Oğuz (rayon)

**Oğuz Rayonu** (Azerice: Oğuz rayonu, 1991'e kadar: Vartaşen rayonu), Azerbaycan'ın rayonlarından biridir. Şeki-Zakatala Ekonomik Bölgesine dahildir. İdarî merkezi Oğuz şehridir.

## Tarihçe
Oğuz bölgesi, Azerbaycan'ın en eski yerleşim yerlerinden biridir. İnsanlar burada Neolitik dönemden beri yaşamaktadır. Milattan sonraki ilk dönemlerde bu topraklar Albanya'nın, 9.-16. yüzyıllarda Şirvanşahlar Devletinin, 16.-18. yüzyıllarda Safevîlerin ve 18. yüzyılın ortalarından 19. yüzyılın başlarına kadar Şeki Hanlığı'nın bir parçasıydı. Arkeologlar, Kerimli ve Garabaldyr köyleri yakınlarında eski insan yerleşimleri keşfettiler. Burada mızrak uçları, bronz silahlar, kadın heykelleri ve taştan yapılmış nesneler bulundu. Rus İmperatorluğu döneminde Yelizavetpol Guberniyasının Nuxa Uyezdi'nin bir parçası oldu.

Oğuz ilçesi 8 Ağustos 1930'da kurulmuştur. 1963-1965 yılları arasında Nukha (1968'den beri Şeki) ilçesinin toprakları Oğuz ilçesinin bir parçasıydı. İlçe merkezi Vartaşen (şimdiki Oğuz şehri), 1961 yılına kadar bir köydü. 1961-1968 yılları arasında kent tipi yerleşim statüsü kazanmış ve 1969 yılında ilçe yönetimine bağlı bir şehir olmuştur. Azerbaycan Cumhuriyeti Yüksek Sovyeti'nin 7 Şubat 1991 tarihli 54-XII sayılı Kararı ile Vartaşen ilçesinin adı Oğuz ilçesi olarak değiştirilmiştir.

## Coğrafya

Oğuz bölgesi, Büyük Kafkas Dağları'nın güney yamacında yer almakta olup kuzeyde Rusya (Dağıstan Özerk Cumhuriyeti), doğuda Gabala, batıda Şeki ve güneyde Ağdaş ile sınır komşusudur. Bölgenin kuzey kesiminde Büyük Kafkas Dağları'nın güney yamaçları, orta kesiminde Alazan-Haftaran Vadisi ve güney kesiminde Acınohur ovası başlıca yer şekillerini oluşturmaktadır. Büyük Kafkas Dağları'nın kolları Gazdagh, Gaynarakhaj, Fıy ve Goshunkar'dır (Çaldaş Dağı 3468 m). Oğuz topraklarının kuzeyden güneye uzunluğu 37 km, doğudan batıya genişliği ise 27 km'dir. Alanı 1077 kilometrekaredir. Bölge toprakları, -52 santigrat derece sıcaklığa sahip Malkemud Dağı'nın zirvesinden başlayıp +42 santigrat derece sıcaklığa sahip Boyuk Soyudlu köyüne ve Ağdaş bölgesine kadar uzanmaktadır. En yüksek rakım 3879 metre (Malkemud Dağı), en alçak nokta ise deniz seviyesinden 360 metre yükseklikteki Garabaldir köyünün güneybatısındadır. Azerbaycan'ın İsviçresi olarak bilinir. Yüzölçümü 1220&nbsp;km²'dir. Nüfusu yaklaşık 42.000 kişidir. Fındık, ceviz ve kestane açısından çok zengindir. Ormanların üst sınırının üzerine çıktıkça, üç bölge - subalpin, alpin ve subnival - birbirinin yerini alır. Burada subalpin ve alpin çayırlar yaygındır.

## Kültür
Oğuz'da 7 Alban tapınakl bulunmaktadır. Bunlardan 3'ü ilçe merkezinde, 2'si Karabulak'ta ve 2'si Celut köylerindedir. Merkezdeki tapınak 1981 yılında tamamen restore edildikten sonra, burada Oğuz ilçe Tarih ve Yerel Tarih Müzesi kurulmuştur. Bir diğeri ilçe merkez hastanesinin avlusunda, üçüncüsü ise Celhal yolunun üzerindeki bir tepede yer almaktadır. Oğuz ilçesindeki Albanya tapınakları tam olarak incelenmemiştir. *Oğuz gazetesi* adında bir yerli gazetesi vardır.
* Kerimli köyü höyükleri.
* Balaşum.
* Aziz Yelisey Kilisesi (Oğuz).
* Aziz Yelisey Bazilikası.
* Calut Manastırı.
* Gavurqala.
* Maluk Kalesi.
* Surkhaykhan Kalesi.
* Mukhas Kulesi.
* Ugan Mağarası.
* Hacı Raşid Köprüsü

## Demografi
1 Ocak 2013 tarihli resmi verilere göre rayon nüfusu 41.667 kişidir.

### Etnik yapı

## Not