Vasili Tatişçev

**Vasili Nikitiç Tatişçev** (; 19 Nisan 1686 - 15 Temmuz 1750), Rus İmparatorluk devlet adamı, tarihçi, filozof ve etnograftır. İlk tam ölçekli Rus tarihinin yazarı ve üç Rus kentinin kurucusu olarak tanınır: Stavropol-on-Volga (şimdi Tolyatti), Yekaterinburg ve Perm.

## Hayatı
9. yüzyıl prensi Rurik'in soyundan gelen Tatişçev, 19 Nisan 1686'da Pskov yakınlarında doğdu. Moskova'daki Mühendislik okulundan mezun olduktan sonra İsveç ile gerçekleşen 1700-1721 Büyük Kuzey Savaşı'na katıldı. Büyük Petro'nun hizmetinde, Dışişleri Bakanlığı'nda önemli bir görev kazandı ve bunu Yüksek Mahremiyet Konseyi'nin politikalarına karşı çıkmak ve Anna İvanovna'nın 1730'da Rus tahtına yükselişini desteklemek için kullandı.

Anna tarafından Ural fabrikalarının yönetiminin kârlı bir ofisinde görevlendirildi. Bu görevde, o zamandan beri Uralların gerçek başkentleri haline gelen Perm ve Yekaterinburg şehirlerini kurdu. 2003 yılında Perm'de adına bir anıt açıldı. 1735-40 Başkurt Savaşı sırasında, 1736-37 kışından itibaren Sibirya operasyonlarının komutanıydı ve 1737 baharından itibaren tüm operasyonun başındaydı. Mart 1739'dan sonra, sözde yolsuzluk suçlamasıyla, ancak esas olarak çok fazla düşman kazandığı için görevden alındı. Tatişçev, resmi kariyerinin sonuncusu Astrahan valiliğiydi (1741-44). 15 Temmuz 1750'de Moskova yakınlarındaki Boldino malikanesinde öldü.

## Çalışmaları
Aktif hizmetten emekli olduğunda kendisini bilimsel uğraşlara adadı. Rus tarih yazımının ihmal edildiğini hissederek, büyük ilgi gören birkaç yasal anıt, örneğin Russkaya Pravda ve 1550 Sudebnik'i keşfetti ve yayımladı. Şaheseri Rus tarihinin ilk krokisi olan *Russian History Dating Back to the Most Ancient Times* ölümünden sonra 5 cilt halinde yayımlandı. Ayrıca Rus dilinin ilk ansiklopedik sözlüğünü derledi.

Tatişçev'in çalışmalarının bilimsel değeri 18. yüzyılda bile tartışıldı. O zamandan beri kaybolan bazı kronikleri kullanmıştır ve Iakov Lur'e göre, "o tarihçiye özgü veriler" olarak tanımladığı "Tatişçev Bilgileri"ni yazmasına neden olmuştur, ancak bunların çoğu (özellikle Ioachim Chronicle) şüpheli gerçekliğe sahipti. Geçmişine eklenen bazı olaylar kendi hayalinin ürünü olabilirdi. Ancak son zamanlarda bazı önde gelen tarihçiler Tatişçev'in kayıp kaynaklarına gerçekten güvenilebileceğini öne sürdüler.

## Anısı

### Yerler
* Saratov Oblastı, Samara Oblastı ve Orenburg Oblastı'ndaki birçok yerleşim yeri Tatişçev'in adını almıştır.
* Perm, Yekaterinburg, Çelyabinsk, Kaliningrad, Samara, Buribay ve Astrahan'da Tatişçev Sokakları ve Tolyatti'de Tatişçev Bulvarı vardır.

### Anıtlar
* 2003 yılının Eylül ayında, Solneçnogorsk Yerel Tarih Müzesi binasının önüne VN Tatishchev onuruna bir anıt dikildi - cilalı granit bir sütun üzerindeki bir büst;
* 1998'de Tolyatti'de Tatişçev'in büyük bir atlı heykeli kuruldu;
* 2003 yılında Perm'in 280. yıldönümünde şehrin kurucusu Tatişçev için tarihi bir yere anıt dikildi (günümüzde Tatişçev'in adını alan Razgulyayski Meydanı);
* Volga Üniversitesi lobisinde Tatişçev (Tolyatti)'in bir heykeli vardır;
* Astrahan'da Tatişçev'in adını taşıyan bir bahçe vardır ve Astrahan'ın Walk of Fame arazisinde bir büstü vardır;
* 1998'de Yekaterinburg'da Plotinka'da (Iset Nehri üzerindeki şehir göletinin barajı) Yekaterinburg'un kurucuları onuruna "Rusya'nın şanlı oğulları VN Tatişçev ve W. de Gennin, Yekaterinburg minnettar, 1998" başlıklı bir anıt dikildi (rus. *Славным сынам России В. Н. Татищеву и В.* И. де Геннину Екатеринбург благодарный *1998 год)*. Anıtın yazarı heykeltıraş Peter Chusovitin'dir.

### Diğer
* Yekaterinburg ve Moskova'da adına bir ödül kuruldu.
* Tatişçev Dağı, modern Yekaterinburg topraklarındaki en yüksek noktadır;
* 1985'te Tatişçev'e adanan bir posta zarfı yayınlandı
* 1991'de SSCB'de "Rus tarihçiler pul serisinin" bir parçası olarak Vasili Tatişçev'i tasvir eden bir pul basıldı;
* Küçük bir gezegen, 27 Eylül 1978'de Kırım Astrofizik Gözlemevi'nde Sovyet astronomu Lüdmila Çernıh tarafından keşfedildikten sonra, adını Tatişçev'den aldı (4235 Tatişçev);
* Baltık denizcileri "Vasili Tatişçev" gemisiyle yelken açtılar
* Bir okul yarışması Tatişçev'in adını almıştır;
* Yekaterinburg şehrinin 108 No'lu Gymnasium'u Vasili Tatişçev'in adını aldı.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar
* Popov N.: Tatischev and His Time. Moscow, 1861.
* Deutch G. M.: Vasily Nikitich Tatischev. Sverdlovsk, 1962.
* Peshtich S. L.: Russian historiography of the 18th century, vol. 1-2. Leningrad, 1961, 1965.
* Anikin, Andréi: Los Pensadores Rusos. Ideas Socioeconómicas en la Rusia de los Siglos XVIII y XIX, Editorial Progreso, pp.&nbsp;34–37,URRSS, Moscú, 1990.

## Dış bağlantılar
* Portre ile Rus biyografisi  (PDF )
* Tatischev'in tarih hakkındaki görüşleri
* Perm tarihi