Arses (Pers hükümdarı)

**Arses** (; ), krallık adıyla da bilinen **IV. Artaserhas** (;  ; ), MÖ 338'den 336'ya kadar on ikinci Ahameniş Kralların kralıydı.

Arses, Pers İmparatorluğu'nun yeniden dirilişine neden olan babası III. Artaserhas'ın veziri hadım Bagoas tarafından zehirlenmesinin ardından tahta çıktı. İkincisi, onu kontrol edebilme beklentisiyle Arses'i tahta çıkardı. Ahameniş İmparatorluğu'nun III. Artaserhas'in öldürülmesi ve Arses'in halefi nedeniyle zayıflamasıyla, Yunan birliği 336'da Asya'ya asker gönderdi.

Arses, kendisini Bagoas'ın etkisinden kurtarmak için onu zehirletmeye çalıştı; ancak başarılı olamadı, bunun yerine Bagoas'ın emriyle kendini zehirlemeye yenik düştü. Bagoas, Arses'in kuzeni III. Darius'u kendisinden sonra tahta çıkardı.

## İsmi
Yunan kaynaklarında  olarak bilinir ve bu onun gerçek adı gibi görünüyor, ancak Kherei Anıtı ve Samarya'dan çanak çömlek parçaları, babası ve büyükbabasından sonra IV. Artaserhas'ın kraliyet adını aldığını bildirir.

, 'nın Yunanca biçimidir ve  da kaydedilmiştir ve ,  ve  gibi birçok Eski Farsça bileşik isimde kullanılır. Terim, dilbilimsel olarak "erkek, erkeksi" anlamına gelen Yunanca  ile ilgilidir.

## Hayatı
Arses, III. Artaserhas ve eşi Atossa'nın en küçük oğluydu. Arses'in birkaç erkek kardeşi vardı, sadece Bisthanes isimli olanınki bellidir. III. Artaserhas, İran imparatorluğunu yeniden düzenleyip, ülke genelindeki isyanları bastırmıştı. Bununla birlikte, 338 sonbaharında III. Artaserhas'i zehirleyen hırslı vezir hadım Bagoas tarafından öldürüldüğünde, İran'ın talihi aniden sona erdi. III. Artaserhas'ın erken ölümü, İran için sorunlu bir konu olduğunu kanıtladı ve ülkenin zayıflamasında rol oynamış olabilir. III. Artaserhas'ın Arses ve Bisthanes dışındaki oğullarının çoğu da Bagoas tarafından öldürüldü. Kral yapıcı olmak isteyen Bagoas, genç Arses'i tahta çıkardı.

Tahta çıkışında, Arses büyük olasılıkla IV. Artaserhas olarak krallık adını aldı. Gençliğinden dolayı Bagoas tarafından tahta geçirildi ve Bagoas onu kontrol etmek için bundan yararlanmaya çalıştı. Aynı dönemde, Yunan şehir devletlerinin çoğu, Makedonya kralı II. Filip'in önderliğinde Yunan birliğine katılmıştı; İran'daki olaylardan yararlanmak isteyen II. Filip, III. Artaserhas'ın hükümdarlık döneminde Perinthus kasabasına yardım ettiği için ülkeden tazminat talep etti. Arses reddetti ve sonuç olarak, MÖ 336'da II. Filip komutasında 10.000 Makedon askeri ile bir Yunan seferi başlatıldı. Aynı zamanda Arses, kendisini Bagoas'ın otoritesinden ve etkisinden kurtarmaya kararlıydı; Bagoas'ı zehirlemek için başarısız bir çaba sarf etti, ancak ailesinin geri kalanıyla birlikte Arses'in kuzeni III. Darius'u tahta çıkaran Bagoas tarafından zehirlendi. Birkaç yıl sonra Büyük İskender'in fetihlerini meşrulaştırmak için yapılan Makedon propagandası, III. Darius'u Ahameniş kraliyet ailesinin son kralı olarak gösterilen Arses'in öldürülmesinde kilit rol oynamakla suçladı.

## Madeni paraları

IV. Artaserhas'in hanedan sikkesi yoktur, ancak Kilikya'daki satrap Mazaios'un bazı çağdaş sikkelerinin bazılarının arka yüzünde Firavun tacı giyen genç bir hükümdar olarak tasvir edilebileceği düşünülürken, ön yüzde firavun kıyafetiyle babası III Artaserhas ile otururken görünür.

## Kaynakça

## Yayınlar
### Antik çalışmalar
* Flavius Arrianus (*[[Anabasis Alexandri]]*)
* Diodoros (*[[Bibliotheca historica]]*)
* Justinus, (*Pompeius Trogus'un Filip Tarihinin Özeti*)

### Modern çalışmalar
* 
* 
* 
*