Sulayhid Hanedanlığı

**Sulayhid Hanedanlığı** (Arapça: بَنُو صُلَيْح, romanize: Banū Ṣulayḥ, lit. 'Sulayh'ın Çocukları'), 1047 yılında Ali ibn Muhammed el-Sulayhi tarafından kurulan ve tarihi Yemen'in çoğunu zirvede yöneten bir İsmaili Şii Arap hanedanıydı. Süleyhiler Yemen'e barış ve Himyeriler döneminden beri bilinmeyen bir refah getirmiştir. Rejim, Kahire merkezli Fatımi Halifeliği ile müttefikti ve varlığı boyunca Yemen'in Zeydi Şii hükümdarları olan Raşidilerin sürekli düşmanıydı. Hanedanlık, Zurayiler ve Hamdaniler gibi diğer İsmaili hanedanlarının bağlı olduğu Hafızi İsmaili mezhebinin aksine Arva el-Süleyhi'nin Taiyabi İsmaili mezhebine bağlanmasıyla sona erdi.

## Kökenleri
Süleyhoğulları, Yemenli Arap Banu Saluh aşiretinden, El-Hacur aşiretinden, Haşid aşiretinden ve Hamdanoğulları aşiretinden gelmektedir.

## Yükselişi
İlk İsmailî misyonerler olan İbn Havşeb ve Ali ibn el-Fadl el-Ceyşani, Fatımî Halifeliğinin kurulmasından otuz yıl önce, 881 yılında Yemen'de ortaya çıkmıştı. Onların inancı daha sonra 10. yüzyılın başlarında dağ kabileleri arasında yayıldı. Bu dönemde İbn el-Fadl 905'te San'a'yı ve orta dağlık bölgeleri fethetmeyi başarırken, İbn Havşeb de Şibam Kavkaban'a yerleşti. Yine de bu rejim, İbnü'l-Fadl'ın 915'teki ölümünden sonra 916'da yeniden dirilen yerli Yu'firid hanedanı tarafından yenilgiye uğratıldı.

Bu gerilemeye rağmen Fatımilerin misyonu devam etti. Yemen'deki Fatımi da'i (lider) Süleyman ez-Zevahi, San'a'nın güneybatısındaki dağlık bölge Haraz'dan Ali bin Muhammed es-Süleyhi (ö. 1067 ya da muhtemelen 1081) adında genç bir adamla arkadaş oldu. Ali saygın bir Sünni reisin oğluydu ama yine de Fatımilerin doktrinlerine ve hükümlerine yatkındı. Ali 1046'da sonunda İsmailî inancına geçti ve da'wa (inancın yayılması) kapsamında halife olarak atandı. 1047'de Haraz'da silahlı bir güç topladı ve böylece Süleyhid hanedanını kurdu (1047-1138). Sonraki yıllarda rejimi tüm Yemen'i kontrol altına almayı başardı. Tihaman ovasındaki Necahîlerin hükümdarı 1060 yılında zehirlendi ve başkenti Zabid, Süleymanîler tarafından ele geçirildi. İlk Süleymanî hükümdarı 1062'de Yemen'in tamamını fethetti ve Hicaz'ı işgal etmek için kuzeye doğru ilerledi. Bir süre için Mekke Emirleri'ni Süleymanoğulları atadı. Ali, Zeydiyye'ye karşı savaşı başarılı bir şekilde sonuçlandırdıktan sonra 1063'ten beri San'a'yı da kontrol ediyordu. San'a onun krallığının başkenti yapıldı. Aden Ma'nidleri 1062'de yenilgiye uğratıldı ve haraç ödemeye zorlandı. Ali es-Süleyhi Tihama, el-Cenad (Ta'izz'e yakın) ve at-Ta'kar'a (İbb'e yakın) valiler atadı.

## El-Mukarrem Ahmed
Ali es-Süleyhi sonunda daha önce mağlup ettiği Necahlıların akrabaları tarafından öldürüldü; tarih çeşitli şekillerde 1067 veya 1081 olarak verilmektedir. Tahta oğlu el-Mukarram Ahmed geçti. İktidarının başlangıcı tatmin edici bir şekilde belgelenmemiştir, ancak Süleyhoğulları tarafından kontrol edilen alan, muhtemelen San'a bölgesine kadar ciddi bir şekilde azalmıştır. Birkaç yıl sonra el-Mükerrem Ahmed, Necahîler tarafından esir alınan annesi Esma bint Şihab'ı kurtarmayı başardı ve Süleyhî orduları çok sayıda bölgeyi geri aldı. Necahîlerin Tihame'de kendi gücünün dışında kalmasını kesinlikle engelleyemedi ama yine de Süleymanîler Yemen'deki en güçlü rejim olarak kaldı. Aden'de bir başka İsmaili hanedanı olan Zürayiler 1083'te iktidara geldiler, ilk başta Süleyhilere bağlıydılar. El-Mukerrem Ahmed'in hükümdarlığı 1086'da yönetimi karısı Arve'ye devretmesiyle sona erdi. Yine de sonraki birkaç yıl boyunca arkadan bazı etkilerde bulunmuş olabilir. Aşyah kalesinde 1091 yılında öldü.

## Kraliçe Arwa

Arva el-Süleyhi (hükümdarlığı 1086-1138), el-Mukarram Ahmed'den dört çocuk dünyaya getirmişti, ancak bunların hiçbiri siyasette aktif rol almadı. Yeni kraliçe Mısır Fatımileri tarafından çeşitli Yemen krallarının hükümdarı olarak tanındı. Yaklaşık 1087 yılında başkentini Sana'a yerine Cibla'da kurdu. Kraliçe Arve seçkin bir hükümdar, hatta İslam dünyasının en ünlü hükümdar kraliçelerinden biri olarak biliniyordu. Art arda gelen güçlü yardımcılarının yardımıyla ülkeyi yönetti. Bunlardan ilki, kraliçe Arva ile resmen evlenen, Süleyhoğulları'nın uzaktan kuzeni Saba' bin Ahmed'di. Ancak bu evlilik muhtemelen tamamlanmamıştı. Ovada Necahilere karşı güçlü bir şekilde savaştı ve 1098'de öldü. Onun ölümünden sonra San'a, Süleyhoğulları'nın eline geçti. İkincisi El-Mufaddal bin Ebi'l-Berekat (ö. 1111) başkent Cibla'nın güneyindeki büyük bir dağ kalesi olan at-Ta'kar'dan yönetti ve aynı şekilde Necahilere karşı sahada aktifti. Üçüncüsü, Fatımi halifesi tarafından gönderildiği Mısır'dan 1119'da Yemen'e gelen İbn Necib ed-Devle'ydi. Güney Yemen'in büyük bölümünü pasifize etmeyi ve Necahileri geri püskürtmeyi başardı. Kraliçenin bölgeleri yönetmek için çok yaşlı olduğunu gören İbn Necib 1125'te bir darbe girişiminde bulundu. Ancak yenildi ve tahta bir kafes içinde Mısır'a geri gönderildi ve yolda öldü. Kraliçe Arwa'nın saltanatının son yılları yeterince belgelenmemiştir. Onun 1138'deki ölümüyle hanedandan geriye kimse kalmadı ve Süleyhiler dönemi sona erdi.

## Cetveller

* Ali es-Süleyhi (1047–1067 veya 1081)
** Esma bint Şihab, eş yönetici
* El-Mukarrem Ahmed (1067 veya 1081–1086)
* Arwa bint Ahmed (1086–1138)
** Abd el-Mustansir, eş yönetici
** Saba' el-Süleyhi, eş yönetici

## Literatür

* G. Rex Smith: *Politische Geschichte des islamischen Jemen bis zur ersten Turkischen Invasion* . İçinde: Werner Daum: *Jemen* . Umschau-Verlag, Frankfurt am Main 1987,, s.&nbsp;136–154.

## Ayrıca bakınız

* Şii Müslüman hanedanlarının listesi
* Yemen Tarihi
* Yemen İslam tarihi

## Kaynakça

## Ek kaynak

* &nbsp;