Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi

**Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi**, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından 1972 yılında yayımlanan Dünya Mirası Sözleşmesi'nin 11.4 maddesine uygun olarak Dünya Miras Komitesi tarafından Dünya Mirası Alanları'nı belirlemek ve yönetmek amacıyla derlenmiştir. Listelenen alanlar, korunması için büyük operasyonların gerekli olduğu ve "yardım talep edilen" Dünya Mirası Alanları'ndan oluşmaktadır. Listenin amacı uluslararası farkındalığı artırmak ve tehditlere karşı önlemler almaktır. Alana yönelik tehditler arasında yakın zamanlı, gerçekleşmesi kesinleşmiş tehditler veya alanda olumsuz etkilere neden olabilecek potansiyel tehlikeler sayılabilir.

Doğal alanlar değerlendirilirken nesli tükenmekte olan veya diğer değerli türlerin nüfusunda ciddi bir düşüş gerçekleşip gerçekleşmediğine ya da aşırı kesim, kirlenme, yerleşim, madencilik, tarım gibi insan faaliyetleri nedeniyle doğal güzelliğin bozulup bozulmadığına bakılarak alan tehlike altında ilan edilir. Kültürel bir alan ise, malzemelerin, yapıların, süslerin veya mimari tutarlılığın ciddi biçimde bozulması nedeniyle ya da tarihi orijinallik veya kültürel önemin kaybolması durumunda tehlike altında ilan edilir. Hem kültürel hem de doğal alanlar için potansiyel tehlikeler arasında, kalkınma projeleri, silahlı çatışmalar, yetersiz yönetim sistemleri veya sit alanlarının yasal koruyucularının statülerindeki değişiklikler bulunmaktadır. Kültürel alanlar söz konusu olduğunda, jeoloji, iklim veya çevresel değişiklikler de potansiyel tehlikeler oluşturabilir.

Bir alan Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'ne dahil edilmeden önce durumu değerlendirilir ve ilgili taraf devletin işbirliğiyle düzeltici tedbirler için potansiyel bir program geliştirilir. Alan hakkındaki nihai karar komite tarafından verilir. Listelenen alanlar için Dünya Miras Fonu'ndan maddi destek tahsis edilebilir. Koruma durumu yılda bir kez gözden geçirilir ve komite toplantının ardından ek önlemler talep edilebilir, artık tehlikede değilse alanı Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'nden çıkartabilir veya gerekli görürse alanı hem Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'nden hem de Dünya Mirası listesinden çıkarmayı düşünebilir. İki eski UNESCO Dünya Mirası alanından, Dresden Elbe Vadisi, Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'ne dahil edildikten sonra Dünya Mirasları listesinden çıkartılmışken, Arabistan Oriksi Barınağı listeden doğrudan çıkartılmıştır. "İsa'nın Doğum Yeri, Doğum Yeri Kilisesi ve Hac Yolu, Beytüllahim" gibi bazı alanlar, aynı yıl içinde hem Dünya Mirası hem de Tehlike Altındaki Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.

Bazı miraslar için listelenme, koruma çalışmalarının başlatılmasını ve bölgelere fon aktarılmasını sağladı. Bu gelişmeler, Galápagos Adaları ve Yellowstone Millî Parkı gibi daha sonradan Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'nden çıkarılan alanlar için olumlu bir ilerleme sağladı, buna rağmen, listenin kendisi ve UNESCO'nun uygulamaları eleştirilere konu oldu. Özellikle, Taraf Devletler ve Dünya Mirası Alanları'nın diğer paydaşları, kendi rızaları olmadan komitenin bir alanı tehlike altında olarak listeleme yetkisini eleştirdi. 1992 yılına kadar, UNESCO, bir alanı kendi yetkisine dayanarak tehlike altında ilan edene kadar, Taraf Devletler, alanlar için bazı koruyucu önlemler almış olurlardı. Tehlikedeki Dünya Mirası Listesi, bazı ülkeler tarafından bir kara liste olarak algılanıyordu ve Kanada Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Profesörü olan Prof. Dr. Christina Cameron'a göre Taraf Devletlerin ilgisini çekmek için politik araç olarak kullanıyordu. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), UNESCO'nun, Taraf Devlet tarafından tehdidin kolayca ele alınabileceği bir dizi durumda Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'ne (alanı gerçekten listelemeden) başvurduğunu ifade etmektedir. Birlik ayrıca, bir alanın uzun süre tehlike altında olarak listelenmesinin şüpheli olduğunu ve bu durumlarda koruma için başka mekanizmalar aranması gerektiğini ifade etmektedir.

Nisan 2024 itibarıyla, Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'nde 56 alan (16 doğal, 40 kültürel) bulunmaktadır. UNESCO bölgelerine göre düzenlendiğinde, 23'ü Arap ülkelerinde, 14'ü Afrika'da, 6'sı Latin Amerika ve Karayipler'de, 6'sı Asya ve Pasifik'te ve 7'si Avrupa'da ve Kuzey Amerika'da bulunmaktadır. Tehlike altındaki doğal alanların çoğunluğu (11) Afrika'da bulunmaktadır.

## Güncel alanlar

:**Ad**: Dünya Miras Komitesi tarafından listelenmiş adı
:**Konum**: Koordinatları ile ülkelerin bulunduğu yerler, varsayılan olarak ülkelere göre sıralanmıştır hamas
:**Kriter**: Alanların bulunduğu ölçütler
:**Alan**: UNESCO tarafından belirlenen alan
:**Yıl (WHS)**: Alanın listeye alınma tarihi
:**Tehlike altında**: Alanın Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'ne alınma tarihi
:**Gerekçe**: Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi'ne alınma sebebi

}
| Kültürel:(ii)(iii)(iv)
| 
| align="center" | 2024
| align="center" | 2024-
|Hamas-İsrail Savaşı
|
|-
! scope="row" | Bamyan Vadisi Kültürel Bölgesi 
| 
| AfgBamyan,

| Kültürel:
(i), (ii), (iii), (iv), (vi)
| 
| align="center" | 2003
| align="center" | 2003-
| Bölgedeki tarihi heykellerden bazılarının Taliban tarafından dinamitle patlatılarak yok edilmesi, bölgedeki yönetim zafiyeti, tarihî eserlerin yok olma tehlikesi altında bulunması
| 
|-
! scope="row" | Cam'daki Minare ve Arkeolojik Kalıntılar 
| 
| AfgGur,

| Kültürel:
(ii), (iii), (iv)
| 
| align="center" | 2002
| align="center" | 2002-
|Yasal koruma eksikliği, koruma önlemleri ve yönetim planı eksikliği, alanın durumundaki bozulmalar
| 
|-
! scope="row" | Chan Chan Antik Kenti
| 
| PerLa Libertad,

| Kültürel:
(i), (iii)
| 
| align="center" | 1986
| align="center" | 1986-
| Doğal erozyon
| 
|-
! scope="row" | Coro ve Limanı 
| 
| VenFalcón,

| Kültürel:
(iv), (v)
| 
| align="center" | 1993
| align="center" | 2005-
| Kasım 2004-Şubat 2005 tarihleri arasında gerçekleşen şiddetli yağmurlar nedeniyle çok sayıda yapının hasar görmesi ve tampon bölgede yeni bir anıt, bir plaj yolu ve şehre giriş kapısının inşası
| 
|-
! scope="row" | Doğu Rennell 
| 
| Solomon IslandRennell ve Bellona illeri,

| Doğal:
(ix)
| 
| align="center" | 1998
| align="center" | 2013-
| Aşırı kesim ve bunun doğal ekosistem üzerindeki etkileri
| 
|-
! scope="row" | Everglades Millî Parkı
| 
| United StatesFlorida,

| Doğal:
(viii), (ix), (x)
| 
| align="center" | 1979
| align="center" | 1993-2007, 2010-
| Andrew Kasırgası, hasat ve tarımsal bozulma ve kentsel gelişim nedeniyle su akışı ve kalitesinin bozulması (1993),
alanın bozulmaya devam etmesinin deniz canlılarının habitat kaybına ve deniz canlısı türlerinde azalmaya neden olması (2010)
| 
|-
! scope="row" | Filistin, Zeytin ve Üzüm Toprakları, Güney Kudüs Kültürel Peyzajı, Battir
| 
| PalBattir,
 

| Kültürel:
(iv)(v)
| 
| align="center" | 2014
| align="center" | 2014-
| İsrail Batı Şeria bariyerinin "çiftçileri yüzyıllar boyunca ekip biçtikleri tarlalardan ayırması"
| 
|-
! scope="row" | Garamba Ulusal Parkı
| 
|DemOrientale,

| Doğal:
(vii), (x)
| 
| align="center" | 1980
| align="center" | 1984-1992, 1996-
| Bölgedeki gergedan nüfusunun azalması (1984);
Bölgedeki kaçak avcılık ve gerekli tedbirlerin alınmaması (1996)
| 
|-
! scope="row" | Hatra
| 
| IrqNinova ili,

| Kültürel:
(ii), (iii), (iv), (vi)
| 
| align="center" | 1985
| align="center" | 2015-
| Silahlı gruplar tarafından verilen hasarlar
| 
|-
! scope="row" | Hebron/El-Halil Eski Şehri
| 
| PalEl Halil,

| Kültürel:
(ii), (iv), (vi)
| 
| align="center" | 2017
| align="center" | 2017-
|Silahlı grupların yapılara verdiği hasarlar
| 
|-
! scope="row" | Kahuzi-Biéga Millî Parkı
| 
| DemSouth Kivu ve Maniema,

| Doğal:
(x)
| 
| align="center" | 1980
| align="center" | 1997-
| Ormansızlaşma, avlanma, savaş ve iç savaş
| 
|-
! scope="row" | Kaliforniya Körfezi'ndeki Adalar ve Koruma Alanları
| 
| MexicoBaja California, Baja California Sur, Sonora, Sinaloa veNayarit,
| Doğal:(vii), (ix), (x)
| 
| align="center" | 2005
| align="center" | 2019–
|Körfezde yaşayan endemik bir yunus türü olan vaquitanın popülasyonunun yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalması
| 
|-
! scope="row" | Kiev: Ayasofya Katedrali ve İlgili Manastır Binaları, Kiev-Peçersk Manastırı
|  
| KyivKiev,

| Kültürel:(i), (ii), (iii), (iv)
| —
| align="center" | 1990
| align="center" | 2023–
| Rusya-Ukrayna Savaşı
|  
|-
! scope="row" | Kirene Antik Kenti
| 
| LibCebel Ahdar,

| Kültürel:
(ii), (iii), (vi)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1982
| align="center" | 2016-
| Libya'daki iç savaş sırasında bölgedeki birçok tarihî eserin yağmalanması ve tahrip edilmesi
| 
|-
! scope="row" | Kosova'daki Ortaçağ Anıtları: Dečani Manastırı, İpek Patrikhanesi, Gračanica Manastırı ve Prizren'deki Meryem Ana Kilisesi 
| 
| Kosova

| Kültürel:
(ii), (iii), (iv)
| 
| align="center" | 2004
| align="center" | 2006-
| Yasal koruma ve yönetim zafiyeti; siyasi istikrarsızlık ve güvenlik sorunları
| 
|-
! scope="row" | Krak des Chevaliers ve Salah Ed-Din Kalesi 
| 
| 
| Kültürel:
(ii)(iv)
| 
| align="center" | 2006
| align="center" | 2013-
| Bölgedeki iç savaş nedeni ile birçok tarihî eserin yok olma tehlikesi altında bulunması
|
|-
! scope="row" | Kuzey Suriye'nin Antik Köyleri
| 
| 
| Kültürel:
(iii)(iv)(v)
| 
| align="center" | 2011
| align="center" | 2013-
| İsyancılar tarafından sürdürülen Suriye İç Savaşı, isyancı grupların yağma ve yıkımları
|
|-
! scope="row" | Lviv – Tarihi Merkez Topluluğu
|  
| LvivLviv,

| Kültürel: (ii), (v)
| —
| align="center" | 1998
| align="center" | 2023–
| Rusya-Ukrayna Savaşı
| 
|-
! scope="row" | Leptis Magna Antik Kenti
| 
| LibKhoms,

| Kültürel:
(i), (ii), (iii)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1982
| align="center" | 2016-
| Libya İç Savaşı sırasında, silahlı grupların saldırılarının bölgeye büyük çapta hasar vermesi ve bu hasarın büyümesi tehdidi
| 
|-
! scope="row" | Manovo-Gounda St Floris Millî Parkı
| 
| CenBamingui-Bangoran,

| Doğal:
(ix), (x)
| 
| align="center" | 1988
| align="center" | 1997-
| Yasa dışı otlatma ve kaçak avlanma, güvenlik durumunun bozulması
| 
|-
! scope="row" | Nan Madol: Doğu Mikronezya Tören Merkezi
| 
| MicronesiaTemwen Adası,

| Kültürel:
(i), (iii), (iv), (vi)
| 
| align="center" | 2016
| align="center" | 2016-
|Su yollarının sürekli siltasyonunun aşırı büyümeye neden olması ve mevcut yapıların altını oyması
| 
|-
! scope="row" | Nimba Dağı Yasaklı Doğa Siti 
| 
| style="background-color: #D0E7FF" | CotLola Bölgesi,
*

*

| Doğal:
(ix), (x)
| 
| align="center" | 1981
| align="center" | 1992-
| Dünya Mirası Alanı'nın bir bölümünde demir madenciliği yapılması ve bölgenin Gine kesimine yüksek sayıda mülteci akını
| 
|-
! scope="row" | Odessa'nın Tarihi Merkezi
| 
| OdesaOdessa,
| Kültürel:(ii), (iv)
| —
| align="center" | 2023
| align="center" | 2023–
| Rusya-Ukrayna Savaşı
| 
|-
! scope="row" | Okapi Doğa Siti
| 
|Dem Orientale,

| Doğal:
(x)
| 
| align="center" | 1996
| align="center" | 1997-
|Bölgedeki çatışmalar sonucu park tesislerinin yağmalanması ve fillerin öldürülmesi
| 
|-
! scope="row" | Palmira Antik Kenti 
| 
| 
| Kültürel:
(i)(ii)(iv)
| 
| align="center" | 1980
| align="center" | 2013-
| Suriye İç Savaşı sırasında meydana gelen saldırılar
|
|-
! scope="row" | Panama'nın Karayip Tarafındaki Kaleler: Portobelo-San Lorenzo
| 
| PanColón ili,

| Kültürel:
(i), (iv)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1980
| align="center" | 2012-
| Çevresel etkenler, bakım eksikliği ve kentsel gelişme
| 
|-
! scope="row" | Potosí Şehri
| 
| Potosí,
 

|Kültürel:
(ii), (iv), (vi)
|
|1987
|2014–
|Devam eden madencilik faaliyetlerinin dağları gözenekli ve dengesiz bir hale getirmesi, zirvenin bazı kısımlarında göçüklerin meydana gelmesi ve ayrıca Bolivya Madencilik Şirketinin bölge ile ilgili hedefleri; alanı korumaya yönelik önerilerin yerine getirilmemesi
|
|-
! scope="row" | Reşid Karami Uluslararası Fuarı
| 
| AutTrablusşam,  
| Kültürel:(ii)(iv)
| 
| align="center" | 2023
| align="center" | 2023 -
| Lübnan likidite krizi, kentsel gelişim ve "endişe verici koruma durumu" nedeniyle koruma için gerekli olan fon eksikliği nedeniyle
| 
|-
! scope="row" | Río Plátano Biyosfer Rezervi
| 
| HonLa Mosquitia,

| Doğal:
(vii), (viii), (ix), (x)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1982
| align="center" | 1996-2007, 2011-
| Kesim, balıkçılık ve toprak işgali; kaçak avlanma ve devletin alanı yönetme kapasitesinin azalması; büyük oranda hukukun bozulması ve uyuşturucu kaçakçılarının varlığı
| 
|-
! scope="row" | Roșia Montană Madencilik Peyzajı
| 
| RomAlba ili,
| Kültürel: (ii), (iii), (iv)
| 
| align="center" | 2021
| align="center" | 2021–
| Listelenen Madencilik Peyzajı'nın büyük bir kısmına zarar verecek çapta madencilik faaliyetleri planları
| 
|-
! scope="row" | Sabratha Antik Kenti
| 
| LibSabratha,

| Kültürel:
(iii)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1982
| align="center" | 2016-
| Libya İç Savaşı, silahlı grupların saldırılarının bölgeye büyük çapta hasar vermesi ve bu hasarın büyümesi tehdidi
| 
|-
! scope="row" | Samarra Antik Kenti 
| 
| IraqSelahaddin,

| Kültürel:
(ii), (iii), (iv)
| 
| align="center" | 2007
| align="center" | 2007-
| Irak İç Savaşı sonucu bölgede meydana gelen yönetim zafiyeti
| 
|-
! scope="row" | Selous Av Sahası
| 
|TanzaniaCoast, Morogoro, Lindi, Mtwara ve Ruvuma bölgeleri,
,

|Doğal:
(ix), (x)
| 
|1982
|2014–
|Maden arama, çıkarma ve büyük altyapı projeleri
|
|-
! scope="row" | Sumatra'daki Tropik Yağmur Ormanları
| 
| IndonesiaSumatra,

| Doğal:
(vii), (ix), (x)
| 
| align="center" | 2004
| align="center" | 2011-
|Kaçak avlanma, yasadışı ağaç kesimi, tarımsal ihlaller ve bölge içinde yollar inşa etme planları
| 
|-
! scope="row" | Tadrart Acacus Kaya Resimleri 
| 
| LibFizan,

| Kültürel:
(iii)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1985
| align="center" | 2016-
| Libya Sivil Savaşı sonucunda bölgedeki birçok tarihî eserin yok olma tehdidi altında bulunması
| 
|-
! scope="row" | Tarihi Busra Şehri
| 
| 
| Kültürel:
(i)(iii)(vi)
| align="center" |&mdash;
| align="center" | 1980
| align="center" | 2013-
| Suriye'deki iç savaş sırasında bölgedeki birçok tarihî eserin yağmalanması ve tahrip edilmesi.
|
|-
! scope="row" | Tarihi Cenne Şehri
| 
| MalCenne,

| Kültürel:
(iii), (iv)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1988
| align="center" | 2016-
| Bölgesel güvenlik sorunları, tarihi kentin bozulan statüsü, kentleşme ve erozyon
| 
|-
! scope="row" | Tarihi Halep Şehri
| 
| 
| Kültürel:
(iii)(iv)
| 
| align="center" | 1986
| align="center" | 2013-
| Suriye'deki iç savaş sırasında bölgedeki birçok tarihî eserin yağmalanması ve tahrip edilmesi
|
|-
! scope="row" | Tarihi Kudüs Şehri ve Surları
| 
| JerKudüs (UNESCO tarafından bir devlete bağlı olarak tanınmıyor)
| Kültürel:
(ii), (iii), (vi)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1981
| align="center" | 1982-
| Kontrolsüz kentsel gelişme, turizm nedeniyle genel koruma durumunun bozulması ve bakım eksikliği
| 
|-
! scope="row" | Tarihi San'a Şehri 
| 
| YemSana'a ili,

| Kültürel:
(iv), (v), (vi)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1986
| align="center" | 2015-
|Yemen Sivil Savaşı ve buna bağlı olarak Suudi Arabistan tarafından gerçekleştirilen bombardımanlar
| 
|-
! scope="row" | Tarihi Şam Şehri
| 
| 
| Kültürel:
(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
| 
| align="center" | 1979
| align="center" | 2013-
| Suriye İç Savaşı, isyancıların silahlı saldırıları ve esas olarak Cubar'ın kenar mahallelerinden gelen havan toplarının yapıları tehlikeye atması
|
|-
! scope="row" | Tarihi Şehrisebz Şehri
| 
| UzbKaşkaderya,

| Kültürel:
(iii), (iv)
| 
| align="center" | 2000
| align="center" | 2016-
| Orta Çağ mahallelerindeki binaların tahrip edilmesi ve kentsel gelişmenin devam etmesi
| 
|-
! scope="row" | Tarihi Şibam Şehri 
| 
| YemHadramut,

| Kültürel:
(iii), (iv), (v)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1982
| align="center" | 2015-
| Silahlı çatışmaların potansiyel tehdidi, bölgede halihazırda gözlemlenen koruma ve yönetim sorunlarının bir araya gelmesi
| 
|-
! scope="row" | Tarihi Viyana Şehri
| 
| AutViyana,
 

| Kültürel:
(ii)(iv)(vi)
| 
| align="center" | 2001
| align="center" | 2017-
| Şehir sülietini bozan yeni yüksek binaların yapılması
| 
|-
! scope="row" | Tarihi Zabid Şehri
| 
| YemEl Hudeyde,

| Kültürel:
(ii), (iv), (vi)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1993
| align="center" | 2000-
| Tarihi binaların yapılarındaki bozulmalar
| 
|-
! scope="row" | Tarihi Gadames Şehri
| 
| LibGadames,

| Kültürel:
(v)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1986
| align="center" | 2016-2025
| Libya İç Savaşı dolayısıyla silahlı güçler tarafından gerçekleştirilen saldırılar
| 
|-
! scope="row" | Timbuktu
| 
| MalTimbuktu,
Timbuktu Bölgesi,

| Kültürel:
(ii), (iv), (v)
| align="center" | &mdash;
| align="center" | 1988
| align="center" | 2012-
| Mağrip el-Kaidesi, Ensarüddin ve Boko Haram gibi yasa dışı örgütler tarafından yapılan saldırılar neticesinde bölgedeki bazı tarihi yapıların tahrip edilmesi
| 
|-
! scope="row" | Turkana Gölü Ulusal Parkları
| 
| Ken
| Doğal:(viii)(x)
| 
| align="center" | 1997
| align="center" | 2018–
|Etiyopya'daki Gilgel Gibe III Barajı'nın gölün akıntısı ve ekosistemi üzerindeki etkisi
| 
|-
! scope="row" | Virunga Millî Parkı 
| 
| DemKuzey Kivu ve Orientale,

| Doğal:
(vii), (viii), (x)
| 
| align="center" | 1979
| align="center" | 1994-
| Ruanda İç Savaşı yüzünden mültecilerin akın etmesi sonucu ormansızlaşma ve kaçak avlanma
| 
|}

## Önceden listelenen alanlar

Daha önce tehlikede olarak listelenen bir dizi alan bulunmaktaydı, ancak daha sonra yönetim ve korumadaki iyileştirmelerden sonra listeden çıkarıldı. Everglades Milli Parkı 1993'ten 2007'ye kadar ve 2010'dan itibaren tekrar listelenmiştir; Rio Plátano Biyosfer rezervi 1996'dan 2007'ye kadar ve 2011'den itibaren tekrar listelenmiştir. Bu nedenle, her ikisi de şu anda listelenen alanlar listesine dahil edilmiştir (yukarıda).

## Notlar

## Kaynakça
; Alıntılar

; Genel
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Dış bağlantılar
* UNESCO World Heritage Sites , resmi site
* UNESCO World Heritage Centre – World Heritage in Danger List , resmi site
* UNESCO Heritage Centre – World Heritage List , resmi site