Harmanlı, Gölbaşı

**Harmanlı**, Adıyaman ilinin Gölbaşı ilçesine bağlı bir beldedir. Yerleşim yeri tarihsel olarak *Perveri* adıyla bilinmektedir. Osmanlı dönemine ait 16. yüzyıl kayıtlarında bu adla yer aldığı görülmektedir.

Kasaba Güneydoğu Toros Dağları'nın eteklerinde yer almakta olup, Gölbaşı Gölü'ne yaklaşık 10 km uzaklıktadır.

## Tarih
Harmanlı'nın bilinen tarihi Osmanlı dönemine kadar uzanmaktadır. 1560 yılına ait Malatya tahrir defterlerinde yerleşim *karye-i Perveri* adıyla kayıtlıdır. Bu kayıtlara göre köyde 64 erkek nüfus ve 42 hane bulunmaktaydı. Yerleşim yerinin adının Türkmen oymaklarından Beydilli aşiretine mensup olduğu belirtilen Muhammed Pervari adlı oymak beyinden geldiği ileri sürülmektedir. Zaman içinde yerleşim *Büyük Perveri* ve *Küçük Perveri* olarak iki ayrı yerleşim alanına ayrılmıştır. 1960 yılında bu iki yerleşimin adı sırasıyla *Harmanlı* ve *Kalemkaş* olarak değiştirilmiştir.

1869 yılında bölgede nahiye teşkilatı kurulmuş ve ilk nahiye müdürü Hacı İsmail Ağa olmuştur. 28 Şubat 1967 tarihinde Harmanlı'da belediye teşkilatı kurulmuştur. 1988 yılında Kalemkaş ve Çakmak yerleşimleri Harmanlı belediye sınırları içine mahalle olarak dahil edilmiştir.

## Osmanlı kayıtları
Osmanlı tahrir defterlerinde Perveri köyünde çeşitli tarımsal üretim ve vergi kayıtları yer almaktadır. Bu kayıtlara göre köyde buğday, arpa ve bağ ürünleri yetiştirildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca çift, nimçift ve bennak gibi vergi kategorileri Osmanlı kırsal toplum yapısının özelliklerini göstermektedir.

## Türkmen aşiretleri
Bölge tarihsel olarak Türkmen yerleşimi olarak bilinmektedir. Özellikle Beydilli aşireti ile ilişkili Türkmen oymaklarının bölgeye yerleştiği belirtilmektedir. Elbeyli aşireti mensuplarının Ulupınar çevresine yerleşerek Büyük Perveri'nin ilk sakinlerinden olduğu rivayet edilmektedir. Bölgede ayrıca İzoli, Mehmanlı, Kabalar, Rişvan ve Orman Kıran gibi Türkmen topluluklarının bulunduğu kaynaklarda belirtilmektedir.

## Göçebe yaşam
Harmanlı halkı uzun süre konar-göçer bir yaşam sürdürmüştür. 19. yüzyılın ortalarına kadar halkın büyük bölümü yaz aylarında yaylalara, kış aylarında ise daha düşük rakımlı bölgelere göç etmekteydi.

Osmanlı yönetimi tarafından 1865 yılında bölgedeki halkın yerleşik hayata geçirilmesi amacıyla iskân politikaları uygulanmıştır.

## Coğrafya
Harmanlı kasabasının sınırları yaklaşık 21 km²'lik bir alanı kapsamaktadır.

Kasabanın sınırları şu şekildedir:

* Doğusunda: Yemişen Gediği ve Yuvalak Tepesi  
* Batısında: Gölbaşı Gölü ve Ali Kayası  
* Güneyinde: Akcabel ve Kütüklü çevresi  
* Kuzeyinde: Çıraderesi ve Çatalçam  

Bölge dağlık ve engebeli bir arazi yapısına sahiptir. Kasaba çevresinde ormanlık alanlar, dereler ve yaylalar bulunmaktadır.

## İpek Yolu ve ticaret
Tarihsel olarak Harmanlı çevresi Anadolu ile Orta Doğu arasındaki göç yolları üzerinde yer almaktaydı. Göksu Çayı üzerindeki Paşa Köprüsü bu güzergâhın önemli geçiş noktalarından biri olarak bilinmektedir.

Göçer topluluklar ve ticaret kervanları Perveri'de konaklayarak çeşitli ihtiyaçlarını karşılamaktaydı.

## Tarihi yapılar
Kasaba ve çevresinde çeşitli tarihî yapıların bulunduğu bilinmektedir:

* Yukarı Cami (Osmanlı dönemi)
* Paşa Köprüsü
* Ulupınar çeşmesi
* Uzunmağara
* Osmanlı medresesi kalıntıları

Uzunmağara'nın 13. yüzyıldaki Moğol istilaları sırasında sığınak olarak kullanıldığı düşünülmektedir.

## Kültür
Harmanlı'da geleneksel Türkmen kültürünün izleri görülmektedir. Bölge halkının dili Oğuz Türkçesine dayanan bir ağız özellikleri göstermektedir.

Geleneksel kıyafetler arasında işlemeli şalvarlar ve yöresel başlıklar yer almaktadır.

## Ekonomi
Kasabanın geleneksel geçim kaynakları tarım ve hayvancılıktır. Yetiştirilen başlıca ürünler şunlardır:

* üzüm  
* badem  
* antep fıstığı  
* ceviz  
* elma  
* armut  

Bağcılık geçmişte kasaba ekonomisinde önemli bir yer tutmuştur.

## Göç
20. yüzyılın ortalarından itibaren ekonomik nedenlerle Harmanlı'dan Türkiye'nin çeşitli şehirlerine göç yaşanmıştır. Özellikle Mersin kenti Harmanlılıların yoğun olarak yerleştiği şehirlerden biri haline gelmiştir.

1960'lı yıllarda kurulan bir kalkınma kooperatifi aracılığıyla yaklaşık 100 kişi Almanya'ya işçi olarak gönderilmiştir.

## Depremler
Bölge tarih boyunca çeşitli depremlerden etkilenmiştir.

1895 ve 1905 yıllarında meydana gelen depremlerde bölgede büyük yıkımlar yaşandığı kaydedilmektedir.

1986 yılında meydana gelen iki ayrı depremde çok sayıda yapı hasar görmüştür.

2023 Kahramanmaraş depremleri sırasında kasaba ciddi şekilde etkilenmiş ve birçok yapı yıkılmıştır.

## Nüfus

## Yönetim
### Belediye başkanlığı

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Harmanlı Belediyesi