Xbox Series X ve Series S

**Xbox Series X ve Series S**, Microsoft tarafından geliştirilen, Xbox One halefi 4. nesil Xbox video oyunu konsoludur. İlk olarak 2019'da "Project Scarlett" adıyla duyurulan seri, performans odaklı Series X ve bütçe dostu Series S modelleriyle 10 Kasım 2020'de piyasaya sürüldü.  Aynı ayda çıkan PlayStation 5 ile beraber dokuzuncu nesil video oyunları konsolları içerisindedir. 

Seri, zen 2 mimarisine dayanan X86-64 bit özel AMD işlemcisine sahiptir. Yükleme sürelerini kısaltma amaçlı SSD kullanılmış ve donanım hızlandırmalı ray tracing ve üç boyutlu ses desteği eklenmiştir. Ayrıca HDMI 2.1 bağlantısıyla değişken ekran yenileme hızı ve düşük gecikme modu desteklenir. Seriyle beraber yeni model Xbox kablosuz oyun kumandası çıkarılmıştır. 

## Tarihçe
Ocak 2018'de Xbox yöneticisi Phil Spencer'ın "yeni Xbox konsolunun gelişim sürecinde fazlasıyla ilerlemiş olduklarını" söylemesiyle beraber çeşitli söylentiler açığa çıktı. Serinin, Xbox One benzeri, oyun akışı ve geriye dönük uyumluluğa büyük önem veren düşük maliyetli bir modeli dahil olmak üzere "Scarlett" kod adı altında bir cihaz ailesi olduğuna inanılıyordu. Mart 2019'a gelindiğinde ortada, Scarlett ailesi içerisinde yüksek özelliklere sahip "Anaconda" ve daha düşük maliyetli "Lockhart" kod adlı iki konsolun E3 lansmanında tanıtılacağı hakkında söylentiler dolaşmaktaydı.

Microsoft yeni donanım hakkında bilgileri ilk kez E3 basın konferansında açıkladı. Şirket yeni nesil konsolun, Xbox One X’den dört kat daha güçlü olacağını; 8K çözünürlük desteği, ışın izleme teknoloji ve 120 FPS'e kadar oynatabilme özelliğine sahip olacağını açıkladı. Microsoft, Xbox One'dan Scarlett'e "yumuşak bir geçiş" istedikleri için yeni nesil konsolun Xbox One'da desteklenen tüm oyunları desteklediğini söyledi. The Game Awards 2019’da Microsoft, 2020 başlarında çıkması planlanan yeni konsolun tasarımını sundu ve marka ismini Xbox Series X olarak açıkladı. Etkinlikten sonra bir Microsoft sözcüsü, dördüncü nesil Xbox donanımı olan Xbox Series X'in, ikincil ismi olmadan sadece "Xbox" olarak adlandırılacağını söyledi. 

Microsoft, 2020 Oyun Geliştiricileri Konferansı'nda ve E3'de Series X için donanım özelliklerini ayrıntılı olarak açıklamayı ve oyunları piyasaya sürmeyi planladı, ancak etkinlikler COVID-19 pandemisi nedeniyle iptal edildi. Bunun üzerine Mart 2020'de çevrimiçi sunumlar yapılırken, E3 sunumunun da yeniden planlaması gerçekleştirildi. Ayrıntılı donanım özellikleri Microsoft, *Digital Foundry* ve *Overclock Media* çalışanı Austin Evans tarafından 16 Mart 2020'de sunuldu. Microsoft, "Xbox 20/20" adı altında Xbox Series X ve oyunları üzerine Mayıs ayından itibaren lansmana kadar dijital etkinlik düzenlemeyi planladı. Bunlardan biri, *Xbox Game Studios* yapımı oyunların yer aldığı 23 Temmuz 2020'de gerçekleşen bir Xbox Oyunları Gösterimi etkinliğiydi.

Xbox Series S'in varlığı, Scarlett'e eşlik eden ikinci, alt seviye model olan "Lockhart" kod isminden yola çıkarak E3 2019 konferansından önce tahmin edilmişti. Xbox Series S ismi, bazı kullanıcıların satın alabildiği Xbox donanım aksesuarlarının içerisindeki kullanım kılavuzu aracılığıyla doğrulandı. Microsoft, 8 Eylül 2020'de Series S konsolunu resmi olarak duyurdu ve Kasım 2020'de Series X ile birlikte piyasaya sürüleceğini açıkladı. Ayrıca, Phil Spencer'ın Temmuz 2020'de yer aldığı Xbox duyuru videolarında arka plana gizlice yerleştirilmiş olduğuna dikkat çektiler.

## Donanım
Microsoft Xbox geliştirme ekibi, 2016 civarında Xbox One konsollarının halefi üzerinde çalışmaya başladığında, farklı pazarların ihtiyaçlarını karşılamak için Xbox One X ve Xbox One S benzeri iki konsol modeline ihtiyaç duyulacağını öngörmüştü. Her iki modeli birlikte geliştirerek, oyunların istisnasız her iki sistemde de oynanabilmesini sağlayabileceklerdi. Geçmiş Xbox projelerinde olduğu gibi, konsollara şehirlere dayalı kod adları verildi. Xbox Series S gelişim süreci, Aaron Greenberg'in "gönlü zengin küçük şehir" dediği Lockhart, Teksas şehrinden esinlenerek "Project Lockhart" olarak isimlendirildi.

Xbox Series X için Microsoft'un temel hedefleri, Xbox One X'in FLOPS ile ölçülen grafik performansını en az iki katına çıkarmak ve Xbox One konsollarındaki akustik performansı korurken, CPU performansını dört katına çıkarmaktı. Mühendisler bu özellikleri karşılamak için enerji gereksinimini hesapladığında, donanımın büyük miktarda güç tüketeceğini (yaklaşık 315 W) ve ısı açığa çıkaracağını gördüler.

Bunun üzerine, bileşenleri iki ayrı devre kartına bölmeye karar verdiler. Biri CPU/GPU, bellek ve güç düzenleyicilerini barındıracak ve diğeri daha yavaş giriş/çıkış işlevleri için köprü görevi görecekti. Alüminyum bir şasenin önüne ve arkasına yerleştirilen kartlar, soğutma için hava kanalları oluşturmaya yardımcı oldu. Kalan bileşenler (ısı emici, elektrik kalkanı, güç kaynağı, optik sürücü ve soğutma fanı) daha sonra, baş tasarımcı Chris Kujawski'nin tabiriyle Tetris benzeri düzenlenerek kompakt bir form elde edildi ve kule benzeri bir yapı ortaya çıktı. Akustiğin aynı kalabilmesi için, donanım fanların hızını kontrol eden birçok sensör içeriyordu ve iyi bir hava akışı sağlanması için konsolün tavanı açık bırakıldı. Optik sürücü, hava akışının sağlanabilmesi ve ısı emici boyutu gibi belirli parçalar boyutları sabit kılarken, son prototipte konsolu kare bir şekle sığdırmayı başardılar.

### Xbox Series X

Xbox yöneticisi isim Phil Spencer, Microsoft'un daha yüksek çözünürlük değil, yüksek kare hızlarına ve daha kısa yükleme sürelerine öncelik verdiğini; Series X'in bunu, bu noktalarda daha iyi sonuç veren CPU ve grafik işlem birimi sayesinde başardığını söyledi. Xbox One X ile karşılaştırıldığında CPU yaklaşık dört kat, GPU ise iki kat daha iyi performans göstermektedir.

Xbox Series X, eş zamanlı çoklu iş parçacığı kullanıldığında 3,66 GHz, nominalde 3.8 Ghz frekansta çalışan 8 çekirdek özel yapım AMD Zen 2 işlemciye sahiptir. Bir CPU çekirdeği, arka plandaki işletim sistemine ayrılmıştır. Dahili GPU, AMD RDNA 2 mimarisine dayalı özel bir birimdir. Toplamda 56 hesap ünitesi (CU) 3,584 çekirdek içerir, bunların 52 ünitesi ve 3,584 çekirdeği aktif halde olmak üzere sabit 1.852 GHz frekansta çalışır. Bu ünite 12.155 teraflop hesaplama gücüne sahiptir. Ayrıca 16&nbsp;GB GDDR6 SDRAM hafızaya sahiptir, 10 GB kısmı 560 GB/sn hızında grafik sistemiyle kullanılmak üzere, 6 GB kısım 336 GB/sn hızında çeşitli hesaplama işlevleri için kullanılır. Oyunları saniyede 60 kare hızında 4K çözünürlükte sunmayı hedeflerken, 120 kareye kadar destekleyebilir.

Xbox Series X minimalist bir tasarıma sahiptir. Boyutları  olmak üzere  yüksekliğe sahiptir ve  ağırlıktadır. Dikey olarak konulmak üzere tasarlanmış olup yan yatırılarak da kullanılabilir. Ön tarafında ana güç düğmesi ve bir Ultra HD Blu-ray sürücüsü bulunur. Ünitenin tepesinde  güçlü bir adet fan bulunur. Spencer, konsolun Xbox One X kadar sessiz olduğunu söylemiştir. Bir HDMI 2.1 çıkışı, depolama genişletme yuvası, üç USB 3.2 portu ve bir Ethernet portu bulunur. Konsolun ön USB bağlantı noktasının yanındaki oyun kumanda eşleştirme düğmesinde bir kızıl ötesi alıcısı vardır.

### Xbox Series S

Xbox Series S, bir önceki nesil konsolların Xbox One S modeliyle benzerlikler içerir. Aynı CPU birimi daha yavaş saat hızlarında çalışmaktadır. Xbox Series X'in 12.155 TFLOPS değerine sahip GPU birimine karşılık, özel yapım RDNA2 mimarili 20 CU 4.006 TFLOPS değerine sahip 1.55 GHz frekansta çalışan daha yavaş bir GPU birimini içerir. Toplam 10 GB hafıza kapasitesinin 8 GB kısmı 224 GB/s hızda grafik sistemiyle kullanılmak üzere, 2 GB kısım 56 GB/s hızda diğer hesaplama işlemleri için kullanılır. Depolama birimi olarak 2,4 GB/sn ham giriş/çıkış yapan 512 GB SSD kullanılır. Optik sürücü içermediğinden tüm oyun ve yazılımlar Microsoft Mağazası üzerinden dijital olarak edinilir. Oyunları nominal olarak 1440p çözünürlükte, yükseltici desteğiyle 4K çözünürlükte saniyede 60 kare hızında sunabilir ve 120 kareye kadar destekler. It starts at $299.99. *[[Ori and the Will of the Wisps]]* gibi bazı oyunlar Series S'de doğal 4K çözünürlük çıkışını destekleyebilir. Oynanabilir oyunlar, genişletme kartı desteği ve giriş çıkış birimleri Series X ile aynıdır.

Microsoft, Series S'i taşınabilirlik ve seyahat kullanımı için küçük bir çantaya veya sırt çantasına kolayca sığacak şekilde tasarlamıştır. Seri S ünitesi hacim olarak Seri X'ten yaklaşık %60 daha küçüktür, dikey haldeyken ince uzun bir şekle ve  boyutlarına sahiptir. Üst yüzeyi hava akışını sağlaması için Series X benzeri bir egzoza sahiptir ve geniş yüzeyinde ek hava çıkış yeri bulunur. Series X'te olduğu gibi, ön yüzünde bir adet USB portu ve kızıl ötesi oyun kumandası eşleştirme düğmesi yer alır. Konsolun arka tarafında güç bağlantısı, bir adet HDMI girişi, iki adet ek USB girişi ve bir adet Ethernet girişi yer alır. Series X'te olduğu gibi Series S, hava akışını sağlamak için egzoz çıkışı yukarı bakacak şekilde yatay olarak yerleştirilebilir. Series S, Series X'in kullandığı mat siyahtan farklı olarak mat beyaz bir kasa ve aynı renkli oyun kumandasıyla piyasaya sürülmüştür.

### Karşılaştırma
Aşağıdaki tabloda dördüncü nesil Xbox konsollarının ana bileşenlerinin karşılaştırması görülmektedir.

### Xbox kablosuz oyun kumandası

Series X ve Series S, daha büyük el boyutlarına uyacak şekilde tasarlanmış yeni Xbox Kablosuz oyun kumandası modeliyle birlikte gelir. Yeni model, önceki oyun kumandalarıyla aynı tuş düğmelerini içerir: basılabilen iki kontrol çubuğu, yön düğmesi (d-pad), dört eylem düğmesi, iki sistem düğmesi ("Görünüm" ve "Menü"), Xbox ana düğmesi, sol ve sağda ikişer yassı düğme ve tetik düğmeleri. Yeni modelde ek olarak, "Görünüm" ve "Menü" düğmelerinin altında "Paylaş" düğmesi vardır. "Paylaş" düğmesine bir kez basıldığında ekran görüntüsü alınır, basılı tutulursa oyun içi DVR kaydı başlatılır.

Microsoft, kumandanın boyutunu sekiz yaşındaki bir çocuğun eline uyacak şekilde belirleyerek daha geniş bir kesime hitap edebildiğini keşfetti. Böylelikle tutma yerleri daha şekillendirildi ve tetik düğmeleri küçültülüp yuvarlatıldı. Tasarımcı Ryan Whitaker'ın söylediğine göre yön düğmesi, standart Xbox One kumandasında bulunan stili ve Elite modelini birleştirerek oluşturuldu ve farklı oyun tarzlarına uyum sağlayan içbükey tasarıma sahip. Oyuncuların yönlendirme yapmasını kolaylaştırmak için düğmelere küçük dokunsal nokta desenleri eklendi. Kumanda aynı şekilde iki adet AA pil ile çalışıyor, ancak aksesuar olarak şarj edilebilir bir pil takımı mevcut. Microsoft, odak grup görüşmeleri sırasında, pil kullanımı ile şarj etme tercihinin oyuncuları neredeyse yarı yarıya bölündüğünü görüp her iki seçeneği sunma kararı aldı.

Kumanda, Xbox One ile aynı kablosuz protokolü kullanır ve mevcut Xbox One konsollarıyla geriye dönük şekilde uyumludur. Xbox One oyun kumandaları da Xbox Series X ile kullanılabilir. Kumanda ayrıca, destekleyen diğer mobil cihaz ve donanımlarla Bluetooth Low Energy standardıyla eşleşmeyi destekler ve eşlenen cihazları unutmaması için dahili hafızaya sahiptir. Kablolu kullanım ve şarj etmek için USB-C bağlantısı kullanır.

## Yazılım

Her iki konsol, Xbox One ile benzer bir kullanıcı arayüzüne sahip, ancak yeni nesil hızını artırmak için %40 daha az bellek kullanıyor. Arayüz tasarımcı ekibe göre, ana sayfa Xbox One'dan iki kat daha hızlı yükleniyor. Diğer değişiklikler arasında kenarları yuvarlatılmış kullanıcı arayüzü öğelerinin eklenmesi, metin öğeleri için daha okunabilir bir yazı tipi, öğelerin hizalanmalarının yeniden düzenlenmesi ve paylaşım işlevlerinde iyileştirmeler yer alıyor. Bu değişiklikler Xbox One sistem yazılımına, Windows'un Xbox uygulamasına ve Xbox mobil uygulamasına Eylül 2020 civarında getirildi. Sistem önizlemelerine göre, Xbox Series X'in dahili sürücüsünde sistem dosyaları için yaklaşık 200 GB alan ayrılmıştı.

Xbox Series X ve Series S, aynı anda üç oyuna kadar kullanılabilen, bir oyundan diğerine hızlı geçişi sağlayan "Quick Resume" özelliğini destekler. Oyunlar, konsol yeniden başlatıldıktan sonra da devam ettirilebilir. Mart 2022 güncellemesiyle, "Quick Resume" özelliği için en fazla iki oyun sabitleme özelliği ekledi. Bu sayede, sabitlenmiş oyunlar manuel olarak kapatılmadığı veya güncelleme gerekmediği takdirde her zaman askıya alınır.

Önceki Xbox konsollarında olduğu gibi, Xbox Series S ve Series X de çevrimiçi hizmetler için Xbox ağ platformunu kullanır. Abonelerin bulut depolama üzerinden oyun indirmelerine ve oynamalarına olanak tanıyan Xbox Game Pass hizmetini destekler. Ekim 2021'de, kullanıcıların Microsoft sunucularından Xbox konsollarına, bilgisayarlara ve mobil uygulamalara oyun akışı yapmasına olanak tanıyan Xbox Game Pass Ultimate'ın bir bileşeni olan Xbox Cloud Gaming, Xbox One S tabanlı donanımlardan Xbox Series X tabanlı sunuculara yükseltildi ve sunucu tarafından kaynaklanan bekleme süreleri düşürüldü.

Çeşitli yayın platformları da Microsoft Store üzerinden edinilebilir. Apple TV uygulaması, Xbox Series S ve Series X ile birlikte ilk kez Xbox platformlarında yayımlandı.

Geliştiricilere oyunlarını ve uygulamalarını test etmeleri için deneme ortamı sağlayan geliştirici modu, tüm Xbox Series X ve Xbox Series S konsollarında kullanılabilir.

## Oyunlar

Xbox Series X ve Series S piyasaya sürülürken, yeni oyunlar hem Xbox One hem de yeni modeller için çıkarıldı. Xbox Game Studios başkanı Matt Booty, yakın zamanda Xbox One satın almış olanların "iyi bir yatırım yaptıklarını ve içerik yönünden Microsoft tarafından güvence sağlanmasının amaçlandığını" söyledi. Spencer, Xbox Game Studios'un birçok yan kuruluşlarının, donanım gereksinimlerinin geniş bir yelpazede karşılanması gerektiği kişisel bilgisayarlarlar için oyun geliştirmeye tecrübeli olduğunu söyledi. Bu yaklaşım Xbox One konsollarında iyi performans yakalarken, daha iyi grafikler, daha çok saniye başına kare sayısı ve ışın izleme gibi yeni özelliklerden yararlanan oyunların oluşturulmasına olanak tanımaktadır.

Bazı oyunlara, Xbox One sürümünden Xbox Series X/S sürümüne geçiş noktasında, yeni olanaklar sayesinde daha fazla iyileştirme yapılabilir. Bu desteğe sahip oyunlar "Series X için Optimize Edildi" logosuyla pazarlanmaktadır. Konsol için geriye dönük uyumlu oyunların Xbox Series X/S sürümleri mevcut olduğunda otomatik olarak indirecek "Akıllı Teslimat" olarak bilinen bir dağıtım çerçevesi sunuldu. Bu özellik oyunlarını Xbox One'ta yayımlamış olup X/S modellerine uyumlu yayımlamak isteyen oyun geliştiricileri ve Xbox One'dan X/S modellerine geçiş yapan oyuncuları hedeflemiştir.

Microsoft, geliştiricilerin yalnızca Xbox Series X/S'te oynanabilen oyunlar yayımlamasını engellemiyor; fakat şirket bilgisayar oyunlarının geliştirilmesine benzer şekilde, oyun geliştiricilerinin en iyi donanımı hedef alarak geliştirme yaptığı ancak oyunun düşük performanslı sistemlerde de (örneğin eski Xbox One konsolları) düşük grafik ayarlarıyla oynanabilmesini sağlayan yöntemi benimsiyor.

Oyunların erken erişim modeliyle yayınlanmasına olanak tanıyan Xbox Game Preview programı, Xbox Series X/S serisinde devam etmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*