Çan biçimli çömlek kültürü

**Çan biçimli çömlek kültürü**, Avrupa'da, Bronz Çağı'nın başlangıcında kullanılan ters çan şeklindeki içki kabından adını alan, MÖ 2800 civarında ortaya çıkan bir arkeolojik kültürdür. Terim ilk olarak Alman tarih öncesi bilimci Paul Reinecke tarafından Almanca "Glockenbecher" olarak ortaya atılmış ve İngilizce karşılığı olan "Bell Beaker" ise 1904 yılında John Abercromby tarafından tanıtılmıştır. 

Çan biçimli kadeh kültürü, Britanya'da MÖ 2450 civarından , tek kişilik mezarların ortaya çıkmasıyla MÖ 1800'e kadar sürdü ancak kıta Avrupası'nda ancak MÖ 2300'e kadar varlığını sürdürdükten sonra yerini Unetice kültürüne bıraktı. Kültür, Batı Avrupa'nın her tarafına yayıldı; İber Yarımadası'nın birçok bölgesinde ve doğuda Tuna ovaları, kuzeyde Büyük Britanya ve İrlanda adalarına kadar uzanıyordu. Ayrıca Sardunya ve Sicilya adaları ile kuzeybatı Afrika'nın bazı kıyı bölgelerinde de mevcuttu. Çan biçimli çömlek kültürü, önemli bölgesel farklılıklar göstermektedir ve 2018'de yapılan bir çalışma bunun genetik olarak çeşitli topluluklarla ilişkili olduğunu bulmuştur.
MÖ 2600'lerden itibaren doğuda Macaristan'a kadar olmak suretiyle kendisini bütün Avrupa'da gösteren ve yaklaşık MÖ 2200'lerden itibaren kıta Avrupa'sında sona eren bir çömlek kültürüdür. Büyük Britanya'da MÖ 1800'lü yıllara kadar devam etmiştir. Çan biçimli çömlek kültürü Avrupa'da Neolitik dönemin son aşaması olarak kabul edilir ve bu özelliği ile Cilalı Taş Devri'nden Tunç Çağı'na geçişin gerçekleştiği bir dönemdir.

## Konuyla ilgili yayınlar
* Alexander von Burg: *Die Glockenbecherkultur auf dem Plateau von Bevaix. * Archäologie der Schweiz 25, 2002, 2. ISSN&nbsp;0255-9005
* Ralph Großmann: *Das dialektische Verhältnis von Schnurkeramik und Glockenbecher zwischen Rhein und Saale* (= *Universitätsforschungen zur Prähistorischen Archäologie.* Band 287 = *Human Development in Landscapes.* Band 8). Habelt, Bonn 2016,  (PDF; 21,8 MB ).
* Richard J. Harrison: *The Beaker Folk, Copper Age archaeology in Western Europe. * Thames and Hudson, London 1980.
* Volker Heyd: *Die Spätkupferzeit in Süddeutschland. * In: *Saarbrücker Beiträge zur Altertumskunde 73.* Habelt, Bonn 2000. ISSN&nbsp;0080-5181
* M. Herity: The finds from Irish Court Tombs. Proceedings of the Royal Irish Academy 87c, 1987 S. 5–281.
* J. Herring: The cairn excavation at Well Glass Spring, Largantea, Co. Londonderry. *Ulster Journal of Archaeology* 1, 1938 S. 164–88.
* Volker Heyd, Ludwig Husty, Ludwig Kreiner: *Siedlungen der Glockenbecherkultur in Süddeutschland und Mitteleuropa*. Arbeiten zur Archäologie Süddeutschlands, Bd. 17. Dr. Faustus, Büchenbach 2004. .
* Jan N. Lanting: *De NO-Nederlandse/NW-Duitse Klokbekergroep: culturele achtergrond, typologie van het aardewerk, datering, verspreiding en grafritueel.* In: *Palaeohistoria.* Band 49/50, 2007/2008 (2008), S. 11–326 (Online ).
* Jan N. Lanting, J. D. van der Waals (Hrsg.): *Glockenbecher Symposion Oberried.* Bussum 1974.
* Johannes Müller (Hrsg.): *Vom Endneolithikum zur Frühbronzezeit. Muster sozialen Wandels?* Tagung Bamberg 14.–16. Juni 2001. Habelt, Bonn 2002. 
* Franco Nicolis (Hrsg.): *Bell Beakers Today. Pottery, people, culture and symbols in prehistoric Europe*. International Colloquium Riva del Garda (Trento, Italy), 11–16 May 1998. Ufficio Beni Culturali, Trento 2001. 
* Christian Strahm (Hrsg.): *Das Glockenbecher-Phänomen. Ein Seminar*. Freiburger Archäologische Studien, Bd. 2. Freiburg 1995. ISSN&nbsp;1437-3327
* Rosa Schreiber: *Die Glockenbecherkultur in Budapest. * Budapest 1973.
* Rick Schulting, Alison Sheridan, S. Clarke & Brock Ramsey: Largantea and the dating of Irish Wedge Tombs. Journal of Irish Archaeology 17, B. 2008. S. 1–17.
* Otto Helmut Urban: *Der lange Weg zur Geschichte. Die Urgeschichte Österreichs*. Wien 2003. 
* Bärbel Metzinger-Schmitz: *[http://scidok.sulb.uni-saarland.de/volltexte/2004/320/ Die Glockenbecherkultur in Mähren und Niederösterreich.] * Diss. Saarbrücken 2004. (Liegt auch gedruckt vor)

## Kaynakça