Juno (mitoloji)

**Juno** veya **Iuno** (Latince: IVNO), Roma mitolojisinde baş tanrı Jüpiter'in kız kardeşi ve eşi, aile ve doğum başta olmak üzere birçok alanda tezahürü ve ilgisi bulunan, eski ve güçlü bir tanrıçaydı. Yunan mitolojisindeki Hera'nın Roma mitolojisindeki dengi olarak da tanımlanabilir; aynı Hera gibi onun da kutsal ve sembolik hayvanı tavus kuşudur ve yine Hera gibi başında taç ile tasvir edilirdi. Etrüsk mitolojisindeki tanrıça *[[Uni]]*nin ismini Latince bu tanrıçanın ismi olan *Iuno*dan alır. Tanrıların kralı Jüpiter'in karısı ve tanrıların kraliçesidir. Aynı Jüpiter gibi şimşek gönderebilir. En önemli Roma tanrılarından Mars'ın da annesidir. Roma tarihi boyunca çeşitli dönemlerdeki olaylar Juno'ya atfeledilir veya çeşitli olaylarda yer aldığı iddia edilirdi.

Juno yaratıcı gücü ve hayatı, gençliği sembolize eder, doğum ile ilişkilidir. Ayrıca Jüpiter ve Minerva ile birlikte Capitol Üçlemesini oluştururdu. Juno'nun ayların başına rastlayan, tanrıçanın farklı yönlerine, tezahürlerine adanmış birçok kült günü mevcuttur; 1 Şubatta Juno Sospita, 1 Martta Juno Lucina ["(o ki) ışığa/aydınlığa getiren (kadın)"] -ki bu kutlamaya veya bayrama *Matronalia* denirdi-, 1 Haziranda Juno Moneta ["(o ki) uyaran (kadın)"], 1 Ekimde Juno Sororia olarak kutlanır. Diğer mitik figürlerle ilişkilendirilmiş bazı kült günleri ise ayların birinci gününe rastlamazdı. Juno'nun en rağbet gören ve yaygın olan tezahürü *Juno Regina* yani "Kraliçe Juno" idi. *Juno Moneta* tezahürü ile Roma İmparatorluğunun ekonomisini korurken, *Juno Lucina* olarak, doğum ve aile ile ilgili yönlerini vurgular, "çocukları ışığa (veya aydınlığa) getirir"di. Ayrıca *Pomona* yani meyve tanrıçası olarak da literatürde yer almıştır.

## Etimoloji
*Juno* isminin bir zamanlar *Iove* (Jove) ile bağlantılı olduğu düşünülüyordu, başlangıçta Diuno ve *Diove* olarak *Diovona*'dan türemişti. Bu etimoloji hala biraz destek alsa da, daha sonra Latince "genç" anlamına gelen *iuvenis* kelimesinden, senkoplu bir form olan *iūn-* (iūnix, "düve" ve iūnior, "daha genç" kelimelerindeki gibi) aracılığıyla türediği öne sürüldü. Georg Wissowa'nın bu etimolojiyi desteklemesinin ardından bu öneri geniş çapta kabul gördü.

*Iuuen*-, Latince *aevum* ve Yunanca *[[Aion (mitoloji)|aion]]* (αἰών) ile ortak bir Hint-Avrupa kökünden gelmekte olup, yaşamsal enerji veya "verimli zaman" kavramına atıfta bulunur. *Iuvenis*, yaşamsal gücün doluluğuna sahip olan kişidir. Bazı yazıtlarda Jüpiter'in kendisi *Iuuntus* olarak adlandırılır ve Jüpiter'in sıfatlarından biri, *iuuen-* kökünün en üstün hali olan "en genç" anlamına gelen *Ioviste*'dir. Iu*ventas*, "Gençlik", yeni Capitoline Jove Tapınağı'nın inşası sırasında, siteyi zaten işgal eden tanrıların tahliyesi gerektiğinde Capitol'den ayrılmayı "reddeden" iki tanrıçadan biriydi.

Antik etimolojiler, *Juno*'nun adını *iuvare*, "yardım etmek, fayda sağlamak" ve *iuvenescere*, "yeniden gençleşmek" fiilleriyle ilişkilendirirdi, bazen bunu yeni ve büyüyen ayın yenilenmesiyle bağdaştırarak bir ay tanrıçası fikrini ima ederdi.

## Kaynakça ve notlar
* Robert Schilling (1987). "Juno" maddesi; 7. cilt; *Encyclopedia of Religion*. Thomson Gale. Second Edition. 
* "Juno." Encyclopedia Mythica from Encyclopedia Mythica Online.  [URL erişim tarihi: 7 Eylül 2007].