Dikaiarhos

**Messanalı Dikaiarkhos** (;  MÖ 350 - 285), ayrıca **Dicearchus** veya **Dicearch** olarak da bilinen Yunan filozof, kartograf, coğrafyacı, matematikçi ve yazardır.

## Hayatı
Pheidias'ın oğullarından biriydi ve hayatının büyük bölümünü Yunanistan'da ve özellikle Peloponnesos'ta geçirmesine rağmen, Sicilya'daki Messana'da doğdu. Dikaiarkhos, Aristoteles'in Lykeion'daki öğrencisi ve bazı yazılarını kendisine adadığı Theophrastos'un bir arkadaşıydı. MÖ 285 civarında öldü.

## Çalışmaları
Eserlerinin çok azı günümüze kadar gelmiştir. En önemli eseri *Yunanistan'ın Yaşamı* olan Yunanistan'ın tarihi ve coğrafyası üzerine yazmış olduğu eserdir. Coğrafi koordinatları ilk kullananlar arasında olduğu haritacılık alanına önemli katkılarda bulundu. Ayrıca felsefe ve siyaset üzerine kitaplar yazdı.
Dikaiarkhos, kadim insanlar tarafından bir filozof ve çok çeşitli şeyler hakkında en kapsamlı bilgiye sahip bir adam olarak büyük saygı gördü. Çalışmaları yalnızca kendisinden sonraki yazarların Dikaiarkhos'tan yaptıkları birçok parçalı alıntılardan bilinmektedir. Eserleri coğrafi, politik veya tarihsel, felsefi ve matematikseldi; ancak bunların doğru bir listesini çıkarmak zordur çünkü farklı eserler olarak alıntılanan birçoğu daha büyük eserlerin sadece bölümleri gibi görünmektedir. Dahası, mevcut parçalar, bir zamanlar ait oldukları eserler hakkında her zaman net bir fikir oluşturmamızı sağlamaz. Dikaiarkhos'un coğrafi çalışmaları Strabon'a göre Polybios tarafından birçok açıdan eleştirildi. Strabon, Dikaiarkhos'un hiç ziyaret etmediği Batı ve Kuzey Avrupa tasvirlerinden memnun değildi.

### Coğrafya alanındaki eserleri
* *Yunanistan'ın Yaşamı (, , )* - Üç kitaptan oluşan Dikaiarkhos'un en ünlü eseridir. MÖ 1. yüzyılın ortalarında, Nysalı Jason'ın *Bios Hellados*’una ve Varro’nun *De Vita Populi Romani*’sine ilham verdi. Yalnızca 24 parça halinde mevcuttur, ama görünüşe göre en eski zamanlardan II. Philip dönemine kadar Yunan ulusunun biyografisini yazmaya çalışmıştır. En ünlü pasajlar Varro ve Porphyrios tarafından alıntılanan ve ilerlemenin ikicil bir bakış açısına işaret eden pasajlardır. Örneğin tarımın icadı, bolluk yaratarak açlığı hafifletir, ancak bolluk savaşa yol açan açgözlülüğü de kışkırtmaktadır. Her insan ilerlemesi bir sorunu çözerken, aynı zamanda başka bir sorunu da doğurur. İnsan kurumlarını ve tarihlerini ayrıntılandıran pasajlar, bunların gerilemeyi engelleyebileceğini düşündüğünü gösteriyor. Örneğin, onun ülke (), aile () ve kabile () tanımı, polis (Antik Yunan şehir devleti) içindeki insan ilişkilerinin doğru düzenlenmesi hakkındadır. Dikaiarkhos, insanların bolluğu adil bir şekilde dağıtmayı nasıl öğrendiğine dair bir referans olarak "paylaşım boğulmayı durdurur" sözünü açıkladı. Birçok bölüm, Yunanistan'ın müzik ve kültürünün kökenleriyle ilgilidir. Bu, diğer eserlerinden bazılarında şikayet ettiği, küçük düşürülmüş sempozyumsal Yunan kültürünün tersidir. Yunan kültürünü altın çağında tanımlamaya olan ilgisi, bu nedenle kısmen polemikseldir: Okurlarına orijinal biçimlerini hatırlatarak müzikteki mevcut modaya saldırmak ister. Siyasi gerileme ile kültürel yozlaşma arasındaki bağlantı (gördükleri gibi) aynı zamanda onun dostu olan Peripatetik ve arkadaşı olan Aristoksenos tarafından yapıldı. Ünlü bir pasajda, Yunan tiyatrolarına "Yeni Müzik" girişini Napoli Körfezi'ndeki Poseidoniates'in barbarlaşmasıyla karşılaştırdı.
* *Dünya Döngüsü (, )* - Bu çalışma muhtemelen Dikaiarkhos'un inşa edip Theophrastos'a verdiği coğrafi haritaların açıklamalarının yazılmış olduğu ve o zamanlar bilindiği kadarıyla tüm dünyayı kapsıyor gibi görünen bir metindi.
* *Yunanistan'ın Tanımı (, )* -Bu eser, "Theophrastos" a adanmış ve 150 iambik (bir kısa bir uzun hece ölçüsü ile yazılmış) dizeden oluşan bir çalışmanın parçasıdır. Daha önce Dikaiarkhos'a atfedilmişti, ancak ilk yirmi üç satırın ilk harfleri bunun gerçekten bir "Calliphon’un oğlu Dionysius" un işi olduğunu göstermektedir.
* *Dağların yükseklerinde ()* - Dünya Döngüsü'nün parçası olabilecek bir eserdir. Çeşitli dağların yüksekliklerini nirengi ile ölçmek için bilinen en eski girişimdir.
* *Trophonius Mağarasına iniş (, )* - Birkaç kitaptan oluşan ve ondan alıntılanan parçalardan anlaşıldığı üzere, Trophonius mağarasındaki rahiplerin yozlaşmış ve ahlaksız işlerinin anlatımını içeren bir çalışmadır.
* *Sparta Anayasası (, )*, *Olimpik Diyalog (, )*, *Atletik yarışmalar ve Athena'ya fedakarlıklar içeren bir Antik Yunan festivali hakkında Diyalog (, )* ve diğerleri gibi diğer bazı eserler, sadece en önemli eseri olan *Yunanistan'ın Yaşamı*'nın bölümleri gibi görünmektedir.

### Siyasi nitelikteki eserleri
* *Üç Şehir Diyaloğu (, , )* - Çok tartışmalı bir çalışmadır. Muhtemelen karşılaştırmalı bir hükûmet çalışmasıydı. Aristoteles'in ardından, Dikaiarkhos tüm hükûmetleri üç kategoriye ayırdı: demokratik, aristokratik ve monarşik Üç kategorinin tümünün unsurlarının rol oynadığı Spartan sistemini yansıtan "karma" bir hükûmeti savundu. Bu çalışma, Cicero'nun *De Republica* 'sı için bir ilham kaynağı olabilir.

### Felsefi eserleri
* *Lesbian Kitapları (, )* - Adını, felsefi diyalog sahnesinin Midilli Adasındaki Lesbos'da açılmış olmasından alan üç kitaplık eserde, Dikaiarkhos ruhun ölümlü olduğunu kanıtlamaya çalıştı. Cicero *Ruh Üzerine ()* adlı bir çalışmadan bahsederken, muhtemelen bu çalışmadan bahsetmektedir.
* *Korint Diyaloğu (, )* - Üç kitaptan oluşan bu eser Lesbiakoi'ye bir çeşit tamamlayıcıydı. Muhtemelen başka bir pasajda Cicero'nun *İnsan Yıkımı Üzerine ()* olarak adlandırdığı eserle aynı eserdir.
* *Ilium'da Kurban Üzerine bir çalışma (, )* Büyük İskender'in Ilium'da gerçekleştirdiği kurbandan söz ediyor gibi görünür.
Burkert'e (1972) göre Aristoksenos ve Dikaiarkhos, Pisagor hakkında bilgi sağlayan en önemli kaynaklardır.

Son olarak, gramer niteliğinde olan ve Dikaiarkhos'a ait olabilecek başka eserler de vardır; *Alcaeus hakkında (, )* ve *Euripides ve Sophocles'in çizimlerinin özetleri (, )*. Ancak Suda'ya göre bu eserler, Aristarkhos'un bir öğrencisi olan ve Apollonios'ta üstü kapalı bahsedilen Lacedaemon'un gramer uzmanı Dikaiarkhos'un eserleri de olabilir.

## Notlar

## Kaynakça
* David C. Mirhady, "Dicaearchus of Messana: The Sources, Texts and Translations," in Fortenbaugh, W., Schütrumpf, E., (editors) *Dicaearchus of Messana: Text, Translation, and Discussion*. Transaction Publishers. (2001). 
* 
* Fortenbaugh, W. & Schütrumpf, E., (eds.) *Dicaearchus of Messana: Text, Translation, and Discussion*. Transaction Publishers. (2001). 
* Verhasselt, G. *Die Fragmente der Griechischen Historiker Continued. IV. Biography and antiquarian literature, B. History of literature, music, art and culture. Fasc. 9 Dikaiarchos of Messene No. 1400*. Leiden; Boston: Brill, 2018. 
* Wehrli, F., *Dikaiarchos. Die Schule des Aristoteles. Texte und Kommentar, Hft. 1*. Schwabe. 2nd edition (1967)
* Alonso-Núñez, J. M., 'Approaches to world history in the Hellenistic period: Dicaearchus and Agatharchides' *Athenaeum* 85 (1997) s.53-67
* Bodei Giglioni, G., 'Dicearco e la riflessione sul passato' *Rivista Storica Italiana* 98 (1986) s.629-652
* Cooper, C., 'Aristoxenus, Περὶ Βίων and Peripatetic biography' *Mouseion* 2(3) (2002) s.307-339
* Purcell, N., 'The way we used to eat: diet, community, and history at Rome' *American Journal of Philology* 124 (2003) s.329-358