Meslek hastalıkları

**Meslek hastalığı**, belirli bir meslek ya da sanayi kolunda çalışanlarda çalışılan ortamdan, işin niteliğinden ya da çalışma koşullarından dolayı, bedensel ya da ruhsal bütünlüğün bozulmasıyla ortaya çıkan hastalıkların ortak adıdır. İş kazası ile meslek hastalığı arasındaki temel fark, ilkinde ani bir gelişmeye yol açan bir olay bulunmasına karşılık, ikincisinde sağlığın tedrici bir gelişme sonucunda bozulmasıdır. Türkiye'de Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre (Kanun Numarası 5510, Resmî Gazete:16.6.2006–26200) meslek hastalığı; çalıştırıldığı işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, sakatlık ya da ruhî arıza hâlidir.

Meslek hastalıkları çoğunlukla kronik seyirli hastalıklardır ve uzun süreli etkilenme sonucunda meydana gelir. Bu yüzden meslek hastalığı tanımında bazı mesleklerde çalışıyor olmanın yanı sıra, belirli bir işyerinde uzunca bir süreden beri çalışıyor olma özelliği yer almalıdır. 
## Yaygın meslek hastalıkları
Başlıca meslek hastalıkları şunlardır:

### Kimyasal maddelerin neden olduğu hastalıklar

* Kimyasal kökenli çevre kirliliğinde saptanan hastalıklardır.

### Kimyasal madde ateşi

* Çalışma ortamında metal buharı ya da polimer içeren madde buharı bulunanlarda görülen, gribal infeksiyon bulguları ön planda olduğu durumdur.

### Solunum sistemi hastalıkları

* Pnömokonyozlar (başlıcaları): Silikozis; Asbestozis (perikard ve/veya plevra kalınlaşması, seröz ya da fibrinli plörit); Kömür madencileri pnömokonyozu (antrakoz); Metal tozları pnömokonyozu; Welders pnömokonyozu; Grafit fibrozisi
* Alerjik alveolit: Akut alerjik reaksiyonlar; Bisinoz (byssinosis); Berilliyozis (berylliosis)
* Üst solunum yolları patolojileri: Alerjik rinit; Alerjik gırtlak ödemi; Burun bölmesi lezyonları
* Gırtlak ve ses hastalıkları: Ses teli nodülü; gırtlak kasları felci

### İyonlaştırıcı radyasyonun etkileri

* Akut radyasyon sendromu; Kronik dermatit; Kemik iliği inhibisyonu; Radyasyon kataraktı; Deri kanserleri

### Kanserler

* Akciğer kanseri; Mezotelyoma (plevra, periton); Lösemi; Deri kanserleri; Mesane kanseri; Karaciğer kanseri; Üst solunum yolları kanserleri

### Deri hastalıkları

* Kontakt dermatit (alerjik, kimyasal); Akneler; Candida infeksiyonları (özellikle tırnaklarda); Hayvan atıklarından kökenli infeksiyonlar; Ürtiker; Dermatozlar

### Lokomotor sistem hastalıkları
Eklem ve eklem kılıfları patolojileri; Tendon yangıları; Omuz eklemine özgü patolojiler; Kemiklerde yorgunluk kırıkları

### Periferik sinir sistemi hastalıkları

* Karpal tünel sendromu; Guyoni tünel sendromu; Çömelerek çalışanlarda *n.fibularis* lezyonları; Ulnar sinir patolojileri

### İşitme sorunları

* Gürültü kökenli işitme sorunları
* Makina sesinden kulak zarının zarar görmesi

### Vibrasyon (titreşim) sendromu

* Vibrasyon angionöropatisi; Osteoartiküler patolojiler; Angionöropatisi + Osteoartiküler patolojiler

### Yüksek atmosfer basıncı

* Dekompresyon hastalığı; Barotravma

### Sıcaklık değişimleri

* Sıcak çarpması; Soğuk yanıkları

### Göz hastalıkları

* Alerjik konjunktivit; Radyasyon (ultraviole) konjunktiviti / kataraktı; Viral konjunktivit / keratit; Toksik gazlara bağlı kornea lezyonları; Radyasyona bağlı retina ve koroid dejenerasyonları; İyonlaştırıcı radyasyon kataraktı

### İnfeksiyon hastalıkları

* Bakteri/Virüs/Parazit hastalıkları (Sağlıkçılar, Hayvancılık işleri, Temizlik işleri)

## Meslek hastalıklarının yaygın olarak görüldüğü iş kolları

### Solunum sistemi hastalıkları
Akciğer ödemi, Zatürre, KOAH, akciğer kanseri

**İş kolu:** Tekstil üretimi, boyacılık, et paketleme, hayvancılık, radyoloji, motorlu araç gazları, endüstriyel hava kirliliği, ısınma kökenli hava kirliliği, madencilik

**Kirleticiler:** Arsenik, asbest, krom, demir oksit, radyasyon, berilyum, ozon, azot oksitler, karbon monoksit, tekstil tozları, vinil klorür, teflon tozları

### Kalp-damar (kardiyovasküler) sistem hastalıkları
Ateroskleroz ve komplikasyonları

**İş kolu:** Motorlu araç gazları, endüstriyel hava kirliliği, ısınma kökenli hava kirliliği, selofan ve plastik işçiliği, motorlu araç tamirciliği, madencilik

**Kirleticiler:** Karbonmonoksit, hidrojen sülfür, baryum, organik fosfor bileşikleri

### Sindirim sistemi hastalıkları
Erozyonlar, ülserler, kanamalar, karaciğer nekrozları, siroz, karaciğer kanseri

**İş kolu:** Mücevher işçiliği, kuru temizleme, soğutma sistemleri işçiliği, gıda üretimi, matbaacılık, akü ve pil işçiliği, boya üretimi

**Kirleticiler:** Metaller (kurşun, kadmiyum, fosfor, berilyum, arsenik), klorlu Hidrokarbonlar, nitrozaminler, vinil klorür, aflatoksin, bakteri toksinleri

### Üriner sistem
Kronik böbrek hastalıkları, mesane kanseri

**İş kolu:** Kurşun işçiliği, tekstil üretimi, akü üretimi

**Kirleticiler:** Kadmiyum, kurşun, cıva, organik boyalar, halojenli hidrokarbonlar

### Sinir sistemi
Ekstrapiramidal bozukluklar, periferik nöropatiler

**İş kolu:** Ağaç işçiliği, boyacılık, ekzoz gazları, ısı yalıtımcılığı, kurşun işçiliği, tekstil üretimi, petrokimya, pestisitler, akü işçiliği, bozuk gıdalar

**Kirleticiler:** Cıva, manganez, kurşun, karbon monoksit, flor bileşikleri, organik fosfor bileşikleri, hekzan, ağaç koruyucu maddeler

## Kaynakça