Kios

**Kios** () **Cius**, daha sonra Bitinya Kralı I. Prusias'ın adından dolayı (Latince: **Prusias ad Mare**, **Denizdeki Prusias''<nowiki/>') adını alan, Propontis (günümüz [[Marmara Denizi]]) kıyısında, Bitinya ve [[Misya]]'da (günümüzde Türkiye'nin kuzeybatısında) yer alan antik bir Yunan şehriydi ve [[Herodot]], [[Ksenofon]], [[Aristoteles]], [[Strabon]] ve [[Apollonios (kütüphaneci)|Apollonius Rhodius]] tarafından zikredilmiştir.

== Coğrafya ==
Kios, Propontis'te yer alan ve Kios Körfezi veya ''Cianus Sinus'' olarak adlandırılan bir körfezin başında stratejik bir konumdaydı.

Herodot onu **Misya'nın Kios'u** olarak adlandırır; aynı şekilde [[Ksenofon]] da öyle. Buradan anlaşıldığı üzere Misya, Ksenophon'un zamanında bile en azından Kios Körfezi'nin başına kadar doğuya uzanmaktaydı. [[Gaius Plinius Secundus|Yaşlı Plinius]], Kios'un bir [[Milet]] kolonisi olduğunu bildirir.

Şehir, Arganthonius Dağı'nın eteğinde yer alıyordu. Efsaneye göre, [[Kolhis]] yolculuğunda [[Herakles]]'in yoldaşlarından [[Hilas|Hylas]], burada su almak için gittiğinde periler tarafından alıkonulmuştu. Ayrıca, yine Herakles'in bir başka yoldaşı olan Kios'un Kolhis'ten dönüşünde burada kalarak şehri kurduğu ve ona kendi adını verdiği de anlatılır.

Plinius burada Hylas Nehri ve Kios Nehri'nden bahseder; bu nehirlerden biri periler tarafından kaçırılan gencin adını, diğeri ise efsanevi kurucunun adını çağrıştırmaktadır.

Cius Nehri, Ascania Gölü'nün sularını Kios Körfezi'ne boşalttığı kanal olabilir. Ancak Plinius, Ascanium Irmağı'nın (''Ascanium flumen'') doğrudan körfeze aktığından bahseder; bu nedenle onun bu ismi, gölü denizle birleştiren kanala verdiğini varsaymalıyız. Eğer Kios Nehri bu kanalla aynı değilse, şehrin yakınlarında küçük bir akarsu olmalıdır.

[[Batlamyus]] (Ptolemy) Ascanius'un çıkışlarından bahsettiği için, iki çıkış olabileceği ve bunların Plinius'un bahsettiği Hylas ve Kios nehirleri olabileceği tahmin edilmiştir. Ancak çoğul olan "ekbolai" (ἐκβολαί) kelimesi ille de birden fazla ağız anlamına gelmez ve Plinius Ascanius'un kesinlikle körfeze aktığını belirtir. Ne var ki, Plinius'un coğrafi tanımları sürekli bir zorluk kaynağıdır.

Kios'un stratejik konumu, onu iç bölgeler için bir liman haline getirdi ve bu da şehre büyük ticari önem kazandırdı. [[Pomponius Mela]], burayı Frigya'nın en uygun ticaret merkezi olarak adlandırır; [[Frigya]] da şehre çok uzak bir mesafede değildi.

== Tarihi ==
Kios, [[Sardis]]'in yakılmasından sonra MÖ 499'da [[İran tarihi|Persler]] tarafından ele geçirildi.

Kios, [[Aetolya Birliği]]'ne katıldı ve [[İkinci Makedonya Savaşı]]'nda (MÖ 200-197) Makedonyalı [[V. Filippos]] tarafından yıkıldı. Daha sonra Filippos tarafından [[Bitinya]] Kralı [[I. Prusias]]'a verildi. Filippos'a Kios'u harap etmesinde yardım eden Prusias, şehri ''Prusias'' () adıyla yeniden kurdu.

Aynı adı taşıyan diğer kasabalardan ayırt etmek için bazen Prusias ''ἐπιθαλασσίη'' veya "''denizdeki''" olarak ya da ''πρὸς θάλασσαν'' olarak adlandırılıyordu. Memnon'un metninde okuma ''Cierus'' şeklindedir; ancak Memnon, hem bu pasajda hem de diğerlerinde Kios ile [[Prusias Ad Hypium|Cierus]]'u karıştırmıştır. Ancak Kios'un ya yeni şehrin yanında varlığını sürdürdüğü ya da eski adını geri aldığı belirtilmektedir; zira Plinius'un yanı sıra Mela, [[Zosimus]] ve daha sonraki yazarlar da Kios'tan bahseder.

Kios, [[Attika-Delos Deniz Birliği|Delos Birliği]]'nin bir üyesiydi.

Antik [[İpek Yolu]] üzerinde önemli bir halkaydı ve zengin bir kent olarak tanınıyordu.

== Madeni paralar ==

[[Roma İmparatorluğu|Roma imparatorluk dönemine]] ait, üzerinde **Κιανων** yazısı bulunan Kios sikkeleri ile üzerinde **Προυσιεων των προς θαλασσαν*' (*Denizdeki Prusiaslılar*) yazısı bulunan Prusias sikkeleri bulunmaktadır.

== Piskoposluk ==
Kios erken dönem bir Hristiyan [[piskoposluk]] merkezi haline geldi. Piskoposu Cyrillus, 325'teki [[Birinci İznik Konsili]]'ne katılmış, Theosebius ise [[Birinci Efes Konsili]]'ne katılmıştır.

Birinci binyıldaki haleflerinin birçoğunun isimleri, günümüze ulaşan çağdaş belgelerden bilinmektedir. Başlangıçta [[Nikomedia]]'ya (İzmit) bağlı bir [[Sufragan piskopos|yardımcı piskoposluk]] iken, 7. yüzyıldan itibaren *Notitiae Episcopatuum'''da bu şekilde listelenerek kısa sürede otosefal (özerk) bir başpiskoposluk haline gelmiştir.

Artık yerleşik bir piskoposluk merkezi olmayan Kios, günümüzde Katolik Kilisesi tarafından bir itibari piskoposluk makamı olarak listelenmektedir.[4]

## Modern tarih
1923'teki nüfus mübadelesinin ardından, Kios'tan ayrılan Yunan mülteciler, Yunanistan'ın Argolida bölgesine yerleşerek Nea Kios kasabasını ve Pierya bölgesinde Paralia köyünü kurdular.

Günümüzde antik kentin ve limanının yalnızca birkaç kalıntısı bulunmaktadır. Biraz daha batıda ise, Türkiye'nin Bursa iline bağlı modern Gemlik ilçesi yer almaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Antik Yunan şehirlerinin listesi

## Notlar

## Kaynakça

* Richard Talbert, Barrington Yunan ve Roma Dünyası Atlası ( ), s.&nbsp;52.

## Dış bağlantılar

* 
* Kios (Gemlik) - The Greek City in Asia Minor
* Catholic Encuclopedia - Cius