Sümer Kral Listesi

**Sümer Kral Listesi**, Sümerli ve yabancı hanedanlıklardaki Sümer krallarını listeleyen Sümer dilinde yazılmış antik bir metindir. Daha sonra yazılan Babil kralları listesi ve Asur kralları listesi bu metne benzer.

Liste, krallıkları ve krallarını hükümdarlık süreleri ile beraber listeler. Krallığın tanrılar tarafından verildiğine inanılırdı ve askeri zaferler ile bir şehirden diğerine geçebilirdi. Liste sadece bir kadın hükümdardan söz eder: Kug-Baba, meyhane-koruyucusu, sadece Kiş'in üçüncü hanedanlığında hesaba katılır.

Liste özellikle tufan öncesi mitolojik kralların uzun süren hükümdarlıkları ile başlar. Listedeki ilk isimlerin pek çoğunun daha sonra efsanevi figürlere dönüşen kişiler oldukları inkâr edilemez.

Listedeki ilk isim mevcut arkeolojik keşiflerle de varlığı onaylanmış olan, ismi Gılgamış destanında da geçen Kiş kralı Enmebaragesi'dir. Gılgamış'ın kendisi de İlk Uruk Hanedanlığı döneminde MÖ 2600 dolaylarında yaşamış olan Uruk'un tarihi krallarından biridir.

Dikkat çekici şekilde bu listede Lagaş'ın rahip yöneticileri eksiktir. Listedeki diğer bir eski hükümdar Lagaş'ı işgal eden ve tarihi olarak da kabul edilen Lugal-Zage-Si'dir ve o da Akkadlı Sargon tarafından devrilmiştir.

Liste, eksiksiz kaynak yoksunluğuna rağmen, MÖ 3. binyılın Antik Doğu Kronolojisinin merkezini oluşturmaktadır. Hükümdarlık listelerinin hükümdarlık süreleri güvenilir bir şekilde benzer gitmesine rağmen, farklı şehirlerde yapılan bazı eklemeler listenin tam doğru halini yorumlamayı imkânsız hale getirmektedir. Bunu da hesaba katarak, pek çok tarih yakın zamanda revize edilmiştir ve genellikle eski yayınlardakinden çok daha eski zamanlara tarihlenmektedir.

Bilinen en eski kitabelerin bazıları MÖ 3. binyıldan başlayan listeleri içermektedir; örneğin, Weld-Blundell Prism MÖ 2170'e tarihlenmiştir. Daha sonraki Babil ve Asur kral listeleri daha erken döneme ait listelere dayanmaktadır.

## Erken dönem Hanedanlar I
Tufan öncesi krallar ya da MÖ 26'ncı yüzyıldan önceki krallardır. Bu kralların hükümdarlık süreleri “sar” *(1 sar 3600 yıllık dönemi kapsamaktadır)* ve “ner” *(bir ner 600 yıllık dönemi kapsamaktadır)* birimleri ile ölçülmekteydi.

*"Krallık cennetten indikten sonra, Kraliyet Eridu’daydı. Eridu'da, Alulim kral oldu; 28800 yıl boyunca hükmetti."*

## Erken dönem Hanedanlar II
MÖ 26'ncı yüzyıl dolayları. Güncel yazıtlarda bilinen pek çok hükümdar Kral Listesinde yoktur.

### Kiş’in İlk Hanedanları

*"Sel her yeri kapladıktan sonra ve krallık cennetten geldikten sonra, Kraliyet Kiş’deydi."*

*Daha sonra Kiş yenildi ve Kraliyet E-ana tarafından alındı.*

### Uruk’un İlk Hanedanları

* E-ana'dan Mesh-ki-ang-gasher, Utu'nun oğlu: 324 yıl. 
*Mesh-ki-ang-gasher denize yürüdü ve gözden kayboldu.*

* Enmerkar, Uruk'u inşa etti: 420 yıl
* Lugalbanda, çoban: 1200 yıl
* Dumuzid, balıkçı: 100 yıl. Kiş'den En-Me-Barage-Si'yi ele geçirdi.
* Gilgamesh, babası bir tür hayalet ve Kulaba'nın lordudur: 126 yıl.
* Ur-Nungal: 30 yıl
* Udul-Kalama: 15 yıl
* La-Ba'shum: 9 yıl
* En-Nun-Tarah-Ana: 8 yıl
* Mesh-He: 36 yıl
* Melem-Ana: 6 yıl
* Lugal-Kitun: 36 yıl

*Daha sonra Uruk yenilgiye uğradı ve kraliyet Urim tarafından alındı.*

### Ur’un İlk Hanedanları
Yaklaşık MÖ 25. yüzyıl

*Daha sonra Urim yenilgiye uğradı ve kraliyet Awan tarafından alındı.*

## Erken Dönem Hanedanları III
:[Yazıtlardan çok iyi bilinmesine karşı, Lagaş’ın 1. dönem Hanedanlığı Kral Listesinde bulunmamaktadır.]

### Awan hanedanları
* Awan'ın üç kralı, toplam 356 yıl hükmettiler.

*Daha sonra Awan yenilgiye uğradı ve Kraliyet Kiş tarafından alındı.*

### Kiş’in İkinci Hanedanları
* Susuda: 201 yıl
* Dadasig: 81 yıl
* Mamagal, kayıkçı: 360 yıl
* Kalbum: 195 yıl
* Tuge: 360 yıl
* Men-Nuna: 180 yıl
* Enbi-Ishtar: 290 yıl
* Lugalngu: 360 yıl

*Daha sonra Kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet Hamazi tarafından alındı.*

### Hamazi
* Hadanish: 360 yıl

*Daha sonra Hamazi yenilgiye uğradı ve kraliyet Unug tarafından alındı.*

### Uruk’ın İkinci Hanedanları
* En-Shakansha-Ana: 60 yıl
* Lugal-Ure (ya da Lugal-Kinishe-Dudu): 120 yıl
* Argandea: 7 yıl

*Daha sonra Unug yenilgiye uğradı ve kraliyet Urim tarafından alındı.*

### Ur’un İkinci Hanedanları
* Nani: 120 yıl
* Mesh-Ki-Ang-Nanna: 48 yıl
* ? : 2 yıl

*Daha sonra Urim yenilgiye uğradı ve kraliyet Adab tarafından alındı.*

### Mari
* Anbu: 30 yıl
* Anba: 17 yıl
* Bazi: 30 yıl
* Zizi: 20 yıl
* Limer, *gudu* rahip: 30 yıl
* Sharrum-Iter: 9 yıl

*Daha sonra Mari yenilgiye uğradı ve kraliyet Kiş tarafından alındı.*

### Kiş’in Üçüncü Hanedanları
* Kug-Baba, kadın meyhane koruyucusu: 100 yıl
:(Kral Listesindeki tek kadın)

*Daha sonra Kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet Akshak tarafından alındı.*

### Akshak
* Unzi: 30 yıl
* Undalulu: 6 yıl
* Urur: 6 yıl
* Puzur-Nirah: 20 yıl
* Ishu-Il: 24 yıl
* Shu-Sin: 7 yıl

*Daha sonra Akshak yenilgiye uğradı ve kraliyet Kiş tarafından alındı.*

### Kiş’in Dördüncü Hanedanları
* Puzur-Sin: 25 yıl
* Ur-Zababa: 400 (6?) yıl
* Zimudar: 30 yıl
* Ussi-Watar: 7 yıl 
* Eshtar-Muti: 11 yıl
* Ishme-Shamash: 11 yıl
* Shu-Ilishu: 15 yıl
* Nanniya, kuyumcu: 7 yıl.

*Daha sonra Kiş yenilgiye uğradı ve kraliyet Unug tarafından alındı.*

### Uruk’un Üçüncü Hanedanları
* Lugal-Zage-Si: 25 yıl
::(MÖ 2259–MÖ 2235 short chronology).

## Akkad İmparatorluğu
* Sargon, babası bir bahçıvandı, Ur-Zababa'nın sakisiydi, Agade'nin ilk imparatorudur, Agade'yi inşa etmiştir: 40 yıl
* Rimush, Sargon'un en küçük oğlu: 9 yıl
* Man-Ishtushu, Sargon'un en büyük oğlu: 15 yıl
* Naram-Sin, Man-Ishtishu'nun oğlu: 56 yıl
* Shar-Kali-Sharri, Naram-Sin'in oğlu: 25 yıl
*Daha sonra kral kim oldu? Kral kim?*
* Igigi, Imi, Nanum, Ilulu: dördü birden sadece 3 yıl için hükümdarlık yaptı
* Dudu: 21 yıl
* Shu-turul, Dudu'nun oğlu: 15 yıl

*Daha sonra Agade yenilgiye uğradı ve kraliyet Uruk tarafından alındı.*
 
### Uruk’un Dördüncü Hanedanları

* Ur-Ningin: 7 yıl
* Ur-Gigir: 6 yıl
* Kuda: 6 yıl
* Puzur-Ili: 5 yıl
* Ur-Utu (ya da Lugal-Melem): 25 yıl

*Daha sonra Uruk yenilgiye uğradı ve kraliyet Gutium tarafından alındı.*

## Gutium dönemi

* Inkishush: 6 yıl
* Zarlagab: 6 yıl
* Shulme (ya da Yarlagash): 6 yıl
* Silulumesh (ya da Silulu): 6 yıl
* Inimabakesh (ya da Duga): 5 yıl
* Igeshaush (ya da Ilu-An): 6 yıl
* Yarlagab: 3 yıl
* Ibate: 3 yıl
* Yarla: 3 yıl
* Kurum: 1 yıl
* Apil-Kin: 3 yıl
* La-Erabum: 2 yıl
* Irarum: 2 yıl
* Ibranum: 1 yıl
* Hablum: 2 yıl
* Puzur-Sin: 7 yıl
* Yarlaganda: 7 yıl
* ? : 7 yıl
* Tiriga: 40 gün

### Uruk
* Utu-hegal: çelişen tarihler vardır (427 yıl / 26 yıl / 7 yıl)

## Ur’un Üçüncü Hanedanları
"Sümer Rönesansı"

* Ur-Nammu: 18 yıl
::MÖ 2065 ile MÖ 2047 arasında.
* Shulgi: 46 yıl
::MÖ 2047 ile MÖ 1999 arasında.
* Amar-Sin: 9 yıl
* Shu-Sin: 9 yıl
* İbbi-Sin: 24 yıl

*Daha sonra Urim yenilgiye uğradı. Kraliyet, [[İsin]] tarafından alındı.*

### İsin Hanedanlığı

Aşağı Mezopotamya'daki bağımsız Amorite devletleri. Hükümdarlık MÖ 1730'da sona ermektedir.

* İşbi-Erra: 33 yıl
* Şu-İlişu: 20 yıl
* Iddin-Dagan: 20 yıl
* Ishme-Dagan: 20 yıl
* Lipit-Eshtar: 11 yıl
* Ur-Ninurta (Ishkur'un oğlu, bolluk yıllarına hükmetti ve güzel bir hayat sürdü): 28 yıl 
* Bur-Sin: 5 yıl
* Lipit-Enlil: 5 yıl
* Erra-Imitti: 8 yıl
* Enlil-Bani: 24 yıl 
* Zambiya: 3 yıl
* Iter-Pisha: 4 yıl
* Ur-Dul-Kuga: 4 yıl
* Suen-magir: 11 yıl
* Damiq-ilişu: 23 yıl

*Kraliyetin hüküm sürdüğü 11 şehir vardır. Toplam 134 kral 28876 + X yıl süresince hükmetmiştir.*

## Dış bağlantılar

* List of a wide selection of variant copies of the antediluvian part of the list
* The Sumerian king list: translation, as of July 28, 2002
* Another translation
* Vincente, Claudine-Adrienne, "The Tall Leilan Recension of the Sumerian King List", *Zeitschrift für Assyriologie* 50 (1995), 234–270
* Black, J.A., Cunningham, G., Fluckiger-Hawker, E, Robson, E., and Zólyomi, G., *The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature* (https://web.archive.org/web/20081210062657/http://www-etcsl.orient.ox.ac.uk/), Oxford 1998.