Otto Ohlendorf

**Otto Ohlendorf** (4 Şubat 1907 – 7 Haziran 1951), Nazi dönemi Alman SS görevlisi ve Holokost faili. Eğitimli bir ekonomist olan Ohlendorf, Almanya içindeki istihbarat ve güvenlikten sorumlu Sicherheitsdienst (SD)'in başkanıydı. 1941 yılında *[[Einsatzgruppen|Einsatzgruppe D]]*nin komutanı olarak atandı; bu birlik Moldova, Güney Ukrayna, Kırım ve 1942'de Kuzey Kafkasya'da kitlesel katliamlar gerçekleştirdi. Einsatzgruppen davası'nda yargılandı, ölüm cezasına çarptırıldı ve 1951 yılında asılarak idam edildi.

## Yaşamı ve eğitimi
Hoheneggelsen'de (günümüzde Söhlde'nın bir parçası; o dönemde Prusya Krallığı'nda) doğan Otto Ohlendorf, "bir çiftçi ailesinin" çocuğu olarak dünyaya geldi. 1925'te Nazi Partisi'ne, 1926'da ise SS'e katıldı. Ohlendorf, Leipzig Üniversitesi ve Göttingen Üniversitesi'nde ekonomi ve hukuk eğitimi aldı; 1930 yılına gelindiğinde zaten çeşitli ekonomik kurumlarda ders vermeye başlamıştı. 1931'de Pavia Üniversitesi'nde iki dönemlik bir burs kazandı. Tarihçi Alan Steinweis'a göre Ohlendorf, iki doktora derecesine sahip nadir Nazi figürlerinden biriydi. 1933'te Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü'nde araştırma müdürlüğü pozisyonuna getirildi. Ohlendorf, hem Kiel hem de Göttingen'de Nasyonal Sosyalist Öğrenciler Birliği'nde aktif rol aldı ve Berlin'deki Nazi Partisi okulunda ders verdi. SS, Alman Çalışma Cephesi ve Dört Yıllık Plan Teşkilatı arasında ekonomik politika üzerine büyük tartışmalara katıldı. 1938'e gelindiğinde Reich İş Kurulu'nun () Ticaret bölümünde yönetici konumundaydı. Tarihçi Christian Ingrao'nun ifadesiyle, Ohlendorf için Nazizm tarihsel bir süreklilik içinde "ırk arayışı" idi; bunu böyle ifade etmemiş olsa da, Cermenliğe olan inancı, SS entelektüelleri arasında paylaşılan bir inançla paraleldi.

## SS kariyeri

Ohlendorf, 1936'da SD'ye katıldı ve örgütün ekonomik danışmanı oldu. Helmut Knochen ve Franz Six gibi diğer akademisyenler gibi Ohlendorf da SD yetenek avcıları tarafından işe alınmıştı. SS-*[[Hauptsturmführer]]* rütbesiyle SS'e bağlı olan Ohlendorf, 1939'a gelindiğinde SS-*[[Standartenführer]]* rütbesine ulaşmış ve Reich Güvenlik Baş Dairesi'nin (RSHA) Amt III (SD-Inland) başkanlığına atanmıştı; bu görevi 1945'e kadar sürdürmüştür. Gizli polis ajanlarından istihbarat toplama rolü, bazı Nazi liderleri tarafından sevilmiyordu. *Reichsführer-SS* Heinrich Himmler bir keresinde Ohlendorf'u "dayanılmaz bir Prusyalı" ve "mizahsız" biri olarak nitelendirmiştir. Buna rağmen Ohlendorf, SD üyesi olarak Nazi ekonomik doktrinini şekillendirmede etkili olmuş; savaş ilerledikçe bu doktrin "giderek daha zehirli hale gelmiş" ve Ohlendorf ekonomiyi "etnik bağlamda" şekillendirmeye çalışmıştır. SD-Inland başkanı olarak sosyal, kültürel ve ekonomik konuları veri toplayarak ve bilimsel olarak inceleyerek Nazi hükûmetindeki üstlerine raporlar hazırlamak Ohlendorf'un sorumluluğundaydı. SS-Major Reinhard Höhn ile birlikte yürüttüğü rutin kamuoyu yoklamaları da bu raporların bir parçasıydı. Nazi Almanyası'nın toplumsal iklimine dair bu kamuoyu anketleri hem popüler değildi hem de tartışmalıydı.

Haziran 1941'de Reinhard Heydrich, Ohlendorf'u ''Einsatzgruppe'' D'nin komutanı olarak atadı; bu birlik Güney Ukrayna ve Kırım'da faaliyet gösteriyordu. *Einsatzgruppen*a katılmak çekici bir teklif değildi ve Ohlendorf iki kez reddetse de sonunda atandı. RSHA'dan *Einsatzgruppen*a transferler kısmen personel eksikliğinden kaynaklanıyor olsa da, başlangıçtaki katliam operasyonlarını detayları zaten bilen kişilerle sınırlı tutmak içindi; örneğin Ohlendorf, Arthur Nebe ve Paul Blobel gibi. *Einsatzgruppe* D, görev kuvvetlerinin en küçüğüydü ancak Besarabya, Güney Ukrayna ve Kafkasya'daki katliam alanlarında Rumenler tarafından destekleniyordu. Ek personel ise Ukraynalı yardımcı polis oluşumlarından geliyordu. Askeri operasyonları destekleyen Ohlendorf'un grubu 11. Ordu'ya bağlıydı. Özellikle Ohlendorf'un *Einsatzgruppe*u, 13 Aralık 1941'de Simferopol katliamından sorumluydu; burada en az 14.300 kişi, çoğunluğu Yahudi, öldürüldü. Ukrayna ve Kafkasya genelinde Ohlendorf'un birliğine atfedilen cinayet sayısı 90.000'in üzerindedir.

Ohlendorf, sıkça kullanılan *Genickschuß* (enseye tek kurşun) yöntemini sevmiyordu ve kurbanları sıraya dizip daha uzak mesafeden ateş etmeyi tercih ediyordu; bu yöntem bireysel katillerin kişisel sorumluluğunu azalttığı iddia edilirdi. Ateş mangaları ile kurbanlar arasındaki tüm temas, Ohlendorf'un ısrarıyla son ana kadar sınırlı tutuluyor ve her kişiye üç tüfekli asker tahsis ediliyordu. Grup katliam zihniyetini sağlamak için Ohlendorf, hiçbir komandonun bireysel eylemde bulunmasını yasaklamış ve adamlarına kurbanların değerli eşyalarına dokunmamalarını açıkça emretmiştir. Ohlendorf'un en güvendiği "doğru" askeri tarzda katillerden biri olan *[[Haupsturmführer]]* Lothar Heimbach bir keresinde şöyle haykırmıştır: "Bir adam üç yüz çocuğu vurma emri aldığında hayat ve ölümün efendisi olur—ve kendisi en az yüz ellisini öldürür."

Katliam operasyonlarının birçoğu, Ohlendorf'un bizzat denetimi altında gerçekleştirildi; Ohlendorf, bunların "askerî nitelikte ve koşullar altında insani" olmasını sağlamak istiyordu. *Einsatzgruppen* komutanları gibi Ohlendorf'un liderliğinde öldürülen kişilerin sayısı, kullanılan farklı cinayet teknikleri dikkate alındığında bile "hayret verici" derecededir. 1 Ağustos 1941'de, Gestapo şefi Heinrich Müller'den *Einsatzgruppen* komutanları (Ohlendorf dahil) Doğu'daki ilerlemeleri hakkında karargâhı (özellikle Hitler'i) bilgilendirmeleri talimatını aldı; Müller ayrıca bu operasyonların sonuçlarını gösteren fotoğrafların hızlı bir şekilde gönderilmesini teşvik etti. Eylül 1941'de Ohlendorf'un grubu, Karadeniz limanı Odessa yakınlarındaki Nikolayev'de 22.467 Yahudi ve komünisti katletti.

*[[Wehrmacht]]*ın, Ukrayna'nın tarımsal üretiminin askerî harekâtı sürdürmek için gerekli olduğu ısrarı nedeniyle, Ekim 1941'de ordu Ohlendorf'tan bazı Yahudi çiftçileri öldürmekten kaçınmasını istedi –Ohlendorf bu talebi yerine getirdi –ancak bu durum Himmler'in onu küçümsemesine yol açtı. Buna rağmen, yalnızca bir ay önce, Eylül 1941'de Ohlendorf adamlarına "bundan sonra Yahudi sorunu çözülecek ve bu, tasfiye anlamına geliyor" duyurusunu yaptı. O aydan itibaren *Einsatzgruppen*, yalnızca erkekleri değil kadınları ve çocukları da sistematik olarak vurma sürecine başladı; tarihçi Peter Longerich'in deyişiyle bu, "ırksal imha politikasına giden yolda belirleyici adım"dı.

Şubat-Mart 1942 arasında Himmler, erkeklerin üzerindeki yükü azaltmak amacıyla kadın ve çocukların öldürülmesinde gaz kamyonlarının kullanılmasını emretti; ancak Ohlendorf, birçok *Einsatzkommando*nun cesetleri gömmenin sonradan "işkence" olduğunu belirterek gaz kamyonlarını kullanmayı reddettiğini bildirdi. Gaz kamyonu katliam operasyonları genellikle gece yapılardı ki halk bu korkunç olaya tanık olmasın. Kurbanların ölümünden sonra Yahudi *[[Sonderkommando]]ları* cesetleri boşaltmak, gaz odasının içindeki dışkıyı temizlemek zorunda bırakılıyor ve temizlik tamamlanır tamamlanmaz kendileri de vuruluyordu. Ohlendorf'a göre gaz kamyonları, Himmler'in talep ettiği katliam ölçeği için pratik değildi; çünkü aynı anda yalnızca on beş ilâ yirmi beş kişiyi öldürebiliyordu.

Tarihçi Donald Bloxham, Ohlendorf'u sahada kendini kanıtlamaya çalışan bir bürokrat olarak nitelendirir. Başka bir tarihçi Mark Mazower ise Ohlendorf'u "kasvetli, hırslı, kendini beğenmiş bir Prusyalı" olarak tanımlar. Nazi davasına olan bağlılığı, onu yoldaşlarından daha uzun süre Ukrayna'da tutmuştur; Almanya'nın izlediği siyasi yönü beğenmemiş olsa da, Yahudileri öldürmekten asla şikâyet etmemiştir. Ancak, Einsatzgruppen'a eşlik eden Rumen birliklerinin barbarlığı ve sadizminden rahatsızlığını dile getirmiştir; çünkü bu birlikler yalnızca cesetler bırakmakla kalmıyor, aynı zamanda yağma ve tecavüz de yapıyordu. Ayrıca, Rumenlerin Besarabya ve Bukovina'dan çalışamayacak durumda olan binlerce yaşlı ve çocuğu Alman işgali altındaki bölgelere sürmesinden şikâyet etmiştir; Ohlendorf'un adamları bunları Rumen topraklarına geri yollamış, ancak bu süreçte önemli bir kısmını öldürmüştür.

Ohlendorf, RSHA'da yalnızca dört yıl (1939–1943) tam zamanlı görev yapmış; 1943'te diğer işlerine ek olarak Reich Ekonomi Bakanlığı'nda (*Reichswirtschaftsministerium*) müsteşar yardımcısı (*Staatssekretär*) olmuştur. Kasım 1944'te SS-*[[Gruppenführer]]* rütbesine terfi etmiştir. Uzmanlıklarının değerli olduğuna inanarak Ohlendorf, Ludwig Erhard ve diğer uzmanlar, savaşın muhtemel sonunda Alman para birimini nasıl stabilize edecekleriyle ilgilenmiştir. SD'nin itibarını kurtarmak umuduyla Ohlendorf, savaş sonrası Almanya'nın yeniden inşasında rol almak için hizmetlerini sunmuş, ancak bunu "Nasyonal Sosyalist çizgilerde" gerçekleştirmek istemiştir; Amiral Karl Dönitz'in (Mayıs 1945'te Flensburg Hükûmeti'nde Albert Speer'ın altında Ohlendorf'u fiilî ekonomi bakanı yapan) de inandığı gibi, Nazizmin bir biçiminin nihayetinde hayatta kalacağına inanmıştır.

Mayıs 1945'te Ohlendorf, Himmler'in Flensburg'dan kaçışına katılmıştır. 23 Mayıs 1945'te İngiliz makamlarına teslim olmuştur. Tutuklanmasından sonraki birkaç hafta boyunca dikkatle sorgulanmış ve bu sorgulamalarda Almanya'nın Doğu'daki seferinin suç niteliğini ortaya koymuştur.

## Nürnberg duruşmaları

Ohlendorf, 3 Ocak 1946'da Nürnberg'deki Uluslararası Askeri Mahkeme'de savcılık tarafından tanık olarak çağrıldı. Sonraki Einsatzgruppen davasında baş sanık konumundaydı ve diğer savaş suçlularının yargılanmasında da kilit bir tanık olarak yer aldı. Ohlendorf'un görünüşte güvenilir tanıklığı, Nazi Almanyası'ndaki yolsuzluktan duyduğu tiksintiye ve görevine olan inatçı bağlılığına atfedildi. Mahkeme, özellikle *Einsatzgruppen* operasyonları konusunda Ohlendorf'u sorguladı. Duruşmasında Ohlendorf, sadık bir Nazi olarak doğru davrandığını ve yanlış bir şey yapmadığını ısrarla savundu. Eylemlerinden pişmanlık duymadı; Yahudi savcı Ben Ferencz'e, sonrasında ABD Yahudilerinin Ferencz'in yaptıklarından dolayı acı çekeceğini söyledi. Katliamları gerçekleştirenlerin üzerindeki ahlaki yükten, katledilenlerden daha fazla endişe duyuyormuş gibi görünüyordu. 

Ohlendorf, Sovyet bölgesindeki *Einsatzgruppen* operasyonlarını "tüm Yahudilerin yok edilmesi için ırkçı bir program olarak değil, yeni ele geçirilen toprakları 'güvence altına alma' amacıyla verilen genel bir tasfiye emri" olarak sunmaya çalıştı. Eylemlerini savunurken *Einsatzgruppen* faaliyetlerini, Yahudilerin düşmanlarını kökünden yok ettiği İncil'deki olaylarla karşılaştırdı; ayrıca ateş mangalarının "Japonya'ya atom bombası atan 'düğmeye basan katiller'den daha kötü olmadığını" iddia etti.

Savunması ayrıca, Hitler'in Sovyetler Birliği'nin işgali öncesinde tüm Yahudilerin öldürülmesi emrini verdiğini öne sürdü. Bu emrin uydurma olduğu yıllar sonra, Ludwigsburg'daki Nasyonal Sosyalist suçları soruşturma merkezinin başkanı savcı Alfred Streim tarafından ortaya çıkarıldı. Ohlendorf, Yahudiler, Çingeneler, komünistler ve diğerlerinin oluşturduğu varsayılan ölümcül tehdide karşı önleyici öz savunma olarak sistematik katliamı meşrulaştırdı. Yahudi çocukların öldürülmesinin gerekli olduğunu savundu çünkü büyüyüp Almanya'ya kin besleyeceklerdi. Kullandığı "kalıcı güvenlik" terimi, daha sonra tarihçi A. Dirk Moses tarafından soykırım kavramının bir kategori hatası olarak eleştirisinde ödünç alındı. Moses, kalıcı güvenliğin elde edilemez bir hedef olduğunu ve peşinden gidildiğinde sivil halka zarar veren önleyici saldırılara yol açtığını, dolayısıyla tüm vahşet suçlarının ve hava bombardımanı ile yaptırımlar gibi yaygın devlet uygulamalarının altında yattığını savunur.

Müttefiklere karşı işlenen vahşetler için ahlaki denklik kurma çabalarına rağmen Otto Ohlendorf, II. Dünya Savaşı sırasında işlenen insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından suçlu bulundu. Nisan 1948'de ölüm cezasına çarptırıldı ve üç yıl tutuklu kaldıktan sonra 7 Haziran 1951'de Bavyera'daki Landsberg Hapishanesi'nde asılarak idam edildi.

## Kaynakça