Andreas

**Havari Andreas** (); **Andreas** ya da Doğu Ortodoks geleneğinde **İlk Çağrılan** (Πρωτόκλητος, *Prōtoklētos*) olarak da bilinir, İsa'nın on iki havarisinden biridir. Doğu Ortodokslarda Konstantinopolis ekümenik patriğinin Andreas'ın havari halefi olduğu kabul edilir.

## Erken yaşamı
Yeni Ahit, Andreas'ın Simon Peter'in kardeşi olduğunu ve aynı şekilde bir Yuhanna veya Yonah'ın oğlu olduğunu belirtir. MS 5 ilâ 10 yılları arasında Celile Denizi'nin Beytsayda köyünde doğdu. Andreas'ın ilk çarpıcı özelliği onun adıdır, beklendiği gibi İbranice değil, ailesinde göz ardı edilemeyecek belirli bir kültürel açıklığın göstergesi olan Yunancaydı. Yunan dili ve kültürünün olduğu Celile'de Yunanca isimler yaygındı.

## İsa'nın havarisi olması
Matta İncili'nde (Matta 4: 18–22) ve Markos İncili'nde (Markos 1: 16-20) Simon Peter ve Andreas'ın, birlikte İsa'nın öğrencileri olmaya çağrıldıkları anlatılır. Bu anlatılar İsa'nın Celile Denizi kıyısında yürüdüğünü, Simon ve Andreas'ı gözlemlediğini ve onları öğrencilik yapmaya çağırdığını belirtiyor. Luka İncili'ndeki paralel olayda (Luka 5: 1-11), İsa başlangıçta yalnızca Simon'un olarak tanımlanan bir tekneyi kıyıdaki topluluğa vaaz etmek için bir platform ve daha sonra şimdiye kadar semeresiz olduğu kanıtlanmış bir gecede büyük bir balık elde etmenin bir aracı olarak kullandı. Anlatı, Simon'un teknedeki tek balıkçı olmadığını (diğer teknedeki ortaklarına işaret ettiklerini gösteriyor. (Luka 5: 7)) Ama Andreas'ın bir sonraki bölüme (Luka 6:14) kadar olmadığını söylüyor. Ancak genel olarak Andreas'ın söz konusu gece Simon'la balık tuttuğu anlaşılmaktadır. Kutsal Kitap'taki Ek Açıklamalarında Matthew Poole, 'Luka'nın Andreas'ın orada olmadığını reddettiğini' vurgular.

Aksine, Yuhanna İncili (Yuhanna 1: 35–42), Andreas bir zamanlar İsa'yı Mesih olarak tanıdı ve onu erkek kardeşiyle tanıştırmak için çabaladı. Bundan sonra, iki kardeş İsa'nın öğrencileri oldu. Son kıyamet çağrısından önce daha yakın bir arkadaşlık kurdular ve daha sonra İsa'yı takip etmek için her şeyi bıraktılar.

## İsa'dan sonra
Eusebius, Kilise Tarihi adlı kitabında (4. yüzyıl) Origenes'in (y. 185 - y. 253) Andreas'ın İskitya'da vaaz verdiğini söylediğini aktarır. 12. yüzyıla ait İlk Tarihçe'ye göre, Andrew, Kırım'daki Chersonesos'a gitmeden önce Karadeniz'in kuzey kıyısındaki İskit ve Yunan kolonilerini ziyaret etti. Nestor'a atfedilen efsaneye göre, András, Kiev'e ulaştı ve bu şehrin çok sayıda kilisesi olan büyük bir Hristiyan şehri olacağı kehanetinde bulundu. Daha sonra Novgorod'un şu anda bulunduğu Slovenya topraklarına gitti ve Roma'ya ulaşmadan önce yerli halkı gözlemledi. Böylece Ukrayna, Romanya ve Rusya'nın koruyucu azizi olmuş oldu.

Romalı Hipolit'e göre, Andreas Trakya'da vaaz vermiştir ve Bizantion'daki varlığı apokrif Andreas'ın İşleri'nde belirtilmektedir. Geleneksel anlatıma göre MS 38 yılında Bizans (sonradan Konstantinopolis) piskoposluğunu kurdu ve Aziz Stakhis'i piskopos olarak atadı. Bu piskoposluk, 451 yılında Anatolios döneminde Konstantinopolis Patrikliği'nin merkezi oldu. Andreas, Stakis ile birlikte Patrikhane'nin koruyucu azizi olarak tanınmaktadır.  Seleucia'lı Basileios (5. yüzyıl) da Havari Andreas'ın Trakya, İskitya ve Ahaya'daki vaazlarını bildiği anlaşılıyor.

## Şehadeti
Andreas'ın MS 60'ta Ahaya'daki Patras şehrinde çarmıha gerilerek şehit edildiği söyleniyor. Tourslu Gregory tarafından bilinen Andreas'ın İşleri gibi ilk metinler, Andreas'ı çivilenmemiş, İsa'nın çarmıha gerildiği söylenen türden bir Latin haçına bağlı olarak tanımlar; yine de Andreas'ın şu anda yaygın olarak "Aziz Andreas Haçı" olarak bilinen X şeklinde haç üzerinde çarmıha gerildiği düşünülüyor.

## Kaynakça