Roma Britanyası Valileri

Bu, MS 43'ten MS **409'a kadar Roma Britanyası valilerinin** kısmi bir listesidir. Birleşik eyalet olarak ismi "Britannia" olan Roma Britanyası, bir konsüler bir eyalet idi, yani valiler onu yönetebilmeleri için önce Roma'da bir konsül olarak görev yapmak zorundalardı. Bu rütbe ya bir yeterlik ya da ordinarius olarak elde edilebilirken, bir dizi vali *konsül ordinarii rütbesinde idi* ve aynı zamanda Erken İmparatorluk dönemi Roma konsülleri listesinde de yer alıyordu. Roma Britanyası önce ikiye (3. yüzyılın başlarında), sonra dörde (293) bölündükten sonra, daha sonraki valiler daha düşük unvanda ve sınıfta (equestrian sınıfı) olabilirler.

Valilerin tümü Roma tarihçileri tarafından kaydedilmemiştir ve burada listelenenlerin çoğu epigrafik kanıtlardan veya Vindolanda tabletleri gibi kaynaklardan yararlanılarak listelenmiştir. Gnaeus Julius Agricola'nın 85 yılında geri çağrılmasının haricinde, sadece isimlendirilebilenlerin hizmet tarihleri çıkarılabilir. Diğerleri hala tamamen isimsiz ve Britanya'nın ayrı eyaletlere bölündüğü zamana kadar olan kayıtlar çok bozuk.

## Brittania'nın Roma valileri

### [[Julio-Claudian hanedanı]] dönemi valileri

* Aulus Plautius (43-47)
* Publius Ostorius Scapula (47–52)
* Aulus Didius Gallus (52–57)
* Quintus Veranius (57–57)
* Gaius Suetonius Paulinus (58-62)
* Publius Petronius Turpilianus (62–63)
* Marcus Trebellius Maximus (63-69)

### [[Flavius hanedanı]] dönemi valileri

* Marcus Vettius Bolanus (69-71)
* Quintus Petillius Cerialis (71–74)
* Sextus Julius Frontinus (74-78), aynı zamanda askeri ve teknik konularda yazar
* Gnaeus Julius Agricola (78–84), Kaledonya fatihi
* Lucius Javolenus Priscus (84-86)
* Sallustius Lucullus (kesin değil; 87 -  89)
* Aulus Vicirius Proculus (93)
* Publius Metilius Nepos (kesin değil; 96 - 97)

### [[Trajan]] dönemi valiler

* Titus Avidius Quietus (97 - 101)
* Lucius Neratius Marcellus (yaklaşık 101 - 103)
* Bilinmeyen (103 - 115)
* Marcus Appius Bradua (kesin değil; 115-118)

### [[Hadrian]] dönemi valileri

* Quintus Pompeius Falco (118–122)
* Aulus Platorius Nepos (122 - c. 125)
* Trebius Germanus (kesin değil ; 127)
* Sextus Julius Severus (yaklaşık 131 - 133)
* Publius Mummius Sisenna (kesin değil; 133 - 135)

### [[Nerva-Antonin Hanedanı|Antonin hanedanı]] dönemi valileri

* Quintus Lollius Urbicus (c. 138 - c. 144)
* Gnaeus Papirius Aelianus (yaklaşık 145 - 147)
* Bilinmiyor (147 - 154)
* Gnaeus Julius Verus (yaklaşık 154 -  158)
* Longinus (yaklaşık 158 - 161)
* Marcus Statius Priscus (161 - 162)
* Sextus Calpurnius Agricola (163 - 166)
* Bilinmeyen (166 - 175)
* Quintus Antistius Adventus (yaklaşık 175 - 178)
* Caerellius Priscus (kesin değil; 174-5 - 177)
* Lucius Ulpius Marcellus  (yaklaşık 178 - 184)
* Marcus Antius Crescens Calpurnianus (vali vekili, 185)
* Publius Helvius Pertinax (c. 185 - c. 187), daha sonraki Roma İmparatoru
* Lucius Artorius Castus (vali vekili (187 - 191)
* Decimus Clodius Albinus (191 - 197), imparatorluk gaspçısı

### [[Septimius Severus|Severus]] dönemi valileri

* Virius Lupus (197 - c. 200)
* Pollienus Auspex (yaklaşık 201)
* Marcus Antius Crescens Calpurnianus (vali vekili c. 202)
* Gaius Valerius Pudens (c. 202 - c.205)
* Lucius Alfenus Senecio (c. 205 - c. 207)
* Gaius Junius Faustinus Postumianus (yaklaşık 208 - c. 211)

Bazı kaynaklar başka bir valiyi, ikinci bir Ulpius Marcellus'u belirtiyor. İlk başta görevdeki ilk Ulpius Marcellus'un oğlu olduğu düşünülüyordu (yaklaşık 211'da). Bu, yanlış tarihlendirilmiş bir yazıya dayanmaktaydı ve artık yalnızca daha önceki Ulpius Marcellus'a atıfta bulunduğu kabul edilmektedir.

İmparator Septimius Severus'un iki oğlu Caracalla ve Publius Septimius Geta, babalarının 208 ile 211 yılları arasında düzenlenen seferleri sırasında ve hemen sonrasında eyaleti bir süre idare ettiler.

## Britannia Superior ve Inferior'a Bölünme
Bu liste, bölünmenin gerçekleştiğini varsaymaktadır (yaklaşık 213'te)

### Britannia Superior

* Tiberius Julius Pollienus Auspex (223-226 yılları arasında bir zaman)
* Gaius Junius Faustinus Postumianus (muhtemelen 222-235 yılları arasında bir ara)
* Rufinus (muhtemelen 3. yüzyılın başları)
* Marcus Martiannius Pulcher (3. yüzyıl)
* Titus Desticius Juba (253–255)

### Britannia Inferior

* Gaius Julius Marcus (213'te)
* Marcus Antonius Gordianus (216 tarafından)
* Modius Julius (219 tarafından)
* Tiberius Claudius Paulinus (c. 220)
* Marius Valerianus (221 - 222/223)
* Claudius Xenophon (223)
* Maximus (225 tarafından)
* Claudius Apellinus (bazen 222-235 yılları arasında)
* Calvisius Rufus (bazen 222-235 arası)
* Valerius Crescens Fulvianus (bazen 222-235 arası)
* Tuccianus (237 tarafından)
* Maecilius Fuscus (bazen 238-244 arasında)
* Egnatius Lucillianus (bazen 238-244 arasında)
* Nonius Philippus (242'ye kadar)
* Octavius Sabinus (260-269 arasında), Galya İmparatorluğu yönetiminde

## Britanya Piskoposluğu(Diokisliği)
Britanya'nın Roma İmparatorluğu'na yeniden bağlanmasının ardından ada, Diocletian tarafından bu kez dört ayrı eyalete, güneydoğuda Maxima Caesariensis'e, (başkenti Londra'da), doğuda Flavia Caesariensis'e (başkenti Lincoln) ve Kuzeyde Britannia Secunda'ya, (başkenti York) ve batıda Britannia Prima (bugünkü Galler dahil, başkenti Cirencester'de)'ya ve Valentia adında muhtemelen en kuzeyde, beşinci bir eyalete bölündü. Her bir vali equestrian sınıfındandı (a *praeses)* bir vali vardı ve bu valiler *[[vicarius]]* tarafından denetleniyorlardı. 4. yüzyılın sonlarına doğru Maxima Caesariensis valisinin konsüllük rütbesine sahip olması gerekiyordu. Aşağıdaki isimler, bu çağdan günümüze ulaşan ve yaklaşık 100 yılı kapsayan kişilerden oluşmakta. 408 yılında Roma sivil yönetimi yerli halk tarafından sınır dışı edildi ve adadaki Roma yönetimi son buldu.

### Vicariuslar

* Pacatianus (yaklaşık 319)
* Flavius Martinus (yaklaşık 353)
* Antakyalı Alypius (361–363, Flavius Martinus'tan hemen sonra)
* Civilis (369)
* Victorinus (muhtemelen 395-406 arasında bir tarih)
* Chrysanthus (muhtemelen 395-406 arasında bir tarih)

### Valiler

* Aurelius Arpagius (muhtemelen Britannia Secunda'da ; 296-305 arasında bir zamanda)
* Flavius Sanctus (4. yüzyılın ortaları)
* Lucius Septimius (Britannia Prima'da, tarihi bilinmiyor)

## [[Roma Britanyası]]'ndaki diğer hükümdarlar

### Batı İmparatorluğu'nun gaspçıları ve İngiltere merkezli hükümdarları

* C. 278, bilinmeyen bir vali isyan etti ama çabucak yenildi
* Carausius (286-293), Britanya'da ve Kuzey Galya'da imparatorluk iddia eden gaspçı imparator
* Allectus (293-296), Carausius'un halefi
* Magnentius (350-353), Batı Avrupa'nın çoğunu ele geçiren gaspçı imparator
* Tarihçiler tarafından II. Carausius olarak anılan başka bir Carausius, 354 ile 358 yılları arasında bir zamanda gasp girişiminde bulunmuş olabilir.
* Magnus Maximus (383–388) I.Theodosius  tarafından Batı İmparatoru olarak tanınmıştır.
* Marcus (406), Roma'nın Britanya ordusu tarafından imparator ilan edildi
* Gratian (407), Britanya merkezli imparator
* III.Constantinus, Kendini imparator ilan ederken Britanya'da görev yapan gaspçı komutan

### Yerli hükümdarlar

* Britanya'daki Roma bağlı ülke krallıkları
* Britanya'daki Demir Çağı kabileleri

### Askeri liderler

* Dux Britanniarum
* Comes Britanniarum 
* Sakson Kıyıları Kontu

## Kaynakça

* Birley, AR, İngiltere Roma Hükûmeti, OUP, Oxford, 2005
* Birley, AR "The Roman Governors of Britain", *Bonner Epigraphische Studien*, 4 (1967), s.&nbsp;63–102
* Eck, W. - Pangerl A., "Ein Diplom für die classis Britannica aus dem Jahr 93 n. Chr. unter dem Statthalter Vicirius Proculus ", *ZPE* 165 (2008), s.&nbsp;227–231
* Frere, S, *Britannia*, Routledge, Londra, 1987
* Salway, P, *Roma Britanya*, OUP, Oxford, 1986
* Linda A. Malcor, Antonio Trinchese ve Alessandro Faggiani, "Eksik Parçalar: Ana Lucius Artorius Castus Yazıtının Yeni Bir Okuması", *Journal of Indo-European Studies*, cilt. 47, No. 3 ve 4, (Sonbahar / Kış 2019), s. 415–437