Wehrwirtschaftsführer

***Wehrwirtschaftsführer*** (*WeWiFü*; Askeri Ekonomi Lideri), Nazi Almanyası döneminde (1933–1945), bir şirketin veya büyük bir fabrikanın (*rüstungswichtiger Betrieb*, silahlanma açısından önemli işletme) yöneticilerine verilen bir unvandı. *Wehrwirtschaftsführer*'ler, 1935'ten itibaren *[[Wehrmacht]]* için silahların üretilmesi için baskılayan *[[Oberkommando der Wehrmacht]]*'ın (OKW) bir parçası olan  (silahlanma da dahil olmak üzere, ülkenin ekonomik faaliyetini savaş çabalarına hazırlık ve destek yönünde yönlendirme politikasını uygulamak için 1939'dan beri var olan departman) tarafından atandı. Atamalar *Wehrwirtschaftsführer*'leri *Wehrmacht*'a bağlamayı ve onlara yarı askeri bir statü vermeyi amaçlıyordu.

1938'den sonra *Wehrwirtschaftsführer*'leri  atamaya başladı. 1940'lı yıllardan itibaren bu unvan, silahlanma branşına ait olmayan şirketlerin önde gelen çalışanlarına da giderek daha fazla verilmeye başlandı ve bu şirketlerin savaş ekonomisine katkı sağladığını da ortaya koydu.

Özellikle 1940 öncesinde yapılan atamalar, unvanı alan kişinin siyasi tavrını göstermiyordu. Tanımda aynı zamanda belirli bir şirketin silahlanma açısından önemli olduğuna dair hiçbir belirti de yer almıyordu.

Bir yönetici *Wehrwirtschaftsführer* olarak atanırsa, şirketi işçilerin ve çalışanların istihdam koşullarını daha kolay kötüleştirebiliyordu.

## Wehrwirtschaftsführer'ler listesi


* 
* Gustav Böhme, Dr. Ing. Böhme & Şirketi, Metallwarenfabrik, Minden-Lübbeckerstrasse'nin sahibi
* , Bochumer Verein kömür madenciliği şirketinin icra kurulu başkanı ve genel müdürü
* Carl Friedrich Wilhelm Borgward
* William Borm
* Carl Bosch
* Max Brose
* Richard Bruhn (Auto Union)
* Heinrich Bütefisch (I.G. Farben)
*  ()
* 
* Claude Dornier
* Gerhard Fieseler
* Friedrich Flick
* Fritz Gajewski
* Edmund Geilenberg
* Berthold Geipel, Erfurter Maschinenfabrik'in **(**ERMA) kurucusu
* Alfred Freiherr von Harder
* Ernst Heinkel
* Jost Henkel
* Paul Henrichs (Carl Zeiss, Jena)
* Heinrich Hörlein
* 
* Max Ilgner
* 
* 
* Hans Kohnert
* August Kotthaus (Carl Zeiss, Jena)
* Fritz Kranefuss
* Carl Krauch
* Alfried Krupp von Bohlen und Halbach
* Gustav Krupp von Bohlen und Halbach
* Heinz Küppenbender (Carl Zeiss, Jena)
* Carl Lautenschläger
* Friedrich Linde, Linde plc
* Wilhelm Meinberg
* 
* Wilhelm Emil Messerschmitt
* 
* Fritz Nallinger
* Heinrich Nordhoff
* 
* 
* 
* Paul Pleiger
* Ernst Poensgen
* Ferdinand Porsche
* Günther Quandt
* Friedrich Reinhart
* 
* 
* 
* Hermann Röchling
* Alexander Rodenstock
* Willy Sachs
* 
* Hermann Schmitz
* Christian Schneider
* Georg Schnitzler
* Philipp Alois von Schoeller
* Hermann von Siemens
* 
* 
* Otto Steinbrinck
* Gerd Stieler von Heydekampf
* Kurt Tank
* Alfred Teves
* 
* 
* 
* Ernst Hellmut Vits
* 
* Hans Walz
* Gerhard Alois Westrick
* Ludger Westrick
*  (Siemens)
* Carl Wurster
* Wilhelm Zangen
* 


## Savaştan sonra Wehrwirtschaftsführer'ler
Savaşın bitiminden sonra askeri liderlerin çoğu Müttefikler tarafından cezalandırıldı, ancak kısa süre sonra Soğuk Savaş koşulları altında yeniden yapılanmadaki kilit görevlere geri getirildiler. Bunun belirtisi, Üçüncü Reich'ın en büyük iş lideri ve askeri ekonominin en önde gelen lideri Friedrich Flick'in iktidara dönüşüydü. Yedi yıllık esaretten sonra, Batı Almanya'nın yeniden en büyük girişimcisi oldu ve omuz askılı ve yıldızlı Büyük Liyakat Haçı ile ödüllendirildi.

## Alıntılar

* Paul Erker: Industrieeliten in der NS-Zeit: Anpassungsbereitschaft und Eigeninteresse von Unternehmen in der Rüstungs-und Kriegswirtschaft, 1936 - 1945. (Nazi döneminde sanayi elitleri: Uyum sağlama isteği ve şirketlerin silahlanma ve savaş ekonomisindeki kişisel çıkarları, 1936-1945) Passau: Wissenschaftsverlag Rothe, 1993, s. 120. 
* Kurt Pritzkoleit: ''Gott erhält die Mächtigen - Rück- und Rundblick auf den deutschen Wohlstand'' (Tanrı güçlüyü korur - Alman refahının geriye dönük ve panoramik bir görünümü). Düsseldorf: Karl Rauch Verlag, S. 430, s. 95-123  (II. Dünya Savaşı Wehrwirtschaftsführer'lerinin kapsamlı listesi ve savaştan sonra yeniden sağlam bir şekilde yerleşen Alman ekonomisi ve siyasetindeki rolleri).

## Kaynakça