Tabula Bantina

**Tabula Bantina** ("Bantia'dan Tablet"in Latincesi), iki parçaya ayrılmış bir bronz tablettir ve Latinceyle yakından ilişkili olan soyu tükenmiş Hint-Avrupa dili Oskancanın en büyük kaynaklarından biridir. Halen tamamlanmamış iki parçadan oluşmaktadır: Napoli parçası ve Adamesteanu-Torrelli parçası. Napoli parçası, 1790'da İtalya'nın Basilicata bölgesindeki Banzi (antik dönemde "Bantia") yakınlarında keşfedilmiştir.

## Napoli parçası
Napoli parçası, 1790'da Oppido Lucano (Potenza ili) bölgesindeki Monte Montrone tepesindeki antik bir mezar buluntuları arasında bulundu. Üç büyük ve bazı küçük parçalardan oluşan bir bronz levhadan oluşmaktadır. Tabletin bir yüzünde, Bantia şehrinden bir belediye kanunu yazılıdır; Oskanca dilinde Latin harfleriyle ve 33 satır uzunluğunda yazılmıştır. Diğer tarafında, Latincede bir Roma plebiscita'sı (referandum) yazılıdır. Tablete önce Latince kısmın yazılmış olması ve Oskanca yazıt için yeniden kullanılmış olması mümkündür. Latince metin yaklaşık MÖ 150-100 yılları arasında yazılmıştır, Oskanca metin ise muhtemelen MÖ 89 civarlarında yazıldı ancak Sosyal Savaş öncesinde mi sonrasında mı olduğu tartışmalı bir durumdur. Parça şu anda Napoli Arkeoloji Müzesinde bulunmaktadır.

## Adamesteanu-Torrelli parçası
Adamesteanu-Torrelli parçası, 1967'de Mario Torrelli tarafından bulundu ve şu anda Venosa'daki Adamesteanu Müzesinde bulunmakta. Dilbilimci Dinu Adamesteanu; Oskanca metnin - en azından ikinci parça için - aslında, Latincedeki orijinal bir metnin bir çevirisi olduğunu düşündü ve çeviriyi yapanın Oskancaya çok fazla hakim olmadığını söyledi.

## Napoli parçası metni

### Birinci paragraf
Altı paragraftan ilki, 3-8. satırlar (ilk iki satır açıkça okunamayacak kadar hasar görmüş):
Oskanca:

Latince:

Türkçe:

Notlar: Oskanca *carn-* "parça, bölüm", Latincedeki *carn-* "et" (İngilizce'deki carnivore) ile ilgilidir; Hint-Avrupacadaki 'kesmek' anlamına gelen **ker-* kökünden gelir - belli ki Latince kelime aslen '(etin) parçası' demekti.

Oskanca *tangin-* "yargı, rıza" İngilizce "think" ile ilgilidir. Bölümün başındaki *senateis tanginud* kalıbı muhtemelen Latince *de senatus sententia* 'Senato kararıyla' kalıbından bir anlam aktarmasıdır (semantik alıntı).

### İkinci paragraf
8-13. satırlar

Oskanca:

Latince:

Türkçe:

Notlar: 11. satırdaki *suae pis contrud exeic fefacust* 'eğer biri buna aykırı hareket ederse' 17. ve 25. satırlarda tekrar görülmektedir ancak bu sefer farklı bir fiil kullanılmıştır: *pruhipurst*. Bu yine Latince *si quis adversus ea fecerit* hukuki ifadesinden kelime çevirisi gibi gözükmektedir.

### Üçüncü paragraf
13-18. satırlar

Oskanca:

Latince:

Türkçe:

Notlar: 14-15. satırlardaki *perum dolom mallom* yaygın Latince *sine dolo malo* 'kötü niyet olmadan' hukuki ifadesinden bir anlam akatrması gibi durmakta. Ayrıca *sipus(perum) dolom mallom* diğer bir yaygın Latince hukuki ifade olan *sciens dolo malo* 'bilerek kötü niyetle' ifadesini yansıtıyor gibi görünmekte.

*suae pis contrud exeic fefacust ionc suae pis herest moltaum licitud* 'eğer herhangi biri buna aykırı davranmışsa herhangi bir yargıç cezayı tazmin etmek istediğinde yapabilir' temelde 3. yy Latince *sei quis aruorsu hac faxit... seiue mac[i]steratus uolet moltare, [li]cetod* hukuki ifadesinden bir kelime çevirisidir.

### Dördüncü paragraf
Oskanca:

Türkçe:

### Beşinci paragraf
Oskanca:

Türkçe:

### Altıncı paragraf
Altıncı paragraf ilk beşinden daha parçalıdır.

Oskanca:

Türkçe:

## Adamesteanu-Torrelli parçası metni
Boşluklar kısmen doldurulmuştur.

Notlar: Bu parçanın tam anlamı tamamıyla net değildir ancak 1200 poundluk gümüş ceza, nüfus sayımı ve bir yeminden bahsediyor gibi durmakta.

İlk ve son tam ifadenin yukarıda bahsedilen *perum dolum mallum/d* olduğuna dikkat ediniz.

*ex ac ligud* ifadesi Latincedeki çok yaygın *ex hac(e) lege* 'kanuna göre' ifadesinden alıntı gibi görünüyor.

## Kaynakça