Işıl Özgentürk

**Zeynep Işıl Özgentürk** (d. 19 Eylül 1948, Gaziantep), Türk yazar, senarist, yönetmen, oyun yazarı, gazeteci ve aktivisttir.

Özgentürk, *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesinde *Al Gözüm Seyreyle* adlı köşenin yazarıdır.
## Yaşamı ve Kariyeri
19 Eylül 1948 tarihinde Gaziantep'te doğdu.

Asıl adı Zeynep Işıl Türkben olan sanatçı ilk ve ortaöğrenimini Gaziantep'te, liseyi İstanbul Çamlıca Kız Lisesinde okudu. Üniversite eğitimini 68'li yıllarda İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'nde yaptı.

Üniversite yıllarında röportajları dönemin muhalif yayını ANT dergisinde ve Maden İş gazetesinde yayınlanan Işıl Özgentürk 1968-71 yılları arasında Ali Özgentürk ve Mehmet Ulusoy'la birlikte kurdukları *Devrim İçin Hareket Tiyatrosu*nda hem oyuncu hem de yazar olarak çalıştı. Sonraki yıllarda *Cumhuriyet* gazetesinde röportajları ve köşe yazıları yayımlandı (1977-80).

İstanbul Şehir Tiyatroları'nda Dünyayı Arıyorum ve Keloğlan'ın Masalı adlı iki oyunu yönetti. Roman, hikâye ve çocuk hikâyelerini kitaplaştırdı.

Yazın yaşamına çocuk kitaplarıyla girdi. 1974 -1975 yıllarında ilk çocuk öyküsü ve bir şiiri Arkın Yayınevinin düzenlediği yarışmada derece aldı. *Hayat Okulu* adlı öykü kitabıyla 1979 yılında Türk Dil Kurumu Çocuk Yazını Ödülü aldı.

Sinemaya eşi Ali Özgentürk'ün filmlerinin senaryolarını yazarak girdi. At, Bekçi, Su da Yanar ile Türkan Şoray'ın Yaşar Kemal'den uyarladığı Yılanı Öldürseler filmlerinin senaryolarını yazdı. Sinemaya 1991'de Seni Seviyorum Rosa ile yönetmenliğe başladı.

90'lı yıllarda Kadıköy Belediyesi Aile Danışma Merkezinde “*Herkes Film Yapabilir*” atölyesini kurdu ve bu atölyeyi on yıl yönetti. Bu atölyede yirmiye yakın kısa film çekildi. Başka bir proje kapsamında çekilen 10 kısa filmden oluşan 90 dakikalık “*Dürbünüm İstanbul*” adlı film İstanbul'un kenar semtlerinde  kahvelerde gösterildi. Bu proje  *Hadi Bir Film Yapalım* başlıklı atölyelerle yine Özgentürk yönetiminde İstanbul'da, başka bazı il ve ilçelerde devam ediyor.

Işıl Özgentürk 5 yıl Ankara merkezli Uçan Süpürge Uluslararası Kadın Festivali'nin, 6 yıl da Adana Uluslararası Film Festivali'nin kısa film ve senaryo atölyelerini yönetti, kısa filmler çektirdi.

12 Mart (1971) döneminde Kültür Sarayının yakılması olayında rolü olduğu iddiasıyla yargılandı, aklandı.

## Ödülleri
* 1992 Uluslararası İstanbul Film Festivali, Jüri Özel Ödülü, *[[Seni Seviyorum Rosa]]*
* 2023 - Uğur Mumcu'yu Anma Ödülleri - Sanat Ödülü (30. ÇGD Uğur Mumcu'yu Anma Gecesi ve Ödül Töreni kapsamında)

## Kitapları

### Öykü - Röportaj - Köşeyazısı - Anı

* Yokuşu Tırmanır Hayat (Telos Yayınları, 1980, ISBN 9789755451213)
* Hançer (Yazko Yayınları, 1981),
* Geniş Mavi Bir Gök (Altın Kitaplar Yayınevi, 1996),
* Derdim Yeter Sakin Ol (Say Yayınları, 1987),
* Alevin ve Acının İçinden (Telos Yayınları, 1998),
* Al Gözüm Seyreyle (Cumhuriyet Kitapları, 1999)
* Çocukluk Şarkıları (Cumhuriyet Kitapları, 2000)
* Hiçbirimiz Masum Değiliz (Cumhuriyet Kitapları, 2003),
* Sessizlik ve Sırdır Ötesi (Alkım Yayınevi, 2004, ISBN 9789756363195).
*Onların Sadece Türküleri Var (Aya Yayınları, 2013, ISBN 9789944106467)
* Kedilerin, Martıların ve Delilerin Zamanı (Kırmızı Kedi Yayınevi, 2015)
* 68 Yılında Ondokuz Yaşındaysan HEP Ondokuz Yaşındasın (Cumhuriyet Kitapları, 2020)
* Türkiş Dekameron (Aya Yayınları, 2018, ISBN 9786059624213)
* Tanık Olduğum Hikâyeler (Cumhuriyet Kitapları, 2023)

### Gezi

* Büyülü Bir Yolda (İran, Pakistan, Hindistan, Nepal) (Telos Yayınları, 1997), 
* Gezi Fısıltıları (Cumhuriyet Kitapları, 2008)

### Oyun

* Keloğlan'ın Tembelliği - İstanbul Şehir Tiyatrolarında sahnelendi (1975),
* Dünyayı Tanıyorum  - İstanbul Şehir Tiyatrolarında sahnelendi (1977), 
* Küçük Sevinçler Bulmalıyım (manzum, 1983),
* Toplu Oyunları 1: Küçük Sevinçler Bulmalıyım Avluda (1998)
* Toplu Oyunları: Keloğlan - Dünyayı Tanıyorum - Hayvanlar Toplantısı (Mitos, 2009).

### Çocuk ve Gençlik Kitapları

* Hayat Okulu (Cem Yayınevi, 1982)
* Kuş Ne Yana Öter (Cem Yayınevi, 1976)
* Mavi Karaca (Aya Kitap, 2012)
* Dünyaya Masallar (ABeCe Yayınları, 1979),
* Yuvadan Bir Kuş Uçtu (Gendaş, 1992),

## Filmografi
### Çektiği film ve belgeseller

* Seni Seviyorum Rosa (Uzun metraj, 1992)
* İnsanca (Belgesel)
* Karadeniz'de Bir Fidel Castro (Belgesel, 2012)
* Rüzgara Söylenmiştir (Kurmaca, 2013)
* İstanbul Annendir Çocuğum (Belgesel, 1993)
* Lahitten Kaçan kızlar (Kurmaca)
* YESEMEK: Bir Hitit Açık Hava Heykel Müzesi (Belgesel .Avrupa Birliği GAP projesi, 2013)

### Senaryoları
* *[[Yılanı Öldürseler]]* (1981)
* *[[At (film)|At]]* (1981)
* *[[Bekçi]]* (1986)
* *[[Su Da Yanar]]* (1987)
* Seni Seviyorum Rosa (1992)
* *[[Balalayka (film)|Balalayka]]* (2000)
* *Yuvadan Bir Kuş Uçtu* (Kemal Başar ile birlikte, 2003)
*Tazmanya kristali (Televizyon dizisi, 2022)

## Dış bağlantılar
* "Yankee go home!", 29 Haziran 2004 tarihli Cumhuriyet köşe yazısı 
* SinemaTürk sayfası

## Kaynakça