Saha Cumhuriyeti arması

**[[Yakutistan|Saha Cumhuriyeti]] arması** (Yakutça: Саха Өрөспүүбүлүкэтин дьаралыга, *Saha Öröspüübülüketin caralıga*; Rusça: Герб Республики Саха, *Gerb Respubliki Saha*), Rusya Federasyonu içerisindeki Yakutistan'ın (veya Saha Cumhuriyeti) bayrağı ve milli marşının yanı sıra resmi bir sembolüdür. Arma, ortasında beyaz bir güneşten oluşan arka plan üzerinde tarih öncesi "Şişkin pisanitsa" petrogliflerine dayanan at sırtında bir flama taşıyan bir binicinin kırmızı silueti olan bir daireden oluşur. Merkezdeki görüntü, yedi eşkenar dörtgen kristal benzeri figür şeklindeki geleneksel Yakut süsleri ve "Республика Саха (Якутия) • Саха Өрөспүүбүлүкэтэ" yazılarıyla çerçevelenmiştir. Bu arma, resmi olarak 26 Aralık 1992'den beri kullanılmaktadır.

1992'den önce Yakutistan, Yakut Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti olarak varlığını sürdürüyordu. 1937'den önce Yakut ÖSSC, üzerinde Lena Nehri, kutup ışıklarının bir tasvirini ve ÖSSC'nin adını içeren korenizatsiya temelli bir arma kullanıyordu. 1937'den sonra Yakut ÖSSC, Rusya SFSC'nin armasını kullanmaya başladı.

## Sembolizm
Armanın merkezi unsuru, flama tutan eski bir binicinin tasviridir. Bu tasvir, Rus Bilimler Akademisi'nin Büyük Kuzey Seferi'ndeki üyeleri tarafından 1745 yılında Şişkino köyü yakınlarında bulunan kaya resimlerinden biriydi. Resmin Kurıkanlar tarafından yapıldığına inanılıyordu. Bilim adamları, resimde tasvir edilen binicinin Kurıkanların klanlarının ve kabilelerinin liderleri olduğuna inanıyor. Resimdeki kızıl bayrak, Kurıkan kabilelerinin birliğini ve gücünü simgeliyordu.

Dış çemberdeki kristal benzeri yedi eşkenar dörtgen figür, Yakutistan'ın doğal kaynaklarından biri olan elmasları simgeliyor. Bu yedi elmas, aynı zamanda Yakutistan'da yaşayan halkların birliğini simgeliyor: Yakutlar, Ruslar, Evenkiler, Evenler, Çukçiler, Dolganlar ve Yukagirler.

## Tarihçe

### Yakutsk Oblastı olarak
Yakutsk Oblastı'nın arması, 5 Temmuz 1878'de onaylandı. Arma, pençelerinde kırmızı bir samur tutan siyah bir kartal ile gümüş bir kalkandan oluşuyordu. Kalkan, üstünde Çar'ın tacını bulunduruyor ve Aleksandr'ın kurdelesiyle iç içe geçmiş altın meşe yapraklarıyla çevrilidir.


Dosya:Якутская область МВД Бенке.jpg|Rus İmparatorluğu İçişleri Bakanlığı'nın versiyonu, 1880
Dosya:Якутская область изд.Сукачова.JPG|Sukaçova'nın versiyonu, 1878
Dosya:Якутская обл 1878 из Винклера.jpg|Pavel Vinkler'in versiyonu, 1899


### Yakut ÖSSC olarak
Yakut ÖSSC'nin ilk arması, 13 Şubat 1926'da 4. Tüm Yakutsk Sovyetler Kongresi'nde onaylanan ve 17 Eylül 1926 tarihli 4. toplantısında Yakut Merkez Yürütme Kurulunun 2. oturumunda alınan kararla yürürlüğe giren Yakut ÖSSC'nin 1926 Anayasasında tanımlanmıştır. Armanın tasarımı şu anda hala bilinmemektedir.

Yakut ÖSSC'nin arması, Yakut ÖSSC Merkez Yürütme Komitesi tarafından 9 Mart 1937'de Yakut ÖSSC 9. Olağanüstü Kongresi'nde kabul edilen Yakut ÖSSC'nin 1937 Anayasasında bilinen ilk şekliyle tanımlanmıştır. Arma, bazı ek yazılar hariç Rusya SFSC'nin arması ile aynıydı. Bu yazılar, Yakutça için yeni bir alfabenin Sovyetler Birliği Halk Eğitim Komiserliği kararnamesiyle onaylanmasından sonra değişti.

31 Mayıs 1978'de Yakut ÖSSC'nin yeni anayasasının kabul edilmesinden sonra armaya bazı değişiklikler yapıldı. Bu değişiklikler, armanın üst kısmına sarı bordürlü kırmızı bir yıldızın eklenmesi ve yazıların konumunun yeniden düzenlenmesiydi.


Dosya:Coats of arms of None.svg|1926-1937
Dosya:Emblem of the Yakut ASSR (1937-1939).svg|1937-1939
Dosya:Emblem of the Yakut ASSR (1939-1978).svg|1939-1978
Dosya:Emblem of the Yakut ASSR.svg|1978-1990


### Yakutistan (Saha Cumhuriyeti) olarak

4 Nisan 1992'de Saha Cumhuriyeti, yeni bir anayasa kabul etti. Saha Cumhuriyeti'nin kendi arması o zaman daha yapılmamıştı, bu nedenle anayasa sadece şunu belirtiyordu:

Bir devlet armasının tasviri onaylandı ve 22 Temmuz 2008'de yapılan değişikliklerle Saha Cumhuriyeti Anayasasına eklendi.

#### Kelime değişikliği
Haziran 2016'da hükûmet, Yakut dilinde "Cumhuriyet" kelimesinde gidilen değişikliği yasalaştırdı. Yakutça cumhuriyet anlamına gelen Республиката (*Respublikata*), Өрөспүүбүлүкэтэ (*Öröspüübülükete*) olarak değiştirildi.  Bu değişiklik, arma üzerindeki yazıları etkiledi.

15 Haziran 2016'da bu kelime değişikliğini resmen kabul etmek için anayasa değiştirildi ve 25 Ekim 2016'da "Saha (Yakutistan) Cumhuriyeti'nin Resmi Sembolleri Hakkında Kanun" ile arma üzerindeki yazı değiştirildi.


Dosya:Coat of Arms of Sakha (Yakutia) (1992-2016).svg|26 Aralık 1992 - 25 Ekim 2016
Dosya:Coat of Arms of Sakha (Yakutia).svg|25 Ekim 2016 - günümüz


## Tasarımcılar

* Afanasi Nikolayeviç Osipov (1928 doğumlu) - ressam, SSCB Halk Sanatçısı, Rusya I. Repin Devlet Ödülü sahibi, Saha Cumhuriyeti Onurlu Sanatçısı, Rusya Sanat Akademisi'nin tam üyesi. Rusya Federasyonu Sanatçılar Birliği üyesi.
* Vasili Semenoviç Parnikov (1935 doğumlu) - grafik sanatçısı, Saha Cumhuriyeti'nin Onurlu Sanatçısı. Rusya Federasyonu Sanatçılar Birliği üyesi.
* Vladimir Nikiforoviç İgnatiyev (1948 doğumlu) – grafik sanatçısı, tasarımcı.
* İnnokentiy Afanasiyeviç Potapov (1932 doğumlu) - sanat tarihçisi, Rusya Federasyonu Onurlu Sanatçısı, Rusya Sanat Akademisi'nin karşılık gelen üyesi, Saha Cumhuriyeti Platon Oyunski Devlet Ödülü sahibi. Rusya Federasyonu Sanatçılar Birliği üyesi.

## Kaynakça

### Notlar

### Alıntılar

### Alakalı eserler

#### Anayasalar

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

#### Kitaplar

* 
* 
* 
*