Israel Gelfand

**Israel Moyseyovich Gelfand** (Yidiş: , ;  - 5 Ekim 2009), Yahudi asıllı ünlü bir Sovyet matematikçisiydi. Grup teorisi, temsil teorisi ve fonksiyonel analiz dahil olmak üzere matematiğin birçok dalına önemli katkılarda bulundu. Lenin Nişanı ve ilk Kurt Ödülü de dahil olmak üzere birçok ödülün sahibi, Kraliyet Cemiyeti'nin Yabancı Üyesi ve Moskova Devlet Üniversitesi'nde profesördü ve 76. doğum gününden kısa bir süre önce Rutgers Üniversitesi'nde Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti ve yaşamının sonuna dek orada kaldı.

## İlk yıllar
Gelfand, 1913'te günümüzde Ukrayna'nın güneybatısındaki küçük bir kasaba olan Okny'de, Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Gelfand'ın söylemine göre babası, bir değirmen sahibi olduğu için onun liseden atılmasına sebep oldu. Hem liseyi hem de üniversiteyi atlayarak, 19 yaşında, dönemin önde gelen matematikçilerinden biri olan Andrey Kolmogorov'un profesör olduğu Moskova Devlet Üniversitesi'ne girdi ve lisansüstü eğitimine başladı.

## Çalışmaları
Gelfand, aşağıdakiler dahil diğer birçok çalışmask ile tanınır:
* Sergei Fomin ile birlikte yazdığı *Değişkenler Hesabı* (1963) kitabı
* Banach cebir teorisinde Gelfand gösterimi;
* Banach cebir teorisinde Gelfand-Mazur teoremi;
* Gelfand-Naimark teoremi;
* Gelfand-Naimark-Segal yapımı;
* Gelfand - Shilov uzayları;
* Gelfand-Pettis integrali;
* Karmaşık klasik Lie gruplarının temsil teorisi;
* Yarıbasit Lie cebirlerinin temsil teorisinde Verma modülleri teorisine katkılar (IN Bernstein ve SI Gelfand ile);
* Dağılım teorisine katkılar ve sonsuz boyutlu uzaylarda ölçümler;
* Otomorfik formların temsillerle bağlantısının ilk gözlemi (Sergei Fomin ile);
* Atiyah-Singer indeksi teoremi ile ilgili varsayımlar;
* Sıradan diferansiyel denklemler (Gelfand- Levitan teorisi);
* Varyasyonlar hesabı ve soliton teorisi (Gelfand-Dikii denklemleri);
* *Sivri uç biçimleri felsefesine* katkılar;
* Gelfand-Fuks yapraklanma kohomolojisi;
* Gelfand - Kirillov boyutu;
* İntegral geometri;
* Pontryagin sınıfının kombinatoryal tanımı;
* Genel hipergeometrik fonksiyonlar;
* Gelfand - Tsetlin örüntüleri;
* Gelfand - Lokutsievski yöntemi

## Aile
Gelfand,  ile evlendi; Sergei, Aleksandr ve Vladimir isimlerinde iki oğlu oldu. Aleksandr erken yaşlarda lösemiden öldü. Yaşları oldukça ileri olan bu iki oğlu, günümüzde Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşamaktadır. İlk karısından boşanmanın ardından Gelfand, ikinci karısı Tatiana ile evlendi; Tatiana isminde bir kızları oldu. Ayrıca ailede dört torun, üç büyüktorun vardır. Günümüzde Gelfand ile ilgili anılar, ailesi tarafından yönetilen özel bir web sitesinde toplanmaktadır.

## Yayınlar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ''Generalized Functions Volumes, 1-6'' , American Math Society, (2015)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Israel Moiseevich Gelfand , dedicated site, maintained by Tatiana V. Gelfand and Tatiana I. Gelfand
* Israel Gelfand  - Daily Telegraph obituary
* Israel Gelfand  - Guardian obituary
* Israel Gelfand at the Mathematics Genealogy Project
* O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Israel Gelfand", MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews.
* Web page at Rutgers
* List of publications.
* Steele Prize citation.
* The unity of mathematics – In honor of the ninetieth burthday of I. M. Gelfand
* Interview: "A talk with professor I. M. Gelfand.", recorded by V. Retakh and A. Sosinsky, Kvant (1989), no. 1, 3–12 (in Russian). English translation in: Quantum (1991), no. 1, 20–26. (Link )