Laddu

***Laddu*** veya ***laddoo*** Hint yarımadasından şeker şurubu veya jaggery (şeker kamışı ve hurma veya palmiye özünden yapılan konsantre ürün) ve çeşitli malzemelerden yapılan derin yağda kızartılan küre şeklinde bir tatlıdır. Hint tatlıları arasında belki de en evrenseli ve en eskisidir.

*Laddu* özellikle Hindu tanrısı Ganeşa ile ilişkilendirilen kutlamalar ve dini bayramlarda servis edilir.

## Tarihçe
Arkeolojik kazılar, MÖ 2600 dolaylarında arpa, buğday, nohut ve maş fasulyesi gibi baklagiller ve tahıllardan yapılan "yiyecek toplarının" İndus Vadisi Uygarlığı'nda tüketildiğini ortaya çıkarmıştır.

3.-4. yüzyıla ait Sanskritçe tıbbi metin *Sushruta Samhita*‘da *ladduka*‘dan jaggery, yer fıstığı ve susamın bal ile kaplanmış küçük topları olarak bahsedilir. Bu toplar antiseptik olarak ve ağızdan alınan ilaç olarak kullanıldı. Ancak, *laddu*nun tatlı olarak ilk belgeli bahsi 11. yüzyılda Batı Hindistan’ın yemek kitabı *Lokopakara* ‘da geçer. Kitap, top haline getirilen ve yağda kızartılan shavige (pirinç şehriyesi), ghee yağı ve şeker şurubu ile laddu tarifleri verir. 15. yüzyıl Hint yemek kitabı *[[Nimetname-i-Nasiruddin-Shahi]]*, beyaz un, kurutulmuş meyveler, gül suyu, kafur ve misk ile yapılan *laddu* tarifleri verir.

## Çeşitleri

### ''Besan laddusu''

*Besan laddu* en yaygın çeşittir. Hazırlamak için *besan* (nohut unu) sıcak *[[ghee]]* (arı tereyağı) içinde kızartılır. Daha sonra şeker ve kakule tozu karıştırılır. Karışım top haline getirilir, soğuyup katılaşmaya bırakılır.

### ''Motichoor laddu''
*Motichoor* (Hintçe'de "ezilmiş inciler" demektir) *laddu*, şeker şurubuna batırılmış küçük kızarmış nohut hamuru topları olan *boondi*den yapılır.

### ''Thaggu ke laddu''
*Thaggu ke* ("Cheat's") *laddu*, *khoa* (yoğunlaştırılmış süt), irmik ve beyaz şeker'den yapılır. Thaggu ke laddu Hindistan, Kanpur'un bir spesiyalitesidir. Mahatma Gandi'nin bir takipçisi olan Mattha Pandey tarafından icat edilmiştir. Pandey, Hindistan'da İngilizler tarafından popülerleştirilen beyaz şeker için Gandhi'nin "beyaz zehir" dediğini ve hastalığa neden olduğunu duydu. Laddusu beyaz şekerden yapıldığından ladduya bu adı vermiştir.

### ''Shahi laddu''
*Shahi* (kraliyet) *laddusu*, *peda* ve *barfi* tatlılarının öğütülerek hamur haline getirilmesi ve kakule, kuru meyveler ve fındık ile karıştırılıp top haline getirilmesiyle yapılır. *Vark* (yenilebilir folyo) ile süslenir.

### Hindistan cevizi ''laddusu''

Birden fazla hindistan cevizli laddu tarifi vardır. En eski olan *Narayl Nakru*, Çola Hanedanı zamanına kadar uzanır. O zamanlar, gezginler ve savaşçılar için keşif gezilerinde şans sembolü olarak paketlenen bir şekerlemeydi.

### Yenilebilir sakızlı laddu
Hindistan'da yenilebilir sakızlı ladu geleneksel olarak emziren annelerin süt üretimine yardımcı olduğu için verilir. Bu laddulara Marathice'de *dinkache ladoo* ve Hintçe'de *gond ka laddu* denir. Ana malzemesi babhul ağacından toplanan arap zamkı'dır. Hindistan cevizi, badem, kaju fıstığı, hurma, Hint cevizi ve kakule gibi baharatlar, haşhaş tohumu, ghee yağı ve şeker diğer malzemeleridir.

Alternatif tahıllı tariflerde ise sakızın bir kısmı nohut unu, Vigna mungo, ragi (Marathice'de nachani denir) ve buğday gibi tahıl ve baklagil unu ile yer değiştirir.
 
### Tapınak ''ladduları''
Bazı Hindu tapınakları’nın kendi *laddu* çeşitleri vardır. Bunlar tanrılara sunulur ve daha sonra *prasada* (kutsallaştırılmış yiyecek) olarak adanmışlara sunulur. Hindistan, Tirupati'deki Venkateswara tapınağında hizmet edilen *besan laddu*, "en ünlü tapınak *laddusu* olarak anılır. Hindistan, Ghatgaon'daki Maa Tarini tapınağı, hindistan cevizi ve khoa'dan yapılan *ladduları* servis eder. Hindistan, Tiruchendur'daki  Subramaniya Swamy tapınağındaki özel *laddu* tilki kuyruğu darısından yapılır.

### Diğerleri

Racastan'da *laddular* buğday unundan, Maharaştra'da susamdan, Kerala'da pirinç unu'ndan ve Andhra Pradeş'te pirinç gevreğinden yapılır. Rendelenmiş hindistan cevizi, kavrulmuş nohut, fındık ve kuru üzüm isteğe bağlıdır.

## Dünya rekoru

En büyük laddu  ağırlığında ve PVVS Mallikharjuna Rao  tarafından 6 Eylül 2016'da Tapeswaram, Andhra Pradeş’te ölçülmüştür. Laddu, geleneksel Boondi tarifine göre yapılmıştı. Yapımında ghee, rafine yağ, kaju fıstığı, şeker, badem, kakule ve su kullanıldı.

## Popüler kültürde
*[[Susam Sokağı]]*‘nın "Rakhi Yolu" bölümünde laddu tercih edilen bir Hint tatlısıdır. Elmo, Hint Rakhi festivali kutlamalarında laddu yaparken ve keyifle yerken gösterilir.

Eylül 2012'de Hindistan'ın Andhra Pradeş kentindeki Ganeşa festivali için 6.300&nbsp;kg ağırlığında laddu yapılmıştır. Bunun bilinen en büyük laddu olduğu iddia edilmiştir.
 
*English Vinglish* filminin başkahraman Shashi Godbole (Sridevi) hayatını kazanmak için laddoo yapıp satan bir ev hanımıdır.
 
Netflix 'in *Mighty Little Bheem* dizisinin birkaç bölümünde de laddu vardır.

## Kaynakça