open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Epigeal çimlenme

**Epigeal çimlenme** çift çenekli bitkilere özgü bir çimlenme türüdür.

Fasulye ve çam tohumlarında görülen bir durumdur. Çimlenme esnasında büyüme noktalarına besin desteği sağlamaya devam eden kotiledonlar toprak üstüne doğru yükselirler. Kökün yerleşmesi esnasında hipokotin bir kavis şeklinde toprağı delip çıkarak uzar. Böylece, kotiledonları ve plumulayı topraktan yukarı doğru iter ve onları havada tutar. Daha sonra kotiledonlar açılır, pulumula büyümeye devam eder ve içi boşalan kotiledonlar kuruyarak yere düşer.
Hipogeal çimlenme

**Hipogeal çimlenme**, buğdaygiller, bezelye ve diğer birçok türde görülen çimlenme şeklidir. Çimlenme esnasında kotiledonlar veya depo organları toprak altında kalır. Pulumula yukarı doğru itilir ve toprak yüzeyine çıkar.
Elif (harf)

**Elif**  (ا), Arap alfabesinin ilk harfidir. İbranice muadili alef harfidir. Ebced hesabındaki değeri 1'dir. Kamerî harflerdendir.

## Yazılış
Elif harfi sadece sağdan bitişebilen bir harftir. Kendisine sol taraftan bir harf bağlanamaz.

Ayrıca Hemzenin bineği olan harflerdendir (diğerleri Vav ve Ye).

Uzun okutucu harflerden olup (diğerleri  Vav ve Ye) kendinden önce gelen sessiz harfi kalın veya inceliğine göre "a" ile "e" arasında bir sesle uzatır.

## Mahreç - Fonetik
Elif harfi (harekeli iken Hemze) harekesine göre a ile e, ı ile i veya u ile ü arasında sesler veren bir harftir.

### Arapçada A ve E Sesleri
Arapçada A ve E için farklı harfler yoktur. Aslında bu sesler arasında fark da bulunmaz. Bu nedenle her iki ses aslında  **[[Ä]]** harfi ile karşılanır. Kalın sessiz harflere bitişik sesli harfler A'ya kayarken, ince sessiz harflere bitişik sesli harfler E'ye doğru kayar. Ancak bu da kesin bir kural değildir. Ayrıca bu seslerin ince biçimleri de kullanılır: (Â, Ê). 
 
Sesin çıkış noktası yani mahreci gırtlak köküdür. Hemze, ses telleri kapanıp şiddetli açılarak çıkarılan sert bir sestir. Yalın halde a ile e arasında bir ses vermektedir. Ağız Türkçedeki e sesi çıkarılırken açıldığından biraz fazla açılırsa, bu ses doğru olarak çıkarılmış olur. Elif harfi Kesra harekesi ile ı ile i arasında, Fetha ile a ile e arasında, Damme ile u ile ü arasında bir ses verir. Elif harfi kelimenin kökünde varsa hemze ile yazılır. Uzun okutucu olarak kullanıldığında bağlı bulunduğu harfi **e** sesinden **a** sesine doğru uzatarak okutur.

### Ayın Farkı
Arapçadaki *Ayın* (**[[ع]]**), gırtlaksı bir ses olup, kesinlikle *sessiz* bir harftir. Türkçede bu ses yoktur. Bazı Avrupa dillerinde Ayın'a benzer sesler **[[Ă]]** ile gösterilir. Türkçede ise daha çok Arapçadan gelen sözcüklerde kesme işareti ile kullanılır. Örneğin: *Măruf (Ma'ruf)*. İran'da kullanılan Azericede Arapça kökenli kelimelerde sıklıkla rastlanır ve telaffuz edilir.

***Not:*** Ayın ile aynı kaynaktan çıkan Arapça Gayın (**[[غ]]**) harfi hırıltılı bir G sesidir  (**[[Ģ]]**). “Yumuşak-G” (Ğ) harfine benzer ama sert ve hırıltılıdır. Örneğin: *Maģrur (Mağrur)*. Buradaki Ğ hırıltılı olarak söylenir.

## Ayrıca bakınız
*Alef
Rıza Zelyut

**Rıza Zelyut** (d. 13 Nisan 1948, Ormancık, Niksar, Tokat), Türk gazeteci, araştırmacı yazar ve eski öğretmen.

1970 yılında Trabzon Fatih Eğitim Enstitüsü Türkçe Bölümü'nde yüksek tahsilini tamamladıktan sonra Van'da Türkçe öğretmenliği yaparak öğretmenlik hayatına başladı. 1980 öncesi Türkiye'nin öğretmen örgütü olan Töb-Der örgütlenmesinde aktif rol aldı, yöneticilik yaptı. Tokat, Niksar, Kızıldere Nahiyesi'nde 30 Mart 1972 yılında gerçekleştirilen Kızıldere Katliamı'nı yazdığı ilk kitabı "Sonsuz Yarım Gün" 1980 sonrası Cunta yönetimi tarafından yakıldı ve Zelyut tutuklandı. Cezaevinden çıktıktan sonra Hürriyet Gazetesi'nde gazeteciliğe başladı. Güneş Gazetesi'nde uzun yıllar köşe yazarlığı yaptı. Evren Devrim Zelyut'un babasıdır.

## Gazeteciliği
*[[Akşam (gazete)|Akşam]]* ve *[[Güneş (gazete, 1997)|Güneş]]* gazetelerinde, Medya Sokağı internet sitesinde, Aydınlık ve Toplumsal Haber'de köşe yazarlığı yaptı.

## Kitapları
Rıza Zelyut'un siyaset, edebiyat, tarih konulu muhtelif kitapları vardır. Kitaplarında Anadolu Aleviliğinin dünü-bugünü ve yarınını konu eder. Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Alevilerin sorunları olduğunu sıkça dile getirir.

Kitaplarında Aleviliğin tarihsel sürecini kaynaklara dayandırarak ele alır. Anadolu Aleviliğinin İslamın Batıni yorumu olduğunu kabul eder. Hatta İslam'ın Anadolu yorumu, Türk yorumu olarak Aleviliği işaret eder.

* Öz Kaynaklarına Göre Alevilik
* Halk Şiirinde Gerçekçilik
* Osmanlı'da karşı Düşünce ve İdam Edilenler
* Halk Şiirinde Başkaldırı
* Aleviler Ne Yapmalı?
* Alevilerde Mizah
* Türk Aleviliği
* Yabancı Kaynaklara Göre Türk Kimliği
* Dersim İsyanları ve Seyit Rıza Gerçeği

## Kaynakça
Hoş Geldin

**Hoş Geldin** aşağıdaki anlamlara gelebilir:

## Müzik
* Hoş Geldin, Bengü Erden albümü.
* Hoşgeldin (albüm, 1982), Gülistan Okan'ın 1982 yılında çıkardığı LP albümü.
* Hoşgeldin (albüm, 1999), Ayşe Egesoy'un 1999'da doldurduğı şiir albümü. Akbaş Müzik'ten çıktı.
* Hoşgeldin (albüm, 2004), Hüseyin Turan'ın 2004'te Seyhan Müzik'ten çıkan CD'si.
* Hoşgeldin (LP albüm), Ahmet Özhan'ın Cem Müzik'ten çıkan vinil LP plağı
* Hoşgeldin (şarkı), Sezen Aksu'nun 2000 tarihli Deliveren adlı stüdyo albümündeki bir şarkı.
* Hoşgeldin Aşk, Samime Sanay'ın CD formatındaki albümü.
* Hoşgeldin Yeni Yıl, Esin Engin'in Şenel Plakçılık'tan çıkan 45'lik vinil plağındaki 2. şarkı
* Hoşgeldin Hüzün (şarkı), Emel Müftüoğlu'nun şarkısı.
* Hoşgeldin, Funda Arar albümü

## Kitap
* Hoşgeldin Bebek, Boyut yayınlarından çıkan çocuk gelişimiyle ilgili bir kitap.
* Hoşgeldin Hüzün (roman), Françoise Sagan'ın 1954 tarihli romanı. Can Yayınları'ndan 1983'te çıkan kitabın özgün adı **Bonjour Tristesse**, **Günaydın Hüzün** olarak da baskıları çıktı.
* Hoşgeldin Sessizlik, Carol S. North'un Kuraldışı Yayınları'ndan 1998'de çıkan kitabı.
* Hoşgeldin Ben Hoşça Kal Sen, Şadıman Şenbalkan'ın kitabı.
* Hoş Geldin Ölüm, Sevgi Soysal'ın 1980'de Bilgi Yayınevi'nden çıkan kitabı.

## Sinema
* Eve Hoşgeldin Roscoe Jenkins, Malcolm D. Lee'nin yönettiği, Martin Lawrence'nin oynadığı 2008 tarihli sinema filmi. Özgün adı **Welcome Home, Roscoe Jenkins**
Bağlasan Durmam

***Bağlasan Durmam***, Bengü'nün 2005'te DSM'den çıkan ikinci albümüdür.

## Albüm bilgisi

Albümde 10 şarkı ve bir de versiyonla beraber toplam 11 şarkı bulunmaktadır. Sanatçıya bu albümde Sibel Alaş, Serdar Ortaç, Hakkı Yalçın ve Yunan besteci Nikos Karvelas gibi isimler sözleri ve müzikleriyle eşlik etmiştir. Ayrıca albümde sözü ve müziği sanatçının kendisine ait 2 parça da bulunmaktadır. Albümde yer alan "Git" şarkısı Azeri sanatçı İrada İbrahimova'nın aynı ismi taşıyan 2003 yılında piyasaya sunulan albümünün çıkış parçası, şarkının müziği 2008 yılı Eurovision Şarkı Yarışmasında Azerbaycan'ın şarkısının besteciliğini üstlenen Gövher Hasanzadeh'e aittir. Müzik yönetmenliğini Suat Aydoğan 'ın yaptığı albüm, 1 yıl içinde 150 bin satmayı başarmıştır.

## Şarkı listesi

# "Gel Gel" (Söz: Sibel Alaş, Şefike Axundova, Müzik: Şefike Axundova) - 4:33
# "Korkumdan Ağladım" (Söz: Serdar Ortaç - Müzik: Nikos Karvelas) - 4:30
# "Bağlasan Durmam" (Söz: Sibel Alaş - Müzik: Sefike Axundova) - 4:19
# "Git" (Söz: Ayşe Birgül Yılmaz - Müzik: Gövher Hasanzadeh) - 4:53
# "Ciddi Ciddi" (Söz - Müzik: Sibel Alaş) - 4:11
# "Müjde" (Söz - Müzik: Bengü) - 4:38
# "Beyaz Atlı Prens" (Söz: Gökhan Şahin - Müzik: Murat Ceyhun Çelikten) - 3:34
# "Ucuz Mumlar" (Söz - Müzik: Bengü) - 5:12
# "Elmanın Yarısı" (Söz: Hakkı Yalçın - Müzik: Murat Ceyhun Çelikten) - 4:12
# "%80 Arsızım" (söz: Gökhan Şahin - Müzik: Murat Ceyhun Çelikten) - 3:51
# "Gel Gel (Azeri Versiyon)" (Söz - Müzik: Sefike Axundova) - 4:34

## Video klipler
* Korkumdan Ağladım
* Gel Gel
* Ciddi Ciddi
* Müjde
* Bağlasan Durmam

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Taktik (albüm)

***Taktik***, Bengü'nün 12 Haziran 2007'de Erol Köse Exclusive'den çıkan üçüncü albümüdür.

## Albüm bilgisi
3. Solo albümü *'Taktik* ile kariyeri'nin zirvesine oturan Bengü, albümden çıkan ilk çalışma sözü ve müziği Serdar Ortaç'a ait olan Korkma Kalbim ile dinleyici kitlesini büyütmüştür.Şarkı'nın büyük başarısı ile çeşitli organizasyonlar'da birçok ödül alan Bengü Mü-Yap Müzik Endüstüri Ödülleri'nde Dijital Satış ödülünü kapmıştır.

Albümde 10 şarkı ve iki de versiyonla beraber toplam 12 şarkı bulunmaktadır. Sanatçıya bu albümde Halil Koçak, Serdar Ortaç, Kutsi ve Adnan Fırat gibi isimler sözleri ve müzikleriyle eşlik etmiştir. Ayrıca albümde yer alan ve daha önceleri Hande Yener tarafından seslendirilen "Kalbim" isimli parça  Show TV'de yayınlanan "Doktorlar" isimli TV dizisinde uzun bir süre fon müziği olarak kullanılmıştır.

## Şarkı listesi

# "Korkma Kalbim (R&B)" (Söz - Müzik: Serdar Ortaç) - 4:52
# "Korkma Kalbim" (Söz - Müzik: Serdar Ortaç) - 5:30
# "Kalbim" (Söz - Müzik: Alper Narman, Fettah Can) - 3:46
# "Kalbim (Duby Mix)" (Söz - Müzik: Alper Narman, Fettah Can) - 4:05
# "Taktik" (Söz - Müzik: Halil Koçak) - 5:05
# "Bay Yanlış" (Söz - Müzik: Sedat Akgül) - 4:29
# "Unut Beni" (Söz - Müzik: Adnan Fırat) - 5:12
# "Aşk Marka Silahım" (Söz - Müzik: Halil Koçak) - 4:26
# "Yolcu" (Söz - Müzik: Bengü) - 4:24
# "Sensiz Meyve Soyar Mıyım?" (Söz: Sedat Akgül - Müzik: Murat Ceyhun Çelikten) - 3:32
# "Sensiz Kaldım" (Söz - Müzik: Aliço) - 4:01
# "Mutlu Musun Güzelim?" (Söz - Müzik: Kutsi) - 4:27

## Video klipler
* Korkma Kalbim
* Unut Beni

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Gezegen (albüm)

***Gezegen***, Bengü'nün 2008'de Erol Köse Exclusive'den çıkan dördüncü albümüdür.

## Albüm hakkında bilgi
Bengü 2008 yılında 4. albümü *'Gezegen* ile eleştirmenler ve dinleyicilerden olumlu yorumlar almıştır.Albüm'den çıkan ilk tekli albümle aynı taşıyan sözü ve müziği Serdar Ortaç'a, düzenlemesi ise Suat Aydoğan'a ait olan Gezegen'e Murat Küçük yönetmenliği'nde klip çekmiştir.2008 Yazı'nın hit şarkıları'nın başında gösterilen şarkı listelerde uzun süre üst sıralarda kalmıştır.

Albümde 7 şarkı ve 8 de versiyonla beraber toplam 15 şarkı bulunmaktadır. Sanatçıya bu albümde İlhan Şeşen, Adnan Fırat, Serdar Ortaç, Altan Çetin ve Aliço gibi isimler sözleri ve müzikleriyle eşlik etmiştir.

## Şarkı listesi

# "Gezegen" (Söz - Müzik: Serdar Ortaç) - 5:02
# "Doya Doya Tat" (Söz - Müzik: Aliço) - 4:22
# "Yalan" (Söz - Müzik: Adnan Fırat) - 4:16
# "Yalan (Disco)" (Söz - Müzik: Adnan Fırat) - 4:34
# "Ağız Alışkanlığı" (Söz - Müzik: Adnan Fırat) - 4:59
# "Telafi" (Söz - Müzik: Altan Çetin) - 4:14
# "Tek Başına" (Söz - Müzik: İlhan Şeşen) - 4:40
# "Hala" (Söz - Müzik: Altan Çetin) - 4:26
# "Doya Doya Tat (Disco)" (Söz - Müzik: Aliço) - 4:36
# "Yalan (Remix)" (Söz - Müzik: Adnan Fırat) - 4:36
# "Tek Başına (Greek)" (Söz - Müzik: İlhan Şeşen) - 4:13
# "Tek Başına (New Sound)" (Söz - Müzik: İlhan Şeşen) - 3:10
# "Telafi (Greek)" (Söz - Müzik: Altan Çetin) - 4:07
# "Yalan (Karaoke)" (Söz - Müzik: Adnan Fırat) - 4:16
# "Ağız Alışkanlığı (Karaoke)" (Söz - Müzik: Adnan Fırat) - 4:57

## Video klipler
* Gezegen

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ağrı Cumhuriyeti

**Ağrı Cumhuriyeti**, **Ağrı Kürt Cumhuriyeti** veya **Ağrı Millî Hareketi** (Kürtçe: Komara Agiriyê, کۆمارا ئاگریێ), Ağrı isyanları sırasında Türkiye'nin kuzeydoğu bölgesinde Hoybun Merkez Komitesi tarafından ilan edilen; fakat hiçbir devlet tarafından tanınmayan Kürt yönetimi.

## Arka plan
Bölge isyan öncesinde İngiltere, Fransa, Rusya ve İran'ın çıkarlarına ve etkilerine açıktı. İngiliz İstihbarat Servisi Ağrı bölgesi ve çevresinde yaşayan aşiretlerle temas etti. Buna etkilere karşın I. Dünya Savaşı'nın ardından Kürt aşiretleri Mustafa Kemal Atatürk ve arkadaşlarına destek vermişlerdi. Şeyh Said isyanı sonrasında Ağrı bölgesinde de isyanlar ortaya çıktı ve aşiretler daha önce destek verdikleri yetkililere karşı ayaklanmaya başladılar.

## Tarihçe
1927 yılında Kürt milliyetçi Hoybun Merkez Komitesi tarafından Ağrı askerî delegesi ve millî hareketin genel kumandanı olarak tayin edilen İhsan Nuri Paşa'nın askerî hareketini başlatmasından sonra *[https://www.amazon.com/Encyclopedia-Peoples-Africa-Library-History/dp/0816071586#:~:text=Presents%20encyclopedic%20information%20of%20the%20history%2C%20geography%2C%20peoples%2C,interviews%2C%20editors%27%20picks%2C%20and%20more.%20Read%20it%20now. Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East]* 'te yer alan bilgiye göre, Birleşik Krallık'ın desteğiyle Ekim 1927 ya da 1928 yılında bir cumhuriyet olarak ilan edildi.

Ağrı isyancıları ile Türkler arasındaki kontrol sınırı Şeyhli Köprüsü'nde olup, aynı yerde "Kürdistan Devrimci Ordusu komutanı" İhsan Nuri başkanlığındaki Kürt heyeti, Türk hükûmetinin 12 milletvekili, Karaköse Valisi, 29. Tümen Komutanı, Karaköse Jandarma Komutanı, Diyadin ve Doğubayazıt kaymakamlarından oluşan bir delegasyonu ile görüşme yaptı.

Ekim 1927 yılında Ağrı Dağı yakınlarındaki bir köy olan Kurd Ava veya Kurdava (günümüzde Doğubayazıt ilçesi Çiftlikköy'e bağlı Türkmen mezrası) Kürdistan'ın geçici başkenti olarak ilan edildi. Hoybun Merkez Komitesi, Büyük Güçler ve Milletler Cemiyeti'ne başvurdu ve Irak ile Suriye'deki diğer Kürtlere işbirliği isteyen mesajlar gönderdi.

Ayaklanmayı sonlandırmak isteyen Türk ordusu, 1 Temmuz'da Ağrı Dağı'nın kuşatmasını tamamlandı ve 7 Eylül 1930'da genel taarruzu başlattı. 25 Eylül'e kadar süren *Ağrı Dağı Muharebesi* esnasında 14 Eylül'de Kire'de (Büyük Ağrı Dağı ile Küçük Ağrı Dağı arasında bulunan ova) İbrahim Ağa öldü ve İhsan Nuri de İran'a sığındı.

Daha sonra Adana Ağırceza Mahkemesi'nde yapılan yargılamalarda 34 kişi idam cezasına çarptırıldı. 1938'de Karaköse olan ilin adı, Ağrı olarak değiştirildi.

## Konuyla ilgili yayınlar
* Faik Bulut, *Devletin Gözüyle Türkiye'de Kürt İsyanları*, Yön Yayıncılık, İstanbul, Temmuz 1991.
* Sovyetler Birliği Bilimler Akademisi Doğu Bilimleri Enstitüsü ile Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Bilimler Akademisi Doğu Bilimleri Enstitüsü Kürt Komisyonu (Çev.: M. Aras), *Yeni ve Yakın Çağda Kürt Siyaset Tarihi*, Pêrî yayınları, İstanbul, Temmuz 1998, ISBN 975-8245-06-6.

## Kaynakça
Üçüncü Ağrı Harekâtı

**Üçüncü Ağrı Harekâtı** ya da **Üçüncü Ağrı Ayaklanması**, 11 Haziran 1930'da Türk ordusu ayaklanmaya karşılık verdi. Hoybun örgütü bu ayaklanma için diğer Kürtlerin acilen destek çağrısında bulundu. Bu ayaklanma çoğunluğu Kırmanci Kürtlerinden olanlar tarafından yapılmıştır. Kirmancilerin sayısı Dersimlilerin sayısından fazlaydı. Çünkü Hoybun'un çağrısına Türk askeri Iğdır, Sipan Dağı, Van civarında ani karşılık vermiştir ve destek çok küçük bir alanda olmuştur. Türkler geçici olarak Ağrı'ya yaptıkları hücumu durdurmuşlardır. İsyancılar çok fazla sayıda olan Türk askerlerince bertaraf edilmişlerdir.

Ayaklanmanın kumandanı İhsan Nuri Paşa, Türk Hava birliklerinin Ağrı Dağı ayaklanmasını bertaraf etmesindeki rolünü konu alan ve başlığı *La Révolte de L'Agridagh* (Ağrı Dağı İsyanı) olan bir kitap yazdı.

1930 yılının yazında, Türk uçakları Ağrı dağını her yönden bombalıyordu. İhsan Nuri Paşa'ya göre. Türk uçaklarının üstünlüğü isyancıların demoralize olmasına ve buna bağlı olarak da teslim olmasına neden oldu.

Ayaklanma boyunca, Türk uçakları birkaç Kürt aşiret ve köyünü bombaladı. Örneğin Helikanlı ve Herki aşiretleri 18 Ağustos 1939'da bombalandı. Asi köyler devamlı olarak bombalandı. İkincisi de 2 ve 29 Ağustos'ta oldu.

12 ve 19 Haziran 1930'da. Kürt pozisyonları aşırı derecede bombalanıyordu. Kürtler Ağrı dağının daha üst bölümlerine geri çekildiler. 9 Haziran tarihli Cumhuriyet Gazetesi Türk uçaklarının Ağrı dağını "Yağmur gibi bombalıyor" haberini yayınladı. Bombardımandan kaçan Kürtler canlı olarak ele geçirildi. 13 Haziran'da, Zilan'daki ayaklanma bastırıldı. Ayaklanmayı bastırmada 10-15 hava bölüğü kullanıldı. 16 Haziran'da 2 Türk uçağı düşürüldü ve içindeki iki pilot da isyancı tarafından öldürüldü. Hava bombardımanı birkaç gün devam etti ve isyancı güçleri 5.000 metre yüksekliğe çekildiler. 21 Haziran'da yapılan bombardımanda birçok isyancı yok edildi. Bu operasyonlar sırasında Türkiye ordusu 66.000 asker ve 100 uçağa sahipti. İsyancılara karşı yapılan bu mücadele 17 Eylül 1930'da sona erdi.

Ağrı ayaklanması 1931'de bertaraf edildi ve Türkiye bölgedeki hakimiyetine devam etti.

## Kaynakça
Gezegen (şarkı)

Bengü'nün 1 Temmuz 2008'de çıkardığı dördüncü stüdyo albümü Gezegen'ın albümle aynı ismi taşıyan ilk single'ıdır. Şarkının düzenlemesini Suat Aydoğan ve videosunun yönetmenliğini Murad Küçük üstlenirken, şarkının sözü ve müziği bir önceki albüm "Taktik"in çıkış parçası "Korkma Kalbim"de de olduğu gibi yine Serdar Ortaç'a aittir. Şarkı 2008 yazının en çok çalınan parçalarından biri olmuş ve Billboard Türkiye Top 20 Listesi'nde en yüksek olarak 9 numaraya ulaşmıştır.

## Listeler

## Kaynakça
İkinci Ağrı Harekâtı

**İkinci Ağrı Harekâtı** ya da **İkinci Ağrı Ayaklanması**, Ağrı Dağı'daki Kürt kuvvetlerini bastırmak için 3. Ordu Müfettişliğinin arzı ve Genelkurmay Başkanlığı'nın onayıyla hazırlanmış ve 13-20 Eylül 1927 tarihleri arasında gerçekleştirilen askerî harekât.

## Olaylar
Ağrı bölgesinde planlanmış olan asıl büyük ayaklanmayı desteklemek, devletin dikkatini çeşitli bölgelere çekmek suretiyle Ağrı'ya mümkün olduğu kadar az kuvvet gönderilmesine sebep olmak ve böylece Ağrı'da başlatılması düşünülen isyanı başarılı kılmak amacıyla Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun çeşitli yerlerinde bir takım ayaklanmalar da 1929'da patlak vermiştir. 22 Mayıs 1929 tarihinde patlak veren Jilyan Aşireti Reisi Ali Resul'ün çıkardığı ayaklanma 3 Ağustos 1929 tarihinde bastırılmıştır. 14 Eylül 1929 tarihinde başlayan Tendürük olayları ise 27 Eylül 1929'da bastırılmış, İranlı aşiret reisi Şeyh Abdülkadir ve mahiyeti İran'a kaçmıştır. 20 Mayıs 1930'da Midyad-Savur bölgesindeki olaylar 9 Haziran 1930'da Kernoslu Halit, Seyit Han ve Alican çetelerinin yakalanması ile sona ermiştir. Kör Hüseyin ve Emin Paşa oğulları'nın 20 Haziran 1930'da çıkardıkları isyan ise Eylül'de bastırılmıştır. Ayrıca  Irak'taki Şeyh Barzani'nin Molla Hüseyin Şerif idaresinde 500 kişilik bir grubu Irak 
sınırını aşarak Oramar'ın 15&nbsp;km. doğusundaki Şat Dağı'na sevk etmesi devletin Oramar bölgesine kuvvet sevk etmesine sebep olmuş ve 16 Temmuz'da başlayan harekât 10 Ekim 1930'da sona ermiştir. Molla Hüseyin Şerif çetesi tekrar Irak'a sığınmak zorunda kalmıştır.

## Kaynakça
Martı (anlam ayrımı)

* Martı, martıgiller familyasını oluşturan deniz kuşlarının ortak adı.
* *[[Martı (şirket)|MARTI]]*, scooter paylaşım sistemi.
* *[[Martı (oyun)|Martı]]*, Anton Çehov'un bir tiyatro oyunu.
* *[[Martı Jonathan Livingston]]*, Amerikalı yazar Richard Bach'ın bir romanı.
* *[[Martı (film)|Martı]]*, Erkan Tunç'un yazıp yönettiği Türk dram filmi.
Birinci Ağrı Harekâtı

**Birinci Ağrı Harekâtı** veya **Birinci Ağrı İsyanı**, Ağrı Dağı ve civarında Celali Aşireti reisi Celali Berho başkanlığında Celali, Hasenan, Cıbran ve Haydaran aşiretlerinin hazırladıkları ayaklanma ve bastırma harekâtı.

## Başlangıç
Şeyh Said İsyanından sonra Celali, Hasenan, Cıbran ve Haydaran gibi aşiretler Ağrı Dağına sığınmışlardı. 16 Mayıs 1926'da Türkiye'nin 9. Tümeni'ne bağlı 28. Alay, Poti'yi bastırmıştır. Kürt aşiretleri Bayezit Muson'daki Kalecik köyünden çekildiğinde 28. Alay Demirkapı bölgesine kadar takip ederek Kürt ayaklanmacılarla çarpışmıştır.

Serdarbulak - Geyve istikametinden İranlı Sakanlı ve Kızılbaş aşiretlerinin de ayaklanmaya katılmasıyla Kürt aşiretleri güçlenmiştir. Çatışmada yenilen 28. Alay dağılmıştır.

9. Tümeni'ne bağlı birlikler, 15 Haziran 1926 saat 09.00'da Zengezor'dan hareketle Şıhlı, Celal, Çevirme üzerinden Ağrı Dağının eteklerine ilerlemişlerdir. 16 Haziran 1926 saat 05.15'te Kürt aşiretleri ateş etmeye başlamışlardır.

## Kaynakça
* Faik Bulut, *Devletin Gözüyle Türkiye'de Kürt İsyanları*, Yön Yayıncılık, İstanbul, Temmuz 1991.
* Ahmet Kahraman, *Kürt İsyanları (Tedip ve Tenkil)*, Evrensel Basım Yayın, İstanbul, Ekim 2003, ISBN 975-6525-48-7.
Oramar Ayaklanması

**Oramar Ayaklanması** ya da **Oramar İsyanı**, 16 Temmuz 1930'da başlayıp 10 Ekim 1930'da biten, Şeyh Ahmed Barzani'ye bağlı Molla Hüseyin Şerif komutasındaki 500 kişilik Kürt silahlı kuvvetinin Dağlıca köyünde bulunan Oramar taburuna saldırmaları sonucu başlayan isyan. İsyan, bazı Kürt aşiretlerinin Türk askerleriyle birlikte direnmesi ve Türk Ordusunun havadan bombardımana başlaması üzerine Kürt kuvvetlerinin Irak'a çekilmesiyle son bulmuştur.

## Olayların gelişimi
*Ana Madde: [[Kürt isyanları zaman çizelgesi]]*

1930 yılında Irak'taki manda yönetiminin İngiltere'ye ağır bir yük getirmeye başlaması, İngiltere'nin Irak'a özerklik verme ve Irak'taki tüm gücünü çekme kararı almasını sağlamıştır. Aynı dönemde Mustafa Kemal Atatürk yönetiminde olan Türkiye, Mîsâk-ı Millî hedefleri için mücadele ediyordu. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'nin Irak'a müdahalede bulunacağını hesap eden İngiltere, Şeyh Said İsyanı sonrası dağılan Kürdistan Teali Cemiyeti ile Ermeni Taşnak Cemiyeti liderlerini Hoybun Cemiyeti çatısı altında toplayarak, hem Türkiye'yi Irak topraklarından uzak tutmayı hem de Güneydoğu'da bir Kürt devletinin kurulmasını hedefledi ve bu hedef doğrultusunda çeşitli isyanlar organize etti. Bahse konu planlar hem Ermenilerin hem Kürtlerin hem de İngiltere'nin lehine olduğu için bölge halkları  tarafından da olumlu karşılanmıştır.

### İsyana Hazırlık
Şeyh Ahmed Barzani liderliğinde diğer Kürt Aşiretleri bölgede bir toplantı kararlaştırdılar. Irak'ta yapılan bu toplantıda saldırı kuvvetleri, saldırı planı, saldırıyı yönetecek komutanlar ve zamanlama belirlendi.

### İsyan
500 kişilik bir silahlı topluluktan oluşan İsyancı Kuvvetler, 21 Temmuz 1930'da Oramar Karakoluna saldırıya başladı. Fakat daha önce yapılmış olan toplantıya katılan bazı aşiret liderleri, toplantıdan sonra karakolu desteklemeye gittiği için, karakol düşertilemedi. Üst üste saldırılar sonucunda karakol düşmeyince, isyancı kuvvetler karakolu kuşatma kararı aldılar. Yolları ve telefon hatlarını kesen isyancılar saldırılara bir süre daha devam etti. Eşzamanlı olarak diğer Doğu Bölgelerinde de isyanların çıkması sebebiyle Türk Ordusu takviye gönderemedi. Olayları bastırmakta güçlük çeken hükûmet, Hava Taarruzu kararı aldı. 28 Temmuz Sabahı Türk Ordusu isyancıları havadan bombalamaya başladı ve eşzamanlı olarak köye giriş yaptı. Gücü kırılan İsyancı Kuvvetler ise Irak'a çekildi.

### Sonuç
27 Eylül-10 Ekim tarihleri arasında, Şemdinli, Yüksekova, Çukurca ve Hakkâriyi kapsayan ikinci bir askerî harekât daha yapıldı ve bölge tamamen isyancılardan arındırıldı.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız
* Şeyh Ahmed Barzani İsyanı
Dilsel görelilik

**Dilsel görelilik** () bir dilin, konuşurlarının dünya görüşünü, bilişini ve algılarını etkileyebileceğini öne süren bir görüştür. Bu kuram, dilin düşünceyi şekillendirme derecesine göre farklı yaklaşımlar içerir. Bu yaklaşımlardan biri olan "dilsel belirlenimcilik" (linguistic determinism), bireylerin dillerinin, onların çevrelerindeki dünyayı algılama biçimlerini belirlediğini savunur.

Sapir-Whorf hipotezi olarak da bilinen dilsel göreliliğin dilbilimdeki temel anlam ve amacı, insan düşüncesinin yerel dillerden çok yoğun bir şekilde etkilendiğini göstermektir. Bir insanın kendi dilinde belirli bir düşünce yapısı oluşmuştur ve bu insan başka bir insanın dilini tam anlamıyla anlayamaz. Bu tartışmalara yol açan tez, Sapir tarafından oluşturulmuş, diğer bir dilbilimci Whorf tarafından ortaya konmuştur. Whorf, aynı zamanda bir kimyacıydı ve bu dilsel bilgilerini didaktik söylem tarzıyla da birleştirdi.

Kökleri romantizm akımının ortaya koyduğu dil düşüncesine uzanan hipotez, 1950'lerde tanındı ve Whorf'un makaleleriyle ‘postum’ temasıyla basıldı. Devamında da *Bernstein-Hypothese* adını aldı. Daha sonra bu hipotez bilimsel olarak zayıf görülerek ve Noam Chomsky'nin evrensel gramer ve beyinde olduğu varsayılan gramer aygıtı teorileriyle gözden düşmüştür. Ancak son yıllarda tekrar önem kazanmaya başlamış ve hipotezin zayıf versiyonunu destekleyecek birçok araştırma yapılmıştır.

Bu hipotezin temelini dilsel görelilik kuramı oluşturur. Buna göre her dil bir düşünce sistemi oluşturduğundan, dil ve düşünce birbirine doğrudan bağlıdır. Dillerde sıklıkla oluşan yakın kavramlar arasındaki anlam farklılıkları, sadece o diller için geçerlidir. Whorf'un bu kuramını dilsel görelilik olarak adlandırmasının nedeni, onu Einstein'ın görelilik teorisiyle benzer görmesidir. Whorf, bu tezi bir adım daha ileri taşıyarak; bir insanın dünya görüşünün, o insanın konuştuğu kelimeleri ve gramerini de etkilediğini öne sürdü. Bu tez, bugüne kadar birçok kez denenmesine rağmen ispat edilememiştir.

## Sapir ve Whorf
Edward Sapir ve Benjamin Whorf *dilsel görelilik* ilkesini savunur: Düşüncelerin dil ile ilişkili olduğunu ve dilleri, çok farklı dil bilgileriyle kullanan insanların bu dilbilgileriyle farklı gözlemler yaptıklarını, bu nedenle dil ve düşünce yapılarının göreli olduğunu savunurlar. Öyle ki diller, böylece, kültür farklarını da korurlar. Bunların da Hint ve Eskimo dillerinin görgül çalışmalarıyla belgelenebileceğine inanırlar. Donald Davidson ise bu görüşe karşı, temel olarak farklı kavram şekilleri bizim için tamamen anlaşılmaz olduğu için birbiriyle iletişim halinde olan bütün insanların kendilerine ait bir kavram dünyasına sahip olduklarını savunur.

## Popüler kültür
Bu hipotez Geliş adlı filmde kendine yer edinmiştir. Filmdeki ana karakterlerden biri dilbilimcidir. Dilbilimci olan Louise Banks uzaylılarla iletişim kurmak için hükûmet tarafından yetkilendirilmiştir. Filmde bu hipotez uzaylıların sembol dilini kullanması üzerine söylenmiş ve aradaki cümle karmaşıklığını, her cümlenin tek bir çıkışı yani çevirisi olamayacağını söylemek için kullanılmıştır.

## Kaynakça
Kâşî

**Kâşî** () ya da tam künyesiyle **Gıyâsüddîn Cemşîd bin Mes'ûd el-Kâşî** (, d.1380, Kaşan - ö. 1429, Semerkand) 14. yüzyılın son yarısında, Kaşan'da doğmuş  hekim, matematikçi ve gökbilimcidir.

## Yaşam öyküsü
Doğum ve ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Öğrenimini Kaşan'da tamamlamış, Uluğ Bey'in daveti üzerine Semerkand'a gitmiş ve çalışmalarına burada devam etmiştir. Matematik ve astronomi üzerine çalışmaları olan el-Kaşi, aritmetikte ondalık sistemi ilk kullanan kişidir. Meraga Gözlemevi'nde yapılmış olan gözlemleri içeren *İlhan’ın Zici* adlı zicteki tabloları yeniden hesap ederek *İlhan’ın Zici*'ni tamamlayan *Hakan'ın Zici* adlı eserini yazmıştır; *Süllem el-Sema* adlı eserinde ise gök cisimlerinin uzaklıkları sorununu tartışmıştır.

Gıyaseddin Cemşid el-Kaşi'nin en önemli eseri, Orta Çağ İslâm Dünyası'ndaki matematik bilgisini bütün yönleriyle serimlediği *Matematiğin Anahtarı* adlı kitabıdır; bu eserinin bir bölümünde ondalık kesirleri kuramsal yönden incelemis ve bu kesirlerle toplama, çıkarma, çarpma ve bölme gibi aritmetiksel işlemlerin nasıl yapılacağını örnekleriyle göstermiştir; burada vermiş olduğu bilgiler daha sonra 16. yüzyılın Osmanlı ünlü matematikçilerinden ve astronomlarından Takiyüddin (, *Taqī al-Dīn Abū Bakr Muhammad ibn Qādhī Ma'rūf ibn Ahmad al-Shāmī al-'Asadī al-Rāsid*) tarafından kullanılacak, trigonometri ve astronomiye uygulanarak geliştirilecektir.

Usule uygun, *sin* 1° belirlemek için Gıyaseddin Cemşid al-Kaşi aşağıdaki çözümü bulmuş, sonraları 16. yüzyılda Fransız matematikçilerinden François Viète tarafından sık sık kullanılmıştır.

\ sin 3 \phi = 3 sin \phi - 4 sin^3 \phi

## Pi Sayısı

Gıyaseddin Cemşid Arşimed'in pi sayısının hesaplanması için önerdiği iç içe poligonlar yöntemini kullanarak virgülden sonra 14. basamağa kadar gitmiş ve pi sayısını kendi zamanının en iyi hesaplamış kişisi olmuştur. O güne kadar en iyi sonuç olarak Zu Chongzhi tarafından 6. basamağa kadar gidilmişti. Bu rekor 180 yıl gibi çok uzun bir süre boyunca El-Kaşi'de kalmıştır. 180 yıl sonra Adriaan van Roomen tarafından yine aynı yöntemle virgülden sonra 15 (ya da 17) basamak ile kırılmıştır.

## Eserleri
* *Khagani Zij* (1413)
* *Ar-Risala al-Muhitija* (1424)
* *Miftah al-Hisab*, (1427)
* *Ar-Risala al-Kemaliyye
* *Nuzhet al-Hadaik
* ''Risala al-Veter

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
*
Arnold Zweig

**Arnold Zweig** (d. 10 Kasım 1887 – ö. 26 Kasım 1968), Alman yazar ve savaş karşıtı eylemcisidir.

Zweig Glogau, Silesia'da (güncel adıyla Glogow, Polonya'da) Yahudi bir saraçın oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Kattowitz (Katowice) şehrinde okuduğu liseden sonra tarih, felsefe ve edebiyat üzerine değişik üniversitelerde eğitim almıştır, Breslau (Wrocław), Münih, Berlin, Göttingen, Rostock ve Tübingen. Daha çok Friedrich Nietzsche'den etkilendiği söylenmektedir. İlk edebi çalışmaları *Novellen um Claudia* (1913) ve tanınmasını sağlayan *Ritualmord in Ungarn*dır.

## Eserleri
* *Novellen um Claudia*, 1912, ISBN 3-351-03401-6
* *Ritualmord in Ungarn* (Tragödie), 1915
* *Caliban oder Politik und Leidenschaft*, 1926
* *Der Streit um den Sergeanten Grischa*, 1927 http://commons.wikimedia.org/wiki/Image:Arnold_Zweig_der_Streit_um_den_Serganten_Grischa_1927.jpg, ISBN 3-7466-5207-3
* *Junge Frau von 1914*, 1931, ISBN 3-7466-5210-3
* *De Vriendt kehrt heim*, 1932, ISBN 3-7466-5202-2
* *Bilanz der deutschen Judenheit. Ein Versuch*, Amsterdam: Querido, 1934; Neuaufl. Berlin: Aufbau, 2000
* *Erziehung vor Verdun*, 1935, ISBN 3-7466-5211-1
* *Einsetzung eines Königs*, 1937, ISBN 3-351-03406-7
* *Versunkene Tage*, 1938
* *[[Das Beil von Wandsbek]]*, hebräisch 1943, dt.1947 (siehe auch Altonaer Blutsonntag), ISBN 3-7466-5209-X
* *Die Feuerpause*, 1954
* *Die Zeit ist reif*, 1957
* *Traum ist teuer*, 1962
* *Was der Mensch braucht*
Şemsiye

**Şemsiye**, yağmur ve güneşten korunmak amacıyla kullanılan bir aksesuardır.

İlk kullanım dönemlerinde "parasol" denilen (para=durdurmak, sol=güneş anlamında) şemsiye, Türkçeye Arapçadaki *şemsiyye* sözcüğünden gelmiştir. TDK'na göre; 
:::"1- bir sapın üzerinde esnek tellere gerilmiş, açılıp kapanabilen, yağmur ve güneşten korunmak için kullanılan, su geçirmez kumaştan yapılmış taşınabilir eşya, güncek, 
:::2- Aynı noktadan çıkan eşit uzunluktaki sapçıkların ucunda bulunan çiçek topluluğu." 
olarak tanımlanmakta olup, plaj ve bahçelerde güneşlik olarak kullanılabileceği açıklaması da yapılmaktadır. İngilizcede Latince Umbra=gölge kökenli sözcükten türeyen şemsiye 4000 yıllık bir geçmişe sahiptir.

## Tarihçe

İlk şemsiye kullanımına Mezopotamya'da rastlanır. Güneşten korunmak amacıyla kullanılan ilk şemsiyelerden sonra MÖ 1200 yıllarında Antik Mısır'da koruyucu bir niteliği olduğuna inanılan şemsiye, Roma kültürüne Mısır'dan geçti. Yapımında yaprak ve papirüslerin kullanıldığı şemsiyenin kullanımı Antik Yunan kültüründe de görülür. Yağmura karşı ilk kullanımın Çin'de olduğu bilinmektedir. Kağıttan yapılan şemsiyeler reçinelenerek su geçirmez yapılmış ve yağmurdan korunmak amacıyla kullanıldı. 16. yüzyıl sonlarında batı dünyasında yaygınlaşan şemsiye; Faslı gezgin ve yazar Janas Hanway (1712-1786) tarafından Londra'da kullanılarak aksesuarın tanınmasını sağladı. Bu süreçte İngiliz burjuvazisi tarafından "Hanway" olarak adlandırıldı.

İlk zamanlarda bir çeşit yağla kaplanarak su geçirmezliği sağlanan şemsiyeler, çok dayanıklı olmamakla birlikte giderek kullanımının artmasıyla daha dayanıklı modeller üretilmeye başlandı. Seri üretimine 1830 yılında Londra'da "James Smith and Sons" şirketinde başlanan şemsiyelerin saplarının yapımında balina kemiği ve ahşap tercih edildi. 1852'de Samuel Fox adlı bir üreticinin çelik tel kullanmasıyla değişik modellerin üretimine başlandı.

## Türkiye'de şemsiye

Türkiye'de ilk örnekler ülke dışından getirilen şemsiyelerin kullanımıyla oldu. 1882 yılında İstanbul'da yaşayan Robenson adlı bir İngiliz'in üretime başlamasıyla ilk yerli yapım şemsiyeler de kullanıma girdi. Bugün dünyada, çeşitli modelleri, boy ve renkte olanları bulunan şemsiyeler, değişik yay mekanizmaları aracılığıyla açılıp kapanan, manuel, yarı otomatik ve tam otomatik modeller içermektedir.

## Şemsiye türleri
* Baralet
* Bulgar şemsiyesi
* Kokteyl şemsiyesi
* Gifu şemsiyesi
* Kittisol
* Yağlı kağıt şemsiye
* Payung mesihat
* Şemsiye şapkası
* Şemsiyelik

## Şemsiye markaları
* Boutique Bétaille
* Thomas Brigg & Sons
* Fulton Umbrellas
* Hoyland Fox
* Kendall & Sons
* Kortenbach & Rauh
* Parapluie Revel
* Revel (marka)
* James Smith & Sons
* Swaine Adeney Brigg
* Totes Isotoner
* Brüder Wüster

## Kaynakça
Günaydın İstanbul Kardeş

***Günaydın İstanbul Kardeş***, yönetmenliğini Çağan Irmak'ın yaptığı 1998 yapımı duygusal türdeki Türk televizyon filmi. Çağan Irmak'ın, yönetmenliğini ilk yaptığı televizyon filmidir. Başrollerinde Esra Akkaya ve Volkan Severcan yer almaktadır. 2000 yılında Doğa Rutkay ve Volkan Severcan'ın başrol oynadığı televizyon dizisi olarak devam etmiştir.

Bir radyoda DJ'lik yapan Alican ile onun âşık olduğu sevimli bir kişiliğe sahip olan Sadenaz'ın duygusal, komik ve heyecanlı yönleri ile anlatıldığı öyküler yer almaktadır.

## Oyuncular
* Volkan Severcan - Alican
* Esra Akkaya - Sadenaz
## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Sinema Türk ''Günaydın İstanbul Kardeş'' dizi film profili 
* Diziler.com ''Günaydın İstanbul Kardeş'' profili
Turk 182

**Turk 182!**, 1985 yılı ABD yapımı, yönetmenliğini Bob Clark'ın yaptığı, başrolünde Oskarlı oyuncu Timothy Hutton'ın üstlendiği drama ve macera filmi. Turk 182! filminde graffiti sanatçısı TAKI 183'ün gerçek hayatından esinlenilmiştir. Türkiye'de 1987 yılında *Türk 182* adıyla gösterime girmiştir.

## Konusu
34 yaşındaki itfaiyeci Terry Lynch *(Robert Urich)*, 20 yaşındaki kardeşi Jimmy *(Timothy Hutton)* ile New York'ta yaşamaktadır. Terry görev saati dışında bir olaya müdahale etmek zorunda kalır ve bir genç kızın hayatını kurtarır ancak kendisi ciddi şekilde yaralanır ve işinden olur. Kardeşi Jimmy'nin Belediye Başkanı Tyler ile görüşmek istemesi fiyasko ile sonuçlanır ve Jimmy birkaç kez kovulur. Belediye Başkanının politik mesajları nedeniyle graffiticilerden rahatsız olması ve anti-vandalizm kampanyası Jimmy'e ilham verir. Kimliğini gizleyerek graffiti ile gündem yaratmaya başlayan Jimmy kısa sürede medyanın ilgisini çeker, polislerin bir türlü yakalayamadığı Jimmy ağabeyinin lakabı "Turk" ve numarası "182"yi birleştirerek New York'u "Turk 182" graffitileriyle donatmaya başlar. Belediye Başkanını graffitileriyle köşeye sıkıştıran Jimmy amacına ulaşacaktır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Kurşuna dizerek infaz

**Kurşuna dizerek infaz** ya da kısaca **kurşuna dizme**, özellikle savaş zamanlarında kullanılan bir idam yöntemi. İdam mangası çoğunlukla askerlerden oluşur. İnfaz, idamı gerçekleştirecek gruptaki herkesin aynı anda ateş etmesi yöntemiyle gerçekleştirilir. Böylece süreçte (tutukluk vb.) herhangi bir aksama yaşanmaz ve mahkûmların kimin silahından çıkan ateşle can verdiği bilinmez. Çoğunlukla mahkûmların gözleri bağlanır ya da başlık takılarak görmeleri engellenir. Bazı zamanlarda ise suçlulara infaz mangasına bakmak isteyip istemedikleri sorulur. İnfazlar, mahkûmlar ayakta ya da otururlarken gerçekleşebilir.

İnfaz mangası tarafından gerçekleştirilen idamlar diğer silahlı infazlardan farklıdır. Örneğin, boynun arka tarafından tek kurşunla gerçekleştirilen idamlarda tek bir infazcı ve tek bir silah vardır. Yine de eğer ilk atışta senkronizasyon problemi yaşanırsa kurşuna dizerek infazda da tek bir kurşun ve tek bir kişi ölüme sebebiyet verebilir.

Yöntem özellikle askeri mahkemeler tarafından, korkaklık, isyan, firar gibi suçlar için verilen bir cezadır. Örneğin 1945 yılında Amerika Birleşik Devletleri Ordusu'ndan kaçan er Eddie Slovik'e bu ceza uygulandı. Amerikan İç Savaşı'ndan beri firar sebebiyle infaz edilen tek Amerikan askeri Slovik oldu. Ayrıca, askerler tarafından gerçekleştirilen cinayet ya da tecavüz gibi ağır suçlarda da bu metot uygulanır. Örneğin Fransa devlet başkanı Charles de Gaulle'e suikast girişiminde bulunan Jean-Marie Bastien-Thiry de kurşuna dizilerek infaz edildi. 
 
İdam mangaları ayrıca politik suçluları cezalandırmak için de kullanıldı. Romanya'nın komünist lideri Nicolae Ceauşescu 25 Aralık 1989 günü bu şekilde infaz edildi.

İnfazların sabah yapılması da bir gelenektir. Çoğunlukla güneş doğduktan yarım ile bir saat sonra gerçekleştirilir.

## Boş fişek
Bazı durumlarda, idam mangasının bir üyesine içinde kurşun olmayan bir silah verilir. Gruptaki hiç kimseye bu kişinin kim olduğu söylenmez. İdamlarda, geri çekilip ateş etmemeyi önlediğine inanılan bu hareketle infaz işleminin daha sağlam yapılması sağlanır. Bu sayede üyelerin öldürücü darbeyi kendilerinin vurmadığı duygusu güçlenmekte ve silahları kullananların sorumluluk duygusu azalmaktadır.

## Türkiye'de kurşuna dizme
Türkiye'de de kurşuna dizmek gibi bir idam yöntemi vardır. Ancak bu yöntem sadece askerlere uygulanır. Osmanlı döneminde de Türk Kurtuluş Savaşı döneminde de askerîde firar, vatan hainliği, casusluk vb. suçlar için bu yöntem uygulanmıştır. Bunlardan biri de Yakup Cemildir. Ayrıca Şeyh Said İsyanı'yla bağlantıları olan Cibranlı Halit, Molla Abdurrahman, Yusuf Ziya Bey, Teğmen Ali Rıza Bey ve Faik Bey'de 14 Nisan 1925'te bu yöntemle idam edildi. 1980 darbesinden sonra Millî Güvenlik Kurulu, idamla yargılanan Alparslan Türkeş'i kurşuna dizme kararı aldı fakat Türkeş beraat etmiştir. Alparslan Türkeş 1997 yılında ölmüştür.

## Konuyla ilgili yayınlar
* Moore, William, *The Thin Yellow Line*, Wordsworth Editions Ltd, 1974
* Putkowski and Sykes, *Shot at Dawn*, Leo Cooper, 2006

## Dış bağlantılar
* 1861 yılında çıkan bir gazetedeki kurşuna dizilerek infaz haberi
* Şafakta idam edilen Britanyalı ve Eyalet askerleri

## Kaynakça
Düşmanlık

**Düşmanlık** bir insana karşı duyulan öfke ve nefretin birleşmesiyle insanın, öfke ve nefret duyduğu kişiye beslediği bir tür kötü duygudur.

## Genel Bilgi

Düşmanlık, aslında insanın nefret beslediği kişiye bağlı olarak yaşamış ya da yaşamaya devam ettiği olaylar sonucunda ona karşı beslediği bir duygudur. Bu duygu insanın karşındaki kişiyi sevmemesinden de kaynaklanır. Sonuçta düşmanlık beslediği kişiye karşı iletişimsizlik ve daha da kötü olaylar olmasına yol açar. Ancak kin duygusu daha farklıdır.

Düşmanlık bazen değişik durumlarda karşımıza çıkabilir. Daha önce açıkladığımız olaydan farklı olarak hem duygu hem de eylem niteliğinde de karşımıza çıkar. Az gelişmiş toplumlarda nefret duyguları daha sık görülür. Düşmanlığın sadece insanın içinde kalması, iki insana fiziksel olarak zarar vermemesi yönünden tehlikeli değildir. Ancak düşmanlığın eyleme ve duyguyla birlikte düşünceye geçmesi, insanlara ve çevredekilere zarar verebilir ve bu yüzden tehlikelidir.
Chinese Democracy (şarkı)

**"Chinese Democracy"**, Guns N Roses'ın 2008 yılında aynı adı taşıyan *[[Chinese Democracy (albüm)|Chinese Democracy]]* albümünün 1. parçasıdır. Bu şarkının bestekârları Axl Rose ve Josh Freese'dir.
Gökhan Üçoklar

**Gökhan Üçoklar**, (d. 12 Mart 1976, Ankara) 1.98&nbsp;cm boyunda kısa forvet pozisyonunda oynayan Türk basketbolcudur.

Basketbola TED Ankara Kolejliler SK'de başladıktan sonra Türk Telekom ve Galatasaray forması ile Türkiye Basketbol Ligi'nde uzun yıllar mücadele etti. Daha sonra tekrar TED Kolejliler, Tekel ve Galatasaray formalarını giydi. TED Ankara Kolejliler SK'de çok genç yaşta 1. Ligde oynamaya başlayıp başarılı olmasıyla dikkatleri üzerine çekmiş, genç ve ümit millî takımlarında yer almıştır. Özellikle 3 sayılık atışlardaki yüzdesi ve skorerliği ile tanınan bir oyuncudur.

## Dış bağlantılar
* TurkSports.Net Profil 
* TBLStat.net Oyuncu Profili
Pompeii (anlam ayrımı)

* Pompeii, İtalya' nın Campania bölgesinde, Napoli yakınlarında bulunan antik Roma kenti.
* Pompei, Antik kent yakınlarında yeniden kurulmuş olan modern yerleşim yeri
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu

**Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu** ya da kısaca **FSEK**, Türkiye'de 5 Aralık 1951 tarihinde kabul edilmiş ve hâlen yürürlükte olan 5846 sayılı kanundur. Resmî Gazete'nin 7981 no.lu sayısında yayımlanarak, 13 Aralık 1951 tarihinde yürürlüğe girdi.

Kanun, bilgisayar programları dahil bilim, edebiyat, müzik, güzel sanatlar ve sinema eserlerinden doğan hakları tanımlar ve güvence altına alır. Buna göre ilgililerin bu eserler dolayısıyla maddi ve manevi yetkileri doğar.

FSEK, 1983, 1995, 2001 ve 2004 yıllarında çeşitli değişikliklere uğradı. 1995 değişiklikleri Türkiye - AB Gümrük Birliği mevzuat uyum çalışmaları doğrultusunda yapıldı. 2004 yılında 5101 sayılı kanunla geniş çaplı değişiklikler yapıldı. 5101 sayılı kanun Türkiye'de halk arasında "korsanla mücadele kanunu" olarak bilinir.

## Kaynakça
* Tekinalp, Ünal: Fikrî Mülkiyet Hukuku, 2005, İstanbul, ISBN 975-6145-49-8.
* ''"Yeni Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu"'' - Ramazan Acun, Hacettepe Üniversitesi.

## Dış bağlantılar
* Kanunun tam metni
* T.C. FİKİR VE SANAT ESERLERİ KANUNU - Alternatif bağlantı
Türk Telekom (futbol takımı)

**Türk Telekom Futbol Takımı**, 1953 yılında Telspor adıyla Ankara'da kurulmuş, önce PTT ardından Türk Telekom tarafından desteklenmiş olan Türk Telekom Gençlik ve Spor Kulübü'nün futbol takımıdır.

Telspor, 1954 yılında PTT adını almış ve 1999 yılında bugünkü adı olan *Türk Telekomspor* ismini almıştır. Takım maçlarını uzun süre Cebeci İnönü Stadyumu'nda oynamıştır.

Kulüp; uzun yıllar sarı-siyah olan renklerini PTT'nin bölünmesi ve posta ile telekomünikasyon bölümlerinin ayrılması ile Türk Telekom'a çevrilen adı ile birlikte renklerini de mavi beyaz olarak değiştirdi. Futbol branşı; maçlarını Demetevler'deki 2.000 kişilik Macunköy Stadyumu'nda oynamaya başlamıştır.

1960-1971 ve 1972-1973 yıllarında olmak üzere 12 sezon en üst lig olan Süper Lig'de mücadele eden takım, 2011 senesinde 2. Lig'de mücadele ederken maddi sorunlarından dolayı liglerden çekilmiştir.

## Lig mücadeleleri

* **[[Süper Lig]]: 12 Sezon**
1960-1971, 1972-1973

* **[[1. Lig]]: 21 Sezon**
1971-1972, 1973-1974, 1983-1994, 1995-1998, 2000-2001, 2003-2007

* **[[2. Lig]]: 6 Sezon**
2001-2003, 2007-2011

* **[[3. Lig]]: 4 Sezon**
1974-1975, 1994-1995, 1998-2000

* **[[Türkiye'deki amatör futbol ligleri listesi|Amatör Lig]]: 8 Sezon**
1975-1983

## Başarıları
* **[[1. Lig]]:**
*****Şampiyonluk (1) :*** 1971-1972
* **[[2. Lig]]:**
*****Şampiyonluk (1) :*** 2002-2003
* **[[Spor Toto Kupası]]:**
*****Şampiyonluk (1) :*** 1964-65

## Dış bağlantılar
*
Hereroca

**Hereroca** (*Otjiherero*), Bantu ailesinin Niger-Kongo dillerine ait bir Afrika dili. Namibya (206,000) ve Botsvana'da yaşayan Hererolar tarafından konuşulur. Bu dili konuşanların toplam sayısı 237,000'dir.

Bu dilin tercümesi daha çok Gottlieb Viehe (1839 - 1901) adlı misyonerin İncili sayesinde olmuştur. Peter Heinrich Brincker (1836 - 1904) tarafından ise çeşitli yerel kültür öğeleri ve şarkıları tercüme edilmiştir.

## Notlar
Viral kanamalı ateş

**Viral kanamalı ateşler**, insan ve hayvanlarda görülen ve 4 farklı RNA virüsünün sebep olduğu hastalıklardır. Bu RNA virüsleri şunlardır; Arenaviridae, Filoviridae, Bunyaviridae, Flaviviridae. Tüm viral kanamalı ateş türleri, ateş ve kanama bozuklukları ile karakterizedir ve çoğu durumda yüksek ateş, şok ve ölüme kadar ilerleyebilir. Viral kanamalı ateşajanlarından bazıları, İskandinav nefropatisi epidemisi (hantavirüs) gibi nispeten hafif hastalıklara neden olurken, Ebola virüsü gibi diğerleri ciddi, yaşamı tehdit eden hastalıklara neden olabilir.

## Virüsler
* Arenaviridae
* Bunyaviridae
* Filoviridae
* Flaviviridae

## Ayrıca bakınız
* Ateş (tıp)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* 
*
Grandük Jean Modern Sanatlar Müzesi

**Grandük Jean Modern Sanatlar Müzesi** (Fransızca:Musée d'art moderne Grand-Duc Jean) kısaca Mudam, Lüksemburg'un başkenti Lüksemburg kentinde bulunan bir modern sanat müzesidir. Müze 1 Haziran 2006 tarihinde açılmıştır. Müzenin binası ödüllü mimar I.M.Pei tarafından yapılmış olup, müzeyi açıldığı yıl, 1 yıl içerisinde 115.000'den fazla kişi ziyaret etmiştir. Bu rakam Lüksemburg'da bulunan müzeler için bir rekordur.

## Sergiler

* Eldorado (açılış sergisi)
* Michel Majerus
* Glenn Ligon
* John Lurie
* Laure Tixier
* Ena Swensa

## Dış bağlantılar
* Mudam resmi sitesi
1932 Türkiye-İtalya Sözleşmesi

İtalya ile Türkiye arasında 1932'de imzalanan bir sözleşme, Ege Denizi'nde bir toprak anlaşmazlığını çözmüştür.

## Tarihçe
Ankara'da 4 Ocak 1932 tarihinde İtalyan Tam Yetkili Büyükelçi Pompeo Aloisi ve Türk dışişleri bakanı Tevfik Rüştü Aras tarafından imzalanan anlaşma, 1923 Lozan Antlaşması sonrasında ortaya çıkan bir anlaşmazlığı çözmüştür. Bu anlaşmazlık, Anadolu kıyıları ile Meis adası arasındaki suların sınırlarını ve birkaç küçük adanın egemenliğini içermekteydi. Meis adası, 1921'den beri İtalya'nın elinde bulunuyordu.

Anlaşma ile, Meis limanı koyunun içinde yer alan adacıklar ile daha uzaktaki Rho ve Strongili adaları İtalya'ya verilirken, çevredeki diğer adacıklar Türkiye'ye verildi.

Bodrum bölgesindeki İtalya'daki ve Türkiye'deki adalar aşağıdaki bölümde gösterilmiştir.

İtalyan Hükûmeti, Bodrum şehrinin önünde bulunan Ege Denizi'ndeki Kara Ada (Yunanca: Arkos) isimli adanın egemenliğini Türkiye'ye tanımıştır.

Aynı yılın Aralık ayında imzalanan bir Ek'te, iki ülke, Anadolu kıyısı ile İtalya'nın egemenliği altında bulunan Dodekanes (On iki ada) arasındaki deniz sınırını belirleyen sözleşmeyi genişletmeyi kabul etti. Bu, İtalyan ve Türk toprakları arasında eşit uzaklıkta olan otuz beş noktanın belirlenmesiyle gerçekleştirildi.

Ek'in geçerliliği, 1996 yılındaki Kardak krizi bağlamında Ege anlaşmazlığının bir siyasi meselesi haline geldi. Türk hükûmeti, Cenevre'deki Milletler Cemiyeti'ne verilmediği gerekçesiyle yasal olarak geçerli olduğunu reddetmiştir. Bu durum, Türkiye'nin kabulüne göre, On iki adadaki bilinmeyen sayıda küçük adacık ve kayalıklar üzerinde egemenliğin hala belirsiz olabileceği anlamına gelir. Bununla birlikte, Kara Ada ve Meis bölgesiyle ilgili olarak sözleşmenin geçerliliği tartışmaya açık değildir.

## Ayrıca bakınız

* İtalya'nın Ege adaları

## Dış bağlantılar

* League of Nations Treaty Series volume 138  (Birleşmiş Milletler'in selefi olan Milletler Cemiyeti'nde kayıtlı olan antlaşmaların tam metni. Fransızca versiyonu resmi olandır. 1932 sözleşmesi 243-249. sayfalarda bulunabilir)
* Anlaşmanın metni
Ulusal Tarih ve Sanat Müzesi

**Lüksemburg Ulusal Tarih ve Sanat Müzesi** (Lüksemburgca: Nationalmusée fir Geschicht a Konscht, Fransızca: Musée national d'histoire et d'art, Almanca: Nationalmuseum für Geschichte und Kunst), kısaca MNHA Lüksemburg'un güneyinde başkent Lüksemburg şehrinde bulunan bir müzedir. Müzede sanat çalışmaları ve Lüksemburg tarihiyle ilgili parçalar sergilenmektedir. Müze şehrin tarihi bölümünde Fish Market Caddesi üzerindedir.

## Tarihi
Müze 1839'da 1.Londra Antlaşması gereğince bağımsız olan Lüksemburg'un tarihini anlatmak Lüksemburg halkı için önemli bir konu haline geldi. 1854 yılında tarihçi ve arkeologlar, Lüksemburg Dükalığı Tarihi Anıtları Koruma Kurumu (Fransızca: Société pour la recherche et la conservation des monuments historiques dans le Grand-Duché de Luxembourg), daha sıkça Arkeoloji Kurumunu kurdular. Bu kurum Lüksemburg'daki tarihi varlıkların korunması görevini üzerine aldı. Bu kurum 1868 yılında Kraliyet tarafından arkeolojik varlıkları koruduğu gerekçesiyle övgü aldı.
Lozan Olimpiyatlar Müzesi

**Lozan Olimpiyatlar Müzesi** (Olympic Museum Lausanne) İsviçre'nin Lozan kentinde bulunan Olimpiyatlar ile ilgili sürekli ve geçici sergilerin bulunduğu müzedir. 10.000 parçadan fazla sergilenen eşya ile müze Olmipiyatlarla ilgili tüm dünyadaki en geniş arşiv olarak gösterilmektedir. Ayrıca müze, Lozan şehrine turist çeken önemli bir merkezdir. Her yıl 250.000 kişi Olimpiyatlar Müzesini ziyaret etmektedir. Müze spor temalı sanat çalışmalarının yer aldığı bir parkla çevrilidir. Müze 23 Haziran 1993 tarihinde kurulmuş olup, 1995'te Avrupa'da yılın müzesi seçilmiştir.

## Dış bağlantılar
* Olympic Museum Lausanne
N-metil-D-aspartik asit

**N-metil-D-aspartik asit** veya **NMDA**, NMDA reseptörlerine özgül agonist olarak davranan bir aminoasittir ve bununla beraber glutamat reseptörlerine bağlanarak bu nörotransmitter gibi davranabilir.

NMDA suda çözünebilen sentetik bir maddedir, normalde biyolojik dokularda bulunmaz. İlk kez 1960'larda sentezlenmiştir.

## Kaynakça
*
Kuzeydoğu

Doğu ile kuzeyin tam arasına verilen ad. Bu tam aradan kuzeye kadar olan bölge, doğu kuzeydoğu; tam aradan kuzeye kadar olan bölgeye ise kuzey kuzeydoğu adı verilir. Bu yönler genellikle deniz ve havayollarında kullanılır. Kuzeydoğu pusulada NE (North - East) olarak belirtilir. Kuzey, kuzeydoğu ve doğuyu bir üçgen kabul edersek Kuzeydoğunun açısı 90 derecedir.

## Ayrıca bakınız

* Kuzeydoğunun sözlük anlamı