Gülten Dayıoğlu

**Gülten Dayıoğlu** (d. 15 Mayıs 1935; Emet, Kütahya), Türk roman ve öykü yazarı.

Türkiye'de çocuk ve gençlik edebiyatının önemli isimlerindendir. Kendi yaşamından izler taşıyan *[[Fadiş]]* romanı Türkiye'de çocuk klasikleri arasına girmiştir. "Türkiye'de üç kuşağı eserleri ile büyüten yazar" olarak bilinir.

## Yaşamı
1935 yılında Kütahya'nın Emet ilçesinde doğdu. Babası, "*Yüncü Aliler*" lakabıyla tanınan aileden gelen şapka ustası Lütfi Efendi (Uyan), annesi Emine Hanım'dır. Ailenin tek çocuğu olan Gülten Hanım, anne ve babasının ayrılması üzerine annesi tarafından büyütülmüştür.

Çocukluğunun büyük bir kısmını Emet ilçesinde geçirdi. İlkokulun ilk üç sınıfını Emet'in Örencik Köyü'nde okuduktan sonra önce Kütahya 30 Ağustos İlkokulu'na devam etti. Bu okuldaki öğretmeninin teşviki ile öyküler yazmaya başladı. İlk öyküsü olan *Bahçıvanın Oğlu*, 15 yaşındayken Afyonkarahisar'da yerel bir gazetede yayımlandı. Ailesi İstanbul'a taşınınca ilköğrenimini Nişantaşı İlkokulu'nda tamamladı.

1956'da İstanbul'da Atatürk Kız Lisesi'nden mezun oldu. Bir süre İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde öğrenim gördükten sonra okulu bıraktı. 1958 yılında avukat Cevdet Dayıoğlu ile evlendi, bu evlilikten iki oğlu oldu.

Dışarıdan sınavlara girerek Çapa Öğretmen Okulu'nu bitirip ilkokul öğretmeni oldu. Silivri’nin köylerinde, Şişli Talatpaşa İlköğretim Okulu’nda ve Selim Sırrı Tarcan İlköğretim Okulu'nda öğretmenlik yaptı. Öğretmenlik yaptığı sırada çocuk kitaplarının yetersizliğini fark etti. Sınıfta öğrencilerine anlattığı öyküleri öğrenclerinin sevmesi üzerine 1963-1971 yıllarında çocuklar için birer öykülük küçük kitaplar hazırladı.

1964-1965 yılında Yunus Nadi Hikaye Yarışması'na "Döl" adlı hikâyesi ile katıldı ve bir oy farkla ikincilik kazandı. Gilbert Delaheye- Marcel Marlier'ın *Martine* adlı orijinali Fransızca olan resimli çocuk kitaplarının ilk onaltı sayısını, ''Ayeşegül'' dizisi olarak Türkçeye uyarladı.

1970 yılında ilk kitabı olan "Döl", 1971 yılında ilk romanı *[[Fadiş]]* yayımlandı. Kendi yaşamınan izler taşıyan Fadiş romanı Türkiye'de çocuk klasikleri arasına girdi. 2021'de 100. baskısını yapan Fadiş romanı ülkede üç nesil tarafından okunan bir kitap olmuştur.

15 yıl ilkokul öğretmenliği yaptıktan sonra  geçirdiği ciddi mide rahatsızlığı sebebiyle 1976'da öğretmenliği bırakan Dayıoğlu, bu tarihten sonra tamamen yazarlığa yöneldi. 6-9 yaş arası çocuklar için 20 kitaptan oluşan *Ece ile Yüce* dizisini hazırladı. 9-12 yaş kesimi için gerçek, gerçeküstü ve bilimkurgu türünde romanlar yazdı. Fantastik-bilimkurgu türündeki *Mo’nun Gizemi* adlı romanı, en çok okunan kitaplarından birisi oldu. Silivri'de bir köpek eğitim çiftliğinde yaptığı gözlemlerden yola çıkarak yazdığı öyküleri on kitaplık *İz Sürücü Köpekler* dizisinde topladı. Eşiyle birlikte dünyanın birçok ülkesini gezen ve 116 ülkede bulunan yazar, seyahatlerinde tuttuğu notları içeren 11 gezi kitabı yayımladı.

1967- 1987 yılları arasında çocuklarının eğitim ve öğretim sorunları ile Türkiye'deki ilköğretim düzenini irdeleyen yazıları, Cumhuriyet ve Milliyet gazetelerinde yayımlandı.

Eserleri birçok dile çevrilen Dayıoğlu'nun Almanca'ya çevrilen *Dünya Çocukların Olsa* romanı, 1984 yılında Alman Yayıncılar Birliği tarafından dünyaca ünlü yazarların eserlerinden seçilen "Gençliğe Yarın Umudu Veren Üç Yüz Kitap" listesine girdi.

1993 yılında  otuzuncu sanat yılı, Anadolu'nun İstanbul, Ankara, Kütahya Emet ve Anadolu'nun değişik kentlerinde yıl boyunca çeşitli seminer, panel, konferans ve yarışma etkinlikleriyle kutlandı.

Fadiş romanının 30. yaşı nedeniyle 2001'de birçok etkinlik yapıldı. Mart 2001'de Altın Kitaplar Yayınevi'nin Pera Palas'ta düzenlediği basın toplantısı ile başlayan etkinlikler, üniversitelerin eğitim fakültelerinde düzenlenen sempozyum, panel ve çeşitli toplantılarla devam etti.

Yazar, nitelikli çocuk ve gençlik edebiyatı eserlerinin desteklenmesi amacıyla 2007'de Gülten Dayıoğlu'nun adını taşıyan bir çocuk ve gençlik edebiyatı vakfı kurdu. Vakıf, her yıl çocuk ve gençlik edebiyatı alanındaki edebiyat eserleri ve bilimsel araştırmaları ödüllendirmektedir.

Dayıoğlu'nun 50. sanat yılı, 2013'te Türkiye'de çeşitli okullarda ve üniversitelerde, çocuk ve gençlik edebiyatı seminerleri, paneller, söyleşi ve imza günleriyle kutlandı.

## Ödülleri
* 1965-1965 Yunus Nadi Öykü ikincilik ödülü, "Döl" adlı hikâyeyle.
* 1974-1975 Arkın Çocuk Edebiyatı Ödülü, "Leylek Karda Kaldı" öyküsüyle
* 1974-1975 Arkın Çocuk Edebiyatı Masal Ödülü, "Güzel Hanım" öyküsüyle 
* Gençliğe Yarın Umudu Veren Üç Yüz Kitap seçkisi, "Dünya Çocukların Olsa" romanıyla George Orwell yılında Alman yayıncılar birliği tarafından dünya çapında yapılan
* 1987 Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Koç Vakfı Ökü Ödülü, "Gül Gelin" öyküsü ile
* 1987 Kültür ve Turizm Bakanlığı Çocuk Edebiyatı Ödülü, Kaf Dağı'nın Ardına Yolculuk" romanı ile 
* 1988 TRT 10. Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği'ne çocuk kitapları yazarı
* 1989 İzmir Büyük Şehir Belediyesi Çocuk Romanı ödülü, "Parbat Dağının Esrarı" ile
* 1990 Altın Kitaplar ödülü
* 1991 Çocuk Vakfı Çocuk Edebiyatı Ödülü 
* 1995 Kütahya Gazeteciler Cemiyeti Onur Üyeliği ve Basın Onur Kartı ödülü 
* Kültür Bakanlığı Eflatun Cem Güney Çocuk Kitapları yarışması Mansiyon ödülü
* 2000 Türkiye Edebiyatçılar Derneği Onur ödülü
* 2001 Çocuk Edebiyatı ve Sanatçılar Birliği Çocuk Edebiyatı Yaşam Boyu Hizmet ödülü
* 2002 Türkiye Edebiyatçılar Birliği Hizmet Onur ödülü 
* Kütahya SSK Kütahya Çocuk Hastanesi'ne adı Verildi (12 Kasım 2002)
* Kabataş Lisesi ve Kabataşlılar Derneği  Behçet Necatigil Edebiyat Onur ödülü (14 Ocak 2009)

## Eserleri

## Ayrıca bakınız
* MEB 100 Türk Edebiyatçısı

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*