Balaken (rayon)

**Balaken Rayonu** (), Azerbaycan'ın rayonlarından biridir. Azerbaycan'ın kuzeybatısındadır. Antik Yunan coğrafyacısı Strabon, Balaken'i 'Mabetler diyarı' adıyla anmıştır.

## Tarih
Tarihi bir Alban yerleşim yeridir, eski Kafkas Alban Krallıklarının güzey-batı hattını çevreleyen lojistik yapısı ile Alban Krallığı için her zaman birincil öneme sahip olmuştur, özellikle Albanlar'a ait eski tapınaklar ve bir kısmı hala ayakta olan eski kiliseler, Alban swastikaları nakşedilmiş tarihi duvar süslemeleri, mezar taşları ve bazı dikitler önemli kültürel öğeleridir.

Rus İmparatorluğu zamanı Car-Balaken okruguna () dahildi. 1841'de feshedilerek Gürcü-İmereti vilayetine () katılmış, 1860'tan yeniden özerk Car-Balaken okrugu kurulmuştur. 1860 yılından Zakatala okruguna, 1920 yılından ise Zakatala kazasına () dahil idi. Balaken rayonu 1930'da kurulmuş, 1963'te Zaqatala rayonuna birleştirilmiş, 1965'te yeniden bağımsız rayon olmuştur. Kuzeyinde Dağıstan'la, batısında Gürcistan'la komşudur.

## Coğrafya
Rayon, yüksek Kafkas dağ silsilelerinin uzantılarından oluşmaktadır.

Balaken, kuzeyden Rusya Federasyonu, Dağıstan, batıdan Gürcistan Cumhuriyeti, güneyden Zakatala Rayonu ile komşudur.

Kafkas sıradağlarının güney doğusu içinde kalan Balaken, derin ve verimli vadi ve ovalarla, hayvancılığa uygun meralara sahiptir. Doğal güzellikleri ve el değmemişliği ile turizm açısından geleceğe yönelik önemli olanaklara sahiptir.

## Nüfus
Rayon etnik bakımdan zengindir. Burada nüfusun büyük bölümü Azeri'dir. Etnik azınlıklarlar içerisinde bir Doğu Kafkas dili konuşan Avarlar en büyük azınlıktır. Balaken Avarlar'ı Avarlar içinde "Tshorosul Avar" () olarak bilinir. Rayonda ayrıca Yengiloylar, Çingeneler, Sahurlar, Ruslar, Ukraynalılar da yaşar. Etnik Dağıstan halklarının birçoğu II. Dünya Savaşı sırasında zengin doğal güzellikleri olan Balaken bölgesine göç etmişlerdir.

## Ekonomi
Yerli halk daha çok tütünçülük, arıcılık, meyvecilik yapmaktadır. Rayonun ekonomisinde hayvancılık ve tahılçılık da önemli yer tutmaktadır. Daha ziyade kırsal bölgeye ait tüketim malları imal edilir.

## Eğitim
Rayonda 10 ilkokul, 40 ortaokul, teknik meslek ve müzik okulu, 44 kütüphane, 99 dernek vardır.

## Mimarlık
* Kullar köyünde Perikalesi (12.-13. yüzyıl), 
* Talalar köyünde "Nur Kilise"
* Kazma köyünde "Darvazbine Kilisesi", 
* Kateh köyünde burçlu bir kale (12. yüzyıl), bir cami (1912) 
* Balaken şehrinde tek minareli cami (19. yüzyıl).
* Kortala köyünde cami (1905)

## İdari birimler
Rayonda 1 şehir, 1 kasaba ve 57 köy vardır.

**Balaken şehri**
* Katex kasabası
*Kabakçöl kasabası*
* Abjit köyü
* Acılıkbine köyü
* Ağkilse köyü
* Bayrambine köyü
* Bedağar köyü
* Biçaqarbinə köyü
* Böyüktala köyü
* Cillik köyü
* Cincartala köyü
* Çederovtala köyü
* Çorçorbine köyü
* Darvazbins köyü
* Eyritala köyü
* Gerekli köyü
* Gülüzenbine köyü
* Hetovlar köyü
* Henefki köyü
* İsaklıgerme köyü
* İti köyü
* Kilisebugov köyü
* Kortala köyü
* Mahamalar köyü
* Mazımgara köyü
* Mazımkarışan köyü
* Mazımçay köyü
* Meşeşambul köyü
* Melikzade köyü
* Mollaçıbine köyü
* Murğuztala köyü
* Öküzovtala köyü
* Poçtbine köyü
* Püştetala köyü
* Kamıştala köyü
* Karacalarbine köyü
* Karahacılı köyü
* Karavelili köyü
* Gasbine köyü
* Gaysa köyü
* Kazma köyü
* Kızlartala köyü
* Koztala köyü
* Kullar köyü
* Roçehmed köyü
* Sarıbulag köyü
* Salban köyü
* Şambulbine köyü
* Şambul köyü
* Şerif köyü
* Talalar köyü
* Tülü köyü
* Halatala köyü


Dosya:Azeri-GeorgiaBorderZaqatala.jpg|
Dosya:Park in Balaken.jpg|
Dosya:Azerbaycan Balaken 2.jpg|
Dosya:Balaken, Azerbaijan.jpg|


## Not