Kaliforniya Anayasası

**Kaliforniya Anayasası** (İspanyolca: *Constitución del Estado de California*), Kaliforniya hükûmetinin görevlerini, yetkilerini, yapılarını ve işlevlerini tanımlayan ABD'nin Kaliforniya eyaleti için birincil düzenleme yasasıdır. Kaliforniya'nın orijinal anayasası, Amerikalı öncüler, Avrupalı yerleşimciler ve Kaliforniya'daki Hispanikler (Kaliforniya Hispanikleri) tarafından hem İngilizce hem de İspanyolca olarak hazırlanmış ve Kaliforniya'nın Fethi ve Meksika-Amerika Savaşı'nın ardından ve Kaliforniya'nın 1850'de Birliğe Kabulü öncesinde 1849 Monterey Anayasa Konvansiyonu'nda kabul edilmiştir. Anayasa, 1878-79 Sacramento Sözleşmesini takiben 7 Mayıs 1879'da değiştirildi ve onaylandı.

Kaliforniya Anayasası, kısmen seçilmiş yetkililerin yetkilerini sınırlayan ilerici dönemde yürürlüğe giren hükümler nedeniyle, ancak büyük ölçüde anayasa değişiklikleri olarak şekillenen Kaliforniya oy pusulası önerisi ve seçmen girişimleri tarafından yapılan eklemeler nedeniyle, dünyanın en uzun yasa koleksiyonlarından biridir. Girişimler vali, yasama organı veya popüler dilekçe ile önerilebilir ve Kaliforniya'ya dünyanın en esnek hukuk sistemlerinden birini verir. Şu anda dünyanın en uzun sekizinci anayasasıdır.

Eyalet anayasasındaki bireysel haklar hükümlerinin çoğu, Federal Anayasa'daki Birleşik Devletler Haklar Bildirgesi'nden bile daha geniş hakları koruduğu şeklinde yorumlanmıştır. Bu duruma bir örnek, *Pruneyard Shopping Center v. Robins* davasıyla, Amerika Birleşik Devletleri Anayasası Birinci Değişikliğinde ele alınanların ötesinde "ifade özgürlüğü" haklarının Kaliforniya Mahkemeleri tarafından sağlanarak Kaliforniya Anayasasına dayandırılmıştır. Kaliforniya'nın en önemli yasaklarından biri, "*acımasız veya olağandışı cezaya*" karşıdır; bu, Amerika Birleşik Devletleri Anayasası Sekizinci Değişikliğindeki "*acımasız ve olağandışı ceza*" yasağından daha güçlü bir yasaktır.

## Tarihi

Anayasa, orijinal taslağından bu yana çok sayıda değişikliğe uğradı. Kendisi değiştirilmiş veya revize edilmiş olan mevcut 1879 anayasasının taslağının hazırlanmasından önce birkaç kez sıfırdan yeniden yazılmıştır.

20. yüzyılın başında Kaliforniya'nın siyasetini ve ekonomisini kontrol eden güçlü demiryollarına karşı halkın yaygın tiksinmesine tepki olarak, İlerici Dönem politikacıları, algılanan kötülükleri düzeltmek için eyalet anayasasını inisiyatifle agresif bir şekilde değiştirme kavramına öncülük ettiler. ABD İlerici Dönemi'nin zirvesi olan 1911'den 1986'ya kadar, Kaliforniya Anayasası 500'den fazla kez değiştirildi veya revize edildi.

Anayasa giderek daha fazla şişirildi ve 1897, 1914, 1919, 1930, 1934 ve 1947'de üçüncü bir anayasa sözleşmesine yönelik başarısız çabalara yol açtı. 1962'de anayasa 75.000 kelimeye ulaştı ve o zamanlar Louisiana'nınki dışında herhangi bir eyalet anayasasından daha uzundu.

O yıl, seçmenler, 1964'ten 1976'ya kadar anayasanın kapsamlı bir revizyonu üzerinde çalışan California Anayasa Revizyonu Komisyonu'nun oluşturulmasını onayladı. Seçmenler, komisyonun 1966, 1970, 1972 ve 1974'teki revizyonlarını onayladı, ancak 1968 revizyonunu reddetti. Komisyon nihayetinde anayasadan yaklaşık 40.000 kelimeyi çıkardı.

## Hükümler
Kaliforniya Anayasası dünyanın en uzun anayasalarından biridir. Uzunluk, önceki Meksika medeni hukukunun etkisi, seçilmiş yetkililere olan güven eksikliği ve birçok girişimin anayasa değişikliği şeklini alması gibi çeşitli faktörlere bağlanmıştır. Eyalet Tazminat Sigorta Fonu ve California Eyalet Barosu dahil olmak üzere eyalet hükûmet kurumlarının oluşturulmasına yetki verilmesini içeren çeşitli değişiklikler yapıldı; bu tür değişikliklerin amacı, teşkilatların anayasaya aykırı olarak geniş bir polis gücü veya doğal yargı gücü uygulamasından saldırıya uğramasını engellemekti.

Madde 4, bölüm 8(d) bir "acil durum kanunu"nu "kamu barışının, sağlığının veya güvenliğinin derhal korunması için gerekli" olarak tanımlar; böyle bir hüküm içeren herhangi bir yasa tasarısı "gerekliliği oluşturan gerçeklerin beyanını" içerir ve her iki meclisin üçte iki çoğunluğunun tasarının aciliyet bölümünü ayrıca geçirmesi gerekir.

Eyalet anayasasındaki bireysel haklar hükümlerinin çoğu, federal anayasadaki Haklar Bildirgesi'nden daha geniş hakları koruduğu şeklinde yorumlanmıştır. İki örnek arasında (1) *Pruneyard Alışveriş Merkezi v.* *Robins* davası, özel alışveriş merkezlerinde zımni ifade özgürlüğü hakkını içeren dava ve (2) Amerika'da 1972'de ölüm cezasını anayasaya aykırı bulan ilk karar, *California v.* *Anderson* davası*.* Bu, Kaliforniya eyalet anayasası altında ABD Anayasası'nın Sekizinci Değişikliği altında olduğundan daha güçlü bir korumanın geçerli olduğunu belirtti; birincisi "acımasız **veya** olağandışı" cezaları yasaklarken, ikincisi yalnızca "acımasız **ve** olağandışı" cezaları yasaklar. Anayasa ayrıca kadınlara "bir işe, mesleğe, mesleğe ya da işe girme ya da devam etme" konusunda eşit haklar tanır. Bu, kayıtlardaki en eski eyalet anayasası eşit haklar hükmüdür.

İki üniversite açıkça anayasada belirtilmiştir: devlet tarafından işletilen Kaliforniya Üniversitesi ve özel nitelikteki Stanford Üniversitesi. KÜ, Amerika Birleşik Devletleri'nde, siyasi müdahaleden bağımsızlığı eyalet anayasası tarafından açıkça garanti edilen, devlet tarafından işletilen dokuz devlet üniversitesinden biridir. 1900'den beri Stanford, eğitim amacıyla kullanıldığı sürece Stanford'a ait mülkleri vergilerden koruyan anayasal bir maddenin avantajından yararlanıyor.

## Değişiklikler ve revizyonlar
Kaliforniya anayasası, anayasal değişiklikler ve revizyonlar arasında ayrım yapar; bunlardan ikincisi, "bir veya daha fazla hükmünde daha az kapsamlı bir değişiklikten ziyade, tüm anayasada önemli bir değişiklik" olarak kabul edilir. Her ikisi de seçmenler tarafından Kaliforniya oy pusulası önerisinin kabul edilmesini gerektirir, ancak nasıl önerilebilecekleri konusunda farklılık gösterirler. Bir değişiklik, California Eyaleti Yasama Meclisinde üçte ikilik bir oyla veya herhangi bir ABD eyaletinin benzer önlemleri için en düşük eşiklerden biri olan son valilik seçimlerinde kullanılan oyların %8'ini karşılayacak şekilde oy pusulasına yerleştirilebilir.

## 1849 Anayasasını imzalayanlar

Devletin orijinal 1849 anayasasını imzalayanların çoğu, kendi başlarına öne çıkan kişilerdi ve aşağıda listelenmiştir. Liste özellikle birkaç Kaliforniyalıyı (Kaliforniya doğumlu, İspanyolca konuşan sakinler) içeriyor.

Los Angeles Bölgesi'ni temsil eden
: José Antonio Carrillo
: Manuel Domínguez
: Stephen Clark Foster
: Hugo Reid
: Abel Stearns
Monterey Bölgesi'ni temsil eden
: Charles T. Botts
: Lewis Dent
: Thomas O. Larkin
: Pacificus Ord
: Henry Wager Halleck
Sacramento Bölgesi'ni temsil eden
: Elisha Oscar Crosby
: Lansford Hastings
: Morton Matthew McCarver
: John McDougall
: William E. Shannon
: Winfield S. Sherwood
: Jacob R. Snyder
: John Sutter
San Diego Bölgesi'ni temsil eden
: Miguel de Pedrorena
: Henry Hill
San Francisco Bölgesi'ni temsil eden
: Alfred James Ellis
: Edward Gilbert
: William M. Gwin
: Josephn Hobson
: Francis J. Lippitt
: Myron Norton
: William Morris Stewart
: Rodman M. Price

San Joaquin Bölgesi'ni temsil eden
: John McHenry Hollingsworth
: James McHall Jones
: Benjamin S. Lippincott
: Benjamin F. Moore
: Thomas L. Vermeule
: Oliver Wozencraft
San Luis Obispo Bölgesi'ni temsil eden
: José María Covarrubias
: Henry A. Tefft
Santa Barbara Bölgesi'ni temsil eden
: Pablo de la Guerra
: Jacinto Rodríguez
San José Bölgesi'ni temsil eden
: Joseph Aram
: Elam Brown
: Kimball Hale Dimmick
: Julian Hanks
: Jacob David Hoppe
: Antonio María Pico
: Pedro Sainsevain
Sonoma Bölgesi'ni temsil eden
: Mariano Guadalupe Vallejo
: Robert B. Semple
: Joel P. Walker

## Ayrıca bakınız

* Kaliforniya hükûmeti
* Kaliforniya'da siyaseti
* Kaliforniya hukuku

## Kaynakça

* 
* 
* 

## Dış bağlantılar

* Kaliforniya Anayasası'nın resmi güncel metni 
* 1849 Anayasa Konvansiyonu Kayıtları, California Eyalet Arşivleri
* 1849 California Anayasası, tam orijinal İngilizce metin, California Eyalet Arşivleri
* 1849 California Anayasası (İspanyolca : *Constitución del Estado de California*), tam orijinal İspanyolca metin , California Eyalet Arşivleri
* 1879 California Anayasası, orijinal değiştirilmemiş tam metin , California Eyalet Arşivleri
* 1878–1879 Anayasa Konvansiyonu Çalışma Belgeleri, California Eyalet Arşivleri

## Kaynakça