Zafer Günü (9 Mayıs)

**Zafer Günü** (Rusça: День Победы / *Den Pobedi*) veya 9 Mayıs, II. Dünya Savaşı'nın sonunda Nazi Almanyası'nın kayıtsız şartsız teslim olduğu Sovyetler Birliği tarafından ilan edilen ve kutlanan gündür.

Teslimiyet belgesinin Moskova Saati ile 9 Mayıs gününün ilk saatlerinde Berlin'de imzalanmasının ardından Sovyet hükûmeti, sabahın ilk saatlerinde zaferini ilan etti. Zafer günü 1965 yılında resmî tatil ilan edilmiştir.

Doğu Almanya'da 8 Mayıs 1950'den 1966'ya kadar Kurtuluş Günü olarak kutlanmış, 1967 yılında 8 Mayıs'ta Sovyet tarzı bir "Zafer Günü" kutlanmış ve 1985 yılında zaferin 40. yıldönümünde tekrar kutlanmıştır. Almanya'nın Mecklenburg-Vorpommern eyaletinde 2002 yılından bu yana *Nasyonal Sosyalizmden Kurtuluş Günü ve İkinci Dünya Savaşı'nın Sonu* adıyla kutlanmaktadır.

Rusya Federasyonu, 1991'deki kuruluşundan bu yana 9 Mayıs'ı resmî olarak kutlamaktadır. Avrupa'daki diğer ülkelerin çoğu 8 Mayıs'ta Avrupa Zaferi Günü'nü (genellikle VE Günü veya V-E Günü olarak kısaltılır) ve 9 Mayıs'ta Avrupa Günü'nü ulusal anma veya zafer günleri olarak kutlamaktadır.

Sovyetler Birliği'nin çöküşüne yakın tarihte, 1988'de, Özbekistan'da bu kutlama sona erdirildi ama 1999'da *Anma/Hatırlama Günü* adıyla tekrar özel bir gün haline getirildi. Baltık ülkeleri de Sovyetler Birliği'nden ayrıldıktan sonra 8 Mayıs 2002 tarihine kadar bu günü andılar.

## Reims'daki tören

OASne göre 7 Mayıs 1945 saat 2.41'de Supreme Headquarters Allied Expeditionary Force'nun bulunduğu Reims (Marne, Champagne-Ardenne)'da Oberkommando der Wehrmacht (OKW) Başkanı Generaloberst Alfred Jodl (Kriegsmarine'yi temsil ederek Generaladmiral Hans-Georg von Friedeburg de heyete katıldı) Müttefikler'e karşı kayıtsız şartsız teslimiyetini imzaladı (V-E Day: Avrupa Zafer Günü). Ancak Reims'ta bulunan tek Sovyet temsilcisi General İvan Susloparov sadece irtibat görevlisi olduğunu ve imza yetkisine sahip olmadığını söyledi. Böylece ertesi gün 8 Mayıs saat 23.01'de Batı Cephesi kapandı ve Doğu Cephesi'nde ise çatışmalar biraz daha devam etti.

## Berlin'deki tören

8 Mayıs akşamı Berlin-Lichtenberg-Karlshorst'ta Offizierskasino der Pionierschule 1'de bulunan Kızıl Ordu 5. Şok Ordusu'nun karargâhında, OKW Başkanı Generalfeldmarschall Wilhelm Keitel ve Generaladmiral Hans-Georg von Friedeburg, Wehrmacht'ın teslimini 1. Beyaz Rusya Cephesi kumandanı Mareşal Georgi Jukov'un önünde imzaladılar. Fakat zaman farkı nedeniyle Moskova Zaman Dilimi'ne göre bu tören 9 Mayıs'ta gerçekleşmiş oldu.

## Moskova'daki geçit töreni

24 Haziran 1945'te SSCB başkenti Moskova'da zafer geçiti töreni düzenlenerek Sovyet zaferi anıldı.

Törende Stalin ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi yöneticilerinin Lenin'in Mozolesi üzerinde izlediği törenin başlangıcında Sovyetler Birliği Mareşali Georgi Jukov ve Konstantin Rokossovski, sırasıyla beyaz ve siyah at üzerinde alana gelmişlerdir. Törende Kızıl Ordu askerleri ve orduya ait savaş araçları Kızıl Meydan'dan geçiş yapmıştır. NKVD askerleri Nazi Almanyası'nı sembolize eden orijinal pankartları taşımış ve onları Lenin'in Mozolesi'nin önüne atmışlardır. Bu kare törenin en çok kayıtlara geçen anlarından birisi olmuştur. Atılan pankartlardan biri de 1. SS Panzer Tümeni "Leibstandarte SS Adolf Hitler" flamasıdır. Bu tümen Adolf Hitler'in kişisel koruma tümeni idi.

## 9 Mayıs kutlamaları

*  Ermenistan SSC  Ermenistan resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
*  Azerbaycan SSC  Azerbaycan resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
*  Beyaz Rusya SSC  Belarus resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
*  Gürcistan SSC  Gürcistan resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
*  Doğu Almanya  Almanya: Her ne kadar 1990'a kadar Doğu Berlin'de Rus ve Yahudi toplumları tarafından kutlama yapıldıysa da asla resmî tatil yapılmadı ve tanınmadı.
*  Kazakistan SSC  Kazakistan resmen 9 Mayıs 1947'den itibaren tanıdı. Tatil bazen 10 ve 11 Mayıs'ta diğer ulusal tatillerle bağlantılı olarak kutlanır.
*  Kırgızistan SSC  Kırgızistan resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
*  Moldova SSC  Moldova resmen 9 Mayıs 1951'den itibaren tanıdı.
*  Rusya SFSC  Rusya resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
*  Tacikistan SSC  Tacikistan resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
*  Türkmenistan SSC  Türkmenistan resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı.
*  Ukrayna SSC  Ukrayna resmen 9 Mayıs 1946'dan itibaren tanıdı fakat iş tatili olarak düşünülmedi ve resmî tatil olmadı.
*  Özbekistan SSC  Özbekistan resmen 9 Mayıs 1946'dan 1988'e kadar tanıdı. 1999'da tekrar özel bir gün statüsü kazandı.
*  İsrail resmen 9 Mayıs 2000'den itibaren tanıdı.

Birçok dünya ülkesinde Russofon (Rusça konuşanlar) nüfusu umursamaz bir şekilde yerel tatil olarak bu günü kutlar. ABD ve Kanada'da birçok Rus toplumu, örneğin Estonya'da, Letonya'da, Litvanya'da umumi toplantılar düzenler. Avrupa'da çok dilli yayın yapan bazı televizyon zincirleri, Rus devlet başkanının *Zafer Konuşması*nı ve Kızıl Meydan'da geçit törenini göstermektedir.

## Ayrıca bakınız
* Zafer Sancağı

## Dipnotlar



## Kaynakça