Salih Müslim

**Salih Müslim Muhammed** (, , 3 Mart 1951 Kobani, Halep - 11 Mart 2026 Erbil, Irak), Kürt siyasetçi ve mühendis. PYD'nin eski eş başkanıdır.

## Siyasi kariyer

### İlk siyasi hareketler
Müslim, Kürt hareketine ilk kez 1970'lerde, İstanbul Teknik Üniversitesinde mühendislik okurken Mustafa Barzani'nin Irak hükûmetine karşı devam eden mücadelesinden etkilendikten sonra dahil oldu.

1998'de Kürdistan Demokrat Partisi'nin (KDP) Suriye kolu olan Suriye Kürdistan Demokrat Partisi'ne (KDP-S) katıldı. Partinin hedeflerine ulaşamaması nedeniyle hayal kırıklığına uğradıktan sonra 2003 yılında KDP-S'den ayrıldı.

### Demokratik Birlik Partisi (PYD)
Müslim, 2003 yılında yeni kurulan Demokratik Birlik Partisi'ne (PYD) katıldı, yürütme kurulu üyesi oldu ve 2010'da parti başkanı seçildi. Eşi Ayşe Efendi ile birlikte Suriye'de hapsedildikten sonra 2010 yılında Irak'taki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) kampına gitti. Suriye İç Savaşı'nın başlamasının ardından Mart 2011'de Kamışlı'ya döndü.

Müslim'in başkanlığında PYD, Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nin ortaya çıkışında önde gelen siyasi parti ve aktör oldu. Temmuz 2013'te, Kürt-Türk barış süreci sırasında, Türk hükümetiyle Suriye'nin geleceği hakkında müzakere etmek üzere İstanbul'a davet edildi ve o zamandan Ekim 2014'e kadar üç kez daha müzakereler için Türkiye'de bulundu.

### TEV-DEM
Eylül 2017'de Kuzey Suriye'de PYD'nin 7. kongresi düzenlendi ve burada iki yeni eş başkan seçildi. Muslim ise Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nin ana oluşumlarından Demokratik Toplum Hareketi (TEV-DEM) koalisyonunun dış ilişkiler yetkilisi olarak görev almaya başladı. Müslim, bu sıfatla, "Türkiye'deki Kürt sorunu ile Suriye'deki Kürt sorunu iki ayrı sorundur ve ayrı ayrı çözülecektir. Suriye'deki sorunumuzu çözmek için Türkiye ile değil Suriyeli Araplar, Türkmenler ve diğerleri ile oturup konuşmalıyız" mesajını vurguladı.

19 Mart 2022 tarihinde Haseke'de PYD'nin 9. kongresinde yapılan seçimle yeniden Asya Abdullah ile birlikte PYD eş başkanlığına seçildi. 21 Eylül 2024 tarihinde yapılan 10. kongrede eş başkanlık görevini devretmiştir.

## Kişisel yaşam
Suriye vatandaşı olan Müslim, 1951 yılında, Suriye'nin Halep ilinin, Kobani kasabasında dünyaya gelmiştir. Müslim, Suriye'de aldığı eğitimin ardından 1970'ten 1977'de mezun olana kadar İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünde okudu. 1978-1990 yılları arasında Suudi Arabistan'da çalıştı ve 1993 yılında Halep'te bir mühendislik ofisi açtı.

9 Ekim 2013'te Halk Koruma Birlikleri'nde (YPG) savaşçı olan Salih Müslim'in oğlu Şervan, Tel Abyad'ın batısında o zamanki El Kaide bağlantılı Irak ve Şam İslam Devleti ile çıkan çatışmada öldürüldü. Ailesinin memleketi Kobanê'de binlerce kişinin katıldığı halk cenazesiyle toprağa verildi.

Müslim'in kendisine göre Finlandiya'da oturma izni vardır.

Müslim, iyi düzeyde Kürtçe, İngilizce, Arapça ve Türkçe bilmektedir.

## Yabancı ülkelerle ilişkiler

### Avrupa
Müslim, üst düzey yetkililer tarafından ağırlandığı Avrupa başkentlerinde tanıdık bir simadır. Avrupa siyasi kurumlarında ve etkinliklerinde sık sık konuk olur ve konuşmacı olur, diğerlerinin yanı sıra Eylül 2016'da Avrupa Parlamentosu'na hitap etmesi için davet edilmiştir.

18 Mart 2017'de Almanya'nın Frankfurt kentinde düzenlenen Newroz kutlamalarında binlerce kişiye seslenen Müslim, "Tüm saldırılara rağmen büyük bir direniş var. Başarının ve zaferin bizim olacağından kimsenin şüphesi olmasın" dedi. Müslim, Almanya'yı Kürt sembollerini yasaklamakla eleştirerek, "Almanya bizim bayrak ve sembollerimiz yerine Türkiye'nin ve terör gruplarının bayraklarını yasaklamalıydı çünkü Ortadoğu'da sadece kendimiz için değil, tüm insanlık için IŞİD ve terörle mücadele ediyoruz. Direnişimiz Avrupa için, Batı için ve tüm insanlık içindir." dedi.

### Türkiye
2012 ve 2015 yılları arasında Müslim, eski PKK lideri Abdullah Öcalan'dan ilham alan PYD'nin Suriye Kürt hareketi içinde Ankara'nın en önemli muhatabıydı. Ağustos 2012'de BBC News muhabiri Orla Guerin ile yaptığı bir röportajda Müslim, PKK ile herhangi bir "operasyonel bağlantısı" olduğunu yalanladı. Türkiye, 2013'te ve 2014'te Salih Müslim'i görüşmeler için kabul etti, hatta "Ankara'nın politikalarına uygunsa" Ankara'da bir Rojava temsilciliği açma fikrini bile değerlendirildi. Ancak Haziran 2015 AKP seçimlerini takiben Türkiye'deki kayıp, büyük ölçüde Kürt HDP partisinin yükselişi nedeniyle, Çözüm süreci Temmuz 2015'te çöktü ve AKP'nin Kürt sorunuyla ilişkilerinin seyrini büyük ölçüde değiştirdi. İktidar yanlısı Daily Sabah'a göre, “2012-2015 yılları arasında PKK ile uzlaşma süreci sürerken Ankara, PYD'yi Türkiye'ye karşı düşmanca tavrından vazgeçmeye, işbirliği kanalları açmaya ve Beşar Esad rejimi ile ilişkilerini bitirmeye ikna etmeye çalıştı. Temmuz 2015'te PKK tek taraflı olarak silahlı saldırılara yeniden başlarken, PYD ve silahlı kanadı Halk Koruma Birlikleri (YPG), PKK'ya militan, patlayıcı, silah ve mühimmat sağladı. Suriye sınırındaki hemen hemen tüm kasaba ve şehirlerde eş zamanlı silahlı isyanlar patlak verdi. İddiaya göre Türk hükûmeti Müslim'e suikast düzenlemeye çalıştı. 2016'nın sonlarında Türkiye, Ankara'yı Batılı müttefikleriyle çatışma rotasına sokmayı düşünen bir hareketle Salih Müslim için tutuklama emri çıkardı. Cumhuriyet Halk Partisi'nin Salih Müslim'in Türkiye'de diplomatik şekilde ağırlanmasını yargıya taşıması sonrasında Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı terör suçundan arananlar listesine güncelleme yaparak Salih Müslim'in de adını ekledi. 14 Şubat 2018'de, Müslim, Türkiye İçişleri Bakanlığı tarafından "en çok aranan teröristler" listesine alınıp başına 10 milyon Türk Lirası ödül konduktan iki gün sonra, Brüksel'deki Avrupa Birliği kurumlarının merkezinde basın toplantısı verdi. 25 Şubat 2018'de Türkiye'nin talebi üzerine Çekya'nın başkenti Prag'da kısa bir süre gözaltında tutuldu, ancak 2 gün sonra serbest bırakıldı. 17 Mart 2018'de Çek makamları Türkiye'nin Müslim'in Türkiye'ye iadesi talebini reddetti. Müslim, Temmuz 2019'da kırmızı bültenden çıkartıldı.

## Ölümü
Salih Müslim, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin başkenti Erbil'de hayatını kaybetti. Salih Müslim'in oğlu Amed Müslim, babasının uzun süredir Erbil'deki bir hastanede böbrek yetmezliği tedavisi gördüğünü söyledi.

### Öcalan'dan taziye mesajı
Salih Müslim'in ölümünün ardından PKK lideri Abdullah Öcalan, bulunduğu İmralı Cezaevi'nden bir mesaj yayınladı. Öcalan, mesajında *"O, Rojava’nın hep emin olduğum bir köşe taşıydı ve hep öyle kalacaktır. Onu, Barış ve Demokratik Toplum Sürecinde kaybettiğimiz [[Sırrı Süreyya Önder|Sırrı Süreyya]]’nın ikiz kardeşi olarak görüyorum. Bu temelde hem mücadelemizin hem barışımızın sönmeyen yıldızı olarak kalacaktır"* dedi. 

## Kaynakça

## Diş bağlantılar