İbrahim bin Mesud

**Gazneli İbrahim** (d. 1033 - ö. 1099), Nisan 1059'dan 1099'daki ölümüne kadar Gazneli İmparatorluğu'nun sultanıdır. Bargund kalesinde hapsedilmiş olup, 1052'de gaspçı Tuğrul'un katliamından kaçan Gazneli prenslerinden birisidir. Kardeşi Ferruhzad iktidara geldikten sonra İbrahim, şair Mesud Sa'd Salman'ın daha sonra on yıl boyunca hapsedileceği aynı kale olan Nay kalesine gönderilmiştir.

Ferruh'un ölümünün ardından İbrahim, Gaznelilerin hayatta kalan son erkeği olarak tanınmıştır. Kendisini Nay'dan almak için askeri bir refakatçi gönderilmiş ve 6 Nisan 1059'da Gazne'ye girmiştir. İbrahim'in saltanatı, Büyük Selçuklu İmparatorluğu ile yapılan anlaşmalar ve kültürel alışverişler nedeniyle Gazneliler İmparatorluğu için *altın çağ olarak* kabul edilmiştir.

## Hayatı
İbrahim, babasının Gurgan ve Taberistan seferi sırasında (yaklaşık 1033) doğmuştur. 40 oğlu ve 36 kızı olduğu rivayet edilir. Bu kızlardan biri tarihçi Cüzcani'nin büyük büyük büyükbabasıyla evlenmiştir.

İbrahim'in oğlu Mesud, Büyük Selçuklu İmparatorluğu ile Gazneliler İmparatorluğu arasındaki barışın bir koşulu olarak Selçuklu Sultanı Melikşah'ın kızı Cevher Hatun ile evlenmiştir.

İbrahim her yıl Kur'an'ı elle kopyalayıp Mekke'deki halifeye göndermiştir.

## Saltanatı
İbrahim, Gazneli imparatorluğunda toplumsal barış ve ekonomik refahın yeniden sağlanması için kardeşi Ferruhzad tarafından başlatılan güçlü bir politika başlatmış ve kasabaları ve yerleşim yerlerini yeniden inşa etmiştir. İbrahim, bilinmeyen bir zamanda veziri Ebu Sehl Hujandi'yi de bilinmeyen bir nedenle tutuklamıştır. 1060 yılında Gur ileri gelenlerinin isteği üzerine İbrahim bölgeyi işgal etmiş ve hükümdarı Abbas bin Şîs'i tahttan indirmiş. Daha sonra onun oğlu Muhammed bin Abbas'ı Gurlu tahtına oturtmuştur.

İbrahim, 1063-1070 yılları arasında oğlu Mahmud'u 40.000 süvariden oluşan bir *gazi* ordusuyla doğu Pencap'taki Doaba'ya akın düzenlemesi için göndermiştir. Mahmud'un Hindistan'a yaptığı başarılı seferlerin ardından İbrahim, onu önce Hindistan valisi olarak atamıştır. Agra ve Kannauj şehirlerini geçici olarak işgal etmiştir. Ayrıca Malwa'ya saldırmış ve onu ele geçirmiştir. Ancak bilinmeyen sebeplerden dolayı Mahmud gözden düşmüştür, Nay Kalesi'ne hapsedilmiş ve kardeşi Mesud onun yerine Hindistan valisi olarak geçmiştir. Batı topraklarından mahrum bırakılan bölge, Malwa'nın Paramara'sı ve Kannauj'un Gahadvala'sı gibi Hint yöneticilerinin sert direnişiyle karşılaştığı Kuzey Hindistan'daki baskınlardan elde edilen zenginliklerle giderek daha fazla ayakta kalıyordu.

Selçuklularla 14 yıl süren barıştan sonra İbrahim, Ocak 1073'te Sakalkant'a bir ordu göndermiştir. Ordusu ilk başta başarılı olmuş ve Selçuklu Sultanı Melikşah'ın amcası Osman Çağrı Bey'i esir alarak Gazne'ye göndermiştir. Ancak Selçuklu *[[Emir (makam sahibi)|Emiri]]* Gümüştegin Bilge Beg ve Anuş Tegin'in önderlik ettiği bir ordu, Sakalkand'ı harap eden Gazneli ordusunu püskürtmüştür. 1077/8'de İbrahim, Abdülhamid Şirazi'yi vezir olarak atamıştır.

İbrahim, 1079 yılında Hindistan'a bir sefer düzenlemiş ve Lahor'a 120 *parasang* (480 mil) uzaklıktaki Pakpattan'daki bir kaleyi kuşatmış ve 13 Ağustos 1079'da ele geçirmiştir. Lahor'daki askeri komutan Abdul Najam Zarir Shaybani, Hindu şehirleri Varanasi, Thanesar ve Kannauj'a başarılı baskınlar düzenlemiştir. İbrahim'in saltanatının bir diğer önemli başarısı da torunu Şirzad'ın valiliği döneminde Lahor'un büyük bir kültür merkezi olarak yükselmesidir.

## Ölümü
İbrahim, 40 yıllık saltanatının ardından 25 Ağustos 1099'da ölmüştür. Mezarı, Orta Çağ Gazne'sinin kuzeydoğu kesiminde, Sultan III. Mesud Sarayı'ndaki Şeyh Radiddin Ali Lala'nın mezarının yakınında yer almaktadır.

## Kaynakça
;Özel

;Genel
*
*
*
*
*
*
*
*
*