II. Gustaf Adolf

**II. Gustaf Adolf** ya da **Gustavus Adolphus**, 1611'den 1632'ye dek İsveç Krallığı'nı yöneten hükümdar. Bu yıllar İsveç'in Avrupa açısından büyük bir önem arz etmeye ve yükselmeye başladığı dönem olarak da bilinir. (İsveççe: *Stormaktstiden*, Büyük güç dönemi). Krallığı boyunca İsveç, Otuz Yıl Savaşı içindeki dini gücün belirlenmesinde büyük rol oynamış, Avrupa'nın en büyük askerî gücü konumuna gelmiştir. 1634'te, Riksdag of the Estates tarafından o öldükten sonra resmi olarak modern dönemin model kişisi ilan edildi.*

Modern tarihin en büyük askeri komutanlarından biri olarak görülür ve "kuvvetlerin ortak kullanımı" ilkesini erkenden kullandığı bilinmektedir. En kayda değer utkusu 1631 yılında [[Kutsal Roma İmparatorluğu]] karşısında almış olduğu [[Breitenfeld Muharebesi (1631)|Breitenfeld Muharebesi]]'dir. Gustavus Adolphus; kaynakları, lojistiği ve desteğiyle kendini büyük bir Avrupa lideri olacak şekilde konumlandırdı. Ancak bir yıl sonra, [[Lützen Muharebesi (1632)|Lützen Muharebesi]]'nde öldürüldü. Çabalarına, ölümünden sonra naip olarak hareket eden İsveç Lordu ve Yüksek Şansölyesi Kont [[Axel Oxenstierna]] tarafından sürdürüldü.

Gustavus Adolphus, on altı yaşında babasının eş zamanlı ve süren üç savaşını miras aldı. Bunlardan ikisi [[Rus İmparatorluğu|Rusya]] ve [[Danimarka]] ile sınır savaşları ve Gustavus'un ilk kuzeni [[Lehistan Krallığı|Polonya]] Kralı [[Zygmunt Kazimierz|Sigismund]], III. Vasa ile olan daha kişisel bir savaştı. Onun yönetiminde geçen bu üç savaştan en şiddetli olanı [[Kalmar Savaşı]]'ydı. Krallığı sırasında İsveç, [[Baltık Denizi]] havzasındaki bölgesel bir güç statüsünden Avrupa'nın en büyük güçlerinden birine ve erken modern çağ hükûmeti modeline yükseldi. Gustavus Adolphus, “Modern Savaşın Babası” olarak da bilinir veya ilk modern general. Gustavus Adolphus'un ölümünden sonra [[İsveç İmparatorluğu]]'nun sınırlarını ve gücünü genişletmeye sürdürecek olan *'Lennart Torstensson** gibi bir dizi başka askeri komutanı da eğitti. Ele geçirdiği eserler, onun bir kitap meraklısı olduğunu gösteriyor. Avrupa genelinde "[[Jesuit Koleksiyonları|Jesuit koleksiyonlarını]]" topluyordu.

İsveç'te iktidardaki yükselişine yaptığı katkılar, idari yapının yeniden yapılandırılmasını içeriyordu. Örneğin, merkezi hükûmetin insanları daha verimli bir şekilde vergilendirebilmesi ve askere alabilmesi için nüfusun kaydına başladı. Tarihçi Christer Jorgensen; ekonomik reform, [[ticaret]], [[Modernizasyon teorisi|modernizasyon]] ve modern bir [[bürokrasi]] oluşturma alanlarındaki eylemlerinin, savaştaki eylemleri denli önemli olduğunu savunuyor. Bir [[Orta Çağ]] ekonomisi ve toplumundan başlayarak yerel reformları, [[Almanya]]'daki utkularının yanı sıra İsveç İmparatorluğu'nun kurulması ve hayatta kalmasının temeliydi.

== Hayatı ==
Gustavus Adolphus, [[Vasa Hanedanı|Vasa hanedanından]] Dük Charles'ın en büyük oğlu ve ikinci karısı Holstein-Gottorp'lu Christina'nın en büyük oğlu olarak [[Stockholm|Stockholm']]de doğdu. O zamanlar [[İsveç hükümdarları listesi|İsveç Kralı]], İsveç'i Polonya'dan yöneten Gustavus Adolphus'un kuzeni, Sigismund'du. Protestan Dük Charles, [[Katolik Kilisesi|Katolik]] Sigismund'u [[Otuz Yıl Savaşı|Otuz Yıl Savaşları]] öncesindeki ön dinsel çekişmenin bir parçası olarak 1599'da İsveç tahtını bırakmaya zorladı ve 1604'te ''İsveç Kralı IX. Karl'' olarak tahta geçmeden önce kral naibi olarak hüküm sürdü. Prens Gustav Adolf, 1610 yılından itibaren [[Dalecarlia]]'da Gagnef-Floda'ya sahipti. 1611 yılının Ekim ayında babasının ölümü üzerine, 16 yaşında olan Gustavus tahtı miras aldı ve 16 Aralık itibarıyla 17 yaşında hüküm sürmeye başladı. Ayrıca, [[Polonyalılar|Polonyalı]] kuzeniyle ara sıra kavgacı hanedan tartışmalarının devamını da miras kaldı. Sigismund III, İsveç tahtını yeniden kazanmak istedi ve Gustavus Adolphus'u unvanından vazgeçmeye zorladı.

Bu hanedan anlaşmazlığının bir turunda, Gustavus 31 yaşındayken [[Livonya]]'yı işgal ederek [[Lehistan-İsveç Savaşı (1626-1629)|Polonya-İsveç Savaşı'nı (1626-29)]] başlattı. Kendisine Avrupa'nın şehirlerinin kapılarını açan Almanya'daki [[Lütercilik|Lutherciler]] adına mücadele etti. Gustavus, birkaç yıl sonra, 1630 Haziran'ında Almanya'ya ayak bastığında Luthercilere desteği yaptığı eylemlerden biri olarak biliniyor. Otuz Yıl Savaşları'nda Gustavus, yenilmekte olan [[Kutsal Roma İmparatorluğu]] ve [[Katolik Kilisesi|Katolik müttefiklerine]] karşı tarafta mücadele etti; İsveç kuvvetleri bu durumu hızla İsveç'in lehine çevirmiştir.

Gustavus, [[Brandenburg]] eyaleti yerel seçim adayı [[Johann Sigismund]]'un kızı Brandenburglu [[Maria Eleonora]] ile evliydi ve Almanya'daki operasyonları için [[Prusya]]'nın [[Ellingen|Elbing]] şehrini seçti. 1632'de [[Lützen Muharebesi (1632)|Lützen Muharebesi]]'nde öldü. Ölümü Lutherci taraf için büyük bir kayıptı ve Lutheryanizm için fethedilen Almanya'nın ve diğer ülkelerin büyük bölümlerinin Katoliklik için yeniden fethedilmesiyle sonuçlandı. [[Otuz Yıl Savaşı]]na katılımı, kendisinin Kuzey Aslanı'nın [[Enkarnasyon (Hristiyanlık)|enkarnasyonu]] olduğunu söylenmesine yol açtı (Almanca: ''Der Löwe aus Mitternacht'', Geceyarısı Aslanı).

== Mirası ==
Kendisi, Avrupa'daki [[Protestanlık|Protestanlar]] tarafından 30 Yıl Savaşları'ndaki baş savunucu olarak anılıyor. **Gustav Adolf Werk*' başta olmak üzere birçok [[kilise]]ye, [[kuruluş]]a ve [[şirket]]e onun adı verildi. Gustav, zamanla İsveç gururunun bir sembolü oldu.

== Kaynakça ==


== Dış bağlantılar ==

* [https://web.archive.org/web/20100528071504/http://www.aquinas.edu/history/research.html *The Great and Famous Battle of Lutzen''..., transcription]