Ironic (Alanis Morissette şarkısı)

"**Ironic**" Kanadalı şarkıcı Alanis Morissette şarkısıdır. Şubat 1996'da üçüncü stüdyo albümü *[[Jagged Little Pill|Jagged Little Pill'de]]* (1995) üçüncü single'ı olarak yayınlandı. Morissette ve Glen Ballard tarafından yazılmış ve yapımcılığı üstlenmiştir. "Ironic", B majör anahtarıyla yazılmış bir şarkıdır ve dakikada seksen beş vuruşluk orta tempo içerir. Sözler, "ironik" olarak tanımlanan birkaç durumu sunuyor; bu, bunlardan herhangi birinin aslında *[[ironi]]nin* kabul edilen anlamıyla eşleşip eşleşmediği konusunda tartışmalara yol açmıştır.

Parça, altı hafta boyunca Kanada ''RPM'''de En İyi Tekliler listesinde zirveye ulaştı. Ayrıca Avustralya, Yeni Zelanda ve Norveç'te ilk beşe ulaştı. Amerika Birleşik Devletleri'nde şarkı 13 Nisan 1996'da dört numaraya ulaştı ve o zamandan beri sanatçının ''Billboard'' Hot 100'de en yüksek listeye sahip single'ı(tekli) oldu. "Ironic", Amerika Kayıt Endüstrisi Birliği (RIAA) tarafından altın sertifika aldı. Şarkı, Yılın Teklisi dalında Juno Ödülü'nü kazandı ve 1997'de Yılın Kaydı ve En İyi Kısa Biçimli Müzik Videosu dallarında iki Grammy Ödülü adaylığı aldı. Müzik videosunu Fransız yönetmen Stéphane Sednaoui çekti. MTV, müzik videosunu 1996'da altı MTV Video Müzik Ödülü'ne aday gösterdi ve üçünü kazandı. Müzik videosu VH1'in "En İyi Müzik Videoları" listesinde yer aldı ve DBA Flip, Allison Rheaume, Rusty(grup) ve "Weird Al" Yankovic tarafından parodisi yapıldı.

Eylül 2001'de, 11 Eylül saldırılarının ardından "Ironic", Amerikan kitle iletişim şirketi Clear Channel Communications tarafından sözlerinden dolayı uygunsuz olarak etiketlendi. Şarkı, Morissette'in Jagged Little Pill World Tour (1995) ve derleme albümleri *MTV Unplugged* (1999), *The Collection* (2005) set listesine dahil edildi. Şarkı, Meksikalı Jesse & Joy tarafından *Esta Es Mi Vida Sesiones* (2007) albümü ve Amerikalı grup Four Year Strong tarafından cover albüm *Really All* (2009) için yorumlandı.

## Sözler ve kompozisyon
"Ironic", Alanis Morissette ve Glen Ballard tarafından yazılmış olup ve sanatçının üçüncü stüdyo albümü *[[Jagged Little Pill]]* (1995) için üretilmiştir. ''Billboard'dan'' Christopher Walsh ile yaptığı bir röportajda Ballard, Ironic'in nasıl yazıldığını şöyle yorumladı: "15 dakika içinde yazdık. 'Ironic' yazdığımız üçüncü şarkıydı. Sadece eğleniyorduk. 'Bunun ne olduğunu, hangi tür olduğunu bilmiyordum" 

### Dilbilimsel tartışma
Şarkının *[[ironi]]k* kelimesini kullanması medyanın ilgisini çekti; *[[The New York Times|The New York Times'tan]]* Jon Pareles'e göre, şarkıda geçen imalarda belirgin bir "ironik olmayan" anlam var. *[[Oxford English Dictionary|Oxford İngilizce Sözlüğü'ne]]* göre *ironi*, "beklenene veya beklenebilecek olana kasıtlı olarak aykırı görünen bir durum veya olay; varsayımlar veya beklentilerle acımasız, esprili veya garip bir şekilde çelişen bir sonuç". Bu nedenle şarkıda geçen  "Ödediğinde bedava yolculuk" ve "Zaten geç kaldığında trafik sıkışıklığı" gibi sözler ironik değildir.

Morissette şunları söyledi: "'Ironic'te söylediğim şeyin ironik olup olmadığı konusundaki büyük tartışma benim için travmatik bir tartışma değildi. Arada bir malapropizm kraliçesi olacağım gerçeğini her zaman benimsemiştim. Glen ve ben bunu yazarken, kesinlikle inatla her şeyin teknik olarak ironik olduğundan emin değildik."  2014'te Michael Reid Roberts, *[[Salon.com|Salon]]* adlı sitede şarkının bir savunmasını yazdı ve şarkının durumsal ironilere atıfta bulunduğunu söyledi: "beklenene kasıtlı olarak aykırı görünen ve sonuç olarak genellikle alaycı bir şekilde eğlenceli olan durum veya olaylar"  YouTube kanalı Vsauce'dan Michael Stevens, 2014'ün "Dord" bölümünde ironi tartışmasına zaman ayırdı. Bu videoda Stevens, tipik olarak alıntılanan "durumsal" ironi ile "dramatik" ironi arasındaki farkı ele alıyor. Ona göre, şarkının ironisi ille de durumların kendisinde olmayabilir, daha çok dramatik ironide olabilir. Durumların kendisi değil, hayatın kendisi ironiktir.

Komedyen Ed Byrne, şarkıya ironi içermediği için şaka yollu eleştirdiği bir skeç yaptı: "Bu şarkının tek ironik yanı, adının 'Ironic' olması ve ironinin ne olduğunu bilmeyen bir kadın tarafından yazılmış olması. Bu oldukça ironik."  Aralık 2009'da, komedi sitesi *CollegeHumor,* aktris Sarah Natochenny'nin yer aldığı ve Patrick Cassels'in sözlerini uygun şekilde ironik olacak bir biçimde değiştirdiği "Actually Ironic" adlı şarkının başka bir videosunu yayınladı. Örneğin, "Mısır güneş tanrısı Ra'ya, düğün gününüzdeki yağmur gibi."   Morissette *[[Jimmy Kimmel Live!|, Jimmy Kimmel Live'da]]* The Lonely Island ile 2013'te "Noktalı virgül" performansı sırasında gramer hatalarıyla dalga geçti!. İçinde Morissette, noktalı virgülün işlevini göstermek için hashtag rap kullanmalarının yanlış olduğunu açıklamak için şarkılarını kesti ve buna, dilbilgisini eleştirmesinin "ironik" olduğunu söylediler.

## Eleştiriler

### Liste başarıları
Kanada'da "Ironic", ''RPM'' Singles Chart listesine 8 Ocak 1996 tarihli sayısında 95 numaradan giriş yaptı. On iki hafta sonra parça, 1 Nisan 1996'da listenin zirvesine çıktı, altı hafta orada kaldı, İlk 100 içinde yirmi dokuz hafta geçirerek en son 22 Temmuz 1996'da  İlk 10'da 14 hafta geçirdi ve Morissette'in kendi "You Learn" şarkısının ardından 1996'nın iki numaralı şarkısı oldu. Diğer *RPM* listelerinde single, Alternative Rock Listesinde tek bir hafta zirvede kaldı, 11 hafta İlk 10'da kaldı 1996'yı bu listede yılın beş numaralı şarkısı olarak bitirdi. Adult Contemporary Chart'ta altı numaraya ulaştı.

ABD'de parça, ticari olarak piyasaya sürülmesinin ardından ''Billboard'' Hot 100 listesine 11 numaradan giriş yaptı. Şarkı 13 Nisan 1996'da dört numarada en yüksek başarısına ulaştı  "Ironic" şu anda Morissette'in Hot 100 listesindeki en yüksek hit parçasıdır. Diğer ABD listelerinde şarkı, üç hafta kaldığı *[[Billboard (dergi)|Billboard]]* Modern Rock Tracks'te  bir numaralı hit oldu. Şarkı, Mainstream Top 40 (Pop Şarkılar) listesinde zirveye ulaştı, Hot 100 Airplay listesinde (hem pop hem de ritmik/çapraz radyo istasyonlarını içeren) iki numaraya ulaştı, Adult Top 40 listesinde beş numaraya ulaştı.

Avustralya'da şarkı ARIA Singles Chart listesine 40 numaradan giriş yaptı. Sekizinci haftasında, iki hafta kaldığı 12 Mayıs 1996'da üç numaraya kadar yükseldi. Listede en son 21 Temmuz 1996'da 37 numarada yer aldı. Bugüne kadar "Ironic", şarkıcının Avustralya'daki en iyi liste başarısı yakalayan şarkısı oldu. Şarkı Yeni Zelanda'da 21 Nisan 1996'da 13 numaradan giriş yaptı, 19 Mayıs'ta üç numaraya kadar yükseldi ve son çıkışını 1996'da yaptı. 30 Haziran'da liste 36. sırada yer aldı ve toplam 11 hafta ilk 50'de kaldı.

Şarkı genel olarak Avrupa'da iyi karşılandı. Birleşik Krallık'ta "Ironic" 20 Nisan 1996'da giriş yaptı ve 11 numaraya kadar yükseldi. Listeden sekiz hafta sonra 67 numaradan ayrıldı  Norveç Tekli Listelerinde 18 numaradan giriş yaptı ve sonraki hafta 17 numaraya yükseldi. Üçüncü haftasında beş numaraya yükseldi ve daha sonra dört numaraya kadar yükseldi ve orada beş hafta kaldı 

## Tanıtım

### Müzik videosu

"Ironic" müzik videosu Stéphane Sednaoui  tarafından yönetildi ve 23 Ocak 1996'da yayınlandı  Videonun başında Morissette bir benzin istasyonunda, elinde bir fincan kahve ile otomobiline (1978 Lincoln Continental Mark V) doğru yürüyor. Ardından arabasıyla bir kış manzarasının içinden geçer ve şarkının ilk mısrasını söylemeye başlar. Nakarata gelince, ikinci bir Morissette gelir. Yeşil bir süveter giymiş ve yolcu tarafındaki arka koltukta oturur. Birinci nakarat bittiğinde, üçüncü bir Morissette gelir ve yine arka koltukta ama sürücü tarafında sarı bir süveter giymiştir. Yol boyunca sarı Morissette aynı anda şarkı söyleyip yemek yiyor ve ikinci mısraya gelindiğinde dördüncü ve son Morissette geliyor, kırmızı kazaklı ön yolcu koltuğunda oturuyor. İkinci nakarat sırasında, onlar hala araba sürerken pencereden dışarı tırmanıyor ve neredeyse bir köprüye çarpacaktı. Ancak bunu yaptıktan sonra yine de gülümsemeyi başarıyor. Olaydan sonra kamera araba kullanan Morissette'e geri döner ve şapkasını çıkarır, arka koltuğa fırlatır ve şarkıyı söylerken diğer üçü kadar gürültülü olur. Morissette outroyu söylediğinde, hala kış manzarasında araba kullanıyor ve aniden araba bozuluyor (muhtemelen benzini bitmiş, bu video onunla bir benzin istasyonunda başladığından beri kendi içinde "ironik" olabilir). Morissette (sürücü olarak) arabadan iner ve tüm "yolcuları" ortadan kaybolur.

2015 yılında *[[Vogue (dergi)|Vogue]]* için verdiği bir röportajda Morissette, videodaki kıyafetlerinin her karakterin kişiliğini yansıttığını söyledi. Kırmızı örgü bereli sürücü, kontrolü elinde tutan kişiydi, "sorumlu olan". Morissette'in "tuhaf" olarak bahsettiği cesur karakter, uzun sallanan örgülerden oluşan bir tacı olan sarı bir süveter giyiyor. Morissette örgüleri o kadar çok severdi ki sık sık sahnede giyerdi. Koyu kırmızı bir süveter ve pijama tipi pantolon giyen yolcu koltuğundaki kız, "romantik - hüzünlü ve düşünceli ve aynı zamanda risk alan" idi. Morissette, arka koltukta yeşil kazaklı kafa sallayan kıza gelince; "Yeşil kız en çok 'bütün ben' gibi hissediyor. Yeşil süveterli kız - eğlenceli olandı. Başını belaya sokar - su parkına giderken yanında olmasını istediğin kız odur." 

''Spin'den'' Charles Aaron, "Ironic" müzik videosunu "zarif" olarak adlandırdı. Video, 1996'da altı MTV Video Müzik Ödülü'ne aday gösterildi: "Yılın Videosu", "Bir Videoda En İyi Yönetmen", "İzleyicinin Seçimi", "En İyi Kadın Videosu", "Bir Videoda En İyi Yeni Sanatçı" ve "En İyi Düzenleme", son üçünü kazanıyor. 1997'de En İyi Kısa Biçimli Müzik Videosu dalında Grammy Ödülü'ne aday gösterildi. Ayrıca VH1'in En İyi 100 Videosu listesinde on sekiz numarada yer aldı.

1996'nın sonlarında, orijinal şarkıyla dudak senkronizasyonu yaparken Morissette'in eylemlerini ve gardırobunu taklit eden Allison Rheaume adlı 6 yaşındaki Kanadalı bir kızın yer aldığı videonun parodi versiyonu yayınlandı. Sonunda babası onu arabada garaj yolunda otururken fark eder ve dalga geçmeyi bırakmasını söyler. Videonun David Rheaume  tarafından yönetilen bu versiyonu MTV'de oynatıldı ve Morissette'in CD/DVD'si *The Collection'da* (2005) yer aldı.

Kanadalı grup Rusty, 1997 single'ları "Empty Cell" için müzik videosunun 2. versiyonunda "Ironic" in parodisini yaptı.

"Weird Al" Yankoviç, 2003 yılında ön yolcu koltuğunda Morissette'in dördüncü versiyonunun yerini aldığı televizyon komedi dizisi *Al TV* için videonun parodi versiyonunu yaptı.

2018'de Toronto R&B şarkıcısı Ramriddlz, "Worst Love" adlı single'ının müzik videosunda "Ironic" e saygılarını sundu.

### Canlı performanslar
Şarkı, Morissette'in konser turu Jagged Little Pill World Tour (1995) için set listesine eklendi. Şarkı, turun video albümü *Jagged Little Pill Live'a* (1997) eklendi. O zamandan beri "Ironic", *MTV Unplugged* (1999), *Feast on Scraps* (2002), *Live in the Navajo Nation* (2002), ve *The Collection* albümlerinin  yanı sıra 1997 Grammy Ödülleri ve *[[MTV Unplugged]]* derleme albümlerinde yer aldı.

Morissette, "İronik" ile eşcinsel evliliğe verdiği desteği ifade etti. Mart 2004'te Morissette, GLAAD Medya Ödüllerinde şarkının bir sözünü: "Hayallerimin erkeğiyle tanışmak / Ve sonra güzel kocasıyla tanışmak" olarak değiştirdi. *[[USA Today|USA Today'e]]* eşcinsel sendikalara verdiği desteğin "akıllı sözlerden bir adım öteye gittiğini" söyledi. "[Onun] fantezisinin artık eşcinsel çift arkadaşlarından bazılarıyla evlenmek olacağını" belirtti. Daha sonra Haziran 2004'te VH1'e şunları söyledi: "Resmi olarak nişanlı olan eşcinsel çift arkadaşlarım yok, ancak eşcinsel topluluğunu bu şekilde desteklemekten onur duyarım. Morissette *iTunes Originals* sürümü için şarkının değiştirilmiş sözleriyle akustik bir versiyonunu kaydetti.Morissette, şarkıyı 2005 yılında House of Blues'da Avril Lavigne ile birlikte seslendirdi.

## Yorumlamalar (cover)
2003 yılında Ji-In Cho, Alman listelerinde başarılı olan *Fame Academy* yetenek yarışmasının Almanca versiyonu için şarkıyı yorumladı. "Ironic", 2007'de Meksikalı Jesse & Joy tarafından *Esta Es Mi Vida Sesiones*  albümleri için ve pop punk grubu Four Year Strong tarafından 90'ların hit parçalarını içeren  *Couldn's It All* (2009) için seslendirildi.

2015 yılında Morissette, *[[The Late Late Show with James Corden|James Corden ile The Late Late Show'da]]* şarkının teknoloji çağı için "güncellenmiş" yeni sözlerle ve orijinalin dilbilimine bir saygı duruşuyla bir versiyonunu söyledi.

## Ekip
Parçanın üretiminde katkısı bulunanlar;

* Alanis Morissette&nbsp;– vokal, yapımcı, yazar
* Glen Ballard&nbsp;– yapımcı, gitar, yazar
* Lance Morrison&nbsp;– bas gitar
* Rob Ladd&nbsp;– davul ve perküsyon
* Michael Thompson&nbsp;– organ(müzik aleti)
* Basl Fung&nbsp;– gitar
* Chris Fogel&nbsp;– mixing

## Liste başarıları

### Haftalık liste

### Yıl sonu başarıları

### Tüm listeler

## Satışlar

## Sürüm geçmişi

## Kaynakça