Nuri Bilge Ceylan

**Nuri Bilge Ceylan** (d. 26 Ocak 1959, İstanbul), Türk yönetmen, senarist ve fotoğrafçıdır.

1997 yılından itibaren çektiği uzun metrajlı filmler ile birçok ödül kazanmış ve uluslararası alanda tanınmıştır. ''Kış Uykusu'' filmi 2014 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye Ödülü kazanmış ve sinema tarihinde bu ödülü kazanan ikinci Türk filmi olmuştur. Yönetmenin beş filmi En İyi Uluslararası Film Akademi Ödülü için Türkiye'nin adayı olarak seçilmiştir.

## İlk yılları
Ceylan, 26 Ocak 1959'da İstanbul, Bakırköy'de doğdu. Annesi Fatma Ceylan (1925-2023), babası ziraat mühendisi Mehmet Emin Ceylan'dır. Çocukluk yıllarının büyük bölümü babasının memleketi olan Çanakkale'nin Yenice ilçesinde geçti. İlköğrenimini Yenice'de tamamladı, ortaokul ve liseyi İstanbul'da tamamladı. Yükseköğrenimine 1976 yılında, İstanbul Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünde başladı. 1978 yılında Boğaziçi Üniversitesi Elektrik Mühendisliği bölümüne geçti.

Boğaziçi Üniversitesindeki eğitimi sırasında üniversitenin fotoğrafçılık (BÜFOK), dağcılık ve mağaracılık kulüplerine katılarak doğa etkinlikleri ile ilgilendi. Adı fotoğrafçılıkta duyulmaya başladı. 1982 yılında ''Milliyet Sanat'' dergisinin "Türk Fotoğraf Sanatında Gençler" başlıklı sayısında Ceylan'a yer verildi. 1980'lerde kimi portföyleri, *[[Gergedan (dergi)|Gergedan]]* gibi kültür ve sanat dergilerinde yayımlandı. 1989'da *Çıplak ve Deniz* adlı fotoğraf dizisi Kodak'ın düzenlediği yarışmada birinci seçildi ve uluslararası yarışmada Türkiye'yi temsil etme hakkı kazandı. 1985 yılında mezun olduktan sonra Londra ve Katmandu'ya seyahat etti.

Türkiye'ye döndükten sonra Ankara'nın Mamak ilçesinde askerlik hizmetini yaptığı sırada sinemacı olmaya karar verdi. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesinde iki yıl sinema eğitimi gördü. 1993'te Mehmet Eryılmaz'ın *Seviyorum Ergo Sum* adlı kısa filminde oyunculuk yaptı ve çekimlerde kamera arkasında bulunarak teknik bilgisini geliştirdi.**' Kendi [[kısa film]]ini çekmek için ''Seviyorum Ergo Sum''<nowiki/>'un çekildiği kamerayı satın aldı ve ilk kısa filmini 1993 yılında çekti. Yönetmeni, senaryo yazarı ve yapımcısı olduğu [[Koza (film, 1995)|''Koza'']] adlı film ile [[Cannes Film Festivali]]'ne katıldı. ''Koza'', yarışmaya seçilen ilk Türk kısa filmi oldu.

== Kariyeri ==
Ceylan, İlk uzun metrajlı filmi olan [[Kasaba (film)|''Kasaba'']]'yı 1997 yılında çekti. ''Koza''<nowiki/>'nın devamı sayılabilecek, [[otobiyografi]]k ve [[pastoral]] bir film olan ''Kasaba'', aralarında [[Berlin Uluslararası Film Festivali]]'nin de olduğu pek çok dünya festivalinde gösterildi. ''Kasaba'', kimilerinin "taşra üçlemesi" diye nitelendirdiği üç filmin ilkiydi. Üçlemenin diğer filmleri 1999 yılında çektiği [[Mayıs Sıkıntısı|''Mayıs Sıkıntısı'']] ve 2002 yapımlı [[Uzak (film, 2002)|''Uzak'']]'tı. Bu filmlerinde Ceylan, akrabalarını ve ailesini oyuncu olarak kullandı ve görüntü yönetmenliğinden senaryo ve kurguya kadar hemen her işi kendisi gördü''.''

''Mayıs Sıkıntısı'', Berlin Film Festivali'nin yarışmalı bölümünde gösterildi. ''Uzak'' ise 56. [[Cannes Film Festivali]]’nde yarıştı ve favori filmler arasında gösterildi. Film, festivalin ikinci önemli ödülü olan [[Grand Prix|Büyük Jüri Ödülü]]’nü (''Grand Prix'') aldı. Filmin başrol oyuncuları, [[Muzaffer Özdemir]] ve film tamamlandıktan hemen sonra bir trafik kazasında ölen [[Mehmet Emin Toprak]], En İyi Erkek Oyuncu Ödülü’nü paylaştı. Ceylan, ''Uzak'' filminin 2003 Cannes Film Festivali'nde Büyük Jüri Ödülü'nü alması ile uluslararası alanda tanınan bir isim oldu. ''Uzak'' filminin senaryosu 2004 yılında kitap olarak yayımlandı. Ceylan, bu eser ile edebî bir kimlik kazandı.

Dördüncü uzun metrajlı filmi olan ''[[İklimler]]'', görüntü yönetmenliğini Ceylan'ın kendisinin üstlenmediği ilk filmdi. Bu film ile birlikte Ceylan'ın filmlerinin yönetmenliğini [[Gökhan Tiryaki]] yapmaya başladı. Filmin yapımcılığını da ilk defa kendisi değil, Zeynep Özbatur Atakan üstlendi**.*' Ceylan, *İklimler*<nowiki/>'de eşi [[Ebru Ceylan]] ile başrolleri paylaştı. Film, [[2006 Cannes Film Festivali]]'nin yarışma bölümüne kabul edildi. Ceylan, *İklimler* filminin mekân aramaları sırasında fotoğraf sanatına döndü ve sinemanın yanı sıra fotoğrafçılığı da sürdürmeye başladı.

Ceylan, küçük zaafların büyük yalanları doğurmasıyla parçalanan bir ailenin, gerçeklerin üzerini örterek bir arada kalma çabasını anlatan [[Üç Maymun|*Üç Maymun*]] filminde ilk kez profesyonel oyuncular ile çalıştı. Bu film ile [[2008 Cannes Film Festivali]]'nde En İyi Yönetmen Ödülü'nü aldı. Ödülü aldıktan sonra yaptığı teşekkür konuşmasında, "Bu ödülü, tutkuyla sevdiğim, yalnız ve güzel ülkeme armağan ediyorum." sözleri uzun süre Türkiye gündeminde kaldı ve tartışıldı. Film, [[En İyi Uluslararası Film Akademi Ödülü|Yabancı Dilde En İyi Film Oscar]] adaylığında ilk 9'a kalan ilk Türk filmi oldu.


Ceylan, [[2009 Cannes Film Festivali]]'nde jüri üyesi olarak yer aldı. [[2011 Cannes Film Festivali]]'nde *Bir Zamanlar Anadolu'da* filmiyle Büyük Jüri Ödülü'ne layık görüldü. Yönetmenliğini yaptığı *Kış Uykusu*, [[2014 Cannes Film Festivali]]'nde [[Altın Palmiye]]'ye layık görüldü. Böylece [[Şerif Gören]] ve [[Yılmaz Güney]]'in *Yol* filminin ardından ikinci kez bir Türk filmi bu ödülü kazanmış oldu.

2018 yapımı [[Ahlat Ağacı|*Ahlat Ağacı*]], yönetmenin en çok izlenen ikinci filmi oldu. Film, [[2018 Cannes Film Festivali]]'ne katıldı ve [[91. Akademi Ödülleri]]'nde En İyi Uluslararası Film Akademi Ödülü'ne aday gösterildi. Ceylan ile yapılan söyleşileri içeren bir seçki, Mehmet Eryılmaz tarafından hazırlanıp *Söyleşiler* (2012) adlı kitap olarak yayımlandı. Ceylan'ın [[Kuru Otlar Üstüne|*Kuru Otlar Üstüne*]] isimli, başrollerinde [[Deniz Celiloğlu]] ve [[Merve Dizdar]]'ın yer aldığı filminin çekimlerine 2021 yılında başlandı. Filmin prömiyeri [[2023 Cannes Film Festivali]]nde 19 Mayıs'ta ana yarışma bölümünde yapıldı. [[Merve Dizdar]], En İyi Kadın Oyuncu Ödülü'nü kazandı.

== Filmografi ==


== Ödülleri ==

* 1997: [[Adana Altın Koza Film Festivali]], Yılmaz Güney Ödülü (*Kasaba*)
* 1998: [[17. Uluslararası İstanbul Film Festivali]], [[Uluslararası Film Eleştirmenleri Federasyonu|FIPRESCI Ödülü]] (*Kasaba*)
* 2003: [[2003 Cannes Film Festivali|56. Cannes Film Festivali]], Büyük Jüri Ödülü (*Uzak*)
* 2008: [[2008 Cannes Film Festivali|61. Cannes Film Festivali]], En İyi Yönetmen Ödülü (*Üç Maymun*)
* 2009: [[Türkiye Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülleri|Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü]]
* 2011: [[2011 Cannes Film Festivali|64. Cannes Film Festivali]], Büyük Jüri Ödülü (*Bir Zamanlar Anadolu'da*)
* 2014: [[2014 Cannes Film Festivali|67. Cannes Film Festivali]], Altın Palmiye (*Kış Uykusu*)

== Yayımlanan senaryoları ==

* *Mayıs Sıkıntısı*, Norgunk Yayıncılık, 2003.
* *Uzak*, Norgunk Yayıncılık, 2004
* *Kasaba*, Norgunk Yayıncılık, 2007.
* *İklimler'', Norgunk Yayıncılık, 2009.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*
* 
* 
* Milliyet'te Nuri Bilge Ceylan'ın en sevdiği 10 film 
* BBC Türkçe'de 2008 yılında yaptığı röportaj