Abebe Bikila

***Shambel*** **Abebe** ***Bikila*** (Amharca: ሻምበል አበበ ቢቂላ; 7 Ağustos 1932 - 25 Ekim 1973) üst üste iki kez Olimpiyat şampiyonu olan Etiyopyalı maraton koşucusudur. Olimpiyat altın madalyası kazanan ilk Afrikalı olan Bikila, Roma'daki 1960 Yaz Olimpiyatları'nda çıplak ayakla koşarak altın madalya kazanmıştır. 1964 Tokyo Olimpiyatları'nda ikinci altın madalyasını kazanan Bikila, Olimpiyatlarda maraton altın madalyasını üst üste iki kez kazanan ilk kişi olmuştur. Her iki yarışta da dünya rekoru kırmıştır.

Shewa kentinde doğan Bikila 1952'de Addis Ababa'ya taşınmıştır. Addis Ababa'da  Etiyopya İmparatorluk Muhafızlarının  5. Piyade Alayına katılmıştır. Atletik kariyerinden önce asker olarak alınan Bikila, (yüzbaşı) rütbesine yükselmiştir. Toplam on altı maratonda yarışmış, Addis Ababa'daki ilk maratonunda ikinci olmuştur. On iki maratonu birinci sırada tamamlayan Bikila, 1963 Boston Maratonu'nda beşinci olmuştur. Temmuz 1967'de, bacağından incinmiştir. Bu incinme son iki maratonunu bitirememesine sebep olmuştur. Abebe, uzun mesafe koşuları için öncü olmuştur. Mamo Wolde, Juma Ikangaa, Tegla Loroupe, Paul Tergat ve Haile Gebrselassie gibi Doğu Afrikalı atletler onun izinden yürümüştür.

22 Mart 1969'daki araba kazasında felç geçirmiştir. Üst vücut hareketliliğini yeniden kazanan Bikile, bir daha asla yürümemiştir. Bikile, İngiltere'de tıbbi tedavi görürken  Londra'da düzenlenen 1970 Stoke Mandeville Oyunlarında okçuluk ve masa tenisi dallarında yarışmıştır. Norveç'te 1971'de engelliler için düzenlenen bir yarışmada her iki spor dalında yarışmış ve atlı kızak yarışını kazanmıştır.

## Kaza ve ölüm
22 Mart 1969 gecesi, Abebe, Volkswagen Beetle'ının kontrolünü kaybetti ve devrildi, arabanın içinde mahsur kaldı. Biyografi yazarı Tim Judah'a göre, içki içmiş olabilir. Judah, kızı Tsige Abebe'nin yazdığı biyografiden Abebe'nin kazayla ilgili anlatımını alıntıladı, "hızlı, yaklaşan bir arabadan kaçınmaya" çalıştığını söyledi. Judah, ne olduğunu kesin olarak bilmenin zor olduğunu yazdı. Abebe ertesi sabah arabasından kurtarıldı ve İmparatorluk Muhafızları hastanesine götürüldü. Kaza onu felçli bıraktı, boynundan aşağısı felçliydi; bir daha asla yürüyemedi. 29 Mart'ta Abebe İngiltere'deki Stoke Mandeville Hastanesi'ne nakledildi. Burada sekiz ay tedavi gördü. Kraliçe II. Elizabeth tarafından ziyaret edildi ve dünyanın dört bir yanından geçmiş olsun kartları aldı. Abebe ilk başlarda başını hareket ettiremese de, durumu sonunda paraplejiye dönüşerek kollarını yeniden kullanabilir hale geldi.

1970 yılında Abebe tekerlekli sandalye sporcusu okçuluk yarışmaları için eğitim almaya başladı. Temmuz ayında Londra'daki Stoke Mandeville Tekerlekli Sandalye Oyunları'nda okçuluk ve masa tenisi dallarında yarıştı. Sonraki Nisan ayında Abebe Norveç'te engelliler için düzenlenen oyunlara katıldı. Misafir olarak davet edilmiş olmasına rağmen okçuluk ve masa tenisi dallarında yarıştı ve kros kızak köpeği yarışında on altı kişilik bir grubu 1:16:17'lik bir süreyle yendi.

Abebe, Münih'de yapılan 1972 Yaz Olimpiyatları'na özel konuk olarak davet edildi ve açılış töreninde ayakta alkışlandı. Vatandaşı Mamo Wolde, onun üst üste kazandığı Olimpiyat maraton zaferlerini yakalayamadı ve ABD'li Frank Shorter ile Belçikalı Karel Lismont'un ardından üçüncü oldu. Shorter altın madalyasını aldıktan sonra Abebe'nin elini sıktı.

25 Ekim 1973'te Abebe, dört yıl önce geçirdiği kazaya bağlı olarak gelişen komplikasyonlar nedeniyle beyin kanamasından 41 yaşında Addis Ababa'da öldü. Tam bir askeri törenle gömüldü; devlet cenazesine, ülkenin ulusal kahramanı için bir ulusal yas günü ilan eden İmparator İmparator Haile Selassie de dahil olmak üzere yaklaşık 65.000 kişi katıldı. Abebe, Addis Ababa'daki Saint Joseph Kilisesi'nde bronz bir heykelin bulunduğu bir mezara gömüldü.

Addis Ababa'daki Abebe Bikila Stadyumu da dahil olmak üzere birçok okul, mekan ve etkinlik onun adını almıştır. Atletik kariyerini belgeleyen biyografisi bazı filmlere konu olmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*    
*    
* 1960 Yaz Olimpiyatları'nda Abebe Bikila'nın video görüntüleri 
* 1965 *Tokyo Olimpiyatı belgeselinin*  maraton bölümü .