Tayland

**Tayland**, resmi adıyla **Tayland Krallığı** ve 1939'a kadar **Siam** olarak bilinen ülke, Güneydoğu Asya anakarasında yer almaktadır. Batı ve kuzeybatıda Myanmar, doğu ve kuzeydoğuda Laos, güneydoğuda Kamboçya ve güneyde Malezya ile kara sınırlarını paylaşmaktadır. Deniz sınırları arasında Tayland Körfezi ve Andaman Denizi'nin yanı sıra Vietnam, Endonezya ve Hindistan ile deniz sınırları bulunmaktadır. Tayland'ın nüfusu yaklaşık 66 milyon kişidir ve yaklaşık 513.115 km2 (198.115 mil kare) alanı kaplamaktadır. Ülkenin başkenti ve en büyük şehri Bangkok'tur.

Arkeolojik kanıtlar, insanların günümüz Tayland bölgesinde en az 40.000 yıldır yaşadığını göstermektedir. Yerli etnik gruplar arasında Mon, Kmer ve Malay halkları yer almaktadır. Tay halkının kökenlerinin 5. yüzyıldan itibaren Điện Biên Phủ bölgesine dayandığı ve 8. ile 10. yüzyıllar arasında modern Tayland topraklarına göç etmeye başladığı düşünülmektedir. Klasik tarih döneminde Sukotay, Lan Na ve Ayutthaya gibi büyük krallıklar kurulmuştur. Sukotay Krallığı Tay tarihinin başlangıcı olarak kabul edilirken, 1350 yılında kurulan Ayutthaya Krallığı, Kmer İmparatorluğu'nun yerini alarak bölgesel bir güç haline gelmiştir. Avrupa ile temas, Portekiz elçilerinin Ayutthaya'ya gelmesiyle 1511 yılında başlamıştır. Ayutthaya Krallığı, 1765-1767 Burma-Siyam Savaşı sırasında Konbaung hanedanı yönetimindeki Burma güçleri tarafından 1767'de tamamen yıkılana kadar gelişti. 

Ayutthaya'nın düşüşünden sonra Kral Taksin krallığı yeniden birleştirdi ve sadece 15 yıl süren Thonburi Krallığı'nı kurdu; bu krallık, Çakri hanedanının kurucusu Phutthayotfa Chulalok (Rama I) tarafından devrildi. Kral Rama I, Rattanakosin Krallığı'nı kurdu ve başkenti 1782'de Bangkok'a taşıdı. Batı emperyalizmi döneminde Siyam, Güneydoğu Asya'da Avrupa güçleri tarafından sömürgeleştirilmekten kaçınan tek ülke olarak kaldı, ancak çeşitli eşitsiz anlaşmalar yoluyla toprak, ticaret hakları ve yasal ayrıcalıklar devretti. Yönetim sistemi, Kral Chulalongkorn (Rama V) yönetiminde merkezileşmiş mutlak bir monarşiye dönüştü. Siam, emperyalist dönemde uluslararası ilişkilere uyum sağladı ve eşitsiz antlaşmaların etkilerini düzeltmeyi ve Siam'ın uluslararası statüsünü artırmayı amaçlayan siyasi bir kararla I. Dünya Savaşı'na Müttefikler safında katıldı. 

1932'de Khana Ratsadon (Halk Partisi) tarafından gerçekleştirilen Siam devriminin ardından, Siam mutlak monarşiden parlamenter anayasal monarşiye geçti ve resmi olarak Tayland olarak yeniden adlandırıldı. II. Dünya Savaşı sırasında ülke, Plaek Phibunsongkhram'ın askeri diktatörlüğü altındaydı ve Mihver Devletleri'nin bir parçası olarak Japon İmparatorluğu ile ittifak halindeydi, ancak Tayland, Müttefikler tarafından tanınan yeraltı Özgür Tayland Hareketi'nin "Barış Bildirgesi" sayesinde yenilmiş bir ülke olmadı. Soğuk Savaş sırasında Tayland, Amerika Birleşik Devletleri'nin NATO dışı önemli bir müttefiki oldu ve Kore Savaşı, Vietnam Savaşı ve diğer vekalet savaşlarında komünizme karşı mücadelede önemli bir rol oynadı. Tayland ayrıca Güneydoğu Asya Antlaşma Örgütü'ne (SEATO) katıldı. 1970'ler ve 1990'lardaki kısa liberal demokrasi dönemlerine rağmen, Tayland liberal demokrasi ve askeri diktatörlük arasında gidip geldi. 

2000'lerden beri Tayland, Başbakan Taksin Şinavatra'nın (2001-2006 yılları arasında görevde) destekçileri ve muhalifleri arasında siyasi çatışmalar yaşadı ve bu da 2006 ve 2014 darbelerine yol açtı. Bugün Tayland, 2017 Anayasası ve 2019 Tayland genel seçimlerinin ardından kurulan koalisyon hükûmeti ile yönetiliyor ve demokrasi ve monarşi reformu talep eden siyasi gösteriler düzenleniyor. Mevcut anayasal yapı, Kraliyet Tayland Silahlı Kuvvetleri'nin fiili siyasi etkisine hala izin veriyor. Tayland ayrıca, 2008-2011 Kamboçya-Tayland sınır krizinden 2025 Kamboçya-Tayland sınır krizine kadar uzanan, toprak anlaşmazlıkları ve askeri çatışmaları içeren sınır gerilimleriyle de karşı karşıya kaldı. 

Şu anda Tayland, gelişmekte olan bir ülke olarak kabul edilmekte ve Güneydoğu Asya'da önemli bir jeopolitik öneme sahiptir. Seçilmiş Temsilciler Meclisi ve atanmış Senato'dan oluşan iki meclisli bir yasama organına sahip parlamenter sistemle yönetilen üniter bir devlettir. Tayland, Birleşmiş Milletler üyesi, ABD'nin NATO dışı önemli bir müttefiki ve Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği'nin (ASEAN) kurucu üyesi ve bölgesel bir güçtür. Tayland Kraliyet Silahlı Kuvvetleri, Güneydoğu Asya'daki en büyük askerî güçler arasındadır. Tayland ekonomisi, satın alma gücü paritesine göre bölgede ikinci, küresel olarak ise 23. sırada yer almakta olup, gayri safi yurtiçi hasılaya göre 29. sıradadır. Tayland, imalat, tarım ve turizmin ana ekonomik sektörler olduğu yeni sanayileşmiş bir ülke olarak sınıflandırılmaktadır.

## Tarihçe

Tayland'da bilinen en eski insan yerleşimi 40.000 yıl öncesine dayanmaktadır. Bölgedeki bilinen ilk uygarlıklar 6. yüzyıldan itibaren hüküm sürmüş Dvaravati Krallığı ve 8. yüzyıldan itibaren hüküm sürmüş Sumatra kökenli Srivijaya Krallığıdır. 9. yüzyıldan itibarense bölge Kamboçya merkezli Khmer İmparatorluğu'nun kontrolüne geçmiştir.

Güney Çin'de bulunan Yünnan kökenli oldukları düşünülen Taylar 10. yüzyıldan itibaren bölgeye göç etmeye başlamışlar ve 12. yüzyıl itibarıyla baskın nüfus olmuşlardır. Khmer İmparatorluğunun 13. yüzyılda zayıflamaya başlamasıyla birlikte bölgede çeşitli Tay şehir devletleri ortaya çıkmıştır.

### Sukotay Krallığı

Hindiçin bölgesinin büyük bölümünü kontrol eden Khmer İmparatorluğunun 13. yüzyılda zayıflamaya başlamasıyla birlikte bölgede çeşitli Tay şehir devletleri ortaya çıkmıştır.

1238 yılında kurulan Budist Sukhothai krallığı ilk önemli Siyam devleti olarak kabul edilmektedir. Aynı dönemlerde kurulmuş olan Chiang Mai merkezli Lanna krallığı diğer bir Siyam şehir devletidir.

Krallığın başkenti olan Sukhothai şehri yaklaşık 140 yıl boyunca önemli bir ticaret merkezi olmuştur. Şehirde çok sayıda tapınak ve saray inşa edilmiştir.

Uzun süren bir refah dönemi yaşayan Sukhothai krallığı, sonraki dönemlerde ortaya çıkmış olan rakip Siyam şehir devleti Ayutthaya Krallığı tarafından 1378 yılında işgal edilmiştir. Sukhothai krallığının sona ermesiyle birlikte Siyam'ın başkenti Ayutthaya şehri olmuştur.

### Ayutthaya Krallığı
1350 yılında kurulan rakip Siyam şehir devleti Ayutthaya Krallığı zamanla topraklarını genişletmiştir. Uzun bir refah dönemi süren Sukhothai ve Lanna krallıkları, Ayutthaya Krallığı tarafından 1378 yılında işgal edilmişlerdir. Sukhothai krallığının sona ermesiyle birlikte Siyam'ın başkenti Ayutthaya şehri olmuştur.

Asya'daki en önemli ticaret merkezlerinden biri haline gelen Ayutthaya şehri başta Portekiz olmak üzere birçok Avrupa ülkesi ile ticari faaliyette bulunmuştur. 1700 yılında 1 milyon kişilik bir nüfusa ulaşmıştır ve dünyanın en kalabalık şehirlerinden birisi olmuştur.

Yaklaşık 400 yıl süren bir refah döneminin ardından Ayutthaya şehri komşu Myanmar'dan gelen istilacılar tarafından 1767 yılında işgal edilmiş ve tamamıyla yakılıp yıkılmıştır.

### Thonburi Krallığı
Ayutthaya'nın işgalinden sonra yetenekli bir askeri lider olan Chao Tak asker toplamış ve yalnızca yedi ay sonra şehri almıştır. Ardından Taksin adıyla kendisini kral ilan etmiş ve başkenti günümüzde Bangkok sınırları içerisinde yer alan Thonburi'ye taşımıştır. Kaybedilen toprakların büyük bölümünü geri alan Kral Taksin Thonburi Krallığını kurmuştur ve birkaç yıl sonra General Chao Phraya Chakri tarafından bir darbe sonucu idam edilmiştir. Darbeden sonra General Chao Phraya Chakri kendisini I.Rama adıyla kral ilan etmiştir.

### Rattanakosin Krallığı
Chao Phraya nehrinin batı kıyısında bulunan Thonburi Burma'dan gelebilecek saldırılara karşı korunmasız olduğu için, I.Rama başkenti nehrin doğu kıyısındaki Rattanakosin'e taşımıştır. Rattanakosin Krallığının başkenti olmuş olan bu bölge doğuya kazılan bir kanal sayesinde bir ada halini almıştır ve Bangkok'un temelleri burada atılmıştır. Günümüzdeki Tayland kralı X. Rama, Bangkok'u kuran I. Rama'nın da dahil olduğu Çakri Hanedanına mensuptur.

Avrupa ülkelerinin Hindiçin bölgesinde kolonileştiremedikleri tek ülke, Mongkut olarak bilinen kral IV. Rama'nın izlediği denge politikaları sayesinde Tayland olmuştur. Hayatı ünlü Kral ve Ben filminde işlenmiş olan Mongkut Fransa ve İngiltere'nin arasındaki rekabetten yararlanmıştır ve bu sayede Tayland, komşuları Burma, Kamboçya, Laos ve Vietnam'ın aksine asla bir Avrupa kolonisi olmamıştır. Bu durum günümüzde dahi Taylar için büyük bir gurur kaynağıdır.

Çulalongkorn olarak da bilinen Kral V. Rama ülkesini batı standartlarına getirmek için önemli reformlara imza atmıştır ve bu yüzden Tay toplumunda kendisine karşı büyük bir saygı beslenmektedir. Neredeyse bir yarı-tanrı olarak kabul edilen Çulalongkorn'un heykelleri kimi tapınaklarda Buda heykelleri ile yan yana bulunmaktadır. Çulalongkorn babasının denge politikasını devam ettirmiştir, ancak Tayland bu dönemde toprak kaybına uğramıştır. Başta Mekong nehrinin doğusunda yer alan günümüz Laos sınırları içerisindeki bölge ve Malay Yarımadası olmak üzere, daha önce Siyam sınırları içinde bulunan bazı bölgeler Avrupalı devletlerin yönetimine geçmiştir ve Tayland günümüzdeki sınırlarına çekilmiştir.

### Anayasal monarşi
Prajadhipok olarak da bilinen Kral VII. Rama Tayland'ı mutlakiyetle yöneten son kral olmuştur. 1932 yılında kansız bir devrim sonucunda mutlak monarşiden parlamenter monarşiye geçilmiştir. 1939 yılında ise ülkenin adı Siyam yerine Tayland ile değiştirilmiştir.

II. Dünya Savaşı sırasında Tayland kısa bir dönem Japon İmparatorluğu işgali altında kalmıştır. Japonların, daha önce Fransız ve İngiliz devletlerine kaybedilen toprakları geri kazanma vaadi üzerine Tayland Mihver Devletlerine katılmış ve 1942 yılında Müttefik Devletlere savaş ilan etmiştir. Bu dönemin izleri Kanchanaburi gibi şehirlerde gözlenebilir. Bu şehirdeki ünlü Kwai Köprüsünün inşası sırasında 200.000 Asyalı işçi ve 60.000 savaş esiri ölmüştür.

1946 yılında VIII. Rama unvanlı Kral Ananda Mahidol'un yatağında tabanca ile öldürülmüş olarak bulunması üzerine başlayan tartışmalar sivil anayasal hükûmetin zayıflamasında etkili olmuş ve Tayland'da askeri yönetimin yeniden işbaşına gelmesini hızlandırmıştır. Mareşal Plaek Phibunsongkhram'ın 1948'de yeniden başbakanlığa getirilmesiyle birlikte Tayland Soğuk Savaş süresince Amerika Birleşik Devletleri müttefiki olmuş ve askerî darbelerin damgasını vurduğu bir dönem geçirmiştir.

### Çağdaş tarih
Thai Rak Thai partisinin lideri olan eski polis memuru Taksin Şinavatra'nın 2001 yılında başbakan seçilmesi ülkenin yakın dönem tarihine damgasını vuracak bir gelişme olmuştur.

Güney Tayland'daki Pattani ili ve civarındaki bölgelerde yaşayan Malay kökenli müslümanların bir kısmı, 2001 yılında otonomi talebiyle silahlı mücadeleye başlamıştır. Chakri Hanedanı kralları tarafından işgal edilmeden önce Pattani Sultanlığı adında bağımsız bir krallığın bulunduğu bölge, Tayland hükûmetlerinin asimilasyon politikalarına karşı tepkinin odağı olmuştur. Daha sonra Yala ve Narathiwat illerine de sıçrayan şiddet dalgası günümüze değin hız kesmeden devam etmektedir.

2004 Hint Okyanusu depremi ve tsunamisi sırasında en çok can kaybı yaşanan ülkelerden birisi de Tayland olmuştur. Felaket sonrasında ülkenin turizm endüstrisi de büyük zarar görmüştür.

Askerler tarafından yönetime yapılmış en son müdahale olan 2006 Tayland darbesi başbakan Taksin Şinavatra yurtdışında iken yapılmıştır. Büyük çapta yolsuzluk yapmakla suçlanan devrik başbakan hâlen sürgünde yaşamaktadır.

Darbe döneminden sonra Tay toplumunda derin bir kamplaşma meydana gelmiştir. Bangkok merkezli orta kesim ve burjuvazi *Sarı Gömlekliler* olarak da bilinen PAD içerisinde, özellikle kuzey ve kuzeydoğudaki kırsal kesimlerde yaşayan Taksin yanlıları ve diğer rejim muhalifleri ise *Kırmızı Gömlekliler* olarak da bilinen UDD içerisinde örgütlenmişlerdir. İki kesim çeşitli zamanlarda birbirleriyle ve güvenlik güçleriyle karşı karşıya gelmiştir.

Darbe sonrasında yapılan seçimlerde yönetime Taksin yanlısı Samak Sundaravej'in gelmesi üzerine Sarı Gömlekliler büyük protesto gösterileri düzenlemiş ve Suvarnabhumi Uluslararası Havaalanını haftalarca işgal etmişlerdir. Olaylar sonrasında seçimlerde hile yapıldığı gerekçesiyle anayasa mahkemesi Samak Sundaravej'in görevine son vermiş ve Sarı Gömleklilerin olumlu baktığı Demokrat Parti lideri Abhisit Vejjajiva başbakanlık görevine getirilmiştir.

Ancak bu değişiklikten memnun olmayan Kırmızı Gömlekliler Bangkok şehir merkezini aylarca işgal altında tutmuşlardır. 2010 Mayıs ayında doruğa ulaşan şiddet dalgası sonucunda yüze yakın sivil ve asker ölmüştür. Bangkok'ta büyük bir maddi zarar meydana gelmiş ve turizm endüstrisi de büyük darbe almıştır.

Olaylar sonrasında erken seçime gidilmesi kararlaştırılmıştır. 3 Temmuz 2011 tarihinde yapılan seçimleri Taksin yanlısı Pheu Thai partisi kazanmıştır. Devrik lider Taksin Şinavatra'nın kız kardeşi Yingluck Şinavatra ülkenin ilk kadın başbakanı olmuş ve bir koalisyon hükûmeti kurulmuştur.

2013 yılı Kasım ayında, Sarı Gömlekli göstericiler başbakan Yingluck Şinavatra'nın istifası talebiyle başkent Bangkok'ta sokak gösterileri düzenlemeye ve devlet binalarını işgal etmeye başlamışlardır. Başbakanı Şinavatra, ülkede günlerdir süren gösteriler üzerine 9 Aralık tarihinde parlamentoyu feshettiğini duyurmuş ve seçim çağrısı yapmıştır.

## İdarî bölümler

Tayland üniter bir devlettir. Yürütme organının idari hizmetleri *Ulusal Hükümet Örgütü Yasası, BE 2534* (1991) ile üç seviyeye ayrılmıştır: merkezi, il ve yerel. Tayland, birinci seviye idari bölümler olan 76 ilden (, changwat) (จังหวัด, changwat) oluşmaktadır.

Her il ilçelere, ilçeler ise alt ilçelere bölünmüştür. 2006 yılı itibarı ile 877 ilçe bulunmaktadır. Ayrıca iki özel olarak yönetilen bölge vardır: başkent Bangkok ve Pattaya. Bangkok 50 ilçeye sahiptir.

## Coğrafya

Tayland 6 coğrafi bölgeden oluşmaktadır. Bu bölgeler Kuzey Tayland, Kuzeydoğu Tayland, Güney Tayland, Batı Tayland, Orta Tayland ve Doğu Tayland'dır.

### İklim
Tayland tropik iklime sahip bir ülkedir. Mevsimler kabaca üçe ayrılmaktadır. Kasım ve Şubat ayları arasındaki dönem serin mevsim olarak adlandırılmaktadır. Bu mevsimde sıcaklık ve nem aşırı yüksek değildir ve yağışlı gün sayısı azdır. Mart ve Nisan ayları arasındaki dönem sıcak mevsim olarak adlandırılmaktadır. Bu döneme yüksek sıcaklık ve nem damgasını vurur. Mayıs ve Ekim ayları arasındaki dönem ise yağışlı mevsim olarak adlandırılmaktadır. Bu dönemde muson yağmurları etkili olur.

## Ekonomi

### Turizm

Dünya'nın en turistik ülkelerinden birisi olan Tayland 2011 yılında 20 milyona yakın ziyaretçiyi ağırlamıştır. Turizm ülke ekonomisinin yaklaşık %&nbsp;6.7'sini oluşturmaktadır.

Ülkenin turizm merkezi başkent Bangkok şehridir. Suvarnabhumi Uluslararası Havaalanı vasıtasıyla her yıl milyonlarca turist ülkeye giriş yapmaktadır. Bangkok'taki Büyük Saray ve Wat Pho gibi tarihi yapıların ve müzelerin büyük bölümü Ko Rattanakosin bölgesinde bulunmaktadır. Çin Mahallesi ve Dusit tarihî eserler açısından zengin diğer bölgelerdir. Siam bölgesi Bangkok'un merkezi olarak kabul edilmektedir ve Tayland'ın en yüksek binası olan Baiyoke Kulesi II'ye de ev sahipliği yapmaktadır.Sukhumvit ve Silom gibi bölgelerde çok sayıda alışveriş merkezi ve otel bulunmaktadır. Sırt çantalı gezginler ise ünlü Khao San Road bölgesini tercih etmektedirler. Ulaşım için raylı sistemlerim ve taksilerin yanı sıra Tuk-Tuk adı verilen araçlar da kullanılmaktadır.

Bangkok'tan günübirlik turlarla gidilebilen Kanchanaburi şehri başta Kwai Köprüsü olmak üzere önemli II. Dünya Savaşından kalma eserlere ev sahipliği yapmaktadır. Evcil kaplanların barındığı ünlü Kaplan Tapınağı da bu bölgede yer almaktadır.

Tayland'ın zengin tarihi geçmişi Ayutthaya ve Sukhothai antik şehirlerinde gözlemlenebilir. Her iki şehirde de antik Siyam krallıklarının görkemli günlerinden kalma önemli tapınaklar ve heykeller bulunmaktadır.

Bangkok'a yaklaşık bir saat mesafede bulunan ve Chonburi iline bağlı olan Pattaya ülkenin en turistik şehirlerindendir. Günümüzde daha çok seks turizmi ile özdeşleşmiş olsa da aileleri de kendine çekmeye başlamıştır. Pattaya yakınlarındaki Ko Samet ve Ko Chang adaları da önemli turizm merkezlerindendir.

Tropik bir iklime sahip olan Tayland'ın adaları ve plajları Dünya'nın en güzellerinden olarak kabul edilmektedir. Andaman denizinde bulunan Phuket Tayland'ın en büyük ve turistik adasıdır. Phuket yakınlarındaki Phang Nga Körfezi denizden yükselen yüzlerce kalker tepesi ile meşhurdur. Krabi bölgesi ve The Beach filminin çekildiği Phi Phi Adaları diğer ünlü turizm merkezlerindendir.

Başta Andaman denizi olmak üzere Tayland'ın büyük bölümü dalış turizmi için son derece elverişlidir. Similan Adaları Dünya'nın en ünlü dalış bölgelerindendir birisidir.

Tayland Körfezinde bulunan Samui takımadaları diğer bir önemli turizm bölgesidir. Grubun en büyük adası olan Ko Samui her kesimden ziyaretçiyi ağırlamaktadır. Her ay dolunay gecesinde yapılan Full Moon Party ile meşhur olmuş Ko Pha Ngan adası ise daha çok sırt çantalı gezginleri kendisine çekmektedir. Grubun en küçük adası olan Ko Tao ise Tayland'ın önemli dalış merkezlerindendir.

Kuzey Tayland'da bulunan Chiang Mai, Chiang Rai ve Mae Hong Son gibi şehirler ise dağ kabilesi yürüyüşleri ile ünlüdürler. Bu turlarda Akha, Mon, Hmong, Karen, Lahu gibi dağ kabilelerinin köyleri ziyaret edilmektedir.

## Demografi

Temmuz 2012 itibarı ile Tayland'ın nüfusu 67.091.089 kişiden oluşmaktadır. Etnik Taylar nüfusun yaklaşık %&nbsp;75'ini oluşturmaktadır. Çin asıllı Taylar ise %&nbsp;14 civarındadır. Geri kalan %&nbsp;11 ise Khmer, Lao, Malay gibi gruplardan oluşmaktadır. Ayrıca özellikle kuzey Tayland sınır kesimlerinde Akha, Mon, Hmong, Karen, Lahu gibi dağ kabilelerine mensup azınlıklar yaşamaktadır. 

### Din
Budizm ülkenin resmî dinidir. Ülke nüfusunun yaklaşık %95'i Budizmin Theravada koluna mensuptur. Tayland Budizmi animizm, Hinduizm ve Konfüçyüsçülük inanışları ile iç içe geçmiştir. Nüfusun yaklaşık %5'i ise Müslümandır. İslam dini özellikle ülkenin güneyindeki Pattani gibi bölgelerde yaygındır. Tayland'da Hristiyanlık, Sihizm ve Hinduizm dinlerine mensup halklar da yaşamaktadır. Tayland'daki Yahudilerin tarihi ise 17.yy'a kadar uzanmaktadır.

Theravada Budizmi'nin kültür üzerinde yoğun bir etkisi vardır. Erkek çocukların birkaç ay süresince Budist manastırlarında kalmaları beklenmektedir. Budist keşişler her sabah erken saatlerde ellerindeki taslarla kapı kapı dolaşarak yemek ve bağış toplarlar. Kadınların Budist keşişlere dokunmaları yasaktır.

Wat adı verilen Budist tapınaklarının toplumda önemli bir yeri vardır. Bu tapınaklarda insanlar ibadet etmenin yanı sıra gönüllü olarak çalışarak topluma hizmet ederler. Budist tapınaklarına girmeden önce ayakkabıları çıkartmak gerekmektedir. Tapınaklarda şort, kolsuz t-shirt, mini etek gibi kıyafetleri giymekten kaçınmak gerekir. Ayak insan vücudunun en değersiz yeri olarak kabul edildiği için, ayak tabanının Buda heykellerine veya diğer insanlara dönük olmaması gerekmektedir. Baş insan vücudunun en kutsal noktası olarak kabul edilir, bu yüzden çocukların başını okşamak hoş karşılanmaz.

Güneydoğu Asya'daki erken dönem inanış biçimi olan animizmin hâlen büyük etkisi vardır. Bu inanışa göre her türlü her nesne bir ruhi varlık veya ruh tarafından yönetilir. Hemen her Tayland evinin önünde bulunan ve ruh evi olarak bilinen kuş kulübesi benzeri yapılar, önceden evin inşa edildiği arazide yaşadıklarına inanılan ruhlar için tahsis edilirler. Ruhları mutlu kılmak için bu yapılara düzenli olarak adaklar adanır. Aksi takdirde ruhlar eve gelerek huzursuzluk çıkartabilirler. Ayrıca Tay toplumunda hayaletlere de yoğun bir şekilde inanılır.

Güneydoğu Asya'da uzun süre baskın din olmuş Hinduizm'in de kültür üzerinde etkisi vardır. Ganeşa gibi kimi Hindu tanrıları Tay toplumunda oldukça büyük saygı görürler. Ünlü Hindu destanı Ramayana'nın Tay versiyonu olan Ramakien Tayland kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bangkok'taki ünlü *Wat Phra Kaew* tapınağının duvarları Ramakien destanın resimleri ile süslenmiştir. Ayrıca Tayland'ın millî sembolü olan Garuda Hint mitolojisine göre tanrı Vişnu'nun bineğidir.

Nüfusun %&nbsp;14'ünü oluşturan Çin asıllı Taylar da kendi dini geleneklerini sürdürmektedirler. Bangkok'taki Çin Mahallesi ve Phuket Kasabası gibi Çin kökenli Tayların yoğun olarak yaşadığı bölgelerde Taoizm, Konfüçyüsçülük ve Mahayana Budizmi inanışlarına adanmış tapınaklar bulunmaktadır. Merhamet Tanrıçası Guan Yin'e adanmış tapınaklar özellikle yaygındır. Taoist Vejetaryen Festivali özellikle Phuket'teki Çin kökenli Taylar tarafından her yıl görkemli bir şekilde kutlanmaktadır.

## Dış bağlantılar
* Tayland hükûmeti resmî web sitesi
* CIA World Factbook "Tayland" girdisi

## Kaynakça