Otoyol

**Otoyol** ya da **otoban** (), hızlı trafik akımı sağlamak için yapılan, çok şeritli ve çift yönlü geniş karayoludur. Otoyolların en önemli özelliği, erişme kontrollü olmalarıdır; giriş ve çıkış belirli noktalardan olur, yayalar ve hayvanlar giremez. Bazı ülkelerde otoyol geçişleri ücretli (*örn. [[Fransa]], [[Türkiye]]*) olurken bazılarında sadece kamyon ve TIR'lardan geçiş ücreti tahsil edilir (*örn. [[Almanya]]*). Belçika, Birleşik Arap Emirlikleri, Lüksemburg ve Türkiye'de gece aydınlatmadan yararlanılmaktadır.

## Tarih
Otoyolların yapıldığı yerlerde genelde trafik akışı baz alınır. Trafiğin yoğun olduğu bölgelerdeki trafik karmaşasını en aza indirmek en önemli hedeftir. Dünyadaki ilk otoyol 1921 yılında Almanya'da açılan, Berlin'in güneyindeki *AVUS* isimli 9 kilometrelik yoldur. Ancak bu yol trafiğe kapalı olup sadece yarış amaçlı kullanılıyordu. Trafiğe açık ilk otoyol ise İtalya'nın Milano ve Como şehirlerini birbirine bağlayan yoldur. Burası 1924 yılında araç trafiğine açıldı. 1925´ten sonra Almanya´da kamu ve özel kurum-kuruluşlar hızla bütün ülkede otoyol inşaatlarına başladılar. Türkiye´deki ilk otoyol ise 1973 yılında hizmete giren ve içinde Boğaz Köprüsü'nü de barındıran 23&nbsp;km'lik 1. Çevreyolu'dur. Günümüzde Metrobüs hattının inşa edilmesinden sonra 18&nbsp;km kısmı otoyol vasfını yitirmiştir. Şu an bağlantı yolu statüsünde kullanılmaktadır. Kalan 5&nbsp;km bölüm O-1 ismiyle hizmet veren otoyol vasfındadır ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, yaklaşım viyadüklerinden oluşur.

## Hız limiti
Otoyola sahip Avrupa ülkelerinin birçoğunda hız limiti saatte 110&nbsp;km ile 130&nbsp;km arasında değişmektedir. Yolların durumuna göre bu limit bazen sınırsız da olabilir.

*  Almanya – sınırsız
*  Avusturya – 130&nbsp;km/h
*  Azerbaycan – 110&nbsp;km/h
*  Belçika – 120&nbsp;km/h
*  Belarus – 120&nbsp;km/h
*  Birleşik Krallık – 112&nbsp;km/h 
*  Bulgaristan – 140&nbsp;km/h
*  Çekya – 130&nbsp;km/h
*  Danimarka – 130&nbsp;km/h
*  Estonya – 110&nbsp;km/h 
*  Faroe Adaları – 130&nbsp;km/h
*  Finlandiya – yaz 120&nbsp;km/h; kış 100&nbsp;km/h 
*  Fransa – 130&nbsp;km/h
*  Hırvatistan – 130&nbsp;km/h
*  Hollanda – 130&nbsp;km/h
*  İran – 120&nbsp;km/h
*  İrlanda – 120&nbsp;km/h
*  İspanya – 120&nbsp;km/h
*  İsveç – 110&nbsp;km/h 
*  İsviçre – 120&nbsp;km/h 
*  İtalya – 130&nbsp;km/h
*  İzlanda – 90&nbsp;km/h

*  Karadağ – 120&nbsp;km/h
*  Kazakistan – 90&nbsp;km/h
*  Kıbrıs – 100&nbsp;km/h
*  Kosova – 120&nbsp;km/h
*  Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti - 100&nbsp;km/h
*  Letonya – 100&nbsp;km/h
*  Litvanya – yaz 130&nbsp;km/h; kış 110&nbsp;km/h
*  Lüksemburg – 130&nbsp;km/h; yağmurlu 110&nbsp;km/h 
*  Macaristan – 130&nbsp;km/h
*  Makedonya – 120&nbsp;km/h
*  Moldova – 110&nbsp;km/h
*  Norveç – 90&nbsp;km/h
*  Polonya – 140&nbsp;km/h
*  Portekiz – 120&nbsp;km/h
*  Romanya – 130&nbsp;km/h
*  Rusya – 110&nbsp;km/h
*  Sırbistan – 120&nbsp;km/h 
*  Slovakya – 130&nbsp;km/h
*  Slovenya – 130&nbsp;km/h
*  Türkiye – 130&nbsp;km/h ve 140&nbsp;km/h
*  Ukrayna – 130&nbsp;km/h 
*  Yunanistan – 120&nbsp;km/h 

## Türkiye´deki otoyollar

:*Ana madde:* Türkiye'deki otoyollar
Türkiye'deki otoyolların yakın bir geçmişe sahip oluşu yolların modern olmasında büyük bir etkendir. Buradaki otoyollar her iki yönde de en az üç şeritli (İzmit Doğu-Gebze kavşakları arası ve Hadımköy-Kınalı kavşakları arası hariç olmak üzere) olup 2022 itibarıyla 3633 kilometrelik bir uzunluğa sahiptir. 260 kilometre de inşaat halindedir. Türkiye´deki otoyollar da HGS sistemi kullanılmaktadır. Hız limiti saatte 130 veya 140 kilometredir.

## Trafik levhaları
Otoyolu olan her ülke otoyol için farklı levhalar kullanmamaktadır. Kullanan ülkeler ise ya mavi ya da yeşil rengi kullanmaktadır.

Mavi levha kullanan ülkeler:

* Almanya
* Arnavutluk
* Avusturya
* Belarus
* Birleşik Arap Emirlikleri (BAE)
* Büyük Britanya
* Fransa
* Güney Afrika
* Hollanda
* İran
* İrlanda
* İspanya
* İsrail
* Lüksemburg
* Norveç
* Macaristan
* Pakistan
* Polonya
* Portekiz
* Şili
* Tayland

Yeşil levha kullanan ülkeler:

* ABD
* Azerbaycan
* Belçika
* Bosna-Hersek
* Bulgaristan
* Çekya
* Çin
* Danimarka
* Finlandiya
* Hırvatistan
* İsveç
* İsviçre
* İtalya
* Kanada
* Litvanya
* Malezya
* Makedonya
* Meksika
* Romanya
* Rusya
* Sırbistan
* Slovakya
* Slovenya
* Tayvan
* Tayland
* Türkiye
* Yunanistan

## Ayrıca bakınız
* Almanya'daki otoyollar
* Bulgaristan'daki otoyollar
* Polonya'daki otoyollar
* Türkiye'deki otoyollar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Department for Transport (Birleşik Krallık)
* Highways Agency (İngiltere)
* Czech Motorways (Çek Cumhuriyeti)
* Slovak Motorways (Slovakya)
* Swiss Motorways (İsviçre)
* National Roads Authority (İrlanda)
* eFlow - barrier free tolling operators on the M50 (İrlanda)
* European Union Transport Policy
* CBRD Motorway Database
* SABRE Roads Portal
* Pathetic Motorways: Motorway Numbering Scheme
* How Motorways Work (satirical insight)
* Independent Auckland Motorways Website (Yeni Zelanda)
* Motorways in the Benelux (Benelüks)
* Motorways in the Netherlands (Hollanda)