Ali Muhammed Şirazi

**Ali Muhammed Şirazi** ya da bilinen adıyla **Bab** () Babi inancınının kurucusudur. Bahailerce Tanrı mazharı olarak kabul edilip Bahai İnancı'nın merkezî şahsiyetlerinden biridir. Bab, yazılarında ilahî bir mazhar olduğunu, Musa, İsa ve Muhammed ile eşdeğer bir konumda bulunduğunu ve Tevrat, İncil ve Kur'an kadar derin vahiyler aldığını tedricen ve kademeli bir şekilde açıkladı. Bu yeni vahyin, küresel birlik ve barışın kurulması için gerekli yaratıcı enerjileri ve kabiliyetleri serbest bırakacağını belirtti.

Bab, geleneksel bir Müslüman unvanı olan “Bab” (yani kapı) lakabı ile kendisinden bahsetmişti, ancak bu terimle daha önce ilişkilendirilmiş olanlardan oldukça farklı ruhani bir iddiada bulunduğu açıktı. Misyonunun temel amacının, kendisinden daha yüce bir ruhani şahsiyetin gelişine hazırlık olduğunu ilan etti—dünyanın büyük dinlerinin vadettiği kurtarıcıya; bu vadedilen kurtarıcıdan “Allah'ın zahir edeceği Kimse” olarak söz etti. Bab, bu mehdi figürüne “kapı” idi ve onun mesajı dünyaya yayılacaktı.

Bab, 20 Ekim 1819'da Şiraz'da, Şiraz ve Buşehr'de ticaretle uğraşan Hüseyinî soyundan seyyid bir ailede doğdu. Kaçar dönemi İran'ında Şirazlı bir tüccar olan Bab, 1844 yılında, 25 yaşında Babi Dinini kurdu. Sonraki altı yıl boyunca, Bab, İslamî yasaları ve gelenekleri kaldırarak yeni bir dini kuran, birlik, sevgi ve başkalarına hizmet temelli yeni bir toplumsal düzen ortaya koyan çok sayıda mektup ve kitap kaleme aldı. Sanat ve bilimlerin öğrenilmesini teşvik etti, eğitimin modernleşmesini savundu ve kadınların statüsünü iyileştirdi. Dinin tedricî olarak yenilendiğini vurgulayan “tedricen ilerleyici vahiy” kavramını tanıttı. Ahlakî değerlere, hakikatin bağımsız olarak araştırılmasına ve insanın asaleti ilkesine vurgu yaptı. Ayrıca evlilik, boşanma ve miras konularını düzenleyen hükümler sundu ve gelecekteki bir Babi toplumu için bazı kurallar ortaya koydu, ancak bunlar hiçbir zaman uygulanmadı. Tüm bu yazılarında Bab, kendi vahyini ve yasalarını, yukarıda bahsedilen vadedilen figür bağlamında ele aldı. Önceki dinlerin vadedilen figürlere sadece aralıklı şekilde değinmelerinin aksine, Babi inancının temel metni olan Beyan'ın esas odağı bu figürün gelişine hazırlıktır. Bab, alt sınıflar, yoksullar, kentli tüccarlar, zanaatkârlar ve bazı köylüler arasında popülerdi. Ancak, gelenekçi din adamları ve hükûmetin muhalefetiyle karşılaştı; nihayetinde kendisi ve takipçileri, yani Babîler, binlercesiyle birlikte idam edildi.

Bab, dinden dönmüş olduğu iddia edilerek idam edildiğinde Tebriz'de halka açık bir meydanda bağlanarak 750 kişilik bir manga tarafından kurşuna dizildi. İlk atıştan sonra Bab kayıptı; daha sonra bulunup meydana geri getirildi. Sonunda ikinci atışla öldürüldü. Ayrıntılar konusunda farklı anlatımlar olsa da tümü, ilk atışın onu öldüremediği konusunda hemfikirdir. Bu çokça belgelenmiş olay, onun mesajına olan ilgiyi artırdı. Naaşı gizlice saklanmış ve taşınmış, nihayet 1909'da, Abdülbaha tarafından Kermil Dağı eteklerinde inşa edilen makama defnedilmiştir.

Bahailer için Bab, Yahudilikteki İlyas ya da Hristiyanlıktaki Vaftizci Yahya'ya benzer bir rol oynar: kendi dinlerinin habercisi veya kurucusudur. Bab'ın ilahî bir elçi olarak kabulü günümüze dek sürmüştür; bu, 8 milyonluk Bahai topluluğunda somutlaşmıştır. Bahaullah, 1863'te Bab'ın kehanetinin gerçekleştiğini ilan etmiştir. 19. yüzyılın sonuna gelindiğinde Babîlerin çoğunluğu Bahai olmuştur. Bahailer, Bab'ı Adem, İbrahim, Musa, Zerdüşt, Krişna, Buda, İsa, Muhammed ve Bahaullah gibi Tanrı'nın bir mazharı olarak kabul eder.

## Genel Bilgiler

### ''Erken Yaşamı''
Bab, 20 Ekim 1819'da (1 Muharrem 1235 Hicri/27 Mehr 1198 Şemsi) Şiraz'da, şehrin orta sınıf tüccarlarından birinin çocuğu olarak doğdu ve kendisine Ali Muhammed adı verildi. Muhammed'in soyundan gelen bir Seyyid idi; her iki ebeveyni de soylarını Ali'nin oğlu Hüseyin'e dayandırmaktaydı. Babası Muhammed Rıza, annesi ise 1800–1881 yılları arasında yaşamış olan ve tanınmış bir Şiraz tüccarının kızı olan Fatıma idi. Fatıma daha sonra Bahai oldu. Babası Bab küçükken vefat etti ve onu dayısı Hacı Mirza Seyyid Ali büyüttü; kendisi de bir tüccardı.

Şiraz'da dayısı onu bir medreseye gönderdi ve burada altı ya da yedi yıl kaldı. O dönemde okul müfredatına hâkim olan resmi, ortodoks teoloji yaklaşımı fıkıh ve Arapça gramer çalışmaları gibi konuları içeriyordu; ancak Bab genç yaşlardan itibaren çok az incelenen matematik ve hat gibi alışılmışın dışındaki konulara ilgi duyuyordu. Bab'ın ruhaniyete, yaratıcılığa ve hayal gücüne duyduğu ilgi öğretmenlerini öfkelendirdi ve 19. yüzyıl İran eğitim sisteminin atmosferinde bu özellikler hoş karşılanmadı. Bu durum Bab'ın eğitim sisteminden soğumasına neden oldu; daha sonra yetişkinlere, çocuklara saygıyla davranmalarını, oyuncak edinmelerine ve oyun oynamalarına izin vermelerini, ayrıca öğrencilerine karşı öfke ya da sertlik göstermemelerini öğütledi.

15 ile 20 yaşları arasında bir zamanda, dayısının işlettiği aile ticarethanesinde çalışmaya başladı ve İran'ın güneyindeki Basra Körfezi kıyısında bulunan Buşehr kentinde tüccar oldu. Tüccar olarak dürüstlüğü ve güvenilirliği ile tanınıyordu; Hindistan, Umman ve Bahreyn ile ticaretler yaptı. İlk dönem yazılarında, ticaretten keyif almadığını ve bunun yerine dini metinlerin incelenmesine yöneldiğini ifade ettiği görülür.

### ''Evlilik''
1842 yılında, 23 yaşında iken ve annesinin isteğiyle, Şiraz'da tanınmış bir tüccarın 20 yaşındaki kızı Hatice Sultan Begüm (1822–1882) ile evlendi. Evlilikleri mutlu geçti, ancak 1843 yılında doğan ve Ahmed adını verdikleri tek çocukları aynı yıl vefat etti ve Hatice bir daha hamile kalmadı. Genç çift, Bab'ın annesiyle birlikte Şiraz'da mütevazı bir evde yaşadı. Daha sonra Hatice de Bahai oldu.

### ''Şeyhî Hareketi''
1790'larda Irak'ta Şeyh Ahmed (1753–1826), Şii İslam içinde bir düşünce ekolü kurdu. Şeyhi olarak anılan takipçileri, saklı olan Mehdi'nin ya da onun bir naibinin yakın gelecekte ortaya çıkacağına inanarak ilahi rehberliğin dönüşünü bekliyorlardı. Şeyh Ahmed, örneğin Mirac sırasında Muhammed'in bedenen değil ruhen yükseldiğini, beklenen dirilişin ise ruhani nitelikte olduğunu öğreterek İslami öğretilere kelimenin maddi anlamı yerine mecazi anlamıyla bir yaklaşım benimsedi. O dönemin ortodoks Şii âlimleriyle çatışmalara giren Şeyh Ahmed, 1824 yılında imansız ilan edildi.

Şeyh Ahmed'in ölümünün ardından liderlik Kazım Reşti'ye (1793–1843) geçti ve on ikinci imamın gözden kaybolmasından bin Hicri yıl sonra gelen 1260 Hicri yılına (1844 Miladi) özel bir önem atfedildi. 1841 yılında Bab Irak'a hac yolculuğu yaptı ve yedi ay boyunca ağırlıklı olarak Kerbela civarında kaldı; burada Kazım Reşti'nin derslerine katıldı. Aralık 1843'te vefat eden Kazım Reşti, takipçilerine evlerinden ayrılmalarını ve kısa süre içinde ortaya çıkacağına dair haber verdiği Mehdi'yi aramalarını öğütledi. Bu takipçilerden biri olan Molla Hüseyin, bir camide 40 gün süren bir inzivanın ardından Şiraz'a doğru yola çıktı ve burada Bab ile karşılaştı.

### ''Kişiliği ve görünümü''
Kaynaklarda Bab genellikle nazik, zeki ya da olağanüstü bir kavrayışa sahip biri olarak tanımlanır. Döneminde yaşamış takipçilerinden biri onu şöyle tarif eder:“…çok az konuşurdu ve gerçekten gerekli olmadıkça tek kelime bile etmezdi. Sorularımıza bile cevap vermezdi. Sürekli kendi düşüncelerine dalmış halde olurdu ve dualarını ve ayetlerini tekrarlamakla meşguldü. İnce sakallı, temiz giyimli, yeşil bir şal ve siyah bir sarık takan yakışıklı bir adam olarak tarif edilir.”İrlandalı bir doktor, Bab'ı “Oldukça narin ve hassas görünümlü bir adam, bir İranlıya göre oldukça açık tenli, boyu kısa, sesi melodik ve yumuşaktı; bu sesi beni derinden etkiledi” şeklinde betimlemiştir. Şevki Efendi, “nazik, genç ve karşı konulmaz Bab şahsiyetine” dikkat çekerek, onun “alçakgönüllülükte emsalsiz, sükûnetinde sarsılmaz ve sözlerinde büyüleyici” olduğunu belirtmiştir. Bu kişilik, onunla karşılaşan birçok kişiyi derinden etkilemiştir.

## Emrini Açıklaması
Bab'ın dini liderlik misyonu, Şii İslam'da fedakârlığın sembolü ve büyük şehit olarak görülen Hüseyin'in boğazından süzülen yedi damla kanı içtiğini gördüğü bir rüya ile başladı. Daha önce Kur'an'dan pasajlar paylaşma eğiliminde olan Bab, bu rüyadan sonra ilahi ilham ile aldığını belirttiği ayetleri ve duaları yazmaya başladı. 1844 yılı Nisan ayında, eşi Hatice onun vahyine ilk inanan kişi oldu.

### ''Molla Hüseyin’e Emrini Açıklaması''
Bab'ın eşi tarafından görüldüğü ve doğrulandığı bildirilen ilk dini ilham deneyimi, yaklaşık olarak 3 Nisan 1844 akşamına tarihlenir. Bab'ın misyonuna dair halkla olan ilk teması, Molla Hüseyin'in Şiraz'a varışıyla gerçekleşti. 22 Mayıs gecesi, Molla Hüseyin Bab tarafından evine davet edildi. Molla Hüseyin, Kazım Reşti'nin yerini alabilecek kişiyi arayışını Bab'a anlattı. Bab bu kişinin kendisi olduğunu ve ilahi bilgiye sahip olduğunu belirtti. Molla Hüseyin, Bab'ın Kazım Reşti'nin muhtemel halefi ve ilham sahibi bir şahsiyet olduğunu kabul eden ilk kişi oldu. Bab, Molla Hüseyin'in tüm sorularına tatmin edici yanıtlar vermişti ve onun huzurunda, olağanüstü bir hızla, Yusuf Suresi üzerine bir tefsir yazmıştı. Bu tefsir “Kayyúmu'l-Esma” olarak bilinir ve Bab'ın ilk vahyedilen eseri kabul edilir. Bu tarih Bahai inancında kutsal bir gün olarak kabul edilir.

### ''Diri Harfler''
Molla Hüseyin Bab'ın ilk takipçisi oldu. Beş ay içinde Kazım Reşti'nin on yedi diğer takipçisi de Bab'ı bir Tanrı Mazharı olarak tanıdı. Bu kişilerden biri şair bir kadındı: Fátimih Zerrín Táj Barag͟háni. Daha sonra “Tahire” yani “Pak” unvanını aldı. Bu 18 kişi daha sonra “Diri Harfler” olarak anılmaya başlandı (her bir ruh Tanrı'nın Ruhundan bir harf taşır ve birlikte Kelime'yi oluştururlar) ve yeni inancı İran ve Irak'a yaymakla görevlendirildiler. Bab bu

18 şahsiyetin ruhani makamına vurgu yaptı. Bu şahıslar ve Bab birlikte dininin, Arapçada “birlik” anlamına gelen, ilk vahidini oluşturdular. “Vahid” kelimesi ebced hesabıyla 19 sayısına denk gelir. Bab'ın eseri olan Farsça Beyan, Diri Harflerin mecazi kimliğini On İki İmam Şiiliği'nde yer alan On Dört Masum ile ilişkilendirir: Muhammed, On İki İmam, Fatıma ve dört başmelek.

### ''Mekke’ye Hac Yolculuğu''
Bu on sekiz kişi Bab'ı tanıdıktan sonra, Bab ve Kuddüs İslam'ın kutsal şehirleri olan Mekke ve Medine'ye hac yolculuğuna çıktılar. Mekke'de Kabe'nin yanında Bab, kamuya açık şekilde, Kaim olduğunu ilan etti ve Kabe'nin sorumlusu olan Mekke Şerifi'ne yazılı olarak misyonunu bildirdi. Bu hac yolculuğunun ardından Bab ve Kuddüs Buşehr'e döndüler ve orada son kez birbirlerini gördüler.

### ''Şiraz’a Dönüş''
Kuddüs'un Şiraz'a yaptığı seyahat, Bab'ın ilanını vali Hüseyin Han'ın dikkatine sundu; vali, Kuddüs'e işkence etti ve Bab'ı Haziran 1845'te Şiraz'a çağırdı. 15 Ekim 1845'te, Ramazan ayı sırasında, Bab İslam din adamlarıyla (ulemayla) yüzleşti.

Şiraz'ın Cuma İmamı Şeyh Ebû Turâb, Bab'a iddiaları hakkında sorular yöneltti. Bab, Gayb İmamı'nın temsilcisi ya da müminler için bir aracı olduğunu inkâr etti; aynı inkârı daha sonra Vekil Camii'nde bir cemaatin huzurunda da tekrarladı. Bu inkâr, onun derhal idam edilmesini engelledi. Abbas Amanat'a göre, misyonunun ilk aşamalarında benimsediği ihtiyat politikasıyla uyumlu olarak, Bab kendisine “Babiyet” (aracılık) makamını isnat edenleri reddettiği ve bu inançlara sahip olanları dışladığı bir açıklama yazdı. Kısmen düşmanca bir dinleyici kitlesi önünde sergilediği üslubu, davranışı ve sakin tutumu, orada bulunan birçok kişiyi etkiledi ve Şiraz'da başkalarını da konumunu daha fazla araştırmaya ve kendisine bağlanmaya teşvik etti.

Bab'ın, dokuzuncu yüzyılda gözden kaybolduğuna inanılan hayali bir figür olan Gayb İmamı'nın temsilcisi veya aracısı olduğunu inkâr etme niyeti, bu figürle ilişkilendirilen batıl inançları reddettiğini göstermektedir. Bab ayrıca, makamının bir İmamın ya da onun temsilcisinin konumundan çok daha yüce olduğuna da işaret etmekteydi. Daha sonra Tanrı'nın bir Mazharı olduğunu açıkça ilan etti ve risaletinin erken dönemlerinde, şefkat gereği, gerçek kimliğini bilerek gizli tuttuğunu, mesajının kitleler tarafından kademeli olarak anlaşılmasını sağlamak istediğini açıkladı.

Daha sonra Bab'ın, “Bab” (“kapı”) unvanıyla kastettiği ruhani ifadenin, geleneksel İslami anlamda imamın kapısı veya aracısı olan “Bab” unvanından çok farklı olduğu açık hale geldi. Bab, misyonunun temel amacının, dünyanın büyük dinlerinin vadettiği kurtarıcının gelişine hazırlık olduğunu ilan etti; bu vadedilen kurtarıcıya “Allah'ın zahir edeceği Kimse” diye atıfta bulundu. Bab, İlahi mesajı tüm dünyaya taşınacak bu figüre açılacak “kapı”ydı.

### ''Hapsedilme''
Bab, 1846 yılının Eylül ayında şehirde kolera salgını çıkana kadar amcasının evinde ev hapsine alındı. Serbest bırakılmasının ardından İsfahan'a doğru yola çıktı. Orada, birçok kişi kendisini Cuma İmamı'nın evinde ziyaret etti; Cuma İmamı ona sempati duymaya başladı. Bab'ın yerel din adamlarıyla gayriresmî bir toplantıda münazara ettiği ve anında ayetleri ezberden hızlı bir şekilde tekrarladığı bu buluşmanın ardından popülerliği büyük ölçüde arttı. İsfahan Valisi Manuçehir Han Gorci'nin, yani destekçisinin ölümünden sonra, eyaletin din adamlarının baskısı sonucu, Kaçar hükümdarı Muhammed Şah 1847 yılının Ocak ayında Bab'ın Tahran'a getirilmesini emretti. Tahran dışında bir kampta birkaç ay geçirdikten sonra ve daha Şah'la görüşmeden önce, Başbakan Bab'ı ülkenin kuzeybatı köşesindeki Tebriz'e, hapsedilmek üzere gönderdi.

Bab, Tebriz'de 40 gün kaldıktan sonra Azerbaycan eyaletinde, Türkiye sınırına yakın olan Makü kalesine nakledildi. Buradaki hapsi sırasında Bab, en önemli eseri olan ancak tamamlanmamış halde kalan Farsça Beyan'ı kaleme almaya başladı. Makü'de popülerliği artınca – hatta Makü valisi bile onu kabul ettiğinde – başbakan onu Nisan 1848'de Çehrik kalesine nakletti. Burada da Bab'ın popülerliği arttı ve üzerindeki kısıtlamaları gardiyanlar gevşetti.

## Tebriz’deki Yargılama
Haziran 1848'de Bab, dinden dönme suçlamasıyla yargılanmak üzere Çehrik'ten Tebriz'e getirildi ve burada İslami din adamlarından oluşan bir kurulun önüne çıkarıldı. Yolculuk sırasında Urmiye kentinde 10 gün geçirdi; burada onun bilinen tek portresi yapıldı ve bu portrenin bir kopyası daha sonra Bahaullah'a gönderildi ve hâlâ Bahai Dünya Merkezi'ndeki Uluslararası Arşivlerde muhafaza edilmektedir.

Temmuz 1848'de gerçekleşen duruşmaya Veliaht Prens de katıldı; duruşmada birçok yerel din adamı yer aldı. Bab'a iddialarının niteliği ve öğretileri hakkında sorular yöneltildi ve ilahî otoritesini kanıtlaması için mucizeler göstermesi istendi. İddialarından vazgeçmesi için kendisini uyardılar. Duruşmaya dair dokuz görgü tanığı raporu mevcuttur ve bunlardan birkaçının daha önceki bir kaynaktan türemiş olabileceği düşünülmektedir. Altı tanesi Müslüman kaynaklı olup Bab'ı olumsuz şekilde betimlemektedir. Bu dokuz kaynakta 62 soru tespit edilmiştir, ancak bu soruların sadece 35'ine yanıt verilmiştir; bu yanıtların yalnızca biri dokuz görgü tanığının tamamında yer almaktadır. Bu yanıt, Bab'ın “Ben, bin yıldır beklediğiniz kişiyim” şeklindeki beyanıdır. Kaynaklar diğer ifadeleri açısından tutarlılık göstermemektedir.

Yargılama kesin bir sonuç doğurmadı. Bazı din adamları idam cezasını talep etti, ancak Bab halk arasında popüler olduğundan, hükûmet din adamlarını daha yumuşak bir karar vermeye zorladı. Hükûmet, Bab'ın akli dengesinin yerinde olmadığını beyan etmesi için doktorlara başvurdu ve bu yolla infazdan kaçınmak istendi. Aynı zamanda, hükûmetin halkın gözünde prestijini korumak ve din adamlarını yatıştırmak amacıyla Bab'ın iddiasından vazgeçtiğine dair söylentiler yaymış olması da muhtemeldir.

Bab'ın yargılamasında bizzat bulunmayan, Babi karşıtı girişimin önde gelen isimlerinden Şeyhülislam, akli dengesi yerinde bulunursa idam edilmesi yönünde bir fetva verdi. Bu fetvada, “İflah olmaz bir dinden dönmüş kimsenin tövbesi kabul edilmez ve senin infazının ertelenmesinin tek nedeni akıl sağlığının yerinde olup olmadığına dair bir şüphedir” denildi.

Veliaht prensin doktoru William Cormick, Bab'ı muayene etti ve hükûmetin talebine uygun olarak idamdan kurtarılmasını sağlayacak gerekçeler ortaya koydu. Doktorun raporu, Bab'ın infazdan bir süre kurtulmasını sağladı ancak din adamları onun bedensel cezaya çarptırılmasında ısrar etti. Bu nedenle Bab'ın ayak tabanlarına 20 kırbaç vuruldu.

İmzalanmamış ve tarihsiz resmî hükûmet raporunda, Bab'ın bu şiddetli dayak nedeniyle sözlü ve yazılı olarak tövbe ettiği, özür dilediği ve artık ilahî iddialarda bulunmayacağını beyan ettiği öne sürülür. Bu sözde tövbe belgesi, Tebriz'deki duruşmasından kısa süre sonra yazılmıştır. Bazı yazarlar, bu iddiaların Bab'ı küçük düşürmek ve halk nezdindeki itibarını sarsmak amacıyla ortaya atıldığını, belgenin üslubunun Bab'ın tipik yazı tarzıyla örtüşmediğini ve bu nedenle hükûmet yetkilileri tarafından hazırlandığını ileri sürmektedir.

Oryantalist Edward Granville Browne, ilk Fransız Bahai olan Hippolyte Dreyfus-Barney'den aldığı yargılama belgelerinin kopyalarını yayımladı. Tövbe belgesinin kopyası Browne'un Materials for the Study of the Babi Religion adlı eserinde yer alır. Browne burada, “[Belge], imzasız ve tarihsiz olup Bab'ın el yazısıyla yazıldığı iddia edilmektedir ve onun ileri sürdüğü veya sürmüş gibi göründüğü tüm insanüstü iddialarını tamamen reddetmektedir. Kime hitaben yazıldığı belli değildir ve [hükûmet raporundaki] son paragrafta sözü edilen tövbe olup olmadığı da bilinmemektedir. Yazı zarif olsa da kolay okunur değildir…” der. Ancak Abbas Amanat, imzasız ve tarihsiz bu belgenin sahte olduğunu düşünmektedir. Ona göre belge, Bab'ın yazım tarzıyla örtüşmez ve Tahran'daki hükûmet yetkilileri tarafından onun itibarını sarsmak ve Şah'ı memnun etmek amacıyla uydurulmuştur. Amanat'a göre, en iyi ihtimalle, belge hükûmet tarafından hazırlanmış olabilir, ancak Bab onu imzalamayı reddetmiştir. Yoğun baskıya rağmen Bab geri adım atmadı ve özgürlüğünü kazanmak pahasına bile olsa hakikati savunmaya devam etti. Yargılamadan sonra Bab yeniden Çehrik kalesine gönderildi.

Sonuç olarak, yeni başbakan Emir Kebir döneminde Babî hareketi ezilmek ve Kaçar hükûmetinin yeniden güç kazandığını göstermek amacıyla, Bab Tebriz'de halk önünde kurşuna dizilerek idam edildi.

### ''Emrini İlan Etme''
Bab'ın erken dönem yazılarında (1844–1847) kendisini bir bab (kapı) olarak tanımladığı görülür. Bu ifade, Gayb İmamı'nın dört naibine bir göndermedir; bu naiplerin sonuncusu 941 yılında gaybete girmiştir. Daha sonraki yazılarında Bab, konumunu daha açık bir şekilde Gayb İmamı ve Allah tarafından gönderilen yeni bir elçi olarak ilan etmiştir. Bab'ın farklı iddialarının niteliği ve bu iddiaların çeşitli kesimlerce nasıl anlaşıldığı oldukça karmaşıktır. Karşıtları bu değişen iddiaları onun zamanla değişen arzularına bağlarken, destekçileri bu durumu tek bir kimliğin ihtiyatlı ve kademeli biçimde açıklanması olarak değerlendirir. Örneğin, Bab'ın ilk yazısı Kur'an tarzında kaleme alınmış olup, bu da o dönemde kolaylıkla vahiy iddiası olarak algılanabilecek bir biçimdeydi. Saiedi şöyle yazar:“Makü’ye sürgün edilmeden önceki erken yazılarında, gerçek konumunu açıkça belirtmeyerek insanları sonraki aşamalarda gerçekleşecek olan bu kimliğin tedricen anlaşılmasına hazırlamıştır.”Manuchehri'ye göre, daha düşük bir konuma sahip olduğunu iddia etmek, Gayb İmamı'nın zuhuruna yönelik bir beklenti yaratmak ve aynı zamanda mehdi olduğunu açıkça ilan etmenin yol açabileceği idam cezası gibi tehlikelerden kaçınmak için tercih edilen bir yöntemdi. Halk arasında yaptığı ilk açıklamaların ilk aylarında, temkinli bir politika benimsemesi sayesinde azami dikkat çekilmiş ve asgari düzeyde tartışma yaşanmıştır.

Bu iddiaların tedricen açıklanması, halk arasında ve hatta bazı takipçileri arasında kafa karışıklığına yol açtı. Bazı erken dönem inananlar Bab'ı ilahî yetkiye sahip bir Allah elçisi olarak görüyordu ve bu durum Babî toplumunda görüş ayrılıklarına sebep oldu. Bab mesajını ihtiyatlı biçimde iletmeyi amaçlasa da, Tahire gibi birçok inanan açıkça Gayb İmamı'nın ve Mehdi'nin gelişini ilan etti.

Bab'ın ilk önemli eseri olan Kayyûmu'l-Esma, yazarını Musa, İsa, Muhammed ve önceki peygamberlerin çizgisinde bir Allah Elçisi olarak tanımlar. Bu tefsir, yeryüzündeki tüm insanlara hitap eder ve doğunun ve batının hükümdarlarına, onları yeni ve “hayranlık verici” bir ruhani ve toplumsal yenilenmenin Emri'ni kabul etmeye davet eder. Bu eserin birçok bölümünde Seyyid Ali Muhammed kendisine geleneksel Müslüman unvanı olan Bab (Kapı) ifadesiyle atıfta bulunur, ancak bağlamdan da anlaşılacağı üzere, bu ifadeyle geçmişteki kullanımından çok farklı bir ruhani iddia kastetmektedir. Bir bakıma “Kapı” unvanının kullanımı, onun bağımsız bir Allah Elçisi olduğunu ileri sürmesinin etkisini yumuşatmak içindi; ancak bu iddianın derin anlamını kavrayanlar için bu unvan, onun “Ba'nın Kapısı” – yani dünyanın tüm kutsal metinlerinde müjdelenen evrensel elçi olan Bahaullah'a – işaret eden öncü rolünü de ifade ediyordu.

Bab'ın Makü'deki hapsedilişi, onun hayatında ve misyonunda kritik bir dönüm noktası oldu. Bu dokuz aylık hapis süresi boyunca Bab açıkça, kendisinin vadedilen Kaim (Gayb İmamı) olduğunu ilan etti ve İslam'ın toplumsal yasalarını yürürlükten kaldırdı. Bab, misyonunun erken aşamalarında Kur'an yasalarına bağlı kaldığını, böylece şefkat duygusuyla halkın yeni bir vahye geçişini kolaylaştırmayı amaçladığını açıkladı. Gerçek kimliğini kasten perdelemişti; böylece mesajı halk tarafından kademeli olarak anlaşılabilirdi. Hatta “Bab” (Kapı) unvanını da ilahî bir tezahür olduğunu açıklamasının etkisini yumuşatmak amacıyla seçmişti. Bab şöyle söyledi:

“Va‘dedilen Zât tarafından ihsan edilen sayısız lütufları ve O'nun cömertliğinin İslâm'ın takipçileri arasında nasıl yayılıp onları kurtuluşa erişmeye muktedir kıldığını düşün. Gerçekten de, yaratılışın aslı olan Zâtın, ‘Gerçekten Ben Tanrı'yım' ayetinin Açıklayıcısı olan Zâtın, kendisini Muhammed soyundan gelen va‘dedilen Kaim'in zuhuru için Bab (Kapı) olarak tanımladığını gözlemle. Ve O, ilk Kitabında, yeni bir Kitap ve yeni bir Vahiy sebebiyle halkın kargaşaya kapılmaması için Kur'an'ın yasalarının yerine getirilmesini emretti ki, bu yeni Dini kendi dinleriyle benzer görsünler, belki böylece Hakk'tan yüz çevirmezler ve yaratılışlarının gayesini göz ardı etmezler.”

## İdam Edilmesi
1850 yılı ortalarında, yeni sadrazam Emir Kebir, Bab'ın idamını emretti. Bu karar muhtemelen bazı Babi ayaklanmalarının bastırılmasının ardından ve hareketin popülaritesinin azaldığı düşüncesiyle alındı. Bab, idam edilmek üzere Çehrik'ten Tebriz'e geri getirildi. İdamından bir gece önce, hücresine götürülürken, Zonuzlu genç bir Babi olan Muhammed-Ali (Enis) kendisiyle birlikte şehit edilmek için yalvardı; hemen tutuklanarak Bab ile aynı hücreye konuldu.

9 Temmuz 1850 sabahı (28 Şaban 1266 Hicri), Bab mahpus tutulduğu kışlanın avlusuna götürüldü. Binlerce kişi idamı izlemek üzere toplanmıştı. Bab ve Enis bir duvara asıldı ve infaz mangası ateş etmeye hazırlandı. Batılı diplomatlarınkiler de dahil olmak üzere çok sayıda görgü tanığı, yaşananları aktarmıştır. Ateş emri verildi. Detaylar farklı şekillerde aktarılmış olsa da tüm anlatımlar, ilk ateşlemenin Bab'ı öldürmediği konusunda hemfikirdir; mermiler onun yerine kendisini duvarda tutan ipleri kesmişti. İkinci bir infaz mangası getirildi ve yeniden ateş emri verildi. Bu sefer Bab hayatını kaybetti. Babi ve Bahai geleneğine göre, ilk ateşin başarısız olması bir mucize olarak kabul edilir. Bab ve Enis'in naaşları bir çukura atıldı ve köpekler tarafından yenildiği varsayıldı; bu olay, o dönemde Tahran'daki Britanya Bakanı Justin Sheil tarafından kınanmıştır.

Bab'ın naaşı bir grup Babi tarafından gizlice kurtarıldı ve saklandı. Zamanla, naaş Bahaullah'ın ve ardından Abdülbaha'nın talimatları doğrultusunda sırasıyla İsfahan, Kirmanşah, Bağdat, Şam, Beyrut üzerinden ve deniz yoluyla 1899'da Akka'ya, Karmel Dağı'nın eteklerine taşındı. 21 Mart 1909 tarihinde, Abdülbaha tarafından bu amaçla özel olarak inşa ettirilen Karmel Dağı'ndaki Bab'ın Makamı'na defnedildi. Bugün bu mekânın yakınında, Bahai Dünya Merkezi ziyaretçilerini bahçeleri gezmek üzere ağırlamaktadır.

## Öğretileri ve Mirası
Bab'ın öğretilerinin merkezinde, insanlık ailesinin tüm üyeleri arasında uzlaşma çağrısı yer alır ve bu çağrı, insanlık tarihinin yeni bir aşamasının başlangıcına işaret eder: “Birbirinize teselli kaynağı olasınız diye aynı ağacın yaprakları ve meyveleri gibi olun… Bölünmez bir toplum olmanız gerekir…” Bab evrensel bir etik bakış açısını vurgulamış, bu kapsamda inananlarla inanmayanlar arasında hiçbir ayrım yapılmaması gerektiğini ve başkalarının çeşitli ihtiyaçlarının tanınmasını ahlaki bir zorunluluk olarak dile getirmiştir. Bu öğretilerin amacı, “insanlığın devrimsel dönüşümünün” temellerini atmak olmuştur.

Bab, insan mutluluğu ve refahının, diğer insanlara Altın Kural doğrultusunda davranmakla mümkün olduğunu açıklamıştır. Özellikle başkalarına üzüntü vermekten kaçınılması, hem doğal hem de beşeri her şeyin mükemmelliğe ulaştırılması, güzellik ve ruhani amaçla donatılması gerektiğini vurgulamıştır. Bu bağlamda uygarlığın kendisi kutsal bir girişim haline gelir; Bab'a göre bu görev yalnızca “Bahaullah'ın Düzeni”ne gözünü yönelten bir kişi tarafından anlaşılabilir. Saiedi'nin vurguladığı gibi, “Bab'ın yazılarının daha geniş önemi, onların Bahaullah'ın yazılarıyla ayrılmaz ilişkisi içinde yatmaktadır…”

Bab'ın öğretileri Tanrı, din ve peygamberlik kavramlarına dair yeni açıklamalar sunar ve cennet, cehennem, diriliş gibi dinsel kavramları yeniden tanımlar. Tedricen ilerleyici vahiy, dinin sürekliliği ve yenilenmesi, eğitimin modernleştirilmesi, kadınların statüsünün iyileştirilmesi, ruhban sınıfının ortadan kaldırılması, ahlaka vurgu, gerçeğin bağımsız olarak araştırılması ve insanın asaleti Bab'ın temel öğretileri arasındadır. Öğretilerinin bir diğer temel odağı, sıklıkla “Allah'ın zahir edeceği Kimse” olarak andığı mehdi figürünün geleceğine yaptığı vurgudur. Bab kendi vahyini ve yasalarını bu vadedilen figür bağlamında ele almıştır. Önceki dinlerde bu tür vaatlere sadece nadiren ve üstü kapalı biçimde değinilmişken, Babi devrinin temel metni olan Beyan'ın ana odağı “Allah'ın zahir edeceği Kimse”ye zemin hazırlamak olmuştur.

### ''Temel İlkeler''
Babi inancının özünde, dinin sürekli ve evrimsel doğası anlayışı yer alır. Tanrı, kendisini peygamberler aracılığıyla tedricen açıklar; insanlık ilerledikçe ilahi öğretiler de daha kapsamlı ve incelikli hâle gelir. Her bir din, kendi zamanının toplumsal ihtiyaçlarına cevap olarak ortaya çıkar, öncülünü geride bırakır, ancak nihayetinde daha mükemmel bir dinin zeminini hazırlar. Peygamberler, Tanrı'nın dünyadaki kusursuz yansımaları olarak görülür. Bab, peygamberlerin birliğini vurgular ve onları aynı güneşi (Tanrı'yı) yansıtan aynalara benzetir. Ayrıca ilahi vahyin kesintisiz bir süreç olduğunu ve tarih boyunca yeni peygamberlerin ortaya çıkmaya devam ettiğini ileri sürer.

Bab, kıyamet kavramını dünyanın sonu olarak değil, eski bir dinin zayıflaması ve yeni bir vahiy yoluyla yeniden canlanması olarak yeniden yorumlar. Bu döngüsel ilerlemeyi mevsimler metaforuyla açıklar: nasıl ki bir ağaç kışın kurur ama ilkbaharda yeniden yeşerirse, dinler de gerileme ve yenilenme dönemlerinden geçer. Bu anlayış, tarihsel değişimi ve insan iradesini kabul eden ileriye dönük bir bakış açısını yansıtır.

Bab'a göre din, Tanrı'nın iradesi ile insanlığın tarihsel evresi arasındaki etkileşimden doğan dinamik bir olgudur. Tanrı'nın iradesinin mutlak ve değişmez bir dayatması olarak görülen geleneksel dini anlayışı reddeder. Din, insanlık gibi, dinamik ve tedricen ilerleyen bir gerçekliktir.

Önceki dinlerde gelecekteki peygamberlere yalnızca dolaylı biçimde değinilmişken, Babi eserlerin temel metni olan Beyan, kendisinden daha yüce bir mehdi figürüne—“Allah'ın zahir edeceği Kimse”ye—odaklanır. Bab, kendi misyonunu bu vadedilen kimsenin gelişine zemin hazırlamak olarak konumlandırır. Bu figürün tüm ilahi sıfatlara sahip olduğu ve Tanrı'nın yetkisiyle donatıldığı ifade edilir. Bab, vadedilen kişiyi dış etkenlere değil, karakter ve eylemlerine dayanarak tanımak için bağımsız araştırma yapılmasını teşvik eder. Geçmiş dinlerin yeni peygamberlere karşı çıkışına benzer şekilde, Babi metinlerine dayanarak vadedilen kimseyi reddetmelerine karşı uyarıda bulunur.

Bab, insanın eleştirel düşünme ve gerçeği bağımsız olarak araştırma yeteneğini vurgular. Ruhban sınıfını kaldırır ve peygamberin meşruiyetinin mucizelere değil, vahyin içeriğine dayanması gerektiğini savunur. Din adamlarının önderliğinde yapılan toplu ibadetleri yasaklar; ibadetin herhangi bir insan aracılığı olmaksızın gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtir. Ruhban sınıfını dinin yozlaşmasının başlıca nedenlerinden biri olarak görür.

Bab; aklı, bilimi ve etkin eğitimi güçlü biçimde savunur. Etik değerlerin öğretildiği, farklı görüşlere saygı duyulan, bilimsel araştırmanın teşvik edildiği, kadınların toplumda rol aldığı iyi organize edilmiş okullara dayanan ilerici bir toplum öngörür. Doğa bilimlerinin öğrenilmesini teşvik eder; eğitimde eski, işlevsiz konuların kaldırılmasını ve daha sade bir dilin kullanılmasını önerir.

Babi inancı, dönemin hâkim normlarıyla karşılaştırıldığında kadınların yaşam koşullarını önemli ölçüde iyileştirmiştir. Bab, yasalarında kadın ve erkeği çoğu durumda eşit olarak ele alır, İslam hukukunun dayattığı bazı yükleri hafifletir. Çok eşliliğe karşı çıkar, zorla evlilik ve cariyeliği yasaklar, kadınlara yaşamları üzerinde daha fazla kontrol sağlar. Kadınların eğitimini teşvik eder ve onları Tanrı katında erkeklerle eşit olarak değerlendirir. Sosyal normlara meydan okuyan, önde gelen kadın takipçilerinden Tahire'ye verdiği destek, kadın haklarını iyileştirmeye yönelik kararlılığını ortaya koyar.

Bab; affediciliği, nezaketi ve kendisine kötülük yapanlara dahi iyi davranmayı öğütler. Kişisel gelişimi, çevrenin korunmasını ve güzel, refah içinde bir toplum inşa edilmesini savunur. Şiddeti yasaklar ve nezaket ile kibar tutumlar yoluyla barış içinde bir arada yaşamayı teşvik eder. Genel olarak Bab'ın tasvir ettiği toplum; birlik, sevgi ve hizmet dolu bir yaşam anlayışı etrafında şekillenmiştir ve şiddeti reddeder.

### ''Halefiyet''
Bahaullah'ın o dönemin önde gelen bir Babi figürü olması ve hakkında (Muhammed Şah tarafından, ölümünden kısa bir süre önce) daha önce bir idam fermanı çıkarılmış olması nedeniyle, onun dikkat çekmemesi için büyük özen gösterildi. Bab'ın Bahaullah'a yazdığı mektuplar bile küçük kardeşi Mirza Yahya'nın ismiyle gönderiliyordu. Bahaullah'a yönelik tehdit Emir Kebir'den geliyordu. Saiedi'ye göre, eğer Emir Kebir, Bahaullah'ın Babi toplumu içinde oynadığı kilit rolü bilseydi, onu idam ettirirdi. Bahaullah, Mirza Yahya ve Bab'ın katiplerinden biri, Bahaullah'ı korumak için bir anlaşmaya vardılar; buna göre küçük kardeş Babi toplumunun sözde lideri olarak tanınacak ve zarar görmemesi için gizli tutulacaktı. Bu da Bahaullah'ın bir Babi önderi olarak faaliyetlerini daha özgürce sürdürmesini sağlayacaktı. Bu doğrultuda, Bab, Mirza Yahya'ya yazdığı bir mektupta, onu “Allah'ın zahir edeceği Kimse”nin yakın zamanda ortaya çıkışına kadar göstermelik lider olarak atadı. O dönemde Mirza Yahya hâlâ bir gençti, Babi hareketinde hiçbir liderlik göstermemişti ve hâlâ ağabeyi Bahaullah'ın evinde yaşıyordu. Amanat'a göre, Mirza Yahya gibi 18 yaşını henüz geçmemiş genç birinin, Bab'ın Makü ve Çehrik zindanlarında takipçileriyle iletişim kurmasının yasak olduğu bir ortamda, doğrudan Bab'ın dikkatinin merkezinde olması oldukça düşük bir ihtimaldir. MacEoin, Mirza Yahya'nın sadece dikkatleri Bahaullah'tan uzaklaştırmak için sözde lider ilan edildiği fikrinin Bahailer arasında yaygın olduğunu, ancak bu düşüncenin bariz etik kaygılar içerdiğini ifade eder.

Gelecekleri vaat edilen şahsiyetlere yapılan atıfların yalnızca ara sıra ve üstü kapalı olduğu önceki dinlerin aksine, Babi devrinin ana kitabı olan Beyan'ın tamamı, Bab'ın kendisinden bile daha büyük olan bir İlahi Şahsiyet üzerine bir söyleşidir; bu kişiye Bab, “Allah'ın zahir edeceği Kimse” olarak atıfta bulunur. Bab kendi vahyini ve yasalarını her zaman bu vadedilen şahsiyet bağlamında tartışır. Bab'ın kendi misyonunun özü ve amacı, sürekli olarak vurguladığı üzere, insanları o Zat'ın gelişine hazırlamaktır. Bab, bu İlahi Şahsiyeti tüm tanrısal sıfatların kaynağı olarak tanımlar ve onun buyruğunun Allah'ın buyruğuyla eşdeğer olduğunu söyler. Takipçilerine bu vadedilen kişiyi, dışsal sebeplerle değil, onun içsel gerçekliği, eserleri ve sıfatları aracılığıyla bağımsız olarak araştırmaları ve tanımaları gerektiğini belirtir. Hatta onları, önceki dinlerin takipçilerinin kutsal kitaplarına dayanarak bir sonraki peygambere karşı çıkmaları gibi, Bab'ın eserlerine dayanarak bu kişiye karşı çıkmamaları konusunda uyarır ki bu tüm Beyan'da defalarca vurguladığı bir temadır. Ayrıca, Bab bu Zat'ın yakın zamanda ortaya çıkacağından bahseder ve onun zuhur zamanına dokuzuncu ve on dokuzuncu yıl olarak atıfta bulunur.

Bab'ın misyonunu ilan etmesinden on dokuz yıl sonra, 1863'te Bahaullah, Irak'ta yoldaşlarıyla birlikteyken ve ardından 1866'da Edirne'de daha kamuya açık bir şekilde, Bab tarafından vadedilen bu Zat olduğunu ilan etti. Babi toplumunun çoğunluğu onu kabul etti ve sonrasında Bahailer olarak tanındılar.

Bahaullah'ı tanımayan küçük bir Babi grubu için Mirza Yahya, 1912'deki ölümüne kadar liderleri olarak kaldı ve bu takipçiler Ezeliler ya da Ezeli Babiler olarak bilindiler. Mirza Yahya içine kapanıktı ve İran'daki takipçileriyle yakın temas kurmuyordu. Ezeli halefiyeti tartışmalıdır. Bahai kaynakları, Mirza Yahya tarafından Babi toplumunu denetlemek üzere atanan 18 “şahit”ten 11'inin Bahai olduğunu ve oğlunun da aynı şekilde Bahai olduğunu belirtir. Mirza Yahya'nın halefi olarak atadığı iddia edilen kişi Hadi Devletabadi, daha sonra kamuya açık bir şekilde Bab'a ve Mirza Yahya'ya olan inancından vazgeçti. Günümüzde Bahailer birkaç milyonluk bir topluluğa sahiptir, Ezelilerin sayısı ise İran'da genellikle yaklaşık bin kişi olarak tahmin edilir ve herhangi bir örgütlenmeleri artık mevcut görünmemektedir.

Birçok akademik kaynak, Mirza Yahya'nın kısa süreliğine Babi toplumunun sözde lideri olarak görev yaptığını kabul etmektedir—liderliği büyük ölçüde etkisizdi çünkü hem kendini gizlemişti hem de birden fazla Babi ruhani otorite iddia eden kişi mevcuttu—ve bu atamanın esasen dikkatleri Bahaullah'tan uzaklaştırmak amacıyla yapıldığını savunmaktadır. Kendi güvenliği için Subh-i-Ezel gizli kalmayı tercih etmiş ve geçimini Bahaullah, öz kardeşi Mirza Musa ve ailelerinden sağlamıştır. Buna karşılık Bahaullah dışa dönük, otoriter ve ulaşılabilirdi. Giderek daha fazla Babi onu kendi başına bir ruhani lider olarak görmeye ve bağlılıklarını ona yönlendirmeye başlamıştır. Subh-i-Ezel etkili bir liderlik sunamamış ve bazı önde gelen Babi'lerin öldürülmesini bile organize edecek kadar ileri giderek şiddet yanlısı bir politika izlemeye devam etmiştir.

### ''Bahai İnancında Anma Günleri''
Bahai takvimine göre, Bab'ın doğumu, emrini açıklaması ve suudu yıldan yıla Bahai toplumu tarafından anılır.  Mayıs 1944'te, Bab'ın Molla Hüseyin'e emrini açıklamasının yüzüncü yılında, Bahailer, Wilmette, Illinois'deki Bahai Mabedi düzenlenen kutlamalar sırasında Bab'ın bir portresini sergilediler. Etkinlikte konuşma yapanlar arasında Dorothy Beecher Baker, Horace Holley ve diğerleri vardı.

“Allah'ın İkiz Zuhurları” kavramı, Bahai inancının temel bir unsurudur ve Bab ile Bahaullah arasındaki ilişkiyi tanımlar. Her ikisi de kendi başlarına Allah'ın  Mazharı olarak kabul edilir; ayrı dinler kurmuşlar (Babiliğin ve Bahai inancının kurucuları olmuşlar) ve vahiy yoluyla kendi kutsal metinlerini yazmışlardır, ancak tek ve ayrılmaz bir sürekliliği temsil ettikleri görülür. Bahailere göre Bab'ın ve Bahaullah'ın misyonları ayrılmaz biçimde bağlantılıdır: Bab'ın misyonu, Allah'ın zahir edeceği Kimse'nin gelişine yolu hazırlamaktı ve bu Zat sonunda Bahaullah şahsında ortaya çıkmıştır. Hem Bab hem de Bahaullah, Bahai inancının merkezî şahsiyetleri olarak yüceltilir. Bahaullah ile Bab arasındaki ilişki, İsa ile Yahya peygamber arasındaki ilişkiye benzetilir, ancak bir devirde ikiz Zuhurun bulunmasının olağanüstü bir durum olduğunun altı çizilir.

### ''Etkisi''
Abdülbaha, Bab'ın etkisini şöyle özetler: “Tek başına, neredeyse kavranması imkânsız bir görev üstlendi… Bu yüce Varlık, öyle bir güçle ayağa kalktı ki, İran'ın dinî kanunlarının, geleneklerinin, göreneklerinin, ahlak anlayışının ve alışkanlıklarının temellerini sarstı ve yeni bir kanun, bir inanç ve bir din tesis etti.”

Babi hareketi, 19. yüzyıl İran'ında dinî ve sosyal düşünce üzerinde büyük bir etki yarattı. İslam dünyasında Aydınlanma dönemi üzerine yazan Christopher de Bellaigue, şöyle yazar:“1840’larda başlayan Babi hareketi, 19. yüzyıl ortası İran’ında toplumsal ilericiliğin önemli bir katalizörü hâline geldi; dinler arası barışı, cinsiyetler arası toplumsal eşitliği ve devrimci monarşi karşıtlığını teşvik etti… savaşın reddine, sekülarizme ve enternasyonalizme dayanan bir çağdaşlık vizyonu sundu. Onu bugüne kadar—beş milyon insanın yaşadığı bölgeler ve topluluklar içinde—Bahailik olarak yaşatan da işte bu vizyon oldu ve bu özelliğiyle Ortadoğu’daki modernleşme anlatılarının her birine dahil edilmeyi hak eder.”

## Yazılar
Bab, Allah'ın bir Mazharı tarafından vahyedilen ayetlerin onun misyonunun en büyük delili olduğunu belirtir ve Bab'ın yazıları, iki binden fazla levih, mektup, dua ve felsefi risaleden oluşur. Çoğu eser, Babilerden gelen belirli sorulara cevap olarak vahyedilmiştir. Bazen Bab, katip ve görgü tanıklarının huzurunda eserlerini güzel bir makamla okuyarak çok hızlı bir şekilde vahyederdi. Bu yazılar, özellikle duaları, bireysel olarak ve dua toplantılarında sıkça okunduğu için Bahai yazılı metinlerinin bir parçasını oluşturur. Bab'ın eserleri, akademik ilgiyi ve analizi de beraberinde getirmiştir. Elham Afnan, Bab'ın yazılarını, “okuyucularının düşüncelerini yeniden yapılandırarak onları eski inançların ve miras kalan geleneklerin zincirlerinden kurtaracak şekilde” tanımlar. Jack McLean, Bab'ın eserlerindeki özgün sembolizme dikkat çeker ve şöyle der: “Bab'ın kutsal yazılar evreni, baştan sona semboliktir. Sayılar, renkler, mineraller, sıvılar, insan bedeni, toplumsal ilişkiler, jestler, eylemler, dil (harfler ve kelimeler) ve doğanın kendisi, Allah'ın isimleri ve sıfatlarının daha derin gerçekliğini yansıtan aynalar veya işaretlerdir.” Bab'ın eserleri, mevcut teolojik terimlerin yetersiz kaldığı yerlerde ortaya çıkan çok sayıda yeni kelime ile dilsel yeniliklerle karakterize edilir. Serbest çağrışım ve bilinç akışı tarzı anlatım, bazı eserlerde belirgin özelliklerdendir. Bazı akademisyenler, Bab'ın yazılarında dinî öneme sahip belirli kelime ve ifadelerin sürekli tekrar edilmesinin ayırt edici bir özellik olduğunu tespit etmiştir. Bab, kendi yazılarını beş türe ayırmıştır: ilahi ayetler, dualar, yorumlar, mantıksal söyleşiler (Arapça yazılmıştır) ve önceki dört türü kapsayan Farsça tarz. Akademisyenler, Bab'ın yazıları ile Batılı filozoflar Hegel, Kant ve James Joyce'un eserleri arasında benzerlikler olduğunu da belirtmişlerdir.

Bab'ın yazılarının çoğu kaybolmuştur. Bununla birlikte Bab, kendi eserlerinin beş yüz bin ayetten fazla olduğunu ifade etmiştir; karşılaştırma yapmak gerekirse Kur'an, 6.300 ayettir. Sayfa başına 25 ayet kabul edilirse bu yaklaşık 20.000 sayfalık bir metne denk gelir. Nebil-i-Zarendi, Nebil Tarihi adlı eserinde, Bab'ın Makü'deki hapsi sırasında tüm Kur'an hakkında vahyettiği dokuz tefsirinden bahseder; ancak bunlar tamamen kaybolmuştur. Daha önce belirtildiği gibi, günümüze ulaşan metinlerin gerçek halini tespit etmek her zaman kolay değildir ve bazı metinler oldukça fazla çalışma gerektirir. Ancak bazıları oldukça iyi durumdadır; Bab'ın önemli eserlerinden bazıları, güvendiği katiplerinin el yazısıyla mevcuttur.

Bahai Dünya Merkezi'ndeki Arşiv Bölümü, şu anda Bab'a ait yaklaşık 190 levih bulundurmaktadır. Bazı temel eserlerden alıntılar, Bab'ın yazılarının tek İngilizce derlemesi olan “Selections from the Writings of the Báb” adlı eserde yayımlanmıştır. Denis MacEoin, “Sources for Early Bábī Doctrine and History” adlı eserinde birçok eserin tanımını verir; aşağıdaki özetin büyük bölümü bu kaynaktan alınmıştır. Önemli eserlerin yanı sıra, Bab eşine ve takipçilerine çok sayıda mektup, çeşitli amaçlara yönelik dualar, Kur'an'ın ayet ya da surelerine dair çok sayıda yorum ve çoğu hiç okunmamış birçok hutbe vahyetmiştir. Bunların çoğu kaybolmuştur; bazıları ise derlemelerde korunmuştur.

Bab, dinî eserlerinde doğru ve yanlış Arapça dil bilgisi kullanımı arasında tutarsızlık sergilediği gerekçesiyle eleştirilmiştir; ancak Arapça yazdığı mektuplarda çok az hata yapmıştır. Bu tutarsızlığın olası bir nedeni, kelimelerin dış biçimini aşamayanlarla, mesajının daha derin anlamını kavrayabilenler arasındaki farkı ortaya koymak olabilir. Bab, dil bilgisi üzerine bir risalesinde, Arapça gramerin evrenin ruhani gramerinin dış bir sembolü olarak öğretilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

### ''Üç Aşama''
Bab'ın yazıları, kronolojik ve tematik olmak üzere çeşitli tiplendirmeler açısından tanımlanmıştır. Bab'ın kendisi yazılarını iki aşamada değerlendirir: birinci aşamada, hazırlık ve ihtiyat amacıyla, iddialarının ve öğretilerinin incelikleri örtülü tutulmuş ve bu nedenle çevresindeki insanların kalpleri ve zihinleri tarafından tam olarak takdir edilmemiştir; daha sonraki bir aşamada ise, kendisinin sadece Şii İslam'daki vadedilen On İkinci İmam olmadığını, aynı zamanda Tevrat, İncil ve Kur'an tarafından haber verilen yeni bir dünya dini getiren bir Peygamber olduğunu açıkça ilan etmiştir. Bu yeni vahyin, küresel birlik ve barışın tesis edilmesi için gerekli yaratıcı enerjileri ve kapasiteleri serbest bırakacağını açıklamıştır.

Bab'ın öğretileri, baskın tematik odak noktaları olan üç geniş aşama şeklinde de anlaşılabilir. Onun en erken öğretileri, öncelikle Kur'an ve hadis yorumları ile tanımlanır ve bunlar ilahi inanca dair yaygın anlayışları, Allah'ın ve peygamberlerinin birliği ile tüm insanların birliğini vurgulayan yeni bir yorum biçimi ışığında yeniden biçimlendirir. Yeni dini yasaların vahyedilmesi yerine, erken dönem Babi doktrini “dini yasanın içsel ve mistik anlamlarına” ve “ritüel eylemi ruhani bir yolculuğa dönüştürmeye” odaklanır. Bu temalar ilerleyen yıllarda da devam eder, ancak bir değişim meydana gelir; vurgusu felsefi açıklamalara yönelir ve nihayet yasal düzenlemelere ulaşır.

İkinci, yani felsefi aşamada, Bab varlık ve yaratılışın metafiziğini açıklar; üçüncü, yani yasama aşamasında ise mistik ve tarihsel ilkeleri birleşir ve Bab'ın yazıları tarihsel bir bilinç kazanır ve Tedricen İlerleyici Vahiy ilkesini açıkça ortaya koyar.

Bab, bu ikinci aşamada dinin birçok temel meselesini tartışır; bunlar arasında ruhani hakikatin nasıl tanınacağı, insanın doğası, imanın anlamı, iyi amelin niteliği, ruhani yolculuğun ön koşulları ve dünyanın ezeliliği ya da sonradan yaratılmışlığı gibi sorular yer alır. Dünyada “gerçek adaletin” gerçekleşmesi ve bu adalete ulaşmada dinin merkezi rolü, bu aşamanın bir diğer ana odak noktasıdır. Hatta müzik üzerine bir risalesinde, müzik felsefesini araştırır ve şöyle der: “Her insanî eylem gibi, şarkı söylemek de kişinin niyetine ve eylemin amacına bağlı olarak ahlakî veya gayri ahlakî hâle gelir.”

1848'de Bab'ın öğretileri, İslam hukukunun açıkça yürürlükten kaldırılması ve kendi öğreti ve uygulama sistemini getirmesiyle değişmiştir. Radikal bir tez ortaya konmuştur: din, Allah'ın İradesinin insanlar üzerine sonsuz bir dayatması olarak değil “Allah'ın iradesiyle insanlığın tarihsel gelişim aşaması arasındaki etkileşimin bir ürünü” olarak anlaşılmalıdır. İnsan anlayışı ve eylemi değişime uğradıkça, din de aşamalı olarak gelişen bir olgudur. Bu dönemde Bab'ın temel kutsal metni olan Farsça Beyan, yeni bir dinin başlangıcını açıkça ilan eder. Bab'ın hukuk sistemi, evlilik, defin, hac, dua ve diğer uygulamalara dair ayrıntılar içerir; bu uygulamalar, bir Babi devleti için ya da Bab'ın yazılarında sürekli bahsedilen, Allah'ın zahir edeceği Kimse tarafından yürürlüğe konulmak üzere tasarlanmış görünmektedir. Tüm bu yasalar “Allah'ın zahir edeceği Kimse”nin onayına bağlıydı ve bu nedenle önemleri, temsil ettikleri ruhani anlamda yatıyordu: bir sonraki ilahi vahiyde Allah'ın zahir edeceği Kimse'yi tanımak.

### ''Emrini Açıklamasından Önceki Yazılar''
Bab'ın Bakara Suresi Tefsiri, emrini açıklamasından yaklaşık altı ay önce, Kasım veya Aralık 1843'te yazılmaya başlanmıştır. İlk yarısı Şubat veya Mart 1844'te tamamlanmıştır; ikinci yarısı ise Bab'ın emrini açıklamasından sonra vahyedilmiştir. Bu eser, Bab'ın emrini açıklamasından önce vahyettiği ve eksiksiz olarak günümüze ulaşan tek çalışmadır. Aynı zamanda Bab'ın Onikicilik inançlarına yönelik tutumuna da ışık tutar.

### ''Şiraz, Mayıs – Eylül 1844''
• Kayyumu'l-Esma'nın (“Yusuf Suresi Tefsiri”) ilk bölümü, Bab tarafından 22 Mayıs 1844 akşamı, Molla Hüseyin'e emrini açıkladığı sırada yazılmıştır. Yüzlerce sayfa uzunluğundaki bu eser, Bahailer tarafından vahiy kabul edilir ve yazımı kırk gün sürmüştür; bu, Bab'ın uzun Arapça eserlerinden biridir. Babi hareketinin ilk yılında geniş şekilde dağıtılmış ve Babiler için adeta bir Kur'an veya İncil işlevi görmüştür. Bu kitapta Bab, bir Tanrı Mazharı olduğunu iddia eder, ancak bu iddia, Gayb İmamı'nın hizmetkârı olduğunu belirten ifadelerle perdelenmiştir. Tahire bu eseri Farsçaya çevirmiştir.

• Sahifey-i Mahzune, Bab'ın Eylül 1844'te Mekke'ye gitmeden önce vahyettiği, çoğunlukla belirli kutsal gün ve bayramlarda okunmak üzere hazırlanmış on dört duadan oluşan bir derlemedir. İçeriği İslam'ın genel beklentilerine uygundur.

### ''Hac Yolculuğu, Eylül 1844 – Haziran 1845''
Bab, 9 buçuk ay süren Mekke hac yolculuğu boyunca birçok eser yazmıştır:

• Hasa'il-i Seb'a: Bab tarafından hac dönüşünde, deniz yoluyla Buşehr'e giderken yazılan bir eserdir ve Babi toplumu için uyulması gereken bazı kuralları sıralar. El yazması nüshasının İran'da hâlâ mevcut olduğu düşünülmektedir.

• Kitab-ı Ruh (Ruh Kitabı): Bu kitap 700 veya 900 ayetten oluşur ve Bab tarafından hac dönüşü deniz yolculuğu sırasında kaleme alınmıştır. Orijinal nüsha Bab tutuklandığında neredeyse tamamen yok edilmiştir. Ancak birkaç el yazması nüshası günümüze ulaşmıştır.

• Sahifey-i Beynü'l-Harameyn (İki Harim Arasında Sahife): Bu Arapça eser, Bab'ın 1845 başlarında Mekke'den Medine'ye giderken yazdığı bir metindir ve önde gelen bir Şeyhi liderin kendisine yönelttiği sorulara cevaben kaleme alınmıştır.

• Kitab-ı Fihrist (Fihrist Kitabı): Bab'ın Mekke hacından döndükten sonra, 21 Haziran 1845'te yazdığı eserlerinin bir listesidir. Bu kitap, onun en erken dönem yazılarına ait bir bibliyografyadır.

### ''Buşehr ve Şiraz, Mart 1845 – Eylül 1846''
Bab, Mart'tan Haziran 1845'e kadar Buşehr'de, ardından Şiraz'da bulunmuştur.

• Sahifey-i Caferiyye: Bab bu risaleyi 1845 yılında kimliği bilinmeyen bir muhatabına yazmıştır. Yüz sayfadan uzun olan bu metin, onun temel öğretilerinden birçoğunu, özellikle bazı Şeyhi inançlarıyla ilgili olanları ifade eder.

• Tefsir-i Surey-i Kevser (Kevser Suresi Tefsiri): Bab bu yorumu Yahya Darabi Vahid için Şiraz'da kaleme almıştır; bu eser Şiraz döneminde vahyedilen en önemli çalışmadır. Sure yalnızca üç ayetten oluşmasına rağmen (Kur'an'daki en kısa suredir), tefsiri iki yüz sayfadan fazladır. Bu eser yaygın şekilde dağıtılmış ve en az bir düzine el yazması nüshası günümüze ulaşmıştır.

### ''İsfahan, Eylül 1846 – Mart 1847''
• Nübüvvet-i Hassa: Elli sayfa uzunluğundaki bu eser, Vali Menuçer Han Gürci'nin sorduğu bir soruya karşılık olarak iki saat içinde vahyedilmiştir. Eser, Müslüman ve Hristiyanlar arasındaki tartışmalarda önemli bir konu olan Muhammed'in özel peygamberliğini ele alır.

• Tefsir-i Surey-i vel-Asr (Asr Suresi Tefsiri): Bab'ın İsfahan'da yazdığı iki önemli eserden biridir. Bu eser, şehrin önde gelen din adamı Mir Seyyid Muhammed'in isteği üzerine, halkın önünde aniden yazılmıştır; büyük bölümü bir akşamda kaleme alınmıştır ve görenleri hayrete düşürmüştür.

### Makü, 1847 Yaz Sonu – Mayıs 1848
Bab Mart 1847'de İsfahan'dan ayrıldı, birkaç ay boyunca Tahran yakınlarında kaldı, ardından Türkiye sınırına yakın Makü kalesine gönderildi. Burada Bab'ın en önemli eserlerinden bazıları yazılmıştır.

• Farsça Beyan: Bu eser, Bab'ın en önemli eseri olarak kabul edilir ve onun öğretilerinin olgunlaşmış bir özetini sunar. 1847 sonlarında veya 1848 başlarında Makü'de yazılmıştır. Eser, vahid “birlik” olarak adlandırılan dokuz bölümden oluşur; her bölüm genellikle bab “kapı” olarak adlandırılan on dokuz alt başlığa ayrılır; tek istisna, yalnızca on bab içeren son birliktir. Bab, bu eserin tamamlanmasının “Allah'ın zahir edeceği Kimse”nin görevi olduğunu açıklamıştır; Bahailer, Bahaullah'ın İkan Kitabı'nın Beyan'ın tamamlayıcısı olduğuna inanır. Her birlik, içeriğinin Arapça bir özetiyle başlar; bu, Bab'ın diğer birçok eserine kıyasla okunmasını daha kolay hâle getirir. Bu eserden alıntılar “Selections from the Writings of the Báb” adlı kitapta yayımlanmıştır; A. L. M. Nicolas, eserin tamamını her biri 150 sayfalık dört cilt hâlinde Fransızcaya çevirmiştir.

• Arapça Beyan: Bu, iki Beyan eserinden daha kısa ve daha az önemli olanıdır. On bir vahid “birlik” içerir ve her birinde on dokuz bab “kapı” bulunur. Bab'ın öğretileri ve yasalarının kısa bir özetini sunar. 1847 sonlarında veya 1848 başlarında Makü'de yazılmıştır.

• Delail-i Seb'a (Yedi Delil): Bu isimle anılan iki eser vardır; biri Farsça (daha uzun), diğeri Arapça (daha kısa) olarak yazılmıştır; her ikisi de 1847 sonlarında veya 1848 başlarında Makü'de kaleme alınmıştır. Nicolas, Farsça Yedi Delil'i “Seyyid Ali Muhammed'in kaleminden çıkan tartışma yaratan eserlerin en önemlisi” olarak tanımlar. Eser ya Babi olmayan bir kişiye ya da inancı sarsılmış bir takipçiye yazılmıştır; muhatabın kimliği bilinmemektedir. Arapça metin, Farsça metinde geçen yedi delilin özetini sunar.

### Çehrik, Mayıs 1848 – Temmuz 1850
Bab, Çehrik'te iki yıl geçirmiştir; yalnızca yargılanmak üzere Tebriz'e yaptığı kısa ziyareti bu süre dışında kalır. Bu dönemde ortaya koyduğu eserler tematik olarak düzenlenmektense daha ezoterik veya mistik nitelikteydi. Bu dönemde, birçok küçük esere ek olarak iki büyük kitap kaleme alınmıştır:

• Kitabu'l-Esma (İsimlerin Kitabı): Bu eser, Allah'ın isimleri hakkında son derece uzun bir kitaptır. Bab'ın Çehrik'teki son günlerinde, idam edilmeden önce yazılmıştır. Mevcut el yazma kopyalarında metin içinde birçok farklılık bulunur; bu nedenle eserin orijinal metnini yeniden inşa etmek oldukça kapsamlı bir çalışma gerektirecektir.

• Kitab-ı Penç Şe'n (Beş Makam Kitabı): Arapça ve Farsça olarak, idamından yalnızca üç ay önce, Mart ve Nisan 1850 arasında kaleme alınmış Bab'ın son eserlerinden biridir. Kitap, her biri Allah'ın farklı bir ismini taşıyan başlıklar altında düzenlenmiş on yedi grup içinde toplam seksen beş bölümden oluşur. Her grubun içinde beş “makam”, yani beş farklı türde bölüm bulunur: ayetler, dualar, öğütler, yorumlar ve Farsça vahiyler. Her bir grup farklı bir kişiye gönderilmiş ve farklı bir günde yazılmıştır. Bu nedenle eser, bağımsız malzemelerden oluşan bir tür derleme niteliğindedir. Bazı bölümler Bab'ın öğretilerindeki temel temaların daha ileri düzeyde açıklamalarını sunar; diğerleri ise Allah'ın isimlerinin uzun irdelemelerinden ve kökleri üzerine yapılan varyasyonlardan oluşur.

## Kaynakça

## Bibliografya
* "Nebil Tarihi", Muhammed (Nebil) Zerendî, 1305 Hicri (1887-88), Baha Basım Dağıtım 2. Baskı, 2001. Kurtiş Matbaacılık
* Bu kitabın İngilizce web versiyonu: http://reference.bahai.org/en/t/nz/DB/
* Bahá'u'lláh and the New Era, J. E. Esslemont Source: US Bahá'í Publishing Trust.

## Dış bağlantılar
* Bahaitr.org: Hz. Bab - Bahai Dininin Müjdecisi