.tr

**.tr**, Türkiye'nin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin internet ülke üst seviye alan adıdır. 17 Eylül 1990'de ortaya çıkmıştır.

## Tarihçe
Yönetimi eskiden Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından yapılmaktaydı ve 20 yıldan fazla süredir yürüttüğü kayıt operatörü işlevini 14 Eylül 2022 tarihinde TRABİS faaliyete geçene kadar sürdürdü.

2010 yılında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) tarafından "İnternet Alan Adları Yönetmeliği" yayımlanmıştır. Bu yasa ve yönetmelikle birlikte 21 Aralık 2018 tarihinde ".tr" uzantılı alan adlarının tahsis yetkisi (Kayıt otoritesi işlevi) Nic.TR'den BTK'ye devredilmiştir. Sözleşme gereği 12 Eylül 2022 tarihinde nic.tr kapanmış, 14 Eylül 2022 tarihinde TR Ağ Bilgi Sistemi (TRABİS) faaliyete geçmiş ve alan adını yönetmeye başlamıştır.

Sınıflandırma yapılabilmesi amacıyla **.com.tr**, **.gov.tr** gibi ikinci seviye alan adları ortaya çıkmıştır.

KKTC'nin resmî kurumları için ise **gov.ct.tr** alan adı kullanılmaktadır.

## a.tr programı
Eylül 2023'e kadar yalın .tr alan adına sahip olan siteler yalnızca Türk Silahlı Kuvvetlerine ait olan www.tsk.tr adresi ve Nic.TR'ye ait olan nic.tr adresiydi. Ancak 14 Eylül 2023 tarihinden itibaren, başta kamu kurumları olmak üzere a.tr olarak (SLD biçiminde) alan adı kaydedilebileceği duyuruldu.

TRABİS'in aldığı kararla beraber a.tr biçiminde alan adlarının dağıtımı için adaylar üç kategoriye ayrıldı:
* 1. Kategori, "gov.tr, "edu.tr", "tsk.tr", "bel.tr", "pol.tr", "k12.tr" uzantılı alan adlarından birine 14 Eylül 2023 itibarıyla sahip olan kurumları;
* 2. Kategori, 25 Ağustos 2023 itibarıyla "org.tr" uzantılı alan adına sahip kamu kurumları, kamuya yararlı dernekler, vergi muafiyeti tanınan kurumlar ve işçi/işveren kuruluşları;
* 3. Kategori, "kep.tr", "av.tr", "dr.tr", "com.tr", "org.tr", "net.tr", "gen.tr", "web.tr", "name.tr", "info.tr", "tv.tr", "bbs.tr", "tel.tr" uzantılı bir alan adına sahip herhangi bir kurum, kuruluş veya kişileri içermektedir.

Dağıtım, buradaki kategorilerin sıralamasına göre yapıldı. Aynı kategori içinde bulunan kuruluşların anlaşmazlıkları ise alan adı önceliğine veya kuruluşların kendi aralarındaki anlaşmalarına bırakıldı.

1. Kategorideki işlemler tamamlandıktan sonra, 14 Kasım 2023'ten 14 Şubat 2024'e kadar 2. Kategorideki işlemler tamamlandı. Ardından 14 Şubat 2024'ten 7 Ağustos 2024'e kadar 3. Kategori kuruluşlarının başvuruları alındı.

Günümüzde a.tr biçimindeki alan adları herkesin kaydına açıktır ve pek çok ülkede olduğu gibi "ilk gelen alır" kuralı ile dağıtılmaktadır.

## İkinci seviye alan adları
### .tr uzantılı belgeli alan adları
Bazı alan adlarının tahsisi için çeşitli belgeler gerekmektedir.
* **gov.tr:** Türkiye Cumhuriyeti devlet kurum ve kuruluşları için alt alan adı.
* **bel.tr:** İl, ilçe ve belde belediyeleri için alt alan adı.
* **pol.tr:** Türkiye Cumhuriyeti Emniyet Teşkilatının alt alan adı.
* **edu.tr:** YÖK tarafından onaylanmış yüksek eğitim kurumları tarafından kullanılan alt alan adı.
* **[[.k12.tr|k12.tr]]:** MEB tarafından onaylanmış anaokulu, ilköğretim okulu, lise ve dengi okullar için alt alan adı. Türkiye'ye ayrılmış .tr birinci seviye internet alan adının altındaki bir ikinci seviye alan adıdır. Türkiye'de ilk ve orta dereceli okulların genelde web sitesi adlarında ülke alan adı uzantısının önünde kullandıkları nitelendirmedir. Okulların bu alan adını kullanma zorunluluğu yoktur. Türkiye'de Kütahya, Çanakkale, Çankırı, Ordu, Giresun gibi illerde okulların tamamı ya da tamamına yakını web sitelerini bu alan adı altında kurmuştur. , 38 tane Türkiye dışındaki okul da web sayfaları için bu alan adını kullanmaktadırlar.
* **av.tr:** Serbest avukatlar, hukuk büroları ve kayıtlı avukat ortaklıkları için alt alan adı.
* **dr.tr:** Doktorlar, doktor ortaklıkları, hastaneler ve kayıtlı birinci basamak sağlık kuruluşları için alt alan adı.
* **tsk.tr:** Türk askeri kurum ve kuruluşlar için alt alan adı.
* **ct.tr:** Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne ait kurum ve kuruluşlar için alt alan adı.

.TR alan adı için başvuru yapıldıktan sonra gerekli belgeler 15 gün içerisinde gönderilmelidir. Belgeler iletildiğinde alan adı tahsisi iki gün içinde gerçekleştirilmektedir.

### .TR uzantılı belgesiz alan adları
Bu alan adlarının tahsisi için belge gerekmez. İlk gelen alır, alan adı kurum-kişi ilişkisi aranmaz.

***com.tr:** Gerçek ve tüzel kişiler için tahsis edilen esasen ticari amaçlı alt alan adı.
* **net.tr:** İnternet üzerinden hizmet veren oluşumlar için tahsis edilen alt alan adı.
* **org.tr:** Dernek, vakıf, STK vb. kuruluşlar için alt alan adı.
* **biz.tr:** Web üzerinde kamusal ve/veya ticari hizmet sunacak gerçek ve tüzel kişiliklerin kullanımlarına yönelik alt alan adıdır.
* **info.tr:** Web üzerinde kamusal veya ticari hizmet sunacak gerçek ve tüzel kişiliklerin kullanımlarına yönelik alt alan adıdır.
* **tv.tr:** TV sektöründeki özel ve tüzel kişiler ile uluslararası program sahipleri için kullanılan alt alan adı.
* **gen.tr:** Kişisel ve kurumsal başvurunun (genel) yapılabildiği ve "ilk gelen alır" ve "alan adı - kişi/kuruluş adı ilişkisi aranmaz" ilkeleri ile ad tahsisi yapılan alt alan adlarıdır.
* **web.tr:** Kişisel ve kurumsal başvurunun (genel) yapılabildiği ve "ilk gelen alır" ve "alan adı - kişi/kuruluş adı ilişkisi aranmaz" ilkeleri ile ad tahsisi yapılan alt alan adlarıdır.

#### .tr Uzantılı Belge Gerektirmeyen Ancak Bazı Durumlarda Sonradan Belge Talep Edilebilen Alan Adları

Aşağıdaki alan adları için, Alan adı tahsisinin hızla yapılabilmesi için, ".tr" Alan Adı Yönetimi veya onun yetkilendirdiği makamca başvuru ve tahsis sırasında belge istenmeyecektir. Ancak; tahsisi yapılan alan adı ile ilgili olarak çelişki (tutarsızlık), kötü niyet veya alan adı ticaretinin yapıldığına dair kanıt bulunması halinde, alan adı tahsisi yapılan kişiden dayanak belgelerini ibraz etmesi istenebilir. Herhangi bir uyuşmazlık durumunda telefon numarasının sahipliğine dayanak olarak, ilgili kurumla yapılan sözleşme, son ödenen fatura gibi belgeler kabul edilecektir.

* **tel.tr:** Türkiye'de yaşayan kişiler ile faaliyet gösteren kuruluşların, Türkiye'de kullandıkları her türlü telefon numarası ile bağlantılı olarak tahsis edilen alt alan adıdır.
* **name.tr:** T.C. vatandaşları ile Türkiye'de yaşayan yabancı uyruklu kişiler tarafından alınabilen alt alan adıdır.
* **bbs.tr:** BBS (Bulletin Board System) hizmeti veren kurumlar ve oluşumlar için kullanılan alt alan adıdır.

## Eski alan adları

* **mil.tr** - Türkiye Cumhuriyeti'nin askerî kuruluşları için kullanılmaktaydı. Kullanımdan kalkmıştır ve yerine "tsk.tr" kullanılmaktadır.

## .tr Alan Adı Satış Yetkisi Verilen Onaylı Kuruluşlar

.tr uzantılı alan adlarının pazarlamasını yapabilen kuruluşlar şunlardır:
*Aerotek Bilişim Sanayi ve Ticaret AŞ.
*Alan Adı Kayıt Bilişim Ltd. Şti.
*Alastyr Telekomünikasyon A.Ş.
*Atak Domain Bilgi Teknolojileri A.Ş.
*Çizgi Telekomünikasyon A.Ş.
*Doruk Bilişim Teknolojiler Ltd. Şti.
*DH Bilişim Teknolojileri San. ve Tic. Ltd. Şti.
*Gri İnternet Teknolojileri A.Ş
*İHS Kurumsal Teknoloji Hizmetleri A.Ş.
*İsim Kayıt Bilişim A.Ş.
*İsimtescil Bilişim A.Ş.
*Netdirekt Bilişim Danışmanlık İletişim Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş.
*Niobe Telekomünikasyon Bilişim Teknolojileri Yazılım Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti.
*ODTÜ Geliştirme Vakfı Bilgi Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
*Teknotel Telekomünikasyon San. ve Tic. A.Ş.
*Türkticaret.Net Yazılım Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.
*Webhosting Bilişim Teknolojileri A.Ş.
*Yöncü Bilişim Çözümleri Ltd. Şti.

## ct.tr

**ct.tr**, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne ait ikinci seviye alan adıdır. Yönetimi Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun yetkisiyle TRABİS tarafından yapılmaktadır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti devlet olarak tanınmadığı için kendisine ait bir üst seviye alan adı alamamaktadır. Bu sebeple Türkiye Cumhuriyeti'nin üst seviye alan adı olan .tr uzantısı ile ikinci seviye alan adı oluşturulmuştur. Şimdilik sadece bazı Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti devlet kurumlarının web sitelerini barındıran alan adının ileride yaygınlaşması için altyapı oluşturulmuştur.

### .ct.tr Alan adı altındaki web siteleri
* Başbakanlık 
* e-Devlet Kapısı 
* İçişleri Bakanlığı Web Sitesi 
* Sağlık Bakanlığı 
* Maliye Bakanlığı 
* Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı 
* Turizm Bakanlığı 
* Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı 
* Tarım ve Orman Bakanlığı 
* Ekonomi Bakanlığı 
* Yenilenebilir Enerji Kaynakları Kurulu 
* Muhaceret Dairesi Müdürlüğü 

## Kaynakça