Ayıgiller listesi

Ursidae, Carnivora (Etçiller) takımına ait bir memeli familyasıdır. Bu familya; dev panda, boz ayı ve kutup ayısının yanı sıra günümüzde yaşayan ya da soyu tükenmiş pek çok başka memeliye de ev sahipliği yapar. Bu familyanın bir üyesine ayı ya da ursid adı verilir. Amerika kıtaları ile Avrasya'da geniş bir yayılım alanına sahiptirler. Ayıların yaşam ortamı genel olarak ormanlık alanlardan oluşmakla birlikte, bazı türler çayırlık ve savan bölgelerinde de görülebilir; kutup ayısı ise Arktik ve su ortamlarında yaşar. Ayıların büyük çoğunluğu 3–20 cm kuyruk uzunluğu hariç, 1,2–2 metre boyundadır. Kutup ayısı ise 2,2–2,44 metre ile bu genel ölçülerin oldukça üzerindedir; boz ayının bazı alttürleri ise 2,8 metreye kadar ulaşabilir. Ağırlıklar türden türe büyük farklılıklar gösterir: En hafif tür olan Malaya ayısı 35 kg'a kadar düşerken, en ağır tür olan kutup ayısı 726 kg'a kadar çıkabilir. Popülasyon büyüklükleri türden türe önemli ölçüde farklılık göstermektedir. Altı tür, 500'e kadar düşen popülasyon büyüklükleriyle "hassas" olarak sınıflandırılmaktadır. Buna karşın boz ayının popülasyonu 100.000'i, Amerikan kara ayısının ise yaklaşık 800.000'i aşmaktadır. Ayı türlerinin birçoğu ağırlıklı olarak belirli besinlerle beslenir: Kutup ayısı başta fok olmak üzere deniz memelilerini, tembel ayı ise termitleri ve meyveleri tercih eder. Yalnızca bambu tüketen dev panda bir yana bırakıldığında, ursidler gerektiğinde her türlü besini tüketebilen omnivor hayvanlardır. Hiçbir ursid türü evcilleştirilmemiş olmakla birlikte, bazı ayılar eğlence amaçlı olarak eğitilmiştir.

Ursidae'nin sekiz türü, üç alt familya içindeki beş cinse ayrılır: tek türlü Ailuropodinae (panda ayıları); Tremarctinae (kısa yüzlü ayılar) ve günümüzde yaşayan diğer tüm ayıları barındıran Ursinae. Soyu tükenmiş türler, mevcut üç alt familyanın yanı sıra üç soyu tükenmiş alt familyaya da dahil edilmiştir: Agriotheriinae, Hemicyoninae ve Ursavinae. Günümüze kadar 100'den fazla soyu tükenmiş Ursidae türü bulunmuş olsa da süregelen araştırmalar ve yeni keşifler nedeniyle kesin sayı ve sınıflandırma henüz netlik kazanmamıştır.

## Koruma durumu

Listelenen koruma durumu kodları Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) Kırmızı Listesinin kodlarıdır. Mümkün olan yerlerde dağılım haritaları bulunur; bir dağılım haritası yoksa dağılım ile ilgili bir açıklama bulunur. Dağılımlar, aksi belirtilmedikçe IUCN kırmızı listesine dayanmaktadır. Soyu devam eden türlerin yanında listelenen tüm nesli tükenmiş türler veya alttürlerin soyu MS 1500'den sonra tükenmiştir ve bir hançer sembolü "" ile belirtilir.

## Sınıflandırma
Ayıgiller familyası, 5 cinse ait 8 nesli tükenmemiş türden ve çok sayıda alttürden oluşur. Bu sınıflandırma boz-kutup ayısı melezi gibi melez türleri ve soyu tükenmiş tarih öncesi türleri içermez.

* Altfamilya Ailuropodinae
** Cins *[[Dev panda|Ailuropoda]]* (panda): bir tür
* Altfamilya Tremarctinae
** Cins *[[Gözlüklü ayı|Tremarctos]]* (gözlüklü ayı): bir tür
* Altfamilya Ursinae
** Cins *[[Malaya ayısı|Helarctos]]*: (güneş ayısı): bir tür
** Cins *[[Melursus ursinus|Melursus]]*: (tembel ayı): bir tür
** Cins *[[Ursus (hayvan)|Ursus]]* (ayılar): dört tür

## Ayıgiller
Bu sınıflandırma, *[[Mammal Species of the World]]* (2005) adlı eserdeki taksonomi temel alınarak hazırlanmış olup, moleküler filogenetik analizlere dayanarak sonrasında genel kabul gören bazı önerilerle genişletilmiştir; bu güncellemeler arasında dev pandanın iki alt türe ayrılması da yer almaktadır. Öte yandan, boz ayının alt türlerinin daha az sayıda klada ayrılması gibi bazı öneriler tartışmalıdır ve bu sınıflandırmaya dahil edilmemiştir.

### Ailuropodinae altfamilyası

### Tremarctinae altfamilyası

### Ursinae altfamilyası

## Tarih öncesi ayıgiller
Günümüzde yaşayan ayıların yanı sıra, Ursidae familyasının bir parçası olarak sınıflandırılan çok sayıda tarih öncesi tür de keşfedilmiştir. Bu türler, mevcut üç alt familyanın içine yerleştirilmelerinin yanı sıra; bazıları adlandırılmış tribüslere ayrılan soyu tükenmiş Agriotheriinae, Hemicyoninae ve Ursavinae alt familyaları içinde de sınıflandırılmıştır. Soyu tükenmiş ursid türlerinin genel kabul görmüş bir sınıflandırması bulunmamaktadır. Aksi belirtilmedikçe, burada listelenen türler Paleobiyoloji Veri Tabanı'ndaki verilere dayanmaktadır. Mevcut olduğu durumlarda, türün yaşadığı yaklaşık zaman dilimi, yine Paleobiyoloji Veri Tabanı'na dayanılarak günümüzden milyonlarca yıl önce (Mya) şeklinde ifade edilmektedir. Listelenen tüm türlerin soyu tükenmiştir; bir cins veya alt familyanın yalnızca soyu tükenmiş türlerden oluşması durumunda bu durum † sembolüyle gösterilmektedir.

* Alt familya Agriotheriinae
** Cins *[[Agriotherium]]*
*** *A. africanum* (3.6–2.5 Mya)
*** *A. gregoryi*
*** *A. inexpetans* (12–5.3 Mya)
*** *A. insigne*
*** *A. schneideri* (14–2.5 Mya)
*** *A. sivalensis* (5.4–3.6 Mya)
* Alt familya Ailuropodinae
** Oymak Ailuropodini
*** Cins *[[Agriarctos]]*
*** Cins *[[Ailurarctos]]*
**** *A. lufengensis*
*** Cins *[[Ailuropoda]]*
**** *[[Ailuropoda baconi|A. baconi]]* (2.6–0.012 Mya)
**** *A. fovealis*
**** *[[Ailuropoda microta|A. microta]]* (2.6–0.78 Mya)
**** *A. wulingshanensis* (2.6–0.78 Mya)
*** Cins *[[Kretzoiarctos]]* (12–8.7 Mya)
**** *[[Kretzoiarctos beatrix|K. beatrix]]* (12–8.7 Mya)
** Oymak Indarctini
*** Cins *[[Indarctos]]*
**** *I. anthracitis*
**** *I. arctoides* (9.7–8.7 Mya)
**** *I. atticus* (8.7–5.3 Mya)
**** *I. nevadensis* (11–4.9 Mya)
**** *I. oregonensis* (11–4.9 Mya)
**** *I. salmontanus*
**** *I. vireti*
**** *I. zdanskyi*
*** Cins *[[Miomaci]]* (12–9.7 Mya)
**** *M. pannonicum* (12–9.7 Mya)
* Alt familya Hemicyoninae
** Oymak Cephalogalini
*** Cins *[[Adelpharctos]]* (34–23 Mya)
**** *A. ginsburgi* (29–23 Mya)
**** *A. mirus* (34–28 Mya)
*** Cins *[[Cephalogale]]*
**** *C. geoffroyi*
**** *C. meschethense* (29–23 Mya)
**** *C. minor* (34–28 Mya)
*** Cins *[[Cyonarctos]]* (29–23 Mya)
**** *C. dessei* (29–23 Mya)
*** Cins *[[Filholictis]]*
**** *F. filholi*
*** Cins *[[Phoberogale]]*
**** *P. depereti*
**** *P. shareri* (31–20 Mya)
** Oymak Hemicyonini
*** Cins *[[Dinocyon]]*
**** *D. aurelianensis*
**** *D. sansaniensis*
**** *D. thenardi* (17–15 Mya)
*** Cins *[[Hemicyon]]*
**** *H. barbouri* (14–10 Mya)
**** *H. goriachensis*
**** *H. grivensis*
**** *H. minor*
**** *H. sansaniensis* (16–12 Mya)
**** *H. statzlingii*
*** Cins *[[Zaragocyon]]* (23–20 Mya)
**** *Z. daamsi* (23–20 Mya)
** Oymak Phoberocyonini
*** Cins *[[Phoberocyon]]*
**** *P. aurelianensis* (21–7.2 Mya)
**** *P. huerzeleri*
**** *P. johnhenryi* (21–15 Mya)
*** Cins *[[Plithocyon]]* (16–11 Mya)
**** *P. armagnacensis* (16–11 Mya)
**** *P. barstowensis* (16–13 Mya)
**** *P. ursinus* (16–13 Mya)
* Alt familya Tremarctinae
** Cins *[[Arctodus]]* (short-faced bear) (2.2–0.012 Mya)
*** *A. pristinus* (lesser short-faced bear) (2.2–0.3 Mya)
*** *A. simus* (giant short-faced bear) (1.1–0.012 Mya)
** Cins *[[Arctotherium]]*
*** *A. angustidens* (1.2–0.7 Mya)
*** *A. bonariense* (0.6–0.037 Mya)
*** *A. tarijense* (0.5–0.010 Mya)
*** *A. vetustum* (0.7–0.3 Mya)
*** *A. wingei* (0.1–0.012 Mya)
** Cins *[[Plionarctos]]* (10.3–1.8 Mya)
*** *P. edensis* (10.3–4.9 Mya)
*** *P. harroldorum* (4.9–1.8 Mya)
** Genus *[[Tremarctos]]* (1.8 Mya–present)
*** *[[remarctos floridanus]]* (1.8–0.012 Mya)
* Alt familya Ursavinae
** Oymak Ursavini
*** Cins *[[Ursavus]]*
**** *U. brevirhinus* (16–9.7 Mya)
**** *U. elmensis* (dawn bear) (16–13 Mya)
**** *U. pawniensis* (24–5.3 Mya)
**** *U. primaevus* (14–9.7 Mya)
* Alt familya Ursinae
** Cins *[[Aurorarctos]]* (15–12.5 Mya)
*** *A. tirawa* (15–12.5 Mya)
** Cins *[[Protarctos]]* (4.9–3.6 Mya)
*** *P. abstrusus* (4.9–3.6 Mya)
** Cins *[[Ursus]]*
*** *U. arctos priscus'
*** *U. arvernensis* (3.2–2.5 Mya)
*** *U. deningeri* (0.79–0.12 Mya)
*** *U. dolinensis*
*** *U. dentrificius* (2.6–0.12 Mya)
*** *U. etruscus*
*** *U. eogroenlandicus*
*** *U. ingressus*
*** *U. inopinatus*
*** *U. jenaensis*
*** *U. labradorensis*
*** *U. malayanus* (0.13–0.012 Mya)
*** *U. maritimus tyrannus*
*** *U. minimus*(4.2–2.5 Mya)
*** *U. optimus*
*** *U. praemalayanus*
*** *U. priscus*
*** *U. rossicus*
*** *U. spelaeus*(2.6–0.012 Mya)
*** *U. spitzbergensis*
*** *U. vitabilis*
<gallery widths="160" heights="110">
File:Arctodus_simus_Sergiodlarosa.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arctodus_simus_Sergiodlarosa.jpg|alt=Color rendering of brown bear|*Arctodus simus'un restorasyonu*
File:Arctotherium.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arctotherium.jpg|alt=Black and white drawing of bear head|*Arctotherium bonariense'nin restorasyonu''
File:Ursus_spelaeus_Sergiodlarosa.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ursus_spelaeus_Sergiodlarosa.jpg|alt=Color rendering of brown bear|Ursus spelaeus türünün restorasyonu
File:MUT-9840.jpg|bağlantı=https://en.wikipedia.org/wiki/File:MUT-9840.jpg|alt=White stone carving in the shape of a bear|Ursus spelaeus (mağara ayısı) türünün tarih öncesi sanatı


## Kaynakça