open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Subaşı, Pazar

**Subaşı**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köyüdür.

## Tarihçe

Subaşı köyünün eski adı **Haçapiti** (ხაჭაპითი) olarak bilinir. Bu yer adı Türkçeye "Hacabit" veya "Haçabit" şeklinde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Hacabit (خجابت) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Haçabit (خچابت) olarak geçer.

Haçapiti köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, 1461 yılında Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırdıktan sonra ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağına bağlı Atina kazasının bir köyüydü. Nüfusu 27 hanede yaşayan 98 kişiden oluşuyordu. Söz konusu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etmesi ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 150 koyun, 124 keçi, 50 inek ve 20 öküz kaydedilmiştir.

Haçapiti köyü Birinci Dünya Savaşı sırasında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezsisinin notlarında Haçapiti (ხაჭაპითი) şeklinde not ettiği köyde 60 hanede 438 kişinin yaşadığını yazmıştır. Nikolay Marr ise, 1910 yılında Haçapit ve Bogina köylerinde Hemşinlilerin yaşadığını belirtmiştir.

Haçapit köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 541 kişiden oluşuyordu. Haçapiti veya Haçabit Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Subaşı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Subaşı köyünün nüfusu 869 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 216 kişi okuma yazma biliyordu.

Ünlü cerrah Mehmet Haberal Subaşı köyüne doğmuştur.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 40&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 9&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Haçapit Köyü Sitesi
*
Şehitlik, Pazar

**Şehitlik**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Şehitlik köyünün eski adı **Haku** veya **Hako**’dur. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli mülki teşkilat üzerine Osmanlıca yayında Hako  (خاقو) şeklinde geçer.

Haku veya Hako köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.

Haku veya Hako köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, 27 hanede yaşayan 115 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 192 koyun, 132 keçi, 86 inek ve 9 öküz kaydedilmiştir.

Haku veya Hako köyü, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Nikolay Marr tarafından Haku (Xaku) şeklinde yazılmış, Atina Deresi’nin doğusunda iç kesimdeki köyler arasında sayılmıştır. Haku köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Gürcüce Hako (ხაკო) ve Rusça Hako (Хако) şeklinde not ettiği köyde 61 hanede 306 kişinin yaşadığını yazmıştır.

Hako veya Haku köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Hako” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 357 kişiden oluşuyordu. Hako veya Haku Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Şehitlik olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Şehitlik köyünün nüfusu 458 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 80 kişi okuma yazma biliyordu.

Köyde 1.Dünya şavaşında ölen Osmanlı askerleri için anıt bulunmaktadır

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 51&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Şentepe, Pazar

**Şentepe**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Köyün adı, 1928 yılına tarihlenen Türk kayıtlarında Lazcada "Ğuli yurdu" anlamına gelen **Ğulivat** olarak geçmektedir. Daha önceleri Başköy köyüne bağlı Ğulivat mahallesi iken, 6 Haziran 1956'da Şentepe adıyla köy statüsü kazandı.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 53&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 16&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Tektaş, Pazar

**Tektaş,** Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Şendere köyünün eski adı **Bogina**’dır. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Bogina veya Bokina (بوكنە) olarak geçer.

Bogina veya Bokina köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.

Bogina veya Bokina köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde “Bakina” (باكنە) şeklinde geçer. Bu sırada köy, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, 27 hanede yaşayan 150 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 95 inek, 8 öküz ve 10 manda kaydedilmiştir.

Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Bogina şeklinde not ettiği köyde Hemşinlilerin yaşadığını belirtmiştir. Haku köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Bogina (ბოგინა) şeklinde not etmiş, 20 hanesi Hemşinli olmak üzere 50 hanede 357 kişinin yaşadığını yazmıştır.

Bogina veya Bokina köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Hako” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 424 kişiden oluşuyordu. Bogina veya Bokina Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Tektaş olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Tektaş köyünün nüfusu 744 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 172 kişi okuma yazma biliyordu. Şendere köyü Tektaş'ın bir mahallesiyken ayrı bir köye dönüştürülmüştür. Nitekim 1970 genel nüfus sayımında Şendere ve Tektaş ayrı köyler olarak geçer.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 37&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Tütüncüler, Pazar

**Tütüncüler**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Eski adı Talvat'tır. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Talvat (طالوات) olarak geçer. Kültür tarihçisi Nikolay Marr, 1910 yılında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Bu köylerden biri de Talvat'tı.

Talvat, Trabzon İmparatorluğu'nun 1461'de ortadan kaldırılmasından sonra Osmanlıların eline geçti. Trabzon Eyaleti sınırları içindeyken, 1867'de, yeni kurulan Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının bir köyü haline geldi. 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde bu sancağa bağlı Atina kazasının bir köyü olarak geçer. Köyün nüfusu 41 hanede yaşayan 154 kişiden oluşuyordu. Hane başına yaklaşık 3,7 kişi düşmesi, köydeki ailelerin kalabalık olmadığını göstermektedir. Tarımla geçinen Talvat'ta hayvan varlığı olarak 105 koyun, 24 keçi, 90 inek ve 15 öküz tespit edilmiştir.

Talvat, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin vilayeti yerine kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin bir köyüydü. Bu tarihte köyün nüfusu 602 kişiden oluşuyordu. Bu yerleşme, 1955 genel nüfus sayımında "Talvat" adıyla, 1960 genel nüfus sayımında ise "Tütüncüler" adıyla Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlı köy olarak kaydedilmiştir. "Yabancı kökten geldiği" için köyün adının 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Tütüncüler olarak değiştirilmiş olduğu, bu kayıtlardan da anlaşılmaktadır. Adının değiştirilmesine rağmen, köyün eski adı yeni adıyla birlikte "Tütüncüler (*Talvat*)" biçiminde bir süre daha resmî kayıtlarda kullanılmıştır.

Tütüncüler köyünde varlığı bilinen tek tarihî eser, bugün Tütüncüler Köprüsü olarak adlandırılan tek kemerli taş köprüdür.

## Coğrafya
Tütüncüler köyü, Rize il merkezine 49&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sahilköy, Pazar

**Sahilköy**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Köy, Derebaşı köyüne bağlı bir mahalle iken ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 45&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 8&nbsp;km uzaklıktadır. Köyde Memoğlu Mevki ve Seydioğlu Mevki Mahalleleri bulunmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Uğrak, Pazar

**Uğrak**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Uğrak köyünün eski adı **Çingiti**’dir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca kaynakta Çingit (چینكیت) olarak geçer.

Çingiti köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.

Çingiti köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Hemşin nahiyesine bağlıydı. Köyün nüfusu, 31 hanede yaşayan 115 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 50 inek, 4 öküz ve 1 at kaydedilmiştir.

Çingiti köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesinde yaptığı araştırma gezisi notlarında Gürcüce Çingiti (ჩინგითი) ve Rusça Çingit (Чингит) şeklinde not ettiği köyde, 53 hanede 418 kişinin yaşadığını yazmıştır.

Çingit köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Hemşin nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Çingit” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 465 kişiden oluşuyordu. Çingiti veya Çingit Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Uğrak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Uğrak köyünün nüfusu 420 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 179 kişi okuma yazma biliyordu.

Köyde 1799 yılına tarihlenen bir cami bulunmaktadır.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 51&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Köyün web sitesi 
*
Yavuzköy, Pazar

**Yavuzköy**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Yavuz köyünün eski adı **Nohlapsu**'dur. Bazı kaynaklarda Nohlansu (ნოხლან-სუ) şeklinde yazılmıştır. Bu yer adı Türkçe kaynaklarda Nohlabsu olarak geçer. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Nohlabsu (نوخلابصو) şeklinde kaydedilmiştir.

Nohlapsu köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim, 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 19 hanede yaşayan 90 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 40 inek ve 6 öküz kaydedilmiştir.

Kültür tarihçisi  Nikolay Marr ise, 1910 yılında Lazistan bölgesineki araştırma gezisi sırasında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmıştır. Nohlapsu şeklinde yazdığı bu köyü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır. Nohlapsu Birinci Dünya Savaşı sırasında Rusların eline geçmiştir. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesinde yaptığı araştırma gezisinin notlarında köyün adını Rusça Nohlapso (Нохлапсо) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köydeki 55 hanede 300 kişi yaşıyor ve nüfusun çoğunluğu Lazlardan oluşuyordu.

Nohlapsu köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 355 kişiden oluşuyordu. Nohlapsu Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yavuz olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yavuz köyünün nüfusu 554 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 76 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 51&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yeşilköy, Pazar

**Yeşilköy**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Köyün adı, 1916 yılına tarihlenen Türk kaynağında **Cumbat** (Lazca) olarak geçmektedir.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 35&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 4&nbsp;km uzaklıktadır. Rize-Artvin Havalimanı bu köyde konumlanmıştır. Köyde Satoğlu Mevki ve Uçanoğlu Mevki Mahallesi bulunmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yemişli, Pazar

**Yemişli**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Yemişli köyünün eski adı **İlastasi** (ილასტასი) olarak bilinir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İlastas (ایلاستاس) olarak geçer.

İlastasi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.

İlastasi köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu, muhtemelen hatalı biçimde 74 hane ve 110 kişi olarak kaydedilmiştir. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 40 inek ve 10 öküz yazılmıştır.

Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında İlastas şeklinde not ettiği köyün Hotri yakınında bulunduğunu belirtmiştir. İlsatas köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce İlastasi (ილასტასი) ve Rusça İlastas (Иластас) şeklinde not etmiş, burada 43 hanede 196 kişinin yaşadığını yazmıştır.

İlastas köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “İlastas” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 392 kişiden oluşuyordu. İlastasi veya İlastas Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Yemişli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yemişli köyünün nüfusu 764 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 156 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 42&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 5&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sulak, Pazar

**Sulak**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Sulak köyünün eski adı **Cabati**’dir. 1928 tarihli mülki teşkilat üzerine Osmanlıca yayında Cibat (جیبات) olarak geçer.

Cabati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, antik çağda Kolheti Krallığı'nın bir parçasıydı. Osmanlılar bu bölgeyi, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461 yılında ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında tamamen ele geçirmiştir.

Cabati köyü, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Nikolay Marr tarafından Cabat şeklinde yazılmış ve Atina kazasının iç kesiminde Lazcanın konuşulduğu köyler arasında sayılmıştır. Cabati köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinin notlarında Gürcüce Cabati (ჯაბათი) ve Rusça Cabat (Джабат) şeklinde not ettiği köyde 30 hanede 152 kişinin yaşadığını yazmıştır.

Cabati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında “Cabat” şeklinde yazılan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 263 kişiden oluşuyordu. Cabati veya Cabat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Gürgöze olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gürgöze köyünün nüfusu 302 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 136 kişi okuma yazma biliyordu. Köyün adı daha sonra Sulak olarak değiştirilmiştir.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 33&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 5&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Dağdibi, Pazar

**Dağdibi**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Dağdibi köyünün eski adı **Suleti**'dir. Lazca bir yer adı olan Suleti (სულეთი), kendir anlamındaki "sulhe / suley" (სულე / სულეი) kelimesinden türemiş olup "Kendirli" anlamına gelir. Bu yer adı Türkçeye Sulet şekinde girmiştir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sulet (صولت) olarak geçer.

Suleti köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. 1876 tarihli Trabzon Vilayeti salnamesinde köyün adı "Culet" şeklinde okunmuştur. Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlı olan köyün nüfusu 9 hanede yaşayan 39 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusundan ibaret olması ihtimali de vardır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 43 koyun, 37 keçi, 20 inek ve 4 öküz kaydedilmiştir.

Suleti veya Sulet köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze köyü adını Gürcüce Suleti (სულეთი), Rusça Sulet (Сулет) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 23 hanede 124 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr 1910 yılında Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Sulet köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.

Suleti veya Sulet köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 151 kişiden oluşuyordu. Suleti veya Sulet Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Dağdibi olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Dağdibi köyünün nüfusu 269 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 93 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 47&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 10&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yücehisar

**Yücehisar**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Yücehisar köyünün eski adı **Lamğo**'dur. Lazca bir yer adı olan Lamğo (ლამღო), Türkçeye aynı şekilde girmiştir. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Lamğo (لامغو) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Lamko (لامقو) şeklinde yazılmıştır.

Lamğo köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bir dağın tepesinde yer alan ve bugün Ciha Kalesi olarak adlandırılan kale de bu dönemden kalmış olmalıdır.

Lamğo köyü, 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre bu yerleşim, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 48 hanede yaşayan 200 kişiden oluşuyordu. Ancak bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 75 koyun, 48 keçi, 85 inek ve 9 öküz kaydedilmiştir.

Lamğo köyü Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde Lango (ლანგო) şeklinde not ettiği köyde 49 hanenin yaşadığını yazmıştır. Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisi sırasında bir geceyi Lamğo'da geçirmiş, köyün Atina'nın sağ tarafından akan Meleskuri Deresi'nin sağ yakasında kaldığını belirtmiştir. Meleskuri Deresi'nin karşı tarafındaki tepede bulunan kaleye gitmiş ve köylülerin söz konusu kalenin adını bilmediğini, Lazca kale anlamına gelen "ciha" (ჯიხა) olarak andıklarını belirtmiştir. Günümüzde Ciha Kalesi olarak bilinen yapı hakkında bilgiler vermiştir. Marr'ın Laz dilinin konuşulduğu köyler arasında saydığı Papati ile Lağmo köyünü kastetmiştir. Çünkü o tarihte Papati ayrı bir köy (muhtarlık) değildi.

Lamğo köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Lamğo" şeklinde yazılmış olan köy, Çoruh vilayetinin Pazar kazasının merkez nahiyesinin köylerinden biriydi ve nüfusu 753 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Artvin ve Rize vilayetlerinin yerini Çoruh vilayeti almış, Atina kazasının adı da Pazar olarak değiştirilmişti. Lamğo veya Lamko Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla, köyde yüksek bir tepede bulunan kaleye atfen Yücehisar olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yücehisar köyünün nüfusu 964 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 324 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Rize iline 45&nbsp;km, Pazar ilçesine 8&nbsp;km uzaklıktadır. Ciha Kalesi ve Yücehisar Köprüsü bu köyde konumlanmıştır. Ayrıca köyde 1798-99 yıllarına tarihlenen bir cami bulunmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Şendere, Pazar

**Şendere**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Şendere, Tektaş köyünün bir mahallesiyken köye dönüştürülmüş ve bundan dolayı Tektaş'ın eski adı olab **Bogina**, Şendere'nin de eski adı sayılmıştır. Lazca bir kelime olan “bogina”, arı kovanı anlamına gelir. Şendere köyü, ilk kez 1970 genel nüfus sayımında geçer. Bu sırada köyün nüfusu, 306'sı kadın ve 378'i erkek olmak üzere, 684 kişiden oluşuyordu.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 37&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 11&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ortaırmak

**Ortaırmak**, Rize ilinin Pazar ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe
Köy, 1986 yılında Irmakköy'den ayrılarak köy statüsüne kavuşmuştur.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 43&nbsp;km, Pazar ilçe merkezine 8&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Akdere, Ardeşen

**Akdere**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Akdere köyünün eski adı **Hocibadi**'dir. Hocibadi (ხოჯიბადი), Lazca "hoci" (ხოჯი) ile "badi" (ბადი) kelimelerinden oluşur ve "yaşlı öküz" anlamına gelir.

Hocibadi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Ancak bu yerleşim yeri eski kayıtlarda bir köy olarak geçmemektedir. Nitekim Hocibadi veya Akdere köyü, 27 Mart 1989 tarihinde, Seslikaya köyüne bağlı Topluca ve Akpınar mahallelerinin birleştirilmesiyle kurulmuştur. Akdere köyünün nüfusu 1990 yılında 537 kişiden oluşuyordu.

Köy, Yaklaşık 170 yıldır Ramazan Bayramında düzenlenen tahta dönme dolap şenliğiyle tanınmaktadır.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 55&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 9&nbsp;km uzaklıktadır. Doğusunda Doğanay (Şangul) Köyü, batısında Zurha Köyü, güneyinde Fırtına (Avca) Deresi ve Seslikaya (Ağvan) Köyü kuzeyinde Buna Köyü ile çevrilidir. Köyde 4 mahalle bulunmaktadır. Merkez (Karaca Avla), Öte (Meleköy), Akpınar (Kanteva) ve Yüksek (Yukarki/Cini Avla).

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
* Akdere köyü
* Hocibat1
* Hocibat
Akkaya, Ardeşen

**Akkaya**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Akkaya köyünün eski adı **Pelergvati** (ფელერგვათი) ve **Pelergivat** (ფელერგივათ) olarak bilinir. Ancak 1704 tarihli Osmanlı mufassal defterinde "Pelağrivat" (پلاغریوات) olarak geçer. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise, Pilargvat (پیلاركوات) şeklinde yazılmıştır.

Pelergvati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında, bugünkü Batum kenti ve çevresi hariç, bu bölgeyi de ele geçirmiştir. 

Pelergvati köyü, 1704 tarihli "Batum Livası Mufassal Defteri"ne göre, Batum livasının Atina nahiyesine bağlıydı. Köyde 57 hane ve 17 bekâr erkek (mücerred) bulunuyordu. Erzen, darı ve kenevir tarımı ile bağcılık ve şarapçılık yapılıyor, meyve ve sebze yetiştiriliyordu. 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre ise, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 23 hanede yaşayan 70 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 54 koyun, 8 keçi, 65 inek ve 10 öküz kaydedilmiştir.

Pelergvati köyü Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, 1917 yılında Lazistan bölgesine yaptığı araştırma gezisinde, "Pelergivat" (ფელერგივათ) şeklinde not ettiği köyde 44 hanede 235 kişinin yaşadığını yazmıştır. Nikolay Marr ise, adını Pilergivat biçiminde yazdığı bu yerleşim yerinin Eski Trabzon köyünün yukarı kesimlerinde yer aldığını belirtmiştir.

Pelergvati veya Pilergivat köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında ise Çoruh vilayeti içinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 280 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Çoruh vilayeti Artvin ve Rize vilayetlerinin yerini almış, Atina kazasının adı da Pazar olarak değiştirilmişti. Pelergvati veya Pilergivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Akkaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Akkaya köyünün nüfusu 589 kişiden oluşuyordu ve bu nüfus içinde 231 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Akkaya köyü, Rize il merkezine 54&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 8&nbsp;km uzaklıktadır. Günümüzde Düz, Orta, Sırt, Yukarı, Cami ve Çevre adlı mahallelerden oluşmaktadır. Ardeşen ile Çamlıhemşin ilçeleri sınırında konumlanan köy, 200 m yükseklikte yer almaktadır. Doğusunda Şenyamaç ve Seslikaya köylerinden ayıran Fırtına Deresi, batısında Pazar ilçesine bağlı Şehitlik Köyü, kuzeyinde Çıraklar Köyü, güneyindeyse Hoşdere Köyü yer almaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Armağan, Ardeşen

**Armağan**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Armağan köyünün eski adı Lazca **Salinçuri**'dir. Salinçuri (სალინჭური), Salinçoy, Salinçe, Salonçoy ve Salonçe olarak da bilinir. Bu yer adı Türkçede **Salinköy** olarak geçer. Nitekim 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Salinköy (صالنكوی) şeklinde yazılmıştır.

Salinçuri veya Salinköy'ün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.

Salinçuri veya Salinköy, 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 46 hanede yaşayan 160 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 118 koyun, 134 keçi, 150 inek ve 11 öküz kaydedilmiştir.

Salinçuri veya Salinköy, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyü adını Gürcü alfabesiyle Salinköy (სალინქოჲ), Rus alfabesiyle Salinkey (Салинкеи) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 80 hanede 440 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılındaki araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Sulet köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır. Bununla birlikte hem Kipşidze hem de Marr, köyün nüfusunun sadece Lazlardan oluşmadığını belirtmiştir. Marr'ın verdiği bilgiye göre o sırada köyde 20 hane kadar Hemşinli yaşıyordu.

Salinçuri veya Salinköy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 540 kişiden oluşuyordu. Salinçuri veya Salink Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Armağan olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Aramağan köyünün nüfusu 893 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 310 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 55&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 8&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Aşağıdurak

**Aşağıdurak**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Aşağıdurak ile Yukarıdurak köylerinin eski ortak adı **Dzğemi**'dir. Aşağıdurak köyü Tzaleni Dzğemi (წალენი ძღემი), Yukarıdurak köyü de Cileni Dzğemi (ჯილენი ძღემი) olarak bilinir. Dzğemi adı Zğemi (ზღემი) şeklinde de yazılmıştır. Bu yer adı Türkçeye de Zğem (زغم) olarak girmiştir. Ancak 1876 Trabzon vilayeti salnamesinin yeni basımında "Zoga", 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Ziam" şeklinde okunmuştur.

Dzğemi veya Zğemi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 Trabzon vilayeti salnamesinde iki ayrı köy olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Zğem-i Süfla (Aşağı Zğem) köyü  Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 78 hanede yaşayan 300 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 69 koyun, 126 keçi, 150 inek ve 15 öküz kaydedilmiştir.

Aşağı Dzğemi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyü adını Gürcü alfabesiyle "Tzaleni Dzğemi" (წალენი ძღემი), Rus alfabesiyle "Zgemi Sufla" (Згеми-Суфла) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 173 hanede 963 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılındaki araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Aşağı Dzğem köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.

Zğem-i Süfla veya Aşağı Zğemi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Zeğnisüfla" şeklinde kaydedilmiş olan Aşağı Zğemi köyü, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 993 kişiden oluşuyordu. Zğemi veya Zğem Türkçe olmadığı için Aşağı Zğemi köyünün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aşağıdurak olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Aşağıdurak köyünün nüfusu 880 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 227 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 68&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır. Aşağıdurak Yaylaları ve sınırları içinde bulunana Kaçkar Dağı zirvesi ve Çiftegöl, Soğanlı Gölü gibi turistik özellikler taşıyan krater gölleri bulunmaktadır. Tabrika Yaylası da bu köye oldukça yakındır. Köyde Çirihinci Mahallesi bulunmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Bayırcık

**Bayırcık**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Bayırcık köyünün eski adı **Yanivati**'dir. 1917 yılında Lazeti bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze de köyün adını Yanivati (ჲანივათი) şeklinde yazmıştır. Bu yer adı Türkçeye Yanivat (یانیوات) olarak girmiştir.

Yanivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir. Bu yerleşim 1876 Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 27 hanede yaşayan 115 kişiden oluşuyordu. Bu sayının sadece erkek nüfusunu ihtiva etme ihtimali bulunmaktadır. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 23 koyun, 89 keçi, 55 inek ve 100 öküz kaydedilmiştir.

Yanivati köyü, Birinci Dünya Savaşı'nda Rusların eline geçti. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapmış olan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyü adını Gürcü alfabesiyle Yanivati (ჲანივათი), Rus alfabesiyle Enivat (Eниват) şeklinde yazmıştır. Bu tarihte köyde 58 hanede 280 kişi yaşıyordu. Nikolay Marr ise, 1910 yılındaki araştırma gezisinde Atina kazasında 69 köy bulunduğunu ve bu köylerden 64'ünde Lazca konuşulduğunu yazmış, Yanivati köyünü de Lazcanın konuşulduğu yerleşim yerleri arasında saymıştır.

Yanivati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 284 kişiden oluşuyordu. Yanivati veya Yanivat Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Bayırcık olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Aramağan köyünün nüfusu 541 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 211 kişi okuma yazma biliyordu.

Bayırcık köyünde eski bir köprü ile 1875 tarihinde yaptırılmış ve 1956'da onarılmış bir cami bulunmaktadır.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 67&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 18&nbsp;km uzakta olup rakımı ortalama 450 metredir. Köyün Mğesti adlı büyük bir mezraası bulunmakta olup, ayrıca Kaçkar Dağları eteklerinde üç yaylası (Büyük Yayla - Küçük Yayla - Çamlık Yaylası) bulunmaktadır. Bu yaylalara kara yolu ile ulaşım mümkündür. Köyde Trambona ve Dobira Mahallesi bulunmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Beyazkaya

**Beyazkaya**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Beyazkaya köyünün Lazca eski adı **Ağeni**'dir. Türkçe eski adı ise **Seraplı**'dır.

Ağeni veya Seraplı, görece eski kaynaklarda köy olarak geçmemektedir. 1955 genel nüfus sayımında yer almayan bu yerleşimin 1960 genel nüfus sayımında, yeni adıyla Beyazyaka ve eski adıyla Seraplı şeklinde kaydedilmiş olması, Seraplı mahallesinin adının değiştirilmesiyle köy haline getirildiğini göstermektedir. Beyazkaya köyünün nüfusu, 1965 genel nüfus sayımında 186 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 111 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 51&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 5&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Doğanay, Ardeşen

**Doğanay**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Doğanay köyünün eski adı **Şanguri** veya **Şanguli**'dir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Şangul (شانكول) olarak geçer

Şanguri veya Şangul köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.

Şanguri köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesinde Şangul (شانكول) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim, Trabzon vilayetine bağlı Lazistan sancağının Atina kazasına bağlıydı. Nüfusu 27 hanede yaşayan 125 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 66 koyun, 124 keçi, 35 inek ve 4 öküz tespit edilmiştir.

Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Şangul şeklinde not ettiği köyü, Fırtına Deresi'nin kıyısındaki köyler arasında saymıştır. Şanguri veya Şangul köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce Şanguli (შანგული) ve Rusça Şangul (Шангул) şeklinde not etmiş, köydeki 103 hanede 484 kişinin yaşadığını yazmıştır.

Şanguri köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Şangul (شانكول) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardaşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Şangül" şeklinde yazılmış olan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 560 kişiden oluşuyordu. Ancak Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Şanguri veya Şangul Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Doğanay olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Doğanay köyünün nüfusu 835 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 219 kişi okuma yazma biliyordu.

Köyde 1897 yılında inşa edilmiş bir cami bulunmaktadır.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 62&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 17&nbsp;km uzaklıktadır. Coğrafi yapısı engebelidir. Köyde Navdarlar Mahallesi bulunmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Eskiarmutluk

**Eskiarmutluk**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Eskiarmutluk köyünün eski adı **Çumaida**'dır. Lazca bir yer adı olan Çumaida (ჭუმაიდა), Türkçe kayıtlarda yer almamıştır. Bu yerleşimin eski adı Türkçe kaynaklarda Armutlu olarak geçer. Rus idaresi sırasında, 1917 yılında Lazistan'da yaptığı araştırma gezisi sırasında Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze'nin Laros bölgesinin bir köyü olarak söz ettiği Armutla'nın (Армутла) bu yerleşim olduğu tahmin edilmektedir. Hatalı biçimde yazılmış olan Armutlu, bu bölgenin 12 köyünden biriydi.

Armutlu köyü 1935 gelen nüfus sayımında, Çoruh vilayetinin Rize kazasına bağlı Gündoğdu nahiyesinin bir köyüydü ve nüfusu 345 kişiden oluşuyordu. Hamidiye köyü de Gündoğdu nahiyesinin idari merkeziydi. Çumaida köyü, 1955 yılında Armutlu adıyla Rize vilayetinin Ardeşen kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köy olarak geçer. 1960 genel nüfus sayımında köyün yeni adının Eskiarmutluk, eski adının Armutluk şeklinde yazılmış olması, bu iki tarih arasından bu yerleşim yerinin adının değiştirildiğini göstermektedir. 1965 genel nüfus sayımında Eskiarmutluk köyünde 684 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 210 kişi okuma yazma biliyordu.

Arıcılar, sonradan bu köyden ayrılarak ayrı bir köy olmuştur.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 76&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 30&nbsp;km uzaklıktadır. Köydeki *Celaskuri,* *Nokakave* ve *Şaşkeni* mahallelerinin adları Lazcadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Hoşdere, Ardeşen

**Hoşdere**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Hoşdere köyünün eski adı **Çerana**'dır. 2009 tarihli Lazca yer adları sözlüğüne göre Çerana, Köprüköy'ün bir mahallesiydi. Köprüköy, geç dönemde ayrı köy haline getirilmiştir. Nitekim 1980 nüfus sayımında adı geçmediği halde, 1985 yılında Ardeşen ilçesinin 24 köyünden biriydi. Köyde 1.334 kişi ikamet ediyordu. Köydeki *Nolivandene* mahallesinin adı Lazcadır.

## Coğrafya

Köprüköy, Rize il merkezine 59&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Kurtuluş, Ardeşen

**Kurtuluş**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Kurtuluş köyünün eski adı, 2009 yılında yayınlanan Lazca yer adları sözlüğünde **Zurha** (Zurxa) olarak geçer. Bu sırada bu yerleşim Pirinçlik köyünün bir mahallesiydi. Kurtuluş'un daha sonra köy haline geldiği anlaşılmaktadır.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 53&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 7&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Küçükköy, Ardeşen

**Küçükköy**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Küçükköy'ün eski adı **Tshuleti**'dir. Tshuleti (ცხულეთი), Lazcada armut demek olan "tshuli" (ცხული) kelimesinden türemiş olup "armutluk" anlamına gelir. Bu yer adı, Türkçenin etkisiyle **Suhuleti** biçimine de dönüşmüştür.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 59&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Kirazlık, Ardeşen

**Kirazlık** (Lazca: Çağği), Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Kirazlık köyünün eski adı **Celaiskuri**'dir. Lazca "skuri" (სკური), dere veya vadi anlamına gelir. Köyün adı "Celay Deresi" şeklinde çevrilebilir. Kirazlı, Tunca köyüne bağlı bir mahalleyken, geç tarihte ayrı köy haline getirilmiştir.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 66&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 17&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Köprüköy, Ardeşen

**Köprüköy**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Köprüköy'ün eski adı **Timisvati**'dir. Bazı kaynaklarda **Timsivati** (თიმსივათი) olarak da geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Timisvat (طمسوات) şeklinde yazılmıştır.

Timisvati veya Timsivati köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.

Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan'da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında “Timsivati” ve “Dimisivat” şeklinde not ettiği yerleşimi, Fırtına Deresi'nin yukarı kesimindeki köyler arasında saymıştır. Timisvati veya Timsivati köyü, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Rus idaresi sınırları içinde kalmıştır. Marr'dan yedi yıl sonra, 1917 yılında Lazistan bölgesinde araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce “Timisvati” (თიმისვათი) ve Rusça “Timisvat” (Тимисват) şeklinde not etmiş, köydeki 90 hanede 528 kişinin yaşadığını yazmıştır.

Timisvati köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Timisvat (طمسوات) olarak geçer. Bu sırada köy, Rize vilayetinin Atina kazasının Ardaşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Timisivat" şeklinde yazılmış olan köy, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 644 kişiden oluşuyordu. Ancak Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Timisvati veya Timsivati Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Köprüköy olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Köprüköy'ün nüfusu 1.080 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 233 kişi okuma yazma biliyordu.

Fırtına Deresi üzerinde inşa edilmiş olan Timisvat Köprüsü, adını Köprüköy'ün eski adından almıştır.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 29&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır. Köyde Kalayizeni ve Gulivat Mahallesi bulunmaktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Manganez, Ardeşen

**Manganez**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Manganez köyünün eski adı **Noğeceni** veya **Noğoceni**'dir. Köyün adı genel nüfus sayımlarında ilk kez 1955 yılında Manganez olarak geçer. 1960 genel nüfus sayımında ise, "Nogaceni" şeklinde eski adı da yazılmıştır. Bu kayıt, köyün eski adının Manganez şeklinde değiştirildiği göstermektedir. Bu sırada Manganez köyü, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlıydı ve nüfusu 287 kişiden oluşuyordu.

## Coğrafya
Rize iline 64&nbsp;km, Ardeşen ilçesine 18&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Yerelnet
*
Gündoğan, Ardeşen

**Gündoğan** (Lazca: Mut'afi-Muttafi), Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Gündoğan köyünün eski adı **Mutafi**’dir. 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesi ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Mutafi  (مطافی) şeklinde yazılmıştır.

Mutafi köyünün bulunduğu Lazeti bölgesi, Antik Çağ'da Kolheti Krallığı'nın sınırları içinde bulunuyordu. Osmanlılar, Trabzon İmparatorluğu'nu 1461'de ortadan kaldırdıktan sonra, 1547 yılında bu bölgeyi de tamamen ele geçirmiştir.

Mutafi köyü, 1876 tarihli Trabzon vilayeti salnamesine göre, Trabzon Vilayeti'nin Lazistan sancağının Atina kazasının merkez nahiyesine bağlıydı. Nüfusu, 29 hanede yaşayan 70 kişiden oluşuyordu. Köyde vergiye tabi hayvan varlığı olarak 47 koyun, 32 keçi, 65 inek ve 9 öküz tespit edilmiştir.

Nikolay Marr, 1910 yılında Lazistan’da gerçekleştirdiği araştırma gezisi notlarında Mutadi şeklinde not ettiği yerleşimi, Fırtına Deresi'nin yukarı kesimindeki köyler arasında saymıştır. Mutafi köyü Birinci Dünya Savaşı’nda Rusların eline geçmiştir. Marr’dan yedi yıl sonra, 1917 yılında, Rus idaresi sırasında, Lazistan bölgesine araştırma gezisi yapan Gürcü dilbilimci İoseb Kipşidze, köyün adını Gürcüce ve Rusça Mutafi (მუტაჶი ve Мутафи) şeklinde not etmiş, köydeki 65 hanede 325 kişinin yaşadığını belirtmiştir.

Mutafi köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Rize vilayetinin Atina kazasının Ardeşen nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Mutafi" şeklinde yazılmış olan yerleşim, Artvin ve Rize vilayetlerinin birleştirilmesiyle kurulmuş olan Çoruh vilayetinde aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 470 kişiden oluşuyordu. Bu tarihte Atina kazasının adı Pazar olarak değiştirilmişti. Mutafi Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında Gündoğan olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Gündoğan köyünün nüfusu 710 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 216 kişi okuma yazma biliyordu.

Köyde, *Dedemin Evi* adlı bir etnograf müzesi bulunmaktadır. Kurulduğu dönemde sadece marangoz Faik Kuleci'nin eşyalarının sergilendiği müze koleksiyonuna, 15 yıllık süre içerisinde yöresel ahşap ürünler, bakır kaplar, silahalar, kenevir ipliği tezgâhı ve Çanakkale Savaşı'na ait tarihi kalıntılar da eklenmiştir. 250 yıllık olan tarihsel Laz evinde hizmet veren müze, günümüzde Faik Kuleci'nin torunu tarafından işletilmektedir.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 60&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır. Köyde Çuburdi Dağı ve Ç̌ubri Didi mevki bulunmaktadır. Ç̌ubri Didi, Lazcada "büyük kestane" anlamına gelmektedir. Köyde Zumadi ve Berha Mahallesi bulunmaktadır.

## Nüfus
Köyde hane sayısı 2016 itibarıyla 284'tür. Köyün nüfusuyla ilgili var olan en eski belge 1876 yılına ait Osmanlının Trabzon Vilayet Salnamesi'nde Atina'na (Pazar ilçesi) Ardeşen köylerinin hane, nüfus, vergi ve hayvan miktarlarını gösteren defterinde geçen kayıtlarda Muttafi köyünde 29 hanede 80 (Erkek) Nüfus olduğu belirtilmektedir. 

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Güney, Ardeşen

**Güney**, Rize ilinin Ardeşen ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Güney köyünün eski adı **Omcore**’dir. Lazca “omcoru / omcore” (ომჯორუ/ომჯორე) “güneşli yer” anlamına gelir.

Güney köyü, önceden Tunca köyünün bir mahallesiydi. Geç dönemde ayrı bi köye dönüştürülmüştür. Nitekim genel nüfus sayımlarında 1965 yılında adı geçmemiş, ancak 1970 yılında bit köy olarak kaydedilmiştir. Bu sırada Güney köyünde, 142'si erkek ve 190'ı kadın olmak üzere, 332 kişi ikamet ediyordu.

## Coğrafya
Köy; Rize il merkezine 71&nbsp;km, Ardeşen ilçe merkezine 22&nbsp;km uzaklıktadır. Köyün dört mahallesi vardır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*