Filon (mühendis)

**Bizantiyonlu Filon** (, ), MÖ 280 ve MÖ 220 yılları arasında yaşadığı tahmin edilen bir askerî mühendistir.

## Hayatı
Filon, ömrünün çoğunu İskenderiye ve Rodos’ta geçirmiştir; ancak Romalı mimar Vitruvius tarafından "Bizantiyonlu Filon" olarak adlandırılmaktadır. Hayatı hakkında ise kesin bilgi yoktur. Sadece dönemin gezginlerinin ve bilim adamlarının yazdıkları kitaplarda adına rastlanmaktadır. Ayrıca Filon'un kendi kitabında yazdıklarından da kesin olmayan bazı bilgilere ulaşılmaktadır: Filon kitabında mancınık üzerinde çalışmak için Rodos'a ve İskenderiye'ye yaptığı yolculuklardan ve İskenderiye hükümdarı ile mancınığın askerî uygulamaları hakkında yaptığı tartışmadan bahseder. Anlatım biçiminden Filon'un, çalışmalarının peşinde seyahat edebilecek kadar başına buyruk ve zengin bir adam olduğu izlenimi doğmaktadır. Diğer taraftan, askerî konularda öğütleri dinlenen, doğru bir insan olduğu ve hayatını hükümdarlara öğüt vererek kazandığı da anlaşılmaktadır.

## Filon’un çalışmaları ve buluşları

Ktesibios'un öncüsü olduğu İskenderiye mekanik ekolünün temsilcilerinden biri olan Filon'un *Mekaniğin Esasları* adlı 9 ciltten oluşan bir kitabı vardır.

# *Isagoge* (εἰσαγωγή) – Matematiğe giriş
# *Mochlica* (μοχλικά) – Kaldıraçlar [genel olarak mekanik üzerine]
# *Limenopoeica* (λιμενοποιικά) – Liman inşası üzerine
# *Belopoeica* (βελοποιικά) – Mancınıklar üzerine
# *Pneumatica* (πνευματικά) – *[[Pnömatika]]* [hava veya su basıncı ile çalıştırılan cihazlar üzerine]
# *Automatopoeica* (αὐτοματοποιητικά) – Otomatik Tiyatrolar [mekanik oyuncaklar ve oyalamalar üzerine]
# *Parasceuastica* (παρασκευαστικά) – Sur ve Duvarların İnşası
# *Poliorcetica* (πολιορκητικά) – Şehirlerin Kuşatılması ve Savunulması
# *Peri Epistolon* (περὶ ἐπιστολῶν) – Savaş Hileleri [gizli mektuplar üzerine]

Bu kitap savaş sanatı üzerine yazılmış ilk kitaptır. Ancak yalnızca 4, 7 ve 8. ciltler günümüze ulaşabilmiştir. Hava basıncıyla çalışan (pnömatik) aygıtlardan bahsedilen 5. cildin (*[[Pnömatika]]*) ise Arapça çevirisi  Süleymaniye Kütüphanesi’nde bulunmaktadır.

Askerî mühendis olan Filon’un çalışmalarının ve buluşlarının çoğu askerî alandadır. Savaş makineleri tasarlamış olmasının yanında, savaşta üstünlük getirecek yeni fikirler de üretmiştir. Sadece saldırı, savunma veya kuşatma gibi doğrudan savaşla ilgili olan konuları değil, savaş sırasındaki şehir hayatını da incelemiştir.

Matematikte de adından söz ettiren Filon; Delian problemi olarak da bilinen, bir küpün hacminin cetvel ve pergel kullanılarak iki katına çıkarılması problemini çözmüş ve Filon çizgisi (*Philon's Line*) olarak bilinen, bir açının bir kolundan diğerine açının iç bölgesinde bulunan belli bir noktadan geçmek kaydıyla çizilen en kısa çizgiyi tanımlamıştır.

Ayrıca *[[Pnömatika]]*da hava ve boşluk hakkında yeni fikirler öne sürmüştür. Bu kuramlara dayanarak dönemin önemli sorunlarından biri olan kandillerdeki yağ seviyesini kontrol etmeyi başarmış ve kandilin uzun süre aynı parlaklıkta yanmasını sağlamıştır. Yine bu kitapta sabit yağ seviyeli lambayla birlikte tanıtılan birkaç düzenek otomatik kontrol sistemlerinin dünyadaki ilk örneklerindendir.

## Notlar

***.**  *Kitabü'l-Hiyeli'r-Ruhaniyye ve Mihanikü'l-Ma* / Filon el-Beriti el-Hakim
****.**  *Kitabü'l-Hiyel ve'l-Mihanikat li'l-Ma* / Filon el-Beriti el-Hakim
*****.**  2 birim3 hacimli küpün bir kenarı \scriptstyle\sqrt[3]{2} birim olmaldır.


## Kaynakça
;Özel

;Genel
* Mayr, O. (1970). *The Origins of Feedback Control*, The M.I.T. Pres, England
* Drachmann, A. G. (1948). *Ktesibios, Philon and Heron*, Enjar Munksgaard, Copenhagen
* 
* Tekeli S., Dorsay M., Unat Y. (2002). *El-Câmi' Beyne'l-'İlm Ve'l-'Amel En-Nâfi' Fî Eş-Şınaâ'ti'l-Hiyel*, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara
* 
*