Metin Cengiz

**Metin Cengiz** (d. 3 Mayıs 1953, Göle) Türk şair, yazar, çevirmen, edebiyatçı.

## Hayatı
Erzurum Atatürk Üniversitesi Yabancı Diller Yüksek Okulundan (1977) ve Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi, Yabancı Diller Eğitimi Bölümü Fransız Dilinden (1987) mezun oldu.

Çeşitli illerde Fransızca öğretmenliği yaptı. 12 Eylül döneminde TCK'nun 141. maddesinden yargılandı, iki yıl hapis yattı. 1993 yılından sonra yeniden başladığı öğretmenlikten 2002 yılında emekli oldu. 2005 yılında, şiir kitapları ve poetik kitaplar yayımlayan, daha sonra Şiirden Yayıncılık adıyla faaliyetlerini sürdüren Digraf Yayıncılığı kurdu. 2010 yılında yayın hayatına başlayan Şiirden dergisini yayımlamaya başladı.

"Nasıl Şiir" adlı ilk yazısı 3 Mayıs 1980 tarihinde Demokrat gazetesinde, sonraki yıllarda çeşitli dergilerde şiir ve yazıları  art arda yayımlandı. Birçok ödül aldı, bunlardan bazıları: "Şarkılar Kitabı" ile 1996 yılı Necatigil Şiir Ödülü; “Sonsuzluk Çiseler Büyük Sularda” ve “Dünyaya Katkımız Bir Ebru Vurgusu” (Şiirden Yayıncılık) adlı 2 ciltlik Toplu Şiirler kitabıyla 2010  Melih Cevdet Anday Edebiyat Ödülünü aldı. 2011 yılında Uluslararası Tudor Arghezi ödülünü, 2014'te bütün eserleriyle Mersin Kenti Edebiyat Ödülü'ne, 2017'de bütün yapıtlarıyla Romanya Craiova'da Mihai Eminescu Enstitüsü tarafından verilen Uluslararası Mihai Eminescu Ödülünü, 2023 yılında Sırbistan'ın Wrsac şehrinde verilen Avrupa'nın en prestijli ödülü olan Petru Crdu Avrupa Şiir Ödülünü aldı.

1980 sonrasında şiir üzerine yazdığı kuramsal yazılar ve tartışmalarla dönemin öncülerinden biri oldu. İmge, şiir dili, felsefe ve şiir, kültür ve şiir, postmodernizm ve şiir konularında yazdığı yazılarla şiir bilincinin gelişmesine katkı sağladı. Şiirleri  Almanca, Arapça, Azerice,Bulgarca, Boşnakça, Çince, Estonca, Farsça, Fransızca, Hırvatça, Hintçe, İbranice, İngilizce,İspanyolca, İtalyanca, Kürtçe, Lehçe, Litvanca, Macarca, Makedonca, Özbekçe, Romence, Rusça, Sırpça Slovakça, Slovence, Ukraynaca, Vietnamca ve Yunancaya çevrildi. Levant dergisinde sekiz şiiri "Divan" adıyla Türkçeleriyle berabere yayımlandı. Romanya'da 2011 yılında Convonbiri Literare ve Poesia dergileri şiirlerini dosya halinde yayımladı. Makedonya'da Haɯe Ƞhgmo dergisinde şiirleri yayımlandı. Editörlüğünü yaptığı Çağdaş 17 Türk Şairi adlı antoloji 2009 yılında Harmattan Yayınlarından çıktı. Poesía Contemporánea De La Repúblıca De Turquía adıyla editörlüğünü yaptığı antoloji ise 2013 yılında İspanya'da çıktı. Fransa'da yayımlanan Europe dergisinin Mart 2014 sayısında "Voix D'Istanbul" (İstanbul'un Sesi) adıyla yayımladığı dosyada şiirleriyle yer aldı.

Yabancı bazı şairlerle karşılıklı antolojiler düzenledi, yayımladı:

Dix-sept poètes turcs contemporains/Çağdaş On Yedi Türk Şairi, Gerard Augustin-Metin Cengiz, L'Harmattan, 2009, Fransa ISBN 978-2-296-08147-5

Poesia Contemporanea De La Republica De Turquia/ Çağdaş Türk Şiir Antolojisi, Jaime B. Rosa-Metin cengiz, Vision Libros, 2013, İspanya ISBN 978-84-9011-991-4

Como cerchi sull'acqua/ Suda halkalar gibisin, Antologia di poeti italiani e turchi/ Türk ve İtalyan Şiiri Antolojisi, Vito İntini-Metin Cengiz, Grafiche Vito Radio Editore, 2014, İtalya ISBN 978-88-9676-661-3

Yücel Kayıran, Metin Cengiz için “kendi kuşağı içinde, şiir kültürüne, kuramsal yazılarla katkıda bulunan tek şair” açıklaması yapmıştır.

Türkiye Yazarlar Sendikası, PEN ve Edebiyatçılar Derneği üyesidir.

## Eserleri

### Şiir kitapları
* Bir Tufan Sonrası (1988) Broy Yayınları
*Büyük Sevişme (1989) Broy Yayınları
*Zehirinde Açan Zambak (1991) E Yayınları, ISBN 978-975-3900-96-6
*İpek'A (1993) Broy Yayınları
*Şarkılar Kitabı (1995) Papirüs Yayınları,  
*Gençlik Çağı (1998) Yön Yayınları, ISBN 978-975-7959-36-6
*Aşk İlahileri & Günümüze Hüzzamlar (2006) Şiirden Yayıncılık, ISBN 975-9056-11-9
*Özgürlük Şiirleri (2008) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-975-9056-45-2
*Sonsuzluk Çiseler Büyük Sularda - Toplu Şiirler/1 (2008) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-975-9056-50-6
*Dünyaya Katkımız Bir Ebru Vurgusu - Toplu Şiirler/2 (Hayat ve Şiir ile Hayat ve Rastlantılar adlı dosyaları ilk defa, 2010) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-9056-70-4
*İmgeler Benim Yurdum (2011) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-975-9056-98-8
*Yeryüzü Halleri (2013) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-975-9056-01-1
* Elemli Şiirler (2015, Galip ile ortak) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4825-36-3
*Hayat Bir Düş (2018) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4825-91-2
*Mercan'a Şiirler (2018) Şiirden Yayıncılık ISBN 978-605-4825-84-4
*Dünyayı Dünya Yapan Gölgeler (2023) Şiirden Yayıncılık, 
*Hayat ve Şiir (2025) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-625-6288-14-0
*Hayat ve Rastlantılar (2025) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-625-6288-15-7

### P<nowiki/>oetik kitaplar
* Şiirin Gücü (2. Baskı, 2006) Şiirden Yayıncılık, ISBN 975-9056-22-4
* 1923-1953 Toplumcu Gerçekçi Şiir (2000) Şiirden Yayıncılık, ISBN 975-7350-79-6
* Modernleşme ve Modern Türk Şiiri (2. Baskı, 2011), ISBN 978-605-4509-02-7
* Şiir, Din ve Cinsellik (2005) Şiirden Yayıncılık, ISBN 975-9056-05-4
* Nâzım'dan 70'li Yıllara Türk Şiirine Eleştirel Bir Bakış (2005) Babil Yayınları, ISBN 975-6207-64-7
* Şiir, İmge, Biçim, Biçem / Şiirin Teorik Sorunları (2005) Şiirden Yayıncılık, ISBN 975-9056-11-9
* Şiir, Dil, Şiir Dili, Şiirsel Anlam (2005) Şiirden Yayıncılık, ISBN 975-9056-10-0
* Küreselleşme, Postmodernizm ve Edebiyat (2007), Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-975-9056-39-1
* İmge Nedir (2. baskı, 2014) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4509-18-9
* Kültür ve Şiir (2010) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-975-9056-71-1
* Felsefe ve Şiir (3. baskı 2014) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-7513-85-4
* La Paix (2011) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4509-08-9
*Cemal Süreya, İkinci Yeni Bilincinin Kurucu Gücü (2. baskı, 2012) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-86421-0-2
*Platon ve Aristoteles'te Şiir Düşüncesi (2012) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-62583-8-1
*Şiir Nasıl Yazılır (2013) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-86421-0-2
*Eleştirel Çağdaş Büyük Türk Şiiri Antolojisi 1920-2015 (2016) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4825-36-3
*Şiir ve Eleştiri (2018) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4825-81-3
*Sokak Yazıları-Poetik Yazışmalar (Celâl Soycan ile birlikte, 2019) Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4825-11-3
*Marksizm ve Şiir (2023), Şiirden yayıncılık, ISBN 978-605-7513-92-2

### Anlatı
*Şiir Bir şenliktir, Bir Dönemin Panoraması ve Kadıköy (2022) Şiirden Yayıncılık, 
*Kasaba, (2024), Şiirden Yayıncılık, 

### Röportaj
Hayat, Edebiyat, Siyaset-Ahmet Oktay ile Dünden Bugünden (2004) ISBN, 978-975-289-19-37

Yakın Dönem Türk Şiiri, Hilmi Yavuz, Özdemir İnce, Ataol Behramoğlu, Eray Canberk ile Konuşmalar (Yavuz Özdem ile birlikte, 2022) ISBN 978-605-7513-66-3

### Şiir çevirileri
*Max Jacob / *Sahici Mucizele*r (derleyen: Ülkü Tamer; 1991), Broy Yayınları
*Aimé Césaire/ *Seçme Şiirler*  (4. basım 2017), Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4825-57-8
*Pablo Neruda /*Aşk Soneleri* (1991), Pablo Neruda (Ateşten Kılıç, 1991)
*Eugène Guillevic /*Seçme Şiirler* (1993) Yön Yayınları
*Jacques Prévert /*Seçme Şiirler* (Eray Canberk ile 1994), Yön Yayınları
*Jules Laforgue /**, Şiirden Yayıncılık,'' ISBN  978-605-4825-55-4
*Vénus Khoury Ghata/Gölgeler ve Çığlıklar (1996), Yön Yayıncılık
*''Baudelaire’den Günümüze Modern Fransız Şiiri ''(Çev. ve haz., 2. baskı 2019), Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-7513-13-7
*''Batmış Güneşler Üstünde Günümüz Fransız Şiirinden Seçmeler**(2005), Şiirden Yayıncılık, ISBN 975-9056-03-8
*Naim Araidi/Acıklı Şeyler İçin Bayram (2010),Şiirden Yayıncı**<nowiki/>**lık, ISBN 978-975-9056-91-0
*Gerard Augustin/*Seçme Şiirler* (Eray Canberk, Başak Aydınalp, Müesser Yeniay ile, 2011),Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4509-06-5
*Michel Cassir*/Kişisel Antoloji* (Eray Canberk, Müesser Yeniay ile, 2011), Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4509-07-2
*Tahar Bekri/Sabırsız Düşler (Medine Sivri ile, 2012),Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-62583-9-8
**Çağdaş İspanyol Şiiri Antolojisi* (Müesser Yeniay ile, 2013), Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4825-00-4
*Jaime B. Rosa/*Deniz Şiirleri* (2014), Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-4825-11-0
*Maria Do Sameiro Barroso/ Gövde, Sürgün Yeri (2020), Şiirden Yayıncılık, ISBN 978-605-7513-37-3
*Dmytro O. Chystiak/ Taştaki Deniz (2021), Şiirden yayıncılık, ISBN 978-605-7513-53-3
*Valeriu Stancu/ Arkadaşım Celladın Baladı (2021), Şiirden yayıncılık, ISBN 978-605-7513-41-0
*Valentin Talpalaru/ Moniale Sokağı (2022), Şiirden Yayıncılık, 978-605-7513-75-5
*Adi Cristi/ İki Kişilik Basit hayat (2022) ISBN 975-605-7513-73-1
*Cassian Maria Spiridon/ Gözyaşlarının Hediyesi (2022) ISBN 978-605-7513-76-2

### <nowiki/>Diğer ülkelerde yayımlanan kitapları

* Apres une tempête et autres poèmes (Çeviri: Gerard Augustin, Harmattan Yayınları, 2006, Paris) 
* Poemas Escogidos (Çeviri Jaime B. Rosa, iki dilli/ Liber Factory, 2013, Madrid) ISBN 9788499493763
* Povremeno (Çeviri Avdija Salkoviç, Narodna Biblioteka, “Dositej Obradovic” Yeni Bazar, Sırbistan) ISBN 978-86-83251-33-9
* Fekete És Fehér (Çeviri Attila Balaz, Ab-Art, Budapeşte Macaristan)ISBN 9788080871994
* Duet of Nights (Çeviri Mariko Sumikura, Akira Asuka'nın şiirleriyle birlikte Ortak kitap, Japon Universal Poets Association-Evrensel Japon Şairler Birliği, 2015, Kyoto-Japonya) ASIN:&nbsp;B019VOQ5Z
* The Pure Sun/ Măt Tròi Tinh Khiễt (Çeviri:Nguyén Thi Tuyét Ngăn, 2015, Vietnam Yazarlar Birliği, Hanoi-Vietnam) 
* *Poems for love and revolution* /*Aşk ve Devrim İçin Şiirler* (Translated by divers turkish hands, 2017, presentation: Jacque Hirschman, CC. Mariimbo, PO Box 933, Berkeley, California) 
* *Canticos de amor/Aşk İlahileri* (Translated by Rafael Patino Goez, presantation: Rafael Patino Goez, 2017, Silaba, Colombia) ISBN&nbsp;978-958- 56251-5- 0
* *Il Colore Dell’Oscurita*/Karanlığın Rengi (translated by Laura Garavaglia, presantation: Laura Garavaglia, reviewed from Tırkish: Nicola Verderame, 2017, LietoColl, Italy) 
* *Preludiu Pentru O Noapte La Kars/Kars’ta Bir Gece Vakti İçin Prelüdler* (Çeviri: &nbsp;Niculina Oprea Bucuresti, 2018, Timpul, back cover photo: Jose Luis Labad; presantation: Marius Chelaru, Romania)
* *Obrazy sa moja ojczyzna/İmgeler Benim Yurdum* (translated by Alicja Kuberska, Night in Gale, 2019, Poland) 
* *Tisti vrt v moji domišljiji/Evimdeki Bahçe* (translated: Erna Pačnik, 2019, Beletrina, Slovenia) ISBN 978-961-284-582-7
* Savaş Her Yerde/ हर जगह युद्ध है/har taraf yuddh ki durgandh hai (translated by Mani Mohan, 2020 Bodhi Prakashan' Jaipur, India) ISBN 978-93-89831-84-9
* As imagen são a minha patria/İmgeler Benim Yurdum (Translated by Maria Do Sameiro Barroso, 2020) ISBN 979-8682529629
*Forma Tăcerii/ Sessizliğin Biçimi (Translated by Valeriu Stancu and Marian Stancu, presentation: Valeriu Stancu, 2021, Cronedit, Lasi) ISBN 978-606-8807-77-5
*Seslerin Gülü, Metin Cengiz, (Translated by Dmytro O. Chystiak, 2021, САМІТ-КНИГА, Kiev) ISBN 978-966986-164-1
*Himni i dashurise/ Aşk İlahileri (Translated by Jeton Kelmendi, 2021, Bogdani, Priştine) ISBN 978-9951-764-54-4
*Fra kaerlighedssalmer/ Aşk İlahileri (Translated by Max Moller, 2022, Hellerup, Danimarka) 
**Vie et Poésie/ Hayat ve Şiir*, (traduit du turc: Ferda Fidan, préface de Michel Menaché, postface de Michel Cassir, Levée d'ancre, &nbsp;L'Harmattan, 2023) ISBN 978-2-336-40828-6
*خیال&zwnj;ها وطن من&zwnj;اند انتشا/  Samt-e Roşan-e/ Benim Yurdum (translated by Donya Mirzaei, Kaleme yayıncılık, 2023)
*Врт вечности/Sonsuzluk Bahçesi (translated by Ana Stjelja, presantation: Ana Stjelja, KOB, 2023) 

## Ödülleri
* "Şarkılar Kitabı" ile 1996 yılı Behçet Necatigil Ödülü
* “Sonsuzluk Çiseler Büyük Sularda” ve “Dünyaya Katkımız Bir Ebru Vurgusu” (Şiirden Yayıncılık) adlı 2 ciltlik Toplu Şiirler kitabıyla 2010 Melih Cevdet Anday ödülü
*2011 Uluslararası Tudor Arghezi Ödülü
* 2014 bütün eserleriyle Mersin Kenti Edebiyat Ödülü
*2018 Uluslararası Eskişehir Şiir Buluşması Onur Konuğu
*2017 bütün yapıtlarıyla Romanya Craiova'da Mihai Eminescu Enstitüsü tarafından verilen Uluslararası Mihai Eminescu Ödülü
* 2019 “Deneme Yılı” Uluslararası Akdeniz Akademisi “Miladinovci Kardeşler” 2019 Taç Ödülü
* 2021 Kosova'da Maria Teresa Ödülü
*2021 Ukrayna Kiev'de Avrupa Bilim, Sanat ve Edebiyat Vakfı tarafından verilen 21. Yüzyılda Doğa Sevgisi Ödülü https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/dogan-hizlan/metin-cengizin-odulleri-41951944*2021 
*Kuzey Makedonya Tetovo', Ditet E Naimit Uluslararası Menada Edebiyat Ödülü
*Premial de Poesie al Librex 2023 (Lasi, Romanya)
*"Petru Krdu" Prix européen de poésie 2023, Comité Littéraire de la Commune de Vrsac, Serbie

Yusuf Alper, Psikodinamik Açıdan Metin Cengiz ve Şiiri (2010) ISBN 978-975-9056-91-9

Engin Fırat, Metin Cengiz Şiirini Derin Okumak (2021) ISBN 978-605-7513-39-7

Engin Fırat, Metin Cengiz: Tanıklığın Odağında Bir Şair (2022) ISBN 978-605-7513-71-7

Halim Şafak, Metin Cengiz Şiiri (2022) ISBN 978-605-7513-74-8

## Kaynakça

## Bibliyografya
*Yusuf Alper, Psikodinamik Açıdan Metin Cengiz ve Şiiri, Şiirden yayıncılık, 2010, ISBN 9789759056919
*Engin Fırat, Metin Cengiz Şiirini Derin Okumak, Şiirden Yayıncılık, 2021, ISBN 978-605-7513-39-7
*Berivan Tapan, İstanbul-Bia Haber Merkezi, 14 Ağustos 2010:http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/15637719.asp 
*Metin Cengiz, Yavuz Özdem'le Söyleşi, Cumhuriyet Kitap, Sayı: 1091
*https://www.lyrikline.org/en/poems/guen-olur-13124 
*Doğan Hızlan, "Türk şiiri İspanya’da", Hürriyet, 26.8.2013, http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/24590371.asp 
* Yücel Kayıran, “Felsefi Şiir'le Hesaplaşmak” Radikal Kitap, 15-04-2011http://www.radikal.com.tr/kitap/felsefi_siirle_hesaplasmak-1046068 )
* Doğan Hızlan, “Şiir üzerine düşünmek”, Hürriyet, 27.08.2010 http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/15646836.asp 
*Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, http://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/metin-cengiz 
*Tanzimattan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi, Temmuz 2001, ISBN 978-975-08-0567-4
*Ramis Dara (Adam Sanat, sayı: 98, Ocak 1994) https://www.biyografya.com/tr/biographies/metin-cengiz-95dd4475
*Feridun Andaç / Tanıklığın Odağında Bir Şair (Cumhuriyet Kitap, 4.4.1998) https://www.biyografya.com/tr/biographies/metin-cengiz-95dd4475
*İhsan Işık / Türkiye Yazarlar Ansiklopedisi (2001, 2004) - Resimli ve Metin Örnekli Türkiye Edebiyatçılar ve Kültür Adamları Ansiklopedisi (2006, 2009, 2015) TBE Ansiklopedisi (2001)
*Hikmet Altınkaynak/ Metin Cengiz'in Başarısı, 18 Kasım 2021 https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/hikmet-altinkaynak/ 
*Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü
*https://www.editions-harmattan.fr/livre-vie_et_poesie_metin_cengiz_ferdan_fidan_michel_cassir-9782336408286-77892.html