Akut bronşit

Aynı zamanda, **chest cold** olarak da bilinen **akut bronşit**, akciğerlerin bronşlarının (büyük ve orta büyüklükteki solunum yolları) kısa süreli iltihaplanmasıdır. En sık görülen semptomu öksürüktür. Diğer semptomları arasında balgamlı öksürük, sibilan ral, dispne, ateş, göğüste rahatsızlık vardır. Enfeksiyon birkaç ila on gün arasında sürebilir. Öksürük, birkaç hafta boyunca devam edebilir ve toplam belirti süresi genellikle üç hafta civarındadır. Bazılarının altı haftaya kadar semptomları vardır.

Vakaların % 90'ından fazlasında neden viral bir enfeksiyondur. Bu virüsler, insanlar öksürdüğünde veya doğrudan temasta bulunduğunda havada yayılabilir. Risk faktörleri, tütün dumanına, toza ve diğer hava kirliliğine maruz kalmayı içerir. Az sayıda vaka yüksek düzeyde hava kirliliği veya *[[Mycoplasma pneumoniae]]* veya *[[Bordetella pertussis]]* gibi bakterilerden kaynaklanmaktadır. Teşhis tipik olarak bir kişinin belirti ve semptomlarına dayanır. Balgamın rengi, enfeksiyonun viral mi yoksa bakteriyel mi olduğunu göstermez. Altta yatan organizmanın belirlenmesi tipik olarak gerekli değildir. Benzer semptomların diğer nedenleri astım, zatürre, bronşiyolit, bronşektazi ve KOAH'ı içerir. Bir göğüs röntgeni zatürreyi tespit etmek için yararlı olabilir.

Sigara içmeyerek ve diğer akciğeri tahriş edici maddelerden kaçınarak önlenebilir. Sık sık el yıkama da koruyucu olabilir. Akut bronşitin tedavisi tipik olarak dinlenme, parasetamol (asetaminofen) ve ateş düşürmeye yardımcı olan NSAİİ'ler'i içerir. Öksürük ilacı kullanımı için çok az desteği vardır ve altı yaşından küçük çocuklarda önerilmez. Salbutamol, solunum yolu kısıtlaması olmayan akut öksürüğü olan çocuklarda etkili değildir. Salbutamolün sınırlı bir hava yolu nedeniyle hırıltılı erişkinlerde yararlı olabileceğine dair zayıf kanıtlar vardır; bununla birlikte, gerginlik, titreklik veya titreme ile sonuçlanabilir. Antibiyotikler genellikle kullanılmamalıdır. Bunun bir istisnası, akut bronşitin boğmacaya bağlı olmasıdır. Geçici kanıtlar, semptomlara yardımcı olmak için bal ve ıtırı destekler.

Akut bronşit en sık görülen hastalıklardan biridir. Yetişkinlerin yaklaşık % 5'i etkilenir ve çocukların yaklaşık % 6'sında yılda en az bir epizot bulunur. Kış aylarında daha sık görülür. Amerika Birleşik Devletleri'nde 10 milyondan fazla kişi her yıl bu durum için doktora başvurmaktadır ve bunların çoğu % 70'i antibiyotik almaktadır ve çoğu gerekli değildir. Akut bronşitte antibiyotik kullanımını azaltma çabaları vardır.

## Belirti ve bulgular
Bronşitin belirti ve bulguları arasında tükürüklü bir öksürük, nefes darlığı (dispne) ve sibilan ral gösterilebilir. Bazen göğüs ağrıları, ateş ve hâlsizlik veya kırgınlık da ortaya çıkabilir. Ek olarak, Adenoviridae'nin neden olduğu bronşit, sistemik ve gastrointestinal semptomlara da neden olabilir. Bununla birlikte, bronşite bağlı öksürükler, diğer tüm semptomlar azaldıktan sonra bile üç hafta veya daha fazla sürebilir

## Nedeni
Akut bronşit bulaşıcı patojenlerden, en sık virüslerden kaynaklanabilir. Tipik virüsler arasında respiratuvar sinsitiyal virüs, rinovirüs, grip ve diğerleri bulunur. Bakteriler nadir görülen patojenlerdir, ancak *[[Mycoplasma pneumoniae]]*, *[[Chlamydophila pneumoniae]]*, *[[Bordetella pertussis]]*, *[[Streptococcus pneumoniae]]* ve *[[Haemophilus influenzae]]* içerebilir.

* Hava yollarının tahrişinden kaynaklanan hasarlar iltihaplanmaya ve akciğer dokusuna sızan nötrofillere neden olur.
* Mukozal aşırı salgı, nötrofiller tarafından salınan bir madde ile desteklenir.
* Hava yollarında daha fazla tıkanma, küçük hava yollarında daha fazla goblet hücresinden kaynaklanır. Bu kronik bronşit tipiktir.
* Enfeksiyon kronik bronşitin nedeni veya nedeni olmasa da, bronşiti sürdürmede yardımcı olduğu görülmektedir.

## Teşhis

Fizik muayenesinde genellikle nefes seslerinin yoğunluğu, sibilan ral, ronküs ve uzun süreli nefes verme süresi azalır. Çoğu doktor bronşitin kanıtı olarak ısrarcı bir kuru veya ıslak öksürük varlığına güvenir.

Öksürük ve nefes darlığı ile gelen hastalarda çeşitli testler yapılabilir:
* Göğüs röntgeni ateşi, hızlı kalp atım hızı, hızlı solunum hızı veya daha yaşlı olanlarda daha sık görülen zatürreyi dışlamak için yararlıdır.
* Nötrofil granülositlerini (enflamatuar beyaz kan hücreleri) ve Streptokok türleri gibi patojenik mikroorganizmalara sahip olduğunu gösteren bir balgam örneği.
* Bir kan testi iltihabı gösterir (yükseltilmiş akyuvar sayımı ve yüksek C-reaktif protein ile belirtildiği gibi).

## Önleme
Ağızdan alınamaz bir tam hücreli, Haemophilus influenzae aşısı, hastalığa karşı koruyabilir, ancak "kanıtlar karışıktır".

## Tedavi
Vakaların çoğu kendinden sınırlıdır ve birkaç hafta içinde kendiliğinden çözülür.

### Antibiyotikler
Kanıt, akut bronşitte genel antibiyotik kullanımını desteklememektedir. Bazı kanıtlar antibiyotiklerin öksürüğün yaklaşık 12 saatte çözülmesini hızlandırdığını öne sürse de, gastrointestinal sorunlarda daha büyük bir risk vardır ve uzun vadede sonuçlarda değişiklik yoktur. Antibiyotik kullanımı ayrıca morbidite ve mortaliteyi artıran antibiyotiğe dirençli bakterilerin tanıtımına da yol açar.

### Sigarayı bırakma

Bronş ağacının daha hızlı iyileşmesi ve bronşiti daha da kötüleştirmemesi için sigara içenler tamamen sigarayı bırakmalıdır.

## Prognoz
Akut bronşit genellikle birkaç gün veya birkaç hafta sürer. Soğuk algınlığı veya gribi izleyebilir veya yakından takip edebilir ya da kendi başına oluşabilir. Bronşit genellikle, gece acı çeken kişiyi uyandırmak da dahil olmak üzere kuru bir öksürükle başlar. Birkaç gün sonra, ateş, halsizlik ve baş ağrısının eşlik edebileceği daha ıslak veya verimli bir öksürüğe ilerler. Ateş, halsizlik ve kırıklık sadece birkaç gün sürer, ancak ıslak öksürük birkaç hafta kadar devam edebilir.

Öksürük bir aydan daha uzun sürerse, bazı doktorlar bronşit dışında bir rahatsızlığın tahrişe neden olup olmadığını anlamak için bir kulak burun boğaz uzmanına (kulak burun boğaz doktoru) sevk edebilir. Tahriş olmuş bronş tüplerinin birkaç ay boyunca uzun süre tutulması bazı hastalarda astım hastalığına neden olabilir.

Eğer bir kanla kaplı mukustan öksürmeye başlarsa doktora görünmelidir. Nadir durumlarda, doktorlar kanlı balgamın nedeninin tüberküloz veya akciğer kanseri gibi ciddi bir durum olup olmadığını görmek için testler yapabilir.

## Epidemiyoloji
Akut bronşit en sık görülen hastalıklardan biridir. Yetişkinlerin yaklaşık %5'i etkilenir ve çocukların yaklaşık % 6'sı yılda en az bir bölüm geçirir. Kış aylarında daha sık görülür.

2011'de ABD'de bir yaşın altındaki bebeklerde akut bronşit, acil servis ziyaretinden sonra hastaneye yatış için en yaygın nedendi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Akut Bronşit FamilyDoctor.org (American Academy of Family Physicians)