Şi Cinping

**Şi Cinping**  veya **Xi Jinping** (; ; d. 15 Haziran 1953, Pekin), Çin Komünist Partisi (ÇKP) Genel Sekreteri, Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) Başkanı ve Merkez Askeri Komisyon (MAK) başkanı olarak görev yapan Çinli bir siyasetçidir. Çin'in 2012'den bu yana “en üst düzey lideri” olup ÇKP'den 2016'da resmen “ana lider” unvanını aldı. Genel sekreter olarak Şi, Çin'in en üst karar organı olan Çin Komünist Partisi'nin Politbüro Daimi Komitesi'nde bir başkanlık görevinde bulundu.

Şi, İkinci Dünya Savaşı'ndan ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra doğan ilk genel sekreterdir. Çinli Komünist kıdemli Şi Çongşun'un oğlu, Kültür Devrimi sırasında babasının tasfiyesini takiben bir genç olarak kırsal Yanchuan ilçesine sürgün edildi ve parti sekreteri olarak çalıştığı Liangjiahe köyünde bir mağarada yaşadı. Tsinghua Üniversitesinde "İşçi-Köylü-Asker öğrencisi" olarak okuduktan sonra, Şi, Çin'in kıyı illerinde siyasi olarak saflardan yükseldi. Şi, 1999'dan 2002'ye kadar Fujian valisi ve 2002'den 2007'ye kadar komşu Zhejiang'ın parti sekreteri olan Vali idi. Chen Liangyu'nun görevden alınmasının ardından, 2007'de kısa bir süre parti sekreteri olarak Şanghay'a transfer edildi. Politbüro'ya katıldı. Daimi Komite ve merkez sekreteryası Ekim 2007'de Hu Cintao'nun halefi olarak gelecek beş yılını harcadı. Şi, 2008-2013 yılları arasında başkan yardımcısı ve 2010-2012 yılları arasında Merkezi Askeri Komisyon başkan yardımcısı olarak görev yaptı.

Şi, iktidara geldiğinden beri, parti disiplinini uygulamak ve iç birliği sağlamak için çok çeşitli önlemler aldı. İmza yolsuzlukla mücadele kampanyası, Politbüro Daimi Komitesi üyeleri de dahil olmak üzere önde gelen görevdeki ve emekli Komünist Parti yetkililerinin çöküşüne yol açtı. Çinli bir milliyetçi olarak nitelendirilen Şi, sivil toplum ve ideolojik söylem üzerindeki kısıtlamaları sıkıştırarak Çin'deki İnternet sansürlüğünü “internet egemenliği” kavramı olarak savundu. Şi, "Çin Rüyası" sloganı altında bireysel ve ulusal özlemlere vurgu yaparak, yasalara uygun hareket etmek ve yasal kurumları güçlendirmek için daha fazla sosyalist piyasa ekonomik reformları çağrısında bulundu. Ayrıca, özellikle Çin-Japonya ilişkileri, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki iddiaları ve serbest ticaret ve küreselleşmenin önde gelen savunucusu olma rolüyle ilgili olarak, daha iddialı bir dış politika savundu. Şi, Kuşak ve Yol Girişimi ile Çin'in Afrika ve Avrasya etkisini artırmaya çalıştı.

Halk Cumhuriyeti'nin beşinci nesil liderliğinin temel figürü olarak kabul edilen Şi, çok çeşitli liderlik pozisyonları alarak kurumsal gücü önemli ölçüde merkezileştirdi. Modern Çin tarihinin en güçlü liderlerinden biri olduğu söylenen Şi'nin siyasi düşünceleri parti ve devlet anayasalarına yazıldı ve 2018'de önderliğinde, devlet anayasası, devlet başkanlığı dönem sınırı kaldıracak şekilde değiştirildi. 2018 yılında, Forbes onu dünyadaki en güçlü ve etkili kişi olarak sıraladı.

Şi, bir ateisttir.

## Kariyeri
1969-1975 yılları arasında Şansi eyaletindeki parti gençlik kollarında görev alan Şi, 1975 ile 1979 yılları arasında Pekin'deki Tsinghua Üniversitesi'nin Kimya Mühendisliği bölümünü tamamladı. Ülkede parti içi yükselmede gençlik kollarında görev almanın önemli olduğu ifade edilmekte ve Şi'nin bu dönemdeki kariyerinin siyasal yükselmede önemli olduğu kabul edilmektedir.

1979-1982 yılları arasında merkezi ordu komitesi ofisi sekreterliği yapan Şi, daha sonra 1985 yılına kadar Hıbey eyaleti Cıngding kasabasında parti komitesi yardımcı sekreterliği gibi görevlerde bulundu.

Şi, 1985-1988 yılları arasında Çin'in güneyindeki Fucien eyaletinin Şiamın kentinde vali yardımcılığı yaptı ve 1996 yılına kadar Fucien eyaleti parti organlarında çeşitli görevler yürüttü.

1996 ile 2002 yılları arasında Fucien eyaleti parti komitesi sekreter yardımcısı görevini yürüten Şi, 2002-2007 arası Çin'in ana kesimindeki en zengin eyalet olan Cıciang'da parti komitesi sekreterliği yaptı.

Şi Cinping, 2007 yılında ise Çin'in ekonomik başkenti Şanghay şehri parti komitesi sekreterliği görevini üstlendi.

2007 yılından bu yana aynı zamanda Politbüro daimi üyesi olan Şi, 2008 yılında da Çin Devlet Başkan Yardımcısı görevine getirildi.

7 Kasım 2012'de yapılan 18. ÇKP Ulusal Kongresi hazırlık toplantıları sonucu kongrenin genel sekreterliği görevine getirilen Şi, aynı zamanda 18. Ulusal Kongrenin merkezi komite üyeliği görevini üstlendi.

## İdeoloji
Xi, "Çin'i yalnızca sosyalizm kurtarabilir." dedi. Xi ayrıca Çin'e özgü sosyalizmin "ulusal gençleşmeyi gerçekleştirmenin tek doğru yolu" olduğunu ilan etti. BBC News'e göre, ÇKP'nin 1970'lerde ekonomik reformları başlatmasından bu yana komünist ideolojisini terk ettiği düşünülürken, bazı gözlemciler Xi'nin komünist proje fikrine daha çok inandığına inanılıyor. Eski Avustralya başbakanı Kevin Rudd tarafından Marksist-Leninist olarak tanımlandı. Xi'nin ideolojiye öncelik verme vurgusu, Partinin eninde sonunda komünizmi gerçekleştirme hedefini yeniden öne sürmeyi ve komünizmi uygulanamaz veya alakasız bularak reddedenleri azarlamayı da içeriyordu. Xi, komünist ideali, bir Parti üyesinin omurgasındaki "kalsiyum" olarak tanımladı. Bu olmadan, Parti üyesi siyasi çürümenin osteoporoza (kemik erimesi) maruz kalacak ve dik duramayacaktı.

Sosyalizmin eninde sonunda kapitalizme karşı zafer kazanacağı görüşünü savunan Xi, "Marx ve Engels'in kapitalist toplumun temel çelişkilerine ilişkin analizleri geçerliliğini yitirmiş değil, kapitalizmin yok olması ve sosyalizmin kazanmasının kaçınılmaz olduğu yönündeki tarihsel materyalist görüş de geçerliliğini yitirmiş değil." dedi. Xi, Batı'dan etkilenen ekonominin etkisini azaltmayı amaçlayan, Çin'deki akademisyenler için önemli bir çalışma konusu olarak "Çin Özelliklerine Sahip Sosyalist Ekonomi Politiğin" arttırılmasını istedi. Her ne kadar sermayenin düzensiz genişlemesi olarak gördüğü şeye bir son verilmesi çağrısında bulunsa da, "kamuya açık olmayan sermaye de dahil olmak üzere her türlü sermayenin canlılığını teşvik etmek ve olumlu rolünü tam anlamıyla ortaya koymak gerektiğini" de söyledi.

Xi, "hükûmet, ordu, toplum ve okullar, kuzey, güney, doğu ve batı, parti hepsine liderlik ediyor" diyerek ÇKP'nin ÇHC üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmasını destekledi. 2021'de ÇKP'nin 100. yıldönümünde, "Çin Komünist Partisi olmasaydı yeni Çin olmazdı ve ulusal canlanma olmazdı" ve "Partinin liderliği Çin özelliklerine sahip sosyalizmin tanımlayıcı özelliğidir ve bu sistemin en büyük gücünü oluşturmaktadır" dedi Pek çok gerilemeye rağmen Çin'in ÇKP altında büyük ilerleme kaydettiğini belirterek, "Çin özelliklerine sahip sosyalizmin 21. yüzyıl sosyalist gelişiminin standart taşıyıcısı haline geldiğini" söyledi. Ancak aynı zamanda ÇKP yönetimindeki Çin'in gençleşmesini tamamlamasının uzun zaman alacağı ve bu zaman dilimi içerisinde parti üyelerinin ÇKP yönetiminin çökmesine izin vermemek için uyanık olmaları gerektiği konusunda da uyardı.

Xi, Çin'de çok partili sistemi reddederek "anayasal monarşi, imparatorluk restorasyonu, parlamentarizm, çok partili sistem ve başkanlık sistemini denedik ama hiçbiri işe yaramadı" dedi. Ancak Xi, Çin'i bir demokrasi olarak değerlendiriyor ve "Çin'in sosyalist demokrasisi en kapsamlı, gerçek ve etkili demokrasidir" diyor. Çin'in demokrasi tanımı liberal demokrasilerden farklı olup kökleri Marksizm-Leninizm'e dayanmaktadır ve "halkın demokratik diktatörlüğü" ve " demokratik merkeziyetçilik " ifadelerine dayanmaktadır. Xi ayrıca "halkın efendisi olması" anlamına geldiğini söylediği "tüm süreçli halk demokrasisi" terimini de türetti. Yabancı analistler ve gözlemciler, Çin'in bir demokrasi olduğuna geniş ölçüde karşı çıkıyor ve Çin'in tek partili otoriter bir devlet, Xi'nin ise otoriter bir lider olduğunu söylüyor.  Aralarında Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock'un da bulunduğu bazı gözlemciler, selefleriyle karşılaştırıldığında, etrafındaki gücün büyük ölçüde merkezileştiğini öne sürerek Xi'yi diktatör olarak adlandırdılar. Xi ayrıca modernleşmenin tek yolu olarak Batılılaşmayı reddetti ve bunun yerine Çin tarzı modernleşme dediği şeyi teşvik etti. Çin tarzı modernleşmenin bir parçası olarak beş kavramı belirledi: büyük bir nüfusun modernizasyonu, ortak refah, maddi ve kültürel-etik ilerleme, insanlık ve doğa arasındaki uyum ve barışçıl kalkınma.

## Kişisel hayat

Xi'nin ilk evliliği, 1980'lerin başında Çin'in Birleşik Krallık Büyükelçisi Ke Hua'nın kızı Ke Lingling'le oldu. Birkaç yıl içinde boşandılar. İkilinin "neredeyse her gün" kavga ettiği söylendi ve boşandıktan sonra Ke İngiltere'ye taşındı. 1987 yılında Xi, önde gelen Çinli halk şarkıcısı Peng Liyuan ile evlendi. Xi ve Peng, 1980'lerde birçok Çinli çift gibi arkadaşları tarafından tanıştırıldı. Xi'nin flörtleri sırasında akademisyen olduğu ve şarkı söyleme teknikleri hakkında bilgi aldığı söyleniyor. Çin'de tanınan bir isim olan Peng Liyuan, siyasi yükselişine kadar halk tarafından Xi'den daha iyi tanınıyordu. Çift, büyük ölçüde ayrı mesleki yaşamları nedeniyle sıklıkla ayrı yaşıyordu. Peng, seleflerine kıyasla Çin'in First Lady'si olarak çok daha görünür bir rol oynadı. Örneğin Peng, Mart 2014'te Çin'e yaptığı yüksek profilli ziyarette ABD First Lady'si Michelle Obama'yı ağırladı  Xi ve Peng'in, 2015 baharında Harvard Üniversitesi'nden mezun olan Xi Mingze adında bir kızları var. Harvard'dayken takma ad kullandı ve Psikoloji ve İngilizce okudu. Xi'nin ailesinin, Pekin'in kuzeybatısındaki CMC tarafından yönetilen bir bahçe ve yerleşim bölgesi olan Jade Spring Hill'de bir evi var. Haziran 2012'de Bloomberg News, Xi'nin geniş aile üyelerinin ticari çıkarlarının önemli olduğunu yazdı, ancak onlara yardım etmek için müdahale ettiğine dair hiçbir kanıt yoktu. Bloomberg News web sitesi, makaleye yanıt olarak Çin anakarasında engellendi. *The New York Times*, Xi'nin yolsuzlukla mücadele kampanyası başlatmasından bu yana, aile üyelerinin 2012'den itibaren kurumsal ve gayrimenkul yatırımlarını sattığını bildirdi  ÇKP'nin Politbüro'sunun yedi mevcut ve eski üst düzey lideri de dahil olmak üzere üst düzey Çinli yetkililerin akrabalarının isimleri Panama Belgelerinde yer alıyor. Bunların arasında Xi'nin kayınbiraderi Deng Jiagui de var. Deng'in İngiliz Virgin Adaları'nda iki paravan şirketi vardı ve Xi, Politbüro Daimi Komitesi'nin bir üyesiydi, ancak Xi, Kasım 2012'de ÇKP'nin genel sekreteri olduğunda bu şirketler hareketsiz durumdaydı.

## Ayrıca bakınız

## Kaynakça