open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
İrredantizm

**İrredantizm** ya da **kurtarımcılık**, İtalyanca kökenli bir sözcük olup dil, din, soy ve kültür birlikteliği olduğu hâlde herhangi bir devletin sınırları dışında yer alan halk ile söz konusu devletin birleşmesi fikridir. Ancak köken itibarıyla negatif bir anlam boyutu vardır. Etimoloji sözlüğünde bu kavram, "yabancı ülke topraklarındaki soydaşları gerekçe ederek yayılma siyaseti" olarak belirtilmektedir. Genelde de siyasal alanda bu anlamda kullanılmaktadır. Bir devletin, kendi sınırına yakın yaşayan soydaşlarının oturduğu bölgeleri ilhak etme politikası olarak anlaşılması söz konusudur. Türk Dil Kurumu, bu kavrama Türkçe alternatif olarak "*kurtarımcılık*" şeklinde bir sözcük önermektedir.

Ulusal birleşme için 19. yüzyıl İtalyan hareketinden türetilmiş bir terimdir. Bu bağlamda İtalya ile kültürel ve ırk bağları olan ancak yeni İtalyan devletinin fiziki denetimi dışında kalan Trente, Dalmaçya, Trieste ve Fime'ye işaret etmektedir. Bu nedenle bu bölgeler, doğmakta olan ulusal topluluk için "yeniden ele geçirmeyi" ya da "kurtarılmayı" beklemekteydi.

Terim genel siyasi söyleme 20. yüzyılda geçmiştir. Mayall irrendantizmi, ulusal kendi kaderini tayin düşüncesinin bir revizyonizmi olarak değerlendirmektedir. Hiç kuşkusuz, bazen de kötüleyici anlamda, belirli bir bölgede hakim olan statükoyu milliyetçi ya da etnik kriterler doğrultusunda değiştirmeye çalışan politikaları nitelendirmek için geniş ölçüde kullanılmaktadır. İrredantizm, özellikle devlet tabanlı sınır bölgelerinin bir etnik grubu ayırdığı ya da böldüğü veya daha önce birleşmiş bir sistem üzerinde dış bir kontrolün (örneğin sömürgeci) dayatılmaya çalışıldığı durumlarda olasıdır. O zaman "irredantia", "kayıp topraklar" olmaktadır. Bunun bir sonucu olarak irrendantizm, uluslararası aktörler arasında potansiyel veya mevcut bir çatışma kaynağı teşkil eder. Bunun için örnekler çağdaş makropolitik sistemde boldur. Buna göre, Arjantinlilerin, Falkland üzerinde hak iddia ederken İspanyolların da Cebelitarık üzerinde hak iddia etmesi irredantizmin sömürgecilik karşıtı türevlerini temsil etmektedir. Etnik irredantizm, Somali'nin, Etiyopya ve Kenya'daki Somali halklarının Büyük Somali içinde bir araya getirilmesi talepleriyle ya da yeni bağımsızlık döneminde bazı Kıbrıslı Rumlar tarafından öne sürülen Yunanistan ile *[[enosis]]* ya da birlik iddiaları ile örneklenebilir.

İrredantizmin etkisinin hissedildiğine dair bir işaret, genellikle "Büyük ______" ifadesinde görülür. Bu ifade, mevcut bir ulus devleti aşan, genişletilmiş bir tarihi bölgeye atıfta bulunur. Örneğin, " Büyük Sırbistan" kavramı, 1990'lardaki Balkan savaşlarında temel bir rehber olmuştu. Bu tür terimler, mevcut bölge sınırlarının ötesinde kalan hayali veya tarihsel alanları tanımlar. İrredantistler, bu bölgelerin bir gün ulus-devletin bir parçası olabileceği fikrini benimsetmek amacıyla, bu tür kavramları özellikle ulusun etnik gruplarının güçlü bir temsilcisi bulunup bulunmamasına bakmaksızın kullanır.

## Kaynakça
Atilla Manizade

**Atilla Manizade** (1934 - 10 Temmuz 2016), Türk opera sanatçısıdır.

İstanbul Devlet Operası'nda birinci erkek bas vokalist olarak görev yapan sanatçı, asıl şöhretini yurt dışında oynadığı operalarda yaptı. *Figaro, Kral Philîp, Don Pasquale, Don Basilio* ve *Mephisto* rollerinde seçkinleşmiş bir sanatçıdır. 1984'te İstanbul Devlet Opera ve Balesi'nin genel müdürlüğünü üstlenmiştir. Devlet Sanatçısı unvanına sahiptir.
## Yaşamı
1934 yılında Kıbrıs'ın Baf kasabasında dünyaya geldi. Ortaokulu Kıbrıs'ta okuduktan sonra ailesi Türkiye'ye göçtü. Ortaöğrenimini Pertevniyal Lisesi'nde yaptı. İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık bölümünde eğitim görürken bir yanda da İstanbul Devlet Konservatuvarı Şan bölümüne müzik öğrenimine başladı. Üniversiteden ve konservatuvardaki eğitimini tamamladıktan sonra Almanya'ya gitti. Bavyera eyaletinde mimar olarak çalışırken müzik eğitimine devam etti ve Alman operası konusunda uzmanlaştı. Almanya'da çeşitli resital ve konserler veren sanatçı, 1960 yılında İstanbul Devlet Operası'nın ilk temsilinde rol almak üzere Türkiye'ye döndü ve İstanbul Devlet Operası'nın önde gelen bas solistlerinden biri oldu.

1967 yılında konuk sanatçı olarak Üsküp Operası'nda Aşk İksiri'nde sahneye çıktı ve çok başarılı oldu. 1973'te Çekoslovakya'da Dr. Bartolo, Don Pasquale rollerini, 1974'te Figaro ve 1975'te Osmin rollerini oynadı. Özellikle Türkleri konu alan operalarda oynadı. Asıl şöhretini yurt dışında oynadığı operalarda yaptı. Londra, Bonn, Frankfurt, Viyana, Sassari, Prag, Belgrad, Sofya, Plovdiv, Budapeşte, Biikreş, Varşova, Leningrad ve Moskova gibi otuzu aşkın kentte sahneye çıktı.

1984'te bir yıllığına İstanbul Devlet Opera ve Balesi'nin yöneticiliğine atandı. Manizade, solistlik kariyerinin yanı sıra İstanbul Devlet Konservatuvarı'nda ders vermiştir.

Çok sayıda ülkede konser veren sanatçının repertuvarında kırktan fazla opera vardır. 1998 yılında Kültür Bakanlığı'nca verilen Devlet Sanatçısı unvanını almıştır.

Sofya Senfoni Orkestrası ile 1992'de doldurduğu iki opera CD'si, Türkiye'de yayınlanan ilk opera CD'leridir.

1999 yılında emekli olan sanatçı, 10 Temmuz 2016'da öldü.
## Ayrıca bakınız
* Atilla Manizade (İng.)

## Kaynakça
Afyonkarahisarspor

**Afyonkarahisarspor**, 2005'te kurulan ve 2012-2013 sezonu ortasında Bölgesel Amatör Lig'den çekilince kapanan eski bir futbol takımıdır.

Yeni Afyonspor, 2004'te kapanınca 2004-2005 sezonunda 3. Lig'e yükselen **Afyon Şekerspor**'un isim değiştirmesiyle mor-beyaz renklerle kuruldu. 1 Şubat 2013'te Bölgesel Amatör Lig'den çekilince Afyonspor'u yaşatmaya çalışıp kapanan 3. takım oldu.

Maçlarını 10.000 kişilik Afyon Atatürk Stadyumu'nda oynamıştır. Renkleri haşhaş çiçeğinin renkleri de olan *mor-beyaz*'dan gelmektedir.

## Tarihi
3. Lige yeni çıkan Afyon Şekerspor'un isim değiştirmesiyle ve Başkan Mahmut Koçak yönetiminde kurulmuş ve tesisleri aynı yıl faaliyete geçmiştir.

* *2005-2006 Sezonu* : 3. Lig 3.Grupta 30 maçta 41 puanla ligi 16 takım içinde 6. bitirmiştir.
* *2006-2007 Sezonu* : 3. Lig 3.Grupta 30 maçta 57 puanla ligde 2. olarak Bozüyükspor ile 2. Lige çıkmıştır. "Emrah Bozkurt" attığı 20 golle 3. Ligde Gol Kralı olmuştur.
* *2007-2008 Sezonu* : 2. Lig 2.Grupta 32 maçta 36 puanla ligi 8 takım içinde Uşak ve İzmirspor'un üstünde 6. bitirmiştir.
* *2008-2009 Sezonu* : 2. Lig 2.Grupta 36 maçta 13 puanla ligi sonuncu bitirmiş ve 3. Lige düşmüştür.
* *2009-2010 Sezonu* : 3. Lig 2.Grupta 36 maçta 59 puanla ligi 9 takım içinde Menemen ve Altınordu'nun ardından 3. bitirmiştir.
* *2010-2011 Sezonu* : 3. Lig 2.Grupta 34 maçta 69 puanla ligi 18 takım içinde Kırklarelispor'un ardından 2. bitirmiştir. Takımın onursal başkanlığına seçilen Salim Pancar'ın ligin sonlarına doğru takımdan desteğini çektiğini açıklaması şampiyonluğa mal olmuştur. Açık ara önde giden takım art arda alınan kötü sonuçlarla şampiyonluğu Kırklarelispor'a kaptırmış, play-off maçında uzatma dakikalarında yediği golle aynı sezonda Altınorduspor'a 3.kez yenilerek sezonu hayal kırıklığı ile noktalamıştır.
* *2011-2012 Sezonu* : 3. Lig 3.Grupta mücadele eden takım, son anda kurulan kadro ile Mustafa Meteertem idaresinde düşme hattından çıkamamış, son 5 haftada takımın başına geçen Yücel OCAK, umut olsa da takımı ligde tutamamıştır. 3.Grupta 36 maçta 37 puanla ligi 19 takım içinde 17. bitirmiş ve Çarşambaspor, Diyarbakır Kayapınarspor ve Araklıspor ile birlikte Bölgesel Amatör Lige düşmüştür.
* *2012-2013 Sezonu* : Bölgesel Amatör Lig 8.Grupta mücadele eden takım 2. yarıdaki maçlara çıkamamış ve yerel amatör lige düşmüştür.
* 2013-2014 sezonunda Afyon Süper Amatör Ligi'ne katılmayacağı kesinleştikten sonra kulüp feshedildi.
## Başkanlar

* Asım İzmirli
* Enver Şahin
* Kemal Horzum
* Ahmet Kocaşaban
* Salim Pancar
* Erdal Akar
* Muhsin Özer
* Süleyman Arsoy
* Cemil Boyar
* Mahmut Koçak
* Sedat Hastürk
* Hamza Kızıldağ
* Hikmet Bülbül

## Teknik direktörler
* 2005-2006: Tayfun Türkmen,
* 2006-2007: Mesut Demiroviç - Ahmet Kılıç,
* 2007-2008: Selahattin Dinçel,
* 2008-2009: Mustafa Altındağ,
* 2009-2010: Orhan Yahya Yüce,
* 2010-2011: Orhan Yahya Yüce,
* 2011-2012: Mustafa Meteertem- Yücel Ocak
* 2012-2013: Cemil Aslantaş

## Lig mücadeleleri
**[[2. Lig]] : 2 Sezon**

2007-2009

**[[3. Lig]] : 10 Sezon**

1994-1999, 2005-2007, 2009-2012

**[[Bölgesel Amatör Lig]] : 1 Sezon**

2012-2013

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü

**Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü** (**WIPO** (*World Intellectual Property Organization*)), Birleşmiş Milletler'in özelleşmiş 17 örgütünden birisidir. WIPO, "Dünyada fikrî mülkiyet haklarının korunmasını ve yaratıcı etkinliği teşvik etmek amacıyla" 1967 yılında kurulmuştur.

## Tarihçe
Birleşmiş Milletler Enformasyon Merkezi tarafından Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü olarak Türkçeleştirilen WIPO (World Intellectual Property Organization), 1883 yılında düzenlenen Paris Fuarı'nda endüstriyel mülkiyet haklarını korumak için 14 ülkenin katılımıyla oluşturuldu. Başlangıçta marka tescili, patentler ve endüstriyel tasarımları içeren anlaşmalar, 1886 yılında sanat eserlerini ve telif hakkı yasalarını da kapsadı. 1960 yılında WIPO ismini alan örgüt, 1974 yılında Birleşmiş Milletler'in tüm üyelerinin tanıdığı bir organizasyona dönüşmüştür.

## Amaç ve Kapsam
Uluslararası anlamda fikri mülkiyet haklarını korumaya ve düzenlemeye yönelik çalışmalarda bulunan WIPO, aynı zamanda gelişmekte olan ülkelere bu anlamda finansal ve bilimsel destekte bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler'in tüm üyelerine açılan anlaşmalarla, ulusların kendi içinde fikrî mülkiyet hukukunu belirginleştirmeye yönelik çalışmalarda bulunmaktadır.

## Günümüzde WIPO
Bugün 24 anlaşma düzenlemiş olan örgüt, 193 üye ülkeye sahiptir. Fikrî mülkiyet ekseninde akademik çalışmalar yapan WIPO, bireysel anlamda da insanların yaratılarını hukuksal bir düzleme oturtup fikrî mülkiyete saygıyı güçlendirmeye yönelik bilinçlendirme misyonunu sürdürmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* WIPO web sitesi
** Üye devletler listesi
Gesamtkunstwerk

**Gesamtkunstwerk**, bütünlüklü sanat eseri manasına gelir. Richard Wagner tarafından ortaya konulup operada devrim niteliğinde gelişmelere sahne olan ve sinemayı da etkileyen teoridir. Bu teori, müziğin, dramanın, şiirin ve sahnede bulunan her şeyin aynı düzlemde estetize edilmesiyle mükemmel ve tamamlanmış sanat eserine ulaşılacağını savunur.
Fahrettin Güven

**Fahrettin Güven**, (d. 1958) Türk balet ve koreograftır.

Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde başkoreograf olarak görev yapmıştır.

## Yaşamı
1958 yılında doğdu. Ankara Konservatuvarı'nı sınıf atlayarak bitirdi. Ankara Devlet Balesi bünyesinde pek çok yapıtta yer aldı. Rol aldığı bazı eserler şunlardır: Budala, Les Patinuers, Giselle, Bahçesaray Çeşmesi, Kuğular Gölü, Bir Aşk Masalı, Fındıkkıran.

Güven, 1994'te TÖBAV'ın "En Başarılı Erkek Dansçı" ödülünü aldı. Altı yıl kaldığı Londra'da öğrendiği pilates ile ilgili Türkiye'de kurslar açan ve eğitim veren sanatçı, bu özelliği ile medyada da yer buldu.

1998 yılında Ankara Devlet Balesi'nde baş koreograflığına getirildi ve aynı yıl Devlet Sanatçısı unvanını almıştır. 
Hâlen Ankara Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde eğitmen olarak çalışmaktadır.

## Kaynakça

## Not
İhsan Ketin

**İhsan Ketin** (10 Nisan 1914, Kayseri - 16 Aralık 1995, İstanbul), Türk jeolog. Türkiye'de *"Jeolojinin Babası"* diye anılan jeoloji profesörü İhsan Ketin, yurt dışında 1948 yılında Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın gerçek yapısını ortaya koymasıyla tanınmaktadır.

## İlk yılları ve eğitimi
1914'te Kayseri'de doğan İhsan Ketin, ortaokulu ve liseyi Kayseri'de yatılı-burslu olarak okudu. Sonrasında Atatürk'ün gelişim için başlattığı yurt dışı bursu için başvuruda bulunan Ketin, bursu kazanıp 1932 yılında Almanya'ya gitti. İki yıllık dil eğitiminden sonra 1934'te Berlin Üniversitesinde jeoloji eğitimi almaya başlayan Ketin, Berlin'deki siyasal karmaşa ve hocalarının arasındaki anlaşmazlıklar yüzünden Bonn Üniversitesine geçti. Ünlü jeolog Hans Cloos'un yanında çalışmalarına devam eden Ketin, 1938 yılında doktora tezini tamamladı ve Türkiye'ye döndü. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Jeoloji Enstitüsünde yardımcı doçent doktor olarak göreve başlayan Ketin, o sırada 24 yaşındaydı ve ülkenin doktora yapmış ilk jeoloğuydu.

## Kariyeri
Ülkeye dönüşünün ertesi senesi yaşanan Erzincan deprem felaketi ve 33.000 kişinin ölümü sonucu depremlerle ilgili çalışmalara başlayan Ketin, yurdun çeşitli bölgelerinde irili ufaklı sayısız depremi araştırdı. 1939'da başladığı çalışmalarını 1948 yılında "Anadolu Bloku" adıyla yayınladı ve dünya çapında ses getirmeyi başardı. "Kuzey Anadolu Fay Hattı"'nın varlığını kanıtladığı bu makale, özellikle eğitim gördüğü Almanya'da çok büyük ilgi gördü ve bu sayede Ketin'e, jeoloji konusunda üst düzey bir ödül sayılan "Gustav Steinmann Madalyası" verildi.

1950-51 yılları arasında ABD'ye giden Ketin, dönüşünden kısa bir süre sonra İstanbul Teknik Üniversitesine geçti ve iki üniversite (İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Teknik Üniversitesi) arasında uzun sürecek ve hâlen devam eden bir rekabeti başlattı.

## Özel yaşamı ve ölümü
1942 yılında Bedia Hanım'la yaptığı evlilikten olan ilk çocukları Ali'yi (1943) 1,5 yaşındayken kaybeden Ketin, 1946 doğumlu ikinci oğlu Mehmet'i ise 1969'da apandisiti zamanında teşhis edilememesi ve patlaması nedeniyle kaybetti. Üçüncü çocukları Ahmet ise inşaat mühendisliği eğitimi aldı ve ABD'ye yerleşti. 1983'te emekli olmasına karşın üniversitede ölümüne kadar çalışmıştır. 1995'te ölen Ketin'in mezarı, İstanbul'daki Karacaahmet Mezarlığı'ndadır.

## Ödüller
* 1981: Bilim Ödülü TÜBİTAK
* 1981: Hamit Nafiz Pamir Hizmet Ödülü Türkiye Jeoloji Kurumu
* 1984: Onur Üyeliği Londra Jeoloji Topluluğu, İngiltere
* 1988: Fahri Doktora Bonn Üniversitesi, Almanya
* 1988: Gustav Steinmann Madalyası Almanya
* 1988: Onur Üyeliği Amerikan Jeoloji Topluluğu, ABD
* 1990: Onur Üyeliği Bulgaristan
* 1993: Onur Üyeliği Türkiye Bilimler Akademisi

## Eserleri
* 1982: Genel Jeoloji - Yerbilimlerine Giriş İTÜ Vakfı Yayınları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Hürriyetim Arşivi
* Prof. Dr. İhsan Ketin - İTÜ Alumni Association
* Prof. Dr. İhsan Ketin'in Anlatımıyla Deprem (1986) - TRT Arşiv
Kutlu Payaslı

**Kutlu Payaslı** (27 Haziran 1936 Amasya - 24 Mayıs 2025), Türk Sanat Müziği sanatçısı ve şefi.

Haydarpaşa Lisesi'ni bitirdi ve sonrasında 1955'te açılan sınavla Ankara Radyosu'na girdi. 1963'te koro şefliğine atanan sanatçı, sayısız konser yönetti. 1977-1989 yılları arasında TRT Ankara Merkez Repertuvar Kurulu üyeliği yapan sanatçı 1979'da İzmir'e yerleşti ve Ege Üniversitesi'nde 6 yıl süreyle öğretim görevliliği yaptı. 1995'ten beri TRT Merkez Denetleme Kurulu üyeliği görevini sürdüren sanatçının, TRT repertuvarına girmiş 13 bestesi vardır.

Sanatçının kazandığı ödüller arasında 1968'de Ürdün Kralı Hüseyin tarafından verilen Liyakat Madalyası, 1971'de İstanbul Ekspres Gazetesi'nin verdiği "Yılın Erkek Şarkıcısı" ödülü sayılabilir. 1998'de Kültür Bakanlığı'nca verilen Devlet Sanatçısı unvanını almıştır.

Payaslı 2005 yılında 50. sanat yılını kutlamıştır.

24 Mayıs 2025 tarihinde 89 yaşında ölmüştür. Payaslı'nın cenazesi 26 Mayıs günü Bursa Ulucami'de kılınan cenaze namazının ardından toprağa verildi.

## Kaynakça
Merih Çimenciler

**Merih Bahar Çimenciler** (d. 1951), Türk balerin ve koreograftır.

Uzun süre Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde baş dansçı olarak dans ettikten sonra bale sanatına koreograf olarak hizmet etti. Klasik Türk Müziği'nin bale müziği olarak kullanıldığı eserler verdi.

## Yaşamı
1951 yılında doğdu. Annesi ev hanımı Süheyla Hanım, babası senfoni orkestrası obua solistlerinden Remzi Tekin Bey'dir.

1960-1971 yılları arasında Ankara Devlet Konservatuvarı Bale Yüksek Bölümü'nde eğitim gördü; bölümün ilk mezunu oldu. Mezun olur olmaz Ankara Devlet Opera ve Balesi'ne katıldı. Uzun yıllar baş dansçı olarak hizmet verdi ve birçok başrol oynadı. Özellikle Duygu Aykal'ın bütün eserlerinde değişmez baş dansçı idi. 1971, 1975 ve 1979 yıllarında Londra'ya gitti, İngiliz Kraliyet Balesi'nin davetlisi olarak uzun süre çalışmalara katıldı.

1991'de Selçuk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi'nin kuruluşunda yer aldı ve uzun süre bu kurumda eğitmenlik yaptı.

1992-1994 yılları arasında Ankara Devlet Opera ve Balesi'nde Artistik Direktör konumunda görev yaptı. 1996 yılında Bale İhtisas Komitesi başkanlığına seçildi.

Koreografisini yaptığı oyunlarla yurt içi ve dışında çeşitli ödüllere değer görüldü. Berlin Duvarı'nın yıkılmasının ardından 1992'de yaptığı, müziği Mozart'a ait olan *'Duvarlar*' adlı projesi, 1994 Varna Uluslararası Bale Yarışması'nda Kirov Balesi dansçıları tarafından sahnelendi ve eser 'En İyi Çift' ödülüne koreografi dalında layık görüldü. Anadolu'nun tutsak aşklarını anlatan '*Fırat'a Ağıt*' adlı bale eserinin ilk gösterimini 1996 yılında Uluslararası Balkan Bale Festivali'nde gerçekleştirdi. Çimenciler, Uluslararası Varna Bale Yarışması'na katılan öğrencileri için gerçekleştirdiği özel koreografileri ile ödülle aldı.

1998 yılında Osmanlı Devleti'nin 700. yılı nedeniyle klasik Türk müziği üzerine 'Harem' adlı iki perdelik eserin koreografisini yaptı ve yönetti. İlk gösterimi 3 Mayıs 1999'da yapılan eser, Ankara Devlet Opera ve Balesi tarafından hiç ara vermeden 22 yıl sahnelendi. Müziğini Orhan Şallıel'in yaptığı *Çanakkale Şehitleri* adlı balesinin ilk gösterimi 2001'de yapıldı. 2003'te Reşat Nuri Güntekin'in Çalıkuşu romanını baleye uyarladı; klasik Türk Müziği şarkıları ile sahnelenen iki perdelik Çalıkuşu balesini yarattı.

## Koreografileri

* Duvarlar, 1992
* Fırat'a Ağıt, 1996
* Harem, 1998
* Çanakkale Şehitleri, 2001
* Çalıkuşu, 2003

## Ödülleri
* 1999 Uluslararası Varna Bale Yarışması Bronz Madalya (Oğulcan Borova için hazırladığı 'Scorpion' koreografisi ile)
* 1998 yılında Devlet Sanatçısı unvanı

## Dış bağlantılar

* İçimizden Biri :Merih Çimenciler , TRT

## Notlar

## Kaynakça
Nedret Güvenç

**Mükerrem Nedret Bilgütay** (5 Eylül 1930, İzmir - 31 Temmuz 2021, İstanbul), Türk oyuncu, yönetmen, seslendirme sanatçısı ve yazar.

## Hayatı
5 Eylül 1930 tarihinde İzmir'de doğdu. Ankara Devlet Konservatuvarı'nda şan ve piyano eğitimi alan sanatçı, tiyatroya ağırlık vermeye karar verdi. 1948 yılında İzmir'de tiyatroya başlayan Güvenç, İzmir Şehir Tiyatroları 1950 yılında kapatılınca İstanbul'a taşındı ve İstanbul Şehir Tiyatroları'na katıldı. 1959-1960 yılları arasında Ankara Devlet Tiyatrosu'nda da konuk oyuncu olarak sahneye çıkan sanatçı, sonrasında tekrar İstanbul'a döndü. Sayısız tiyatro oyununda başrol oynayan Güvenç'in bu dalda pek çok ödülü vardır.

1974'te "En Büyük Kumar" ile yönetmenliğe başlayan sanatçı, 1995'te emekli olduğu İstanbul Şehir Tiyatroları'ndan sonra "Tiyatro İstanbul" bünyesine katılmıştır. 1998 yılında Kültür Bakanlığınca verilen Devlet Sanatçısı unvanını almıştır. Ayrıca Türkiye'nin 2009 Dünya Tiyatro Günü bildirisini Güvenç yazmıştır. 31 Temmuz 2021'de İstanbul'da uykusunda 90 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi 2 Ağustos 2021 tarihinde Kilyos Mezarlığı'nda toprağa verildi. Nedret Güvenç, Ece Uslu'nun büyük teyzesidir.

## Tiyatro oyunları

## Filmografisi

## Eserleri
-

## Plakları

## Ödülleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Nedret Güvenç, Görsel Hafıza Projesi, BÜ Mithat Alam Film Merkezi
Okan Demiriş

**Dr. Okan Demiriş** (9 Şubat 1942, İstanbul - 18 Haziran 2010), Türk besteci ve orkestra şefidir.

Tarihsel konulara eğilen operalarıyla tanınan bir bestecidir. En çok sahnelenen Türk operaları arasındaki *[[IV. Murat (opera)|IV. Murat]]*, *[[Karyağdı Hatun]]*, *[[Yusuf ile Züleyha (opera)|Yusuf ile Züleyha]]* operalarını bestelemişir. Devlet sanatçısı unvanına sahiptir.

Soprano Leyla Demiriş'le evlidir.

## Yaşamı
1942 yılında İstanbul'da dünyaya geldi. İstanbul Belediye Konservatuvarı'nda keman eğitimi aldı. 1963'te İstanbul Belediye konservatuvarını bitirdikten sonra Ankara Devlet Konservatuvarı'na geçti ve sınıf atlayarak 1964'te bu kurumdaki eğitimini tamamladı. Askerlik görevi sırasında Doğu Anadolu halk müziğiyle ilgilendi; Sarıkamış yöresinin etkisinde orkestra süitleri besteledi. Bu eserleri "*Pasinler*", "*Doğu Süiti*", "*Posof-Digor Süiti*" gibi adlar taşır.

İstanbul'da operanın varoluşundan bu yana konsertmaister, orkestra şefi, yönetim kurulu üyesi olarak çalışan sanatçı; İstanbul Şehir Orkestrası, Radyo Senfoni Orkestrası ve İstanbul Opera Orkestrası'nda görev yaptı. Konservatuvarda keman ve armoni konusunda ders vermeye devam etmiştir. 1979 ve 1992 yılları arasında İstanbul Devlet Opera ve Balesine dört ayrı dönemde Müdür ve Genel Sanat Yönetmeni olarak atandı. 1990 yılında New York Senfoni Orkestrası'nı yönetti. Türk opera sanatına katkılarından dolayı 1986'da Boğaziçi Üniversitesi tarafından fahri doktora verilen Demiriş'e Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 1991 yılında Devlet Sanatçısı unvanı veridi.

Başlıca eserleri arasında; *Dördüncü Murat, [[Karyağdı Hatun]]* ve *Yusuf ile Züleyha* operaları; 1971 tarihli piyano konçertosu; oda orkestraları ve halk müziği üzerine yaptığı eserler ve *Hürrem Sultan* oyununun müziği vardır. Son olarak *Büyük Hakan Alparslan* ve *Deniz Kurdu* operalarını bestelemiştir. En çok sahnelenen yapıtı IV. Murat operasıdır. Opera sanatçısı soprano Leyla Demiriş ile evli olan Okan Demiriş, konser aryalarını ve operalarının baş kadın rollerini eşinin ses rengine göre bestelemiştir. Operalarındaki librettolar Nezihe Araz ve Turan Oflazoğlu gibi yazarlara aittir. Besteci, çoksesli çağdaş Türk müziğinin geleneksel Türk müziğinden ayrı düşünülemeyeceğini savunur. Operalarında, librettonun akışına göre, halk müziğini, divan müziğini, gizemsel İslam ilahilerini ve mehter müziğinden alıntıları da kullanmıştır.

18 Haziran 2010 günü hayatını yitiren Demiriş'in cenazesi 21 Haziran 2010 günü Kadıköy Belediyesi Süreyya Operası'nda yapılan törenin ardından Teşvikiye Camii'nde kılınan namaz sonrası Zincirlikuyu Mezarlığı'nda toprağa verilmiştir.

## Eserleri

### Operaları
*IV. Murat (opera)
*Yusuf ile Züleyha (opera)
*Karyağdı Hatun
*Büyük Hakan Alparslan
*Deniz Kurdu

### Orkestra süitleri
*Hançerli Düzü
*Posof
*Dior
*Pasinler
*Handere

### Diğer eserleri
*Piyano Konçertosu
*Keman-Piyano Süiti
*Soprana için büyük orkestra eşliğinde konser aryaları (Dere, Uyum, Bir Aşk, Dadaşım)
*Rüyalar Balesi

## Ödüller
* 1991: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı unvanı

## Kaynakça
Ruşen Güneş

**Ruşen Güneş** (17 Mart 1940; Beypazarı, Ankara - 29 Mayıs 2020, Londra). Türk viyola sanatçısı, şair ve besteci.

## Hayatı
İlkokulu okuduktan sonra Ankara Devlet Konservatuvarı'na girdi. 1961'deki mezuniyetinin sonrasında ise solo viyola sanatçısı olarak Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası'na katıldı. Bu görevi sırasında Walton, Hindemith, Bartok gibi bestecilerin viyola konçertolarını Türkiye'de ilk kez seslendiren sanatçı olmuştur. Bir bursla 1963'te İngiltere'ye giden sanatçı, ertesi sene ülkesine döndü. Ancak askerlik sonrası, 1971 yılında İngiltere'ye taşınan sanatçı, İngiliz Oda Orkestrası'nda 4 yıl solo viyola sanatçılığı görevini üstlendikten sonra bu görevi 1979 – 1987 yılları arası Londra Filarmoni Orkestrası'nda ve 1988 – 2000 arası BBC Senfoni Orkestrası'nda sürdürmüştür.

Türk bestecileri ile devamlı temasta olan sanatçı, Necil Kazım Akses, Ahmet Adnan Saygun, Cengiz Tanç ve Yalçın Tura’nin konçertolarını defalarca çalmış ve Saygun konçertonun Londra Filarmoni ile CD’sini yapmıştır. Borusan için yaptığı sayısız Türk bestecileri ve viyola adli konserlerde de Usmanbaş, Özdil Altınel, Özkalfayan ve diğer birçok bestecimizin de eserlerini duyurmuştur.

15 yıl Londra Yaylı Dörtlüsü’nde çalan Ruşen Güneş bu grupla Idil Biret, C. Franck Piyano Beslisi, Mahler Piyano dörtlüsü, gitarcı John Williams ve Boccherini Beşlisi’nin kayıtlarında yer almıştır. Saygun Viyola Konçertosu, Suna Kan ile Mozart Senfoni Konçertant ve Mozart Keman –Viyola düetleri, Hindemith Matem Müziği, Teleman Viyola Konçertosu, "Viyola ve Şiir", "Türk Bestecileri ve Viyola" kaydettiği CD'ler arasındadır.

Son olarak Sanatçı İzmir Yaşar Üniversitesinde Profesör kadrosunda Öğretim görevlisi olarak görev almıştır (2008-2016).

1998 yılında Kültür Bakanlığı'nca verilen Devlet Sanatçısı unvanını almıştır.

2015 yılında Sevda - Cenap And Müzik Vakfı Onur Ödülü altın madalyası alan Ruşen Güneş'in yaşamı Orhan Ahıskal'ın kalemiyle Viyola Düştü Yola - Ruşen Güneş adıyla Vakıf yayınlarından çıktı.

## Kaynakça
Ferit Sıdal

**Ferit Sıdal** (1 Mart 1925 - 9 Ağustos 2001), Türk tamburi ve besteci.

Sıdal, 1 Mart 1925 tarihinde Ankara'da doğdu. Ortaokul ve lise eğitimini gördüğü "Gazi Lisesi"'nde tambura ilgi duyan sanatçı, tambur konusunda bir efsane olan Tamburi Cemil Bey'in öğrencisi Tevfik Bey'den 1 yıl kadar tambur dersleri aldı. Sonrasında ise bir diğer ünlü tamburi İzzettin Ökte'yle çalışmalarına devam etti. Nurettin Cemil Bey'le repertuvar, Şerif İçli'yle de nota çalışmıştı.

Lise öğrenimini tamamladıktan sonra bankacılık sektöründe çalışmaya başlasa da, 1950 yılında Ankara Radyosu'na tambur sanatçısı olarak girdi. Aynı yıl Müzeyyen Hanım'la evlenen Sıdal'ın, iki çocuğu vardır.

1956 yılından sonra tambur sanatçılığının yanına koro şefliğini de eklemiş, çeşitli topluluklara şeflik yapmıştır. 1951 yılında da beste yapmaya başlamış, yüzün üzerinde esere imza atmıştır.

1972'de TRT Müzik Dairesi Başkanlığının kurulmasından sonra, Sıdal kurumda Türk Sanat Müziği Müdürlüğü görevine getirilmiştir. Sanatçı bu görevi 13 yıl boyunca sürdürmüştür.

1990 yılında TRT'den emekli olan sanatçıya, 1998 yılında Devlet Sanatçısı unvanı verilmiştir. Emekliliğinden sonra da TRT'ye farklı pozisyonlarda hizmet vermeye devam eden Sıdal, 9 Ağustos 2001 tarihinde ölmüştür.
Tevfik Çavdar

**Tevfik Çavdar** (1931, İzmir - 15 Ekim 2012, Ankara) Türk iktisatçı ve yazar.

## Gençliği
İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi'ni bitirdi. Mezun olduktan sonra Devlet İstatistik Enstitüsü ve Planlama Teşkilatı'nda çalışmaya başlayan Çavdar, uzun süre bu kuruma hizmet verdi. ABD ve İngiltere'de bölümüyle ilgili araştırmalar yapan yazar, birçok eğitim kurumunda öğretim görevlisi olarak çalıştı.

## Yazarlığı
Çeşitli gazete ve dergilerde yazıları yayınlanan yazarın 20'nin üzerinde kitabı vardır. Tevfik Çavdar, internette yayınlanan SoL (haber portalı)nın sürekli yazarlarındandır. İmge yayınlarından, NK Yayınlarından ve Yazılama Yayınevinden çıkmış kitapları mevcuttur.

## Ölümü
Tevfik Çavdar, 15 Ekim 2012 günü geçirdiği bir kaza sonucu yaşamını yitirdi.

## Eserleri (Başlıca)
*1971. "Milli Mücadele Başlarken Sayılarla 'Vaziyet Ve Manzara-î Umumiye'", İstanbul, Milliyet Yayınları.
*1992. *Türkiye'de Liberalizm (1860- 1990)*, İstanbul, İmge Yayınları.
*1995. *Türkiye'nin Demokrasi Tarihi, 1839- 1950*, İstanbul, İmge Yayınları.
*1997. *Türkiye'nin Demokrasi Tarihi, 1950'den Günümüze*, İstanbul, İmge Yayınları.
*2001. *Talat Paşa*, İstanbul, İmge Yayınları.
*2008. *Bir İnkılabın Günbatımı (1908- 2008)*, İstanbul, İmge Yayınları.
*2013. *Neoliberalizmin Türkiye Seyir Defteri*, İstanbul, Yazılama Yayınları.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* soL Gazetesi, her Pazartesi, Tevfik Çavdar'ın yazılarını yayımlamaktadır
Mevsim

**Mevsim**, **sezon** ya da **sürem**, Dünya'nın eksen eğikliğinin etkisiyle beraber, Güneş çevresindeki yıllık hareketi sonucu Dünya üzerinde yaşanan birbirinden farklı, ortalama hava durumu koşullarında verilen isimdir. Eylüle kadar kuzey yarım küre, güneye göre Güneş'e daha dönüktür ve daha çok Güneş tarafından ısıtılır. Bu durum 23 Eylül-21 Mart arasında tersine döner. Böylece kuzey yarım küresindeki mevsimlere 21 Marttan başlayarak aşağıdaki gibi isim verilmiştir:İlkbahar, 21 Mart-21 Haziran; yaz, 22 Haziran-22 Eylül; güz, 23 Eylül-21 Aralık;kış, 22 Aralık-20 Mart. Güney yarım küresinde mevsimlerin sırası tersine olup, ilkbahar 23 Eylül de başlar.

Mevsimler Dünya'nın kendi dönüşünün, Güneş'in etrafında döndüğü yörünge ile aynı hizada dönmemesinden kaynaklanırlar. Böylece yeryüzünden göğe bakıldığında Güneş dünyanın her yerinde farklı bir yükseklikte gökyüzünden geçer.

"Kuzey-kışı" döneminde dünyanın güney yarım küresi Güneş'e doğru yöneliktir ve Kuzey yarım küresi daha az Güneş ışığı alır. "Güney-kışı" döneminde ise Dünya'nın Kuzey yarım küresi Güneş'e yöneliktir ve kuzeyde sıcak mevsimler başlar. Yani dünyanın Kuzey yarım küresinde yaz başladığı zaman Güney yarım küresinde (örneğin Güney Afrika ya da Avustralya'da) kış başlar.

## Mevsimler ve takvim

## Mevsimsel resimler

Dosya:Schneelandschaft Furx.JPG|Kışın, bitkiler dinleniyorlar.
Dosya:Urban spring blooms.jpg|İlkbaharda, bitkiler tekrar büyüyorlar.
Dosya:The Chase Wood - Newbury.jpg|Yazın, bitkiler daima büyür.
Dosya:Czechia, Jicin, Wallenstein's alley.jpg|Güzde, ağaçlar sarıyı renk değiştiriyorlar ve yapraklarını kaybediyorlar.


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Warum gibt es Sommer und Winter?—Vortrag und Merkblatt zu den Jahreszeiten speziell für Kinder (unter Creative Commons Lizenz, zur Weiterverwendung)
Spambot

**Spambot**, "spam" adıyla da bilinen istekdışı e-postaları göndermek için e-posta listeleri yaratan ve bu amaçla İnternet'ten e-posta adresleri toplayan programlara verilen addır.

Spambotlar, web sitelerinden, haber gruplarından ve sohbet odalarındaki konuşmalardan adres bilgisi elde edebilirler. E-posta adresleri belirli bir formata sahip oldukları için, spambot yazmak oldukça kolaydır.

Amerika Birleşik Devletleri'nde spambot kullanımını yasalarla sınırlandıracak ve mümkün olduğu ölçüde bitirecek çalışmalar yapılmaktadır. Spambotları şaşırtmak amacıyla da birçok program ve yöntem denenmiştir. Bu tür önlemler, daha komplike spambotlar geliştirilmesine neden olmuş, bu sayede spambot sahipleri bozulmuş karakter setlerinde yazılmış e-posta adreslerini bile elde edebilir hale gelmişlerdir.

Spambot terimi bazen bir İnternet Servis Sağlayıcısı'nın (ISP) müşterilerini spamden engellemek için tasarlanan programlar için de kullanılmaktadır. Bu tür programlara genelde e-posta engelleyici veya filtreleyici adı da verilir. Ancak bu tür engelleyicilerin, spam olmayan, normal içerikli e-postaları da engelledikleri görülmüştür. Bu durum, kullanıcıların bir "Beyaz Liste" oluşturmaları ve engelleyicinin denetiminden şartsız olarak geçmesini istedikleri e-posta adreslerini bu listeye eklemeleriyle çözülmektedir.

## Ayrıca bakınız

* Serdar Argıç
Liberal feminizm

**Liberal feminizm**, kadının özel alan ile sınırlı kalmasına karşı çıkarak, birey olarak kendini geliştirecek potansiyele sahip olması gerektiğini savunan ideoloji. 1970’lerde Amerika’da ortaya çıkmıştır. Liberal feminist teorinin klasik savunucusu olarak Mary Wollstonecraft kabul edilmektedir. Mary Wollstonecraft, 3 Ocak 1792’de feminist teori tarihindeki ilk önemli çalışma olan A Vindication of the Rights of Woman (Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi) adlı eserini tamamlamış, bu kitap daha sonraları feminist düşünce için başat eser olmuştur. Wollstonecraft’a göre, mademki erkekler ve kadınlar aynı ahlaki ve düşünsel öze sahipler, o zaman aynı zihinsel ve tinsel eğitimi almalıdırlar. Bu noktada temel liberal feminist duruşunu ortaya koymaktadır: akıl, her insanda aynıdır. 19. yüzyıl Amerikan kadın hakları hareketinin önemli iki lideri Elisabeth Cady Stanton ve Susan B. Anthony, selefleri Wollstonecraft tarafından ifade edilen Aydınlanma teorisini geliştirmiştir. “Cinsler aynıdır” diyen Stanton, sonuç olarak bunların eşit haklar hak ettiklerini iddia etmiştir. Stanton'un temel liberal tezi, birey olan kadınların kendi ayakları üzerinde durabilmeleri için bazı haklara sahip olmaları gerektiğidir. Susan B. Anthony ise bazı önermelerinde doğal haklar doktrini üzerinde ayrıntılı olarak durmuştur.

Liberal feminizmin ideolojik fikirleri, özellikle politika ve ekonomi alanlarında özgürlüğün gelişmesini teşvik eden bir siyaset felsefesi olan liberalizme dayanmaktadır. Liberalizmin, bu esas fikirleri arasında bireysel özgürlük, demokrasi, fırsat eşitliği ve eşit haklar yer almaktadır. Liberal feminizm, grup veya topluluk temelli olmaktan çok bireyci bakışa sahiptir. Bunun ayrıca bir anlamı ise; eşit hakları belli bir gruba sağlamak yerine eşit olduğu kabul edilen ve dolayısıyla eşit haklara sahip kadın bireylere verilmesidir.

## Kaynakça
/dev/null

**/dev/null** Unix benzeri işletim sistemlerinin aygıtlar dizininde (/dev) bulunan bir stream dosyasıdır. Bu belgeye yazılan herhangi bir türdeki ve miktardaki veriyi sistem yok sayar ve yazan işleme EOF gönderilir. Bu açıdan **/dev/null** bir kara deliğe benzetilir.

Yaygın kullanımlarından biri uygulamaların istenmeyen çıktılarını, yönlendirme aracılığı ile, devre dışı bırakmaktır.

 # çıktısını görmek istemediğimiz bir betik (script) için
 ./betik.sh > /dev/null 2>&1

Üstteki örnekte, önce `>` aracılığı ile olağan çıktı **/dev/null**'a yönlendirilir. Sonra da `2>&1` ile hata çıktıları olağan çıktı ile aynı yöne gönderilir.

Aynı görevi yerine getiren aygıtlar diğer işletim sistemlerinde de mevcuttur. Örneğin, DOS'da NUL, Amiga'da NIL, Windows NT ve türevlerinde \Device\Null ve Open VMS'de NL diye adlandırılmışlardır.

## Ayrıca bakınız
* /dev/zero
* /dev/random
Terör Dönemi (Fransa)

**Terör Dönemi** ya da **Terör Saltanatı** (5 Eylül 1793 - 28 Temmuz 1794), Birinci Fransız Cumhuriyeti'nde, Fransız Devrimi'nin ardından on ay süreyle iktidarı ele geçiren Jakobenlerin yürüttüğü, devrim karşıtlarının yargılandığı ve Paris'te bir dizi idam dalgasının görüldüğü kanlı dönemdir. Önde gelen Jakobenler; Robespierre, Mirabeau, Marat, Saint-Just ve Danton'dur. Cumhuriyet ilan edildikten sonra, geri dönülmesini kesinlikle önlemek için önde gelen bu Jakobenler birlikte 21 Ocak 1793'te kralı (XVI. Louis) "vatana ihanet suçlaması" ile giyotinle idam edilmesini sağladı. Ayrıca devrim mahkemelerinde karşı devrimci olarak görülen ve iç düşman etiketi yapıştırılan halk yığınları giyotine yollanmış ve daha sonra da bu durumu yaratanlar kendi başlarını giyotine vermiş, bu dönem boyunca ülkeye paranoya hâkim olmuştur.

Her şey tahtı ele geçirmek isteyen soyluların Kilise'nin de yardımıyla harekete geçmesi ve Britanya gibi yabancı ülkelerden yardım istemesiyle başlamıştır. Bundan sonra devrimin karşılaştığı tehlike üzerine, Jakobenler aşırı sert politikalarını yürürlüğe koyar ve kendi içlerinden dahi itiraz edenleri ortadan kaldırır.

En sonunda, yaşanılan terörden bıkan ülke, Beyaz Terör'ü devreye sokarak önemli tüm Jakobenleri ortadan kaldırır, ancak Fransa'nın bu kanlı dönemi atlatması ülkeye çok uzun zamana mal olmuştur. Terör Saltanatı döneminde en az 300.000 şüpheli tutuklandı; 17.000 kişi resmî olarak idam edildi ve muhtemelen 10.000 kişi de hapishanede veya yargılanmadan öldü.

## Kaynakça
Fransa'da feminizm

Fransız devrimi sırasında politikleşen kadınların kendi siyasallaşması sayesinde güçlenip kendi haklarının peşine düşmesiyle başlar ancak kralı giyotine yollayan Jakobenler önde gelen kadın hakları savunucularını da giyotine yollamaktan kaçınmaz. Bu devirde radikal Jakobenler ile ılımlı Jirondenler arasında kadına bakış açısından farklılar da görülür. Ancak Fransa'da "Terör Dönemi" olarak adlandırılan bu en kanlı tarih dönemi Jakobenlerin egemenliğindedir ve onların sözü geçer. Kadın Hakları Beyannamesi'ni, İnsan Hakları Beyannamesi'ne (aslında İngilizcesinde insan yerine adam sözcüğü geçmektedir) nazire olarak kaleme alan Olympe de Gouge da giyotin ile idam cezasına çarptırılır. Jirondenlerin dönemi geldiğindeyse, meclisten ilk kez kadınların lehine işleyen bir boşanma yasası çıkarılır. Bir kere sokaklara dökülen ve devrimin ön saflarında yer alan kadınlar bundan sonra da kendi hakları için savaşmaya devam etmiştir.

## Fransız feminist teorileri
Fransız felsefesi yetmişli yıllardan sonra önemli bir etkinlik gösterir. Hem yapısalcılık hem de postyapısalcılıkta Fransız filozofları belirleyici bir rol oynarlar.

Bu rolde Fransız feministleri de yer alır, Fransız feminist kuramları olarak adlandırılan bölüm hem postmodern düşüncelerden etkilenmiş hem de bu düşüncelerin gelişimini etkilemiştir. Daha özel olaraksa feminizmin kendi içinde teorik aşama kaydetmesini ve belirli bir anlamda feminist sorunsalda değişiklikler meydana gelmesini sağlamışlardır. Başlıca ve etkili Fransız feminist teorisyenler Julia Kristeva, Luce Irigaray ve Hélène Cixous'tur. Bu üç feminist düşünür feminizmi dil, simgeselleştirme ve söylemsellik bağlamında yeniden değerlendirirler ve eril dünyayı yeniden sorgulamaya alırlar. Temel kavramları genel olarak dil, öznelliğin kuruluşu, cinsellik ve arzu mekanizmaları gibi konulardır.

## Kaynakça
Jakobenler

**Anayasa Dostları Derneği** () veya sonraki adıyla **Jakobenler Derneği, Özgürlük ve Eşitliğin Dostları** () veya 1792'den sonra yaygın olarak bilinen adıyla **Jakoben Kulübü** () veya kısaca **Jakobenler**, Fransız Devrimi sırasındaki en etkili siyasi dernektir. Fransız Devrimi ertesinde Fransa'ya yaklaşık bir yıl süreyle egemen olan ve devrimden çok daha fazla kanın, çoğu politik sebeplerden olmak üzere, döküldüğü Terör Dönemi'ne neden olmuş Fransız politik oluşumudur.

Gücünün zirvesinde iken 420.000 civarında üyesi olan kulübün siyasî yöntemi Jakobenizm olarak anılır.

İlk olarak 1789'da Bretonya'da kraliyet karşıtı milletvekilleri tarafından kurulan kulüp sonraları ülke çapında cumhuriyetçi bir harekete dönüştü ve üye sayısı yıllar içinde tahminî yarım milyona erişti. Jakoben Kulübü heterojendi ve 1790'ların başındaki önde gelen parlamenter gruplar olan mecliste yüksekte oturan Tepedekiler ve Jironden gruplarını da içinde barındırıyordu. 1792-1793'te yönetimde baskın olan grup Girondinlerdi -Avusturya'ya ve Prusya'ya savaş ilan ettikleri ve Kral XVI Louis'in tahttan indiği dönem-. Mayıs 1793'te Maximilien Robespierre liderliğindeki Tepedekiler fraksiyonunun öncüleri, Girondin cenahını saf dışı bırakmayı başardılar ve hükûmeti Temmuz 1794'e kadar kontrol ettiler. Hükûmette geçirdikleri süre yüksek düzeyde siyasî şiddet içerdiğinden dolayı Jakoben/Tepedekiler hükûmeti dönemi Terör Dönemi olarak tanımlandı.

Ekim 1793'te, önde gelen 21 Girondin üst düzey yöneticisi giyotinle idam edildi. Jakoben/Tepedekiler hâkimiyetindeki hükûmet, Vendée İsyanı'nı ve Federalist isyanları bastırmanın ve tekrarlarını caydırmanın bir yolu olarak ülke çapında 17.000 muhalifi idam etti.

Temmuz 1794'te Ulusal Konvansiyon, Robespierre ve müttefiklerinin yönetimini iktidardan uzaklaştırdı, Robespierre ve 21 arkadaşı idam edildi. Önderleri Maximilien Robespierre'in düşüşü ve idamıyla birlikte kulüp de etkisini ve gücünü yitirmiş ve sonunda Kasım 1794'te kapatılmıştır.

Grup dünyada Fransız Devrimi'ndeki Terör Dönemi'nin uygulayıcısı ve öncüsü olarak tanınmıştır. Ayrıca günümüzde "jakoben" dayatmacı siyasî görüşler ve kişiler için de kullanılmaktadır.

En tanınan üyeleri Maximilien Robespierre, Marat ve Mirabeau'dur.

## Kaynakça
Matematiksel morfoloji

**Matematiksel biçimbilim** (İngilizce - Mathematical morphology) kafes kuramına dayalı, sayısal görüntülerin işlenmesi için geliştirilmiş kuramsal bir modeldir.

1960'lı yıllarda Georges Matheron tarafından temelleri atılmış sonra da Jean Serra tarafından geliştirilmiştir. Günümüzde dünya çapında kullanılan başlıca sayısal görüntü işleme modellerinden birini temsil eder.

Her ne kadar başlangıçta sadece ikili görüntüler için tasarlanmış olsa da, kısa sürede etki alanı gri ölçekli görüntülere de genişletildi. Renkli ve genel olarak çok kanallı görüntüler için ise birden fazla çözüm önerilmiş olmasına rağmen henüz yaygın olarak herhangi biri kabul edilmemiştir.

## Temel işleçler
* Aşınma (*erosion*)
* Genleşme (*dilation*)
* Açınım (*opening*)
* Kapanım (*closing*)

Yukarıdaki iki temel işlecin farklı birleşimleri ile elde edilen üst düzey işleçler sayesinde matematiksel biçimbilim, görüntü kesimleme gibi karmaşık sayısal görüntü işleme sorunlarına çözümler sunmuştur.

## Dış bağlantılar
* Matematiksel Biçimbilimin tarihçesi
Âşık Feymani

**Âşık Feymani** (d. 2 Mayıs 1942, Osmaniye, Kadirli, Azaplı köyü), ünlü Türk halk şairidir. Şiirlerini "Ahu Gözlüm" ve "Gönül Sarayı" kitaplarında toplamıştır.

Gerçek adı Osman Taşkaya'dır ve 2 Mayıs 1942'de Osmaniye'nin Kadirli ilçesinin Azaplı köyünde doğmuştur. 1964'e kadar *Çoban Osman* adını kullandı. Altmışlı yıllardan itibaren gelişen *âşıklar* geleneğinde öne çıkmış ve ünlenmiştir. Türkiye'de birçok aşığın ustası olmasının yanı sıra 1960 lı yıllardan sonra Çukurovalı âşıkların yetişmesinde ve tanınmasında çok önemli katkıları olmuştur. Şiir yazma, atışma yapma, hikâye tasnif etme, türkü söyleme, beste yapma ve kaynak kişi olma yönleri ile edebiyat alanında çok etkili bir isim olmuştur.

Karacaoğlan'ın etkisiyle türkülü halk hikâyeleri söylemiş şiirlerinde sevgiden tasavvufa kadar birçok konu işlemiştir. Badeli aşıklardan biridir.

Şiirlerinin büyük bir bölümünü kendi yazdığı kitaplarda toplamıştır. Aşık Feymani'nin hayatı *Ahu Gözlüm* isimli bir filmde canlandırılmıştır.

**Kitapları**:

Âşık Feymânî'nin ilk kitabı 1968 yılında Âşık Hüdâî, Âşık Selmânî, Âşık Abdülvahab Kocaman, Âşık Hasan Yüzbaşıoğlu ile birlikte çıkarttıkları *“*'Saz Şairlerinden Deyişler**”'' isimli şiir kitabıdır. Bundan sonra Âşık Feymânî'nin bugüne kadar beşi şiir kitabı ve biri hikâye kitabı olmak üzere toplam 6 kitabı daha yayımlanmıştır. Bu kitaplar şunlardır:

# Saz Şairlerinden Deyişler (1968)
# Ahu Gözlüm (1989), ''Kültür Bakanlığı Yayınları'', ISBN 975-1703-99-9
# Sevgi Şehri (2002)
# Gönül Sarayı (2006)
# Zamanı Geldi (2015, 2015, 2021)
# Çukurovalı Âşıkların Hikâyeleri (2018)
# Barış Güzeldir (2021)

Âşık Feymânî'nin hayatı ve şiirlerinin yer aldığı hakkında yazılmış üç adet yüksek lisans tezi ve üç kitap vardır. Hakkında yazılmış kitapların birincisinde Âşık Feymânî'nin hayatı, sanatı ve şiirleri Prof. Dr. [[Erman Artun]] tarafından ''"Adana Âşıklık Geleneği (1966-1996) ve Âşık Feymânî**"**'' isimli kitapta ele alınmıştır. İkincisi ise Hüseyin Uzel’in editörlüğünü yaptığı Âşık Feymânî’yi tanıyan sanatçı, akademisyen, eğitimci ve yazarların onu anlatan yazılarının yer aldığı 2018 yılında yayımlanan “''Âşık Şiirinde Bir Mektep Adam Âşık Feymânî''” isimli kitaptır. Son olarak Hatice Karınlı tarafından hazırlanan yüksek lisans tezi kitap olarak yayımlanmıştır ''“Âşık Feymânî’nin Hayatı Sanatı ve Hikayeciliği”'' 2022 yılında yayınlanmıştır.

**Ödülleri:'''

Âşık Feymani kamu kurumları, sivil toplum örgütleri ve özel kuruluşlardan çok sayıda ödül almıştır. Aşağıda sadece kitaplarının aldığı ödüller yer almaktadır:

1989- Halk Şiiri Eserleri yarışması: Mansiyon. TC Kültür Bakanlığı. "Ahu Gözlüm" isimli kitabı ile.

2007- Orhan Şaik Gökyay Şiir Kitabı Yarışması: Birinci. "Gönül Sarayı" isimli kitabı ile.

2017- Karacaoğlan Şiir Kitabı Yarışması: Birinci. Mersin Büyükşehir Belediyesi. "Zamanı Geldi" isimli kitabı ile.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar
*https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/186753

## Dış bağlantılar
* Türküleri - Hayat hikâyesi     
* Şiirleri
Ayrıkvadi

**Ayrıkvadi ya da Yarma vadi** J. R. R. Tolkien'in kurgusal Orta Dünya evreninde bir vadi ve bu vadide kurulan aynı isimdeki krallık.

Ayrıkvadi, Elrond'un hükümdarlığında varlık gösteren ve Üçüncü Çağ'da Orta Dünya elflerinin hüküm sürdüğü sayılı bölgelerden biriydi. Pek çok tarihi bilginin ve ırksal bilgilerin bulunduğu Ayrıkvadi, barışın ve güzelliğin hat safhada olduğu bir bölgeydi.

## Kelime kökeni
Tolkien'in eserlerinin orijinal dili İngilizcede Ayrıkvadi, *Rivendell* olarak geçmektedir. *Rivendell*, Arkaik İngilizce'de "derince oyulmuş vadi" anlamına gelmektedir. Orta Dünya efsanelerinde bu mekan için *Elrond'un Evi*, *Imladris*, *İlk Sıcak Yuva*, *Kamingul*, *Son Sıcak Yuva* olarak da bahsedilir.

## Tarihi ve coğrafyası
### Konumu
Vadi, İkinci Çağ 1697'de keşfedildi. Elf beyi Elrond tarafından bulundu. Bilinen Orta Dünya tarihi sürecinde Dördüncü Çağ'ın ilk yüzyıllarına kadar varlığını korudu. Eriador'un doğusunda kuzey-güney doğrultusunda uzanan Dumanlı Dağlar'ın kuzeyinde, dağların batı yakasında saklı bir vadi.

### Tarihi
#### İkinci Çağ
1697'de Ayrıkvadi Elrond tarafından bulundu. 1699'da Sauron'un güçleri Ayrıkvadi'yi kuşattı fakat ele geçiremedi. 3430'da Isildur'un en küçük oğlu Valandil Ayrıkvadi'de dünyaya geldi.
3431'de Son İttifak orduları Mordor'a yürüyüş öncesinde Ayrıkvadi'de bir araya geldi.

#### Üçüncü Çağ
3 yılında Isildur'un silahtarı Ohtar Narsil'in kırık parçalarını Ayrıkvadi'de bulunan Isildur oğlu Valandil'e teslim etti. 1409'da Lothlórienli Elfler, Angmarlı Cadı Kral'na karşı verilecek savaş için Dumanlı Dağlar'ı geçerek Elrond'un kuvvetleriyle birleşti.
1975'te Glorfindel'in komutasındaki Ayrıkvadili elfler Fornost Savaşı'nda Angmarlı Cadı Kral'nı yenilgiye uğrattı. 2851'de Ak Divan Ayrıkvadi'de toplandı. Gandalf Sauron'un Dol Guldur'da bulunduğunu ve yakında saldırı yapabilecek gücü toplayacağını Divan'a beyan etti fakat Saruman bunları yalanladı. 2933'te Aragorn Ayrıkvadi'ye getirildi ve çocukluğunu burada geçirdi. 2941'de Gandalf; Thorin Meşekalkan, Bilbo Baggins ve beraberlerindeki cüce topluluğunu Ayrıkvadi'ye getirdi. 3002'de Bilbo Ayrıkvadi'ye yerleşti. 20 Ekim 3018'de Frodo Yüzüktayfları tarafından takip edilerek Ayrıkvadi'ye ulaştı. 25 Ekim 3018'de Elrond'un Divanı yüzüğün geleceğini belirlemek üzere toplandı. 25 Aralık 3018'de Yüzük Kardeşliği Ayrıkvadi'den ayrıldı. 3021'de Elrond Ayrıkvadi'den ayrıldı ve Ölümsüz Topraklar'a yelken açtı.

#### Dördüncü Çağ
Celeborn, Elladan ve Elrohir'in de yaşadığı Ayrıkvadi'ye gelerek buraya yerleşti ve Orta Dünya'dan ayrılmadan önce burada bir süre kaldı.

## Kaynakça
Sabri Berkel

**Sabri Berkel**, (d. 1907, Üsküp – ö. 4 Ağustos 1993, İstanbul), Türk ressam.

## Hayatı
Sabri Berkel, Üsküp'te ilk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra, Belgrad Güzel Sanatlar Okulu'nun Hazırlık Bölümü'nden 1927-1928'de diploma aldı. Daha sonra Floransa Güzel Sanatlar Akademisi'nin Felice Carena atölyesinde, fresk ve gravür konusunda iki yıl eğitim aldı. 1935 yılında Türkiye'ye gelerek, Akademi salonlarında ilk kişisel sergisini açtı.

Ankara'da iki yıl resim öğretmenliği yaptı. 1939'da ise Akademi resim bölümünde gravür atölyesi asistanlığı yaptı.

1949-1974 yıllarında Dekoratif Sanatlar Bölümü'nde galeri öğretmenliği, 1965-1969 yılları arasında Yüksek Resim Bölümü Başkanlığı yaptı. 1961 yılında ise 22. Devlet Resim ve Heykel Sergisi'nde "*Kompozisyon No I*" resmiyle birinci oldu.

1991 yılında Kültür Bakanlığı'nca verilen Devlet Sanatçısı unvanını aldı. 
 
4 Ağustos 1993 tarihinde, yatmakta olduğu Şişli Etfal Hastanesi'nde hayata veda etti.

## Ödüller
* 1991: Türkiye Cumhuriyeti Devlet Sanatçısı unvanı

## Kaynakça
Köprü (film)

**Köprü**, başrollerini Kadir İnanır, Necla Nazır ve Fikret Hakan'ın paylaştığı, 1975 yapımı Türk Filmi.

## Oyuncular
* Kadir İnanır
* Necla Nazır
* Fikret Hakan
* Hüseyin Peyda
* Betül Aşçıoğlu
* Levent İnanır
* Bayram İlvur

## Konu
Yıllar önce hasta annesini Fırat'ın azgın sularında kaybeden Ahmet günün birinde mühendis olup köyüne döner. Babası bildiği ve çok sevdiği adam ve oğlu ise köyde salcılık yapmaktadırlar ve o küçükken okuması için sallardan birini satmışlardır. Ayrıca evin kızı Zeynep ile birbirlerini sevmektedirler. Annesini alan zalim Fırat'ın üzerine köprü kurmak isteyen Ahmet'e bütün aile karşı çıkar fakat Ahmet idealinden vazgeçmez. Birçok engele karşın köprüyü tamamlar.

## Dış bağlantılar
* Filmden bir sahne
Nahit Saçlıoğlu

**Nahit Saçlıoğlu** (d. 1919 Gülnar, Mersin - ö. 10 Ağustos 2006) Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının idam kararlarına muhalefet şerhi koyan emekli Askeri Yargıtay Başsavcısı ve Emekli Anayasa Mahkemesi üyesi.

1919 yılında Gülnar'da doğdu, Bursa Işıklar Askeri Lisesi'nin ardından İstanbul Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu ve 1941'de bitirdi. 1961'den 1977'ye kadar Askerî Yargıtay'da üyelik, daire başkanlığı ikinci Başkanlık ve Başsavcılık görevlerinde bulundu. Bu süre içinde 21 Mayıs ihtilal girişimiyle Deniz Gezmiş ve arkadaşlarıyla ilgili davaları karara bağlayan Askerî Yargıtay kurullarında bulundu. 1977 yılında Askerî Yargıtay'dan albay rütbesiyle yaş dolumu nedeniyle emekliye ayrıldı. 1978 yılında Cumhurbaşkanı tarafından Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi üyeliğine atandı. 1977'de Prof. Muammer Aksoy'un başkanı olduğu Türk Hukuk Kurumu tarafından, Prof. Seha L. Meray ile birlikte "Yılın Hukukçusu" seçildi.

Saçlıoğlu, Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının asılması kararına karşı yazdığı ve Uğur Mumcu tarafından "Hukuk Şiiri" olarak tanımlanan karşı oy yazısı nedeniyle Cumhuriyet tarihinde generalliğe yükseltilmemiş ilk Askeri Yargıtay Başsavcısı olmuştur.

Ayrıca 1987 yılında SHP'ye katılmıştır.

## Dış bağlantılar
* Hürriyetim
* https://web.archive.org/web/20060822000317/http://www.candundar.com.tr/index.php?Did=3348