Türkiye'deki ormanlar

**Türkiye'deki ormanlar**, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisindeki orman varlığıdır.

## Tarih
1923'te Cumhuriyet'in kurulmasından önceki orman örtüsü çok iyi bilinmemektedir. İlk büyük ağaçlandırma projesi 1939'da yapıldı.

## Yasal durumu
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 169. maddesi uyarınca  mülkiyeti devlete aittir ve devlet tarafından yönetilir ve işletilir. Zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. 6831 Sayılı Orman Kanunu ile kamu yararına kullanımı, süresi vb. durumlar tanımlanır.

## Genel bilgiler
Türkiye'de orman dağılışında en önemli faktör yağış ve nemdir. Yağış miktarı ile orman dağılımı arasında çok sıkı bir ilişki vardır. Karadeniz Bölgesinde yağışın fazla olması sayesinde ormanlar çok iken Güneydoğu ve İç Anadolu bölgelerinde kuraklıktan dolayı ormanlar çok az yer kaplar.

23 milyon hektarlık orman arazisinin; %95'ı koruluk, %5'i baltalık durumundadır.

## Orman alanı
Türkiye'deki ormanlık alanın toplamı 22.933.000 ha'dır ve bu da ülke genelinin %29,4'üne denk gelmektedir. Bu alanın %32'sini yapraklı ormanlar, %48'ini iğne yapraklı -ibreli- ormanlar ve %20'sini ise ibreli ve yapraklı karışık ormanlar kaplamaktadır. 2024 yılında toplamda çıkan 3 bin 800 orman yangınında 27 bin hektar alan zarar gördü. 

### Coğrafi bölgelere göre ormanlık alan dağılımları
* 2020 yılı itibarıyla orman alanlarının coğrafi bölgelere dağılışı, ormanlık alan ve ağaç serveti dağılımı şu şekildedir:

## Ağaç türleri
Türkiye'nin bitki örtüsünde doğal olarak yetişen 550'ü aşkın ağaç ve çalı bulunur. 2020 itibarıyla bu dağılışta yer alan ilk beş ağaç şu şekildedir:

* Kızılçam,	* [[Kızılçam|Pinus brutia]]*
* Karaçam,*[[Karaçam|Pinus nigra]]*
* Sarıçam, *[[Pinus silvestris]]*
* Fıstık çamı, *[[Fıstık çamı|Pinus pinea]]*
* Halep çamı, *[[Halep çamı|Pinus halepensis]]*
* Sahil çamı, *[[Pinus pinaster (maritima)]]*
* Monteri çamı, *[[Monteri çamı|Pinus radiata]]*
* Günlük çamı, *[[Pinus taeda]]*
* Kazdağı göknarı, *[[Abies equi-trajani]]*
* Uludağ göknarı, *[[Abies bormmülleriana]]*
* Doğu Karadeniz göknarı,*[[Doğu Karadeniz göknarı|Abies nordmanniana]]*
* Toros göknarı,*[[Toros göknarı|Abies cilicica]]*
* Doğu ladini, *[[Doğu ladini|Picea orientalis]]*
* Avrupa ladini, *[[Avrupa ladini|Picea abies]]*
* Toros sediri, *[[Lübnan sediri|Cedrus libani]]*
* Adi ardıç, *[[Adi ardıç|Juniperus communis]]*
* Sabin ardıcı, *[[Juniperus sabina]]*
* Finike ardıcı, *[[Juniperus phoenicea]]*
* Kokulu ardıç, *[[Kokulu ardıç|Juniperus foetidissima]]*
* Boylu ardıç, *[[Juniperus excelsa]]*
* Adi servi, *[[Cupressus sempervirens]]*
* Porsuk, *[[Yaygın porsuk|Taxus baccata]]*
* Douglas göknarı,*[[Pseudotsuga douglasi]]*
* Andız, *[[Andız|Arceuthos drupacea]]*
* Doğu kayını, *[[Doğu kayını|Fagus orientalis]]*
* Palamut meşesi, *[[Quercus aegilops]]*
* Saplı meşe, *[[Saplı meşe|Quercus robur]]*
* Sapsız meşe, *[[Quercus petreaea]]*
* Macar meşesi, *[[Quercus frainetto]]*
* Tüylü meşe, *[[Tüylü meşe|Quercus pubescens]]*
* Mazı meşesi, *[[Mazı meşesi|Quercus infectoria]]*
* Saçlı meşe, *[[Saçlı meşe|Quercus cerris]]*
* Pırnal meşesi, *[[Pırnal meşe|Quercus ilex]]*
* Kermes meşesi, *[[Kermes meşesi|Quercus coccifera]]*
* Doğu Karadeniz meşesi, *[[Doğu Karadeniz meşesi|Quercus pontica]]*
* Istranca meşesi, *[[Istranca meşesi|Quercus hartwissiana]]*

* İspir meşesi, *[[Quercus macranthera]]*
* Kasnak meşesi, *[[Kasnak meşesi|Quercus vulcanica]]*
* Çoruh meşesi, *[[Quercus dschorochensis]]*
* Virjinya meşesi, *[[Quercus virgilinia]]*
* Brantii meşesi, *[[Quercus brantii]]*
* Lübnan meşesi, *[[Quercus libani]]*
* Makedonya meşesi, *[[Makedonya meşesi|Quercus trojana]]*
* Boz pırnal meşe, *[[Quercus aucheri]]*
* Mantar meşesi, *[[Mantar meşesi|Quercus suber]]*
* Toros meşesi, *[[Quercus haas]]*
* Doğu gürgeni, *[[Carpinus orientalis]]*
* Adi kızılağaç, *[[Alnus glitunosa]]*
* Doğu kızılağacı, *[[Doğu kızılağacı|Alnus orientalis]]*
* Fırat kavağı, *[[Popolus euphratica]]*
* Kara kavak, *[[Popolus nigra]]*
* Titrek kavak, *[[Popolus tremula]]*
* Anadolu kestanesi, *[[Anadolu kestanesi|Castanea sativa]]*
* Adi dişbudak, *[[Adi dişbudak|Fraxinus excelsior]]*
* Büyük yapraklı ıhlamur, *[[Büyük yapraklı ıhlamur|Tilia platyphyllos]]*
* Kafkas ıhlamuru, *[[Tilia rubra]]*
* Tüylü ıhlamur, *[[Tilia tomentosa]]*
* Avrupa ıhlamuru, *[[Tilia cordota]]*
* Ova akçaağacı, *[[Ova akçaağacı|Acer campestre]]*
* Kapadokya akçaağacı, *[[Beşparmak akçaağaç|Acer cappadocicum]]*
* Çınar yapraklı akçaağaç, *[[Çınar yapraklı akçaağaç|Acer platanoides]]*
* Dağ akçaağacı, *[[Dağ akçaağacı|Acer pseudoplatanus]]*
* Kafkas akçaağacı, *[[Kayın gövdeli akçaağaç|Acer trautvetteri]]*
* Tatar akçaağacı, *[[Tatar akçaağacı|Acer tataricum]]*
* İtalyan akçaağacı, *[[Acer opalus]]*
* Doğu akçaağacı,*[[Acer orientale]]*
* Dişbudak yapraklı akçaağaç,*[[Dişbudak yapraklı akçaağaç|Acer negundo]]*
* İran akçaağacı, *[[Toros akçaağacı|Acer hyrcanum]]*
* Üçdilimli akçaağaç, *[[Acer monspessulanum]]*
* Ova karaağacı, *[[Ulmus cempestris]]*
* Hercai karaağaç, *[[Ulmus laevis]]*
* Dağ karaağacı, *[[Ulmus montana]]*

* Asya karaağaç, *[[Sibirya karaağacı|Ulmus pumila]]*
* Kırmızı karaağaç, *[[Ulmus rubra]]*
* Kayacık, *[[Ostrya carpinofolia]]*
* Akçaağaç yapraklı çınar,*[[Platanus acerifolia]]*
* Batı çınarı, *[[Batı çınarı|Platanus occidentalis]]*
* Doğu çınarı, *[[Doğu çınarı|Platanus orientalis]]*
* Okaliptus, *[[Okaliptüs|Eucalyptus camaldulensis]]*
* Sığla, *[[Anadolu sığla ağacı|Liquidambar orientalis]]*
* Adi fındık, *[[Fındık|Corylus avellana]]*
* Türk fındığı, *[[Corylus sylvatica]]*
* Ak söğüt, *[[Salix alba]]*
* Badem yapraklı söğüt, *[[Salix amygdalina]]*
* Salkım söğüt, *[[Salix babylonica]]*
* Keçi söğüdü, *[[Salix caprea]]*
* Boz söğüt, *[[Salix cinerea]]*
* Kara söğüt, *[[Salix nigra]]*
* Sepetçi söğüdü, *[[Salix viminalis]]*
* Beyaz huş, *[[Tüylü huş|Betula alba]]*
* Kara huş, *[[Betula nigra]]*
* Tüylü huş, *[[Tüylü huş|Betula pubescens]]*
* Adi huş, *[[Adi huş|Betula verrucosa]]*
* Kıbrıs akasyası, *[[Acacia cyanophylla]]*
* Yalancı akasya, Robinia pseudoacacia
* Kiraz, *[[Prunus avium]]*
* Üvez, *[[Kuş üvezi|Sorbus aucuparia]]*
* Ceviz, *[[Adi ceviz|Juglans regia]]*
* Yabani zeytin, *[[Zeytin|Olea europaea]]*
* Akdeniz defnesi, *[[Akdeniz defnesi|Laurus nobilis]]*
* Adi şimşir, *[[Buxus sempervirens]]*
* Orman gülü, *[[Rhododendron ponticum]]*
* Kocayemiş, *[[Koca yemiş|Arbutus unedo]]*
* Harnup (Keçiboynuzu), *[[Keçiboynuzu|Ceratonia siliqua]]*
* ''Diğer yapraklılar

## Ormanlardan yararlanma

Türkiye'de ormanlardan orman ve ağaç sanayi ile ekonomik olarak yararlanılır. 2010 yılı orman ürünleri ihracatı 3.15 milyar $'dır. 2000 yılında 11 milyon $, 2010 yılında 14,9 milyon $ ihracat yapan kereste sektörü, 2010'da 132,3 milyon $ ithalat yapmıştır.

Türkiye'deki istihdam oranlarına göre mobilya bölgeleri: İstanbul, Ankara, Bursa, Kayseri, İzmir ve Adana önemli üretim alanlarıdır. Ayrıca Bolu, Eskişehir, Sakarya, Zonguldak, Trabzon, Balıkesir, Antalya, Isparta, Burdur mobilya üretilen diğer alanlardır.

Yapılan hesaplamaya göre Türkiye ormanları 2019 yılı için 84 milyon ton karbondioksit tutmuştur.

## Ayrıca bakınız
* Orman Genel Müdürlüğü
* 2021 Türkiye orman yangınları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Harita
* Orman Genel Müdürlüğü Stratejik Planı
* Global Forest Resources Assessment at Food and Agriculture Organization 
* Global Forest Resources Assessment 2020 country report at Food and Agriculture Organization