Ulan Batur

**Ulan Batur** (, *Ulaanbaatar*), Moğolistan'ın başkenti ve en kalabalık şehridir. 1,67 milyonluk nüfusuyla, ortalama yıllık sıcaklık bakımından dünyanın en soğuk başkentidir. Belediye, Moğolistan'ın kuzey orta kesiminde, Tula Nehri üzerindeki bir vadide, yaklaşık 1.300 metre (4.300 ft) rakımda yer almaktadır. Şehir, 1639 yılında göçebe bir Budist manastır merkezi olarak kurulmuş, 29 kez yer değiştirmiş ve 1778 yılında modern yerine kalıcı olarak yerleşmiştir.

Örgöö (İngilizceleştirilmiş haliyle Urga) olarak ilk yıllarında, Moğolistan'ın en önemli dini merkezi ve Moğolistan'daki Tibet Budizminin Gelug soyunun ruhani lideri Jebtsundamba Khutuktu'nun merkezi haline gelmiştir. 1727'de Kyakhta Antlaşması ile Qing-Rus ticaretinin düzenlenmesinin ardından, Pekin ve Kyakhta arasında bir kervan yolu açılmış ve şehir sonunda bu yol üzerinde kurulmuştur. 1911'de Çing Hanedanlığı'nın çöküşüyle ​​birlikte şehir, bağımsızlık çabalarının odak noktası haline geldi ve bu durum, 1911'de 8. Jebtsundamba Khutuktu veya Bogd Han önderliğinde Bogd Hanlığı'nın ilanına ve 1921'deki komünist devrim sırasında da tekrar gündeme geldi.

1924'te Moğol Halk Cumhuriyeti'nin ilanıyla birlikte şehir resmen Ulaanbaatar olarak yeniden adlandırıldı ve ülkenin başkenti ilan edildi. Modern şehir planlaması 1950'lerde başladı ve eski çadır mahallelerinin çoğu Sovyet tarzı apartmanlarla değiştirildi. 1990'da Ulaanbaatar, Moğolistan'ın demokrasiye ve piyasa ekonomisine geçişine yol açan büyük gösterilere sahne oldu. 1990'dan beri, ülkenin geri kalanından gelen göçmen akını, nüfusunda patlayıcı bir artışa yol açtı ve bu nüfusun büyük bir kısmı çadır mahallelerinde yaşıyor; bu da kış aylarında zararlı hava kirliliğine katkıda bulunuyor. Ulaanbaatar'daki aşırı kömür üretimi ve tüketimi, şehri dünyanın en kirli şehirlerinden biri haline getiriyor ve bu da çocuklarda zatürre ve diğer solunum yolu hastalıklarının görülme sıklığının artmasına neden oluyor. 

Bağımsız bir belediye olarak yönetilen Ulaanbaatar, başkenti Zunmod'un şehrin 43 kilometre (27 mil) güneyinde yer aldığı Tuv eyaleti ile çevrilidir. Aralık 2022 itibarıyla 1,6 milyondan biraz fazla nüfusuyla, ülkenin toplam nüfusunun neredeyse yarısını barındırıyor. Ülkenin en büyük şehri olarak, kültürel, endüstriyel ve finansal kalbi ve ulaşım ağının merkezi konumundadır.

## Tarihçe
Şehir, 1639 yılında bir göçebe Budist manastırı merkezi olarak kurulmuştur. 1778 yılında bugünkü konumu olan Tuul ve Elbe nehirlerinin birleştiği yere taşınmıştır. 1911 yılında Çing Hanedanı'nın yıkılmasının ardından Moğolistan'ın bağımsızlığını ilan etmesinden sonra 1924 yılında ülkenin başkenti ilan edildi. Ulan Batur, 20. yüzyılda önemli bir üretim merkezi haline geldi.

## Coğrafya
Ulan Batur, Moğolistan'ın biraz doğusunda, deniz seviyesinden 1,310 metre yükseklikte, Tuul Nehri üzerinde, Bogd Han Dağı'nın eteğindeki vadide yer almaktadır. Ormanlarla kaplı olan Bogd Han Dağı şehrin güneyinde bulunmaktadır ve 2250 metre yüksekliği Ulan Batur'un en yüksek noktasıdır.

Ulan Batur, muson etkisinde soğuk yarı kurak iklime (Köppen *BSk*) sahiptir. Ulan Batur, yüksek rakımı, nispeten yüksek enlemi, herhangi bir kıyıya yüzlerce kilometre uzakta olması ve Sibirya antisiklonunun etkileri nedeniyle dünyanın en soğuk ulusal başkentidir. Şehirde yazlar kısa ve sıcak, kışlar ise oldukça uzun, soğuk ve kuru geçmektedir.

## Yönetim

Ulan Batur, başkent statüsüne sahip doğrudan yönetilen bir şehir olup dokuz ilçeye (дүүрэг, *düreg*) ayrılmaktadır. Bu ilçeler Baganur, Bagahangay, Bayangol, Bayanzürh, Çingeltey, Han-Ul, Nalayh, Songinohayrhan ve Sühbatur'dur. Her ilçe mahallelere (хороо, *horo*) ayrılmakta olup toplam 121 adettir.

Ulan Batur, 5 yılda bir seçilen 40 üyeli bir şehir meclisi tarafından yönetilmektedir. Belediye başkanı şehir meclisi tarafından atanmaktadır.

## Ulaşım

Cengiz Han Uluslararası Havalimanı şehrin 18&nbsp;km güneybatısında yer almakta olup ülkenin tek uluslararası havalimanıdır. Ulan Batur'un Trans-Sibirya demiryolu ile Çin demiryolu sistemine bağlantıları bulunmaktadır. Ulan Batur'u diğer şehirlere bağlayan karayolların büyük bir bölümünde asfalt bulunmamaktadır.

Ulan Batur'da büyük bir şehiriçi otobüs ağı bulunmaktadır. Bunun yanında şehir içi ulaşım troleybüs, dolmuş ve taksiler ile de sağlanmaktadır. Şehirde aynı zamanda metro hattı inşa edilmesi planlanmaktadır.

## Kültür

## Kardeş şehirler
Kardeş şehirleri arasında Türkiye, Çekya, Hindistan, Çin, Tayvan, Tayland, Vietnam ve Avustralya'dan birer; İngiltere, Güney Kore ve ABD'den ikişer; Japonya'dan üç; Rusya'dan beş şehir vardır.

*  Gaziantep, Türkiye
*  Aomori, Japonya
*  Bangkok, Tayland
*  Denver, ABD
*  Gold Coast (Queensland), Avustralya
*  Hanoi, Vietnam
*  Hohhot, Çin
*  İrkutsk, Rusya
*  Krasnoyarsk, Rusya
*  Leeds, İngiltere
*  Namyangju, Güney Kore
*  Moskova, Rusya
*  Most, Çekya
*  Sankt-Peterburg, Rusya
*  San Francisco, ABD
*  Sapporo, Japonya
*  Seul, Güney Kore (1995)
*  Taipei, Tayvan
*  Tokyo, Japonya
*  Ulan Ude, Rusya
*  Wolverhampton, İngiltere
*  Yeni Delhi, Hindistan

## Galeriler

Dosya:Ulaanbaatar_city_Mongolia.ogv|Ulan Batur video çekimi
Dosya:Chinggis Square.jpg|Cengiz Han Meydanı ile Devlet Büyük Huralı (meclis)
Dosya:UB downtown.jpg|Ulan Batur şehir merkezi
Dosya:Zaisan Hill.jpg|Zaysan Anıtı


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Ulaanbaatar General Information about Ulaanbaatar, Up-to-date 
*