Soba

**Soba** veya **ocak**, yerel ısıtma veya aşçılık için cihazın içinde veya üstünde ısı üreten bir cihazdır. Sobalara doğalgaz, elektrik, benzin, tahta ve kömür gibi birçok yakıtla güç sağlanabilir.

Hava kirliliği ile ilgili endişeler nedeniyle soba tasarımını iyileştirmek için çaba sarf edilmiştir. Pelet sobaları bir tür temiz yanan sobadır. Hava geçirmez sobalar, ahşabı daha tamamen yakan ve bu nedenle yanma yan ürünlerinin miktarını azaltan başka bir tiptir. Hava kirliliğini azaltmanın bir başka yöntemi, egzoz gazını temizlemek için bir cihazın, örneğin bir filtrenin veya art yakıcının eklenmesidir.

Daha güvenli ve daha az emisyon salan sobalar üzerine araştırma ve geliştirme sürekli gelişmektedir.

## Isınmanın kronolojisi
* Ocaklar ve mangallar - Odun ve tezek yakılır
* Kuzine soba - Odun ve kömür
* Kovalı soba - Odun ağırlıklı
* Döküm soba- Kömür
* Gaz sobası - Gaz
* Katalitik soba - LPG tüp
* Kalorifer - Fuel oil - Kömür

## Türleri

### Amaç

#### Yemek pişirme
Bir mutfak sobası veya ocak, yemek aşçılığı amacıyla tasarlanmış bir beyaz eşyadır. Mutfak sobaları, pişirme işlemi için ısı transferi uygulamasına dayanır ve ayrıca altında veya yanında fırınlama için kullanılan bir fırın içerebilir. Geleneksel olarak bunlar odunla beslenirdi; Bunun bilinen en eski örneği Castrol sobasıydı. Popüler Rayburn serisi gibi daha modern versiyonlar, odun veya setüstü ocak kullanımı arasında bir seçenek sunar.

#### Isıtma
Sobalar ayrıca ısıtma amacıyla da kullanılır. Benjamin Franklin'in 1740'taki icadı, modern ısıtma sobalarının ve şöminelerin yaygın kullanımını yaygınlaştırdı. Günümüzde odun sobaları, evleri ısıtmak için yaygın olarak kullanılmaktadır ve kömür ve gaza kıyasla maliyet etkinliği ve insan atalarının uygulamalarıyla bağlantısı nedeniyle kredilendirilmektedir.

### Yakıt

#### Odun yakma
Odun sobası (veya odun brülörü veya kütük brülörü Birleşik Krallık'ta), odun yakıtı ve talaş tuğlaları gibi odun kaynaklı biyokütle yakıtını yakabilen bir ısıtma veya pişirme cihazıdır. Genellikle cihaz, genellikle ateş tuğlası ile kaplanmış sağlam bir metal (genellikle dökme demir veya çelik) kapalı ocaktan ve bir veya daha fazla hava kontrolünden (sobaya bağlı olarak manuel veya otomatik olarak çalıştırılabilen) oluşur. İlk odun sobası, Sanayi Devrimi'nden iki yüzyıl önce, demiri ucuz ve yaygın bir malzeme haline getirecek olan 1557'de Strazburg'da patentlendi, bu nedenle bu tür sobalar yüksek kaliteli tüketim maddeleriydi ve ancak yavaş yavaş kullanıma yayıldı. Odun sobaları günümüzde daha az gelişmiş ülkelerde hala yaygın olarak kullanılmaktadır.

#### Kömür yakma
Neredeyse bir buçuk asırdır sanayi dünyasında ısıtma için en yaygın soba, kömür yakan kömür ocağıydı. Kömür sobaları her boyut ve şekilde ve farklı çalışma prensiplerinde geldi. Kömür, odundan çok daha yüksek bir sıcaklıkta yanar ve yüksek ısı seviyelerine dayanacak şekilde kömür sobaları yapılmalıdır. Bir kömür sobası odun veya kömür yakabilir, ancak bir ızgara sağlanmadıkça odun sobası kömür yakmayabilir. Izgara çıkarılabilir veya "ekstra" olabilir.

Bunun nedeni, kömür sobalarının bir ızgarayla donatılmasıdır, böylece yanma havasının bir kısmının ateşin altına girmesine izin verir. Ateşin üstünde / altında kabul edilen havanın oranı kömürün türüne bağlıdır. Kahverengi kömür ve linyitler, antrasitten daha fazla yanıcı gaz üretir ve bu nedenle ateşin üzerinde daha fazla havaya ihtiyaç duyar. Yangının üstündeki / altındaki hava oranı, tam yanmayı sağlamak için dikkatlice ayarlanmalıdır.

Kömür, özellikle antrasit, 1800'lerde Amerika Birleşik Devletleri'nde popüler bir seçenek haline geldi çünkü yüksek ısıda yanarken aynı zamanda çok az kurum üretti. 1860'a gelindiğinde, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki evlerin% 90 kadarı, ABD'nin karşılaştığı yakıt krizine çözüm olarak antrasit kömürü kullandı. 1800'lerde kömür yakan sobaların kullanımıyla ilgili en önemli sorunlardan biri, malzemenin zaman içinde depolanmasındaki sınırlamalardı. Kömür sobası kullanımında varlıklı ve yoksullar arasındaki bir ayrım, birçok yoksul ailenin evleri ısıtmak için gereken kömür hacimlerini uzun süre depolamayı göze alamamasıydı. Bu nedenle, zengin aileler mahzenlerde büyük miktarlarda kömür depolayabilse de, yoksul aileler genellikle daha küçük miktarlarda kömür satın almak zorunda kalıyordu. Bu nedenle, kömürün depolanmasını çevreleyen zorluklar, gaz sobalarının kullanımını ve geliştirilmesini zorlamaya yardımcı oldu.

Pither sobası gibi antrasit sobalar yerçekimiyle beslendi ve günlerce yanabilirdi.

#### Gaz
Gaz sobaları ilk olarak 1802'de Moravyalı Zachaus Winzler tarafından tanıtıldı. Bugün, ABD Enerji Enformasyon İdaresi'ne göre, Amerikan hanelerinin% 35'i gaz sobası kullanıyor. Daha iyi sıcaklık kontrolü, dayanıklılık, düşük maliyet ve ısıtma hızı sundukları için seçilirler. Haziran 2023'te Stanford araştırmacıları, gaz sobalarından yanmanın, daha yüksek kan hücresi kanseri riskiyle bağlantılı güçlü bir kanserojen olan iç mekandaki benzen seviyelerini yükseltebileceğini buldular. Gazla çalışan sobalar, metan emisyonları ve doğal gaz kullanımı, karbon monoksit salınımı tehlikesi ve temizlik zorluğu ile ilgili çevresel kaygılar nedeniyle eleştirilmektedir. Örneğin, Ocak 2022 Stanford liderliğindeki bir araştırma, gaz yakan sobalardan sızan metanın, yaklaşık 500.000 benzinle çalışan arabadan kaynaklanan karbondioksit emisyonlarıyla karşılaştırılabilir bir iklim etkisine sahip olduğunu ortaya koyuyor.

#### Elektrik
İndüksiyon ocakları ilk olarak 1900'lerin başında patentlendi.Bu sobalar, maliyet etkinliği, temizlik kolaylığı, düşük ısıyı kontrol etme seçenekleri ve birçok tencere ve diğer pişirme aleti türü ve boyutu için sabit tabanları nedeniyle övgüyle karşılanmaktadır. Eleştirmenler, aşındırıcı temizleyicilerin endüksiyon sobalarına zarar verebileceğini, gazın daha geleneksel mutfak ilişkilerine sahip olduğunu ve endüksiyon sobalarının elektrik kesintileri sırasında çalışamadığını belirtiyor. Gaz sobalarının aksine, indüksiyonlu sobaların tespit edilebilir benzen emisyonları yoktur ve herhangi bir benzen emisyonu, kullanılan ocak veya yakıttan ziyade yemek pişirmeye bağlanabilir.
## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Pişirme cihazları listesi
* Rus sobası
* Setüstü ocak
* Elektrikli kazan
* Roket soba
* Soba Müzesi