Compiz

**Compiz** (), pencere yönetimi için hızlı kompozit masaüstü efektleri oluşturmak üzere 3D grafik donanımını kullanarak X Pencere Sistemi için tasarlanmış bir kompozit pencere yöneticisidir . Küçültme animasyonu veya küp çalışma alanı gibi efektler, yüklenebilir eklentiler olarak uygulanır. ICCCM kurallarına uyduğu için Compiz, GNOME Panel kullanılırken varsayılan Mutter veya Metacity veya KDE Plasma Workspaces'te KWin yerine kullanılabilir. Dahili olarak Compiz, OpenGL kitaplığını grafik donanımına arabirim olarak kullanır.

## Donanım gereksinimleri

Başlangıçta Compiz, yalnızca Xgl tarafından desteklenen 3D donanımlarla çalıştı. Çoğu NVIDIA ve ATI grafik kartının "Compiz on Xgl" ile çalıştığı bilinmektedir. 22 Mayıs 2006'dan beri Compiz, AIGLX kullanarak standart X.Org Sunucusu üzerinde çalışmaktadır. AIGLX, Intel GMA grafik kartlarının yanı sıra ayrıca  2006 sonbaharından beri  destekleyen açık-kaynak radeon sürücülerini kullanan AMD grafik kartlarını (R300 ve daha yeni kartlar dahil) destekler.

NVIDIA'nın ikili sürücüleri (Sürüm 1.0-9629 den beri) desteği  standart X.Org sunucusunda; ATI/AMD'nin ikili sürücüleri 8.42 sürümünden beri çalışır.

## Tarih
2000'lerin başında, hem ATI hem de Nvidia sürücüleri Linux'ta giderek daha yaygın hale geldi. Gelişmiş OpenGL geliştirmesi artık pahalı UNIX iş istasyonlarıyla sınırlı değildi. Aynı zamanda, Xgl, Xegl ve AIGLX, Xorg'a Windows yüzeylerinde dönüşüm ve efektler için OpenGL kullanma imkanı verdi.

Temellerin nihayet kullanıma sunulmasıyla xcompmgr, bir birleştirme penceresi yöneticisinin özelliklerine öncülük etti.

### Luminocity
Luminocity adlı bir proje, bazı GNOME geliştiricileriyle son gelişmelerden yararlanmak için başladı. Mart 2005'te, Luminocity projesi "titreyen pencereler", "pencere hareketi için fizik modelleri", "canlı güncelleme çalışma alanı değiştiricisi" ve "alfa birleştirme" gibi efektler içeriyordu.

Luminocity'nin çoğunlukla bir prototip olduğu göz önüne alındığında, geliştirilmesi kısa süre içinde iptal edildi ancak bazı etkileri ve davranışları daha sonra Compiz tarafından uyarlandı.

### Compiz
Compiz'in ilk sürümü, (yine yeni) Xgl'nin ardından Şubat 2006'dan geç olmamak üzere Novell (SUSE) tarafından ücretsiz yazılım olarak piyasaya sürüldü. X için en eski kompozit pencere yöneticilerinden biriydi.

Mart 2006'da Compiz, Red Hat tarafından AIGLX'e uyarlandı.

### Beryl
Beryl, Compiz geliştiricisi Quinn Storm ve geliştirme ekibinin çatalın Novell tarafından başlatılan orijinal Compiz'den çok uzağa geldiğine karar vermesinden sonra 19 Eylül 2006'da duyurulan Compiz'in *quinnstorm* şubesinin proje adıydı (). Novell XGL/Compiz ekibi (çoğunlukla David Reveman) Quinnstorm değişikliklerini compiz-vanilla ile birleştirme önerisini reddettikten sonra, gerçek bir farklılaşma yapma kararı alındı.

Compiz'den farkları arasında, Beryl'in Emerald adında cgwd tabanlı yeni bir pencere dekoratörü  ve , gconf yerine düz bir dosya arka ucu kullandı ve GNOME bağımlılığı yoktu. adında bir tema yöneticisi vardı.

### Compiz ve Beryl topluluklarının birleşmesi
30 Mart 2007'de, Beryl ve Compiz toplulukları arasındaki tartışmalar, iki yeni yazılım paketiyle sonuçlanan iki topluluğun birleşmesine yol açtı:

* Compiz, (ayrıca Compiz-core) Compiz ve temel eklentilerin yalnızca temel işlevlerini içerir
* Compiz Fusion, Beryl ve Compiz topluluklarından eklentiler, dekoratörler, ayar araçları ve ilgili uygulamalardan oluşur. Compiz Fusion, Compiz'in temel işlevlerine eklemek için kurulum, yapılandırma ve ek eklentilere odaklanır.

Sonuçlar, bir sürüm paketine dahil edilen herhangi bir kodun en yüksek standartları karşıladığını ve resmi olarak desteklenen bir pakette dağıtım için uygun olduğunu görecek her topluluktan en iyi geliştiricilerden oluşan bir kod inceleme paneline fon sağlama planlarını içerir.

### Diğer dallar
2008'in dördüncü çeyreğinde Compiz'in iki ayrı şubesi oluşturuldu: *compiz++* ve *NOMAD* ; compiz++, pencere yöneticisinin kompozit efektleri olmadan ve bağlantı noktasının C'den C++ programlama diline işlenmesi için kompozit ve OpenGL katmanlarının ayrılmasına yönelikti. NOMAD, Compiz kurulumları için uzak masaüstü performansının iyileştirilmesine yönelikti.

### Compiz dallarının birleşmesi
2 Şubat 2009'da **Compiz**, **Compiz++**, **NOMAD** ve **Compiz Fusion** geliştiricileri arasında bir konferans görüşmesi yapıldı ve burada projeleri birleşik bir yol haritasıyla Compiz adlı birleşik bir projede birleştirmeye karar verildi.

### Compiz 0.9 serisi
4 Temmuz 2010'da Compiz geliştiricisi Sam Spilsbury, Compiz 0.9.0'ın C++ ile yeniden yazılmış yeni bir API ile yayınlandığını duyurdu.

Canonical Ltd., Ekim 2010'da Ubuntu için Compiz'i daha da geliştirmesi için Spilsbury'yi işe aldı. O zamandan beri Compiz geliştirmesi çoğunlukla Ubuntu geliştirmesiyle çakışıyor. Ana geliştirme, Canonical'in Launchpad hizmetine taşındı. 0.9.5'e kadar olan 0.9.x sürümleri, kararsız/ beta yazılımı olarak görülüyordu. 0.9.6 sürümü devam ederken, Canonical, Compiz üzerinde tam zamanlı çalışması için geliştirici Daniel van Vugt'u işe aldı. 0.9.6 hiçbir zaman resmi olarak yayınlanmazken, Compiz 0.9.7.0, kurumsal hedefli Ubuntu 12.04 LTS'den (*Uzun Süreli Destek*) bir ay önce piyasaya sürüldü ve kararlı ilan edildi. Ubuntu 12.04'ün resmi olarak yayınlanmasından birkaç gün önce, Ubuntu 12.10'a hazırlık olarak yeni bir geliştirme dalı olan 0.9.8 oluşturuldu. Compiz 0.9.8 sürümü için geliştirme yeni bir Launchpad sayfasına taşındı.

Kasım 2012'de Spilsbury, Canonical'dan ayrıldığını açıkladı ve Compiz'i Wayland'a taşıma planı olmadığını belirtti. Küçük bir ekip, Temmuz 2016 itibarıyla geliştirmenin odak noktası olan 0.9.13 sürümüyle Compiz üzerinde çalışmaya devam ediyor.

### Compiz Reloaded
Bir grup, Compiz 0.8 serisi kod tabanını çatalladı ve modernize etti ve 2019 itibarıyla bakımı devam etmektedir.

## Özellikler

Yarı saydamlık, karartma ve desatürasyon hariç hemen hemen tüm Compiz özellikleri eklentiler kullanılarak temin edilir.

Compiz eklentileri arasında küp efekti, canlı önizlemeler veya simgelerle Alt-Tab uygulama değiştirme ve macOS'un Görev Kontrolü'ne benzer bir özellik bulunur.OpenGL'in 'deki uzantısı gibi, X'in Kompozit uzantısı da kullanılır.

Compiz projesi, eklentileri dört ana gruba ayırır: Ana, Ekstra, Desteklenmeyen, ve Deneysel.

Pencere yöneticileri, pencere kenarlıklarına olağan simge durumuna küçültme, büyütme ve kapatma düğmeleri sağlamak için pencere dekoratörü adı verilen bir program kullanır. Yalnızca bir pencere dekoratörüne sahip birçok pencere yöneticisinin aksine, Compiz kullanıcılarının üç seçeneği vardır:

* *gtk-window-decorator*, ya temel bir cairo tabanlı işleme motoru kullanır ya da Metacity temalarını kullanabilir.
* *kde-window-decorator* yerel KWin temalarını kullanır.
* *Emerald*, Compiz'e taşınan kendi tema formatına sahip özel bir dekoratör. Eskiden Beryl'in varsayılan dekoratörüydü.

## Dağıtımlar
Compiz veya Beryl, genellikle GNOME 2 ve KDE 3 ile birlikte Linux ve diğer X11 tabanlı Unix benzeri platformlarda yerleştirilmiştir. Ancak 4.2 sürümünden bu yana, KDE'nin kendi KWin'i Compiz'e benzer yeteneklerle birlikte gelir. Bu nedenle, Compiz genellikle en son Plasma Workspaces sürümleriyle dağıtılmaz.

GNOME sürüm 3.0, Mutter birleştirme penceresi yöneticisine bir eklenti olarak oluşturulmuş GNOME Kabuğu kullanır. Bu, Compiz'in GNOME Shell ile birlikte kullanılamayacağı anlamına gelir.

Compiz geliştiricilerinin bakım eksikliğinden bahseden Fedora, Compiz'i Fedora 17'den Fedora depolarından kaldırdı ancak Compiz, Fedora 18'den bu yana Fedora depolarında eski haline getirildi. Compiz'i içeren resmi bir MATE dönüşü Fedora 19'dan beri mevcuttur.

Compiz, bozuk paketler ve Compiz geliştiricilerinin yukarı akış geliştirme eksikliği nedeniyle Ağustos 2013'te Debian 7'den (Wheezy) itibaren Debian depolarından çıkarıldı. Compiz, Aralık 2016'da Hypra.fr Ekibi tarafından Debian'a yeniden sunuldu.

Compiz, Mayıs 2013'te Arch Linux depolarından çıkarıldı. Compiz, Arch User Repository'de bulunan paketlerden kurulabilir.

Ubuntu 6.06 LTS ve daha sonra Compiz'i *universe* deposuna dahil etti. Sınırlı bir sürüm, varsayılan olarak Ubuntu 7.04'te "Masaüstü Efektleri" olarak dahil edilmiştir. Ubuntu 7.10'dan itibaren Compiz varsayılan olarak etkindi. 2010 yılında Canonical, Compiz için bir eklenti olarak yazılan Unity arayüzünü yayımladı.

## Resepsiyon ve etki
İlk derleme incelemeleri, performansını, güzelliğini ve yenilik değerini öven çoğunlukla olumluydu. Kolay kuruluma izin vermek için Ubuntu 6.06 depolarına dahil edildi ve 2021 itibarıyla bir Ubuntu sürümünün ertelendiği tek zamandı.

Metisse ve Project Looking Glass gibi diğer projeler yaklaşık olarak aynı zamanda geliştirildi, ancak hiçbiri Compiz kadar tanınmadı veya yaygın olarak uygulanmadı. GNOME Shell ve KWin gibi diğer pencere yöneticileri daha sonra birleştirme efektleri de uygulayacaktı.

Wayland'in 2010 civarında gelişimi, aynı programda birleştirici ve grafik sunucusu işlevlerini birleştirdi, bu, sonunda ayrı pencere yöneticilerini ve birleştiricileri geçersiz kılacak bir hareketti. Hala varsayılan olarak onu içeren dağıtımlar, genellikle yalnızca birkaç faydalı eklentiyi etkinleştirdi ve daha "parlak" olanları devre dışı bıraktı. Ayrıca, varsayılan pencere yöneticileriyle birlikte KDE ve GNOME'u içeren dağıtımlar giderek arttı. Unity masaüstü yöneticisini uygulamak için Compiz'i içeren son Ubuntu sürümü Ubuntu 16.04 idi. Bundan sonra, gelişimi çoğunlukla durgunlaştı.

## Bazı Compiz efektleri (0.8.5)

Dosya:Burn effect.png|Yanma efekti
Dosya:Dream effect.png|Rüya efekti
Dosya:Explode effect.png|Patlama efekti
Dosya:Magic Lamp effect.png|Sihirli Lamba efekti
Dosya:Maximized window deformation.png|Büyük pencerenin küçültülme animasyonu


## Ayrıca bakınız

* X pencere yöneticilerinin karşılaştırılması
* VirtualGL
* DeskSpace
* Project Looking Glass
* Metisse

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Launchpad'de Compiz 
*  (bakımı yapılmamış)
*