Müsta'lî fıkhı

**Mustâ'li fıkhı** ya da **Tâyyîb'îyye**; Müsta‘liyye Mezhebi'nin fıkıh sistematiğidir. İmâmet Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım ile sona ermiştir. Bu görev "Dâ'î el-Mutlaklar" aracılığıyla icra edilmektedir. Tâyyîb, Davudî İsmailîlik, Süleymânî, Kutbî ve Alavî Buhralarca *"[[Gayba|Gizlenen son imâm]]"* olarak bilinir. İsnâaşeriyye'deki Mehdî'nin rôlünü üstlenen İmamdır.

## Tarihçe

* On beşinci yüzyılda, "Câ‘fer" adındaki bir şahsın önderliğinde çok sayıda Müsta‘liyye fıkhı takipçisinin Hanefî Ehl-i Sünnet fıkhına dönüşmesi hadisesi yaşandı. Bu yeni grup Câferî Buhra olarak adlandırıldı.
* 1538 yılında "Syed Câ‘fer Ahmed Şirazi" Patani Buhraları İsmâiliyye ile olan ilişkilerini tamamen kesmeğe ikna etti. Böylece bir milyona yakın buhra Müsta‘liyye fıkhından Hanefî Ehl-i Sünnet fıkhına döndü.
* Süleyman bin Hassan, Hindistan'daki 27nci Dâ'î el-Mutlak olan Seyyidnâ Davûd Bin Kutub Şah'ı tanımayarak, Yemen'de "Ehl-i Hakk" olarak da bilinen Süleymânî Buhra'yı 1592 yılında oluşturdu.
* Ali bin İbrahim, Hindistan'daki 29uncu Dâî olan Seyyidnâ Abd'ût-Tâyyib Zeki'ûd-Din'i tanımayarak, Hicrî 1034 / M. 1634 tarihinde Alavî Buhra'yı oluşturdu.
* 46ncı Dâî olan Seyyidnâ Muhammed Badr'ûd-Din ibn Syedna Mufaddal Seyf'ûd-Din'in ölümü üzerine  *Abd’ûl-Hüseyin Civacı"* önderliğinde 1840 yılında "Etbe-i Melek Buhra" oluşumunu tamamlayarak bağımsız hale dönüştü.
* Elli yıldır ruhânî hiyerarşide ikinci sıra olan *Me’zûn el-Mutlak* görevini sürdüren 51. Syedna Tahir Seyf'ûd-Din Sahib'in oğlu ve 52. Syedna Muhammed Burhan'ûd-Din Sahib'in farklı anneden olma kardeşi Hûzeyme Kutb'ûd-Din'in kendisinin Hicrî: 17 Şaban 1385 / Milâdî: 10 Aralık 1965 tarihinde Bombay Saify Mescidi'nde 52. Syedna Muhammed Burhan'ûd-Din Sahib tarafından alenen *"Me’zûn-û [[Dâvet|Da'vat]]"* olarak atandığını belgelemesi üzerine, Hindistan Yargıtay Başkanlığının kararı ile Syedna Mufaddal Seyf'ûd-Din'in 53. Dâî unvanı askıya alınmış bulunmaktadır.
* Şu andaki mevcut duruma göre, Davudî İsmailîlik'in Dâî makâmı *"Syedna Mufaddal Seyf’ûd-[[Dîn]]"* tarafından temsil edilmekte olduğundan, Hûzeyme Kutb'ûd-Din önderliğinde *"Kutbî Buhra"* adında yeni ve ayrı bir kol oluşturulmuş bulunmaktadır.

## Mustâ‘lî-Tâyyibî fıkhına göre İmâm silsilesi

0. Ali (İmam olarak sıralandırılır fakat Muhammed'in *Vâsi/Sâmit*  ya da *Esâsı* olarak kabul edildiğinden dolayı numaralandırmaz.)
1. Hasan 
2. Hüseyin
3. Zeynelâbidîn
4. Muhammed el-Bâkır
5. Ca'fer es-Sâdık
6. İsmâil b. Ca'fer es-Sâdık
7. Muhammed b. İsmâil el-Mektûm
8. Vâfî ʿAhmed ''(ʿAbd Allâh bin Muhammed)'' 
9. Muhammed el-Cevâd 
10. Razî ʿAbd Allâh ''(Hüseyin bin ʿAhmed)'' 
11. Birinci Fâtımî Halife/İmamı Ubeydullah el-Mehdî
12. İkinci Fâtımî Halife/İmamı Kāim-Biemrillâh el-Fâtımî
13. Üçüncü Fâtımî Halife/İmamı Mansûr el-Fâtımî
14. Dördüncü Fâtımî Halife/İmamı Muiz-Lidînillâh
15. Beşinci Fâtımî Halife/İmamı Azîz-Billâh
16. Altıncı Fâtımî Halife/İmamı EbûʿAlî el-Mansûr el-Hâkim bi-EmrʿAllâh *([[Dürzîler]]'in ortaya çıkışı)*
17. Yedinci Fâtımî Halife/İmamı Zâhir el-Fâtımî
18. Sekizinci Fâtımî Halife/İmamı Müstansır-Billâh el-Fâtımî
19. Dokuzuncu Fâtımî Halife/İmamı Musta‘lî-Billâh el-Fâtımî
20. Onuncu Fâtımî Halife/İmamı Âmir-Biahkâmillâh *([[Hâfızîlik]])*
21. Et-Tâyyîb Ebû’l-Kâsım *([[Davudî İsmailîlik|Davudî İsmâiliyye]], Süleymânî, Kutbî, ve [[Alavî Buhra]]larda "Gizlenen son imâm" olarak bilinir. [[Onikiciler|İsnâaşeriyye]]'deki [[Mehdî el-Muntazar|Mehdî]]'nin rôlünü üstlenen [[İmamet|İmamdır]].)* 

## Mustâ‘li ezânı
Fâtımîler/İsmâîliyye/Davudî Bohra'ya göre *Eşhedü enne Aliyyen veliyyullah* ("Ali’nin Allah’ın dostu olduğuna şehâdet ederim") cümlesi ezânda söylenir ama ikâmede yer almaz ve "Eşhedü enne Muhammeden resûlullah" şeklinde ikişer defa tekrarlanır.

Ayrıca "Muhammedun -ve- Ali-un Khayr-ul-beşer ve itrât-u- humâ Khayr-ul-itâr" *(Muhammed ve Ali en yüce insanlar ve onların soyları da en yücelerdendir.)* denir. Yedinci kısımdaki "Hayye alâ hayri’l-amel" ifadesinden den sonra Fâtımîler'den beri "İki" kez tekrarlanır. *(İkâmede ise bunun yerine yine İki defa "Kad kāmeti’s-salâh" denir).*

Bundan başka, Rasūlu l-Lāh'ın ölümünden sonra Ezan-ı Muhammed‘îyye'den çıkarılan "Hayye alâ hayri’l-amel" de yüksek sesle, Muhammed Nebi'nin sünnetine uygun şekilde İki kez söylenir.

Okudukları ezân'ın tamamı aşağıdaki şekildedir:

## Kaynakça