Sunullah Efendi

**Cafer Mustafa Sunullah Efendi** (1552, İskilip - 10 Nisan 1612, İstanbul); Türk, Osmanlı devlet adamı, şair, müderris, kadı, kazasker ve şeyhülislamdır. Osmanlı tarihinde 4 kez şeyhülislamlığa getirilen ilk kişidir.

## Hayatı

Cafer Mustafa Sunullah Efendi İskiliplidir. Kanuni Sultan Süleyman devrinin devlet adamlarından Anadolu Kazaskeri Cafer Efendi'nin oğludur. Babası Cafer Efendi ile şeyhülislam Ebussuud Efendi amcazade olup Ali Kuşçu'nun soyundan gelmiştir.

Sunullah Efendi Ebussuud Efendi'den icazet almıştır. Sonra ilmiye sınıfının hiyerarşisi içinde ilerlemeye başlamıştır. 1569 yılında Beşiktaş'ta Hayrettin Paşa Medresesinde müderris olarak ile göreve başlamıştır. 1587 yılında Sultan III. Murat Medresesinde müderris olmuştur. Sonra 1589 yılında Bursa kadısı ve 1591 yılında İstanbul Kadısı görevlerini yapmıştır. 1591 yılında Anadolu Kazaskerliği ve 1592 yılında Rumeli Kazaskerliği yapmıştır. 1594 yılında Sultan III. Mehmed'in tahta çıkışından sonra emekli olmuştur. 1598 yılında Padişah tarafından 50 akçe zam ile taltif edilmiştir.

Sonra da dört kez toplam 5 yıl 7 ay 2 gün şeyhülislamlık makamında bulunmuştur. İlk defa şeyhülislamlığa 2 Ekim 1599 yılında Hoca Sâdeddin Efendi'nin vefatı üzerine tayin edilmiştir. Ama Sadrazam Yemişçi Hasan Paşa ile arasının açılması üzerine 2 Ağustos 1601'de tekrar emekli edilmiştir.

Hocazade Mehmed Efendi yerine 4 Ocak 1603'te ikinci kez şeyhülislamlığa getirilmekle beraber bir ay sonra Yemişçi Hasan Paşa aleyhine ortaya çıkan sipahi isyanında Sunullah Efendi Yemişçi Hasan Paşa aleyhinde bir fetva verdiği için tekrar azledilmiştir.

Bu azilden sonra Sunullah Efendi bir inziva hayatına çekilmiştir. Fakat 8 Eylül 1604'te kendine selef olan Ebülmeyamin Mustafa Efendi yerine 3. kez şeyhülislam görevine getirilmiştir. İki yıl sonra 28 Eylül 1606'de azledilmiş yerine Ebülmeyamin Mustafa Efendi tayin edilmiştir. 23 Kasım 1606'da dördüncü defa şeyhülislam yapılmıştır. Saray hadımlarının gayretleri ile bu görevden 5 Eylül 1608 azledilmiştir. Yıllık 750 akçe gelirle emekli yapılmıştır.

10 Nisan 1612'de İstanbul'da hayatını kaybetti. Mezarı Kırk Çeşme Hüsam Bey Camii yanında idi.

## Popüler kültürdeki yeri
Star TV'de yayınlanan Muhteşem Yüzyıl Kösem dizisinde Yaşar Karakulak tarafından canlandırılmıştır.

## Değerlendirme

Uzunçarşılı onu "orta derecede ilmi kudretli" olarak nitelendirir.

Üst yönetimde yer alan sert tartışmalarda Anadolu'da yaşayan Türklerin yanında yer alarak dönemin bir sadrazamı hakkında katli vaciptir fetvası vererek devşirmelerin Türkleri yok etme planlarını engellemiştir. Kendisinin de sürekli görevden alınma ve göreve sonra dönme nedeni de Celâlî isyanlarında takındığı Anadolu Türklerinden yana tutum olmuştur.

## Eserleri

* Kessaf Tefsiri'ne «Hasıye»si
* Kutub-ü Mütedavile'ye 
ve bazı eserlere talikatlan vardır.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
*Osmanlı İmparatorluğu'nda eğitim
*Osmanlı toplumu
*Osmanlı İmparatorluğu'nda din

## Dış bağlantılar
* Uzunçarsılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım, XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.458,461
* Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani*, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III say.233 http://archive.org/details/sicilliosmani01sruoft