Halvetîlik

**Halvetilik**, cehri zikir adı verilen ve ilahi isimlerin yüksek sesle tekrar edilmesi anlamına gelen zikir yöntemini kullanan bir tarîkattır. Tarikat 14. yüzyılda yaşamış olan Ömer el-Halvetî'ye nisbet edilir. Pîr Ömer Halvetî'nin bir ağaç kovuğunda uzun süre halvet çıkarması ve ardından gelen müridlerin de tenhada kalmayı tercih etmeleri üzerine tarikat bu isimle anılmaya başlamıştır.

## Halvet’îyye Tarîkatı
Halvet'îyye yolu Pîr Ömer Halvetî ile birlikte yaygınlık kazanmaya başlamışsa da sonrasında pek çok kollar zuhur etmiş ve bu nedenle de *"*tarikatların anası*"* olarak anılmıştır. Halvet gönlünden Allah'tan gayrısını uzaklaştırmak ya da Allah'tan gayrısından uzaklaşarak ona yaklaşmak üzere yalnız kalmak anlamlarına kullanılır.

Özellikle Osmanlı döneminde Anadolu, Balkanlar, Ortadoğu ve Afrika'da geniş bir yayılma alanı bulmuştur. Kıbrıs'ta Gazimagosa'ya Kutub Osman Efendi gitmiştir. Kurucusu Türk olan Halveti tarikatı, Azerbaycan'ın Şah İsmail tarafından Şiileştirilmeden önce Şirvanşahlar devletinde yaygındı. Merkezi bugünkü Bakü şehrinde bulunan Şirvanşahlar devletinin son hükümdarları Halveti şeyhlerine büyük saygı göstermişler, zaviyelerini saray binasının yanıbaşına açmalarına müsaade etmişlerdir. "Pîr-i Sâni" olarak anılan Seyyid Yahya Şirvanî tarîkatın 15-16 yüzyıllarda Osmanlı coğrafyasında yayılmasını sağlayan en önemli sîmâlarından biridir. Günümüzde de Halveti mensupları tarafından okunan Vird-i Settar ismiyle anılan eser Yahya Şirvani'ye aittir. Yahya Şirvani tarafından yetiştirilen dervişlerin Anadolu'ya halife olarak gönderilmeleri tarikatın Anadolu'da yayılmasında etkili olmuştur.

## Kol ve şubeleri
Halvetilik'nin en yaygın kolu *[[Şâbânîlik]]* koludur. Kastamonu Taşköprü doğumlu Pîr Şeyh Şâban-ı Veli'nin piri olduğu *Halvetî-Şâbânî* yolu mevcuttur.

İki ana kola ayrılan tarîkatın bazı önemli şubeleri aşağıda belirtilmiştir.
 
### Şubeleri
* **[[Pîr İlyas Amâsî]] kolu**
* **[[Yahyâ-yı Şirvânî|Seyyîd Yâhyâ-yı Şirvânî]] kolu**
** ** Molla Hâbib Karamanî şubesi ** 
** ** ''Cemâli’îyye şubesi'' ** *(Çelebi Hâlife Cemâl-i Halvetî’ye atfedilen)*
*** Sünbül'îyye
*** Assâl'îyye
*** Bahş'îyye
*** Şâbân'îyye
**** Karabaş'îyye
***** Bekr'îyye
****** Kemal'îyye
****** Hufn'îyye
******* Tecân'îyye
******* Dırdîr'îyye
******* Sâv'îyye
****** Semmân'îyye
******* Feyz'îyye
***** Nasûh'îyye
****** Çerkeş'îyye
******* İbrahim'îyye/Kuşadav'îyye
****** Halîl'îyye
** ** ''Ahmed’îyye şubesi'' ** *(Yiğitbaşı Ahmed Şemseddîn bin Îsâ Marmarâvî’ye atfedilen)*
*** Ramazanilik
**** Buhûr'îyye - Muhammed el-Buhuri er-Rumi el-Edirnevi tarafından 17. yüzyılda kurulmuştur. İstanbul'da yayılmış, bu şehirde birkaç Buhuri tekkesi kurulmuştur.
**** Hayât'iyye
**** Cerrah’îyye
**** Raûf'îyye
**** Cihangiri'yye
*** Sinan'îyye
*** Muslih'îyye
*** Zeherr'îyye
*** Hayât'îyye
*** Uşşâk’îyye
**** Câhid'îyye
**** Selâh'îyye
*** Niyâz’îyye/Mısr’îyye
*** Beyûm'îyye
** ** ''Rûşen’îyye şubesi'' ** *(Dede Ömer-i Rûşenî’ye atfedilen)*
*** Gülşen'îyye
**** Sezâ'îyye
**** Hâlet'îyye
*** Demirtâş'îyye
** ** ''Şems’îyye şubesi'' ** *(Şemseddîn Ahmed Sivâsî’ye atfedilen)*

### Halvetiyye-i Cemâl’îyye/Şâbân’îyye Silsilesi
# **[[Muhammed]]**
# **[[Ali]]**
# **[[Hasan-ı Basri|Hasan Basrî]]**
# Habib Acemî
# Dâvud et-Taî
# Marûf el-Kerhî
# Serî es-Sekatî 
# **[[Cüneyd-i Bağdâdî]]** 
# Mimşâd Dîneverî
# Muhammed el-Bekrî
# Kadı Vecîhüddîn Ömer el-Bekrî 
# Ebu'n-Necib Sühreverdî 
# Kutbeddîn el-Ebherî 
# Rükneddîn Necaşî 
# Şehâbeddîn Tebrîzî
# Hâce Cemâleddîn Şirazî
# **Sultân-ul Halvetî [[İbrahim Zahid-i Geylanî|Tac’ed-Dîn İbrahim Zahid el-Geylânî]]**
# Ahî Muhammed el-Halvetî 
# **Pîr Umar** *(Ömer)* **el-Halvetî** *(Halveti [[Tarikat|Tarîkat]]ı Şeyh Ebû Abdullah Sirac’ed-Dîn Ömer bin Ekmel’ud-Dîn-i [[Lahican|Lahic]]î tarafından [[Herat]]'ta kuruldu)*. 
# Ahî Mîrim el Halvetî 
# Sadreddîn Hayyamî 
# **Pîr-i Sânî [[Yahyâ-yı Şirvânî|Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî]]** *(Yetiştirdiği şeyhler aracılığıyle Halveti [[Tarikat|Tarîkat]]ını [[Anadolu]]'ya yaydı)*. 
# Muhammed Bahaeddîn-i Erzincanî 
# **Çelebi Hâlife Cemâl el-Halvetî**  
# Hayreddîn Tokadî
# **[[Şâbân-ı Velî|Şabân-i Veli Kastamônî]]**
# Pir-i Sani Mustafa Çerkeşi
# Mehmet Hilmi Efendi *(Hacı Baba)*
# Kutbu'l Cihan  İbrahim Hakkı
# Hasan Muştak Efendi 
# Hacı Cemal Efendi 
# Hacı Nuri Efendi
# İlyas Efendi El-Kastamonî

## Türk tasavvufundaki yeri

## Ayrıca bakınız
* Nakşibendilik
* Bayramilik
* Celvetilik
* Rahmanîlik
* Tekke

## Kaynakça