İyi Komedi Ödülü (God of Carnage)
* 2009 Tony En İyi Oyun Ödülü (God of Carnage)
* 2012 Cinema Writers Circle Ödülü (İspanya) En İyi Senaryo (Uyarlama), (''Carnage'')
* 2012 César Ödülü (Fransa) En İyi Senaryo (Uyarlama), (''Carnage'') için
* 2016 Ödül Renaudot, *Babylone*

## Çalışmaları
### Oyunlar
**Conversations après un enterrement* (1987). (*Conversations After a Burial*), çeviri: Christopher Hampton (2000).
**La Traversée de l'hiver* (1989). *The Passage of Winter.*
*Art (1994), çeviri: Christopher Hampton (1997).
**[[The Unexpected Man|L'Homme du hasard]]* (1995). *The Unexpected Man*, çeviri: Christopher Hampton (1997).
**[[Life x 3|Trois versions de la vie]]* (2000). *Life x 3*, çeviri. Christopher Hampton (2003).
**Une pièce espagnole* (2004). *A Spanish Play.*
**[[God of Carnage|Le Dieu du Carnage]]* (2006). *God of Carnage*, çeviri: Christopher Hampton (2007).
**[[Bella figura]]* (2015).

### Romanlar
**Hammerklavier*
**Une désolation* (1999). *Desolation*, çeviri: Carol Brown Janeway (2002).
**Adam Haberberg* (2003).
**Nulle part* (2005).
**Dans la luge d'Arthur Schopenhauer* (2005). *On Arthur Schopenhauer's Sledge.*
**L'Aube le soir ou la nuit* (2007). *Dawn Dusk or Night: My Year With Nicolas Sarkozy*, çeviri: Carol Brown Janeway (2008).
**Heureux les heureux* (2013). *Happy Are the Happy*, çeviri: John Cullen (2015).
**Babylone* (2016). *Babylon*, çeviri: Linda Asher (2018).
**Anne-Marie la Beauté* (2020). *Anne-Marie the Beauty*, çeviri: Linda Asher (2021).
**Serge* (2021)

### Senaryolar
* *Jusqu'à la nuit* (1983). Till Night.
* *Le Pique-nique de Lulu Kreutz* (2000). *Lulu Kreutz's Picnic.*
* *Chicas* (2010). (Hem senarist hem yönetmen olarak.)
* *[[Acımasız Tanrı|Carnage]]* (2011).

### Oyuncu olarak
* *Que les gros salaires levent le doigt!* (1982). (*Şişman Kediler Parmak Kaldırsın!)*
* *Jusqu'à la nuit* (1983). (*Geceye kadar)*
* *à demain* (1991). (*Yarına kadar)*
* *Loin* (2001). (*Uzak)*

## Konuyla ilgili yayınlar
* *Les fruits de la passion: le théâtre de Yasmina Reza*, Hélène Jaccomard (Peter Lang, 2013).

## Kaynakça