Füruğ Ferruhzad

**Füruğ Ferruhzad** (*[[Farsça]]*: فروغ فرخزاد, *Forough Farrokhzad*) (5 Ocak 1935 - 13 Şubat 1967), İranlı şair, yazar, oyuncu, yönetmen, ressam. 20. yüzyılda İran'da yetişmiş en önemli şairlerdendir.

## Yaşamı
Babası Albay Muhammed Ferruhzad ve annesi Turan Veziri-Taber'in yedi çocuğundan üçüncüsüydü. Mahalle mektebinde 9. sınıfa kadar devam ettikten sonra kız sanat okuluna gitti. Burada resim, dikiş-nakış ve el sanatları öğrendi. Hicivci şair Füruğ, 16 ya da 17 yaşlarına geldiğinde Perviz Şapur ile evlendi. Eğitimine kocasının yanında Ahvaz'da devam etti. Bir yıl sonra tek çocuğu olan Kāmyār'ı dünyaya getirdi. Evliliğinden iki yıl sonra 1954 yılında Füruğ, eşinden ayrıldı. Mahkeme Kāmyār'ın velayetini babasına verdi.

Füruğ, Tahran'a geri dönüp şiir yazmaya devam etti ve *[[Esir (kitap)|Esir]]* adını verdiği ilk kitabını yayımladı.

1958 yılında İbrahim Gülistan'la tanıştı ve dokuz ayını Avrupa'da geçirdi. Şair bu dönemde yaşamının esin kaynağı olan şiirlerine devam etti ve hızla iki kitap daha çıkardı. Bunlardan ilki *[[Duvar (kitap)|Duvar]]* ve diğeri de *[[İsyan (kitap)|İsyan]]*'dır.

İranlı cüzzam hastalarını ve onların sorunları ile ilgili olarak Tebriz'de film yapar. 1962 yılında* [[Kara Ev (İran filmi)|Kara Ev]] *adını verdiği filmiyle dünyanın çeşitli yerlerinde ödüller kazanır. Film çekimi sırasında cüzzamlılar evinde tanıştığı *Hüseyin Mansur* isimli çocuğu evlat edinir.

1963 yılında Füruğ, *[[Yeniden Doğuş]]* adlı eserini yayımlar. Artık şiirde olgunlaşma dönemidir ve sanatsal düzeyi yüksektir. Bu kitabıyla şair, İran şiirinde derin ve etkileyici değişikliklere yol açmıştır.

13 Şubat 1967 tarihinde öğleden sonra saat 14.30'da stüdyoya gitmek için hızla seyir hâlindeyken karşısına çıkan okul aracına çarpmamak için direksiyonu kıran Füruğ, aracından fırlayıp, boynunun kırılmasıyla 32 yaşında hayata gözlerini yummuştur.

Modern İran şiirine önemli katkılar sağlayan şairin ölümünden sonra çalışmaları *[[Soğuk Mevsim]]* adıyla çıkarılan kitapta toplandı. Michael Hillman, *[[Yalnız Kadın]]* adıyla onun hayatını ve şiirlerini 1987 yılında yayımladı. Şairin şiirleri ve yaşamı hakkında daha pek çok makale ve kitap yayımlandı, hayatını konu eden film yapıldı.

Füruğ Ferruhzad şiirlerinde derin bir yalnızlık duygusu dikkat çeker. Bunun yanında, şiirlerinde kadınların sorunlarını ele almakta ve İran toplumunun kadınlara karşı uyguladığı ayrımcılığı eleştirmektedir. Bu fikirleri zaman zaman şiddetli tartışmalara yol açmıştır. İran'da kadınların yaşamlarının daha iyi hak ve koşullara kavuşmasını savunan şair, Şah'ın despotluğuna da karşı çıkmıştır. Şiirleri kimi zaman İran toplumunda erotik bulunmuştur.

İranlı yönetmen Abbas Kiyarüstemi'nin 1999 yapımı *[[Rüzgâr Bizi Sürükleyecek]]* filminin adı, şairin bir dizesinden alıntıdır.

Fransız müzik grubu Noir Désir'in Le Vent Nous Portera (rüzgâr bizi götürecek), şairin bir şiirinden ilham alınarak yazılmıştır.

Şebnem İşigüzel, Yaralarım Aşktandır tiyatro oyununda yazarın hayatını konu almış ve bu oyunda kendisini Nazan Kesal canlandırmıştır.

## Kitapları
* Tutsak (Esir) (1952)
* Duvar (1957)
* İsyan (1959)
* Yeniden Doğuş (1964)
* İnanalım Soğuk Mevsimin Başlangıcına (Bu kitabı tamamlayamadan 1967'de öldü.)

## Ferruhzad'ın eserlerinin çevirileri
* Arapça: Mohammad Al-Amin, Gassan Hamdan
* Azerbaycanca: Samad Behrangi
* İngilizce:
** Soğuk Mevsimin Başlangıcına İnanalım, translated and edited by Elizabeth T. Gray, Jr., (New Directions Publishing, 2022) . çeviri ve düzenleme: Elizabeth T. Gray, Jr., (New Directions Publishing, 2022) ISBN 978-0811231657.
** *Sin*: Füruğ Ferruhzad'ın Seçilmiş Şiirleri, translated and edited by Sholeh Wolpé, (Fayetteville, Arkansas: University of Arkansas Press, 2007) . çeviri ve düzenleme: Sholeh Wolpé, (Fayetteville, * Arkansas: University of Arkansas Press, 2007) ISBN 1-55728-861-5.
** *Another Birth*: Seçilmiş Şiirler, çeviri: Ali Salami, (Zabankadeh Publications, 2001) ISBN 978-9646117365.
** Hasan Javadi ve Susan Sallée, 1981'de onun mektupları ve röportajlarıyla birlikte Another Birth'ü çevirdi. Aynı hacmin gözden geçirilmiş bir baskısı, 2010'da Mage Publishers (Washington, DC) tarafından ikinci dilde yayımlandı.
** Akasyaların Gelin: Füruğ Ferruhzad'ın Seçilmiş Şiirleri, çeviri: Jascha Kessler ve Amin Banani, (Caravan Books, Delmar, N.Y., 1982) ISBN 0-88206-050-3.
** *A Rebirth: Poems*: Şiirler, çeviri: David Martin, Farzaneh Milani'nin eleştirel bir makalesiyle birlikte (Mazda Publishers, Lexington, Ky., 1985) ISBN 093921430X.
** *I Pity The Garden*, Ivo Mosley tarafından düzenlenen The Green Book of Poetry'ye dâhil edildi, (Frontier Publishing, Norfolk, 1993), daha sonra Earth Poems: Poems From Around The World To Honor The Earth (HarperSanFrancisco, 1996) ISBN 0-06-251283-8 olarak yeniden basıldı.
* Fransızca: Mahshid Moshiri, Sylvie Mochiri (takma ad: Sylvie M. Miller)
* İbranice: Sivan Balslev
* Almanca: Annemarie Schimmel
* İtalyanca: Domenico Ingenito (ed.), Domenico Ingenito (ed.), Io parlo dai confini della notte. Forugh Farrokhzad: tutte le poesie (Milano: Bompiani, 2023)
* Kürtçe: Haidar Khezri, It is Only Sound that Remains: The Life and Legacy of Forough Farrokhzad, with Translation of Two Collections of her Poetry ("Another Birth" and "Let Us Believe in the Beginning of the Cold Season"), Salahaddin Üniversitesi Yayınları 2016.
* Nepali: Ferruhzad'ın birçok şiiri, Suman Pokhrel tarafından Nepali diline çevrildi ve "Manpareka Kehi Kavita - 2018" adlı antolojide bir araya getirildi. Ayrıca, bu çevrilen eserler çeşitli basılı ve çevrimiçi edebî dergilerde sergilenmiştir.
* Lehçe: Piotr Bachtin
* Rusça: Viktor Poleshchuk
* İsveççe: Namdar Nasser
* Türkçe: Hashem Khosrow-Shahi, Jalal Khosrow-Shahi
* Urduca: Fehmida Riaz tarafından 'Sheherzade Publications' tarafından yayımlandı.
* Özbekçe: Khurshid Davron tarafından "Qirq bir oshiq daftari" Taşkent'te yayımlandı. "Qayg'u guli", Tashkent, 2019-yil

## Ödülleri
* 1962 yılında yaptığı belgeselle İtalya Belgesel Filmler Festivali'nde birincilik kazandı.
* 1963 yılında “Kara Ev” filmiyle, Almanya'daki Oberhausen Film Festivali'nde en iyi film ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*A Brief Note on Forugh Farrukhzad's Life
*The most famous woman in the history of Persian literature