Zeydilik

**Zeydîlik** (Arapça: الزيديّة *az-Zaydiyya*, Osmanlıca: *Zeyd’îyye*), Batı'da **Beşçiler** olarak da bilinir. Zeyd b. Ali'nin tâkipçisi olan Şiâ mezhebidir. Zeyd'îyye fıkıhını tâkip eden kişiler *Zeydî* olarak adlandırılırlar ancak *Zeydî Vâsıtî* denilen Ca'feriyye bir grup da bulunmaktadır.

## Zeydî İmamları
Zeydî fıkhının tâkipçileri diğer Şîa mezheplerinde olduğu gibi ilk dört imamı kabul ederler ancak beşinci imam olarak Muhammed el-Bâkır yerine kardeşi Zeyd b. Ali'yi kabul ederler. İmamı ve kurucusu olan Zeyd b. Ali önce babası Zeynelâbidîn sonra da kardeşi Muhammed el-Bâkır'dan okuyarak yetişti.

## Dini Hukuk (Fıkıh)

Zeydîler fıkıh açısından Ehl-i Sünnet mezhepleri olan Hanefîlik ve Şâfiîlik ile Şiîliğin Ca'feriyye fıkhına çok yakındırlar.

## Teoloji (İtîkâd)

Teoloji veya kelâm açısından Zeydîler diğer Şîa mezheplerinde olduğu gibi Mutezile'ye yakındırlar.

## Zeydî tarikât ve topluluklar
İlk Zeydî devleti M.S. 864 yılında Alavîler tarafından Taberistan'da *([[Hazar Denizi]]'nin güney kıyı şeridinde)* kurulmuş ve liderlerinin 928'de Sâmânîler tarafından öldürülmesine kadar da varlığını sürdürmüştür. Kırk yıl sonra devlet Gîlân'da (Kuzeybatı İran) yeniden kurulmuş ve 12. yüzyıla kadar da ayakta kalmıştır.

### <small>Zeydîlikten doğan tarikât ve mezhepler</small>
**[[Zeydîler|Zeydiyye]]** *(Beşçiler)*
* **Dukeynîlik** 
İslâm peygamberi Muhammed bin Abdullah’ın hâleflerinin Ali bin Ebû Tâlib'in tarafını tutmamalarından dolayı imanlarını kaybettiğine inananların mezhebi;
* **Halefîlik** 
İmâm Zeyd b. Ali’nin hâleflerinin *"Abd el-Samed"* adlı bir şahıs ve onun neslinden devam ettiğine inananların mezhebi;
* **Heşebîlik / Sûrhabîlik**

Hüseyin’in intikamını almak için isyan eden Muhtâr es-Sekafî’nin ordusundaki bir grup mevâlîye verilen ad.
* **Carûdîlik** 
Adını *"Ebû’l Carûd Ziyad bin Ebû Ziyad"*’dan alan, Ebû Bekir, Ömer ve Osman’ın her üçünün de Ali bin Ebû Tâlib’i halife seçmemekle bir kebîre işlemiş olmamakla beraber hatalı bir  davranışta bulunduklarına ve bu nedenle de artık onların Ashab-ı Kiramlıklarının geçerli olmayacağını beyân etmekle beraber âlenen de suçlamaktan kaçınan, diğer taraftan ise Âişe, Talha b. Ubeydullah ile Zübeyr b. Avvâm'ı Ali bin Ebû Tâlib'e başkaldırmış olmalarından ötürü şiddetle kınayanların mezhebi.
**Bu mezhebi kabûl eden devletler:*
** Alavîler 
** Banu Ukheydhirîler *(Merkezî [[Arap Yarımadası|Arabistan]]'da Jew El-Yememeh’de 867’de kurulan ve [[11. yüzyıl]]ın ortasına kadar süren devlet.)*  
** Büveyhîler
** Deylem
** El-Mezîdiler
** Hasanveyhiler
** *<u>*'İdrîsîler**</u>''
*** <u>[[Hammûdî Hanedanı|Hammûdîler]]</u>
** [[Kâkûyîler]]
** [[Yemen Krallığı|Yemen]]
* <u>**Süleymanîlik**</u> 
Cerîriyye diye de anılan ve Zeydiyye’den Süleyman b. Cerîr’in (ö. 187/803’ten sonra [?]) görüşlerini benimseyenlere verilen ad.
:Süleymanîliğe bağlı olan alt kollar:
* <u>**Butrîlik / Tâbîrilik**</u>
Zeydiyye’den Kesîrünnevâ el-Ebter’in (ö. 169/785-86) görüşlerini benimseyen ve Hasan b. Sâlih’e (ö. 168/784-85) nisbetle Sâlihiyye diye de anılan fırka.
* <u>**Salihîlik**</u> 
Zeydiyye’den Hasan b. Sâlih’in (ö. 168/784-85) görüşlerini benimseyen ve Kesîrünnevâ el-Ebter’e (ö. 169/785-86) nisbetle Bütriyye veya Ebteriyye diye de anılan fırka.
* <u>**Vâsîtîlik*'</u> 
Beşçi olmakla beraber [[On İki İmam]]ın tamamını da tanıyan [[Zeydîler]]’in oluşturduğu [[islam mezhepleri|mezhep]].

== Günümüzde Zeydîler ==
Zeydîler [[Yemen]]'de hakim dini grup olup Zeydî liderler yönettikleri topluluklar tarafından "[[Hilâfet|Halife]]" unvanıyla anılırlar. Yemen'in yöneticisi Al-Hadi Yahya bin al-Hussain bin al-Qasim ar-Rassi, [[Muhammed]]'in torunu olan bir halife olarak bilinirdi. Sistem, [[20. yüzyıl]]ın ortalarına 1962'deki devrime kadar böyle sürmüştür.

Günümüzde Zeydiyye Mezhebi başta [[Yemen]], [[Umman]], [[Suudi Arabistan]] olmak üzere birçok ülkede taraftarı olan bir mezheptir. [[Yemen]] nüfusunun *(23.833.000)'' yaklaşık % 30'unu oluşturan 7.150.000 kişi Zeydiyye Mezhebine mensuptur. Suudi Arabistan'ın % 5.5 (1.200.000) ve Umman'ın % 2.2 (60.000) Zeydi'dir.

## Zeydîliğin Şiîlik mezhepleri arasındaki konumu
 

## Dış bağlantılar
* Zayiddiyah

## Kaynakça