Bilbao

**Bilbao** veya **Bilbo**, İspanya'nın kuzeyinde, Biskay eyaletinin ve Bask özerk bölgesinin en büyük şehridir. 2024 yılı itibarıyla 347.342 nüfusuyla İspanya'nın 11. en kalabalık şehri ve İspanya'nın kuzeyindeki en kalabalık şehirdir. Bilbao metropol alanı 1.037.847 nüfusa sahiptir ve bu da onu İspanya'nın kuzeyindeki en kalabalık metropol alanı yapmaktadır. Büyük Bilbao bölgesi, İspanya'nın beşinci en büyük kentsel alanıdır. Bilbao aynı zamanda Büyük Bask bölgesi olarak tanımlanan bölgenin ana kentsel alanıdır.

Bilbao, İspanya'nın kuzey-orta kesiminde, ekonomik ve sosyal gelişmenin bulunduğu, Bilbao haliçinin oluştuğu Biskay Körfezi'nin yaklaşık 16 kilometre (10 mil) güneyinde yer almaktadır. Ana şehir merkezi, ortalama 400 metre (1.300 ft) yüksekliğe sahip iki küçük dağ sırası ile çevrilidir. İklimi, Biskay Körfezi alçak basınç sistemleri ve ılıman hava tarafından şekillendirilir; bu da İber standartlarına göre yaz sıcaklıklarını ılımanlaştırır, güneş ışığı az ve yağış miktarı yüksektir. Yıllık sıcaklık aralığı, enlemine göre düşüktür. 

13. yüzyılın sonlarında güçlü Haro ailesinin başı Diego López V de Haro tarafından kurulduktan sonra, Bilbao, Kastilya Krallığı'nda önemli bir yere sahip olan Bask Ülkesi'nin ticari merkezlerinden biriydi. Bu, Biskay taş ocaklarından çıkarılan yün ve demir ürünlerinin Avrupa'nın her yerine ihracatına dayalı gelişen liman faaliyetinden kaynaklanıyordu. 

19. yüzyıl boyunca ve 20. yüzyılın başlarında, Bilbao yoğun bir sanayileşme yaşadı ve Barselona'nın ardından İspanya'nın en sanayileşmiş ikinci bölgesinin merkezi oldu. Aynı zamanda olağanüstü bir nüfus patlaması, birkaç komşu belediyenin ilhakına yol açtı. Günümüzde Bilbao, ikonik Bilbao Guggenheim Müzesi ile başlayan ve havaalanı terminali, hızlı transit sistemi, tramvay hattı, Azkuna Zentroa ve şu anda geliştirilmekte olan Abandoibarra ve Zorrozaurre yenileme projeleri gibi altyapı yatırımlarıyla devam eden, süregelen bir sosyal, ekonomik ve estetik canlanma sürecini yaşayan canlı bir hizmet şehridir. 

Bilbao ayrıca, yalnızca Bask oyuncularını desteklemesi ve İspanyol futbol tarihinin en başarılı kulüplerinden biri olması nedeniyle Bask milliyetçiliğinin önemli bir sembolü olan Athletic Club futbol takımına da ev sahipliği yapmaktadır.

19 Mayıs 2010'da Bilbao şehri, Singapur şehir devleti tarafından verilen Lee Kuan Yew Dünya Şehri Ödülü'ne layık görüldü. Şehircilik alanındaki Nobel Ödülü olarak kabul edilen bu ödül, 29 Haziran 2010'da verildi. 7 Ocak 2013'te, belediye başkanı Iñaki Azkuna, Biscay başkentinin 1990'lardan beri yaşadığı kentsel dönüşümün tanınması amacıyla, İngiliz vakfı Şehir Belediye Başkanları Vakfı tarafından iki yılda bir verilen 2012 Dünya Belediye Başkanı Ödülü'nü aldı. 8 Kasım 2017'de Bilbao, uluslararası kuruluş Şehircilik Akademisi tarafından verilen 2018 Şehircilik Ödülleri'nde 2018'in En İyi Avrupa Şehri seçildi.
## Tarihçe

## Coğrafi konum

Bilbao, İspanya'nın kuzey kıyılarında Atlantik Okyanusu'nun Biskay Körfezi sahilinde Bask Bölgesi'nin kuzeydoğusunda konumlanmıştır. Şehir Nervion Nehri boyunca yerleşmiştir. Bu nehrin kıyısında Sanayi Devrimi sırasında bölgeye refah getiren sayısız fabrika ve iş yeri de bulunmaktadır. Bilbao aynı zamanda, bu nehrin gelgit ile çok derin ve bir fiyord gibi çok kara içerisine girmiş olan "Ria de Bilbao" körfezi üzerinde bir liman şehridir.

Bilbao şehrinin bazı önemli İspanya şehirlerinde uzaklıkları şu listeden incelenebilir:
* Barselona: 605&nbsp;km
* La Coruña: 551&nbsp;km
* Madrid: 393&nbsp;km
* Pamplona: 138&nbsp;km
* San Sebastián / Donostia:94&nbsp;km
* Santander: 95&nbsp;km
* Valensiya: 670&nbsp;km
* Valladolid: 281&nbsp;km
* Vitoria-Gasteiz: 64&nbsp;km
* Zaragoza: 303&nbsp;km

## İklim

## Demografi

Bilbao belediye sınırları içinde nüfus (2010 tahmini) itibarıyla 353.187 kişi olup nüfus yoğunluğu 8688,5 kişi/km² olur. Böylelikle Zaragoza, nüfus itibarıyla şehir sıralamasında Bask bölgesinde 1. sırayı; tüm İspanya'da 11. sırayı alır.

Fakat esas şehir yanındaki varoşları ile "Büyük Bilbao" oluşur ve Büyük Bilbao'ya resmen "comark" olma statüsü verilmiştir. Bask Bölgesi'nin nüfusunun yaklaşık yarısının yaşadığı "Büyük Bilbao", ekonomik ve endüstri açısından bölgenin en aktif kısmıdır. Büyük Bilbao'nın nüfusu 875,552 kişi olarak tahmin edilmektedir. Büyük Bilbao bu nüfusuyla İspanya'da bulunan büyük metropoliten şehirler arasında 5. sırayı almaktadır.

Bilbao belediye sınırları içinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:

*1.000 Kişi*

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:500 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:440
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:55 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:11 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1842 text:1842
 bar:1857 text:1857
 bar:1860 text:1860
 bar:1877 text:1877
 bar:1887 text:1887
 bar:1897 text:1897
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1940 text:1940
 bar:1950 text:1950
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2010 text:2010

PlotData=
 color:d width:15 align:left

 bar:1842 from:0 till: 10
 bar:1857 from:0 till: 18
 bar:1860 from:0 till: 18
 bar:1877 from:0 till: 33
 bar:1887 from:0 till: 51
 bar:1897 from:0 till: 74
 bar:1900 from:0 till: 83
 bar:1910 from:0 till: 94
 bar:1920 from:0 till: 113
 bar:1930 from:0 till: 162
 bar:1940 from:0 till: 195
 bar:1950 from:0 till: 229
 bar:1960 from:0 till: 298
 bar:1970 from:0 till: 410
 bar:1981 from:0 till: 433
 bar:1991 from:0 till: 372
 bar:2001 from:0 till: 350
 bar:2010 from:0 till: 353

PlotData=

 bar:1842 at: 10 fontsize:s text: 10 shift:(-5,5)
 bar:1857 at: 18 fontsize:s text: 18 shift:(-5,5)
 bar:1860 at: 18 fontsize:s text: 18 shift:(-5,5)
 bar:1877 at: 33 fontsize:s text: 33 shift:(-5,5)
 bar:1887 at: 51 fontsize:s text: 51 shift:(-5,5)
 bar:1897 at: 74 fontsize:s text: 74 shift:(-5,5)
 bar:1900 at: 83 fontsize:s text: 83 shift:(-5,5)
 bar:1910 at: 94 fontsize:s text: 94 shift:(-5,5)
 bar:1920 at: 113 fontsize:s text: 113 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 162 fontsize:S text: 162 shift:(-10,5)
 bar:1940 at: 195 fontsize:S text: 195 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 229 fontsize:S text: 229 shift:(-10,5)
 bar:1960 at: 298 fontsize:S text: 298 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 410 fontsize:S text: 410 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 433 fontsize:S text: 433 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 372 fontsize:S text: 372 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 350 fontsize:S text: 350 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 353 fontsize:S text: 353 shift:(-10,5)


:Kaynak: INE - Instituto Nacional de Estadística, İspanya

## İdari yapılanma ve yönetim

### Bölgeler

### Yerel yönetim
Seçilmiş belediye başkanları:

## Kardeş şehirler

Bilbao'nun şu kardeş şehirleri bulunmaktadır:
* 
* 
*  Medellín, Kolombiya
*  Monterrey, Meksika
*  Pittsburgh, Amerika Birleşik Devletleri
*  Çingdao, Çin
*  Rosario, Arjantin
*  Sant Adrià de Besòs, İspanya
*  Tiflis, Gürcistan

## Galeri

Dosya:Ayuntamiento de Bilbao.jpg|Bilbao Belediye Sarayı
Dosya:Bilbao - Diputacion Foral de Vizcaya 2.jpg|Bilbao - Biskay ili hükûmet konağı
Dosya:BilbaoRia.jpg|Bilbao körfezi şehir içinde
Dosya:Bilbao - BBVA 2.jpg |Bilbao - BBVA şirketi merkezi 
Dosya:Guggenheim Museum, Bilbao, July 2010 (06).JPG |Bilbao - Guggenheim Müzesi
Dosya:Jeff Koons Puppy Bilbao small.jpg|Guggenheim Müzesi önünde Jeff Koons Puppy heykeli
Dosya:Monumento fundador de Bilbao.jpg |Bilbao - Şehrin kurucusu Diego López anıtı
Dosya:Bilbao FEVE Concordia.jpg |Bilbao Concordia Tren Garı
Dosya:Bilbao - Catedral de Santiago 01.JPG|Bilbao - Santiago Katedrali
Dosya:Portal_of_the_Cathedral_of_Bilbao.jpg|Bilbao Katedrali kapısı
Dosya:Abandoibarra.jpg|Paseo de Abandoibarra
Dosya:Bilbao - Mercado de la Ribera 4.jpg|Bilbao - Ribera Hali
Dosya:Metro Bilbao Bolueta Station Trains.jpg|Bilbao Metroso Bouleta istasyonu
Dosya:Bilbao - San Vicente de Abando 14.JPG|San Vicente de Abando 
Dosya:Teatro Arriaga exterior 2.jpg|Bilbao - Teatro Arriaga 
Dosya:Universidad de Deusto.jpg|Bilbao - Deusto Üniversitesi
Dosya:View of Bilbao.jpg|Artxanda tepesinden Bilbao'nun kısmî görünüşü
Dosya:Elurra.jpg|Bilbao kış panoraması





## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Santoña İhaneti
* Bask Bölgesi
* Biskay ili

## Dış bağlantılar
*