Kasoglar

**Kasoglar** (; ) veya **Kaşaklar** (), Çerkeslerin ataları olan, Rus kroniklerinde ve Arap, Bizans, Gürcü, Ermeni ve Orta Çağ'ın diğer tarihî ve coğrafî kaynaklarında sıklıkla bulunan bir kuzeybatı Kafkas kavmi.

## Köken
Çeşitli kaynaklarda, "Kasogi" veya "Kas" etnik adı X. yüzyıldan beri Kuzey-Batı Kafkasya'nın Çerkesçe konuşan nüfusunun bir bölümünü belirtmek için kullanılmaktadır. Daha sonra, Kasoglar, "Yahudi-Hazar Yazışmasında" Hazarlara karşı veya başka bir çeviriye göre Hazarlarla ittifak hâlinde savaşan bir halk olarak bahsedildi. İgor Dyakonov'a göre Kasoglar ile Kaşkalar birbiri ile alakalı isimlerdi. George Hewitt'e göre Kaşkalar Çerkes ve Abhazların ataları olabilirdi.  Şalva İnal-İpa da bu teoriyi destekledi.

## Din
6. yüzyıldan beri Ortodoks Hristiyan olan ilgili Zihlerin aksine, birçok Kasog ve yöneticileri, Mstislav'ın Ridade'ye karşı kazandığı zafere kadar pagan olarak kaldı.

## Tarihsel bilgi
943 - "Kaşak ülkesinin insanları" ilk kez Arap tarihçi ve coğrafyacı Mesûdî tarafından "Altın Bozkırlar ve Cevher Madenleri" adlı eserinde zikredilmiştir. Mesûdî bu eserde Kasogların siyasi durumundan bahsediyor:

957 - Bizans İmparatoru VII. Konstantinos, Kasog bölgesini "Kasahya" olarak adlandırdı ve tanımladı:

965 - "Kasoglar" adı, Kiev prensi Svyatoslav'ın Hazar Kağanlığı'na yaptığı seferin Rus kroniğinde geçer.

1191 - Gürcü kaynaklarında Kasoglardan "Kaşagi" olarak bahsedilir. Özellikle, "Taçlıların Tarihi ve Övgüsü" isimli Gürcü kroniğinde, Kaşagiler'in I. Vardan Dadiani'nin seferine katıldığı bildirildi.

1223 - Moğolların ortaya çıkışıyla ilgili bir kronikte Kasoglardan bahsedilir. Bir Çerkes boyu olan Kabardeylerin uzun süredir komşuları olan Osetler hala Kabardey ülkesine *Kæsæg,* Kabardey halkına ise *Kæsgon* diyor.. Ayrıca, Svanlar ve Megreller Kabardeyleri "Kaşgon" diye anmaya devam ediyor.

## Rus-Kasog ilişkileri

### Kasogya ve Tmutarakan
Kasoglar, Tmutarakan prensliğinin en yakın komşularıydı ve üzerlerinde gözle görülür bir etkiye sahipti. 10. yüzyılın sonlarına doğru Kasog prensi Rededey etkisini tüm Çerkes boyları üzerinde kurarak her Çerkes prensinden bağlılık yemini aldı ve Çerkesya Baş Prensi (Zih-Kasog Baş Prensi) seçildi. Rus tarihi metinlerinden Laurentian Kodeksi şu bilgileri vermektedir: 1022 yılında Tmutarakan prensi olan Rus Mstislav, Çerkeslere karşı bir askeri sefere öncülük etmiştir. Sefere liderlik eden Mstislav, Çerkes lideri Rededey tarafından karşılanmıştır. İki ordu karşı karşıya gelmiş ve savaş hazırlıkları başlamıştır. Çerkes lideri Rededey, silahsız güç mücadelesine dayalı bir düello talep etmiştir. Düellonun galibi, savaşın genel galibi olarak ilan edilecekti. Kaybeden taraf ise idam edilecek ve tüm mal varlığı kazananın eline geçecekti.

Rededey, rakibi Mstislav'ı alt etme noktasına gelmişken, Mstislav bir bıçak çekmiş ve Rededey'i öldürmüştür. Olayın Çerkes versiyonuna göre, Mstislav hile yapmıştır: Önceden belirlenen duello kurallarına göre, silah çekmek yasaktı. Ancak Rus versiyonuna göre, Meryem Ana ortaya çıkarak Mstislav'a bıçak çekme izni vermiştir ve bu nedenle Mstislav hile yapmamıştır.

Rededey son nefesinde, daha fazla savaş yaşanmaması için askerlerinin yenilgiyi kabul etmesi konusunda ısrar etti. Rededey'in emrine uyan Çerkesler yenilgiyi kabul ettiler. Mstislav hala Hristiyan olmayan Çerkeslere Hristiyanlığı kabul ettirdi, bir kilise inşa etti, Kasogları vergiye bağladı ve Rededey'in çocuklarını alarak ordusuna kattı. Ertesi yıl, Kasoglar kardeşi Yaroslav'a karşı çıktığı zaman Mstislav'a destek oldular. 1066 yılına ait, Tmutarakan Prensi Rostislav'ın Kasoglardan haraç aldığına dair bir kronik var. Tmutarakan prensliğinin düşmesinden ve güney Rus bozkırlarının Kumanlar tarafından işgal edilmesinden sonra, Kasoglarla ilgili haberler de kesildi.

### Kiev ve Çernigov'da Kasoglar
Çernigov prenslerinin Tmutarakan ile uzun vadeli bağları vardı. Hazarlar veya Kasogyalılar gibi bazı Tmutarakan sakinleri Çernigov'da yaşıyordu. Çernigov'a göçle karşılaştırıldığında, Kasogların Kiev'e göçü daha sakin nitelikteydi ve bu da Kasogların Slav çoğunluk tarafından çok daha hızlı asimile edilmesine yol açtı. Kiev'deki Kasoglar, Çernigov'daki Kasogların aksine ayrı bir topluluk oluşturamadılar. Ancak Kasogların Kiev'deki kültürel etkisi devam etti. Bu, Vladimir Monomakh'ın oğullarına vasiyetinde görülebilir çünkü orada eski Rusça "unein" kelimesi "efendi" anlamında kullanılmaktadır. Vladimir Monomakh, 1078'den 1094'e kadar Çernigov Prensiydi. Kasoglar, Vladimir Monomakh'ın Çernigov'daki maiyetine dahil edildi. Vladimir Monomakh halkı onunla önce Çernigov'dan Pereyaslavl'a, oradan da Kiev'e taşınabilmiş ve "unein" kelimesi genellikle sadece Vladimir Monomakh'ın çevresinde anlaşılmıştır. Bugün hala Rusya'da "Redegin" gibi Kasog soyundan gelen soy adlar bulunmaktadır.

## Notlar

## Edebiyat

* *Pyankov.* *A.* *V.* Kasogi halkı ve Kaş ülkesi (VIII-X yüzyıllarda Kuzey-Batı Kafkasya'daki etnopolitik duruma doğru) // Krasnodar Devlet Kültür Enstitüsü Bülteni. - 2015. - No. 1.

## Bağlantılar

* Миллер В. Ф. Касоги // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона&nbsp;: в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— СПб., 1890-1907.
* Касоги // Казахстан. Национальная энциклопедия&nbsp;(рус.).&nbsp;— Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 2005.&nbsp;— Т.&nbsp;III.&nbsp;— .