open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
747

*Bu madde 747 yılı hakkındadır. Uçak için [[Boeing 747]] maddesine göz atın.*

## Olaylar
*9 Haziran - Ebû Müslim Horasânî, Horasan'da Emeviler'e karşı ayaklanarak Abbasi isyanını başlattı.
*Arap-Bizans Savaşı: İmparator V. Konstantin, İtalyan şehir devletlerinden gelen gemilerin yardımıyla Kıbrıs açıklarındaki Emevi Halifeliği'nin filosunu yok etti.
## Doğumlar
 
## Ölümler
* Kutlug Bilge Kül Kağan, Uygur Kağanlığı'nı kuran devlet adamı
748

## Olaylar
* 14 Şubat - Abbâsî İhtilâli: Ebu Müslim Horasani yönetimindeki Haşimi isyancılar, Emevi eyaleti Horasan'ın (modern İran) başkenti Merv'i aldı. Kahtabe bin Şebib et-Ta'i, Gürgan'da 1000 kişilik bir Emevi ordusunu yenerek Nişabur ve Rey şehirlerini aldı.
* 9 Aralık - Horasan'ın Arap valisi Nasr bin Sayyar, muhalif aşiretlere, Türgeş komşularına ve Abbasilere karşı şiddetli bir şekilde savaştığı 10 yıllık bir yönetimin ardından öldü. Nasr, gayrimüslimlere cizye vergisi koymuş ve Müslüman Araplar için bir arazi vergisi sistemi uygulamaya koymuştu.
*Baalbek şehrinde (modern Lübnan) yağma ve katliam olayları gerçekleşti.

## Doğumlar
* Vâkidî, Müslüman tarihçi ve siyer yazarı
* Şarlman, Franklar'ın kralı

## Ölümler
* 22 Mayıs - İmparatoriçe Genshō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 44. hükümdarı (d. 683)
* *tarihi bilinmeyen*
** Mâlik bin Dînar, İslâm âlimi ve mutasavvıf
** Vâsıl bin Atâ, Mutezile mezhebinin kurucusu olarak tanınan ilahiyatçı, hukukçu (d. 699)
749

## Olaylar
* Abbasi İhtilâli: Kahtabe bin Şebib et-Ta'i komutasındaki Abbasi güçleri, İsfahan'da 50.000 kişilik büyük bir Emevi ordusunu yendi ve Irak'ı işgal ederek Kufe şehrini ele geçirdi.
* Emevi prensi Abdullah bin Abdülmelik, ilk Abbasi halifesi Abdullah bin Muhammed'in Hire'de emriyle çarmıha gerilerek idam edildi. (veya 750)
* 28 Ekim - Abdullah bin Muhammed, destekçileri tarafından Kufe'de halife ilan edildi ve Saffah ("Kan dökücü") unvanını aldı.
*18 Ocak - Celile depremi: Filistin ve doğu Transürdün'de bir deprem gerçekleşti. Tiberya, Beit She'an, Hippos ve Pella şehirleri hasar gördü.

## Doğumlar
* Muhammed bin Hasan eş-Şeybanî, Hanefi mezhebinin Ebu Hanife'den sonraki en ünlü iki bilgininden birisi (ö. 805)
 
## Ölümler
* 4 Aralık - Aziz İoannis, Suriyeli Hristiyan azizi, kilise babası ve teolog (d. 676)
750

## Olaylar
* 25 Ocak - Zap Suyu Muharebesi: Abbasi isyancılarının halife ilan ettiği Seffah ile son Emevi halifesi II. Mervan arasında gerçekleşen muharebede II. Mervan yenildi. Emevi Devleti yıkıldı dolayısıyla Abbasî Devleti kurulmuş oldu.

## Doğumlar
* 25 Ocak - IV. Leon, Bizans imparatoru (ö. 780)
* *tarihi bilinmeyen*
** III. Leo, papa (ö. 816)

## Ölümler
*25 Ocak
**II. Mervân, Son Emevi halifesi (d. 693)
** İbrahim bin Velîd, Emevi halifesi (d. ?)
* 5 Ağustos - Abdülhamid el-Kâtib, II. Mervan'ın bürokratı, diplomat ve yazar
751

## Olaylar
* Talas Muharebesi gerçekleşti (Türklerin İslamla tanışması)
* İslamın 4 ana mezhebinin kabul edilmesi (Şafilik, Hanefilik, Hanbelilik ve Malikilik)

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Maria, Bizans imparatoru V. Konstantinos'un eşi
752

## Olaylar
* Kuştul Manastırı yapıldı.
 
## Doğumlar
* İrini, Bizans imparatoriçesi (ö. 803)

## Ölümler
* 25 Ocak - İbrahim bin Velîd, Emevi halifesi
753

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* Grifo, Charles Martel'in çocuğu (d. 726)
* Zeyd bin Eslem, Tabiin dönemi hadis alimi ve müfessir
754

## Olaylar
* Papalık Devleti kuruldu. (dağılışı 1870)
* Hieria Konsili, Bizans İmparatoru V. Konstantinos'un çağrısı ile düzenlendi.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Anastasios, Rum Ortodoks patriği
* Hiltrud, Bavyera düşesi
* Seffâh, Abbasi halifesi (d. 721)
755

## Olaylar
* 16 Aralık - An Luşan İsyanı başladı.
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* Ebû Müslim Horasânî, İranlı bir Müslüman siyasetçi (d. 718)
756

## Olaylar
* 15 Mayıs - Musare Savaşı: Abbâsîler'in takibinden kaçan I. Abdurrahman, Endülüs valisi Yusuf el-Fihrî'nin ordususunu Guadalquivir kıyısında bozguna uğrattı. Bu olayla Endülüs Emevi Devleti kurulmuş oldu.

## Doğumlar
* Ebu Nuvas, şair (ö. 810)
* İbrahim bin Agleb, Kuzey Afrika'da Abbasiler'e bağlı olarak hüküm süren Aglebiler hanedanının kurucusu (ö. 812)

## Ölümler
* 4 Haziran - İmparator Shōmu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 45. imparatoru (d. 701)
* *tarihi bilinmeyen*
** Aistulf, Lombard kralı
757

## Olaylar
 
## Doğumlar

## Ölümler
* 26 Nisan - II. Stephanus, Papalık Devletlerinin ilk hükümdarı (d. 715)
* *tarihi bilinmeyen*
** An Luşan, Yan Hanedanı hükümdarı (d. 703)
758

**758** (**DCCLVIII**) pazar günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* I. Æthelred Doğu Anglia tahtına geçti.

## Doğumlar
* I. Nikiforos, Rum Ortodoks Patriği (ö. 828)

## Ölümler
759

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Theodoros, Hristiyan aziz, kilise babası, keşiş ve teolog (ö. 826)
 
## Ölümler
* Bayan Çor Kağan, Uygur Kağanlığı kağanı (d. 713)
* İbn-i Mukaffa, İranlı düşünür, bürokrat ve edebiyatçı (d. 720/724)
* Wang Wei, Tang döneminde yaşamış Çinli şair, müzisyen, ressam ve devlet adamı (d. 699)
760

## Olaylar
* Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 684 ; sonraki : 837).

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Ali bin Ebu Talha, hadis ve tefsir bilgini
* İbn-i Cureyh, hadis ve tefsir bilgini
761

**761** (**DCCLXI**) perşembe günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Bögü Kağan, Soğdlardan aldığı Mani dinini devletin resmi dini olarak ilan etti.
 
## Doğumlar

## Ölümler
* İbn-i İshak, Arap tarihçi (d. 704)
* II. Hurşid, Taberistan hükümdarı (d. 734)
Fîhi Mâ Fîh

**Fîhi Mâ Fîh** (), Arapça sözcük karşılığı "ne varsa içindedir" manasına gelen, anlam karşılığı ise "ne varsa onun içinde var" veya "ne varsa onda var"a gelen Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin bir eseri.

## Nitelik ve içeriği
Bu eser Mevlânâ'nın çeşitli meclislerde yaptığı sohbetlerin, oğlu Sultan Veled tarafından toplanması ile meydana gelmiştir. 75 bölümden oluşmaktadır ve bu bölümlerin 6'sı Arapça diğerleri ise Farsça kaleme alınmıştır. Bu bölümlerden bir kısmı, Selçuklu Veziri Süleyman Pervane'ye hitaben kaleme alınmıştır. Eserde bazı siyasi olaylara da temas edilmesi yönünden, bu eser aynı zamanda tarihi bir kaynak olarak da kabul edilmektedir. Eserde Mevlânâ'nın düşünüşü, dünya görüşü, devrini bildirişi, din ve insanlık hakkındaki düşünüşleri, anlatılır. Cennet ve cehennem, dünya ve âhiret, mürşit ve mürîd, aşk ve semâ gibi konular işlenmiştir.

## Adı
Esere "Fihi Ma-Fih" isminin hangi nedenle verildiğini kesin bir tarzda söylemek doğru olmadığı gibi; "içinde olması gereken şeyler buradadır" manasının kastedilmiş olabileceği ihtimali düşünülmelidir.

## Baskıları
*Fîhi Mâ-Fîh, ilk defa Türkçeye Ahmet Avni Konuk (1868-1938) tarafından tercüme edilmiştir. 
*Dr. Selçuk Eraydın tarafından hazırlanmış bir baskısı İz Yayınları tarafından yayınlanmıştır.
*Türkçeye Billur C. Yılmazyiğit tarafından çevrilen ve "Ne varsa onun içinde var" adıyla yeniden PARŞÖMEN YAYINLARI tarafından basıldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Fîhi Mâ-Fîh
762

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* İmparator Xuanzong, Çin'in Tang Hanedanı'nın yedinci imparatoru (d. 685)
* Li Bai, Tang dönemi'nde yaşamış Çinli şair (d. 701)
* Muhammed en-Nefsüzzekiyye, Abbasiler'e karşı Medine'de başlatılan isyanın lideri
763

**763** (**DCCLXIII**) cumartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Anhialos Muharebesi

## Doğumlar
* 17 Mart - Harun Reşid, beşinci Abbasi halifesi (ö. 809)
 
## Ölümler
* Jianzhen, Çinli Budist keşiş (d. 688)
764

**764** (**DCCLXIV**) pazar günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* Britanya kralı Offa Kent'i fethetti.

## Doğumlar
* Hâdî, Abbâsî halifesi (ö. 786)

## Ölümler
765

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Ali er-Rızâ, İslâm Peygamberi Muhammed'in yedinci göbekten torunu (ö. 818)
 
## Ölümler
* 10 Kasım - İmparator Junnin, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 47. imparatoru (d. 733)
* *tarihi bilinmeyen*
** Ca'fer es-Sâdık, Caferilik fıkhının kurucusu
** Telets, Tuna Bulgar Devleti hanı
766

**766** (**DCCLXVI**) çarşamba günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Türkeş Devleti dağıldı (kuruluşu 699).

## Doğumlar
* Ali er-Rızâ, 8. Şii imamı (ö. 818)

## Ölümler
767

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 15 Eylül - Saichō, Budizmin Tendai mezhebinin kurucusu olan Japon Budist keşiş (ö. 822)
* *tarihi bilinmeyen*
** Bişr-i Hâfî, mutasavvıf (ö. 841)
** İmam Şâfiî, Şâfiî Mezhebi'nin kurucusu (ö. 820)

## Ölümler
* 28 Haziran - Papa Aziz I. Paulus, papa (d. 700)
* Eylül - İmam-ı Azam Ebu Hanife, hanefi mezhebinin kurucusu, islam alimi (d. 699)
* 28 Aralık - İbn Cüreyc, hadis kitabıyla tanınan İslam alimi (d. 699)
* *tarihi bilinmeyen*
** İbn-i İshak, Meğazi ilminin kurucusu olarak kabul edilen tarihçi (d. 704)
** Mukâtil bin Süleyman, Tabiin dönemi hadis alimi ve müfessir (d. 702)
768

**768** (**DCCLXVIII**) cuma günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* Japonya'nın Nara kentinde yer alan Kasuga-taisha tapınağı Fujiwara boyu tarafından resmî olarak tanındı.

## Doğumlar
* Han Yu, Çinli filozof ve şair (ö. 824)

## Ölümler
* 24 Eylül - III. Pepin, Franklar Krallığı'nda bir devlet adamı ve sonra kral (d. 714)
769

**769** (**DCCLXIX**) pazar günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* 17 Şubat - An Luşan İsyanı sona erdi.
* 7 Haziran - FMU (French Mason Union) kuruldu.

## Doğumlar

## Ölümler
* Gülnar Hatun, Türk kahraman (d. 731)
770

## Olaylar
 
## Doğumlar
* II. Mihail, Bizans imparatoru (ö. 829)
* IV. Stephanus, İtalyan din adamı, papa (ö. 817)

## Ölümler
* 28 Ağustos - İmparatoriçe Kōken, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 46. ve 48. hükümdarı (d. 718)
* *tarihi bilinmeyen*
** Du Fu, Çinli şair (d. 712)
771

## Olaylar
 
## Doğumlar
* VI. Konstantinos, Bizans İmparatoru (ö. 797)
 
## Ölümler
* Rouenli Remigius, Charles Martel'in gayrimeşru oğlu, Rouen'in üçüncü başpiskoposu
772

**772** (**DCCLXXII**) çarşamba günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* 1 Şubat - I. Hadrianus, papa olarak göreve başladı.

## Doğumlar

## Ölümler
773

## Olaylar
* 0 sayısı, Hint sayı sisteminden alınarak, Abbasi dönemi Bağdad'ında Arap matematikçiler tarafından geliştirildi. (Maya kültürünün bu kavramı geliştirmesinden çok sonra, bkz. Maya rakamları)

## Doğumlar
* İmparator Heizei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 51. imparatoru (ö. 824)

## Ölümler
* Hamza bin Habib, kıraat alimi

## Kaynakça
774

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Kūkai, Japon Budist keşiş, şair, mühendis ve sanatçı (ö. 835)
 
## Ölümler
* Züfer bin Hüzeyl, Hanefi fıkıh ve hadis bilgini (d. 728)
775

## Olaylar
 
## Doğumlar
* V. Leon, Bizans imparatoru (ö. 820)
* İbrahim Nazzam, filozof ve teolog (ö. 845)
* Karı Çor Tigin, Uygur tigini (ö. 795)
 
## Ölümler
* 7 Ekim - Mansûr, Abbasi halifesi (d. 714)
* *tarihi bilinmeyen*
** V. Konstantinos, Bizans imparatoru (d. 718)
** Kibi no Makibi, Nara Dönemi'nde yaşamış bir Japon bilgini ve asili (d. 695)
** Lebuinus, aziz
776

**776** (**DCCLXXVI**) pazartesi günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* 24 Nisan - Bizans imparatoru IV. Leon, 5 yaşındaki oğlu VI. Konstantinos'u "eş hükümdar" olarak atadı.

## Doğumlar
* İbn Ebu Şeybe, hadis, tefsir ve tarih bilgini (ö. 849)
 
## Ölümler
779

**779** (**DCCLXXIX**) cuma günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Bensington Muharebesi

## Doğumlar
* İbrahim bin el-Mehdî, Abbasi halifesi (ö. 839)
* Jia Dao, Çinli şair (ö. 843)

## Ölümler
* 10 Haziran - Daizong, Çin imparatoru (d. 727)
777

**777** (**DCCLXXVII**) çarşamba günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Kutsal Roma imparatoru Şarlman komutasındaki kuvvetler Paderborn'u ele geçirdi.

## Doğumlar
* İbn Sa'd; hadis, siyer, tarih ve neseb bilgini (ö. 845)

## Ölümler
780

## Olaylar
* Endülüs Emevi Devleti hükümdarı I. Abdurrahman, Zaragoza şehrini ele geçirdi.
* Medikion Manastırı kuruldu.

## Doğumlar
* Ahmed bin Hanbel, Hanbeli mezhebinin öncüsü (ö. 855)
* Hârizmî, matematik, gökbilim, coğrafya ve algoritma alanlarında çalışmış Fars bilim insanı (ö. 850)

## Ölümler
* 8 Eylül - IV. Leon, Bizans imparatoru (d. 750)
782

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 11 Ocak - İmparator Kōnin, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 49. imparatoru (d. 709)
783

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* El-Mukanna, Hûrremîler Hareketi'nin oluşumunda etkin rol oynamış olan yalancı peygamber
* Hasan bin Zeyyîd bin Hasan, Hasan el-Mûctebâ'nın torunu, Hâlife El-Mansûr döneminde Medine valisi
784

**784** (**DCCLXXXIV**) perşembe günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* Nagaoka-kyō Japon İmparatorluğu'nun başkenti oldu.

## Doğumlar

## Ölümler
* IV. Pavlos, Rum Ortodoks patriği
785

## Olaylar
 
## Doğumlar
* İmparator Junna, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 53. imparatoru (ö. 840)

## Ölümler
* 4 Ağustos - Mehdi veya Muhammed el-Mehdî bin Abdullâh Mansûr, Abbasi halifesi (d. 746)
* *tarihi bilinmeyen*
** Edessalı Theofilus, Orta Çağ astroloğu ve âlimi (d. 695)
** Ōtomo no Yakamochi, Japon şair ve devlet adamı (d. 715)
** Tatzates, Ermeni asıllı Bizans generali
786

## Olaylar
* 14 Eylül - Harun Reşid, Abbasi halifesi oldu.

## Doğumlar
* 14 Eylül - Memûn, Abbasi halifesi. (ö. 9 Ağustos 833)
* 10 Ekim - İmparator Saga, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 52. imparatoru (ö. 842)
* *tarihi bilinmeyen*
** Hacac bin Yusuf bin Matar, Müslüman matematik bilgini (ö. 833)

## Ölümler
* 14 Eylül - Hâdî, Abbâsî halifesi (d. 764)
* *tarihi bilinmeyen*
** Halil ibn Ahmed el-Ferahidi, Arap dil ve edebiyat bilgini (d. 718)
787

## Olaylar
* 24 Eylül - Güvenlik nedeniyle ertelenen İkinci İznik Konsili İznik'te tekrar toplandı. Resim düşmanı (İkonoklazm) dönemde yapılan bu toplantıda resimlere dönüşü sağlayan kararlar alındı.

## Doğumlar
* Emîn, Abbasi halifesi (ö. 813)
* Ebû Maşer el-Belhî, Fars gök bilimci

## Ölümler
778

## Olaylar
 
## Doğumlar
* I. Ludwig, 781'den itibaren Akitanya kralı ve ortak Kutsal Roma İmparatoru, 813'ten itibaren babası Şarlman ile Frank kralı (ö. 840)
 
## Ölümler
781

**781** (**DCCLXXXI**) pazartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Frank kralı Şarlman, oğlu Pepin'i "İtalya Kralı" ilan etti.

## Doğumlar
* Hâris el-Muhâsibî, İslam alimi (ö. 857)

## Ölümler
788

## Olaylar
*Eylül - Kopidnadon Muharebesi: Abbasi ve Bizans orduları arasında, Pozantı yakınlarındaki yapılan savaşta Bizanslılar ağır bir yenilgi aldılar.
*Kral Şarlman, Bavyera'yı fethederek Frank Krallığı'na kattı.
* Avarlar, Doğu Frank Krallığı'nı (modern Almanya) saldırdı. Bu Frank Krallığı ile Avarlar arasındaki savaşları başlattı.

## Doğumlar
*I. Methodios, Rum Ortodoks patriği (843-847)
* Adi Şankara, Hint filozof, mistik ve teolog (ö. 820)
* Ebu Temmam, Arap şair

## Ölümler
* I. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devleti'nin kurucusu ve ilk hükümdarı, Kurtuba emiri (d. 731)
789

## Olaylar
* Kral Şarlman, Elbe Nehri'ni Frank-Sakson ordusu ile geçti ve Obotrite bölgesine girdi. Baltık bölgesine kadar hakimiyetini genişletti.
* Şarlman günümüz Almanya sınırlarında bulunan Herford kasabasını Werre Nehrinin alçaldığı kısmın güvenliğini sağlama gerekçesiyle kurdu.
* Şarlman Frank krallığında eğitim ve dini reformları içeren Admonitio generalis adlı fermanı yayınladı.
* Fes şehri kuruldu (günümüzde Fas), kurucusu Fas emiri I. İdris, Zeydiler hanedanının kurucusu.

## Doğumlar
* Ziryab, Müslüman şair, müzisyen, şarkıcı, botanikçi ve coğrafyacı (ö. 857)

## Ölümler
* El-Hayzüran bint Ata, Abbasi halifesi Mehdî'nin eşi
790

## Olaylar
 
## Doğumlar
* II. Sergius, papa (ö. 847)
* IV. Leo, papa (ö. 855)
 
## Ölümler
* Külüg Bilge Kağan, Uygur Kağanlığı kağanı
791

## Olaylar
* Slovenlerin ve Hırvatların da dahil olduğu Frank ordusu, Avarlara karşı büyük bir saldırı düzenledi.
* Necef şehri kuruldu.

## Doğumlar

## Ölümler
792

## Olaylar

## Doğumlar
* II. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devleti hükümdarı (ö. 851)
* II. Hadrianus, papa (ö. 872)

## Ölümler
* Mihail Lahanodrakon, Bizanslı general
793

## Olaylar
* Lindisfarne'ye Viking saldırısı gerçekleşti. Bu olay Viking Çağı'nın başlangıcı sayılır.

## Doğumlar
 
## Ölümler
794

## Olaylar

## Doğumlar
* Mutasım, Abbasi halifesi (ö. 842)
 
## Ölümler
* 20 Mayıs - Aziz Kral Ethelbert, Doğu Anglia kralı ve Hristiyanlar için bir aziz
* *tarihi bilinmeyen*
** Abdullah bin Mübarek, Türk asıllı Hanefî fıkıh, hadis ve tefsir bilgini (d. 736)
795

## Olaylar

## Doğumlar
* I. Lothar, Bavyera kralı (ö. 855)
* Babek Hürremi, Fars kökenli komutan (ö. 838)
* Æthelwulf, Wessex kralı (ö. 858)
 
## Ölümler
* 20 Mayıs - Karı Çor Tigin, Uygur Kağanlığı döneminde yaşamış tigin (d. 775)
* 25 Aralık - I. Hadrianus, Katolik din adamı, papa
* *tarihi bilinmeyen*
** Mâlik bin Enes, Maliki mezhebinin kurucusu (d. 712)
** Ur Çor Kağan, Uygur-Türk kağanı
796

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Zünnûn-ı Mısrî, Mısırlı Arap düşünür (ö. 860)
 
## Ölümler
* Temmuz - Offa, Mersiya kralı
* *tarihi bilinmeyen*
** Yakub bin Tarık, İranlı astronom ve matematikçi
797

## Olaylar
 
## Doğumlar
* I. İgnatius, Konstantinopolis Patriği (ö. 877)
 
## Ölümler
* VI. Konstantinos, Bizans İmparatoru (d. 771)
798

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Abdullah bin Tâhir, Abbasi devlet adamı ve kumandan (ö. 844)

## Ölümler
* Ebû Yûsuf, Hanefî fıkıh ve hadis bilgini (d. 731)
799

**799** (**DCCXCIX**) salı günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Trsat Kuşatması

## Doğumlar

## Ölümler
* 13 Nisan - Diyakoz Paul, İtalyan keşiş
* 1 Eylül - Musa el-Kâzım, 12 İmam'dan yedincisi (d. 745)
800

## Olaylar
* Kavimler Göçü sona erdi.

## Doğumlar

## Ölümler
* 3 Haziran - Stavrakios, Bizanslı hadım bürokrat ve Bizans İmparatoriçesi Atinalı İrini'nin en önemli ve etkili danışmanlarından biri
801

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Kindî, felsefe, tıp, matematik astronomi, ilahiyat, psikoloji, fizik, kimya ve müziğe kadar pek çok bilim dalında eser yazan Arap bilim insanı (ö. 873)
 
## Ölümler
* Rābiʿatü-l-ʿAdeviyyetü-l-Kaysiyye, Basralı ünlü kadın sufi (d. 714 veya 718)
802

## Olaylar
* I. Nikiforos, Bizans imparatoru oldu. İsaurya Hanedanı sona erdi, Nikiforos Hanedanı dönemi başladı.
* Wessex Kralı Beorhtric zehirlenerek öldü. Kraliçe Eadburh, Şarlman'a sığındı. Egbert Wessex'e döndü ve yeniden tahta geçti.
* II. Jayavarman hükümdarlığını ilan ederek Khmer İmparatorluğu'nu kurmuş oldu.
* Kore'de Haeinsa tapınağı inşa edildi.
 
## Doğumlar
## Ölümler
* Beorhtric, Wessex Kralı
803

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* İrini, Bizans imparatoriçesi (d. 752)
* Fudayl bin İyaz, bazı Müslümanlara göre evliya
804

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* İbrahim el-Mevsılî, şarkıcı, müzikolog ve Arap klasik musikisinin önemli bir temsilcisi (d. 743)
805

## Olaylar
 
## Doğumlar
* García Íñiguez, ikinci Pamplona Kralı (ö. 882)
 
## Ölümler
* 29 Kasım - Yahya bin Halid, Abbasi veziri (d. 733/737)
* *tarihi bilinmeyen*
** Muhammed bin Hasan eş-Şeybanî, Hanefi mezhebinin Ebu Hanife'den sonraki en ünlü iki bilgininden birisi (d. 749)
806

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 5 Şubat - İmparator Kammu, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 50. imparatoru (d. 737)
* 25 Şubat - Tarasios, Rum Ortodoks patriği (d. 730)
808

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 27 Eylül - İmparator Ninmyō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 54. imparatoru (ö. 850)
 
## Ölümler
809

**809** (**DCCCIX**) pazartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Serdica Kuşatması

## Doğumlar

## Ölümler
* 24 Mart - Harun Reşid, beşinci ve en tanınmış Abbasi halifesi (d. 763)
* El-Abbâs b. el-Ahnef, Arap şair (d. 750)
810

## Olaylar

## Doğumlar
* 21 Temmuz - İmam Buharî, Buharalı Fars muhaddis (ö. 869)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Fotios, Konstantinopolis Patriği (ö. 893)
** Abbas İbn Firnas, Berberî astronom, simyacı, fizikçi, şair ve İslam bilgini (ö. 888)
** Huneyn bin İshak, Abbasi döneminde yaşamış ünlü bir mütercim ve hekim (ö. 873)
** Kassia, Bizanslı başrahibe, şair, besteci ve ilahi yazarı (ö. 865)

## Ölümler
* Ebu Nuvas, İranlı şair (d. 756)
811

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 15 Haziran - Muhammed el-Cevâd, Şiîliğin bir fırkası olan İsnâaşeriyye'nin dokuzuncu imamı (ö. 835)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Basileios, gaspçı Bizans imparatoru (ö. 886)
 
## Ölümler
* 26 Temmuz - I. Nikiforos, Bizans imparatoru
813

## Olaylar
* Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti.
* Versinikia Muharebesi gerçekleşti.
 
## Doğumlar
* Theofilos, Bizans imparatoru (ö. 842)
 
## Ölümler
* 1 Eylül - Emîn, Abbasi halifesi (d. 787)
812

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Vâsik, Abbasi halifesi (ö. 847)

## Ölümler
* 11 Ocak - Stavrakios, Bizans imparatoru
* *tarihi bilinmeyen*
** İbrahim bin Agleb, Kuzey Afrika'da Abbasiler'e bağlı olarak hüküm süren Aglebiler hanedanının kurucusu (d. 756)
814

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 28 Ocak - Şarlman, Frank ve Lombard kralı (d. 748)
* 13 Nisan - Krum, Tuna Bulgar Devleti hanı
* *tarihi bilinmeyen*
** Hasan bin Ziyad, Hanefi fıkıh bilgini (d. 734)
815

## Olaylar
* Konstantinopolis'te imzalanan Bizans-Bulgaristan Antlaşması ile Bulgar Hanı Omurtag ile Bizans İmparatoru V. Leon arasında Bulgarlar lehine 30 yıllık bir barış yapıldı.
* Konstantinopolis Konsili toplandı.

## Doğumlar
* Johannes Scottus Erigena, İrlandalı Orta Çağ düşünürü (ö. 877)
* Theodora, Bizans İmparatoriçesi, Bizans imparatoru Theofilos'un eşi

## Ölümler
* Câbir bin Hayyan, Farsî çok yönlü bir fen bilgini; simyacı, kimyacı ve eczacı (d. 721)
816

**816** (**DCCCXVI**) salı günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* 5 Ekim - I. Louis Kutsal Roma İmparatorluğu tahtına çıktı.

## Doğumlar
* Formosus, papa (ö. 896)
 
## Ölümler
* 12 Haziran - III. Leo, papa (d. 750)
817

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Davud ez-Zahirî, İslam'daki fıkıh mezheplerinden olan Zahiri mezhebinin kurucusu (ö. 884)
* Ebu Davud - Sünen-i Ebu Davud olarak anılan eserin müellifi, muhaddis (ö. 889)
 
## Ölümler
* IV. Stephanus, İtalyan din adamı, papa (d. 770)
818

**818** (**DCCCXVIII**) cuma günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Coenwulf komutasındaki Anglosaksonlar Dyfed'i (Galler) yağmaladı.

## Doğumlar

## Ölümler
* Ali er-Rızâ, İslâm Peygamberi Muhammed'in yedinci göbekten torunu (d. 765)
819

## Olaylar
* Abbasiler'in başkenti Bağdat oldu.
* Sâmânîler hanedanı kuruldu (dağılışı 999).

## Doğumlar
 
## Ölümler
820

## Olaylar
* Müslüman matematikçi Hârizmî, cebri buldu.

## Doğumlar
* Álmos, Macar kabilelerinin öncüsü, hükümdarı (ö. 895)
* Ebu Hanife Dineverî, astronomi, botanik, metalürji, coğrafya, matematik ve tarih gibi çok çeşitli alanlarda çalışmalarda bulunmuş bilim insanı (ö. 896)
* İbn Hurdâzbih, günümüze kadar ulaşan Kitâbü'l-mesâlik ve'l-memâlik'in yazarı, Fars coğrafyacı (ö. 912)
 
## Ölümler
* 19 Ocak - İmam Şâfiî, Şâfiî Mezhebi'nin kurucusu (d. 767)
* *tarihi bilinmeyen*
** V. Leon, Bizans imparatoru (d. 775)
** Adi Şankara, Hint filozof, mistik ve teolog (d. 788)
822

## Olaylar
* 23 Mayıs - Endülüs Emevi Devleti hükümdarı II. Abdurrahman tahta çıktı.
* Abbasilerin Horasan valisi Tahir bin Hüseyin burada bağımsızlığını ilan ederek Tahiriler hanedanını kurdu.

## Doğumlar
* Mart - Mütevekkil, Abbasi halifesi (ö. 861)

## Ölümler
* 26 Haziran - Saichō, Budizmin Tendai mezhebinin kurucusu olan Japon Budist keşiş (d. 767)
* *tarihi bilinmeyen*
** Grigorios Pterotos, Bizanslı general
821

## Olaylar
* Tang Mu Zong, Çin imparatoru oldu.
* Tâhirîler hanedanı kuruldu. (dağılışı 873)

## Doğumlar
* Sabit bin Kurre, Arap matematikçi ve gökbilimci (ö. 901)
 
## Ölümler
823

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 13 Haziran - Dazlak Karl, Kutsal Roma imparatoru, Frank kralı (ö. 877)
* 27 Eylül - Orléanslı Ermentrude, Dazlak Karl ile evliliği sayesinde Frank Kraliçesi (ö. 869)
 
## Ölümler
* Ekim - Slav Thomas, Bizans askerî komutanı (d. y. 760)
* *tarihi bilinmeyen*
** Thekla, II. Mihail'in eşi, imparatoriçe
824

## Olaylar
* Papa Eugenius Secundus, Episcopus Romanus Papa oldu.

## Doğumlar
* İbn Mâce, İranlı hadis bilgini ve düşünür (ö. 887)
* Tirmizî, Fars hadis bilgini (ö. 892)
 
## Ölümler
* 5 Ağustos - İmparator Heizei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 51. imparatoru (d. 773)
825

## Olaylar
 
## Doğumlar
* II. Ludwig, İtalya kralı ve Kutsal Roma imparatoru (ö. 875)

## Ölümler
* Meymûn el-Kaddâh, Bâtınîliğin ve İsmâ‘îl'îyye mezhebinin, özellikle de Nizârî fıkhının kurucusu
826

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 22 Ocak - İmparator Montoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 55. imparatoru (ö. 858)
* *tarihi bilinmeyen*
** Kiril, Hristiyan misyoner
 
## Ölümler
* Theodoros, Hristiyan aziz, kilise babası, keşiş ve teolog (d. 759)
827

## Olaylar

## Doğumlar
* İbnü'r Râvendî, Fars İslam âlimi, filozof ve yazar (ö. 911)
* Methodios, Hristiyan misyoner

## Ölümler
828

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 5 Nisan - I. Nikiforos, Rum Ortodoks Patriği (d. 758)
* *tarihi bilinmeyen*
** Abdulmelik el-Esmaî, Arap zooloji ve filoloji bilgini (d. 740)
** Vâfî Ahmed, İsmâilîyye İmâmı
829

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Ali el-Hadî, 12 İmam'ın onuncusu (ö. 868)
 
## Ölümler
* II. Mihail, Bizans imparatoru (d. 770)
830

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Cüneyd-i Bağdâdî, sufi ve filozof (ö. 909)
* İmparator Kōkō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 58. imparatoru (ö. 887)

## Ölümler
831

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 10 Temmuz - Zübeyde bint Cafer, Abbasi halifelerinden Hârûnürreşîd'in hanımı, Emîn'in annesi
* *tarihi bilinmeyen*
** Omurtag, Birinci Bulgar İmparatorluğu Hanı
832

**832** (**DCCCXXXII**) pazartesi günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* Külüg Beg, Uygur Kağanı oldu.
* Bizans-Arap savaşları: Bizans kalesi Loulon (modern Türkiye) Abbasiler tarafından ele geçirildi. Garnizon, uzun bir kuşatmadan sonra Halife Memun'a teslim oldu.
 
## Doğumlar

## Ölümler
833

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 9 Ağustos - Memun, Abbasi halifesi (d. 786)
* *tarihi bilinmeyen*
** Hacac bin Yusuf bin Matar, Müslüman matematik bilgini (d. 786)
834

**834** (**DCCCXXXIV**) perşembe günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* 1 Mart - I. Louis Frank kralı oldu.

## Doğumlar
* I. Efthimios, Konstantinopolis ekümenik patriği (ö. 917)

## Ölümler
* I. Odo, Orléans Kontu
835

## Olaylar
* Maride Kalesi'nin yapımı tamamlandı.
 
## Doğumlar
* Eylül - Ahmed bin Tolun, Tolunoğlu Hükümdarı (ö. 884)
* *tarihi bilinmeyen*
** II. Lothar, Lotharingiya Kralı (ö. 869)
** Huang Chao, Çin'in Qi Hanedanı'nın kurucusu ve tek imparatoru olan tuz tüccarı ve ayaklanmacı (ö. 884)

## Ölümler
* 25 Kasım - Muhammed el-Cevâd, Şiîliğin bir fırkası olan İsnâaşeriyye'nin dokuzuncu imamı (d. 811)
* *tarihi bilinmeyen*
** Kūkai, Japon Budist keşiş, şair, mühendis ve sanatçı (d. 774)
836

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Müstaîn, Abbâsî halifesi (ö. 866)

## Ölümler
* Malamir Han, Slav kökenli Tuna Bulgar Devleti hanı
837

## Olaylar
* Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti (önceki: 760 ; sonraki : 912).

## Doğumlar
* İbn Huzeyme, Sahih ibn Huzeyme ile tanınan, Müslüman hadis ve Şafii mezhebi fıkıh alimi (ö. 923)

## Ölümler
* I. Antonios, Rum Ortodoks Patrikhanesi patriği
838

## Olaylar
* 22 Temmuz - Dazimon Muharebesi: Halife El-Mu'tasim, Orta Anadolu'nun iki büyük Bizans kale şehrini (Ancyra ve Amorium) hedef alarak Bizans İmparatorluğu'na karşı büyük bir sefer başlattı. Tarsus'ta iki ana kuvvete bölünmüş geniş bir orduyu (80.000 kişilik) seferber eder. El-Afşin komutasındaki kuzey kuvveti, şehrin emiri Umar al-Aqta'nın güçleriyle birleşerek Melitene bölgesinden Ermeni Teması'nı işgal eder. El-Mu'tasım komutasındaki güneydeki ana kuvvet, Kilikya Kapılarını geçerek Kapadokya'ya girer. İmparator Theophilos, Abbasilere saldırır ve 3.000 zayiat verir, ancak daha sonra 10.000 Türk atlı okçusunun karşı saldırısıyla ağır bir yenilgiye uğrar. Theophilos ve muhafızları kuşatılır ve zar zor yarıp kaçmayı başarır.

## Doğumlar

## Ölümler
* Babek Hürremi, Fars kökenli komutan (d. 795 / 798)
839

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 13 Haziran - III. Charles, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu imparatoru (ö. 888)
* *tarihi bilinmeyen*
** Ebu Cafer Taberî, din ve tarih bilgini (ö. 923)
 
## Ölümler
* Egbert, Wessex kralı (d. 771 / 775)
* İbrahim bin el-Mehdî, Abbasi halifesi (d. 779)
* Külüg Beg, Uygur Kağanı
840

## Olaylar
* Uygur Devleti, Kırgız Devleti tarafından ele geçirildi.
* Karahanlı Devleti kuruldu.

## Doğumlar
* 25 Ekim - Yakûb bin Leys es-Saffâr, Saffârî emiri, (ö. 879)
* 19 Ocak - III. Mihail, Amorian (Phrygian) hanedanının üçüncü ve son üyesi olarak Bizans imparatoru (ö. 867)
* *tarihi bilinmeyen*
** Eudokia İngerina, Bizans İmparatoriçesi (ö. 882)

## Ölümler
* 11 Haziran - İmparator Junna, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 53. imparatoru (d. 785)
* 20 Haziran - I. Ludwig, 781'den itibaren Akitanya kralı ve ortak Kutsal Roma İmparatoru, 813'ten itibaren babası Şarlman ile Frank kralı (d. 778)
* *tarihi bilinmeyen*
** Muhammed et-Taki, Şii inancına göre dokuzuncu imam (d. 813 / 814)
841

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* Afşın, Abbasi Devleti Ordu Komutanı (d. ?)
* Bişr-i Hâfî, mutasavvıf (d. 767)
842

## Olaylar
 
## Doğumlar
* I. Pietro Candiano, Venedik Cumhuriyeti "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 16'inci Venedik Dükü (ö. 887)
 
## Ölümler
* 20 Ocak - Theofilos, Bizans imparatoru (d. 813)
* 24 Ağustos - İmparator Saga, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 52. imparatoru (d. 786)
* *tarihi bilinmeyen*
** Mutasım, Abbasi halifesi (d. 794)
844

## Olaylar

## Doğumlar
* Flandralı Judith, İngiliz Krallarından Ethelwulf'un karısı (ö. 870)
* Hasan el-Utruş, Şii imam (ö. 917)
* Mutemid, Abbasi halifesi (ö. 892)
 
## Ölümler
* 11 Ocak - I. Mihail, Bizans imparatoru (d. y. 770)
* *tarihi bilinmeyen*
** Abdullah bin Tâhir, Abbasiler devlet adamı ve kumandan (ö. 798)
845

## Olaylar
* 6 Mart - Amorion'un 42 Şehidi, dinlerini değiştirmeyi kabul etmedikleri için Dicle kıyısında kafaları kesilerek öldürüldü.
 
## Doğumlar
* 1 Ağustos - Sugawara no Michizane, Heian dönemi Japon bilgin, şair ve siyasetçi (ö. 903)

## Ölümler
* Ebu Said Gürgani, Fars matematikçi ve astronom
* İbn Sa'd, hadis, siyer, tarih ve neseb bilgini (d. 777)
* İbrahim Nazzam, filozof ve teolog (d. 775)
846

## Olaylar
* Toskana Marklığı kuruldu. (yıkılışı 1198)
 
## Doğumlar
* Rollo, Viking soyundan gelen Norman asilzade (ö. 930)

## Ölümler
848

## Olaylar
* Chola hanedanlığı, Tamil imparatorluğu'nu yönetmeye başladı (1279 yılına kadar).

## Doğumlar
 
## Ölümler
847

## Olaylar
* 10 Nisan - Dördüncü San Leo, İkinci Sergius'un yerine papa oldu.
* 24 Kasım - 847 Şam depremi: Suriye'de Şam ve çevresinde meydana gelen depremde tahmini 70.000 kişi öldü.
* Bari Emirliği kuruldu (dağılışı 871).

## Doğumlar
* Mutez, Abbasi halife (d. 869)

## Ölümler
* 24 Ocak - II. Sergius, papa
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Methodios, Rum Ortodoks patriği
** Vâsik, Abbasi halifesi (d. 812)
849

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Büyük Alfred, Wessex kralı (ö. 899)
* İsmail bin Ahmed, Samanî hükümdarı (ö. 907)

## Ölümler
* İbn Ebu Şeybe, hadis, tefsir ve tarih bilgini (d. 776)
850

## Olaylar
* Japon İmparator Montoku, İmparator Ninmyō'dan tahtı devraldı.
* Vikingler tarafından, Galler kıyılarına ilk kez saldırı düzenlendi.

## Doğumlar
* Ahmed bin Sehl el-Belhî, İranlı Müslüman coğrafyacı, matematikçi, hekim ve psikolog (ö. 934)
* İmparator Seiwa, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 56. imparatoru (ö. 878)
 
## Ölümler
* 6 Mayıs - İmparator Ninmyō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 54. imparatoru (d. 808)
* *tarihi bilinmeyen*
** Hârizmî, matematik, gökbilim, coğrafya ve algoritma alanlarında çalışmış Fars bilim insanı (d. 780)
851

## Olaylar
* Vikingler, Londra ve Canterbury şehirlerini yağmaladı.
* García Íñiguez, babasının (Íñigo Arista) yerine Navarra kralı oldu.

## Doğumlar

## Ölümler
* II. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devleti hükümdarı (d. 792)
852

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Nikolaos Mistikos, Konstantinopolis Patriği (ö. 925)
 
## Ölümler
* I. Presyan, Tuna Bulgar Devleti hanı
* Aurelius ve Natalia, Kurtuba Emiri II. Abdurrahman'ın hükümranlığı esnasında katledilen Hristiyan şehitler
853

## Olaylar
* Mayıs - Bizans ordusu, Dimyat'ı yok etti.

## Doğumlar
* Ebu Cafer et-Tahavî, Hanefi fıkıh ve akaid bilgini (ö. 933)

## Ölümler
854

## Olaylar
* II. Horik, Danimarka kralı olarak I. Horik'in yerine tahta geçti.
* III. Jayavarman, Khmer İmparatorluğu'nun hükümdarı olarak babasının (II. Jayavarman) yerine geçti.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* I. Horik, Viking saldırılarıyla bilinen Danimarka kralı
855

## Olaylar
* *tarihi bilinmeyen*
** Halife Mütevekkil, isyankar Ermeni nakaralarının ayaklanmasını bastırmak için Türk general Boğa el-Kebîr komutasındaki bir Abbâsî ordusunu gönderir. Ülkeyi kontrol altına alır ve birçok Ermeni soyluyu halifelik başkenti Sâmerrâ'ya sürgün eder.
* 17 Temmuz - Papa III. Benedictus, Papa IV. Leo'dan görevi devraldı.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 17 Temmuz - IV. Leo, papa (d. 790)
* 29 Eylül - I. Lothar, Bavyera kralı (d. 795)
* 20 Kasım - Theoktistos, kıdemli Bizans yetkilisi ve III. Mihail'ın 842–867 arası hükümdar naibi
* *tarihi bilinmeyen*
** Ahmed bin Hanbel, Hanbeli mezhebinin öncüsü (d. 780)

## Kaynakça
;Özel

;Genel
*
856

**856** (**DCCCLVI**) çarşamba günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* 1 Ekim - Wessex kralı Æthelwulf ile Flandralı Judith evlendi.

## Doğumlar

## Ölümler
857

## Olaylar
* Vikingler, Hollanda'nın eski bir kenti olan Dorestad'a saldırdı.

## Doğumlar
* Mutazıd, Abbasi halifesi (ö. 902)

## Ölümler
* Hâris el-Muhâsibî, İslam alimi (d. 781)
* Ziryâb, Müslüman şair, müzisyen, şarkıcı, botanikçi ve coğrafyacı (d. 789)
859

**859** (**DCCCLIX**) pazar günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Karaviyyin Medresesi kuruldu.

## Doğumlar

## Ölümler
858

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Battanî, Arap astronom, astrolog ve matematikçi (ö. 929)
* Hallâc-ı Mansûr, spiritüalist yazar ve mistik şâir (ö. 922)
* Rudekî, Fars şair (ö. y. 941)
 
## Ölümler
* 7 Ekim - İmparator Montoku, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 55. imparatoru (d. 826)
* *tarihi bilinmeyen*
** Æthelwulf, Wessex kralı (d. 795)
Her Dem Yeşil Parti

**Herdem Yeşil Parti** (Yaprak Dökmeyen Parti), 1852'de Adolf Anderssen ve Jean Dufresne arasında oynanmış ünlü satranç oyunudur.

Adolf Anderssen zamanın en kuvvetli oyuncularından olup, ilk uluslararası turnuva olan, 1851 Londra turnuvasını kazandıktan sonra, birçokları tarafından Dünya Satranç Şampiyonu olarak kabul edilmişti. Jean Dufresne ise popüler satranç kitapları yazan, Anderssen kadar olmasa da hatırı sayılır satranç ustalarındandı.

Bu oyun, Ölümsüz Parti gibi dostça oynanmış bir oyundu. Bu partinin isim babası olan Wilhelm Steinitz, daha sonra bu parti için şu sözleri söylemişti: “Herdem Yeşil parti, Anderssen’in defne yapraklarından yapılmış Tacıydı..”

## Adolf Anderssen - Jean Dufresne

*1. e4 e5 2. Af3 Ac6 3. Fc4 Fc5 4. b4*
Bu açılış 1800'lerde popüler olan ve günümüzde de ara sıra oynannan Evans Gambiti'dir. Beyaz gelişim avantajı için bir piyon feda ediyor.

*4...Fxb4 5. c3 Fa5 6. d4 exd4 7. O-O d3?! (Diyagram)* 
Bu iyi bir karşılık olarak kabul edilemez; burada dxc3 veya d6 yapılabilirdi.

*8. Vb3!?*
Bu hamle ile derhal f7 piyonuna saldırıyor, fakat Burgess burada Ke1'i öneriyor.

*8.... Vf6 9. e5 Vg6*
Beyazın e5 piyonu alınamaz; eğer 9... Axe5, sonra 10. Ke1 d6 11. Vb5+, Şaha ve File çatal atarak bir alet kazanır.

*10. Ke1! (diyagram) Age7 11. Fa3 b5?!*
Pozisyonunu korumak yerine, siyah Vezir Kalesini tempo sayesinde etkinleştirmek için, bir feda ile karşılık veriyor. Burgess burada b piyonunun ilerlemesine izin vermek yerine tempo ile 11....a6 önermektedir.

*12. Vxb5 Kb8 13. Va4 Fb6*
Siyah burada O-O oynayamaz, çünkü 14.Fxe7 ile bir alet kazanır c6'daki At hem e7'deki Atı hem de a5'te Fili aynı anda koruyamaz.

*14. Abd2 Fb7 15. Ae4 Vf5? 16. Fxd3 Vh5 17. Af6+!?*
Bu güzel bir fedadır, her ne kadar Burgess 17. Ag3 Vh6 18. Fc1 Ve6 19. Fc4 ile basitçe alet kazanmayı önerse de.

*17.... gxf6 18. exf6 Kg8 19. Kad1! Vxf3*
Siyah Vezir alınamaz, çünkü g8'deki Kale, g2'deki piyonu açmaza almıştır. (Diyagrama bakınız)

*20. Kxe7+! Axe7? 21. Vxd7+!! Şxd7 22. Ff5+*
Çifte şahlar tehlikeli çünkü Şahı oynamaya zorluyor. Sadece tehlikeli değil sonuca götüren.

*22.... Şe8 23. Fd7+ Şf8 24. Fxe7# 1-0*
Savielly Tartakover demişti ki, "Bu kombinezonun satranç oyunu literatüründe bir eşi daha yoktur.”

## Kaynakça
860

## Olaylar
* Konstantinopolis Kuşatması gerçekleşti.
* İzlanda adası keşfedildi.

## Doğumlar
* Gorm, Danimarka kralı (ö. y. 940)
 
## Ölümler
* Zünnûn-ı Mısrî, Mısırlı Arap düşünür (d. 796)
861

**861** (**DCCCLXI**) çarşamba günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Kutsal Roma imparatoru II. Charles, Güçlü Robert'ı Neustrasya margrafı olarak atadı.

## Doğumlar
* Mutazıd, Abbasi halifesi
* İmam-ı Şibli, evliya (ö. 945)

## Ölümler
* Aralık - Mütevekkil, Abbasi halifesi (d. 822)
862

## Olaylar
* Flandra Kontluğu kuruldu (dağılışı 1405).
* Rurik Hanedanı kuruldu.
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 8 Haziran - Müntasır, Abbasi halifesi
* *tarihi bilinmeyen*
** Tâhir bin Abdullah, Horasan Tahirîler'in valisi
863

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Mâtürîdî, İslam alimi (ö. 944)

## Ölümler
* Ömer bin Abdullah, Abbâsîlere bağlı yarı özgür Malatya emiri
864

**864** (**DCCCLXIV**) cumartesi günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* II. Louis komutasındaki Doğu Frank güçleri Büyük Moravya'yı ele geçirdi.

## Doğumlar
* Küleynî, Şii hadis ve fıkıh bilgini (ö. 941)

## Ölümler
* Yahya bin Ömer, Şii imam
865

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Râzî, Fars simyacı, kimyager, hekim ve filozof (ö. 925)
 
## Ölümler
* Kassia, Bizanslı başrahibe, şair, besteci ve ilahi yazarı (d. 810)
* Petronas, Bizanslı kumandan ve asilzade
866

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 19 Eylül
** VI. Leon, Bizans İmparatoru (ö. 912)
** Aleksandros, Bizans İmparatoru (ö. 913)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Robert, Fransa Kralı (ö. 923)

## Ölümler
* 21 Nisan - Bardas, Bizans soylusu ve yüksek dereceli bakan
* *tarihi bilinmeyen*
** Müstaîn, Abbâsî halifesi (d. 836)
867

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 10 Haziran - İmparator Uda, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 59. imparatoru (ö. 931)
* Kasım - I. Stefanos, Rum Ortodoks patriği (ö. 893)

## Ölümler
* 21 Mart - Ælla, İngiltere'deki Anglosakson Northumbria kralı
* 23-24 Eylül - III. Mihail, Amorian (Phrygian) hanedanının üçüncü ve son üyesi olarak Bizans imparatoru (d. 840)
* 13 Kasım - I. Nicolaus, papa (d. y. 800)
* *tarihi bilinmeyen*
** Lazaros Zografos, Bizanslı keşiş ve ressam
868

## Olaylar

* 11 Mayıs - Çince Elmas Sutra, dünyada bilinen en eski kalıp baskı kitap.
* Portekiz Kontluğu kuruldu.
* Ahmed bin Tolun, Mısır'da Tolunoğulları Türk Devletini kurdu.
* Tunus'un Aglebiler sülalesi Malta'yı aldı.

## Doğumlar
*  Mehdi el-Muntazzar, Şiilerin 12. ve son imamı

## Ölümler
* Ali el-Hadî, 12 İmam'ın onuncusu (d. 829)
869

## Olaylar
* 5 Ekim - Dördüncü Konstantinopolis Konsili başladı.

## Doğumlar
* 2 Ocak - İmparator Yōzei, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 57. imparatoru (ö. 949)
* 30 Temmuz - Muhammed Mehdi, Şii imam

## Ölümler
* 14 Şubat - Aziz Kiril, Hristiyan misyoner (d. 826)
* Temmuz/Ağustos - Mutez, Abbasi halife (d. 847)
* 8 Ağustos - II. Lothar, Lotharingiya Kralı (d. 835)
* 31 Ağustos - İmam Buharî, Buharalı Fars muhaddis (d. 810)
* 6 Ekim - Orléanslı Ermentrude, Dazlak Karl ile evliliği sayesinde Frank Kraliçesi (d. 823)
870

## Olaylar
* Abbasi halifesi Mühtedî'nin ölmesi sonucunda Mutemid yeni halife oldu.

## Doğumlar
* I. Romanos, tahtı damadı VII. Konstantinos'la paylaşan ve gerçek iktidarı elinde tutan Bizans imparatoru (ö. 948)
* Fârâbî, ünlü filozof ve bilim insanı, aynı zamanda gök bilimci, mantıkçı ve müzisyen (ö. 950 / 951)

## Ölümler
* 21 Haziran - Mühtedî, Abbasi halifesi
* *tarihi bilinmeyen*
** Fergânî, Türk Müslüman astronom (d. 800 / 805)
** Flandralı Judith, İngiliz Krallarından Ethelwulf'un karısı (d. 844)
871

**871** (**DCCCLXXI**) pazartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Bari Emirliği dağıldı (kuruluşu 847).

## Doğumlar

## Ölümler
872

## Olaylar
 
## Doğumlar
* II. Pietro Candiano, Venedik Cumhuriyeti'ne "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 13'uncu dük (ö. 939)
* Ki no Tsurayuki, Heian döneminde yaşamış bir Japon şair, hattat ve yazar (ö. 945)
* Yelü Abaoji, Çin'in Liao Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (ö. 926)
 
## Ölümler
* II. Hadrianus, papa (d. 792)
873

## Olaylar
* Tâhirîler hanedanı sona erdi (kuruluşu 821).
 
## Doğumlar
* 31 Temmuz - Ubeydullâh el-Mehdî, Fâtımîler Devleti'nin kurucusu ve ilk İsmâilî imamı (ö. 934)
* *tarihi bilinmeyen*
** Ebü'l Hasan Eş'arî, Eşarilik itikadi mezhebinin kurucusu (ö. 935)
 
## Ölümler
* Huneyn bin İshak, Abbasi döneminde yaşamış ünlü bir mütercim ve hekim (d. 810)
* İvar Ragnarsson, yarı efsanevi Dublin kralı ve ünlü Viking savaşçısı Ragnar Lodbrok'un oğlu
* Kindî, felsefe, tıp, matematik astronomi, ilahiyat, psikoloji, fizik, kimya ve müziğe kadar pek çok bilim dalında eser yazan Arap bilim insanı (d. 801)
874

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Yaşlı Edward, babası Büyük Alfred'in ölümüyle kral olan Wessex kralı (ö. 924)

## Ölümler
Yunan (anlam ayrımı)

**Yunan** sözcüğü ile şunlardan biri kastedilmiş olabilir:
* Yunanlar
** İyonya "Yunan" kelimesinin kaynağı.
* Yunanistan
** Yunan işgali
** Yunan dansları
** Yunan futbol kulüpleri
** Yunan İç Savaşı
* Yunanca
** Yunan alfabesi
* Antik Yunanistan
** Grek
** Yunan mitolojisi
** Helenistik dönem
* Rumlar
** Kıbrıslı Rumlar
*''Yunan'', 2025 yapımı film
875

**875** yılı (DCCCLXXV), Jülyen takvimine göre cumartesi günü başlayan bir takvim yılıdır.

## Olaylar


### Yere göre

#### Avrupa
* 12 Ağustos &ndash; İmparator II. Ludwig, Doğu Frank Kralı II. Louis'in oğlu olan kuzeni Carloman'ı halefi olarak atadıktan sonra Brescia'da öldü. Louis, Milano'daki Sant'Ambrogio Bazilikası'na gömülür.
* 29 Aralık – Kral II. Charles, Papa VIII. Ioannes tarafından desteklenen bir İtalya seyahatine çıktı. Pavia'da İmparatorluk Regalia'sını alır ve Roma'da Kutsal Roma İmparatoru olarak taç giydi.
* II. Charles'ın oğlu II. Louis, gizlice evlendiği Burgonyalı Ansgarde'dan boşandıktan sonra ikinci kez Parisli Adelaide ile evlendi.
* Norveç Kralı I. Harald, Orkney Adaları ve Shetland Adaları'ndaki gezginleri kontrol altına alarak bu toprakları krallığına ekledi.
* Samanoğulları, Buhara'ya girdi.

## Doğumlar
* Samonas, Bizans İmparatorluğu Parakoimomenos'u
 
## Ölümler
* 12 Ağustos - II. Ludwig, İtalya kralı ve Kutsal Roma imparatoru (d. 825)
877

**877** yılı (DCCCLXXVII), Jülyen takviminin Salı günü başlayan bir yılıdır.

## Olaylar
* Yaz – Batı Frank Kralı II. Charles (Kel), eşi Richilde ve birkaç baş vasalıyla birlikte İtalya'ya doğru yola çıktı. Bir sefer emri verdi, ancak Dük Boso (kayınbiraderi) orduya katılmayı reddetti. Aynı dönemde, Doğu Frank Kralı II. Louis'in oğlu Carloman, bir Frank ordusunun başında Alpleri aşarak Doğu Lombardiya'ya ulaştı. Charles, Richilde'i Kutsal Roma İmparatorluğu imparatoriçesi olarak taç giyme töreni ve takviye kuvvetleri için Galya'ya geri gönderdi. Ancak Frank aristokrasisi, Güney İtalya'daki Araplarla savaştan çok, ülkelerindeki Viking saldırılarıyla ilgilenmekteydi. Papa VIII. Ioannes, Charles'ı Vercelli'de kabul etti ve Güney İtalya'daki Arapların saldırılarına karşı yardım istedi. Charles, Traetto'da İtalyan devletleriyle ittifak kurdu.
* Ağustos – Siraküza Kuşatması: Ağlebîler, Sicilya'nın doğusundaki Bizans topraklarına akınlar düzenlemeye başladı. Siraküza'yı kuşattılar ve kale şehrini denizden ve karadan ablukaya aldılar.

## Doğumlar
* 31 Ocak - Goryeolu Taejo, Kore'de hüküm süren Goryeo Hanedanlığı'nın kurucusu (ö. 943)
 
## Ölümler
* 6 Ekim - Dazlak Karl, Kutsal Roma imparatoru, Frank kralı (d. 823)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. İgnatius, Konstantinopolis Patriği (d. 797)
** Johannes Scottus Erigena, İrlandalı Orta Çağ düşünürü (d. 815)
879

## Olaylar
* Dördüncü Konstantinopolis Konsili başladı.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 5 Haziran - Yakûb bin Leys es-Saffâr, Saffârî emiri, (d. 840)
* Rurik, Rurik Hanedanı'nın kurucusu
880

## Olaylar
* Dördüncü Konstantinopolis Konsili sona erdi.
* Nea Ekklisia kilisesinin inşası tamamlandı.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* Fatma el-Fihri, Karaviyyin Camii ve medresesinin kurucusu
878

## Olaylar
 
## Doğumlar
* Bardas Fokas, Bizans generali ve İmparator II. Nikiforos Fokas'ın ve kouropalates Genç Leo Fokas'ın babası (ö. 968)

## Ölümler
* 31 Aralık - İmparator Seiwa, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 56. imparatoru (d. 850)
* *tarihi bilinmeyen*
** Ahmed bin Musa, matematik ve astronomi alanında eserler veren müslüman âlim (d. 803)
881

Yıl **881** (DCCCLXXXI) Jülyen Takvimine göre Pazar günü ile başlayan artık olmayan bir yıldır.

## Olaylar
### Yere göre
#### Avrupa

*12 Şubat - Alman Louis'in üçüncü oğlu olan Kral Şişman Karl, Roma'da Papa VIII. Ioannes tarafından Kutsal Roma İmparatoru olarak taç giydi
*3 Ağustos - Saucourt-en-Vimeu Muharebesi: Batı Frank kralları Louis III ve kardeşi Carloman II, Viking akıncılarını (Abbeville yakınlarında) bozguna uğrattı.

#### Britanya
*Conwy Savaşı: Gwynedd (Galler) Kralı Anarawd, Mercia ordularına bir intikam saldırısı başlatır ve onları Conwy Nehri'nde yener.
*Anarawd ve kardeşleri Cadell ve Merfyn, Powys ve Seisyllwg'deki direnişi bastırmak için kapsamlı askeri kampanyalar başlattılar (yaklaşık tarih).

#### Arap İmparatorluğu
*Zanj İsyanı: Abbasi generali Al-Muwaffaq, üssünü Dicle Nehri'nin karşı yakasında kullanarak Zenc'in başkenti Muhtara'yı kuşatıyor.
#### Asya
*Kumtaşından yapılmış ilk Tapınak Dağı olan Bakong, Angkor'da ]Kmer İmparatorluğu'nun (modern Kamboçya) yöneticileri tarafından inşa edilmiştir.
*881 Akka Depremi: Akka yakınlarında meydana geldi . İskenderiye'nin de aynı depremden etkilendiği bildirildi.
### Konuya göre
#### Din
Aziz Sesilya Kilisesi (Cäcilienkirche) kadınlar için bir kolej olarak kurulmuştur. Şu anda Köln'deki Schnütgen Müzesi'nde muhafaza edilmektedir.

## Doğumlar
*I. Konrad, Doğu Frank Krallığı'nın kralı (yaklaşık tarih)

## Ölümler
*Razi Abdullah, Onuncu Müslüman ve Şii İmam

## Kaynakça
882

## Olaylar
* Kiev Knezliği kuruldu (dağılışı 1240).

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 16 Aralık - VIII. İoannes, papa
* *tarihi bilinmeyen*
** Eudokia İngerina, Bizans İmparatoriçesi (d. y. 840)
** García Íñiguez, ikinci Pamplona Kralı (d. y. 805)
883

**883** (**DCCCLXXXIII**) salı günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Büyük Moravya hükümdarı I. Svatopluk Aşağı Pannonia'yı fethetti.

## Doğumlar
* İbni Meserre, Endülüslü Arap filozof (ö. 931)

## Ölümler
884

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 6 Ocak - Hasan bin Zeyd, Taberistan'daki Alavîler Zeydî Hânedanlığı'nın kurucusu
* Mart - Ahmed bin Tolun, Tolunoğlu Hükümdarı (d. 835)
* 13 Temmuz - Huang Chao, Çin'in Qi Hanedanı'nın kurucusu ve tek imparatoru olan tuz tüccarı ve ayaklanmacı (d. 835)
* *tarihi bilinmeyen*
** Davud ez-Zahirî, İslam'daki fıkıh mezheplerinden olan Zahiri mezhebinin kurucusu (d. 817)
885

## Olaylar
Tevahin Muharebesi: Abbâsîler'in, Mutazıd yönetimindeki Müslüman güçleri (4.000 asker), Ramla (modern İsrail) yakınlarında Tolunoğulları hükümdarı Humâreveyh tarafından yenilgiye uğratıldı. Bu, Abbasilerin Suriye'yi Tolunoğulları'ndan kurtarma girişimini sona erdirdi. Abbâsî ordusunun büyük bir kısmı ele geçirildi ve Mısır'a nakledildi. Humâreveyh, halifelik hükûmetiyle uzlaşmayı hedefliyor ve günümüzün Irak topraklarına dönmek isteyen askerlerin fidye olmadan ayrılmalarına izin verirken geri kalanlara Mısır'a yerleşme fırsatı sunmuştur.

## Doğumlar
* 6 Şubat - İmparator Daigo, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 60. imparatoru (ö. 930)
 
## Ölümler
* 8 Nisan - Methodios, Hristiyan misyoner (d. 827)

## Kaynakça
886

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 29 Ağustos - I. Basileios, gaspçı Bizans imparatoru (d. y. 811)
* *tarihi bilinmeyen*
** Ebu Ma'şer el-Belhi, Batı dünyasında Albumasar diye bilinen Fars astronom (d. ?. 785)
887

## Olaylar
 
## Doğumlar
 
## Ölümler
* 26 Ağustos - İmparator Kōkō, Japonya'nın geleneksel veraset düzenine göre 58. imparatoru (d. 830)
* *tarihi bilinmeyen*
** I. Pietro Candiano, Venedik Cumhuriyeti "Doçe" unvanı ile devlet başkanlığı yapan 16'inci Venedik Dükü (d. 842)
** İbn Mâce, İranlı hadis bilgini ve düşünür (d. 824)
888

## Olaylar
* Endülüs Emevi Devleti hükümdarı Abdullah bin Muhammed tahta çıktı.

## Doğumlar
 
## Ölümler
* 13 Ocak - III. Charles, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu imparatoru (d. 839)
* *tarihi bilinmeyen*
** Abbas İbn Firnas, Berberî astronom, simyacı, fizikçi, şair ve İslam bilgini (d. 810)
889

**889** (**DCCCLXXXIX**) çarşamba günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Spoleto dükü III. Guido, Lombardiya kralı I. Berengar'ı Trebbia yakınlarında yenilgiye uğrattı.

## Doğumlar

## Ölümler
* Ebu Davud - Sünen-i Ebu Davud olarak anılan eserin müellifi, muhaddis (d. 817)
890

## Olaylar
 
## Doğumlar
* İbn Hibbân, Müslüman alim, muhaddis, tarihçi (ö. 965)
 
## Ölümler
* I. Aşot, Ermeni Pakraduni Hanedanlığı'nın ilk kralı
891

## Olaylar
 
## Doğumlar
* 7 Ocak - III. Abdurrahman, Endülüs Emevi Devleti hükümdarı (ö. 961)

## Ölümler
* 14 Eylül - V. Stephanus, papa
* *tarihi bilinmeyen*
** Yazman el-Hadım, Abbasi Tarsus valisi
892

## Olaylar
 
## Doğumlar

## Ölümler
* 9 Ekim - Tirmizî, Fars hadis bilgini (d. 824)
* Ekim - Mutemid, Abbasi halifesi (d. 844)
* *tarihi bilinmeyen*
** Belâzürî, İran asıllı tarihçi