Zühtü Bayar

**Zühtü Bayar**, (18 Kasım 1943, Niğde, Türkiye - 26 Mart 2011, İstanbul, Türkiye), Şâir ve Yazar.

## Hayatı
Mehmet Selim, Dr. Hikmet Ferdâ, Güliz Arda, Ayşe Atlanç, Zâhit Beğen, Mehmet Atılgan ve Mustafa SantaFE imzalarını da kullandı. Muzaffer Hanım ile astsubay ve tüccar Mehmet Feyzi Bayar'ın oğlu, şair Atılgan Bayar'ın babasıdır. İlk ve ortaokulu İstanbul'da tamamladı. 1966 yılında lise öğrenimini siyasal nedenlerle yarıda bıraktı.Akvaryumculuk (1961), avcılık (1957-1962), gazetecilik (1968-1980) ve sahaflık (1980-1982) yaptı. **Gençlik ve Oyun** dergilerinde çalıştı. **Oturum** (1964-1966) ve **Gelecek** (1971) dergilerini yönetti. **Yansıma** dergisinin kurucuları arasında yer aldı (1971). **[[Türk Solu]]** (1968), **Yeni Ortam** (1972-1974) ve '''Vatan''' (1974-1976) gazetelerinin sanat sayfalarını hazırladı. TRT'de “***Sanat ve Bilimkurgu***” (1993), Yurt FM'de “***Bilimkurgu Gezegeninden***” ve “***Yazarlar ve Kitaplar***” (1994-1995) programlarını hazırladı. 1973 yılında sıkıyönetim mahkemesi tarafından sorgulandı. ***[[Türkiye Gazeteciler Cemiyeti]]''', '''[[Türkiye Gazeteciler Sendikası]]''', '''[[Türkiye Yazarlar Sendikası|Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS)]]*** ve ***Nazım Hikmet Vakfı*** danışma kurulu üyesidir. Boşanmış ve bir çocuk babasıdır.

İlk yazısı “***Okuldışı İzcilik***”, 1961 yılında  '''Gençlik''' dergisinde yayımlandı. Politika ve sanat konusundaki yazıları; *[[Varlık (dergi)|Varlık]], Yelken, Yeni Gerçek, Soyut, [[Papirüs (dergi)|Papirüs]], [[Ant (dergi)|Ant]], May, Türk Solu, İnsancıl, Matbûat* ve *Nostromo* dergilerinde yayımladı. Şükran Kurdakul, onun Asım Bezirci’nin öncülük ettiği ‘*nesnel eleştiri*’ anlayışından hareketle, Marksist kuramın edebiyat eleştirisini edebiyatımıza uygun şekilde yorumlama çabası gösterdiğini” belirtir. Edebiyat kuramı ve eleştirisiyle ilgili olduğu yıllarda: Burhan Günel, Tekin Sönmez ve Burçak Evren gibi birçok önemli ismi keşfederek yetişmelerine katkıda bulundu. Bayar, ilerleyen yıllarda derin tarih ve arkeoloji çalışmalarına yönelerek; tarihî maddeci dünya görüşünden hareketle kendine özgü bir tarih felsefesi geliştirdi. Özellikle Osmanlı ve İslam sikkeleri üzerine yaptığı araştırma ve keşifleri, batı dünyasında da ilgiyle karşılandı. İlhan Berk onun için: "Osmanlı'nın sanat ve duygu dünyasını en iyi yorumlayan tarihçilerden biri" değerlendirmesinde bulunmuştur. Son yıllarda bilimkurgu türündeki öykü ve romanlarıyla dikkatleri üzerine çekti. "*Bilimkurgu ve Gerçeklik*" (2001) adlı kapsamlı incelemesinde; bilimkurgunun yalnızca bir sanat türü olmadığını; aynı zamanda doğa ve topluma karşı pozitif bir tavır geliştirdiğini ve giderek bir dünya görüşüne dönüştüğünü ileri sürdü. ***[[Bilim ve Ütopya]]*** dergisi yazı kurulu üyeliği görevinde bulundu. Ayrıca ***Nâzım Hikmet Vakfı Danışma Kurulu'', ''[[Türkiye Gazeteciler Cemiyeti]]'' ve ''[[Türkiye Yazarlar Sendikası|Türkiye Yazarlar Sendikası (TYS)]]*** üyesiydi.

## Ödülleri

* **“Toplumcu Atatürkçülük”** yazısıyla **1973 Barış Gazetesi Çağdaş Atatürkçülük Ödülü** (**Birincilik**).
* **“Güneşe Köprü”** ile **1988 İstanbul Belediyesi Gülhane Sanat Festivali Öykü Ödülü** (**Mansiyon**).

## Yapıtları

### İnceleme
* Eğitim Sorunlarımız, İst. Ersa Matb.,1964
* Nâzım Hikmet Üzerine, İst. Habora, 1967;Tel, 1973,Okar1978, Armoni, 1992
* Nâzım Hikmet'in Oyun Yazarlığı, İst.,Gerçek Sanat 1995
* Bilimkurgu ve Gerçeklik, İst, Broy, 2001
     
### Şiir
* Zaman Aynası, İst., Derinlik, 1980.
    
### Roman
* Filler Mezarlığı, İst., Stüdyo-İmge, 1991

'''Salah Birsel'in "Filler Mezarlığı" üstüne yazdıkları;
"Filler Mezarlığı, Zühtü Bayar'ın romanı Zühtü Bayar, 20 yaşlarında (1963) edebiyat alanına adımını atmıştır. Güçlü bir eleştirmendir. Nâzım Hikmet için yazdığı kitap, (Nâzım Hikmet Üzerine) dört basım görmüştür. Zaman Aynası 1980 yılındadır. Romanı ise 1991 Ekim'inde gün ışığına çıkar. Zühtü Bayar'a bakılırsa, "Filler Mezarlığı", Sultanahmet Meydanı'ndan yani o "yaşam nehri"nden başkası değildir. 
Hindistan'a giderken İstanbul'da istasyon çeviren hippiler, eroin düşkünleri, güvenilir arkadaşlar, kıyak insanlar ve Türk kızları gibi kendilerini kasmıyan ay-yenisi ve filinte güzeller, Avrupalı kızlar, her yahdan fışkırıyordur. Zühtü Bayar, dünyayı parmağına takmış ve oynatmış bir kadının yaşam öyküsünü yansıtmak için yolaçıkmıştır. Ne var ki, yazdıklarını okuyup bitirince, bir başkasını öne sürerek, kendini anlatmış olduğunu görmüştür. Zühtü Bayar, sözcükleri seven bir yazar. Diyecekerini gelişigüzel değil, uzun boylu tartarak düzer. Romanının bir yerinde, alçakgönüllülüğünü ortaya koyan şu tümceye de rastlanır. "Yazdıklarım kıldan tüyden şeylerdi ama yine de hatasız bir dille yazılması ve azıcık da üslûb dümenleri çevrilerek yazılması gerekiyordu." Zühtü Bayar'ın bir yaşam filozofu olduğu da düşünülebilir.

Ona göre çirkin kadınlar, kaknemler iki türe ayılır. Ya saldırgan ve huysuzdurlar ya da tam tersi, kıyakçı olurlar. Güzeller ise kendi güzelliklerinin, afur- tafurlarının fırtınalı denizinde boğulan zavallılardır. Ya da güzelliklerini, bencil erkekler uğrunda harcayan acınası âşıklardır. Ne var, kimi güzeller de yüreklerinden yükselerek yüzlerine vuran güzeliklerini, sevdiklerine bütünüyle aktarmaktan geri kalmazlar.

KİMLİKSİZ BİR ELEŞTİRMENİN "FİLLER MEZARLIĞI" HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ
"Yazarın kendi yaşam öyküsünden yola çıkarak biçimlendirdiği romanıdır. Özellikle 60'ların sonları ve 70'lerin başında, Sultanahmet üzerinden geçerek doğuya yolculuğa devam eden hippiler ve onların yaşam tarzının bir Türk yazarının üzerinde bıraktığı izler olarak okunabilir. Bu dönemde öncü bir hippi komün oluşturan Mehmet Martı (-ki aslen yazarın kendisidir,) bu komün içindeki ilişkileri korumaya çalışırken asıl kendisinin yaralı ve yaralanmakta olduğunu biraz geç de olsa fark eder. Sonuçta tüm filler aynı mezarlığa gitmektedir. Sultanahmet, Pudding Shop, hippiler ve ağır bir doğu kültüründen kaçma çabası, kitabın satır aralarından akmakta. İstanbul'dan hippi manzaraları çok doğru ve keyifli bir dil ile aktarılmış. Bir yarı aydının kendi kültürüne yabancılaşırken bir diğer kültüre sıkışmaya çalışıp arada kalışının hazin hikâyesidir."

* Sahte Uygarlık, İst.,İnkılap, 1999

### Öykü
* Geyşa Android Şirketi, İst.,İnkılap, 1999
 
### Derleme
* Yazdık Nâzım Nâzım Diye, (Günel Altıntaş'la) İst., Soyut 1974
* Yazıları, İst.Koza 1976
 
### Çeviri
* Düşünceler ve Pırıltılar (Dharma),1994
* Kıyametten Sonra (öykü antolojisi)1991-1999
 
## Kaynakça
* BF (1 Ekim 1999); Necatigil, İsimler.75; Kurdakul, Sözlük, 120: Karaalioğlu, 98.(“Tanzimattan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi”,Cilt-1,YKY, 2001)