Prens Shōtoku

**Prens** **Shōtoku** (聖徳太子, *Shōtoku Taishi*; 7 Şubat 574 – 8 Nisan 622), ayrıca *Prens Umayado* (厩戸皇子, *Umayado no ōji / no miko*) veya *Prens Kamitsumiya* (上宮皇子, *Kamitsumiya no ōji / no miko*), Japonya’da Asuka Dönemi’nde yaşamış yarı efsanevi bir naip ve siyasetçiydi. İmparatoriçe Suiko döneminde görev yapmıştır. İmparator Yōmei ile aynı zamanda onun üvey kız kardeşi olan eşi Prenses Hashihito no Anahobe’nin oğludur. Daha sonra Prens Shōtoken tarafından evlat edinilmiştir. Ailesi, dönemin iktidar çevresinde etkili olan Soga klanı ile akrabaydı ve kendisi de rakip Mononobe klanının yenilgiye uğratılmasında rol oynamıştır. Shōtoku’nun hayatı ve faaliyetlerine dair başlıca kaynak *[[Nihon Shoki]]*’dir.

Prens Shōtoku, devlet yönetimini modernleştirmeye yönelik reformları ve Japonya’da Budizmin yayılmasını teşvik etmesiyle tanınır. Ayrıca velayeti konusunda iki farklı ailenin mücadele ettiği de ileri sürülmektedir. Sonraki kuşaklar boyunca Prens Shōtoku'nun etrafında, Japonya’nın, imparatorluk ailesinin ve Budizmin korunmasına yönelik bir tür kült gelişmiştir. Saichō ve Shinran gibi önemli dinî şahsiyetler, onun ilham verici etkisinden veya kendisine atfedilen vizyonlardan söz etmiştir. UNESCO dünya mirası olan ünlü Hōryū-ji de dahil olmak üzere bir çok Budist tapınağı yaptırmıştır. Çin ile ekonomik, sosyal kültürel ilişkileri arttırmış, ülkenin Çin takvimine geçmesini sağlamıştır. İnsanları başarılarına göre konumlandıran, soylu olmayanların en üst seviyeye çıkmasının da mümkün olduğu 12 rütbeli bir sistem (Japonca: *Kan'i Jūnikai*) ve on yedi maddeden oluşan bir anayasa oluşturmuştur.

## Adı
Çocukluğunda kullandığı ad Umayado (厩戸) olup bu adın sebebini Shōtoku'nun at ahırına bakan bir odada doğmasına bağlayan açıklamalar bulunmaktadır. Ayrıca, doğumu anneannesi Soga no Oane no Kimi'nin (蘇我小姉君) evinde, yani amcası Soga Umako'nun (蘇我馬子) evinde gerçekleştiğinden ve Japonca'da "Soga malikanesi" (馬子屋敷 *Soga yashiki*) ifadesinin bir diğer anlamının "at ahırı"na (厩戸 *umayado*) denk gelmesini gerekçe gösteren açıklamalara ek olarak, Shōtoku'nun doğduğu evin yakınlarında Umayado adlı bir yerin bulunduğunu öne süren teoriler de mevcuttur.

## Nihon Shoki'deki Tasviri
Japonya'nın ilk resmî tarih kayıtları olan ''Nihon Shoki'''de, 574 yılında Prens Tachibana no Toyohi (橘豊日皇子) ile Prenses Anahobe no Hashihito'nun birlikteliğinden doğduğu bilgisi yer alır. Prens Toyohi, Budizmin Japonya'daki ilk destekçilerinden Soga Iname'nin (蘇我稲目) kızı Prenses Kitashi'nin oğludur. Prenses Hashihito'nun annesi de Iname'nin diğer kızı olan Soga no Oane no Kimi'dir. Bu sebepten ötürü, Prens Shōtoku'nun Soga ailesi ile güçlü bir kan bağı bulunmaktadır. Prens Toyohi ile Prenses Hashihito'nun anneleri farklı ancak babaları İmparator Kinmei aynı olduğundan, Prens Shōtoku'nun gizli kardeş ilişkisinden doğduğu kabul edilmiştir.

Prens Shōtoku'nun çocukluğundan itibaren bilgelik göstererek Budizme değer verdiği söylenmiş, kendisinden geriye çeşitli anekdot ve efsaneler kalmıştır.

585 yılında İmparator Bidatsu'nun vefat etmesi üzerine, babası Prens Toyohi, İmparator Yōmei adıyla tahta çıktı. Bu dönemde, Budizmin kabul edilmesi konusunda Budizm destekçisi Soga no Umako ile Budizm karşıtı Mononobe no Moriya (物部守屋) arasında şiddetli bir düşmanlık başlamıştır.

İmparator Yōmei, 587 yılında vefat edince taht kavgaları başladı. Soga no Umako, İmparator Bidatsu'nun eşinden aldığı fermanla Moriya'nın desteklediği Prens Anaobu'yu idam ettirip birçok güçlü aile ve prensleri yanına alarak, Moriya'yı bastıracak büyük bir ordu kurdu. Shōtoku'nun da katıldığı bu orduyla Moriya'nın Kawauchi Beyliği'nin Shibukawa şehrindeki köşküne saldıran Soga, savaşçı bir klan olan Monobe ailesi askerlerinin gücü ve sağlam savunmalarına karşılık inatçı bir dirençle karşılık verdi.

Savaştan sonra, Soga'nın desteklediği Prens Hatsusebe tahta geçti ve İmparator Sushūn adını aldı. Ancak, asıl siyasi gücü elinde tutan Soga'yı hazmedemeyen Sushūn, ona karşı düşmanlık beslemeye başladı.Bunun üzerine, 592 yılında Soga, Sushun'a suikast düzenleyerek onu öldürttü. Takiben, Soga'nın desteklediği Prenses Toyomi Kekashikiya, Japonya'nın resmî kayıtlara geçen ilk kadın yöneticisi olarak İmparatoriçe Suiko (推古天皇) adıyla tahta geçti. Veliaht prens konumuna gelen Shōtoku, Soga ile birlikte imparatoriçenin yardımcılığını yürüttü.

Aynı yıl, Monobe ailesi ile savaşırken ettiği yemini tutan Shōtoku, Settsu Beyliği'nin Nanba şehrine Shitenōji Tapınağı'nı inşa ettirdi. Tapınağın içinde eczane, hastane ve mezarlık bulunduğu rivayet edilmektedir.

İmparatoriçe Suiko, 594 yılında Budizmin resmen kabul edildiği fermanı yayımladı. 595'te de Kore'nin Koguryo Krallığı'ndan bir rahip heyeti ziyarette bulunmuş, bir süre Shōtoku'nun din hocalığını yaparak ona "Sui Hanedanı, iyi yönetilen ve Budizm'i koruyan güçlü kardeş ülkemizdir" mesajını iletmişlerdir.

602 yılında imparatoriçe, Kore'deki Silla Krallığı'na sefer göndermeye karar vermiş ve 25.000 askerden oluşan ordunun başına farklı babadan olan kardeşi Prens Kume'yi getirmiştir. Ancak, ordunun denizi aşma hazırlıklarını yürüten Kume aniden vefat edince ve yerine kumandan olarak atanan Prens Tōma eşinin vefatını bahane ederek görevi üstlenmemesinden ötürü, bu sefer başlamadan bitmiştir. Orduyu hazırlamak ve deniz aşırı sefere göndermekle imparatoriçenin güç gösterisi yapma amacında olduğu kabul edilse de, seferin aslında Silla'yı işgal etme amacında bulunduğu da iddia edilmektedir. Aynı yıl Japonya'ya gelen ünlü Koreli rahip Kanroku'yu evine davet eden Shōtoku, ondan Budist takvim sistemini öğrenmiştir.

Shōtoku'nun 603 yılında kurduğu On İki Rütbeli Sistem'de, asil ailelerden olmayan ancak yeteneğini açılan sınavlarda ispat eden kişiler bürokrat olabilmekte ve imparator odaklı merkezi bir devlet yönetimi öngörülmekteydi. Ertesi yıl, 3 Nisan 604'te de On Yedi Maddeli Anayasa'yı çıkartan Shōtoku'nun maddelerde önem verdiği konular imparatora bağlılık ve Budizme saygı olmuştur. Eylül ayında anayasaya saray protokollerini içeren maddeler eklenmiş, 605'te de resmî görevlilerin kıyafetlerini düzenleyen yasa çıkartılmıştır.

607'de her beyliğe ambar kurdurtmuş ve su depoları kazdırtmış olan Shōtoku, yabancı ülkelere de heyetler göndermiştir. Bir sonraki yıl Çin'deki Qing Hanedanı'ndan olumlu ilişki mesajları taşıyan heyeti karşılamıştır. Nihon Shoki'ye göre bu heyetin getirdiği mesajlar "Yamato İmparatoru'na Soru" damgalıdır. Shōtoku, geri dönen heyetle beraber öğrenci göndermiştir.

613 yılında yaptırdığı Nanba-Asuka yolu, Japonya'nın en eski şehirlerarası yolu olup günümüzde o güzergahta kullanılan otobanın altında yatmaktadır.

622'de sağlık durumu kötüleşen Shōtoku, 21 Şubat günü Nara'da bulunan İkaruga no Miya tapınağında fenalaşmış, ertesi gün de ölmüştür.

## Hakkındaki Rivayetler ve Efsaneler
Shōtoku'nun hakkında birçok efsane ve söylenti mevcuttur. Ayrıca, başarıları ve hayatı hakkındaki yazılar çoğunlukla *[[Kojiki]]* ile *Nihon Shoki*'de bulunmakta ve bu yazılar sadece Prens'in hayatını değil, ölümünün üzerinden geçen yüzyılı da aydınlatmaktadır. Bir diğer kaynak olan ve Heian Dönemi'ni anlatan Prens Shōtoku'nun biyografisi *Prens Shōtoku Efsaneleri,* Shōtoku hakkındaki rivayetlerin ve efsanelerin en kapsamlı derlemesidir.

### Doğumu
Prens'in doğumuyla ilgili efsaneye göre, Merhamet Tanrıçası Kannon Bosatsu Prenses Hashihito'nun ağzından girmiş ve rahminde Shōtoku'yu oluşturmuştur. İsa'nın doğum hikâyesiyle benzerlik gösteren bu efsanenin *[[Kojiki]]* ile *Nihon Shoki*'de yer almasının sebebi ise Çin'den gelen Nesturilik etkisi olduğu söylenebilir. Ayrıca, hikâye Buda'nın doğum hikâyesiyle de benzerlik göstermektedir.

### Duyma yeteneği
Diğer bir rivayete göre, şikayetlerin dinlendiği bir toplantıda 10 kişinin aynı anda konuşmalarına rağmen, Shōtoku herkesi rahatlıkla anlayabilmiş ve tüm şikayetlere aynı anda çözüm bulabilmiştir. Ancak, aslında büyük ihtimalle 10 kişi önce sırayla dertlerini anlatmış ve sonra güçlü hafızasıyla sorunları aklında tutan Prens'in çözümleri sırayla bulmuştur.

### Müneccimliği
*Nihon Shoki*'de "müneccimlik" özelliği olduğu yer almaktadır. Olacakları önceden görebildiği iddia edilen Shōtoku'nun geleceği birebir tasvir eden öngörülerini yazdığı bir kitabın varlığı rivayet edilmiştir. Bu rivayet, *[[Heike monogatari|Heike Monogatari]]*'nin sekizinci cildinde de tekrarlanmış, hatta bir başka tarihi kaynak olan *Daiheiki*'nin altıncı cildinde bu kitabın İmparator Godaigo'nun yönetimini her detayıyla tasvir ettiği belirtilmiştir. Edo Dönemi'nde insanları kötü anlamda etkileyeceği bahane edilerek, bu rivayetin basılacak eserlerde yer alması Bakufu tarafından yasaklanmıştır.

### Uçması
*Prens Shōtoku Efsaneleri*'nde anlatılan bir hikâyede, 598 yılının Nisan ayında kendisine binek at arayan Shōtoku, gösterilen yüzlerce atın arasında siyah bir at görür ve atın kutsal olduğunu anlar. Yardımcısına bu atı alıp eğitmesini söyleyen Prens, aynı yılın Eylül ayında atı denemek ister. Shōtoku ata binince, at birden göğe yükselir ve uçmaya başlar. At, Fuji Dağı'nı uçarak aşıp Shōtoku'yu Shinano Beyliği'ne kadar götürür ve üç gün sonra geri getirir.

## Prens Shōtoku İnancı
Prens Shōtoku'nun 8. yüzyılda "Japonya'nın Budası" olarak saygı gördüğü *Nihon Shoki*'de yer almış ve sadece Kamakura Dönemi'ne kadar hakkında yirmiden fazla biyografi yazılmıştır. Heykelleri yapılan Prens'in adına çeşitli şehirlerde tapınaklar inşa edilmiştir. Dahası, kendisinin Kannon Bosatsu'nun reenkarnasyonu olduğuna inananlar olmuştur.

Muromachi Dönemi'nden itibaren ölüm tarihi olarak kabul edilen 22 Şubat günü "Prens Shōtoku Günü" ilan edilmiş ve oduncular ile marangozlar tarafından Prens koruyucu ilah olarak benimsenmiştir. Bunun sebebi, Prens'in inşa ettirdiği muazzam büyüklükteki Shitennōji Tapınağı ile Noritaka Tapınağı'nın neredeyse tamamen ahşaptan yapılmış olmasıdır. Edo Dönemi'nde nalbant gibi diğer zanaatkarlar da Prens Shōtoku inancına dahil olmuş, büyük bir şevkle bu inancı sürdürmüşlerdir.

Günümüzde bu inanç halen ana tapınak olan Noritaka Tapınağı'nda devam ettirilmektedir.

## Dış bağlantılar
*   Shōtoku Fermanı

## Kaynakça