Olecko

**Olecko** veya **Oletzko** (, Polonya'nın kuzeyindeki Varmiya-Mazurya Voyvodalığında bulunan tarihi bir kasabadır. Kasaba Lega Nehrinin ağzında bulunmaktadır ve bu nehrin suları Büyük Olecko Gölünü (*Jezioro Oleckie Wielkie*) oluşturmaktadır. Kasaba Olecko gminasının yönetim merkezidir.

## Tarih

1540li yıllarda bölge Lega Nehrinin etrafında avcı kulübelerinin bulunduğu bir yer iken büyüyüp ve genişleyip bir kale ve bir yerleşim yerine dönüştü ve ikisi de *Olecko* namı ile isimlendirildi. Kasaba ise Margrabowa ismi ile Prusya Dükü Albrecht ki Lehistan'ın vassalıydı, tarafından 1 Ocak 1560'da kuruldu. Bu isim Lehçe *Margrabia*(uçbeyi) kelimesinden ki bu isim kasabayı kuran dükün ünvanı olan "Ansbach Prensinin uçbeyi" namında "*-owa* suffiksinin ki Lehistanda isimden yer isimi yapma ekidir" ekinin getirilmesiyle türetilmiştir. Kasabanın armasındaki Brandenburg'un kırmızı kartalı Hohenzollern'in siyah ve beyazı kurucu dükten gelmektedir.

Kasabanın ilk yöneticisi Adam Wojdowski'dir.  Wojdowski Mazovya bölgesinden Lehleri kasaba getirir ve iskan eder. Henüz gelen yerleşimciler meclisi ve kasaba hakimini tayin ederler ve kendilerinden olan Leh Stanisław Milewski 1560 yılında kasabanın ilk valisi olur. 1600 yılında kayıtlara kasaba sadece Lehler ile meskundur ve Lehler kasabanın eski Lehçe ismi olan Olecko'yu kullanmayı tercih ederler. 1616 yılında ise lokal starostlar, Straduny'den Olecko'ya göçerler.

Kasaba 1657 yılına kadar Leh yönetimi altında iken Prusya Dükalığının istiklal kazanmasıyla beraber kasaba da müstakil olur. 1701 yılında ise Pruya Krallığının bir parçası haline gelirken 1871 yılında da Alman İmparatorluğunun bir parçası olur. 1818 ile 1945 arasında kasaba Doğu Prusya Vilayetinin Oletzko ilçesinde*()* bulunur.

19. yüzyıldan itibaren Prusya, bölgeyi Almanlaştırmaya yönelik teşebbüslerde bulunuz ki bölge nüfusunun %90 1818'de Lehtir. Başlangıçtaki saik Mazurya bölgesindedeki Alman dillerinin kırılganlığı ve bölgenin Lehleşme endişesi iken Kasım Ayaklanmasından sonra Prusya Hükûmeti daha katı tedbirler alır ve tüm öğrencilerin okullarda Almanca öğrenmesini mecburi kılar. Bu tedbirlere karşı 1836 yılında lokal papazlar bir konsil düzenlerler ve Almanlaştırma politikasının protesto ederler. Konsil'in protestosunu tüm papazlar imzalar ve protesto başarılı olur. Lakin bu politika 1865 yılında tekrar uygulumaya koyulur ve bir süre sonra şiddetlendirilir. Netice itibariyke 19. yy.ın ikinci yarısında Almanca konuşanların oranı artış gösterir.

1.Dünya Savaşının sonunda Polonya'nın tekrar bağımsızlığını kazanmasının ardından devam eden süreçte Versay Anlaşması uyarınca Milletler Cemiyeti tarafında 1920 yılında düzenlenen plebisitle kasaba ve bölgenin geleceğinin belirlenmesi kararlaştırılmıştı. Kasabanın Almanya'nın ya da Polonya'nın bir parçası olmasına yönelik bu referandum döneminde Alman taraftarı kalabalıklar Polonya lehtarı miting dağıtırlar ve Polonya taraftarlarını döverler ve plebisit gününde, 11 Temmuz 1920, Polonya alehine sloganlar atar ve oylarını kullanırlar. Bu olayların neticesinde Polonya taraftarlarının büyük çoğunluğu plebisiti boykot eder, bunun bir fars düşünür veya sindirilirler. Plebisitin sonucunda ise Almanya lehine 3.903 oy çıkarken Polonya lehine hiç oy çıkmamıştır. Daha sonrasında 1928 yılında kasabaya Treuburg *(sadık kale)* adı verildi.

2. Dünya Savaşı sırasında, ekseriyetle Lehler ve yanı sıra Belaruslu, Ruslar ve Ukraynalılar kasaba civarındaki çalışma kampına getirildi. Savaşın sonlarında doğru kasaba sakin zorla tahliye edildi. Kızıl Ordu da terk edilmiş bu kasabayı 23 Ocak 1945 tarihinde ele geçirdi ve kasaba Potsdam Konferansından sonra Temmuz-Ağustos 1945'te Polonya'ya geçti. Kasaba Leh yerleşimciler ki bu yerleşimciler Suwałki ve Podlasie ve savaş başında Sovyetlerce ilhak edilen Polonya bölgelerindendiler ile tekrar iskan edildi.

1949 yılında kasabada bir mandıra ve yumurta kooperatifi kuruldu ve 1950 yılında peynir üretimine de başlandı.

## Demografi

Yıllara göre kasaba nüfusu:

ImageSize = width:750 height:350
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:20000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1875 from:0 till:4212
  bar:1880 from:0 till:4347
  bar:1890 from:0 till:4887
  bar:1905 from:0 till:5021
  bar:1910 from:0 till:5391
  bar:1933 from:0 till:6629
  bar:1939 from:0 till:7118
  bar:1946 from:0 till:1413
  bar:1950 from:0 till:5043
  bar:1960 from:0 till:7195
  bar:1970 from:0 till:9149
  bar:1978 from:0 till:10812
  bar:1987 from:0 till:14100
  bar:1995 from:0 till:16622
  bar:2000 from:0 till:16018
  bar:2005 from:0 till:16155
  bar:2010 from:0 till:16078
  bar:2015 from:0 till:16460
  bar:2021 from:0 till:15772

PlotData =
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1875 at:4212 text:4212 shift:0
  bar:1880 at:4347 text:4347 shift:0
  bar:1890 at:4887 text:4887 shift:0
  bar:1905 at:5021 text:5021 shift:0
  bar:1910 at:5391 text:5391 shift:0
  bar:1933 at:6629 text:6629 shift:0
  bar:1939 at:7118 text:7118 shift:0
  bar:1946 at:1413 text:1413 shift:0
  bar:1950 at:5043 text:5043 shift:0
  bar:1960 at:7195 text:7195 shift:0
  bar:1970 at:9149 text:9149 shift:0
  bar:1978 at:10812 text:10812 shift:0
  bar:1987 at:14100 text:14100 shift:0
  bar:1995 at:16622 text:16622 shift:0
  bar:2000 at:16018 text:16018 shift:0
  bar:2005 at:16155 text:16155 shift:0
  bar:2010 at:16078 text:16078 shift:0
  bar:2015 at:16460 text:16460 shift:0
  bar:2021 at:15772 text:15772 shift:0
Kasabanın ortalama yaşı 2021 itibarıyla 42,1'dir (kadınlarda 43,9, erkeklerde 40,1).

## Önemli Kişiler

* Gustav Bergenroth (1813–1869), Alman tarihçi
* Kurt Blumenfeld (1884–1963), Siyonist
*Arthur Zimmermann (1864-1940), diplomat, Zimmermann Telgrafının yazarı
* Filip Jan Rymsza (d. 1977), Leh-Amerikan film yapımcısı ve yazar
* Bartosz Romańczuk (d. 1983), Leh futbolcu

## Kardeş Şehirler
Olecko kasabası Cittaslow birliğinin bir üyesidir.
*

## Ayrıca bakınız

* Możanka

## Not listesi

## Kaynakça