İnsan evriminin fosil listesi

**İnsan evriminin fosil listesi**, insanın evrimiyle ilgili birçok kayda değer primat fosilleri hakkında genel bir bakış sunmaktadır. Genellikle her ne kadar eksiksiz ve tam kafatasları veya bütün bir iskelet fosili nadir olarak bulunmasıyla beraber sadece birkaç kemik parçalarından veya dişten oluşan parçalar hâlinde binlerce fosil buluntular da mevcuttur. Bu liste eksiklikleri tamamlamaktan ziyade insan evriminde en önemli buluntulardan bazılarını göstermeyi amaçlamaktadır. Listede yer alan fosiller radyometrik tarihleme yöntemi veya bulundukları katmanların yaşlarının hesaplanmasıyla belirlenmiş olan tahmini yaşlarına göre sıralandırılmıştır. Listede gösterilen fosillerin çoğu *[[İnsan|Homo sapiens]]'in* doğrudan atası olmamakla beraber insanın doğrudan atalarıyla yakın ilgilidir ve bu yüzden insan soy çizgisinin araştırılmasında önemlidir. Yalnızca insana şempanzeden daha yakın olan ya da daha yakın olabilecek türlere ait fosiller listelenmiştir.

## Geç [[Miyosen]]
### 7 milyon - 5.3 milyon yıl önce


## [[Pliyosen]]
### 5.3 milyon - 2.58 milyon önce

## [[Pleistosen]]
### [[Alt Paleolitik]]: 2.58 milyon - 300.000 yıl önce


### [[Orta Paleolitik]]: 300.000 - 50.000 yıl önce

### [[Üst Paleolitik]]: 50.000 - 10.000 yıl önce

## [[Holosen]]
### [[Orta Taş Çağı|Mezolitik]] / [[Cilalı Taş Devri|Neolitik]]: 10.000 - 5.000 yıl önce

## Fosil katalog isimlerinde kullanılan kısaltmalar

*AL - Afar Bölgsi, Etiyopya
*ARA-VP - Aramis Omurgalı Paleontolojisi, Etiyopya
*BOU-VP - Bouri Omurgalı Paleontolojisi, Etiyopya
*ER - East (Gölü) Rudolf, Kenya
*KGA - Konso-Gardula, Etiyopya
*KNM - Kenya Ulusal Müzesi
*KP - Kanapoi, Kenya
*OH - Olduvai Hominid, Tanzanya
*SK - Swartkrans, Güney Afrika
*Sts, Stw - Sterkfontein, Güney Afrika
*TM - Transvaal Müzesi, Güney Afrika
*TM - Toros-Menalla, Çad
*WT - West (Gölü) Turkana, Kenya

## Ayrıca bakınız
*İnsanın evrimi
*Fosil primatların listesi
*Paleoantropoloji
*En son ortak ata

## Konuyla ilgili yayınlar

***Gibbons, Ann**. İlk İnsan: Eski atalarımızı keşfetme yarışı. Anchor Books (2007). ISBN 978-1-4000-7696-3
***Hartwig, Walter**, ed (2002. 2004'te tekrar basıldı). Primat fosilleri . Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-08141-2.
***Johanson, Donald & Wong, Kate**. *Lucy'nin Mirası: İnsanın Kökenini Arayış*. Three Rivers Press (2009). ISBN 978-0-307-39640-2
*(Not: bu kitap genel olarak primatların evrimi hakkında çok yararlı ve insan evrimi hakkında dikkata değer bilgiler içermektedir. Bunun yanı sıra fosil tarihçesini de yer vermektedir).
***Leakey, Richard & Lewin, Roger**. *İnsanın Kökeni: Bizi insan yapan nedir?*. Little, Brown and Company (1992). ISBN 0-316-90298-5
***Lewin, Roger**. *Kemikleri Tartışmak:* *İnsanın Kökeni Arayışında Tartışmalar*. Penguin Books (1987). ISBN 0-14-022638-9
***Morwood, Mike & van Oosterzee, Penny**. *Yeni Bir İnsan: Flores, Endonezyalı 'Hobbitin' Şaşırtıcı Keşfi ve Tuhaf Hikayesi*. Smithsonian Books (2007). ISBN 978-0-06-089908-0
***Oppenheimer, Stephen**. *Cennetin Ötesinde: Dünya İnsanları*. Constable (2003). ISBN 1-84119-697-5
***Roberts, Alice**. *İnsanın İnanılmaz seyahati: Gezegenimize Nasıl Dağıldığımızın Hikayesi*. Bloomsbury (2009). ISBN 978-0-7475-9839-8
***Shreeve, James**. *Neandertal Bilmecesi: Modern İnsanın Kökenini ve Gizemini Çözmek*. Viking (1996). ISBN 0-670-86638-5
***Stringer, Chris**. *Türlerimizin Kökeni*. Allen Lane (2011). ISBN 978-1-846-14140-9
***Stringer, Chris & Andrews, Peter**. İnsanın Evriminin Tüm Dünyası. Thames and Hudson (2005). ISBN 0-500-05132-1
***Stringer, Chris & McKie, Robin**. *Afrika'dan Çıkış: Modern İnsanın Kökeni*. Jonathan Cape (1996). ISBN 0-224-03771-4
***Van Oosterzee, Penny**. *Pekin Adamının Hikayesi*. Allen & Unwin (1999). ISBN 1-86508-632-0
***Walker, Allan & Shipman, Pat**. *Kemiklerin Bilgeliği: İnsanın Kökeni Aramak*. Weidenfeld ve Nicholson (1996). ISBN 0-297-81670-5
***Wade, Nicholas**. *Şafak Sökmeden Önce: Atalarımızın Kayıp Tarihini Kurtarmak*. Penguin Press (2006). ISBN 978-0715636589
***Weiss, ML ve Mann, AE** (1985). *İnsan Biyolojisi ve Davranışları: Antropolojik bir bakış açısı* (4. bs.). Boston:. Little Brown ISBN  978-0-673-39013-4 (Not: Bu kitap, insan ve insan olmayan primatların evrimi ile fosil tarihlerini çok anlaşılabilir açıklamalarını içermektedir).
***Wells, Spencer**. *İnsanın Yolculuğu: Genetik Bir Odisee* . Allen Lane / Penguin Press (2002). ISBN 0-713-99625-0

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Dünya genelinde primat fosil buluntularının interaktif bir haritası
* ''Australopitesinler'' hakkında bilgilendirici bir kaynak