Allosaurus

***Allosaurus*** (Yunanca: "farklı kertenkele"), Geç Jura döneminde (155 ila 145 milyon yıl önce) yaşamış Carnosauria kladından bir teropod dinozor cinsi. Yaşadığı dönemde Avrupa ve Kuzey Amerika'nın bilinen en büyük etobur dinozorlarından biriydi.

## Bulunuşu ve adlandırılması

*Allosaurus*, ilk olarak Colorado'da 1877 yılında paleontolog Othniel Charles Marsh tarafından bulunmuş ve adlandırılmıştır. Hemen hemen tam olan ilk fosili, 1883'te yine Colorado'da, M. P. Felch tarafından bulunmuştur. Utah'taki Cleveland-Lloyd ocağında 46 örneğe ait 10.000 fosil parçası keşfedilmiştir. Bu bu bölge en yoğun *Allosaurus* buluntularına sahip bölgedir.

## Özellikleri

*Allosaurus* klasik iki ayaklı teropod vücut yapısına sahipti. S şeklinde boynu ve diğer dinozorlardan farklı olan bir omurgası vardı. Bu omurga yapısı ona bu "farklı kertenkele" adını kazandırmıştır.

Güçlü bir kuyruğa ve iri bir gövdeye sahipti. Ön ayakları kısa ve üç parmaklıydı. Pençeleri 15&nbsp;cm kadardı. Bu türün üyeleri 9-12 metre uzunluğa ve 1.5-2 ton ağırlığa erişebilirlerdi. *Allosaurus*'un çene ve kafatası yapısı bilim adamları tarafından incelendiğinde alt ve üst çenesiyle ısırdığı zaman uyguladığı basıncın bir aslanınkinden zayıf olduğu saptandı. Ancak *Allosaurus*, bu dezavantajını jilet keskinliğindeki tırtıklı dişleri ve güçlü boynunun da yardımıyla uyguladığı kendine has *balta vuruşu*nu yaptığı üst çenesinin ilginç ısırığıyla kapatıyordu. Tam vücut büyüklüğüne yaklaşık 15 yılda ulaşabiliyordu ve anatomisi incelendiğinde 20&nbsp;km bir ortalama hıza ulaşabildiği anlaşılıyor.

*Allosaurus,* kendisine çok benzeyen *[[Saurophaganax]]* cinsiyle oluşumla bulunmuştur, *Allosaurus*un iki katı ağırlığındaki bu etçil sırt omurlarındaki ayrıntılarla ondan ayrılır.

## Sınıflandırma
*Allosaurus* bir allosauriddir ve Allosauroidea üstfamilyasına aittir. Bu grubun diğer familyaları Neovenatoridae, Carcharodontosauridae ve Sinraptoridaedir. Benson ve meslektaşlarının 2009'da yayımladığı kladogram aşağıdadır:

## Paleoekoloji

### Beslenme

Jura aslanı olarak bilinen ve döneminin en büyük etçillerinden biri olan *Allosaurus*un güçlü çenesi, keskin dişleri ve pençeleri en büyük silahlarıydı. Büyük olasılıkla *[[Stegosaurus]]* ile aralarında bir tür av-avcı ilişkisi vardı. Bunun yanında orta boy sauropodları da öldürebildiği tahmin ediliyor. *Allosaurus*un diş izleri bir *[[Apatosaurus]]*un omurgasında bulunmuştur. Leş ile de beslenmiş olması muhtemeldir. Hatta bir *[[Stegosaurus]]*un kuyruk dikeni *Allosaurus*un kuyruk omurunda ve bir başka numunenin pelvis kemiğinde bulunmuştur.

### Habitat
*Allosaurus* 155-145 milyon yıl önce Geç Jura'da yaşayan büyük bir teropoddur. Fosilleri Kuzey Amerika ve Avrupa kıtalarında bulunmuştur. Dolayısıyla Lavrasya üzerinde yaşadığı yorumu yapılabilir. Geç Jura yaşlı Morrison Oluşumu'ndaki en tanıdık ve en fark edilen dinozordur, aynı zamanda bu oluşumdaki en baskın teropod olduğu da fosil kalıntılarının sıklığından yola çıkılarak hesaplanmıştır. Ayrıca bu formasyondan olan *[[Apatosaurus]]*, *[[Camarasaurus]]*, *[[Stegosaurus]]*, *[[Saurophaganax]]*, *[[Ceratosaurus]]*, *[[Camptosaurus]]*, *[[Stokesosaurus]]* gibi farklı pek çok dinozorla aynı ekosistemi paylaşıyordu. Genellikle *[[Camptosaurus]]* ve *Stegosaurus* gibi orta boyuttaki canlıları ve dev sauropodların daha genç bireylerini avladıkları düşünülüyor. Bazı *Allosaurus* fosil kalıntıları üzerinde ısırık izlerinin bulunması bu cins içinde yamyamlık görüldüğünü şeklinde bir savın ortaya atılmasına yol açmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* ''Allosaurus'', the story of "Big Al", from the University of Wyoming Geological Museum in Laramie.
* Specimens, discussion, and references pertaining to ''Allosaurus'' on December 30, 2008 at dinosaurgeek.com at The Theropod Database.
* *[https://dinosaurgeek.com/theropods/allosaurus/ Allosaurus] on December 30, 2008 at dinosaurgeek at DinoData.*
* Public Pioneer, Utah State Fossil, ''Allosaurus'', from Utah.gov.
* Restoration of MOR 693 ("Big Al") and
* muscle and organ restoration at Scott Hartman's Skeletal Drawing website.
* List of the many possible ''Allosaurus'' species...