Azeri karşıtlığı

**Anti-Azerizm**, **Azeri karşıtlığı**, **Azerbaycan Türklerine yönelik karşıtlık** veya **Azerbaycanofobi**, Azerbaycan Türkleri'ne ve Azerbaycan'a karşı nefret ve korku olarak tanımlanır.

## Ermenistan

20. Yüzyılın başlarında Ermeniler Azerileri Ermeni karşıtı politikalar yürüten Osmanlı İmparatorluğu ile bir görmeye başladılar. Bunun bir sonucu olarak 1918'de Ermeniler tarafından yapılan ve 1920'ye kadar devam eden Azeri karşıtı katliamlar baş gösterdi. İlk olarak, Mart 1918'de, Bakü'de, 3.000 ila 12.000 Azeri'nin Taşnak Ermenileri tarafından katledildiği Mart Olayları yaşandı.

Karabağ Savaşı sırasında Ermenistan'daki Azeri karşıtlığı büyüdü ve bunun bir sonucu olarak Azerilere yönelik insan hakları ihlalleri yoğun olarak yaşandı. 1988'de 167.000 Azeri ve Kürt Müslüman, Ermenistan'dan sürgün edildi. Pogromların bir sonucu olarak Ermeniler 214-215 Azeri'yi öldürdü ve 1987-1990 yılları arasında Ermenistan'daki bütün Azerilere bir etnik temizlik yaptılar.

Savaş boyunca sınır ötesinde de Ermeni askerleri Azeri karşıtı eylemlerde bulundu. Ermeni askerleri tarafından yüzlerce Azeri sivilin katledildiği birçok katliam yaşandı. Bunlardan en büyüğü olan Hocalı Katliamı'nda 106'sı kadın ve 83'ü çocuk olmak üzere 613 sivil öldürüldü. Bununla beraber, Ağdaban (katliam), Malıbeyli (katliam), Yukarı Kuşçular (katliam), Aşağı Kuşçular (katliam) ve Ballıkaya (katliam)köylerinde Rus destekli Ermeni kuvvetleri birçok katliam yaptı.

7 Haziran 1988'de Türkiye sınırı yakınındaki Masis kentindeki bütün Azeriler kovuldu ve 20 Haziran'da Ararat'daki 5 Azeri köyü imha edildi. 1993 yılı, Ermenistan'dan Azerbaycan'a gitmeye zorlanan Azeri mültecilerin en yoğun olduğu yıl idi.

2010'da, Erivan'da popüler Azeri filmlerinin gösterileceği bir festival yapma girişimi, büyük tepkiler nedeniyle iptal edildi. Benzer olarak, 2012'de Gümrü'de yapılacak bir Azeri kısa filmleri festivali aynı sebeple iptal edildi.

## İran
12 Mayıs 2006 tarihinde 'İran' adlı İran'ın bütün şehirlerinde yayınlanan bir devlet gazetesinin çocuklara ve gençlere yönelik hazırlanan Cuma ekinde, İran'daki Azerileri öfkelendiren bir karikatür yayınlandı. Karikatürde Türkler için 'hamamböceği' iması yapılıyordu. Karikatürün yayınlanmasının ardından ülkenin Azeri nüfuslu şehirleri Tebriz, Urmiye, Erdebil, Zencan, Nekede ve bazı küçük kasabalarda protestolar başladı. İran polisinin protestoları şiddetle bastırması üzerine başlangıçta barışçıl olan protestolar bazı yerlerde hükûmet mallarına zarar vermeye ve polislere taş fırlatmaya başladılar. Çoğu kaynak onlarca Azeri sivilin protestolar sırasında İran polisi tarafından vurularak öldürüldüğünü söylerken İran hükûmeti 4 protestocunun öldürüldüğünü ve 330 kişinin tutuklandığını söyledi.

Benzer olarak 6 Kasım 2015'te çocuk programı Fitilehha İran Azerileri'ni 'dişlerini tuvalet fırçası ile fırçalayan' kişiler olarak temsil eden bir bölüm yayınladı. Sonuç olarak, yüzlerce Azeri programı protesto etti. Protestoculardan biri, Ali Akbar Murtaza, yaralarından öldü.

## Rusya
Rusya'da Azeriler, Kafkasya'daki diğer halklar ile olduğu gibi, yoğun olarak Kafkasofobiye maruz kalmaktadırlar ve bu bazen ayrımcılık veya fiziksel şiddet ile sonuçlanmaktadır. Kasım 2010'da Rusya'da Kafkas halklarına karşı saldırıların yoğun olarak yaşandığı ırkçı protestolar yaşandı, ancak Azeri tarafından herhangi bir yaralı veya ölü rapor edilmedi.

## ABD
1924'te imzalanan Göç Yasası ile Azeriler dahil bütün Asya halklarının ABD'ye göç etmesi yasaklandı veya ağır kotalar ile kısıtlandı. 1952'de yasanın hafifleştirilmesi üzerine Azerilerin ABD'ye olan göç yasakları ve kısıtlamaları kalktı.

## Ayrıca bakınız
* Ermenistan'da Azerbaycan karşıtlığı
* İran'da Azerbaycanlılara yönelik insan hakları ihlalleri

## Kaynakça