Yevgeni Prigojin

**Yevgeni Viktoroviç Prigojin** (; 1 Haziran 1961 - 23 Ağustos 2023), Rus paralı asker lideri, iş insanı ve oligarktı. Özel bir askerî şirket olan Wagner Grubu'nu yönetti ve Haziran 2023'te bir isyan başlatana kadar Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yakın bir sırdaşıydı. Prigojin, Kremlin'e hizmet veren restoran ve yemek şirketlerinin sahibi olduğu için bazen “Putin'in şefi” olarak anılıyordu. Bir zamanlar Sovyetler Birliği'nde mahkûm olan Prigojin, 2020'de yapılan bir soruşturmaya göre “Rusya Savunma Bakanlığı ve istihbarat kolu GRU ile sıkı bir şekilde entegre olan” etkili bir şirketler ağını kontrol ediyordu.

Prigojin'in 2014 yılında Ukrayna'daki Rus ayrılıkçı güçleri desteklemek için Wagner Grubu'nu kurduğu bildirildi. Rus devleti tarafından finanse edilen grup, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinde önemli bir rol oynadı ve Suriye ile Afrika'daki Rus çıkarlarını destekledi. Kasım 2022'de Prigojin, şirketlerinin ABD seçimlerine müdahalesini kabul etti. Şubat 2023'te, çevrimiçi propaganda ve dezenformasyon kampanyaları yürüten bir Rus şirketi olan İnternet Araştırmaları Ajansı'nın kurucusu ve uzun süredir yöneticisi olduğunu doğruladı. Prigojin'in şirketleri ve ortakları, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık'ta ekonomik yaptırımlara ve cezai suçlamalara tâbidir. Ekim 2020'de Avrupa Birliği, Wagner Grubu'nun Libya'daki faaliyetlerini finanse ettiği gerekçesiyle Prigojin'e yaptırım uyguladı. Nisan 2022'de Avrupa Birliği, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalindeki rolü nedeniyle kendisine daha fazla yaptırım uyguladı. FBI, Prigojin'in tutuklanmasına yol açacak bilgi için 250.000 dolara kadar ödül teklif etti.

Prigojin, Rusya Savunma Bakanlığı'nı yolsuzluk ve Ukrayna'ya karşı savaşı kötü idare etmekle suçladı. 23 Haziran 2023'te Rus askeri yönetimine karşı bir isyan başlattı. Wagner kuvvetleri, Rostov-na-Donu'u ele geçirdi ve Moskova'ya doğru ilerledi. İsyan ertesi gün bastırıldı ve Prigojin hakkındaki suçlamalar, kuvvetlerini Belarus'a taşımayı kabul etmesinin ardından düşürüldü. 23 Ağustos 2023'te, isyanından tam iki ay sonra, Moskova'nın kuzeyindeki Tver Oblastı'nda bir iş jetinin düşmesi sonucu Prigojin, dokuz kişiyle birlikte öldü. Ölümü halen tartışmalıdır ve *[[The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]*, kazanın büyük ihtimalle uçaktaki bir bombadan veya "başka bir sabotaj türünden" kaynaklandığını söyledi.

## İlk yılları

Prigojin, 1 Haziran 1962'de Sovyetler Birliği'nin Leningrad şehrinde tek çocuk olarak doğdu. Annesi Violetta bir hastane hemşiresiydi ve babası Viktor ise maden mühendisiydi. Babası, Yevgeni henüz 9 yaşındayken hayatını kaybetti.

Soygun ve saldırı suçlarından 1981 yılında 12 yıl hapis cezasına çarptırılan Prigojin, 1990 yılında hapisten çıkınca St. Petersburg'da bir restoran açtı. O dönem belediye başkan yardımcısı olan Vladimir Putin'le tanıştı ve hükûmetin yemek işlerini almaya başladı.

Prigojin, o dönemden arkadaş olduğu Rusya devlet başkanı Vladimir Putin'e yakınlığı ile bilinmekte olup restoranları ve catering işletmeleri, Putin'in yabancı ileri gelenlerle birlikte katıldığı akşam yemeklerine ev sahipliği yapması nedeniyle "Putin'in Şefi" olarak bilinmektedir.

## Wagner dönemi
Prigojin, Afrika, Suriye ve Ukrayna'da çatışmalara katılan Rus devlet destekli bir paralı asker grubu olan Wagner Grubu ile 2016 ve 2018 ABD seçimlerine müdahale etmekle suçlanan üç şirketin de aralarında bulunduğu bir şirketler ağını kontrol etmektedir. Prigojin, Sovyetler Birliği döneminde hapishanelerde dokuz yıl hükümlü olarak kaldı. Prigojin, Mayıs 2014'te Donbass Savaşı'nda Rus güçlerini desteklemek için özel olarak Wagner Grubu'nu kurduğunu açıklamıştır.

Bellingcat, *The Insider* ve *[[Der Spiegel]]* tarafından yapılan bir araştırmaya göre, Prigojin'in operasyonları "Rusya Savunma Bakanlığı ve istihbarat kolu GRU ile sıkı bir şekilde entegre edilmiştir". Prigojin'in şirketleri ve ortakları ABD'de ekonomik yaptırımlar ve suçlamalarla karşı karşıyadır.

## Uçak Kazası

Rus Haber Ajansı (TASS) 23 Ağustos 2023 tarihinde Rusya'nın Tver bölgesinde düşen uçaktaki yolcu listesinde adının olduğunu ve uçaktaki 10 kişinin de öldüğünü duyurdu. Bazı kaynaklarda yaşadığına dair iddialar yer almaktadır.

## Kaynakça