Türk Hava Yolları

**Türk Hava Yolları**, Türkiye'nin ulusal, bayrak taşıyıcı hava yolu şirketidir. Merkezi İstanbul'da bulunan şirketin uçuş ağı Avrupa, Orta Doğu, Uzak Doğu, Kuzey Afrika, Orta Afrika, Güney Afrika, Okyanusya, Kuzey ve Güney Amerika'ya kadar uzanmaktadır.

Amerikalı havacılık derecelendirme kurumu AviRate tarafından 2018 yılında verilen 5 yıldızlı küresel hava yolu ödülünü günümüze kadar taşımakta.

Skytrax'ın 2016 ödüllerine göre arka arkaya 6. kez Avrupa'nın en iyi hava yolu seçilmiştir. Ayrıca pek çok alanda yüksek dereceler elde etmiştir. Star Alliance üyesi Türk Hava Yolları; 127 ülkede, 53'ü iç hat, 287'si dış hat olmak üzere 335 şehir ve 340 havaalanına uçmaktadır. Bu geniş uçuş ağı sayesinde dünyanın en çok ülkesine sefer düzenleyen havayolu unvanına sahiptir.

Ayrıca Türk Hava Yolları'nın, Antalya merkezli SunExpress hava yolunda Lufthansa ile %50-%50 ortaklığı, Saraybosna merkezli B&H hava yollarında %49 ortaklığı ve Tiran merkezli Air Albania'da ise %49,12 ortaklığı vardır. İstanbul merkezli AJet hava yolu markasının da sahibidir. Türk Hava Yolları 2015 yılında 61,2 milyon, 2018 yılında 75,2 milyon, 2019 yılında 74,3 milyon, 2020 yılında 28 milyon, 2021 yılında 44,8 milyon, 2023 yılında 83,4 milyon, 2024 yılında 85,2 milyon yolcu taşımıştır.

## Tarihçe
### İlk yıllar
20 Mayıs 1933 tarihli 2186 sayılı kanunla kurulan ve ilk adı Havayolları Devlet İşletme İdaresi olan Türk Hava Yolları, 1935 yılına kadar Millî Savunma Bakanlığı'na bağlı kaldıktan sonra 2744 sayılı kanunla, Bayındırlık Bakanlığı'na bağlanmıştır. 5 uçak ve 23 koltuk kapasitesi ile Ağustos 1933 tarihinde operasyona başlamıştır. İlk uçağı Amerikan Curtiss imalatı 208 seri numaralı Kelebek adı verilen King Bird D-2 uçağı idi. Tanesi 25.555 dolara satın alınan çift motorlu uçak, sadece beş yolcu taşıyabiliyordu. Uçağın ilk seferi 3 Şubat 1933'te İstanbul'dan Eskişehir aktarmalı Ankara uçuşu olmuştur. King Bird D-2'ler yerini İngiliz De Havilland imalatı DH.89A Dragon Rapide (1936) ve DH.86B Dragon Express'lere (1937) bırakmıştır.

1933 yılındaki filo:

* 2 adet Curtiss King Bird D-2 (5 koltuklu)
* 2 adet Junkers F-13 Limozin (4 koltuklu)
* 1 adet Tupolev ANT-9 (10 koltuklu)

1935 yılında Bayındırlık Bakanlığı'na, 03.06.1938 tarih ve 3424 sayılı kanunla, *Devlet Hava Yolları Umum Müdürlüğü*'ne çevrilmiş ve katma bütçeli bir idare olarak Ulaştırma Bakanlığı'na bağlanmıştır.

İlk uluslararası sefer 12 Şubat 1947 tarihinde Atina'ya yapıldı. Devlet Hava Yolları pilotları Orhan Ayata ve Adil Gözender yönetimindeki, TC-ABA tescil kodlu Douglas DC-3 uçağı o gün saat sabah 10.00'da Ankara'dan havalanmış, İstanbul'da duraklama yaptıktan sonra Atina'ya hareket etmiştir. Yolculuk toplam 2 saat 40 dakika sürmüştür. DHY Genel Müdürü Osman Nuri Baykal da uçakta bulunan heyet içindedir.

Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü bu ânı; “Devlet Hava Yolları Genel Müdürlüğü'&shy;nün, Ankara ile Atina arasında uçak servisi tesisi için Yunan Hükûmetiyle bir müddetten beri yapmakta olduğu müza&shy;kereler neticelenmiş ve ilk tecrübe uçağı bu sabah saat 10'da Atina'ya gitmek üzere Ankara'dan hareket etmiştir. Douglas DC-3 (Douglas DC-3) tipinde çift motorlu olan bu uçak, bugün İstanbul'dan kalkacak ve yarın sabah Atina'ya gidecektir” şeklinde duyurmuştur.

Atina seferinden sonra, Türk Hava Yolları'nın yakın zamanda uluslararası uçuş noktalarına Lefkoşa, Beyrut ve Kahire de eklenmiştir.

21 Mayıs 1955 tarihli ve 6623 sayılı kanunla Devlet Hava Yolları Umum Müdürlüğü kaldırılmış, *Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı* adı ile "her nevî hava nakliyatı ve buna müteferri yapmak ve hususî hukuk hükümlerine göre idare edilmek üzere Hükûmete bir Anonim Ortaklık kurma" yetkisi verilmiştir. 20 Şubat 1956 tarihinde Esas Mukavelenâmesi'nin Bakanlar Kurulunca tasdik edilmesi, Ticaret Sicili'ne kayıt ve ilan olunması ile Türk Hava Yolları Anonim Ortaklığı kurulmuş ve 1 Mart 1956 tarihinde faaliyete geçmiştir. Kuruluşundaki sermayesi 60 Milyon TL idi.

### 1955-1999 (Jet dönemi)
Kamuya ait bir anonim ortaklık olarak kurulduğundan en büyük ortak TC Maliye Vekâleti'ne bağlı olan Hazine Müsteşarlığı idi. 1956'da anonim ortaklık olurken katılan diğer kurucu ortaklar şunlardır:
* Cumhuriyet Matbaacılık ve Gazetecilik T.A.Ş.
* Sedat Simavi Halefleri, Haldun ve Erol Simavi Kolektif Şirketi
* Sefa Kılıçoğlu, Yeni Sabah Gazetesi Sahibi
* Ercüment Karacan, Milliyet Gazetesi Sahibi
* Vatan Gazetecilik ve Matbaacılık T.A.Ş
* Hayat Mecmuası Tifdruk Matbaacılık Sanayi A.Ş.
* Mithat Perin, İstanbul Ekspres Gazetesi Sahibi
* Yusuf Ziya Ortaç, Akbaba Yayınevi Sahibi;

İlk İdare Meclisi (Yönetim Kurulu) Başkanı Rıza Çerçel, üyeler ise Osman Nebioğlu ve Semih Sipahioğlu idi. 1959'da açılan bir yarışma sonucunda mevcut logo ilk kez kullanılmaya başladı.

 1964'te Brüksel, Münih ve Tel Aviv, 1965'te Amsterdam, Belgrad ve Tebriz, 1967'de Zürih, Budapeşte ve Cenevre, 1969'da Köln,1971'de Düsseldorf ve Stuttgart, 1972'de Hannover ve Hamburg, 1973'te Kopenhag, Berlin ve Nürnberg hatları açıldı.
Türk Hava Yolları, 1984 yılında 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 60 milyar TL sermaye ile Kamu İktisadi Teşebbüsü statüsüne geçti. 1985 yılında 4 adet A310 uçağının filoya katılması ile, ilk uluslararası uçuştan yaklaşık 40 yıl sonra Uzak Doğu ve Atlantik ötesi uçuşlar başladı. Bu destinasyonlar Bangkok, New York ve Singapur'du. Ancak uçakların menzilinin yeterince uzun olmamasından dolayı bu uçuşlar yakıt ikmali için duraklamalı olarak icra edilmekteydi. 1987'de Brüksel duraklamalı ilk New York seferi yapıldı.  1990 yılında 700 milyar TL sermayeye ulaşan Türk Hava Yolları, Kamu Ortaklığı İdaresi'ne bağlandı.

Ocak 1990'da Bangkok, New York ve Singapur gibi uzun uçuşları duraklamasız icra etmek için hava yoluna bağlı bir iç kurul, Airbus A340 ve McDonnell Douglas MD-11 uçaklarını değerlendirerek Mart ayında Airbus A340 modelini sipariş etmiştir. Bu sayede Uzak Doğu ve Atlantik ötesi destinasyonların sayısı artmıştır; 9 Ağustos 1993'te İstanbul-Tokyo uçuşları başlamış ve onu ilerleyen zamanda Hong Kong hattı izlemiştir. Temmuz 1994'te İstanbul-New York arası ilk duraklamasız sefer yapılmıştır. 7 Mayıs 1997'de İstanbul-Chicago hattının açılmasıyla Türk Hava Yolları, ABD'deki ikinci uçuş noktasını destinasyonları arasına eklemiştir. 1997 ve 1998 yıllarında Osaka ve Tokyo'ya hizmet vermek için Japan Airlines ile iş birliği yapıldı. 2000 yılında, sipariş edilen son A340'ın teslim alınmasıyla beraber filodaki A340 sayısı 9 olmuştur. Filoya katılan dördüncü A340 olan TC-JDM, yaşadığı garip teknik sorunlar nedeniyle teknik personel arasında *[[Deli Mike]]* takma adını almıştır.

**2000-günümüz**

2000'de Atatürk Havalimanı'nın yeni terminalinin açılmasıyla beraber 2000li yıllar ve 2010'lu yılların başlarında Türk Hava Yolları filosuna A330 ve B777-300ER uçaklarının dahil olmaya başlamasıyla havayolu, başta Uzak Doğu ve okyanus aşırı noktalar olmak üzere uçuş ağını genişletmeye başladı. Özellikle B777 uçaklarının uzun menzili sayesinde 2010 yılından itibaren Los Angeles, San Francisco, Houston ve São Paulo gibi şehirlere doğrudan uçuşlar gerçekleştirilmeye başlandı. Zamanla filodaki A330 ve B777 sayısı 30'u geçti ve bu uçaklar 2010'lu yıllarda filonun bel kemiğini oluşturdu. Yine 2010'lu yılların ilk yarısında Afrika'da birçok şehir, Türk Hava Yolları'nın uçuş ağına dahil oldu ve bayrak taşıyıcı havayolunun uçuş ağı bu yıllarda büyük bir hızla genişledi. 2012 yılında Somali'nin başkenti Mogadişu'da, yine Türk hükûmeti tarafından modernize edilen, Aden Abdulle Uluslararası Havalimanı'na uçuşların başlatılmasıyla THY Somali'ye iç savaştan sonra uçuş yapan ilk Avrupalı uluslararası havayolu şirketi oldu. Türk Hava Yolları, 2013 yılı sonunda uçuş ağını dünya genelinde toplam 241 destinasyona (199 uluslararası ve 42 iç hat) çıkardı. Böylece ulusal bayrak taşıyıcı, Avrupa'da ve Dünya'da en fazla noktaya uçuş yapan hava yolu unvanını aldı.2010 yıllarda havayolunun destinasyon sayısı hızla artmaya devam etti.

2016, Türk Hava Yolları için oldukça zorlu bir yıldı. Zira o yıl Türkiye'deki kaotik atmosferin havacılık sektörüne yansıması hiç iyi değildi. 15 Temmuz Darbe Girişimi'nin hemen ardından Federal Havacılık İdaresi, Türkiye ile ABD arasındaki uçuşları yasakladı. Yasak 18 Temmuz'da kaldırıldı ve ertesi gün uçuşlar devam etti. Ama bu durum ABD ile Afrika ve Orta Doğu destinasyonları arasında bağlantı sağlayan Türk Hava Yolları'nı zor bir duruma soktu. Aynı yıl ulusal bayrak taşıyıcı, 30 uçağını yere indirmek zorunda kaldı ve 2016'nın ilk yarısında toplam 644.4 milyon$'lık zarar açıklandı. Ancak havayolu, 2017'de hızlı bir toparlanma sürecine girdi. O yılın cirosunda %35'lik artış kaydedildi ve yeniden kara geçildiği belirtildi. Aynı yıl Türk Hava Yolları, 300. uçağını teslim almıştır.

7 Nisan 2019'da Türk Hava Yolları, kuruluşundan itibaren merkez (hub) olarak kullandığı Atatürk Havalimanı'ndan İstanbul Havalimanı'na büyük bir taşınma operasyonuyla taşınmıştır. Kargo uçuşları yaklaşık 3 sene daha Atatürk Havalimanı'ndan gerçekleştirildikten sonra 5 Şubat 2022'de İstanbul Havalimanı'ndan icra edilmeye başlanmıştır.

2019 ve 2020 yılından itibaren Türk Hava Yolları filosuna B787 ve A350 uçakları dahil olmaya başlamıştır. 2019'da filoya B787'lerin dahil olmaya başlamasıyla İstanbul-Meksiko-Cancún hattı açıldı. İstanbul-Meksiko uçuşu THY'nin bu dönemde en uzun duraklamasız uçuşu olmuştur. 2020 yılına girildiğimde tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 pandemisi dünya sivil havacılık sektörünü olduğu gibi Türk Hava Yollarını da etkilemiş, havayolu başta Çin olmak üzere birçok uluslararası uçuşunu durdurmak zorunda kalmıştır. İlerleyen süreçte uçuşlar ciddi pandemi kısıtlamalarıyla yeniden icra edilmeye başlandı. Havayolunun yolcu sayısında dramatik bir azalma meydana geldi. Aynı yılın sonlarına doğru ilk A350 uçağı teslim alınmıştır. Türk Hava Yolları, bu uçakların filoya katılmasıyla birlikte Amerika kıtasında São Paulo, Caracas, Bogotá, Panama, Cancún, Meksiko, Los Angeles, San Francisco, Chicago, Miami ve Washington, D.C.'de; Uzak Doğuda ise Tokyo, Manila, Singapur, Kuala Lumpur ve Cakarta'da özellikle pandemi sonrası uçuş frekanslarını arttırmıştır. Bu dönemde bir diğer önemli hedef de Kanada ve özellikle ABD'de destinasyon sayısını arttırmak ve bölgedeki pazar payını yükseltmekti. Bu kapsamda 2021 yılında Vancouver, Dallas ve Newark, 2022 yılında ise Seattle şehri yeni hatlar arasına katıldı. 2023 yılında Türk Hava Yolları, firma bünyesinde temizlik, güvenlik, tesis yönetimi, mali işler, uçuş ve yer hizmetleri, operasyonel ve organizasyonel işlerin yönetilmesi için mart ayında THY Destek Hizmetleri Anonim Şirketi kuruldu. Aynı ay içerisinde havayolu, 400. uçağını teslim aldı. A350 modelindeki uçağa "Tek Yürek" adı verildi. İlk uçuşunu 2023 Kahramanmaraş depremlerinden etkilenen çocuklar ve aileleri için organize edilen özel bir seferle İzmir semalarına gidip gelerek yapan uçak ilk tarifeli seferini ise Vancouver'a yapmıştır. Bu yıl içinde yeni hatlar arasına eklenen Detroit şehriyle ABD'deki destinasyon sayısı 14'e yükseltidi. Aynı yılın sonunda ise Airbus'a A321neo, A350 ve A350F'lerden oluşan büyük bir sipariş verildi. 2024 yılına girildiğinde önce Mart ayında Melbourne şehrini Singapur duraklamalı olarak ağına ekleyen havayolu ilk kez Avustralya'ya adımını attı ve Antartika hariç bütün kıtalara uçuş yapan sayılı havayolu firmaları arasına adını yazdırdı. Aynı yıl Denver şehrinin eklenmesiyle ABD'deki destinasyon sayısı 15'e çıktı. Yıl sonunda ise Santiago ve Sidney şehirleri de uçuş ağına dahil oldu. 2025 yılında Türk Hava Yolları, değişen siyasi konjonktürün etkisiyle 2010'lu yılların başında uçuşlarını durdurduğu Libya ve Suriye'ye geri döndü. Libya'da Trablus, Bingazi ve Mısrata'ya Suriye'de ise Şam ve Halep şehirlerine uçuşlar uzun bir aradan sonra yeniden başlatıldı. Aynı yılın sonbaharında havayolu, Boeing'e 225 uçaklık sipariş verdiğini duyurdu.

2016 yılına kadar T.C. Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'na bağlı olan Türk Hava Yolları'nın sermaye yapısı, Mayıs 2006'da yapılan yeni bir halka arz ile yeniden değişmiş ve hisselerin %50,88'lik kısmı Borsa İstanbul'da işlem görür hale gelmiştir. Geri kalan %49,12'lik pay ise hâlen T.C. Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait idi. 2016 yılında Türkiye Varlık Fonu kuruldu. Pek çok kamu iştiraki şirket ile birlikte Türk Hava Yolları payları da Türkiye Varlık Fonu'na aktarıldı. 2016 yılından itibaren THY paylarının %50,88'lik bölümü borsada işlem görmeye devam ederken, %49,12'lik kısmı ise Türkiye Varlık Fonu'nda bulunmaktadır. 24 Şubat 2017 yılında yayımlanan kararname ile devlete ait %49,12 oranındaki hissenin Türkiye Varlık Fonu'na devredilmesi kararlaştırılmıştır. Hisselerinin %50,88'i halka açıkken %
Dosya:Turkish Airlines logo (1933-1956).svg|alt=|1933-1956 yılları arasında T.C. Devlet Hava Yolları adıyla kullanılan logo
Dosya:Turkish Airlines logo (1956-1964).svg|alt=|1956-1964 yılları arasında kullanılan logo
Dosya:Turkish Airlines logo (1960-1986).svg|alt=|1960-1986 yılları arasında kullanılan logo
Dosya:Turkish Airlines logo (1964-1990).svg|alt=|1964-1990 yılları arasında kullanılan logo
Dosya:Turkish Airlines logo (1990-2008).svg|alt=|1990-2008 yılları arasında kullanılan logo
Dosya:Turkish Airlines logo (2010-2017).svg|alt=|2010-2017 yılları arasında kullanılan logo
Dosya:Turkish Airlines logo 2019 compact.svg|alt=|2019 yılından beri kullanılan logo (kompakt)
Dosya:Turkish Airlines logo 2019.svg|alt=|2019 yılından beri kullanılan logo (yatay)


## Ayrıca bakınız
* Türk Hava Yolları (futbol takımı)
* Türk Hava Yolları (kadın voleybol takımı)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

 * 
 * 
 * 
 * 
* Türk Hava Yolları resmî internet adresi
* Türk Hava Yolları Filo Detayı 
* Türk Hava Yolları Yolcu Fikirleri