Tahmin

**Tahmin**, gündelik dilde, bilinmeyen bir şey hakkında rastgele veya belirsiz bilgi kullanarak bir sonuca varmaktır. Elde var olan bilgiye dayanarak bir *[[çıkarım]]* yapılır, bu çıkarıma dayanarak geleceğe dönük bir *[[öndeyi]]* yapılabilir. Hem çıkarım (eğer eksik bilgiye dayalıysa), hem de öndeyi için gündelik dilde *tahmin* sözcüğü kullanılır.

Eksik bilgi ile çıkarım yapma kavramının spesifik anlamlarına karşılık gelen daha özelleşmiş kavramlar vardır. Tahmin edilen şey bir nicelik ise *[[kestirim]]*, bir anlam ise *[[yorum]]*, bir bilimsel olgu ise *[[hipotez]]*, bir matematiksel teorem ise *[[konjektür]]*, bir hastalığın seyri ise *[[prognoz]]* denir. Geleceğe ait tahmin için *öngörü*, *[[öndeyi]]* veya *yordama* denir ama bu tahmin, doğaüstü bilgilere veya duyumlara dayalıysa buna *[[kehanet]]*, *[[falcılık]]*, *[[durugörü]]* veya *içe doğma* denir.

Çıkarım için kullanılan bilgiler, duyular yoluyla da elde edilmesi durumunda net algılanamayan bir duyum da tahmin konusu olabilir, bu durumda tahminin içine algılama ve tanıma kavramları da girer. Tahmin yapılırken elde olmayan bazı bilgilerin doğru olduğu veya bunların olasılığı varsayılabilir. *Kehanet* veya *falcılıkta ise elde bilgi olup olmadığı tartışmalıdır. [[Olasılık|Olasılığı]] en yüksek tahmin edilen şeye (ve bunun yarattığı duyguya) *beklenti* denir.

[[Felsefe]]deki anlamıyla ise *spekülasyon* (fikir yürütmek), olasılıklara dayalı çıkarımlarla tahminî bir 
sonuca varmaktır. Anlamlar hakkında tahminlere ise [[yorum]] denir, örneğin [[rüya yorumu|rüya yorumları]].

== Kestirim ==
[[Kestirim]], bir sonucun hesaplanarak elde edilen bir yaklaşımıdır, hesaplama için kullanılan bilgi eksik veya belirsiz olsa dahi elde edilen sonuç pratik anlamda kullanılabilirdir. [[Kestirim teorisi]], [[istatistik]] ve [[sinyal işleme]]nin bir dalıdır, ölçülmüş veya gözlemlenmiş verilere dayanarak parametrelerinin kestirilmesi ile ilgilidir. Eğer tahmin edilen, bir gruba aidiyet ise, bu konu [[istatistik sınıflandırma]]nın sahasına girer.

[[Matematik]]te *yaklaşıklama* (veya yaklaşıklık) veya [[kestirme]], kendisi kolaylıkla hesaplanamayana bir niceliğin tipik olarak alt ve üst sınırlarının bulmak demektir. İlk sonuçlar kullanılmaz derecede belirsiz olsa da, hesaplamanın sonucu elde edilen [[özyineleme|özyineli]] girdi ile çıktı [[yineleme]]li olarak temizlenebilir ve sonuç yaklaşık olarak [[doğruluk ve kesinlik|doğru ve kesin]] olabilir.

== Öndeyi ve öngörü ==
*Öndeyi* veya *yordama* olayların gelecekte nasıl gerçekleşeceğine dair bir deyimdir, çoğu zaman tecrübe veya bilgiye dalıdır. Bir öndeyi belli bir sonuç beklentisi hakkında olabileceği gibi bir grup sonucu da içerebilir. Gündelik dilde bazen *kehanet* de denir. Bu kavram için "öngörü" karşılığı da kullanılmakla birlikte, *öngörmek* aynı zamanda "planlamak", "kararlaştırmak", "göz önünde tutmak" anlamına da gelmekte olduğu için bu kullanım kavram kargaşasına yol açabilir. Ertesi günkü hava durumunun nasıl olacağını söylemek bir öndeyi veya yordamadır.

== Konjektür ve hipotez ==
Matematikte *konjektür*, kanıtlanmamış, doğru görünen ve hatalı olduğu kanıtlanmamış bir önermedir. Bilimde ise *hipotez*, gözlemlenebilir bir olgu için öne sürülen bir açıklamadır. Psikolojide bir olayın nedeni hakındaki tahminlere *çıkarım* denir.

== Kehanet ve falcılık ==
[[Kehanet]], doğaüstü yollardan gizli, bilinmeyen şeyleri veya geleceği tahmin etme işidir. Kahinlerin etkinliklerinin sosyal bir boyutu vardır. Belli âdet veya kurallara göre ve çoğu zaman sosyal bir özellikleri vardır. [[Falcılık]] ise daha çok gündelik hayatla ilgilidir ve kişisel amaçlıdır.

== Varsayım ==
[[Varsayım]] eldeki bilgiler incelenmeden doğru olduğu sayılan bir önermedir. Tahmin yürütülürken elde olmayan bazı bilgilerin doğru olduğu varsayılabilir.

== Psikoloji ve parapsikolojide ==
[[Beklenti]], ([[epistemolojik|epistemik]] anlamda, en çok gerçekleşmesi muhtemel sayılan şeydir. Beklentiler kültürel birikimimizle ilişkilidir, örneğin yazı-tura atarken paranın yere geri düşmeme beklentisi, uzay çağından önce olmayan bir beklentidir.

Tahmin yürütmekte kullanılan bilgi ve duyumların doğaüstü olması [[Parapsikoloji]]nin sahasıdır. [[Prekognisyon]] (önsezi) geleceğe ait sezilere dayanan algılardır, bunlar şimdiki zamana ve duyularımıza dayalı olmayan bilgilerdir. [[Duru görüm]], duyular dışında yollar ile bir kişi, cisim, yer veya olay hakkında bilgi edinmektir.

== Felsefe ==
[[Felsefe]]deki anlamıyla ise *spekülasyon* (fikir yürütmek), olasılıklara dayalı çıkarımlarla tahminî bir 
sonuca varmaktır.

[[Edebiyat]], [[antropoloji]], [[sosyoloji]] gibi mutlak doğruların olmadığı sahalarda bir şeyin varlık nedeni veya anlamı hakkında *yorum'' yapmak bir diğer tahmin türüdür, bu, yorumsama (hermeneutik) sahasının konusudur.

## Tıp
Prognoz (Yunanca πρóγνωσις - ön bilgi), gelecekte olacak olaylar, gelişmeler veya şartlar hakkında bir deyimdir. Bu terim tıpta bir hastalığın gelişimi, süresi ve sonucunu hakkındaki beklenti olarak kullanılır.

## Kaynakça