Musa Kazım Onar

**Musa Kazım Onar** (1881, Hadim, Konya - 5 Aralık 1930, Viyana), Türk siyasetçi, hukukçu ve akademisyendir. Osmanlı Meclis-i Mebûsan'ın IV. döneminde Konya Mebusu olarak görev yapmış; daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin I., II. ve III. dönemlerinde Konya milletvekilliği yapmıştır. TBMM'de I. dönem Meclis reis vekilliği görevinde bulunmuş ve bir süre İcra Vekilleri Heyeti bünyesinde Şer'iye ve Evkaf Vekilliği görevini yürütmüştür. 1912 yılında kurduğu Konya Barosu'nun ölümüne kadar başkanlığını yapmıştır.

## Eğitim hayatı
Musa Kazım Efendi (Onar), 1881 yılında Konya'nın Hadim ilçesinde doğdu. Musa Hocazade Ahmet Efendi'nin oğludur. Eğitim hayatına Hadim'de başladıktan sonra Konya'ya giderek İrfaniye Medresesi'nde öğrenim gördü. Burada, eski Konya milletvekillerinden Ömer Vehbi Büyükyalvaç olarak da bilinen Yalvaçlı Ömer Vehbi Efendi'den sarf, nahiv, mantık, maânî, beyan, bediî, usul-ı fıkıh, ilm-i kelâm ve hadis gibi alanlarda eğitim aldı.

Medrese öğreniminin ardından bugün İstanbul Üniversitesi'nin temelini oluşturan Darülfünun'a bağlı Konya Hukuk Mektebi'ne girdi ve 1911 yılında birincilikle mezun oldu.

## Selanik Hukuk Mektebi ve Konya Barosu
1912 yılında, İstanbul'da açılan Selanik Hukuk Mektebi'nde müderrislik sınavını kazandı ve Mecelle ve Usul-i Fıkıh müderrisi olarak göreve başladı. Selanik'te hukuk öğrencilerine ders verdi. Ancak Balkan Savaşları sırasında Selanik'in Osmanlı egemenliğinden çıkmasının ardından Konya'ya döndü ve Selanik Hukuk Mektebi kapandı.

Konya'ya döndükten sonra serbest avukatlık yapmaya başladı ve 1912 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nda İstanbul Barosu'ndan sonra kurulan ikinci baro olan Konya Barosu'nu kurdu. Onar, ölümüne kadar baronun başkanlığını yürüttü.

## Siyasi Hayatı
1919 yılında Konya Mebusu olarak Osmanlı Meclis-i Mebusan'a katıldı ve Osmanlı Devleti'nin son mebusları arasında yer aldı.

Osmanlı Devleti'nin işgaline karşı yürütülen Milli Mücadele sürecinde, 23 Nisan 1920'de açılanTürkiye Büyük Millet Meclisi'ne Konya milletvekili olarak katıldı. TBMM'nin kurucu kadroları arasında yer aldı ve 1920-1922 yılları arasında Meclis'in birinci reis vekilliği görevini yürüttü.

Onar, TBMM'nin I., II. ve III. dönemlerinde Konya milletvekili olarak görev yaptı. 15 Nisan 1923 tarihinde Ali Fethi Okyar başkanlığında kurulan hükûmette Şer'iye ve Evkaf Vekili (Diyanet ve Vakıflar Bakanı) olarak görev aldı. Ayrıca bir dönem Türkiye Ziraat Bankası İdare Meclisi Reisliği görevini yürüttü.

## Ölümü
Musa Kazım Onar, 1929 yılında verem hastalığına yakalandı ve tedavi amacıyla Viyana'ya gönderildi. Tedavisinin ardından Türkiye'ye dönmek üzereyken Viyana Tren Garı'nda rahatsızlanarak 5 Aralık 1930 tarihinde hayatını kaybetti. Naaşı İstanbul'a getirilerek Edirnekapı Şehitliği'ne defnedildi.

Atatürk'ün yakın dostlarından biri olan Musa Kazım Onar'ın ölümü Mustafa Kemal Atatürk'ü de derinden etkilemiştir. Atatürk, Musa Kazım Efendi'nin çocuklarının eğitimi ile yakından ilgilendiği belirtilir.

## Aile
Musa Kazım Efendi evli ve beş çocuk babasıdır. Çocukları Ahmet Onar, Orhan Onar ve İhsan Onar ilkokuldan itibaren Galatasaray Lisesi'nde yatılı olarak öğrenim görmüşlerdir. Kızları Leman Göksü ve Melahat Kırkağaçlıoğlu ise Vefa Kız Lisesi'nde eğitim almışlardır. Çocuklarının tamamı yükseköğrenimlerini İstanbul Üniversitesi'nde sürdürmüştür.

Onar ailesi, Musa Kazım Efendi'nin ölümünden sonra "Onar" soyadını almıştır. Ailenin önde gelen isimleri arasında Konya Senatörü Ahmet Onar, Anayasa Mahkemesi Başkanı Orhan Onar ve Konya İl Başkanı İhsan Onar yer alır.

## Not
Musa Kazım Onar, Osmanlı Devleti'nin son şeyhülislamlarından olan Musa Kazım Efendi ile karıştırılmamalıdır.

## Konuyla ilgili yayınlar
* Arabacı, a.g.e. s. 290-291
* M. Ali Uz, Konya Hukuk ve Baro Tarihçesi, Konya 2006, s. 71-74
* Sural a. g. dizi yazı, 12 Eylül 1975

## Kaynakça