Altan Erbulak

**Altan Erbulak** (11 Kasım 1929, Erzurum - 1 Mayıs 1988, İstanbul), Türk karikatürist, tiyatro ve sinema oyuncusu, gazeteci.

## Hayatı
Binbaşı babasının görevi nedeniyle Anadolu'nun çeşitli şehirlerinde okudu. Annesi Bulgaristan göçmenidir. Bilgi isminde bir kız kardeşi vardı.

Bakırköy Ortaokulu'ndan sonra Işık Lisesi ve Tophane Erkek Sanat Enstitüsü'ne gitti. İDGSA İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde resim okumuş, askerliğini yaptıktan sonra tekrar okula giderek, 1950'de mezun olmuştur.

Babıali'ye 1943'te geldi. 1944 yılında ilk karikatürü Markopaşa dergisinde çıktı. 1947'de Akbaba dergisine girdi.

1954'te arkadaşı Ahmet Üstel'in yapımcılığında çekilen *[[Son Baskın]]* filmiyle sinema oyunculuğuna başladı. 1955'te Yeni Sabah gazetesine girdiğinde Sadık Şendil'in "*senin için senaryo yazdım*" demesiyle ''Gelin Ayşem'' sinema filminde ilk başrolünü oynadı.

Bakırköy Halkevi'nde amatör tiyatro oyunculuğu yapmıştı. 1954'te Haldun Dormen'in ısrarıyla ''Cep Tiyatrosu'''nda "''Maitre Pierre Pathelin''" oyununda profesyonel olarak sahneye çıktı.

1955'te Altan Aşkın ile evlendi. Altan Karındaş da nikah şahitliklerini yaptı. İlk eşiyle ilk kızının adlarını da Altan olarak belirlemişlerdi. Kızı Altan 16 yaşında Ankara Üniversitesi Devlet Konservatuvarını kazandığında Cüneyt Gökçer'in önerisi ile mahkemeye başvurup adını Ayşe olarak değiştirdi.

1958'de bir haftalığına Medrano Sirkinde palyaçoluk yaptı. 1964'te Füsun Şahin'le (Erbulak) evlendi.

1971 yılında Füsun Erbulak, Nevra Serezli ve Metin Serezli ile birlikte "Kocamustafapaşa Çevre Tiyatrosu"nu kurdular. Tiyatro, Beyoğlu-Şişli dışında açılan ilk tiyatro oldu. 1978'de tiyatrosunu kapatınca çeşitli tiyatro topluluklarında oyunculuk ve yönetmenlik yaptı. Münir Özkul Tiyatrosu ve İstanbul Devlet Opera Balesi'nin oyunlarında yer aldı.

1986'da Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu'nda çalışmaya başladı. Burada *[[Yanımdaki Yatak]]* adlı oyunda ilk defa güldürü dışında bir oyunda oynadı.

1985-1986'da Kandemir Konduk ve Müjdat Gezen'in kurduğu GÜM'de (Güldürü Üretim Merkezi) çalıştı.

Erbulak, Markopaşa, Yeni Sabah, Hergün, Vatan, Akşam, Tef, Akbaba, Fırt, Gırgır, Milliyet, Hafta, Yirminci Asır, Dolmuş, Doğan Kardeş, Taş, 41 Buçuk gibi çok dergi ve gazetede karikatür çizdi. Ayrıca *Taş Arabası* ve *Altanca* başlığıyla çeşitli dergilere yazılar kaleme aldı.

"Hürmüz’le Cafer", "Kibar Hırsız" sanatçının Türk mizahına kazandırdığı karikatür tiplerinden birkaçıdır. Orhan Boran'ın 1960'lı yıllarda yayımladığı ve kendi radyo karakterlerine dayandırdığı çizgi roman Yuki'yi de Altan Erbulak resimliyordu.

Türkiye'de Yavru ile Katip (002 filmleri olarak da bilinirler) olarak tanınan ve 1970'li yıllarda sinemalarda yaygın olarak gösterilen İtalya yapımı Franco e Ciccio filmlerinde Ciccio Ingrassia'nın oynadığı *Katip* karakterini Altan Erbulak seslendirdi. Franco Franchi'nin oynadığı *Yavru* karakterinin Türkçe dublajını ise Erol Günaydın yapıyordu.

Sinemanın yanı sıra *[[Tatlı Yiyelim Tatlı Konuşalım]]* gibi TV programları yaptı. Halit Kıvanç ile uzun yıllar TV programı sundu. Yılbaşı programlarında skeçler yaptı.

BBC’de televizyon eğitim kurslarına da katılan Erbulak TRT için *[[Alıngan Gemisi]]*, *[[Deneme Televizyonu]], [[Bilen Şoför Kazanıyor]]* gibi programları hazırladı.

Cihan Demirci, Erbulak'ın teknolojiye ilgisini şöyle anlatmış: "*Elektronik aletler konusunda bir öncüydü Altan abi. Biz her türlü elektronik aleti ilk onda gördük hep. 80’li yıllarda İstanbul’da bayağı karlı bir kış olmuş, adeta hayat durmuş, kimse evinden çıkıp işine gidememişti birkaç gün boyu... Milliyet’in spor sayfasına bir de baktım ki Altan ağabey gene karikatürünü çizebilmiş. Fakat karikatürün altına; “Okifax+Altan Erbulak” diye bir imza atmış... Bizler henüz faks nedir bilmezken Altan abi, o karakışta evinden faksla karikatürünü yollamayı başarmıştı. Köşe yazarları bile yazılarını gazetelerine ulaştıramamışlar, köşeleri boş çıkmıştı o günlerde.*"

Erbulak, ölümü öncesinde TRT-2 kanalında Cumartesi günleri yayınlanan “*[[Bilgisayar Dünyası]]*” adlı bir programın sunuculuğunu yapıyordu.

Aralıklı olarak Maksim Gazinosunda şovmenlik yaptı.

1 Mayıs 1988'de "''Dünyalar''" oyununu oynadıktan sonra üçüncü kalp krizini geçirerek öldü.

Ölümünden sonra, ikinci eşi Füsun Erbulak, kızları Ayşe Erbulak ve Sevinç Erbulak tarafından, yılın başarılı oyuncusuna verilmek üzere “Altan Erbulak Ödülü” 2003 yılına kadar verildi.

Mecidiyeköy'de oturduğu evin sokağına *Altan Erbulak Sokağı* ismi verilmiştir.

Anılarını "Nalıncı Keseri ya da Ben Bir yalancıyım" adlı bir kitapta topladı. Ölümünden sonra "Delikır ile Kırmızı Başlıklı Seyirci" adı altında Füsun Erbulak tarafından kendi anıları ile birlikte bastırıldı.

Ayşe Erbulak tarafından 2020'de ilki düzenlenen Erbulak Evi Öykü Yarışması “Pandemiden Sonra” olarak ödüller verdi.

## Kitapları
* 1965: Yuki Çizgi Roman
* 1968: Kazulet Hanımın Minisi - Altın Yayınları - Halit Kıvanç & Altan Erbulak
* 1989: Delikır İle Kırmızı Başlıklı Seyirci - Güneş Yayınları - Füsun Erbulak & Altan Erbulak
* 1992: Uçuçbuceği / Delikır - Bilgi Yayınevi - Füsun Erbulak & Altan Erbulak
* 1993: Kiracı - Parantez Yayınları
* 1993: Taş Arabası - Parantez Yayınları
* 2000: Sensin İnsan - Aksoy Yayıncılık
* 2000: Yerli Leylek Büyük Gece Özel Gösteri - Aksoy Yayıncılık - Karikatür
* xxxx: Nalıncı Keseri ya da Ben Bir Yalancıyım

## Aldığı ödüller

* 1961: İlhan İskender Ödülü, "İkinci Baskı" oyunundaki rolü ile
* 1969: Ekspres Altın Heykel 1969
* 1970: Ekspres Altın Heykel 1970
* 1971: Ekspres Altın Heykel, Yılın En İyi Erkek Tiyatro Sanatçısı
* 1971: Gazeteciler Cemiyeti, Türk Spor yazarları Derneği, Spor Yazılarında 25. Yıl
* 1983: İsmail Dümbüllü Ödülü, 1982-1983 yılının en başarılı sanatçısı

## Tiyatro oyunları
* Dünyalar: Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu
* Seçimler -  Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu (1987)
* Yanımdaki Yatak - Ali Poyrazoğlu Tiyatrosu (1986)
* Her Evde Hır Var - Dormen Tiyatrosu (1985)
* Yedi Kocalı Hürmüz - *Kekeme Berber* - Sadık Şendil - Şan Müzikholü (1982)
* Kim Kime Dum Duma - Eric Chappell
* Nalınlar - Necati Cumalı - Çevre Tiyatrosu
* Olur Böyle Vakalar - Çevre Tiyatrosu
* Işıklar Neden Karardı - Çevre Tiyatrosu
* Deli Deli Kulakları Küpeli - Çevre Tiyatrosu
* Yüzsüz Zühtü - *Yedi ayrı karakter* - Kandemir Konduk - Çevre Tiyatrosu
* Fehim Paşa Konağı - *Yedi Bela Rasim* - Turgut Özakman - Aksaray Köşebaşı Tiyatrosu
* Midasın Kulakları - Güngör Dilmen - İstanbul Devlet Tiyatrosu (1969)
* Ayı Masalı - Dormen Tiyatrosu
* Teyzesi - Simon Williams - Dormen Tiyatrosu
* Bugün Git Yarın Gel - Dormen Tiyatrosu
* Bit Yeniği Mi? - Ray Cooney - Dormen Tiyatrosu
* Almanya'dan Bir Yar Gelir - Dormen Tiyatrosu (1964)
* Dün Gece Yolda Giderken Çok Komik Bir şey Oldu - Larry Gelbert - Dormen Tiyatrosu
* Sokak Kızı İrma - Alexandre Breffort, Marguerite Monnot - Dormen Tiyatrosu (1961)
* Şahane Dul - Dormen Tiyatrosu (1961)
* İkinci Baskı - *Canavar Cafer* - Refik Erduran
* Müfettiş - Nikolay Gogol - Dormen Tiyatrosu (1959)
* Zafer Madalyası - *Teğmen Pulver* - Thomas Heggen, Joshua Logan (1958)
* Kamp 17 - *Herb Gordon* - Donald Bevan, Edmund Trzcinski - Dormen Tiyatrosu
* Cengiz Han’ın Bisikleti - *Dursun* - Refik Erduran - Dormen Tiyatrosu
* Papaz Kaçtı - Phillip King - Dormen Tiyatrosu (1955)
* Maitre Pierre Pathelin - Dormen Tiyatrosu (1954)

## Filmografisi
* 1954: Son Baskın - *Fox Selim* - Orhan Dilmen
* 1957: Gelin Ayşem - *Çitlenbik* - Süha Doğan
* 1958: Bana Gönül Bağlama - Muharrem Gürses
* 1958: Çitlenbik - Süha Doğan
* 1959: Feryat - Sıtkı Şumnulu
* 1959: Ölürüm De Ayrılamam - Süha Doğan
* 1960: Yeşil Kurbağalar - Dilsiz - Sami Ayanoğlu
* 1961: Bülbül Yuvası - Nejat Saydam
* 1961: Yaman Gazeteci - Burhan Bolan
* 1962: Bardaktaki Adam - Orhan Elmas
* 1962: Fosforlu Oyuna Gelmez - Aydın Arakon
* 1962: Geçti Buranın Pazarı - Nişan Hançer
* 1962: Seni Benden Alamazlar - Nişan Hançer
* 1962: Yumurcak Faka Basmaz - *Perdeci Nuri* - Aydın Arakon
* 1962: Şaka Yapma - Şinasi Özonuk
* 1962: Şeytan Bunun Neresinde - Sırrı Gültekin
* 1963: Barut Fıçısı - Zafer Davutoğlu
* 1963: Cici Can - *Ressam Ali* - Ertem Göreç
* 1963: Ölüm Pazarı - Zeki Ökten
* 1963: İki Gemi Yan Yana - *Amme Hizmetlisi* - Atıf Yılmaz
* 1965: Bilen Kazanıyor - *Çimdik* - Sırrı Gültekin
* 1965: Güzel Bir Gün İçin - *Sadık* - Haldun Dormen
* 1966: Bozuk Düzen - Haldun Dormen
* 1967: Bir Annenin Gözyaşları - Sırrı Gültekin
* 1967: Bırakın Yaşayalım - Sırrı Gültekin
* 1980: İbişo - İhsan Yüce
* 1981: Deliler Koğuşu - *Kazım* - İhsan Yüce
* 1984: Gülümseyen Dünya - Müjdat Gezen
* 1987: Güneşten De Sıcak / Sarı Güneş - Temel Gürsu
* 1987: Homoti - Müjdat Gezen

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Altan Erbulak, Karikatürcüler Derneği
* Arşiv Odası: Altan Erbulak, 1988 ve Sevinç Erbulak , BBC Türkçe
* Altan Erbulak, Facebook