K-141 Kursk

**K-141 ''Kursk*** [[Sovyet Donanması|Rus Donanması]]'na bağlı, [[Oscar II sınıfı]] bir [[nükleer]] [[denizaltı]]dır. Adını 1943 yılında [[II. Dünya Savaşı]]'nın en büyük ve önemli tank muharebelerinden birine sahne olmuş [[Kursk]] kentinden alan denizaltı, [[Sovyetler Birliği]]'nin dağılmasından sonra inşa edilen ilk Rus denizaltılarından biridir. Kuzey Filosu'nda görev yapan *Kursk*, 12 Ağustos 2000 tarihinde [[Barents Denizi]]'nde yürüttüğü bir [[torpido]] eğitimi sırasında meydana gelen patlama sonucunda batmış, kazada denizaltının tüm mürettebatı ölmüştür.

== Tarihçe ==

Yapımına 1992 yılında [[Arhangelsk]] kenti yakınlarındaki Severodvinsk Tersanesi'nde başlanan *Kursk*, inşa kararı [[Sovyetler Birliği]]'nin dağılmasından önce alınan son [[nükleer]] [[denizaltı]] idi. 154 m boyunda ve dört katlı bir bina yüksekliğinde olan *Kursk*, bugüne dek inşa edilmiş en büyük taarruz [[denizaltı]]ları olan [[Oscar-II sınıfı]]nın son üyesi olarak 1994 yılında Kuzey Filosu'na dahil oldu. Yüksek oranda [[krom]] ve [[nikel]] içeren, 8.5&nbsp;mm [[çelik]] dış gövdesi sayesinde *Kursk*, diğer denizaltı sınıflarına oranla [[manyetik anomali algılayıcı]]lar tarafından güçlükle izlenebilmekteydi. Dış gövdeyle 50.8&nbsp;mm kalınlığındaki iç gövde arasında iki metrelik bir boşluk bulunmaktaydı.

[[Sovyetler Birliği]]'nin dağılmasının ardından yaşanan ekonomik sıkıntılar sebebiyle Kuzey Filosu'nun tamamına yakınıyla birlikte *Kursk* da doksanlı yılların büyük kısmını [[Murmansk]] kenti yakınlarındaki Andreyava Körfezi'nde demirli olarak atıl vaziyette geçirmek durumunda kaldı. 1999 yılına kadar aktif göreve çıkmayan denizaltı, o yıl [[Kosova Savaşı]]'na destek vermek amacıyla [[Akdeniz]]'de bulunan [[ABD Deniz Kuvvetleri|Amerikan]] gemilerine karşı bir dizi keşif görevi gerçekleştirdi. 2000 yılının Ağustos ayında ise *Kursk*, [[Sovyetler Birliği]]'nin dağılmasından sonraki en büyük [[Ruslar|Rus]] askeri tatbikatına iştirak etmek üzere [[Barents Denizi]]'ne doğru yola çıktı. Bu, onun son görevi olacaktı.

== Barents Denizi'ndeki Kaza ==


12 Ağustos 2000 günü *Kursk*, eğitim amaçlı bir dizi [[torpido]] atışı gerçekleştirmek üzere [[Barents Denizi]]'ne açıldı. Yerel saat ile sabah 11:28'de torpido eğitimini tamamlayan denizaltıda kısa bir süre sonra yaklaşık iki dakika arayla iki büyük patlama meydana geldi. Patlama sonucunda parçalanan denizaltının enkazı, yaklaşık 108&nbsp;m (305&nbsp;ft) derinlikteki deniz tabanına çöktü. Patlamanın sebebi konusunda birçok iddia bulunmaktadır. İlk olarak Ruslar, tatbikatı izleyen bir [[NATO]] denizaltısıyla çarpışma ihtimalini ortaya attılar ve uydu görüntüleriyle olayın hemen ardından [[Norveç]]'te demirlemiş bir [[Amerikalılar|Amerikan]] denizaltısının görüntülerini yayınladılar. Daha sonra yapılan araştırmalarla oluşan sismik dalgaların çarpışma değil de patlama sonucu meydana geldiği ortaya çıktı. Kazanın yaşandığı dönemde [[Çeçen]] direnişçilerin saldırıları yoğunluk kazanmıştı. Bu nedenle olayın torpido bölümüne yerleştirilen bir bomba yüzünden meydana gelebileceği ihtimali üzerine de gidildi ancak [[Müslüman]] kökenli askerlerin kişilikleri ve geçmişleri incelendiğinde bunu yapmayacakları sonucuna varıldı. Enkaz ancak torpido bölümü kesilerek yüzeye çıkarılabildi. Devamında yapılan incelemeler, testler sonucunda üretim serisi bozuk, senelerdir bakım görmemiş ve en önemlisi yıllar önce [[Rusya Federasyonu Deniz Kuvvetleri]] dışında birçok donanma tarafından riskleri nedeniyle kullanımına son verilmiş torpidoların itici sistemlerinde oluşan patlamayla birçok torpidonun aynı anda denizaltı içinde patlayarak bu kazaya neden olduğu anlaşılmıştır.

Patlama sonrasında bölgeye intikal eden [[Ruslar|Rus]], [[İngilizler|İngiliz]] ve [[Norveçliler|Norveçli]] kurtarma ekiplerinin yoğun çabasına rağmen patlamada *Kursk**un tüm mürettebatı ölmüştür. Rus kaynakları, denizaltıda bulunan 118 mürettebatın hepsinin birkaç dakikada ölmüş olduğunu açıkladıysa da kurtarma ekiplerinin elde ettiği bulgular, aralarında Kaptan Dimitri Kolesnikov'un da bulunduğu en az 23 kişinin patlamalardan saatler hatta günler sonrasına dek hayatta kalmış olabileceği kuşkusunu doğurmuştur. Enkazın yüzeye çıkarılmasını takiben yapılan incelemelerde, havadaki [[karbondioksit]]i yakalayıp yapay [[oksijen]] sağlayan [[potasyum süperoksit]] çubuklarının çoğunun kullanılmış olarak bulunması da bu tezi desteklemektedir.

Dönemin Rusya Devlet Başkanı [[Vladimir Putin]], faciayı takip eden beş gün boyunca hiçbir açıklama veya yorum yapmamış, üstelik [[Soçi]]'deki tatilini de yarıda kesmeyerek ve başka ülkelerden gelen yardım tekliflerini uzun bir süre reddederek tepki toplamıştır. Putin, 2001 yılında verdiği bir demeçte bu konudaki pişmanlığını dile getirmiştir.

== Enkazın Çıkarılması ==

''Kursk**un enkazı 2001 yılında iki Hollanda firmasının oluşturduğu bir konsorsiyum tarafından yüzeye çıkarılmıştır. Bu işlem sonucunda denizaltının ilk torpidonun infilak etmesi sonucunda oluşan yüksek sıcaklığın diğer torpidoları da infilak ettirmesi sonucu battığı da kesinlik kazanmıştır. Çıkarma operasyonu sırasında denizaltında bulunan balistik füzelerin nükleer başlık taşıdığı iddiaları ortaya atılmış, ancak Rusya iddiaları yalanlamıştır. Denizaltının nükleer reaktörü ve yakıtı Kola Yarımadası'ndaki tesislerde saklanmak üzere sökülmüş, geri kalanı ise hurdaya çıkarılmıştır.

## Kaynakça
''Kursk'' hakkında genel bilgi (İngilizce) 
''Kursk'''un batma sebebiyle ilgili teoriler (İngilizce)
''Kursk'' için düzenlenen kurtarma operasyonları (İngilizce)