Hasan Umur

**Hasan Umur** veya **Ömerzade Hasan Efendi** (d. 2 Mayıs 1880 - ö. 10 Ağustos 1977) Samsun belediye başkanlığı yapan ve *Samsun Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti*'nin kurucuları arasında yer alan Türk siyasetçi, tüccar, din adamı ve yerel tarihçi.

## Hayatı
### İlk yılları ve eğitimi
Hasan Umur, 1880 yılında o zamanlar Of'a bağlı Hayrat kazasının Yarlı mahallesinde doğdu. Babası Osmanlı donanmasında altı yıl bölük eminliği yapmış olan 
Boduroğulları'ndan Hacı Ömer Bey, annesi ise Hatice Hanım'dır. Hasan Umur, ilk eğitimini babasından aldı. Daha sonra Of'un farklı köylerinde bulunan medreselerde eğitim aldı ve 1906 yılında Of'taki medrese eğitimini tamamladı. Ardından İstanbul'a giderek Bayezid Medresesi hocalarından Bergamalı Ahmet Cevdet Efendi'den icazet aldı. Daha sonra tekrar Trabzon'a dönerek bölgenin bazı kesimlerinde ve Erzurum'da  medrese hocalığı yaptı. Of'un Sıraağaç köyündeki görevi sırasında  matematik, tarih, coğrafya ve Farsça derslerini de okuttu. Medrese hocalığına ilaveten ilköğretim müfettişliği yaptı.

### Savaş ve Samsun dönemi
Umur, Trabzon'un I. Dünya Savaşı'nda Ruslar tarafından işgal edilmesi üzerine ailesiyle beraber Samsun'un Bafra ilçesine göç etti. Askerlikten muaf olmasına rağmen görev isteğinde bulunarak, sevk edildiği Edirne cephesinde çeşitli birliklerde askerlere moral verme görevini üstlendi. 1918 yılında Ruslar'ın Trabzon'dan çekilmesi üzerine köyüne dönen Umur, İstiklâl Harbi nedeniyle tekrar Samsun'a gitti. Samsun'da *Samsun Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti*'nin kuruluşunda yer aldı ve camilerde yaptığı vaazlarda halkı işgal güçlerine karşı mücadele etmeye çağırdı. Savaştan sonra ticarete atılarak tütün alım-satımı, manifaturacılık gibi işlerle uğraştı. Samsun'un tanınmış kişilerinden biri olan Umur, aralarında Samsun Hilal-i Ahmer Cemiyeti reisliği, Tayyare Cemiyeti ikinci reisliğinin de bulunduğu birçok dernekte üye olarak görev yaptı.

Hasan Umur, Kefelizade İhsan Bey'in ardından 10 Ocak 1934'te Samsun belediye başkanı oldu. 10 ay süren bu görevi sırasında *Yalı Camii* civarındaki mezarlar, *Seydi Kutbiddin Mezarlığı*'na nakledildi. Millet Hastanesi (günümüzde *Samsun Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesi*) kanalizasyonu şehir kanalizasyon şebekesine bağlanıp, şehir içindeki bazı yollar parke taşlarla döşendi. Umur, belediye başkanlığı görevini 25 Ekim 1934'te Nazif Bigat'a devretti. Bu dönemde ilk şirketi olan *Umur Kardeşler Şirketi*'ni de kurdu.

### İstanbul dönemi ve vefatı
Hasan Umur, Samsun belediye başkanlığı görevinden sonra ticari hayatını İstanbul'da devam ettirdi. İki yıl boyunca ithalat birliklerinde üye olarak görev yaptı. Daha sonraları Samsun - İstanbul arasında bağ kurmak isteği ile bakır işine girdi ve kısa süre sonra da Samsun'da bir bakır fabrikası kurdu.

Umur, 1965 yılında hac görevi için Suudi Arabistan'a giderek hacı oldu. Hasan Umur, 10 Ağustos 1977'de 97 yaşındayken, İstanbul'da öldü. Cenazesi iki gün sonra Teşvikiye Camii'nde öğle namazının ardından kılındıktan sonra Zincirlikuyu Mezarlığı'nda defnedildi.

### Ailesi
Dördü erkek, dördü kız olmak üzere 8 çocuk babası olan Hasan Umur'un, ilk eşi Ayşe Hanım, 1934 yılında yaygın olan şiddetli zehirli ishal hastalığından öldü. Hasan Umur, Muhsine Hanım ile ikinci evliliğini yaptı.

## Eserleri
Yerel bir tarihçi olan Hasan Umur, Trabzon ve Samsun şehirlerinin tarihleri hakkında önemli eserler yazdı. Özellikle Trabzon'un Of ilçesinin tarihiyle yakından ilgilendi. Umur, yaşamı boyunca 6 adet kitap yazdı:

* *Samsun'da Müdafaa-i Hukuk* (1944, İstanbul)
* *Samsun'da On Beş Sene* (1947, İstanbul)
* *Of ve Of Muharebeleri* (1949, İstanbul)
* *Of Tarihi (Vesikalar ve Fermanlar)* (1951, İstanbul)
* *Of Tarihine Ek* (1956, İstanbul)
* *Kuyucu Murat Paşa* (1973, İstanbul)

## Dipnotlar