Grand Prix Pilotları Birliği

**Grand Prix Sürücüleri Birliği (GPDA)** Formula 1 sürücülerinin sendikasıdır. 1961'de kurulan ve 1994'te yeniden kurulan sendika, özellikle F1 takvimindeki güvenli olmayan pistler ve diğer sürücü güvenliği sorunlarına yanıt olarak yıllar boyunca birçok sürücü grevi ve boykotu düzenlemiştir.

## Arka plan

### İlk GPDA
GPDA Mayıs 1961'de kuruldu ve üyeler tarafından yapılan bir seçimin ardından ilk Başkanı Stirling Moss oldu. Moss 1963 yılında spordan emekli olduktan sonra yerine Jo Bonnier geçmiştir.

Kuruluşun ilk amacı Uluslararası Otomobil Federasyonu'nun (FIA) Uluslararası Sportif Komisyonu'nda (CSI) temsil edilmek ve hem sürücüler hem de seyirciler için güvenlik standartlarının ve hükümlerinin iyileştirilmesini savunmaktı. GPDA, Circuit de Spa-Francorchamps (1969) ve Nürburgring'de (1970, 1976 sonrası) sürücü boykotları düzenledi.

Organizasyon, FISA ile uyumlu takımlardaki sürücülerin (çoğunlukla Ferrari gibi otomobil üreticisi takımlar) FOCA takımlarındaki sürücülerle (çoğunlukla Lotus, McLaren veya Williams gibi özel yarış takımları) çatıştığı FISA-FOCA savaşı sırasında parçalandı. Bir Ferrari sürücüsü olan GPDA başkanı Jody Scheckter, GPDA rolünü çatışmada FISA'nın tarafını tutmak için kullandı ve zemin etkili araçların (FOCA takımları tarafından öncülük edilen) sürücüler için güvensiz olduğunu savundu. B unun üzerine aralarında Williams'tan Alan Jones ve Brabham'dan Nelson Piquet'in de bulunduğu birçok FOCA takımı sürücüsü GPDA'dan istifa etti ve Lotus'tan Mario Andretti, FISA başkanı Jean-Marie Balestre'nin artık bu iş için uygun olmadığını açıkça öne sürdü.

Ayrıca GPDA, FISA'nın sürücülerin FIA Süper Lisanslarını ellerinden almak için kendilerine daha geniş bir zemin sağlayan yeni düzenlemeler önermesinin ardından 1982 Güney Afrika Grand Prix'sinde başarılı bir sürücü grevi düzenledi, ancak bu durumda FOCA, FISA'nın pozisyonunu kabul etti. Sürücüler düzenlemeleri reddetti ancak FIA tarafından para cezasına ve yaptırıma çarptırıldı. Grevin ardından, bazı sürücüler GPDA'yı dağıtmak ve yerine teorik olarak tüm profesyonel sürücüleri kapsayan Profesyonel Yarış Sürücüleri Birliği'ni (PRDA) kurmak için bir araya geldi. PRDA hiçbir zaman orijinal GPDA'nın önemini ya da etkinliğini yakalayamadı ve “yok olup gittiği”  söylendi.

### İkinci GPDA
1994 sezonu öncesinde FIA, aktif süspansiyon ve çekiş kontrolü gibi elektronik sürücü yardımcılarını yasakladı. Değişikliğin hızı (FIA yasağı uygulamaya o kadar hevesliydi ki ilk olarak 1993 sezonunun ortasında yasağı uygulamayı önerdi), 1994 araçlarında güvenli olmayan tasarım kusurlarına yol açacağına inanan bazı sürücüler tarafından eleştirildi. Williams'tan Ayrton Senna 1994 araçlarının daha az güvenli olduğundan ve “çok sayıda kaza” öngördüğünden açıkça şikayet ederken, McLaren'den Martin Brundle değişikliklerin aceleye getirilmiş olması nedeniyle sürücülerin geçmiş yıllara kıyasla “araç üzerinde daha az kontrole” sahip olduğunu iddia etti.

1994 San Marino Grand Prix'si öncesinde Senna, güvenlik reformlarını desteklemek üzere sürücülere birleşik bir ses vermek için GPDA'nın yeniden kurulmasını önerdi. Ancak, Senna ve Roland Ratzenberger o yarış hafta sonunda pistte meydana gelen kazalarda hayatlarını kaybettiler.

Bir sonraki yarış olan 1994 Monako Grand Prix'sinden önce Niki Lauda, Christian Fittipaldi, Michael Schumacher ve Gerhard Berger, Martin Brundle'ın yardımıyla GPDA'yı yeniden kurdular. GPDA ilk günlerinde, sürücü olmayanların organizasyona müdahale ettiğini iddia eden FIA başkanı Max Mosley tarafından karşı çıkıldı.

1996 yılında GPDA, garanti ile sınırlı bir Birleşik Krallık şirketi (“Grand Prix Sürücüleri Derneği Ltd”) olarak kuruldu. Derneğin ilk kez resmi bir kurumsal anayasası ve Monako'da daimi ofisleri vardı. Şirketleşen GPDA'nın ilk yöneticileri Brundle, Schumacher ve Berger idi.

## Sürücü güvenliği girişimleri
1994 yılından bu yana GPDA'nın birincil görevi pistlerde güvenliği artırmak olmuştur. GPDA, Britanya Grand Prix'sinde yaşanan bir dizi tehlikeli lastik patlamasının ardından 2013 Almanya Grand Prix'sini boykot etmekle tehdit etti. GPDA ayrıca FIA'nın geleneksel olarak düzenlemediği bir alan olan özel takım test seanslarında daha sıkı güvenlik düzenlemeleri için baskı yaptı. 2006 yılında, gelecekte GPDA başkanı olacak Williams'tan Alexander Wurz, GPDA'nın güvenlik baskısının sürücülerin kaza sigortası primlerini neredeyse yarı yarıya azaltmaya yardımcı olduğunu söyledi.

### 1994 San Marino Grand Prix'sinin ardından

Ayrton Senna ve Roland Ratzenberger'in 1994 San Marino Grand Prix'sindeki ölümlerinin ardından, yeniden yapılandırılan GPDA FIA'dan tehlikeli bölgelerdeki hızları sınırlamasını ve güvenlik teknolojisini geliştirmesini istedi. Örneğin 1994 sezonunda Circuit de Barcelona-Catalunya'nın Nissan virajına ve Circuit de Spa-Francorchamps'ın Eau Rouge/Raidillon kompleksine geçici şikonlar kuruldu. Ayrıca pit şeridi hız sınırı getirildi ve pistler en tehlikeli virajlarda daha geniş kaçış alanları sağlayacak şekilde revize edildi.

### 2005 lastik savaşı tartışmaları
2005 yılında Michelin, lastiklerinin Indianapolis Motor Speedway'in dik eğimli 13. Virajını kaldıramayacağını geç de olsa fark etmiş ve Michelin lastik sözleşmesi olan takımların Birleşik Devletler Grand Prix'sinden çekilmelerine neden olmuştur. Bridgestone lastik sözleşmesi olan Ferrari yarışa katıldı ve kazandı. Yarışın ardından FIA, Michelin takımlarını yarıştan çekildikleri için cezalandırmaya çalıştı. Buna karşılık, Michelin tarafından tedarik edilen takımların sürücüleri, takımlarının sürücülerinin güvenliğini korumak için uygun şekilde hareket ettiğini savunan bir bildiri yayınladı. Ancak GPDA başkanı Ferrari pilotu Michael Schumacher (yarışı kazanan) bu açıklamaya açıkça karşı çıktı ve GPDA'nın bu açıklamaya dahil olduğunu reddetti. İşleri daha da karmaşık hale getiren Jarno Trulli  (yarışı bırakmak zorunda kalan polesitter) Schumacher'i yalanladı ve açıklamayı GPDA açıklaması olarak nitelendirdi.

Aynı yılın ilerleyen günlerinde FIA başkanı Max Mosley, David Coulthard tarafından yapılan açıklamalara misilleme olarak Michelin lastik anlaşmazlığını ve F1 takımlarının özel test seanslarında önerilen güvenlik önlemlerini görüşmek üzere GPDA ile yapacağı toplantıyı iptal etti. Mosley, Coulthard'ın medyaya yaptığı açıklamaların toplantının amacının “çarpıtılması” olduğunu iddia etti ve onu muhalefeti kışkırtmakla suçladı. Buna karşılık GPDA, Mosley'in GPDA'nın güvenlik girişimlerine verdiği desteği geri çekmekle tehdit ettiğini belirtti.

### 2014 Japonya Grand Prix'sinin ardından
Jules Bianchi 2014 Japonya Grand Prix'sinde ölümcül bir şekilde yaralandı ve birkaç ay komada kaldıktan sonra hayatını kaybetti. Bianchi'nin ölümünün ardından GPDA bir bildiri yayınlayarak “güvenliği artırma konusunda asla gevşememe” sorumluluğu hissettiğini belirtti. GPDA, FIA'nın Japonya GP'sindeki olaylara ilişkin resmi incelemesine katıldı.  Ayrıca Formula 1'in (ve bazı sürücülerin ) başlangıçta direndiği “halo” kokpit koruma cihazı da dahil olmak üzere yeni güvenlik reformlarını teşvik etti.

### 2022 Suudi Arabistan Grand Prix

GPDA, 2022 Suudi Arabistan Grand Prix'sinin yapılacağı hafta sonunda, bazıları Cidde Corniche Pisti'ne 10&nbsp;km kadar yakın olan Cidde bölgesindeki çok sayıda füze saldırısını görüşmek üzere dört saatlik bir toplantı düzenledi. Konuyu Suudi hükûmet yetkilileri ve FIA düzenleyicileri ile görüştükten sonra, sonunda sürücü ve ekip güvenliği konusundaki “doğal endişelerine” rağmen sürücülerin katılacağını doğrulayan bir bildiri yayınladı.

## Diğer aktiviteler
Alexander Wurz'un (2014'te GPDA başkanı oldu) liderliğinde kuruluş, sporun yapısı ve yönetimi hakkında “[yalnızca sürücü güvenliğinin] ötesine geçerek daha bütünsel bir büyük resme bakma konusunda giderek daha proaktif” hale geldi. 2023'te direktör George Russell, GPDA'nın genel olarak üç ana konuyla ilgilendiğini açıkladı: sürücü güvenliği, “pistte eğlence” ve “arabaları sürmenin nasıl bir his olduğu”, ancak daha sonra rolün beklenmedik bir şekilde politikleştiğini belirtti.

### Yarış yönetmelikleri
2017 yılında Liberty Media'nın Formula 1 Grubunu satın almasının ardından GPDA, Liberty'ye F1'in sportif düzenlemelerini daha yakın yarışları teşvik edecek şekilde revize etmesini teşvik eden bir mektup gönderdi. Wurz “hepimiz tek bir doğal sollamayı on ya da daha fazla DRS sollamasından çok daha fazla seviyoruz” dedi. Bununla birlikte, Ross Brawn ve Pat Symonds'un 2022'de yürürlüğe girecek olan yeni düzenlemelerin yapılmasına yardımcı olduklarını da belirtti. *[[Motor Sport (dergi)|Motor Sport]]*  daha önce sürücülerin 2017 sezonundan önce yapılan ve “sollamayı olduğundan daha da zorlaştıracağını” düşündükleri düzenleme değişikliklerini neredeyse oybirliğiyle eleştirdiklerini belirtmişti.

### Sportif yönetim
GPDA, Bernie Ecclestone'un Formula 1'in başındaki son yıllarında liderliğini giderek daha fazla eleştirmeye başladı. 2015 yılında GPDA ve Motorsport.com ortaklaşa bir taraftar anketi düzenledi,  Wurz bunu taraftarların (kendisi gibi) “[Formula 1‘in] sadece daha eğlenceli hale getirmek için yapılan hilelerle yapay bir şov haline gelmesini istemedikleri” şeklinde yorumladı. “F1'in işi çok önemli hale geldi ve sporumuzu tehlikeye attı." 2016 yılında sıralama sisteminde yapılan değişikliklerin ardından GPDA, F1'in karar verme sürecini “modası geçmiş” ve “kötü yapılandırılmış” olarak nitelendiren bir açıklama yayınladı. GPDA karar alma mekanizmasının “F1'in gelecekteki başarısını tehlikeye atabileceğine” inanıyordu."  Ecclestone GPDA'nın açıklamasını öfkeyle reddederek sürücülerin ‘sadece takımlarının onlara söylediklerini söylediklerini'  ve F1 kararlarında söz hakları olmadığını çünkü spora hiçbir zaman para yatırmadıklarını söyledi.

Kasım 2024'te GPDA, yarışlar sırasında sürücülerin küfür etmesi, FIA Başkanı'nın (Mohammed Ben Sulayem) kamuoyuna yaptığı açıklamalardaki üslubu ve dili ve sürücü cezalarıyla ilgili politika da dahil olmak üzere FIA'ya karşı çeşitli şikayetleri özetleyen bir basın açıklaması yaptı. Ayrıca o yıl GPDA direktörü George Russell, bir dizi personel değişikliğinin ardından FIA'dan daha fazla şeffaflık talep etti.

### Süper Lisans ücretleri
GPDA, FIA'nın F1'de yarışmak için tüm sürücülerin alması gereken FIA Süper Lisansının fiyatını artırmasını zaman zaman protesto etmektedir. 2009 yılında GPDA, makul fiyat artışlarına karşı çıkmamakla birlikte, “Süper Lisans ücretlerinin FIA için bir gelir kaynağı olmaması gerektiğini” ve “ilke olarak, sürücülere karşı yasal görevlerini yerine getiren başkalarının masraflarını finanse etmek için sürücülerden vergi alınmaması gerektiğini” açıkladı." FIA sonunda 2010 sezonu öncesinde Süper Lisans ücretlerini düşürmeyi kabul etti.

## Üyelik ve liderlik
GPDA üyeliği zorunlu değildir. 2017 sezonu boyunca dokuz sürücü ve iki serbest antrenman sürücüsü katılmayı reddetti. Ancak yıl sonunda, muhtemelen dernek tarihinde ilk kez tüm F1 sürücüleri organizasyona katılmayı kabul etti.

Yıllar içinde Lewis Hamilton (zaman eksikliği ve aşırı giriş ücretleri), Michael Schumacher (GPDA başkanına karşı kişisel hoşnutsuzluk), Kimi Räikkönen (ilgi eksikliği),  ve Max Verstappen (GPDA üyesi olan ve organizasyonun etkinliğinden şüphe duyan birkaç sürücü tarafından saldırıya uğradığını hissetti) gibi çeşitli nedenlerle sürücüler organizasyona katılmayı reddetti, ancak Hamilton, Schumacher, Räikkönen ve Verstappen sonunda tekrar düşündüler.

GPDA üyeleri kendi temsilcilerini seçmektedir. 2024 itibarıyla üç direktör bulunmaktadır: aktif Formula 1 pilotu George Russell, hukuk danışmanı Anastasia Fowle (GPDA direktörü olarak atanan geçmişteki veya şimdiki ilk F1 pilotu olmayan kişi) ve başkan olarak görev yapan eski Formula 1 pilotu Alexander Wurz. Ayrıca, eski F1 pilotu Sebastian Vettel, Şubat ayında aktif liderlikten ayrılmış olmasına rağmen, Aralık 2024 itibarıyla Companies House web sitesinde hala direktör olarak listelenmektedir.

### Başkanların listesi

### Yöneticiler listesi
Not: 1996'dan itibaren

## Ayrıca bakınız
*Jackie Stewart
*Sid Watkins
*Yol güvenliği

## Kaynakça