Theatrum Chemicum

**** (*"Kimyasal Tiyatro"*), altmış yılda altı cilt halinde yayınlanan erken dönem simya yazılarının bir özetidir . İlk üç cilt 1602'de, son altıncı cildin tamamı ise 1661'de yayınlandı.  Batı dünyasında şimdiye kadar simya konusunda yayınlanmış en kapsamlı toplu çalışma olmaya devam ediyor.

Eserin tam adı   olarak anılır, ancak daha sonraki ciltler biraz değiştirilmiş başlıklarla da ifade ediyor. Kısa olması adına, çalışma çoğunlukla basitçe  olarak anılır.

Eserin son iki cildi hariç tüm ciltleri Lazarus Zetzner tarafından Oberursel ve Strasbourg, Fransa'da basılmıştır. Son iki cilt, Zetzner'ın adını yayın amacıyla kullanmaya devam eden varisleri tarafından ölümünden sonra yayınlandı.

Ciltler gerçekte daha önce yayınlanmış ve yayınlanmamış simya incelemeleri, denemeler, şiirler, notlar ve çeşitli kaynaklardan alınan yazıların bir koleksiyonudur, bunlardan bazıları bilinen yazarlara atfedilir ve diğerleri anonim kalır. Zetzner, öncelikle yayıncı ve editör olarak hareket etmesine rağmen, içeriğin çoğunun onun tarafından yazıldığına inanılmıyor. Bununla birlikte, *Theatrum Chemicum*, dönemin çoğu simya metnine kıyasla daha yaygın olarak yayıldığı ve metin, zamanın çoğu akademisyeni tarafından kullanılan evrensel Latincede olduğu için, Zetzner genellikle aslından yazmadığı birçok erken simya metninin yazarı olarak belirtilir.

## Tarih
 Geber (veya Sözde Geber) tarafından yazıldığına inanılan bir avuç yazının ekli simya şiirleriyle basıldığı ve Venedik bölgesinde ve ardından on yıl sonra Roma'da dolaştığı 1475 yılına kadar uzanan önceki simya baskı projelerinin bir evrimi olarak gelişti.

 daha doğrudan ilgili bir atası Johannes Petreius'un 1541'de Nürnberg'de yayınlanan on simya risalesini içeren " *[[De Alchemia]]* " adlı bir yayınıydı. Petreius, daha eksiksiz bir derleme yayınlamak amacıyla simya belgeleri topluyordu, ancak bu görevi hiçbir zaman tamamlamadı. Petreius'un ölümü üzerine koleksiyonu, 1561'de Pietro Perna ve Guglielmo Gratarolo ile işbirliği içinde yayınlayan akrabası Basel'li Heinrich Petri'nin eline geçti. Bu zamana kadar koleksiyon toplam 53 metin biriktirdi ve *[[Guglielmo Gratarolo|Verae alchemiae artisque metallicae, citra aenigmata, doctrina]]* adı altında yayınlandı. Petri simya çalışmaları yayınlamaya devam edecek olsa da, 1572'de 80'den fazla metinle toplam yedi ciltten oluşan bir dizi genişletilmiş yayın yayınlayan ortağı Perna idi. Perna, damadı Konrad Waldkirch'in koleksiyonunu daha da büyük, çok ciltli bir diziye dahil etmeyi amaçladı, ancak bunun yerine koleksiyonu Lazarus Zetzner'a sattı. Zetzner, yeni elde edilen 80 metni ve Waldkirch'inkileri  ilk ciltleri olarak yayınlayacaktı. . Altı ciltlik  boyunca, Zetzner koleksiyonu 200'den fazla simya yolu içerecek şekilde genişletti.

## Yayın
Lazarus Zetzner (L. Zetzneri)  yayınladı sistematik olmayan baskılarda, bunun yerine  özel cildinin tarihine kadar çıkan önceki ciltlerin sayılarını yayınlandığı gibi yeniden bastı.

Materyal çeşitlidir ve zamanının tüm önemli simyasal metinlerini içeren tek bir çalışma bütünü olarak tasarlanmıştır.  rağmen simya hakkında bir kitaptır, çağdaş standartlarına göre, modern bağlamda *[[CRC Press|The Handbook of Chemistry & Physics]]*, The *[[Doktor Masası Referansı|Physicians' Desk Reference]]* gibi metinlere veya tıp da dahil olmak üzere bilimlerin ve felsefenin uygulanması ve incelenmesi için diğer özel metinlere benzer bir çalışma grubunu temsil eder. Doktor ve filozof Sir Thomas Browne bir nüshaya sahipken, Isaac Newton nüshasının kenar boşluklarını açıklamalarla doldurdu.

Çeşitli ciltler içinde, *[[Turba Philosophorum]]*, *[[Arcanum Philosophorum]]*, *[[Cabala Chemica]]*, *[[De Ovo Philosophorum]]* gibi simya alanında en çok çalışılan eserlerden bazıları, Secretum Secretorum, The Philosopher's Stone, the Elixir of Life, Tabula Smaragdina ve Albertus Magnus ve Thomas Aquinas'a atfedilen birkaç eserdir.  bulunan belirli yazıların orijinal yayın tarihleri her cildin yayınlanmasından sadece birkaç yıl öncesinden, bazı durumlarda birkaç yüzyıl öncesine kadar uzanıyor.

## İçindekiler
 çeşitli ciltleri için kesin bir içindekiler tablosu oluşturmak bilim adamları arasında tartışılan bir konudur. Erken yayın uygulamalarının standardize edilmemiş doğası ve daha önceki baskılardan broşürlerin bazen değiştirilmiş tam " elenchus " başlıkları altında yeniden basılması nedeniyle,  içeriğini inceleyenler sıklıkla biçim, risale başlığı, sayfa numarası ve hatta bazı durumlarda yazarlık konusunda tutarsızlıklarla karşılaşılır. Örneğin, isimsiz görünen bazı risalelerin aslında benzersiz bir şekilde mi yazıldığı yoksa önceki metnin yazarına mı atfedilmek istendiği açık değildir.

Zetzner tarafından önerilen yazarlığın bir kısmı, yayının doğası, eserlerin çeşitli yaşı ve modern alıntı yöntemleri olmadan yazarlık atfetme uygulaması nedeniyle doğrulanamaz durumda. Konunun ezoterik doğası göz önüne alındığında, 'un yayınlandığı dönemde bu alışılmadık bir durum değildi, ancak Zetzner'ın çeşitli risalelerin yazarlığını orijinal kaynak materyaline göre belirlediği açık görünüyor.

Aşağıda,  bulunan ciltlerin ve yazarlarının Zetzner tarafından belirlendiği şekliyle bir listesi bulunmaktadır.

### Cilt I-III
 ilk üç cildi 1602'de yayınlandı. Birinci cilt Oberursel'de, sonraki ciltler ise Strasbourg'da yayınlandı. İlk üç cilt, her ciltteki broşür sayısını toplamda 88'e çıkardı.

#### Cilt II

* **Lazarus Zetznerus**, ( ) (Giriiş)
*  (İçindekiler)
* **Robertus Vallensis**,  

::*  *[[Arnaldus de Villa Nova|Arnaldi a Villa Nova]]* 
::* 

* **Johannes Chrysippus Fanianus**, 
* **Johannes Chrysippus Fanianus**, 
* **Thomas Mufett**, 

::* 
::* 
::* 

* **Thomas Mufett**, 
* **Theobaldus de Hoghelande Mittelburgensis**,  

::* 
::* 

* **[[Gerhard Dorn|Gerard Dorn]]**, 

::* 
::* 

* **[[Gerhard Dorn|Gerardus Dorn]]**, 

::* 
::* 

* **[[Gerhard Dorn|Gerardus Dorn]]**, 

::* 
::* 

* **[[Gerhard Dorn|Gerardus Dorn]]**,  *[[Hermes Trismegistus|Hermetis Trismegisti]], ( [[Zümrüt Levha|Tabula Smaragdina]] );* 

::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 

* **[[Gerhard Dorn|Gerardus Dorn]]**, 

::* 
::* 

* **[[Gerhard Dorn|Gerardus Dorn]]**, 

::* 
::* 

* **[[Gerhard Dorn|Gerardus Dorn]]**, 
* **Bernardus G. Penotus**, 

::* 
::* 

* **Bernardus Trevisanus**,  
* **Dionysius Zacharias**,  

::* 
::* 

*  *[[Nicolas Flamel|Nicolai Flamelli]]* 

::*  *[[Nicolas Flamel|Nicolao Flamello]]* 
::* 
::* 
::* 

*  (Index)

#### Cilt II

*  (Table of Contents)
* **Bernard Gilles Penot**, 
* **Gaston Claveus**, 
* **Aegidius de Vadis**, 

::* **Bernard Gilles Penot**, 
::* 
::* 
::*  *[[George Ripley (simyacı)|Georgii Ripley]]* 

* **[[George Ripley (simyacı)|George Ripley]]**,  

::* 
::* 
::*  *[[Albertus Magnus|Alberti Magni]]*, 

* **[[Johann Isaac Hollandus]]**,  
* **Bernard Gilles Penot**, 
* **Bernard Gilles Penot**,  
* **Bernard Gilles Penot**, 
* **[[İoannis (aziz)|Chrysorrhoas]]**, 
* **Josephus Quercetanus**,  

::* 

* **[[John Dee]]**, 

::* 
::* 
::* 

* **Lorenzo Ventura**, 
* **Giovanni Francesco Pico della Mirandola**, 
* **[[Roger Bacon]]**,  *[[The Mirror of Alchimy|spekulum simyası]]*
* **Richardus Anglicus**, 
* 
* **[[Albertus Magnus]]**, 

::* 

* **Giovanni Agostino Panteo**, 
* **Giovanni Agostino Panteo**, 

::* 
::* 
::* 
::* 
::* 

*  (Index)

#### Cilt III

*  (Table of Contents)
* 
*  
* **Aristoteles**, 
* **[[Arnaldus de Villa Nova|Arnaldus de Villanova]]**, 

::* **[[Arnaldus de Villa Nova|Arnaldus de Villanova]]**, 
::* **[[Arnaldus de Villa Nova|Arnaldus de Villanova]]**, 

* **Efferarius Monachus**, 
* **Efferarius Monachus**, 
* **[[Ramon Llull|Raymundus Lullus]]**, 
* **Odomar**, 
*  
* 
* 

::* 
::* 

* 
* 

::* 

* **[[Jean de Roquetaillade|Johannes de Rupescissa]]**, 
* **Giovanni Aurelio Augurello**, *[[Chrysopoeia]]* 
* **Giovanni Aurelio Augurello**, 
* **[[Thomas Aquinas]]**, 

::* 
::* **[[Thomas Aquinas]]**,  

* **[[Jean de Roquetaillade|Joannes de Rupescissa]]**, 
* **[[Ramon Llull|Raymundus Lullus]]**, 
* **Joannes Isaac Hollandus**, 
* **Ewaldus Vogelius**,  

::* 
::*  
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 

*  

::* 
::* 

* **Jodocus Greverus (Grewer)**,  
* **Alanus**,  

::* 
::* 

*  

::* **Joannes Pontanus**, 
::* 

* **Nicolas Barnaud**, 
* **Nicolas Barnaud**, 

::* 
::* 

*  

::* **Lambspringk**,  
::* 
::* 
::*  
::::* **Nicolas Barnaud**, 

*  

::* 
::* 
::*  *[[George Ripley (simyacı)|George Ripley]],* 
::::* 
::::* 
::*  *[[George Ripley (simyacı)|George Ripley]],* 
::* 
::::* 
::* **Nicolas Barnaud**, 

*  

::* 
::* 

*  

::* 
::* 

* 
*  (Index)

### Cilt IV

 dördüncü cildi 1613'te Strasbourg'da yayınlandı. Yayınlandığı sırada, Cilt I-III'ün bir yeniden baskısı da yayınlandı. Yeniden basılan baskılar, sayfa numarası, biçimlendirme ve içeriği etkilemeyen küçük yeniden ifadeler gibi ayrıntılarda farklılıklar olsa da hemen hemen aynıdır. Bu genellikle referans kaynağı olarak  kullanan alıntılarda farklılıklara yol açar. Yeni basımlardaki tek önemli fark, 3. Ciltte önceki baskılarda eksik olan "  başlıklı bir broşürün dahil edilmesidir. "  Cilt IV'te bulunan ek izlerle birlikte toplam kısım sayısı143'e çıktı.

* **Lazarus Zetzner**,  (1613) (Giriş)
*  (İçindekiler)
* **[[Ramon Llull|Raymundus Lullus]]**, 
* **[[Ramon Llull|Raymundus Lullus]]**, 
* **[[Ramon Llull|Raymundus Lullus]]**, 

::* 
::* 

* **[[Artephius|Artefius]]**, 

::* 
::* 

* **Heliophilus a Percis Philochemicus**,  

::* 
::* 

* **Hieronymus de Zanetinis**, 
* **Thomas Arfoncinus**, 
* **Anonymus**,   

::* 
::* 
::* 
::* 
::* **Plutarchus**, 

* **Nicolaus Niger Happelius**,  

::* 
::*  (dated 4 July 1612)
::* 
::* 

* **Venceslaus Lavinus Moravus**, 
* **Nicolaus Niger Hapelius**,  
* **[[Albertus Magnus]]**, 
* **[[Albertus Magnus]]**, 
* **[[Albertus Magnus]]**,  
* **[[İbn-i Sina|Avicenna]]**, 
* **[[İbn-i Sina|Avicenna]]**, 
* **[[İbn-i Sina|Avicenna]]**, 
* **Guilhelmus Tecenensis**, 
* **Joannes Dumbeler**,  
* **Anonymus**,  
* **Magister Valentinus**, 
* **Anonymus**, 
* 
* **[[Thomas Aquinas]]**, 

::*  *[[Thomas Aquinas|S. Thomae de Aquino]]*
::* 

* **Anonymus**, 
* **Petrus de Silento**, 
* 

::::* **Joachimus Tanckius**,   (1 Nisan 1603 tarihli)
::::* **Joachimus Tanckius**,  
::* **Anonymus**,  
::::* **Joachimus Tanckius**,  
::* **Paulus Eck de Sultzbach**, 

*  (Index)

### Cilt V

 beşinci cildi 1622'de Strasbourg'da yayınlandı. Bu, Zetzner'ın varisleri, büyük olasılıkla Eberhardi Zetzner tarafından yayınlanacak ciltlerin ilki, ancak metin hala Lazarus Zetzner'ın adını taşıyor. Bu cilt, var olan en eski simya kitaplarından biri olan  da dahil olmak üzere önemli sayıda "eski" risale içermektedir. . Bu eklemeler risale sayısını 163'e çıkarır.

* **Heredes L. Zetzneri**,  (Giriiş)
*  (İçindekiler)
* *[[Turba Philosophorum|Turba philosophorum]] ,* 
*  
* 
* **Micreris**, 
* **[[Platon]]**, 
* **Calid filus Iarichi**, 

::* 
::* 

* **Calid**,  
* 

::* **Kıdemli Zadith filius Hamuelis**, 

* **Willem Mennens**, 

::* 
::* 
::* 
::* 
::*  ()

* **[[Petrus Bonus]]**, 

::* 
::* 
::* 

* **[[Michael Scot]]us**, 
* **Lucas Rodargirus**, 

::* 
::* 
::* **Lucaa Rodargirius**, 

* **Alphonsus Rex Castellae**, 

::* 
::* 

* 
*  *[[Arnaldus de Villa Nova|Arnoldi Villanovani]]* 
* **[[Thomas Aquinas]]**, 
* **Cornelius Alvetanus Arnsrodius**, 
*   
* **[[Roger Bacon]]**,  

::*  *[[Gül-haçlılar|Roseae Crucis fratribus]]*
::* 
::*  *[[Roger Bacon|Rogerii Baconis]]* 
::* **[[John Dee]]**, 

* **Christophorus Horn**, 
*  (Dizin )

### Cilt VI

 son cildi 1659-1661'de Strasbourg'da yayınlandı. Cilt VI, Eberhardi Zetzner tarafından yayınlandı, ancak Johannes Jacobus Heilman tarafından derlendi. Bu cilt, orijinal olarak Almanca veya Fransızca olarak yayınlanmış, ancak Heilman tarafından Latinceye çevrilmiş broşürler içermektedir. Bu ek yollar, toplam kısımları 200'ün üzerine çıkaracaktır.

* **Johannes Jacobus Heilman**,  (İthaf)
* **Johannes Jacobus Heilman**,  *[[Michael Sendivogius|Sendivogii]]*  *)* 
* **Johannes Jacobus Heilman**,  (Giriiş)
*  (İçindekiler)
* **Blasius Vigenerius**, 
* 
* **Johannes Collesson**,  
* 
* 
* 
* 
* **anonim** , 
* 
* 
* 
* **Christophorus Parisiensis**, 

::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::*  *[[Câbir bin Hayyân|Geberi]]*
::* 
::* 
::* 
::* 

* **Johannes Grasseus** takma adı Chortalasseus, 

::* 
::* 
::*  (1598)
::* 
::* **Anonymus**, 

* 

::* 
::* 

*  *[[Gül-haçlılar|F. R. C.]]* 
*:*  *[[Gül-haçlılar|F. R. C.]]* 
*:* 
* **Andreas Orthelius**,  *[[Michael Sendivogius|Michaelis Sendivogii Poloni, XII]] .*  (1624)

::* 
::*  *[[Michael Sendivogius|Sendivogii]]*
::*  *[[Michael Sendivogius|Sendivogii]]*
::* **Andreas de Blauwen**, 
::* 
::* 
::*  *[[Gizli sekreterlik|secretum secretorum]]*
::* 
::* **Orthelius**, 
::* **Joannes Pontanus**, 
::* **Orthelius**, 
::* **Haimon**, 

* **Cornelius Alvetanus**,  (14 Temmuz 1565)
* 
* 
* 
* **Michael Pezelius** 
* *Sententia aut compositio lititis spiritus and judicis Mercurii.* *Ex vetusto script Bellum seu Duellum equestre vocato, ad attackem and Responsionem Solis and Martis, per picturas repraesenta* 
* 
*  *"*  *",*  *Johannis Grassei Chortalassei* 

::* 
::* 

* 

::* 
::* 
::* 
::* 

::* **Johannes Isaac Hollandus**, 

* **Johannes Chartier**,  

::* 
::* 
::* 

* **Joachim Polemann**, 
* **Solinus Saltzthal Regiomontanus,**  (1654)

::* 
::* 
::* 
::* 

* **[[Hermes Trismegistus|Hermes Trismegistos]]**, *[[Zümrüt Levha|Tabula smaragdina]]* 
* **Henri de Rochas**,   (1634)

::* 
::* 
::* 
::* 
::* 
::* 

*  (Index)

## İlgili yayınlar
 rağmen simya üzerine en kapsamlı tek çalışma grubu olmaya devam ediyor, gelecekteki yayınlar Zetzner'ın simya çalışmalarını tek bir referans kaynağında toplama girişimini taklit edecek. 1652'de Elias Ashmole, Londra'da *[[Theatrum Chemicum Britannicum]]* adlı benzer başlıklı bir çalışma yayınladı. İki eser konu olarak ilişkilidir, ancak içerik olarak farklıdır. Ancak Ashmole'un çalışmasının basım tarihi ve benzer başlıklar nedeniyle iki dergi genellikle karıştırılmaktadır.

Daha sonra 1702'de Jean-Jacques Manget, Cenevre'de *[[Bibliotheca Chemica Curiosa|Bibliotheca Chemica Curiosa'da]]* 35'i  dahil edilmiş olan toplam yaklaşık 140 broşürü temsil eden ikinci en kapsamlı simya broşürleri koleksiyonunu üretti. .

Friederich Roth-Scholtz tarafından hazırlanan bir diğer eser ise  idi. Nürnberg 1728-1732'de yayınlandı ve Ashmole'un çalışması gibi konu olarak Theatrum Chemicum ile ilgili ama farklı içerikteydi.

## Kaynakça


## Notlar


## Kaynakça

* HC Bolton, Seçkin bir kimya bibliyografyası, Washington 1893 (= Smithsonian Miscellaneous Collections, cilt. XXXVI), s.&nbsp;1051–1058
* J. Ferguson, Bibliotheca chemica, Glasgow 1906, cilt. 2, s.&nbsp;436-439
* AL Caillet, Manuel bibliographique des sciences psychiques ou ocultes, Paris 1912, cilt. 3, s.&nbsp;591-595 (N. Lenglet Dufresnoy'dan sonra, Histoire de la philosophie hermétique, Paris 1742, cilt 3, s.&nbsp;49)
* T. Hofmeier, (Theatrum chemicum'un üç baskısının harmanlanması, I. Habrecht ve JJ Manget'nin Bibliotheca chemica curiosa tarafından planlanan derlemesi), ek: C. Gilly, "On the genesis of L. Zetzner's Theatrum Chemicum in Strasbourg" içinde : Magia, alchimia, scienza dal '400 al '700. L'influsso di Ermete Trismegisto, ed. C. Gilly, C. van Heertum, Firenze: Centro Di, 2003, s.&nbsp;435-441, s.&nbsp;442-446

## Dış bağlantılar

* Theatrum Chemicum Electronicum , tüm ciltler Wielkopolska Kütüphanesi'ndeki  orijinallerden tarandı.
* Archive.org'da orijinallerden PDF dosyaları olarak taranan ücretsiz indirilebilir ciltler: ,  (Latince)
* Orijinallerden e-rara.ch adresinde PDF dosyaları olarak taranan ücretsiz indirilebilir ciltler: Cilt 1 - 3, 1602 , Cilt 1 - 4 ve 6, 1659-1661 , Cilt 5, 1622  (Latince)
* Google Kitaplar'da Theatrum Chemicum, Cilt VI . (Latince)