Kutsal yalan

**Kutsal yalan**, politikada, bir mit veya tipik olarak dinî nitelikte bir yalandır, seçkinler tarafından sosyal uyumu korumak veya bir gündem ilerletmek için bilerek yayılır. Kavram ilk kez *[[Devlet (Platon)|Devlet]]'te* Platon tarafından ortaya atılmıştır

**Dinî kurgu**, dinde, yazar tarafından doğru olarak sunulan, ancak başkaları tarafından -fedakar motivasyonla- üretilmiş kurgu olarak kabul edilen anlatıdır. Terim bazen anlatının yazarının bencil veya aldatıcı nedenlerle kasıtlı olarak okuyucuları yanılttığını öne sürmek için aşağılayıcı bir şekilde kullanılır. Terim genellikle dinî bağlamlarda kullanılır, bazen dinî metinlerdeki pasajlara atıfta bulunur.

## Platon'un ''Devlet''i

Platon asil yalanı (*gennaion pseudos*), metallerin miti veya meseli olarak bilinen kurgusal masalın III. Kitabında sunmuştur. Sokrat burada, Platon tarafından önerilen, cumhuriyeti oluşturan üç sosyal sınıfın kökenini sağlar. Sokrat, sosyal olarak tabakalaşmış bir toplumdan ruh için bir metafor olarak bahseder, burada halka "bir tür Fenike masalı" anlatılıyor:

Sokrat, eğer insanlar inanırlarsa "bu efsanenin... iyi bir etkiye sahip olacağını, onları devlete ve birbirlerine daha fazla ilgi göstermeye meyilli hale getireceğini" iddia eder. Bu onun *asil yalanıdır* : "Az önce sözünü ettiğimiz, ihtiyaç anında ortaya çıkan o yalanlardan birinin uydurması, asil bir yalan.

## Modern görüşler

Karl Popper, Platon'u dini de asil bir yalana dayandırmaya çalışmakla suçladı. *[[Açık Toplum ve Düşmanları|Açık Toplum ve Düşmanları'nda]]* Popper şöyle der: "Platon'u Sofistlerin yıkıcı uzlaşımcılığına karşı savaştığı ve nihayetinde dine dayalı bir tinsel natüralizm kurduğu için öven yorumcularının neden onu bir sözleşmeyi ya da daha doğrusu bir buluşu dinin nihai temeli yapmak için kınamakta başarısız olduklarını anlamak zor." Platon için din asil bir yalandır, en azından Platon'un tüm bunları alaycı bir şekilde değil, içtenlikle söylediğini varsayarsak. Popper, Platon'un din anlayışının sonraki düşüncede çok etkili olduğunu bulur.

### Leo Strauss
Strauss, Platon'a kadar uzanan birinci sınıf düşünürlerin, iyi ve etkili politikacıların tamamen dürüst olup olamayacakları ve yine de toplumlarının gerekli amaçlarına ulaşıp ulaşamayacakları sorununu gündeme getirdiklerine dikkat çekti. Strauss, dolaylı olarak, okuyucularından, polisi birleştirmede ve yönlendirmede asil yalanların hiçbir rolü olmadığının doğru olup olmadığını düşünmelerini ister. İnsanlara anlam ve amaç vermek için mitlerin gerekli olup olmadığını ve Nietzsche'nin dilinde "ölümcül gerçeklerin" amansız bir şekilde incelenmesine kendini adamış insanların özgürce gelişebileceğini öne süren daha şüpheci tutumun aksine, siyasi ve epistemik mutlakların bir sınırının olup olamayacağına dair bir sorgulama ile sona eriyor mitlerin istikrarlı bir toplum sağlayıp sağlamadığını sorgular. *Şehir ve İnsan'da* Strauss, ''Platon'un'' Devlet'inde özetlenen ve tüm hükûmetler için gerekli olan mitleri tartışır. Bunlar, muhtemelen gayrimeşru olarak elde edilmiş olsa bile, devletin topraklarının kendisine ait olduğu ve vatandaşlığın doğum kazalarından daha fazla bir şeye dayandığı inancını içerir. Seymour Hersh ayrıca Strauss'un asil yalanları desteklediğini iddia ediyor: uyumlu bir toplumu sürdürmek isteyen siyasi liderler tarafından kullanılan mitler. Belgesel film yapımcısı Adam Curtis, *[[The Rise of the Politics of Fear|The Power of Nightmares'da]]* şu görüştedir: "Strauss, politikacıların herkesin inanabileceği güçlü ve ilham verici mitler ileri sürmesinin gerektiğine inanıyordu. Doğru olmayabilirler ama gerekli yanılsamalardı. Bunlardan biri dindi; diğeri ise ulusun efsanesiydi."

### Desmond Lee
"Platon, Temel Efsanesi sanki hesaplanmış bir yalanmış gibi eleştirildi. Bunun nedeni kısmen burada 'muhteşem mit' (s. 414b) olarak tercüme edilen ifadenin geleneksel olarak yanlış tercüme edilmiş 'soylu yalan' olmasıdır; ve bu, Platon'un propaganda yoluyla manipülasyonu desteklediği suçlamasını desteklemek için kullanılmıştır. Ama bu efsane, Muhafızlar da dahil olmak üzere üç sınıf tarafından da kabul ediliyor. Herhangi bir topluluğun sahip olduğu, gerçek meseleleri ifade etmekten ziyade, ne tür bir topluluk olduğu veya olmak istediği ideallerini ifade etmeye yönelik ulusal geleneklerin yerini alması amaçlanmıştır."

### Alan Bloom
Çevirmen Allan Bloom, Platon'un ifadesinin literal bir çevirisini sundu ve şu yorumunu savundu:

## Dinî kurgu

### Örnekler

* İbrani Kutsal Kitabı'nın ana akım tarihsel yorumları Tanah veya Hristiyan Eski Ahit'i, Yeşu'nun fetihleri ve Pentatök'ün tarihleri gibi Tanah/İbrani Kutsal Kitabı'nın çoğunu, dinî bir kurgu olarak kabul eder. Daniel Kitabı da Yahudileri cesaretlendirmek amacıyla dinî bir kurgu olarak tanımlanır.
* Ana akım tarihsel-eleştirel yaklaşımlar genellikle Yeni Ahit'te İsa'nın bakireden doğuşu, yıldızbilimcilerin İsa'yı ziyareti ve diğerleri gibi hikâyeleri dinî kurgular olarak görür.
* Son Zaman Azizleri hareketinin standart eserlerinden biri olan Mormon Kitabı, bir aldatmaca veya dinî kurgu olarak nitelendirilmiştir ve Son Zaman Azizleri hareketinin dışındakiler tarafından ilahi vahiy içerdiği kabul edilmemektedir.
* İslam'ın kutsal metni olan Kur'an, birçok yazar tarafından dinî bir kurgu olarak tanımlanmıştır. Hadis, aynı şekilde, çeşitli yazarlar tarafından çeşitli dinî kurguların bir koleksiyonu olarak tanımlanmıştır.
* Dale Eickelman, Müslüman hukukçuların, İslam hukukunun değişmez olduğunu, aslında değişmeye açık olduğunu iddia ettiklerinde, dinî bir kurgu kullandıklarını yazıyor.
* Modern Noel kutlaması ile İsa'nın tarihsel doğumu arasındaki ilişki de bu şekilde tanımlanmıştır.

#### Diğer bağlamlar

* Fredrick Pike, Büyük Buhran sırasında moral yükselten bazı çabaları dinî kurgular olarak tanımlıyor.

## Ayrıca bakınız
* Bokononizm
* Kurgusalcılık
* Çocuklara Yalan
* Ahlak oyunu
* Paternalizm
* Paternalist aldatma
* Platon'un ''Yasalar''
* Noel Baba

## Kaynakça