open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krikler

**Krikler** veya diğer kullanımıyla **Muskogiler** (kendilerini **Mvskokē** diye adlandırırlar), Kuzey Amerika'nın orta güneyini (Güney Amerika Birleşik Devletleri) uzun süre kontrol etmiş olan bir Kızılderili halkı. Günümüzde Oklahoma, Alabama, Georgia ve Florida eyaletlerinde yaşarlar. En yakın akrabaları Seminolelerdir. Her iki (Krik ve Seminole) halk da Maskoke dillerine giren aynı dili (Krikçe ya da Maskokece) konuşur.

Tek harf farkla birbirinden ayrılan ve ABD'de yaşayan **Krik** (***Creek***) halkını, Kanada'da yaygın olan **[[Kriler|Kri]]** (***Cree***) halkıyla karıştırmamak gerekir.

Mississippi kültürünün varisleridir. Tarihte coğrafi olarak iki ana gruba ayrılırlar. Coosa ile Tallapoosa nehirlerinin kıyılarında yaşayanlar **Yukarı Krikler** (*Upper Creeks*), Chattahoochee ile Flint nehirlerinin kıyılarında yaşayanlar ise **Aşağı Krikler** (*Lower Creeks*) adını alır.

1811 Kuyrukluyıldızı ve depremlerin oluşması beraberinde kehanet yorumlarını getirmiş ve bütün bunlardan etkilenen Yukarı Krikler, Şavnilerin şefi Tecumseh tarafından Avrupalı Amerikalılar'ın işgaline karşı direnişlerinde desteklendiler. 1812 Savaşında Amerika Birleşik Devletlerine karşı Britanya İmparatorluğu yanında yer aldılar. Krik halkının Aşağı ve Yukarı Krikler olarak ikiye bölünmesi Kızıl Sopa Savaşı ya da Krik Savaşı (1813–1814) denilen iç savaşı çıkardı. Fort Jackson Antlaşmasında 93,000&nbsp;km² toprağı Beyazlara devretmek zorunda kaldılar.

George Washington'un uygarlaştırma planına göre 19. yüzyılda "uygarlaştırılan" Beş Uygar Kabile (Çerokiler, Çikasovlar, Çoktavlar, Krikler ve Seminoleler) arasında yer alırlar.

1830 yılındaki Kızılderili Tehciri (*Indian Removal*) sırasında ana yurtlarından çıkarılarak diğer kabilelerle birlikte Kızılderili Toprakları denilen verimsiz toplama alanına sürüldüler.

Krikler, Oklahoma eyaletinde federal olarak tanınan ve Muscogee (Creek) Nation  adıyla bilinen ana idari birlikte toplanırlar. Ufak bir kabilesi de Poarch Band of Creek Indians adıyla Alabama eyaletinde idari birlik oluşturur ve federal olarak tanınır. Kriklerden çok ufak bir kısmı da aynı dil ailesinden akraba Kızılderililerle birlikte Louisiana eyaletinde Koasatilerin yanına ve Alabama eyaletinden çıkarılıp Teksas eyaletine sürülen Alabamaların yanına yerleştirilmişlerdir.

Tarihteki Krik liderleri arasında Tastanaki Hopayi, Tastanagi Rakke, Tomochichi sayılabilir.

## Alt gruplar
Tarihte coğrafi olarak iki ana gruba ayrılırlar: 
***Yukarı Krikler** (*Upper Creeks*): Coosa ile Tallapoosa nehirlerinin kıyılarında yaşayan kabileler: 
**Abihka / Arbeka (A·peh·kv)
**Atasi
**Coosa
**Hilibi / Hillabee (He·lv·pe)
**Holiwahali
**Okchai
**Pakana
**Tukabahchee / Tukapahchee (To·ke·pah·ce)
***Aşağı Krikler** (*Lower Creeks*): Chattahoochee ile Flint nehirlerinin kıyılarında yaşayan kabileler:
**Coweta (Kv·we·tv)
**Eufaula (Yo·fa·lv)
**Kasihta / Cussetah (Kv·seh·tv)

## Klanlar
Krikler 2 ana kanatta (Ak ve Kızıl Kanat) toplanan 15 klandan oluşur

## Ayrıca bakınız
*Kızılderili Tehciri

## Kaynakça
Meat Loaf

**Michael Lee Aday** (doğum adıyla **Marvin Lee Aday** ve sahne adıyla **Meat Loaf**; d. 27 Eylül 1947 – ö. 20 Ocak 2022), Amerikalı şarkıcı, müzisyen ve aktör.

## Yaşamı
Loaf, 27 Eylül 1947'de Dallas, Teksas'ta doğdu. 1968'de başladığı müzik ve oyunculuk kariyerini 2022 yılındaki ölümüne kadar sürdürdü. Aktif müzik yaşamında rock and roll, heavy metal ve hard rock tarzında parçalar seslendirdi. 1993'te çıkardığı tekli çalışması "I'd Do Anything for Love (But I Won't Do That)" ile beğeni topladı. Ayrıca ellinin üzerinde sinema filmi ve televizyon yapımında rol aldı.

Çıkardığı *Bat Out Of Hell* adlı müzik albümü 43 milyon kopya satış rakamı elde etti. Sinemada ise en iyi oyunculuğunu 1975 yapımı *The Rocky Horror Picture Show* adlı filmle gerçekleştirdi.

## Ölümü
Meat Loaf, 20 Ocak 2022'de Nashville, Tennessee'de 74 yaşında COVID-19 komplikasyonları nedeniyle öldü. COVID-19 aşısı olup olmadığı bilinmiyordu ancak, Çin'i suçladığı COVID-19 salgını sırasında zorunlu aşılama ve maske tedbirlerine karşı olan söylemleriyle öne çıkmış ve kendisine Bonnie Tyler, Cher, Brian May ve eski Amerikan Başkanı Donald Trump gibi tanınmış isimlerden destek verilmiştir.

## Diskografi
### Stüdyo albümleri
* *Stoney & Meatloaf* (1971)
* *Bat Out Of Hell* (1977)
* *Dead Ringer* (1981)
* *Midnight at the Lost and Found* (1983)
* *Bad Attitude* (1984)
* *Blind Before I Stop* (1986)
* *Bat Out Of Hell II: Back Into Hell* (1993)
* *Welcome to the Neighborhood* (1995)
* Fight Club (1999)
* *Couldn't Have Said It Better* (2003)
* *Bat Out Of Hell III: The Monster Is Loose* (2003)

### Canlı ve compilation albümleri
* *Hits out of Hell* (1985)
* *Live at Wembley* (1987)
* *Heaven & Hell* (1989)
* *Live Around the World* (1996)
* *The Very Best of Meat Loaf* (1998)
* *VH1 Storytellers* (1999)
* *Bat Out Of Hell (Canlı)* (2004)

## Kaynaklar

## Dış bağlantılar
*
* Resmi Sitesi
AllMovie

**Allmovie.com** (eski adıyla **All-Movie Guide**), All Media Guide'ın şirketinin bir iştiraki; filmlerin eleştiri, inceleme ve değerlendirmesinin yapıldığı internet sitesidir.

All-Movie Guide, Michael Erlewine (popüler kültür arşivcisi) ve Vladimir Bogdanov (Matematik doktoru) tarafından kurulmuştur. İkili ayrıca All-Music Guide (allmusic.com) ve All-Game Guide (allgame.com) adlı siteleri de kurmuştur.
Sitenin veritabanı, onbinlerce film dağıtımcısı, internet sayfası ve perakende satış noktası adına lisanslıdır. Veritabanı zengin ve ayrıntılıdır. Veri tabanında film bilgileri, oyuncu ve yapım detayları, konu özeti, profesyonel eleştiriler, ilgili bağlantılar bulunur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Homo Sovieticus

**Homo Sovieticus**, Doğu Bloku'nun şekillendirdiği zihniyeti taşıyan insanları tanımlamak amacıyla Rus Yazar Aleksandr Zinovyev tarafından ortaya atılan bir terimdir. Latince olup "Sovyet insanı" anlamına gelir. Terim Zinovyev'in "Homo Sovieticus" isimli bir kitap yazmasıyla popülerlik kazanmıştır.

1917 Ekim Devrimi ile birlikte SSCB toplumunda görülen yeni insan tipidir. Ayrıca "Yeni Sovyet insanı" olarak da bilinir.

## Kaynakça
Ürün ağacı

**Ürün ağacı** üretimi sürmekte ve aynı zamanda gelişmekte olan ürünlerin, ürün ve parça stok altındaki bağlantı şemalarıyla birlikte üretim planlamasıdır. Bir ağacı anımsatan bu şema daha çok bir yol haritası gibidir.

Ürün ağacı, en alt kademedeki ham malzemeden başlayarak en üst kademedeki son ham malzemeye kadar ürün sürecini gösteren bir şemadır. İngilizce karşılığı Product Tree olsa da, terminolojide **[[Bill of Materials]] (BOM) **olarak anılan ürün ağaçlarında, üretilmekte olan ürünün hangi malzemeden ne kadar birim kullanılarak üretildiği gösterilmektedir. Ürün ağacı, Üretim Planlama nın temel girdisidir. Bu şemalar sayesinde ürünün üretiminde kullanılacak olan malzemenin ihtiyaç duyulan miktarları ve tedarik sürelerine ilişkin bilgiler tutularak, ürün üretilmeden önce ne kadar sürede temin edileceği bilgisine ulaşılır. Bu sayede ürünün teslim süresi belirlenmiş olmaktadır.
Azeb

**Azeb**, Osmanlı devletinde çoğunlukla garnizon askeri olarak görev yapan askeri birimdir. Henüz evlenmemiş genç erkekler azab yazılabilirlerdi. Sözcüğün anlamı "bekar erkek"tir ve gönüllülerden oluşan yaya birliğidir. Savaşta ordunun en önünde yer alırdı.

Azablar Osmanlı Ordusunun Anadolu'daki yaya askerlerinin çoğunluğunu oluştururlardı ve yerleşim birimlerinin güvenliğinin sağlanması, kalelerin savunulması gibi görevleri yerine getirirlerdi. Azablar yükseliş döneminde Osmanlı seferlerinin değişmez bir parçasıydı. Meydan savaşlarındaki görevleri ordu merkezinin ön tarafında, yeniçerilerin ilerisinde durmaktı. Hafif donanımlı olan azab askerleri düşman ordusunda Osmanlı merkezinin zayıf olduğu kanısını uyandırır ve bu durum padişahın tuğunun da bulunduğu merkeze doğru bir saldırı başlatılmasına yol açabilirdi. Beklenen bu saldırı gerçekleşirse, azablar düşman birliklerine ok atarak ilerleyiş sırasında kayıp vermelerini ve özellikle düşman süvarisinin saf düzeninin bozulmasını sağlamaya çalışırlardı.

Düşmanla yakın temasa giren azab birliği geri çekilerek ya da kaçarak gerisindeki yeniçeriler ve topçu birliklerinin ateş açmaları için alan yaratmaya çalışırdı. Bu arada Osmanlı ordusunun kanatlarını oluşturan tımarlı sipahiler için merkeze yüklenen düşman ordusunu kanatlardan vurma fırsatı doğabilirdi. Azapları takip ederken safları daha da bozulan düşman ordusu, tahkim edilmiş yeniçeri siperlerine ve onların arkasındaki daha ağır donanımlı, daha iyi eğitilmiş profesyonel askerlere çarpardı. Tımarlı sipahiler tarafından kaçış yolları kapatılarak bozguna uğratılırlardı. Hilâl taktiği olarak adlandırılan bu stratejinin en önemli rolünü oynarlardı.

Azab askerlerinin temel donanımı ok, yay, eğri kılıç ve savunma için bir kalkandan oluşurdu. Çoğunlukla zırh giymezlerdi, bu da gerektiğinde daha hızlı geri çekilebilmelerini sağlardı. Bazı savaşlarda yeniçeriler gibi kazdıkları siperlerin içine süvariye karşı kazıklar yerleştirerek bunların arkasından ok atışı yaptıkları kaydedilmiştir. Kara ordusu dışında, donanmada görevli deniz azapları da vardı.

## Kaynakça
Faruk Türünz

**Faruk Türünz** (d. 1944, Adana) İstanbul'da bir ud yapımcısıdır. Günümüzün en iyi ud yapımcıları arasında sayılmaktadır. İlk ve orta okulu Adana'da, liseyi İstanbul'da Haydarpaşa Lisesi'nde okudu. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne üç yıl devam ettikten sonra okuldan ayrıldı. On yıl ilkokul öğretmenliği yaptı. 1980 yılında öğretmenlikten ayrıldı.

Ud yapım çalışmalarına 1984'ün Ocak ayında kanun yapımcısı Muhittin Bolu'nun atölyesinde başladı. İlk udunu 1984'te tamamladı. Ud yapımında Cafer Açın, Türünz'ün hocalığını yapmıştır.

Üç adet ud yaptıktan ve enstrüman yapımının sadece ince marangozluktan ibaret olmadığını gördükten sonra, bir süre yapım işini durdurup, deneysel çalışmalar üzerinde yoğunlaştı. Hâlen, bir yandan «armonik-statik dengeleme» yöntemi ile farklı kombinasyonları deneyerek değişik tonlarda sazlar üretmeye devam ederken; bir yandan da deneyselliğe yeni bir ufuk kazandıracağına inandığı; Sonlu Elemanlar yöntemi ile çalışmaya olanak veren bir yazılım ile Stres Analizi yaparak malzemenin en doğru ölçülendirilmesi ilkesini uygulamaya koyarken, ürettiği sazların seslerini de Hızlı Fourier dönüşümü (*Fast Fourier Transform*)yapan bir yazılımla değerlendirmeyi temel alan yeni bir projenin teorik ve deneysel alt yapısı ile ilgili çalışmalar yürütüyor.

## Kaynakça

*http://issuu.com/istanbulbuyuksehir/docs/udkitab_ Ersavaş, Kararoğlu *Temel Ud Eğitimi*, İstanbul: İsmek Yayınları. 
*http://pelinoz.wordpress.com/tag/faruk-turunz/ Pelinöz'ünden… Haziran 2007 – Akşam Brunch eki
*http://www.bbc.co.uk/blogs/radio3/2010/05/yet-another-istanbul-love-stor.shtml "Yet another Istanbul love story... or two, or three", BBC Radio 3 Blog
*http://www.cornucopia.net/luthier.html "Making Music", Cornucopia

## Dış bağlantılar
* Faruk Türünz'ün resmi internet sitesi
Farso-Türkler

**Farso Türkler**, **Perso-Türkler** ya da **İranlı Türkler** şu anlamlara gelebilir:

* Türkçeyi ikinci dili olarak konuşanlar, örneğin Kürtler ve Zazalar
* İranlı ve Türk soyunun karşışımı olan melezler.
* Özbekistan'daki Tacik nüfusu.
* Türk-İran sınırında yaşayan kültürel benzerliği olan insanlar.
Yardımcı T hücresi

**Yardımcı T hücresi**, T hücreleri arasında en büyük gruptur. C4 yüzey molekülü taşırlar. Lenfokin salgılarlar IL-2, IL-3, IL-4, IL-5, IL-6, GM-CSF, IF-γ). Otokrin özelliktedir yani, kendi klonunun yapımını uyarır. Sitotoksik ve baskılayıcı T hücrelerinin büyüme ve çoğalmasını uyarır. B hücrelerinin büyüme ve farklılaşmasını uyarır. Makrofaj sistemini aktive eder. Sağlıklı bir kişide T hücresi sayısı bir mikrolitre kanda 800-1300 hücredir.

## Kaynakça
Teb (anlam ayrımı)

Eski çağlarda iki önemli kent **Teb** adını taşımıştır:
* Teb, Yunanistan - Tebai, Thebes gibi adlar ile de anılmıştır.
* Teb, Mısır – Yüz Kapılı Teb; bir zamanlar Mısır Yeni Krallığı'nın başkenti, günümüzde Luksor şehri bu harabelerin üzerine kurulmuştur.
* Tebai (Kilikya) - aynı isimden gelen Havran sınırları içinde yer alan antik kent
Ayrıca bakınız:
* Teb Lejyonu, 286 yılında şehit olan Hristiyan askerler
* Teb alfabesi
* Teb, Illinois, Amerika Birleşik Devletleri'nde bir köy
* Tebli Hefaistio, dördüncü yüzyılda yaşamış bir astrolog
* Teb Rahipleri
* Türk Ekonomi Bankası, Türkiye'de bir banka
Ayşe Şekibe İnsel

**Ayşe Şekibe İnsel (Akkavuk)** (1886, İstanbul – 29 Mart 1970), Türk siyasetçidir.

Türkiye Büyük Millet Meclisine giren ilk kadın milletvekillerindendir.  1935 genel seçimlerinde V. dönem Bursa milletvekili olarak seçilmiştir.

## Yaşamı
1886'da İstanbul'da doğdu. II. Abdülhamit devrinde İnegöl'ün İsaören köyüne yerleşmiş bir aileye mensuptur. Babası 19. yüzyıl Osmanlı devlet adamlarından Baruthane Nazırı Necip Mehmet Paşa'nın torunu Doktor Şekip (veya Hüseyin) Bey, annesi İstanbul Alman Lisesi mezunu bir hanım olan Fatma Şefika Hanım'dır.

Gençlik dönemini İstanbul'da geçirdi. Kız Sanayi Mektebi'nin orta kısmını ve Almanca Mektebini bitirdi.

1905 yılında Mehmet Kemalettin Bey ile evlendi. Yusuf Cemil adında bir oğulları oldu. Oğlunun eğitimi için bir süre Almanya'da yaşadı. 1932 yılında eşini kaybetti. Eşinin ölümünden sonra ailesinin İsaören köyündeki çiftliğini yönetti.

Türkiye'de kadınların oy kullandıkları ilk genel seçim olan 1935 genel seçimlerinde Bursa milletvekilliği için aday oldu. Adaylık için kendisinin mi müracaat ettiği, Halk Fırkası'ndan mı teklif geldiği konusunda bilgi bulunmamaktadır.  Seçimde 1051 oy aldı ve V. dönem Bursa milletvekili olarak meclise girdi. Bu mecliste yer alan 18 kadın milletvekilinden birisi idi. 8 Şubat 1935'te mazbatasını alan Şekibe Hanım, 1 Mart 1935'te yemin ederek Meclis toplantılarına katılmaya başladı. Mazbatası 7 Mart 1935'te TBMM genel kurulunda onaylandı. Meclis'te Ziraat Encümeni'nde görev yaptı.

Milletvekilliği dönemi bittikten sonra siyaseti bıraktı; İnegöl'de çiftçilikle uğraştı. 29 Mart 1970'te öldü.

## Notlar

## Kaynakça
Robin Cook (yazar)

**Robert Brian Cook** (d. 4 Mayıs 1940, New York) ya da bilinen adıyla **Robin Cook**, ağırlıklı olarak tıp ve halk sağlığını ilgilendiren konular üzerine eserler veren Amerikalı doktor ve yazardır. Tıp konularını gerilim türüyle birleştirmesiyle tanınan Cook'un birçok eseri ''The New York Times'' çok satanlar listesine girdi. Bazı kitapları *[[Reader's Digest]]* tarafından da yayımlandı. Eserleri dünya genelinde yaklaşık 400 milyon adet sattı.

## İlk yılları ve eğitimi
Cook, New York'un Brooklyn şehrinde doğdu ve Queens'in Woodside bölgesinde büyüdü. Sekiz yaşındayken New Jersey eyaletindeki Leonia'ya taşındı ve burada ilk kez kendine ait bir odaya sahip oldu. 1958 yılında Leonia Lisesi'nden mezun oldu. Daha sonra Wesleyan Üniversitesi ile Columbia Üniversitesi Hekimler ve Cerrahlar Koleji'ni bitirdi ve tıp alanındaki lisansüstü eğitimini Harvard Üniversitesi'nde tamamladı.

## Türkiye'de Basılan Kitapları

* İblis Tohumu (Mutation) Altın Kitaplar Yayınevi, Çeviren: Oya Alpar, ISBN 975-405-144-5, 1. Baskı Aralık 1989
* Kör Nokta (Blind Sight) Altın Kitaplar Yayınevi, Çeviren: Gönül Suveren, ISBN 975-405-323-5, 1.Baskı Nisan 1992
* Ölüm Diyeti (Fatal Cure) Altın Kitaplar Yayınevi, Çeviren: Gönül Suveren, ISBN 975-405-523-8, 1. Baskı Ocak 1995
* Şeytan Zehiri (Harmfull Intent) Altın Kitaplar Yayınevi, Çeviren: Fatoş Dilber, ISBN 975-405-196-8, 1. Baskı 1990
* Vektör (Vector) Epsilon, Çeviren: Nurdan Reisoğlu, ISBN 975-331-184-2, 1. Baskı 1990
* 6. Kromozom Altın Kitaplar Yayınevi
* Derin Şok Altın Kitaplar Yayınevi, Çeviren: Gülden Şen
* İstila İnkılap Kitabevi, Çeviren: Süreyya Evren ISBN 975-10-1460-3
* Okyanus Tutsakları (Abduction) Epsilon, Çeviren: Selim Yeniçeri, ISBN 975-331-290-3
* Toksin Altın Kitaplar Yayınevi
* Sancı Altın Kitaplar Yayınevi
* Virüs Altın Kitaplar Yayınevi, Çeviren: Mehmet Harmancı
* Yaşam Çizgisi Altın Kitaplar Yayınevi
* Nöbet (Seizure) Remzi Kitabevi, Çeviren: Enver Günsel
* KOMA
* Belirleyici
* Humma Altın Kitaplar Yayınevi, Çeviren: Melek Kaya 1.Baskı: Temmuz-1982

## Kitapları

* Year Of The Intern (1972)
* Coma (1977)
* Sphinx (1979)
* Brain (1981)
* Fever (1982)
* Godplayer (1983)
* Mindbend (1985)
* Outbreak (1987)
* Mortal Fear (1988)
* Mutation (1989)
* Harmful Intent (1990)
* Vital Signs (1991)
* Blind Sight (1992)
* Terminal (1993)
* Fatal Cure (1993)
* Contagion (1995)
* Acceptable Risk (1996)
* Chromosome 6 (1997)
* Invasion (1997)
* Toxin (1998)
* Vector (1999)
* Abduction (2000)
* Shock (2001)
* Seizure (2003)
* Marker (2005)
* Crisis (2006)

## Filme Uyarlanan Eserleri

* Coma (1978)
* Sphinx (1981)
* Harmful Intent (1993) (TV)
* Mortal Fear (1994) (TV)
* Virus (1995) (TV)
* Terminal (1996) (TV)
* Invasion (1997) (TV)
* Acceptable Risk (2001) (TV)

## Kaynakça
Isı iletkenliği

**Isı iletkenlik** ya da **termal iletkenlik**, fizikte malzemenin ısı iletim kabiliyetini anlatan bir özelliktir. *k* harfi ile ifade edilir.

Isı miktarı *Q* ile tanımlandığında, malzemenin kalınlığı *L* ve birim zaman *t*, ısı geçişinin olduğu yüzey alanı *A* ve ısı geçişine sebep olan sıcaklık farkı Δ*T* ile ifade edilirse, sürekli rejim şartları altında ve ısı transferi sadece sıcaklık gradyenine bağlı olduğunda;

:: **Isıl iletkenlik** = ısı akış oranı × mesafe / (alan × sıcaklık farkı)

:: k=\frac{Q}{t}\times\frac{L}{A\times\Delta T}

olarak ifade edilir.

## Malzemelerin ısı iletkenlikleri
Çoğu malzemenin ısı iletkenliği ile elektrik iletkenliği arasında bir bağ yoktur. Örneğin, çok yüksek elektriksel iletkenliği olan gümüşün ısıl iletkenliği, elektriksel yönden bir yarı-iletken olan elmasdan daha düşüktür. Bunun sebebi elektronlar değil, fononlardır. Fonon kristal yapıdaki titreşim düzeni ile ilgilidir. Metallerde, ısıl iletkenlik, yaklaşık olarak elektriksel iletkenliği izler, metallerde serbest hareketli elektronlar yalnızca elektriği değil, ısı enerjisini de iletir.

Isıl iletkenlik, basit bir özellik değildir. Detaylı olarak maddenin yapısına ve sıcaklığa bağlıdır.
İletkenlik

* Isıl iletkenlik, malzemelerin ısı iletim kabiliyetini ifade eden özelliktir.
* Elektriksel iletkenlik, malzemelerin elektrik iletim kabiliyetini ifade eden özelliktir.
Kazan (termodinamik)

**Kazan**, yakıtın kimyasal enerjisini yanma yoluyla ısı enerjisine dönüştüren ve bu ısı enerjisini taşıyıcı akışkana aktaran bir basınçlı kaptır.

## Çalışma prensibi
Yakıt yanma odası (ocak) adı verilen kapalı bölümde bir katı yakıt (kömür, odun vb.) veya sıvı-gaz yakacağı (motorin, dogalgaz, fuel-oil vb.) brülör vasıtası ile yakılır. Yakıtın yandığı kısma külhan denir. Sistemde kullanılan akışkan, yanma odasında ışınım ve taşınım yoluyla, kazanın konveksiyon yüzeyi denilen diğer kısımlarında ise sadece taşınım yoluyla ısıtılır. Isıtılan ya da buharlaştırılan akışkan çeşitli proses ya da ısıtma uygulamalarında kullanılmak üzere kazanı terk eder.

## Kazan çeşitleri

Kazanlar değişik kriterlere göre sınıflandırılırlar. Bunlardan başlıcaları:

* Kullanılan Akışkanın Özelliklerine Göre:
# Sıcak Su Kazanları
# Kızgın Su Kazanları
# Kızgın Yağ Kazanları
# Buhar Kazanları
* Yapılışlarına göre kazanlar
# Döküm kazanları
# Çelik kazanlar

Tasarımlarına göre genellikle 2 çeşittir

# 2 geçişli kazanlar (karşı basınçlı)
# 3 geçişli kazanlar (karşı basıncı düşük)

* Yakıt cinslerine göre 3'e ayrılır.
# *Katı yakıtlı kazanlar:* Kazanda üretilecek enerjiyi katı yakıtların yakılması sonucu üreten kazanlardır.
## Kömür
## Odun, Talaş
## Fındık kabuğu, pirina vb. yakıtlar
# *Sıvı yakıtlı kazanlar:* Kazanda üretilecek enerjiyi sıvı yakıtların yakılması sonucu üreten kazanlardır.
## Fuel oil
## Motorin (Mazot)
## Gaz yağı
# *[[Gaz]] yakıtlı kazanlar:* Kazanda üretilecek enerjiyi gaz yakıtların yakılması sonucu üreten kazanlardır. 
## LPG
## Doğalgaz
## Biyogaz 
## Hava gazı
## Jenerator gazı

## Dom seviyesi
Kazanlar içerisindeki kazan suyu seviyesi olan dom seviyesi, endüstriyel kazanlarda ani buhar çekişlerinde çok hızlı değişim gösterebilir. Kazan içerisindeki suyun sıcaklığının ve buhar miktarının ani değişimi, kazan verimliliği ve kazan güvenliği açısından takip edilmesi gereken önemli bir ölçümdür.
Cynthia Nixon

**Cynthia Nixon** (d. 9 Nisan 1966 ABD), Amerikalı oyuncudur.

Cynthia Nixon, 12 yaşında iken oyunculuğa başladı. Sinema dünyasındaki ilk çıkışını *Little Darlings* isimli filmle yaptı. Uzun yıllar Broadway'de sahnelenen oyunlarda yer aldı. 20 yıl boyunca oyunculuk yapmasına ve birçok tiyatro ödülü kazanmasına rağmen tanınmayan oyuncu, Sex and the City dizisi ile tüm dünya tarafından tanındı. Dizide, gerçekte sarışın olmasına rağmen, kızıl saçlı işkolik avukat Miranda Hobbes'u canlandırdı. Bu rolü ona bir Emmy Ödülü kazandırdı.
 
## Filmografi

## Dış bağlantılar
*
Kovada Gölü

**Kovada Gölü** Isparta ilinde, Antalya Körfezi'nin kuzeyinde, kuzey güney yönünde uzanan kırık üzerinde yer alan tatlı sulu, küçük bir göldür. Göller Bölgesi'ndedir. Eğirdir Gölü'nün doğal bir uzantısıdır ve Eğirdir Gölü'nde bulunan fazla su bir kanalla Kovada Gölü'ne akmaktadır.

Gölün bulunduğu çukurluğun doğu ve batı kıyılarında faylar etkindir. Göl tektonizma ve karstik erime sonucu oluşmuştur.

Eğirdir Gölü çukurluğu güneye doğru Boğaz Ova adıyla uzanır. Burası vadi özelliği gösterir, yer yer genişler ve ova görünümü kazanır. Bazı yerler sazlık, kamışlıktır. Eğirdir Gölü'nden gelen sular yer yer düdenlere girerek yer altına iner, sonra yeniden yüzeye çıkar. Kovada Gölü, işte bu kuzey-güney doğrultulu çukurluğun güneyinde oluşmuştur. Karstik bir çöküntüyü kapsayan bu göl 6&nbsp;km uzunlukta ve 2–3&nbsp;km enindedir. Kovada Gölü denizden 908 metre yüksekte yer alır, 7,9&nbsp;km2 yüzölçümü vardır ve en derin yeri ancak 6 metre kadardır.

Suları tatlıdır. Gideğen olarak Kurudere, gölün sularını dışarı akıtır. Ancak bu su yazın kurur. Göl, en çok düdenlerle su yitirir. Batan sular Haymana Köyü yakınlarında yeryüzüne çıkar.

Eğirdir'e 24&nbsp;km uzaklıkta bulunan Kovada Gölü'nün çevresi zengin bitki örtüsüne sahiptir ve yüzlerce çeşit hayvan barındırmaktadır. Bu özelliklerinden dolayı “Milli Park” niteliğini almıştır. Yaklaşık 40&nbsp;km2 yüzölçümü olan ve karstik çöküntülerden meydana gelmiş olan Kovada Gölü'nün rakımı 900 metre olup uzunluğu 6&nbsp;km, genişliği 2–3&nbsp;km, derinliği ise, 6-7 metredir.

Kovada Gölü'nde yaşayan balıklar avlanır. Gölde, pulu sazan, sudak, kadife balığı, gümüş havuz balığı yaşar. Kovada Gölü, Ulusal Park olarak koruma altında alınmıştır. Kovada Gölü'nün ekonomiye katkısı da büyüktür.

Kovada 1 ve Kovada 2 Hidroelektrik santralleri Isparta ve Burdur yöresinin gereksinim duyduğu elektriği sağlamaktadır. Fakat elektrik elde etme uğruna, gölün sularında düşüşler ortaya çıkmaktadır ve bu olumsuz gelişme önlenememektedir Eğirdir arıtma tesisinden çıkan sular Kovada Kanalı ile göle karıştığından su kalitesi düşmektedir. Gölde kirlilik en fazla kanalın göle karıştığı alanda tespit edilmiştir. Gölde yaşayan ıstakozlarda metal birikmesi tespit edilmiştir.

## Ayrıca bakınız
* Kovada Gölü Millî Parkı
* Oluşumlarına göre Türkiye'nin gölleri listesi
* Türkiye'deki göller

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
Jazz

**Jazz** ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:

## Müzik
* Caz, bir müzik türü.
* ''Jazz'' (John Handy albümü), 1962
* ''Jazz'' (Queen albümü), 1978
* ''Jazz'' (Ry Cooder albümü), 1978
* ''Jazz'' (Wallace Roney albümü), 2007
* ''Jazz'' (Tenacious D EP'si), 2012
* "Jazz" (We've Got), A Tribe Called Quest albümü *The Low End Theory*'den çıkan single

## Diğer
* Jazz (marka)
Zilzal Suresi

**Zelzele Suresi** *([[Arapça]]:* **سورة الزلزلة**, *<small>Sūrat'ul Zelzele</small>)* veya Türkçeye yerleşmiş ismiyle **Zilzal Suresi**, Kur'an'ın 99. suresidir. Sure 8 ayet ve 33 kelimeden oluşur.

## Sure meali
Bismillâhirrahmânirrahîm.

1 – Yer o müthiş depremiyle sarsıldığı zaman...

2 – Ve yer bağrındaki ağırlıklarını çıkardığı zaman...

3 – İnsan şaşkın şaşkın: “Ne oluyor buna!” dediği zaman...

4 – İşte o gün yer, üstünde olan biten her şeyi anlatır:

5 – Çünkü Rabbin ona bunları vahyeder.

6 – İşte o gün bölükler halinde insanlar, kabirlerinden çıkıp divan dururlar, ta ki yaptıklarının karşılığını görüp alırlar.

7 – Zerre ağırlığınca hayır yapan onu bulur,

8 – Zerre ağırlığınca şer yapan da onu bulur. Bu sure tamamıyla Medine devrinde indirildiğine inanılan sure ismini içinde geçen *zelzele* isminden alır ki Türkçede *deprem, sarsıntı* anlamlarına gelir. Sure yeryüzünün büyük bir zelzele ile sarsılacağı ve içindeki ağırlıkları dışarı atacağı günü hatırlatarak başlar. Surede yeniden dirilen insanların yaptığı iyi işlerin mükafatını, yaptığı kötü işlerin cezasını göreceğinden bahseder.

## Kaynakça
Zelzele

**Zelzele** şu anlamlara gelebilir:

* Zelzele, yer sarsıntısı 
* Zelzele Suresi, Kur'an'da bir sure
* Zelzele Adası
İlter Türkmen

**İlter Türkmen** (8 Kasım 1927, İstanbul - 6 Temmuz 2022, İstanbul), Türk diplomat ve siyasetçi. 1980-83 yılları arasında Türkiye Dışişleri Bakanı olarak görev aldı.

## Hayatı
Galatasaray Lisesi ve 1949 yılı Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunudur.

### Kariyeri
1949 yılında girdiği Dışişleri Bakanlığı'nda çeşitli görevler aldı. 1967 yılında Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreter yardımcılığı, 1968 yılında Atina Büyükelçiliği, 1972'de Moskova Büyükelçiliği, 1975 yılında Birleşmiş Milletler nezdinde Daimi Temsilci görevlerinde bulundu, Temmuz 1980 tarihinde Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreterliği görevine (Müsteşarlık) getirildi. 12 Eylül Darbesi'nden sonra kurulan Bülent Ulusu hükûmeti'nde Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı.

1983 yılında Birleşmiş Milletler Cenevre Daimi Temsilcisi, 1985 yılında Birleşmiş Milletler New York Daimi Temsilcisi, 1988 yılında Paris Büyükelçisi olarak görev yapmış ve 1991 yılında emekli olmuştur. Emekliliğini takiben 1991-1996 yılları arasında Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Yardımcısı unvanı ile Filistin Mültecilerine Yardım Teşkilatı Genel Komiseri olarak uluslararası bir görevde çalıştı.

1995 genel seçimlerinde MHP'den İzmir milletvekili adayı olmuş fakat seçilememiştir. Bir dönem Galatasaray Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde ders verdi.

### Ailesi
Millî Emniyet Hizmeti Reisi Korgeneral Behçet Türkmen'in oğludur. Mina Özdoğancı ile olan evliliğinden Lale Apa ve Güner Behçet Türkmen isimli iki çocuğu olan İlter Türkmen, Galatasaray Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Füsun Türkmen ile evliydi.

### Ölümü
6 Temmuz 2022 tarihinde İstanbul'da 94 yaşında öldü. Cenazesi 8 Temmuz 2022'de Teşvikiye Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

## Kaynakça
Lena

## Kişi
* Lena (isim)
* Lena Meyer-Landrut - Alman şarkıcı
* Lena Headey - İngiliz film oyuncusu
* Lena Katina - t.A.T.u. grubunun üyelerinden biri, şarkıcı
* Lena Olin - İsveçli film oyuncusu
* Lena Philipsson - İsveçli şarkıcı. "Lena Ph" olarak da bilinir. (Gerçek adı "Maria Magdalena Filipsson"dır.)
* Lena Klenke - Alman oyuncu
* Lena Horne - Amerikalı şarkıcı ve oyuncu

## Hayali Karakter
* Bulma - Dragon Ball karakteri. (Bulma önceleri "Lena" olarak çağrılıyordu.)

## Coğrafya
* Lena (nehir)
* Lena, Wisconsin
* Lena, Norveç
* Lena, Asturias
A'raf Suresi

**A'raf suresi** (Arapça: سورة الأعراف), İslam dininin kutsal kitabı Kur'an'ın yedinci suresidir. Sure 206 ayetten oluşur.

Sure, ismini 46. ve 48. âyetlerinde geçen yüksek yerler, yüksek mevkiler anlamına gelen “el-A’râf” kelimesinden almıştır. Bakara Suresi ile Şu'ara Suresi'nden sonra en fazla ayet içeren üçüncü suresidir. A'raf Suresi Mekke'de indirildiğine inanılmaktadır. İbn Abbas ve Mukatil'den yapılan bir rivayete göre 163-172 ayetleri Medine'de inmiştir. İslam dininde var olan Araf kavramından ve *Araf'ta bulunanlardan*, bu surenin 46-50 ayetlerinde bahsedilir. Bu nedenle sureye *A'raf Suresi* denmiştir.

Surede İslam dini itikadına (din esaslarına) ve diğer dini hükümlere ait birçok temel bilgi ve emir bildirilmektedir. Ayrıca bazı peygamberlerin kıssaları ve topluluklarının durumlarına dair tasvirler içerir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Türkçe A'raf suresi, Diyanet meali 
* İngilizce A'raf suresi meali
Münir Ertegün

**Mehmet Münir Ertegün** (1883, İstanbul - 11 Kasım 1944, Washington, DC), Türk diplomat ve devlet adamıdır. Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti dönemlerinde görev yapmıştır.

Babası evkaf nazırlarından Mehmet Cemil Bey, annesi ise İstanbul Sultantepe'deki Özbekler Tekkesi Şeyhi İbrahim Edhem Efendi'nin kızı Ayşe Hamide Hanım'dır. Şirket-i Hayriye idarecilerinden Rüstem Bey'in kızı, Dâr'ül Muallimât'tan (Kadın öğretmen Okulu) mezun Hayrünnisa Hanım ile evlendi. Bu evlilikten Nasuhî, Ahmet ve Selma adında üç çocukları oldu

Oğulları Ahmet Ertegün ve Nesuhi Ertegün dünyanın en büyük plak şirketlerinden olan Atlantic Records'un kurucularıdır.

1908 yılında İstanbul Darülfünûnu'nun "hukuk" bölümünden mezun oldu. Hâriciye Nezâreti'nde memur olarak göreve başladı. Sonrasında Bâb-ı Âli hükûmetinin hukuk danışmanlığına atandı. I. Dünya Savaşı sırasında İttifak Devletleri ile Rusya arasında yapılan Brest Litovsk Antlaşması'na katılan Osmanlı delegasyonunda yer aldı.

Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Mustafa Kemal Paşa'yla görüşmek üzere İstanbul Hükümeti'nce gönderilen Ahmed İzzet Paşa heyetinde görevlendirilerek Ankara'ya gittiyse de orada kalarak Türk Kurtuluş Savaşı'na katıldı. Dışişleri Bakanlığı baş hukuk danışmanlığına atandı. Lozan Antlaşması'na katılan Türk delegasyonunda hukuk danışmanı olarak bulundu.

Cumhuriyet döneminde Mustafa Kemal Atatürk tarafından Milletler Cemiyeti'ne Türk gözlemci ve aynı zamanda Bern ortaelçisi olarak İsviçre'ye gönderildi. Ardından Paris ve Londra'da büyükelçilik görevlerinde bulundu. 1934 yılında Washington, DC Büyükelçiliği görevine atandı ve 1944 yılında kalp krizinden dolayı hayatını kaybedene kadar bu göreve devam etti.

ABD'de görev yaptığı sırada Başkan Franklin D. Roosevelt ile yakın dost oldu. Türkiye ile ABD arasında kuvvetli ilişkiler kurulmasını sağlayan, sevilen ve etkin bir büyükelçi oldu. Kendisine verilen değerin bir yansıması olarak, vefatından sonra naaşı 1946 yılında ünlü Missouri Zırhlısı ile Türkiye'ye getirildi.

Naaşı, İstanbul Üsküdar'da Özbekler Tekkesi, tekkenin son postnişîni dedesi İbrahim Edhem Efendi'nin de bulunduğu kabristana defnedildi.

## Kaynakça
Cin Suresi

**Cin Suresi**, (Arapça: **سورة الجن**) Kur'an'ın 72. suresidir. Sure 28 ayetten oluşur.

Mekke'de indirildiğine inanılmaktadır. Cinlerin Kur'an dinleyip hidayete geldikleri anlatıldığından sure bu ismi almıştır;

İslam mitolojisinde cinler kaderin yazılmış olduğu Levh-i mahfuzdan veya Allah ile meleklerin konuşmalarından geleceğe ait gaybın haberlerini çalmak için göğe yükselirler. Ancak kendileri bu sırada yakıcı alev toplarıyla kovulur ve uzaklaştırılırlar. Bu sebeple Kur'an'ın gelmesinden sonra cinlerin gaybdan haber verme yeteneklerinin ellerinden alındığına inanılır. Mülk suresine göre bu alev topları "Dünya seması"nda bulunan yıldızların şeytanlara fırlatılmasıyla oluşur. Modernist yorumculardan bazıları ise cinleri kelime anlamlarına dayanarak bazıları mikroorganizma, tespit edilemeyen şahıs, radyasyon gibi gözle tespit edilemeyen varlıklar olarak ifade etmişlerdir.

Surede ayrıca tevhid, peygamberlik ve öldükten sonra dirilmek gibi meseleler de konu edilmektedir.

## Değişik cin tasvirleri
İslam kültüründe cinlerin dumansız ateşten yaratıldıklarına ve değişik şekillere girebildiklerine, iyi ve kötü (kafir) cinlerin bulunduğuna inanılır. Ancak cinler melekler ve insanlara göre daha güçsüz varlıklardır ve Allah istemeden insanlara zarar veremezler. Bu yüzden cinlerden korunma için  dua ve surelerden (felak-nas) yarar umulur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Türkçe Kur'an Diyanet Meali - Cin Suresi
Hazan

**Hazan**, aşağıdaki anlamlara geliyor olabilir:

* Sonbahar kelimesinin eş anlamlısı. (Kelime Farsçadır.)
* Melodik duaları yöneten, şan sanatı konusunda eğitim almış Yahudi müzisyen, diğer adıyla kantor.
* Hazan (şarkı) - Sezen Aksu'nu bir şarkısı.
* Hazan Mevsiminde Aşk - Ali Kırca'nın bir kitabı.
* Bahçemde Hazan - Ahmed Günbay Yıldız'ın bir romanı.
* Elhamra'da Hazan - Tanja Kinkel'in bir romanı.
* Hazan Bülbülü - Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın bir oyunu.
* Hazan Rüzgarları - Şukufe Nihal Başar'ın bir romanı.
Neuromancer

***Neuromancer***, William Gibson'ın dünya çapında üne kavuşmasını sağlayan ilk siberpunk romanıdır. 1984 yılında yayınlandıktan sonra bilimkurgunun üçlü tacı olarak adlandırılan Nebula, Philip K. Dick ve Hugo ödüllerini kazanmıştır. Bu Gibson'un Sprawl Üçlemesinin başlangıç romanıdır. Kitap, Türkçede önce Neuromancer adı yayınlanmış olup *[[Matrix Avcısı]]* adı altında yeniden yayınlanmıştır.

Şubat 2024 tarihinde Neuromancer'ın Apple TV+ tarafından dizi uyarlamasının yapılacağı açıklanmıştır.

## Edebi önemi

## Kültürel önemi
Başrolünde Keenu Reeves'ın bulunduğu Johnny mnemonic filmi romanda "Molly" nin "Case" e başından geçen küçük bir hikâyeyi anlattığı bölümden yola çıkarak uyarlanmıştır.
Ayrıca Matrix, Ghost in the shell gibi birçok filme ilham vermiştir.

## Konu
Case eski işvereni sinir sistemini sakatlayana dek Siberuzaydaki en usta veri hırsızıdır.
Yeni işvereniyle yapacağı anlaşmada sinir sistemini tedavi ettirecek, karşılığında ise güçlü bir yapay zekayı yok etmesi gerekecektir.

## Ana karakterler
**Case ** - "Konsol Kovboyu"

**Molly** - Albay Armitage adına çalışan bir "Jilet Kız"

**Armitage** - Emekli olmuş fakat düşmanlarının peşini bırakmayan eski bir asker

**Wintermute** - Case'in Armitage ile yaptığı anlaşma sonucu yok etmek için peşine düştüğü yapay zeka

**Dixie** - Bir zamanlar yaşayan bir hacker olan, Case'in kişisel bilgisayarı (hosaka) içinde bulunan sinirsel kimlik yansıması. Bir çeşit yapay zeka.

## Türkiye baskısı
Kitap Türkiye'de önce Sarmal Yayınları tarafından, daha sonra Matrix filminin gişe rekorları kırmasıyla **Matrix Avcısı** adı altında Altın Kitaplar tarafından yayınlanmıştır. Altın Kitaplarca yayınlanan sürümü bu özelliğiyle eleştirilmiştir. Bu basımda bazı çeviri hataları da bulunmaktadır. 15 Mart 2023 tarihinde İthaki Yayınları tarafından İthaki Bilimkurgu Klasikleri dizisi altında N. Can Kantarcı çevirisiyle Neuromancer adıyla yayınlanmıştır.

## Ayrıca bakınız
* Sprawl Üçlemesi
* Johnny Mnemonic (film)
* *[[The Matrix]]* (film)

## Dış bağlantılar
* Paul Brians tarafından hazırlanmış Neuromancer için çalışma rehberi  (ingilizce)
* Razor kızları: Siberpunk Kurgusunda Tür ve Cinsiyet (ingilizce) 
* *[http://www.brmovie.com/FAQs/BR_FAQ_BR_Influence.htm] *

## Kaynakça
Kınalızade Ali Efendi

**Kınalızade Ali**, Osmanlı devlet adamı, şair ve alimdir.

1511 yılında Isparta'da doğan Ali Efendi'nin dedesi Abdülkadir Hamîdî, babası da kadılık görevlerinde bulunmuş Emrullah Efendi'dir. Isparta'da ilk eğitimini aldıktan sonra İstanbul'da akrabası olan Kazasker Kadri Efendi'nin yanında eğitimini devam ettirdi. İstanbul'da çeşitli medreselerde eğitim almış ve son olarak Çivizâde Muhyiddin Mehmed Efendi'den eğitim alarak onun yardımcısı oldu. 1543 yılında Edirne Hüsâmiye Medresesi'nde görevlendirildikten sonra 1546-1550 arasında Bursa'da, 1550-1551'de Kütahya'da, 1551'den başlayarak İstanbul'daki medreselerde müderrislik yapmış Ekim 1558'de Süleymaniye Medresesi'ne atanmıştır.

1562 yılında Şam, 1566'da Kahire, 1567'de Halep, Ocak 1569'da Edirne ve 1570'de İstanbul kadısı olarak görev yapmıştır. Haziran 1571'de de Anadolu kazaskeri olmuştur. Bu görevdeyken 22 Ocak 1572'de gut hastalığı nedeniyle Edirne'de ölmüştür.

Ali Efendi, *Ahlak-ı Alai* adlı eseriyle tanınmıştır. Kitabı Türkçe yazılmış ilk ahlak eseridir.

*Ahlak-ı Alai*'de girişte ilimler tasnifi yapılır, ahlak 'hulk ilmi' diye tanımlanır. Kitap üç kısımdır: ferdi ahlak, aile, devlet. Kitap 1833'te Mısır'da basıldı, 1974'te giriş ve birinci bölümü *Ahlakı Alai* adıyla yayınlandı.

Ahmet Davutoğlu eserlerinde Kınalızade'nin Ahlak-ı Alai adlı eserinden derinden etkilendiğini ifade eder.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Pikachu

**Pikachu**, 783 hayali Pokémon karakteri içindeki Pika türünden çıkmış bir Pokémon'dur. Kolaylıkla fark edilen özellikleri; sarı tüylerinin ve sırtında kahverengi çizgilerinin olmasıdır. Yanaklarındaki kırmızı noktalardan elektrik salınımı yapar. Vücudundaki elektriğin yayımı sayesinde çeşitli saldırılarla genellikle karşısındaki rakibi geçici olarak felç eder. Pikachu'nun yanaklarındaki elektrik panelleri herhangi bir akıma karşı çok hassastır. Gerilimin fazla olduğu manyetik alanlarda Pikachu hastalanabilir. Genellikle güç alanlarının yakınlarında bulunur. Yaşamak için bedeninde dolanan bir akıma ihtiyaç duyan Pikachu, diğer elektrik Pokémonlarıyla iletişim kurmak için kıvılcımlarından faydalanabilir.

Oldukça hızlı bir Pokémon olduğu için çeviklik savaşlarında büyük avantaja sahiptir. Animede Ash Ketchum'ın ilk Pokémon'u Pikachu'dur ve hiçbir zaman poketopa girdiği görülmemiştir. Gelişmemişi ikinci nesil Pokémonlardan olan Pichu'dur. Yıldırım Taşı'yla evrimleştiğinde Raichu'ya dönüşür. İlk nesil menşeli oyunlarda (Pokémon Red, Pokémon Blue; Pokémon FireRed, Pokémon LeafGreen ve ayrıca Pokémon HeartGold & SoulSilver) Viridian Ormanı'nda bulunur. Pokémon Yellow'da başlangıç Pokémon'udur. Pokémon Şirketi'nin tekelini elinde bulunduran Nintendo tarafından hala kullanılan, dünyadaki en çok tanınan kurgu maskotlardan biridir. Ulusal Pokédex numarası 25'tir.

Pikachu Türkiye'de yayınlanan bölümlerin büyük bir kısmında Emre Şahin tarafından seslendirilmiştir.

2025'te İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun gözaltına alınmasıyla başlayan protestolar sırasında Antalya'da bir protestocunun Pikachu kostümü giymesi, Pikachu'yu protestocuların bir simgesi haline getirmiş ve dünya çapında ilgi çekmiştir.

## Kaynakça
Afrika Uluslar Kupası

**Afrika Uluslar Kupası**, CAF üyesi ülkelerin mücadele ettiği uluslararası bir  futbol turnuvasıdır. İlk kez 1957 yılında düzenlenen turnuva, 1968'den beri bazı istisnalar haricinde her iki yılda bir düzenlenmektedir.

Mısır, mücadele ettiği 10 finalde kazandığı 7 şampiyonluk ile turnuvanın en başarılı takımı konumundadır. Mısır'ı 5 şampiyonlukla Kamerun, 4 şampiyonlukla Gana, 3'er şampiyonlukla Nijerya ve Fildişi Sahili, 2'şer şampiyonlukla Cezayir, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Fas, birer şampiyonlukla ise Zambiya, Senegal, Tunus, Sudan, Güney Afrika Cumhuriyeti, Etiyopya ve Kongo Cumhuriyeti takip etmektedir.

Turnuvanın son şampiyonu, 2025'te düzenlenen turnuvada finalde Senegal'i hükmen 3-0 yenen ev sahibi Fas'tır.

## Sonuçlar
### Finaller ve üçüncülük maçları

*  

*  

*  

*  

*  
*  

### Şampiyonlar ve ülke performansları

## Ev sahipleri

** = Başka bir ülke/ülkelerle ortak ev sahibi.*

## Dış bağlantılar
* Confédération Africaine de Football
* RSSSF İstatistikleri
* BBC Sport'dan tarihi istatistikler
Osman Olcay

**Osman Esim Olcay** (1924, İstanbul - 12 Eylül 2010, Ankara), Türk diplomat.

## Hayatı
Saint Joseph Fransız Lisesi'ni ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni bitirdi. Dışişleri Bakanlığında görev aldı. Katiplik, konsolosluk gibi hizmetlerden sonra NATO delegeliğinde çeşitli görevler üstlendi. Helsinki ve Yeni Delhi Büyükelçiliklerinde bulundu. 1968'de NATO Genel Sekreterliği Birinci Yardımcılığına atandı. Nihat Erim başbakanlığındaki 33. Türkiye Hükûmeti'nde Dışişleri Bakanlığı yaptı. Türkiye'nin Birleşmiş Milletler Baş Delegesi oldu. 1978-1988 arası NATO merkezinde Türkiye'nin Daimi Temsilcisi oldu. 1989'da emekliye ayrıldı.

12 Eylül 2010 tarihinde ölen Olcay, 14 Eylül 2010 tarihinde Dışişleri Bakanlığı'ndaki tören sonrasında Kocatepe Camii'nde öğle namazını müteakip kılınan cenaze namazının ardından Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedilmiştir.

## Kaynakça
Haluk Bayülken

**Ümit Haluk Bayülken** (1921 - 26 Nisan 2007), Türk diplomat ve siyasetçi.

## Hayatı
1921'de İstanbul'da hayata gelen Halûk Bayülken; Haydarpaşa Lisesini ve ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesini bitirdi. Ardından Dışişleri Bakanlığına girdi. 1944'te 2. Daire genel Müdürlüğünde Aday Meslek Memuru, III. Katip olarak görev yaptı ve 1945 -1947 tarihleri arasında askerlik hizmetini tamamladı. 1947 yılında Hamburg konsolosluğuna atandı. Burada mülteci Türkleri kurtardı. (Görevde kaldığı sürede Milletlerarası Mülteciler Teşkilatı'nın (IRO) Almanya'daki kamplarda yaşayan Türk soyundan mültecileri belirleme ve bilahare bunlardan 20.000'in kadarının Türkiye'ye sevk edilmesini adı geçen teşkilatla iş birliği yaparak sağlamıştır), Merkezde Ortadoğu Dairesi emrinde Afganistan ve İran şube müdürlüğü yaptı. 1964 yılında dışişleri genel sekreterliği (şimdiki adıyla dışişleri bakanlığı müsteşarlığı), 1966 yılında Londra büyükelçiliği ve 1969 yılında Birleşmiş Milletler'deki Türk delegasyonu başkanlığına getirildi. Nihat Erim, Ferit Melen, Naim Talu hükûmetlerinde dışişleri bakanlığı yaptı. 1974-1977 yılları arası CENTO genel sekreterliği, 1977 yılından sonra da Cumhurbaşkanlığı genel sekreterliği görevlerinde bulundu. 12 Temmuz 1980 tarihinde arasında Cumhurbaşkanı Vekili İhsan Sabri Çağlayangil tarafından Cumhuriyet Senatosu üyeliğine atandı. Bu görevi 12 Eylül 1980 tarihine kadar sürdü.

12 Eylül 1980 tarihinden sonra kurulan Bülend Ulusu hükûmetinde Millî Savunma Bakanlığı yaptı. 1983 seçimlerinde Milliyetçi Demokrasi Partisi listesinden bağımsız XVII. Dönem Antalya milletvekili seçildi. Bu partinin kendi feshetmesinden sonra da mecliste bağımsız kaldı. Siyasi hayatı sona erdikten sonra ODTÜ'de ve bazı hukuk fakültelerinde dersler verdi.

1984 yılından itibaren Türk Atlantik Konseyi Başkanlığını yürüttü. Bu görevi Nisan 2007 yılındaki ölümüne kadar devam ettirdi. Başkanlığı süresinde her yıl düzenlenen ve ölümünden sonra da düzenlenmeye devam eden Antalya Uluslararası İşbirliği ve Güvenlik Konferansı'nı Türkiye'ye kazandırdı. Türk Atlantik Konseyi Başkanlığı görevini Bayülken'i takiben Büyükelçi Ömer Akbel yürütmekteydi.

## Kitapları
* Cyprus Question and UN (*İngilizce*), Şubat 1975, Ankara, Minister of National Defence

## Kaynakça

## Dipnotlar
#  ''Dışişleri ve Millî Savunma eski Bakanlarından Ümit Haluk Bayülken ile eski Orman Bakanı Sabahattin Savcı vefat etti''
Prag Baharı

**Prag Baharı**, (, ) 5 Ocak 1968 tarihinde başlayan ve Çekoslovakya'nın politik olarak liberalleşmeye çalıştığı bir dönemdir. Alexander Dubček'in iktidara gelmesi ile başlayıp aynı yıl 20-21 Ağustos gecesi Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı müttefiklerinin (Romanya hariç) ülkeyi işgal etmesi ile sona ermiştir.

1960'ların başından başlayarak Çekoslovakya ekonomik olarak dar boğaza girmeye başlamıştı. 1968 başında Çekoslovakya Komünist Partisi'nin başına  Antonín Novotný yerine Slovakya Komünist Partisi lideri Alexander Dubček geçti. 22 Mart 1968 tarihinde Novotný Cumhurbaşkanlığından istifa edip yerini 'ya bıraktı. Svoboda başlangıçta reformlardan yana bir politika izledi.

Nisan ayında Dubček, liberalleşme politikasının ilk adımlarını attı. Bu politika basının özgürleştirilmesi, tüketim maddelerine önem verilmesi, hatta daha demokratik ve çok partili bir hükûmet kurulması gibi değişik ve önemli düzenlemeler içeriyordu. Bu çerçevede federal bir anayasa yazılarak Çekoslovakya Sosyalist Cumhuriyeti'nin eşit iki ulusa bölünmesi de tasarlanmıştı.

Ancak tüm bu olan bitenler özellikle Sovyetler Birliği'ni rahatsız etmişti. Prag baharının diğer doğu bloku ülkelerine yayılmasını istemiyordu. Haziran sonlarına doğru başlayan Sovyet ve Varşova Paktı'na bağlı müttefik devlet askerlerinin Çekoslovakya'ya girme hareketleri, Ağustos ayında yapılan müzakerelerden bir sonuç alınamayınca 20-21 Ağustos gecesi Çekoslovakya'nın işgal edilmesi ile sona erdi. İşgal sırasında 5.000 - 7.000 civarında tank ve sayısı 200.000 - 600.000 arasında değişen asker Çekoslovakya'ya girdi. Prag'da halk tankların ilerleyişini engellemeye çalıştı fakat başarılı olamadılar. Yer yer siviller ve Varşova Paktı'na bağlı askerler arasında çatışmalar yaşandı. Çatışmalar sırasında 72 Çekoslovakyalı öldü ve yüzlercesi de yaralandı. İşgalin sonucu olarak yaklaşık 300.000 civarında insan Batı ülkelerine göç etmek zorunda kaldı. Dubçek tutuklandı ve 1970'te Ankara'ya sürüldü.

## Ayrıca bakınız
Varşova Paktı'nın Çekoslovakya'ya müdahalesi

## Kaynakça
Melih Esenbel

**Melih Rauf Esenbel** (1915, İstanbul - 27 Temmuz 1995, İstanbul), Türk diplomat.

## Ailesi
II. Abdülhamid devri nazırlarından şair, bestekâr Çorluluzade Mahmut Celaleddin Paşa'nın torunudur. Babası İstanbul vilayeti mektupçuluğunda bulunmuş, bestekâr Şemseddin Ziya Bey'dir. Kızı Selçuk Esenbel, Boğaziçi Üniversitesi Doğu Asya Araştırmaları Enstitüsü kurucusu ve eski Tarih bölümü başkanıdır.

## Yaşamı
1936'da genel sekreter özel Kaleminde aday meslek memuru olarak görev yaptı ve 1937'de askerlik hizmeti nedeniyle ayrıldı. Galatasaray Lisesi, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur.

1938 yılında İktisat Dairesi'nde, 1939 yılında Ticaret Dairesinde görev yaptı. 1939 yılında Paris Başkonsolosluğunda Kançılar, 1940 yılında Paris Büyükelçiliği'nde III. Katip, II. Katip, 1943 yılında Protokol Dairesinde II. Katip, Şube Müdürü 1945 yılında Washington Büyükelçiliği'nde Orta Elçilik Başkatibi, Büyükelçilik Başkatibi, Orta Elçilik Müsteşarı, 1952 yılında Milletlerarası Ekonomik İşler Dairesinde Şube Müdürü, Genel Müdürü, 1954 yılında Ekonomik İşler Genel Müdürlüğünde Müdür Yardımcısı, 1956 yılında Genel Sekreter I. Yardımcısı, 1957 yılında Dışişleri Genel Sekreteri (Müsteşar), 1960 yılında Washington Büyükelçisi oldu. 1959 yılında Adnan Menderes'in Londra’ya düşen uçak kazasından ağır yaralı olarak kurtulmuştur.

1 Aralık 1960 tarihinde Genel Sekreter Yüksek Müşaviri, 1963 yılında Tokyo Büyükelçisi, 1967 yılında Washington Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. 1974-1975 yılları arasında TBMM'den güvenoyu alamayan Sadi Irmak başkanlığındaki azınlık hükûmetinde Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. Bakanlık görevinden sonra 1975 yılında tekrar Washington Büyükelçisi olarak atandı, 1979 yılında emekli oldu. Eşi Emine Esenbel'dir.

## Ölümü
27 Temmuz 1995 tarihinde İstanbul'da öldü. Cenazesi Yahya Efendi Tekkesi hazîresindeki aile kabristanına defnedildi.

## Eserleri
* *Ayağa Kalkan Adam (Kıbrıs - 1)*, Ankara 1993, ISBN 975-494-378-8
* *Türkiye'de Batı İle İttifaka Yöneliş*, İstanbul 2000, ISBN 975-428-176-9