Kazandere, Tortum

**Kazandere**, Erzurum ilinin Tortum ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Kazandere mahallesinin eski adı 1574 tarihli Osmanlı mufassal defteri ile mülki teşkilata dair 1928 tarihli Osmanlıca kaynakta "Zinavur" (زیناور) olarak geçer. Bu yer adı Gürcüce "Tzinauri"den (წინაური) geliyor olabilir. "Tzinauri" adının türediği "tzina" (წინა) kelimesi, eski Gürcü dilinde ilk, başta olan anlamına gelir. 

Zinavur, tarihsel Gürcistan'ın bir bölgesi olan Tao'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürüclerden ele geçirmiştir. Köydeki kiliseler ve kale bu dönemden kalmış olmalıdır. 1574 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı mufassal defterine göre Zinavur, Tortum sancağına bağlı Ahçirik nahiyesinin köylerinden biriydi. Nüfusu, tamamı Hristiyan olan 167 haneden oluşuyordu. 1835 tarihli nüfus defterine göre ise, Çıldır Eyaleti'nin Tortum sancağına bağlıydı. Askere alma ve vergi belirleme amacıyla sadece erkek nüfusunun tespit edildiği bu tarihte köyde 64 erkek yaşıyordu. Köyün toplam nüfusunun ise, erkek sayısının iki katı kadar olduğu söylenebilir.

Zinavur köyü, 1928 yılında Erzurum vilayetinin Tortum kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Zinavur" şeklinde kaydedilmiş olan bu yerleşim  yeri aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 443 kişiden oluşuyordu. Zinavur Türkçe olmadığı için köyün adı 1950'lerin ilk yarısında Kazandere olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Kazandere köyünde 648 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 165 kişi okuma yazma biliyordu.

Mahallenin eski adı 1557 yılı kayıtlarında Ermenice kökenli **Zınavor&nbsp;**, 1902 yılı kayıtlarında &nbsp;**Dznavor**, 1946 yılı kayıtlarında ise **Zinavur** olarak geçmektedir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Tortum Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Mahalledeki kiliselerden biri, yıkılmış olup kalıntıları köyünün 2,8 kilometre güneybatısında, yerleşim merkezinin yaylasındadır. Yapı, kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiştir. Yayladaki evin birinde kilisenin harçlı duvar parçasının bulunması, kilisenin yıkılıp yeni yapılarda kullanıldığını göstermektedir. Yaylada ayrıca eski bir cami binası bulunmaktadır. İkinci Kilise, yerleşim merkezinin 2,5 kilometre güneybatısında tek nefli küçük bir yapıdır. Çatı örtüsü çökmüş olan kilisenin kuzey duvarı kayaya yaslanmaktadır. Girişi güneyde bulunan kilisenin duvarlarının küçük ebatta kesme taşlarla kaplanmış olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır. Zinauri Kalesi ise, mahalle merkezinin 1,5 kilometre güneybatısında, kayalık bir tepede, iri ve orta büyüklükte taşlarla harç kullanılmadan inşa edilmiştir. Bugün yıkık olan kalede, duvar boyunca yarım daire biçimli birkaç kule bulunuyordu. Günümüze kalan duvarların kalınlığı 1,7-2,5 metre, yüksekliği 2,5 metre kadardır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 84&nbsp;km, Tortum ilçe merkezine 30&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Tortum'un güneybatısında olup,  numaralı Artvin-Erzurum (Uzundere-Tortum) devlet yoluna Yağcılar, Yellitepe, Alapınar, Esendurak ve Tortumkale  mahalleleri üzerinden 19,9&nbsp;km.lik bir köy yoluyla ulaşmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*