Dolph Lundgren

**Hans** "**Dolph**" **Lundgren** (, ; d. 3 Kasım 1957, Stockholm, İsveç), İsveçli ve Amerikalı aktör, film yapımcısı ve dövüş sanatçısıdır. İsveç'in Spånga kentinde doğan Lundgren, genç yaşta dövüş sanatlarıyla ilgilenmeye başladı. Bu onun Kyokushin karatede 4. dan siyah kuşak rütbesine sahip olmasını ve 1980 ve 1981'de Avrupa şampiyonu olmasını sağlayacaktı. 1982'de yüksek lisans eğitimi alırken şarkıcı Grace Jones'un erkek arkadaşı oldu. Onunla birlikte New York'a taşındı ve oyunculuk dersleri almaya başladı. 1985'te Lundgren, Sylvester Stallone'un Rocky IV filminde Ivan Drago adlı heybetli bir Sovyet boksör olarak baş kötü adamı canlandırarak çığır açan bir rol oynadı.

Lundgren, sinema hayatına Roger Moore'un başrolünü oynadığı James Bond filmi, *[[A View to a Kill]]*'da canlandırdığı KGB ajanı rolüyle başlamıştı.

Kariyerinin devamında giderek daha kalitesiz filmlerde görünmeye başlayan Lundgren, bu durumdan rahatsız olduğu için 2002 senesinde sinemayı bıraktığını söyleyenlerin aksine ailesine daha fazla zaman ayırma kaygısıyla bu kararı aldığını belirtti, fakat yine de sinemayı bırakmadı, film çevirmeye devam ediyor.

## İlk yılları
Hans Lundgren, 3 Kasım 1957'de İsveç'in başkenti Stockholm'deki bir topluluk olan Spånga'da, dil öğretmeni Sigrid Birgitta (1932–1992), mühendis ve İsveç hükûmeti adına ekonomist olan Karl Hugo Johan Lundgren'in (1923–2000) çocuğu olarak dünyaya geldi. Büyükanne ve büyükbabasının Nyland, Ångermanland'daki evine taşındığında 13 yaşına kadar Spånga'da yaşadı. Bazı kaynaklar yanlışlıkla onun doğum yılı olarak 1959'u belirtiyor, ancak Lundgren kendisi de bunun 1957 olduğunu doğruladı. Katarina ve Annika adında iki kız kardeşi ve Johan adında küçük bir erkek kardeşi vardır. Lundgren, babasının fiziksel olarak tacizde bulunduğunu ve kişisel öfkesini karısı ve en büyük oğlundan çıkardığını iddia ediyor. Konuşmaları sırasında babasının ona "ezik" dediğini ve bunun onu daha sonra kendini kanıtlama konusunda daha hırslı hâle geldikçe motive ettiğini belirtti. Ama aynı zamanda şunu da söyledi: "Ne olursa olsun babamı hâlâ seviyorum. Onun hakkında hâlâ hayranlık duyduğum pek çok şey var. Çocukken muhtemelen ben de ona çok benziyordum, çok inatçıydım; belki de onun baş edemediği şey buydu." Boks ve karate gibi yoğun temaslı sporlara katılma isteği geliştirmesinin nedeni olarak babasıyla olan sorunlu ilişkisini gösterdi.

Lundgren, çocukluğunda özgüvensiz olduğunu ve alerjiden muzdarip olduğunu söyleyerek kendisini "cılız" olarak tanımladı. Davul çalmaya büyük ilgi gösterdi ve bir rock yıldızı olma hayalleri vardı. Yedi yaşındayken judo ve Gōjū-ryū yapmayı denedi. 10 yaşında Kyokushin kaikan karatesine başladı ve ergenlik çağında ağırlık kaldırmaya başladı. Lundgren, "Babam bana her zaman hayatımda özel bir şeyler yapmak istersem Amerika'ya gitmem gerektiğini söylerdi" dedi. Liseden A notuyla mezun olduktan sonra, 1970'lerde çeşitli akademik burslarla Amerika Birleşik Devletleri'nde bir süre Washington Eyalet Üniversitesi ve Clemson Üniversitesinde kimya mühendisliği okudu. 1976 ile 1977 yılları arasında Washington Eyalet Üniversitesinde bir yıl boyunca kimya mühendisliği okudu ve ardından Kıyı Korucusu Okulunda İsveç Kıyı Topçusu'nda zorunlu bir yıl görev yaptı. 1970'lerin sonlarında Stockholm'deki Kraliyet Teknoloji Enstitüsüne kaydoldu ve 1980'lerin başında kimya mühendisliği bölümünden mezun oldu.

Lundgren, yıllarca süren eğitiminin ortasında dojoda beş yıl eğitim alarak karate becerilerini geliştirdi ve 1970'lerin sonlarında Kyokushin'de siyah kuşak sahibi oldu. İsveç Kyokushin karate takımının kaptanlığını yaptı ve 1979 Dünya Açık Turnuvası'nda (Kyokushin Karate Organizasyonu tarafından düzenlenen) yarışmacı olarak yer aldı. 1980 ve 1981'de Avrupa şampiyonluğunu ve 1982'de Avustralya'da tam temaslı karate turnuvasını kazandı.
1982 yılında, Sidney Üniversitesinden kimya mühendisliği alanında yüksek lisans derecesiyle mezun oldu. Sidney'de bulunduğu süre boyunca, kötü şöhretli King's Cross bölgesindeki bir gece kulübünde fedai olarak geçimini sağladı.

Lundgren, 1983 yılında Massachusetts Teknoloji Enstitüsünden Fulbright Bursu ile ödüllendirildi. Ancak Boston'a taşınmaya hazırlanırken Sidney'de çalıştığı gece kulübünde görüldü ve Grace Jones tarafından koruma olarak işe alındı ve ikili sevgili oldu. Jones'la birlikte New York'a taşındı ve burada Zoli Ajansı'nda modellik yapmaya başladı ancak "40 beden bir model için biraz fazla uzun ve kaslı" olarak ɡörüldü. Geçimini, eski Kutsal Komünyon Piskoposluk Kilisesi'nde yer alan Manhattan gece kulübü The Limelight'ta Chazz Palminteri'de fedailik yaparak kazandı. Gündüzleri Warren Robertson Tiyatro Atölyesi'nde drama eğitimi aldı ve şunları söyledi: "New York'ta geçirdiğim süre, ergenlik çağındaki İsveçli gözlerimi, çoğunlukla sanat olmak üzere çok sayıda farklı insana ve yaşam tarzına açtı. Andy Warhol, Keith Haring, Iman ve Steve Rubell ile takıldım, Studio 54'te dans ettim ve Andie MacDowell ve Tom Hulce ile oyunculuk eğitimi aldım." Arkadaşları ona filmlerde oynaması gerektiğini söyledi. Daha sonra iki hafta sonra oyunculuğa devam etmek için Massachusetts Teknoloji Enstitüsündeki eğitimini bırakacaktı.

Lundgren, eğlence sektörüyle tanıştıktan sonra bu sektörü kimya mühendisliğinden daha çekici ve ödüllendirici bulduğunu ve bu nedenle oyunculuk kariyerine devam etmeye karar verdiğini söyledi.

## Kariyeri
### 1985'ten 1995'e: atılım, baş kötü adam ve aksiyon filmi yıldızı
Lundgren sinemaya ilk çıkışını 1985 James Bond filmi A View to a Kill ile yaptı; Roger Moore'un son Ajan 007 filmiydi. Filmde KGB suikastçısı olan *Venz* karakteriyle bir küçük rolde oynadı. Bu filmde kötü rolde yer alan *May Day* karakterini canlandıran eski sevgilisi Grace Jones onu bizzat tavsiye etti. Lundgren'in söylediğine göre, Moore onun hakkında "Dolph Danimarka'dan daha büyüktür" dedi.

Sylvester Stallone'un Rocky IV'te (1985) Sovyet boksör Ivan Drago'yu oynayacak etkileyici bir dövüşçü aradığını öğrenen Lundgren, Stallone'un uzaktaki bir bağlantısına kendi videolarını ve resimlerini gönderdi ve sonunda ona ulaştı. Lundgren bu rol için çalıştı ancak kendisinin de belirttiği gibi başlangıçta çok uzun boylu olduğu için reddedildi. Lundgren sonunda Stallone, Carl Weathers ve Brigitte Nielsen karşısında çıkış yapan rolünü kazanmak için 5.000 oyuncu adayını geride bıraktı. Film çekilmeden önce fiziğini ve atletik yeteneklerini geliştirmek için beş ay boyunca yoğun bir şekilde vücut geliştirme ve boks eğitimi aldı. Lundgren şunları söyledi: "Haftada altı gün antrenman yaptık; sabahları yaklaşık bir saat ağırlık çalıştık, ardından öğleden sonra boks yaptık. Bir gün göğsü ve sırtı, ertesi gün omuzları, bacakları ve kolları ayırdık. Bir buçuk saat boks yaptık, dövüş koreografisi çalıştık, çanta çalışması ve karın kasları yaptık." Çekimler sırasında 243 pound (110&nbsp;kg) - 245 pound (111&nbsp;kg) ağırlığındaydı, ancak filmde 261 pound (118&nbsp;kg) olarak ɡösterildi; bir yayıncı Drago hakkında şunları söyledi: "O, 118 kiloluk devasa, acımasız bir dövüş makinesi, Sovyet bilimi ve tıbbının yaratabileceği en iyisi."

Karakterinin "If he dies, he dies" (Ölürse ölür) ve "I must break you" (Seni kırmalıyım) dizeleri Rocky serisinin en bilinenleri arasındadır ve popüler kültürde sıklıkla alıntılanmıştır. Lundgren, bir dövüş sahnesinin çekimleri sırasında Stallone'a o kadar sert vurmuştu ki, Stallone, kalbinin çevresindeki perikardiyal kesenin şişmesi nedeniyle dokuz gün boyunca 290 tansiyonla St. John's Hastanesinde yoğun bakımda kalmıştı. Lundgren daha sonra eski UFC dövüşçüsü Oleg Taktarov'a karşı gerçek bir boks maçında dövüştü ve hakem kararı ile kaybetti. Lundgren, Rocky IV'ün Mann Village Tiyatrosu'ndaki galasına dikkat çekti. Westwood, Los Angeles'ta hayatını değiştiren an olarak şunları söyledi: "Grace Jones'un erkek arkadaşı olarak bir Westwood sinemasına girdim ve doksan dakika sonra film yıldızı Dolph Lundgren olarak çıktım. Küçük İsveçli bir öğrenci-sporcu olarak birdenbire yeni bir aksiyon yıldızı kişiliği yaşamak zorunda kalmanın akıllara durgunluk veren ve göz korkutucu deneyimi beni yıllarca şoke etti."

1987'de Lundgren, ev medyasında *Maximum Potential* adlı bir egzersiz videosu yayımladı ve aynı zamanda Gary Goddard'ın yönettiği popüler çocuk oyuncak serisi ve çizgi filmine dayanan Masters of the Universe'de He-Man olarak ilk başrolünü aldı. Lundgren, çekimler sırasında 248 pound (112&nbsp;kg) ile tüm zamanların en ağır oyuncusu ünvanına sahipti. Film ɡişede başarısız oldu ve bir aile fotoğrafı için fazla şiddet içeren bir film olarak görüldü. *[[Variety]]* dergisi tarafından "flop" olarak anılır ve Rotten Tomatoes'ta %13 "çürük" not derecelendirmesine sahiptir. Lundgren, başrol oyuncusu olarak fazla katı olduğu için eleştirildi ve "tek heceli Dolph Lundgren'in başrol oynadığı gösterişli bir fantezi" olduğu gerekçesiyle reddedildi.

1988'de Joseph Zito'nun Red Scorpion filminde rol aldı. Lundgren, anti-komünist bir isyancı hareketin liderine suikast düzenlemek üzere bir Afrika ülkesine gönderilen ancak sonunda taraf değiştiren bir Sovyet KGB ajanını canlandırıyor. Film kötü karşılandı ve Rotten Tomatoes'da %17 "çürük" not derecelendirmesine sahip oldu.

1991'de Bruce Lee'nin oğlu Brandon Lee ile *Showdown in The Little Tokyo*da, ailesi yakuzalar tarafından öldürülen bir çocukken büyüdüğünde yakuzaları yakalayıp nötralize eden bir polisi, Marvel çizgi roman grubuna ait olan bir intikam suikastçısı olan The Punisher'ı, bir tür aksiyon-korku tarzında olan *Dark Angel*da (*I Come in Peace*), şeytan ya da uzaylı olduğunu anlayamadığı bir katili yakalamaya çalışan ajanı, Keanu Reeves ile Johnny Mnemonic'te çıldırmış, kendini İsa sanan bir karakteri oynayarak, adını sinema izleyici kitlesine ulaştırmış ve tanıtmayı başarmıştır.

1992'de Jean-Claude Van Damme ile oynadığı *[[Universal Soldiers]]* filminde Vietnam'da öldükten sonra ordu operasyonlarına gönderilen bir tür yarı androidi oynarken, yüksek performans gerektiren dövüş sanatlarından beslenen kötü karakterleri canlandırmaya devam etti. 1992 Cannes Film Festivali'nde Van Damme ve Lundgren arasında neredeyse fiziksel hâle gelen sözlü bir tartışma yaşandı, ancak bunun yalnızca bir tanıtım gösterisi olduğuna inanılıyordu. Universal Soldier, 10 Temmuz 1992'de sinemalarda gösterime girdi ve ABD bilet satışlarında 36.299.898 $ ile yurt içinde ılımlı bir başarı elde etti ancak dünya çapında büyük bir gişe rekoru kıran film, yurt dışında 65 milyon dolardan fazla para kazandı ve bu, filme 23 milyon dolarlık bir bütçeyle dünya çapında toplam 102 milyon dolar kazandırdı. Gişe rekorları kıran bir film olmasına rağmen pek iyi karşılanmadı; ana akım eleştirmenler filmi Terminatör 2: Kıyamet Günü'nün bir kopyası olarak değerlendirdi.

1994'te Lundgren, Bruce Malmuth'un *[[Pentathlon (film)|Pentathlon]]* adlı filminde, kendisine kötü davranan bir antrenörden kaçan Doğu Alman Olimpiyat altın madalyalı pentatloncuyu canlandırdı. Lundgren, bu role hazırlanmak için ABD pentatlon takımıyla birlikte eğitim aldı ve bu daha sonra Atlanta Oyunları sırasında 1996 ABD Olimpiyat Modern Pentatlon takımının Takım Lideri olarak görev yapmak üzere seçilmesine yol açtı. Film çoğu eleştirmen tarafından olumsuz görüldü; Film Review filmin "korkunç bir şekilde oynandığını ve monoton" olduğunu söyledi ve Video Movie Guide 2002, filmi "aptalca bir Soğuk Savaş gerilim filmi" olarak tanımladı.

### 2010'dan günümüze: Öne dönüş ve güncel projeler
2010 yılında Lundgren, Chuck dizisinin dördüncü sezon prömiyeri olan "Chuck Versus the Anniversary" bölümünde Rus casusu *Marco* rolünde Rocky IV'ten Ivan Drago'ya göndermelerle konuk oyuncu olarak yer aldı. Daha sonra, Sylvester Stallone, Jason Statham, Jet Li ve Randy Couture gibi popüler aksiyon yıldızlarının bir grup elit paralı asker olarak yer aldığı bir kadroda, The Expendables adlı topluluk aksiyon filminde uyuşturucu bağımlısı bir suikastçıyı canlandırdı. Latin Amerikalı bir diktatörü devirme göreviyle görevlendirildi. Lundgren tarafından "insanların bıçaklarla kavga ettiği ve birbirlerine ateş ettiği eski tarz, müthiş bir aksiyon filmi" olarak tanımlandı. Film eleştirmenlerden karışık eleştiriler aldı ancak ticari açıdan çok başarılı oldu ve Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Çin ve Hindistan'da gişede bir numaraya yükseldi.

Lundgren, İsveç'in Eurovision Şarkı Yarışması'na katkısının seçildiği 2010 Melodifestivalen'in üç sunucusundan biriydi. 6 Şubat'taki ilk kurulumda Lundgren, komedyen Christine Meltzer ve sanatçı Måns Zelmerlöw ile birlikte yarışmanın sunuculuğunu üstlendi. Lundgren'in sahneye çıkışı eleştirmenler ve izleyiciler tarafından, özellikle de Elvis Presley'nin "A Little Less Conversation" yorumuyla övgüyle karşılandı.

Cehennem Melekleri 2'nin ana çekimleri Eylül sonu/Ekim 2011 başında başladı ve Lundgren, *Gunner Jensen* rolünü yeniden üstlendi. Çekimler Ocak 2012'de tamamlandı ve aynı yıl 17 Ağustos'ta Lionsgate tarafından gösterime girdi.

Lundgren, 2014 yılında Puncture Wounds adlı aksiyon filminde Cung Le'yle birlikte rol aldı ve Cehennem Melekleri 3'te Gunner Jensen rolünü üçüncü kez yeniden canlandırdı. Daha sonra insan kaçakçılığıyla ilgili bir aksiyon gerilim filmi olan Skin Trade'i Tony Jaa ve Ron Perlman'la birlikte yazdı, yapımcılığını üstlendi ve başrol oynadı. Ana çekimler 2 Şubat 2014'te Tayland'da başladı ve Vancouver'da tamamlandı.

2022'de Lundgren, yeni bir terlemeyi önleyici deodorant sprey serisini tanıtmak için bir dizi Old Spice reklamında rol aldı. Reklamlar, 65 yaşındaki aktörü "80'lerin aksiyon filmi sahtekârlığı" yapan genç bir yetişkin olarak tasvir ediyordu.

## Eğitim ve diyet
Lundgren hiçbir zaman profesyonel bir vücut geliştirmeci olarak yarışmamış olsa da, 1980'lerin ortalarında Drago rolünden bu yana vücut geliştirme ve fitness ile yakından ilişkilidir. Bodybuilding.com sitesi, "50'li yaşlarından ziyade 30'lu yaşlarındaki bir adama benzeyen Lundgren, 35 yılı aşkın süredir uyguladığı hassas beslenme, takviye ve egzersiz uygulamasının poster çocuğudur" dedi. Onlarla yaptığı bir röportajda, haftada altı güne kadar antrenman yaptığını, genellikle bir saatlik seansların sabahları tamamlandığını iddia etti ve "günde sadece bir saat, sonra kalan 23 saatin tadını çıkarabilirsiniz" dedi. Her ne kadar ergenlik çağında ağırlık kaldırmaya başlamış olsa da, 1980'lerde ABD'ye geldikten sonra onu bir süre ciddi vücut geliştirmeye yönlendiren adam olarak rol arkadaşı Sylvester Stallone'dan bahsediyor. Stallone'un fitness rejimi ve diyeti üzerinde kalıcı bir etkisi oldu; çok daha yüksek oranda protein yemesini ve yiyecek alımını günde beş veya altı küçük öğüne bölmesini sağladı. 2023'te bir röportajında, 80'lerin ortalarından 90'ların ortalarına kadar anabolik steroidleri ara sıra kullandığını söyledi. Lundgren hiçbir zaman "süper güçlü" olmadığını iddia ederek şunları söyledi: "Çok uzunum ve kollarım uzun. Sanırım o zamanlar [Rocky IV] bench'te ve çömelmede yaklaşık 300 pound ile çalışıyordum."

Ocak 2011'de GQ ile yaptığı bir röportajda kendi vitamin ve takviye ürün yelpazesini piyasaya sürmeye çalıştığını duyurdu. Aynı zamanda onun önceki yaşamı ve sorunlarının ayrıntılı bir anlatımını da tartışıyor. Daha iyi bir yaşam kalitesinin, fiziksel kondisyonunu koruma konusunda kendisine ilham verdiğini belirtiyor.

Lundgren, Los Angeles'tayken Westwood'daki Equinox Gym'de antrenman yapıyor ve daha önce İspanya'nın Marbella kentindeki evinde, Puerto Banús'taki Qi Sport Gym'de antrenman yapıyordu. Lundgren ayrıca ağırlık kaldırmanın yanı sıra karate de yapıyor ve antrenman yapıyor. Kas geliştirme için en iyi egzersizlerin ölü kaldırma ve squat olduğunu belirtiyor. Lundgren ağır bir içici değildir, ancak birçok kez tekila ve kokteyllere düşkün olduğunu iddia etmiş ve kimya mühendisliğindeki bilgisinin "gerçekten iyi içecekler yapmak" olduğunu belirtmiştir.

## Özel hayatı
Lundgren Kaliforniya, Los Angeles'ta ikamet ediyor. Az miktarda Fransızca, Almanca, İtalyanca, Japonca ve İspanyolca dillerinin yanı sıra İsveççe ve İngilizceyi akıcı bir şekilde konuşmaktadır, ancak sıkça belirtildiği gibi beş dilde akıcı değildir.

Lundgren bir futbol hayranıdır. Avrupa'da yaşadığı sırada Everton FC'ye destek verdi, ancak Los Angeles'a taşındıktan sonra uluslararası futbol turnuvalarına (Avrupa Futbol Şampiyonası ve FIFA Dünya Kupası gibi) daha fazla ilgi gösterdi.

1980'lerde, Lundgren'in Jamaikalı şarkıcı Grace Jones ve Amerikalı model Paula Barbieri ile ilişkileri vardı. Lundgren, Avustralya'daki Sidney Üniversitesinde bir değişim programı kapsamında kimya mühendisliği alanında yüksek lisans derecesini tamamlarken, Jones onu bir dans kulübünde gördü ve koruma olarak işe aldı. Lundgren, son tezini tamamlayacağı Amerika Birleşik Devletleri'ne götürüldü.

1994 yılında Marbella'da mücevher tasarımcısı ve moda stilisti Anette Qviberg ile evlendi. Çift, Marbella'yı çok sevdiklerine karar verdiler: Sonunda bir aile evi satın almadan önce orada yıllarca kalacak bir yer kiraladılar. İki kızları var: Ida Sigrid Lundgren ve Greta Eveline Lundgren. ikisi de Stockholm'de doğdu. Lundgren ve Qviberg, çocuklarının mümkün olduğunca normal bir çocukluk geçirmeleri için Hollywood’dan uzak yaşamalarını istediklerini belirttiler. Lundgren'in babası 2000 yılında öldü.

Mayıs 2009'un başlarında, Lundgren'in Marbella'daki evinin kapısının üç maskeli hırsız tarafından kırıldığı, karısını bağlayıp tehdit ettiklerini ancak bir aile fotoğrafını ɡördüklerinde, evin sahibinin Lundgren olduğunu fark edip kaçtıkları bildirildi. Lundgren daha sonra davetsiz misafirlerin Doğu Avrupalı olduğuna inandığını ve Bulgaristan'daki bağlantıları sayesinde onları soruşturmak için temaslarda bulunduğunu ancak işe yaramadığını belirtti. Olaydan sonra, Lundgren'in büyük kızı Ida, Posttravmatik stres bozukluğundan acı çekti, karısı ise "travma" yaşadı ve 2011 itibarıyla boşandılar.

Lundgren şu anda Los Angeles'ta yaşıyor. 2011'den 2017'ye kadar Jenny Sandersson ile ilişki içindeydi. Lundgren, Haziran 2020'de kendisinden 40 yaş küçük Norveçli özel antrenörü Emma Krokdal ile nişanlandı. 13 Temmuz 2023'te, Yunanistan'ın Mikonos adasındaki villalarında evlendiler.

Mayıs 2023'te Lundgren, 2015'ten beri akciğer kanseriyle mücadele ettiğini açıkladı. Kanser hücrelerinin böbreklerine sıçradığını belirtti.

12 Şubat 2024'te Lundgren ve eşi Emma Krokdal resmî olarak ABD vatandaşı oldular.

## Filmografi
### Gelecek filmleri
 Denotes lead role

### Tv dizileri
 Başrol olduğunu belirtir

### Tiyatro

### Müzik videoları
 Denotes lead role

### Film müziği görünüşü

### Kısa film

### Video klip
 Denotes lead role

### Video oyunları

### Yönetmen olarak

## Dış bağlantılar

* DOLPH: Ultimate websitesi
* Dolph Lundgren resmi sayfası 
* MySpace 
* Facebook
* Dolph Lundgren Mesaj tahtası 
* Dolph Lundgren göre "Command Performance" 
* 
* BBC UK 2008 Olympics Interview 
* Bodybuilding.com Röportaj
* Dolph Lundgren Fan Club: Hamburg Chapter

## Kaynakça