Wangari Maathai

**Wangari Muta Maathai** (1 Nisan 1940 - 25 Eylül 2011), Kenyalı çevreci ve siyasi eylemcidir.

2004 yılında sürdürülebilir kalkınma, demokrasi ve barışa olan katkılarından dolayı Nobel Barış Ödülü alarak bu ödülü alan ilk Afrikalı kadın olmuştur. Hon. Dr. Maathai aynı zamanda Kenya Ulusal Meclisinin seçilmiş bir üyesidir ve Ocak 2003 ve Kasım 2005 tarihleri arasında başkan Mwai Kibaki'nin hükûmetinde *Çevre, Doğal Kaynaklar ve Vahşi Hayat Bakan Yardımcısı* olarak görev yapmıştır. Kikuyu etnik grubunun bir üyesidir.

## Eğitimi
İlk ve orta öğrenimini Kenya'da tamamladıktan sonra, Amerika Birleşik Devletleri ve Almanya'da biyoloji eğitimi almıştır. Lisans derecesini 1964 yılında bugün Benedictine College olarak bilinen Mount St. Scholastica'dan almış ve Nairobi'ye dönmeden önce yüksek lisansını Pittsburgh Üniversitesi'nde yapmıştır. Nairobi Üniversitesi'nde veterinerlik tıbbı üzerine doktora yapmış ve doktor unvanını kazanan ilk doğu Afrikalı kadın olmuştur. 1971 yılında aynı üniversitede, veterinerlik anatomisi profesörü olmuş ve daha sonra veterinerlik fakültesinin dekanlığını yapmıştır.

## Eylemleri ve siyasi hayatı
Maathai 1977'de çevreci bir hükûmet dışı örgüt (NGO) olan Yeşil Kuşak Hareketi'ni kurdu. Bu hareket kapsamında toprak erozyonunu önlemek için Kenya'da günümüze dek 30 milyon ağaç dikilmiştir. Bu nedenle Maathai "Ağaç Kadını" diye adlandırılmaktadır. Maathai, aynı zamanda Kenya Ulusal Kadın Konseyi'nin (Maendeleo Ya Wanawake) eski başkanlarından biridir.

Daniel Arap Moi'nin rejimi zamanında, Maathai çok partili seçim yapılmasını ve siyasal yozlaşmaya ve kabile politikalarına son verilmesini talep ettiği için birçok kez hapse girmiş ve saldırıya uğramıştır. 1989'da Moi'nin Kenya Times Medya bina kompleksinin inşaatını durdurarak, neredeyse tek başına Nairobi'deki Uhuru Parkı'nı kurtarmıştır.

1997'de Maathai'nin başkanlık için adaylığını koyduğu Kenya'nın ikinci çok partili seçimleri etnik şiddetle gölgelenmiş ve partisi, Maathai'nin adaylığını geri çekmiştir.

2002'de Maathai'nin partisi "Ulusal Gökkuşağı Koalisyonu", seçimlerde iktidardaki Kenya Afrika Ulusal Birliğini yenilgiye uğratmış ve Maathai parlamentoya seçilmiştir.

2003'te Çevre, Doğal Kaynaklar ve Vahşi Hayat Bakanlığı'nda bakan yardımcısı olarak görev almıştır. Aynı yıl içinde *Kenya Mazingira Yeşiller Partisi* 'ni kurmuştur.

28 Mart 2005 tarihinde, Afrika Birliği'nin Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Konseyi'nin ilk başkanı seçilmiştir.

2006 yılında 2006 Kış Olimpiyatları açılış kutlamalarında sekiz bayrak taşıyıcıdan biri olmuştur. 21 Mayıs 2006 tarihinde Connecticut College tarafından kendisine fahri doktora verilmiştir.

Maathai, Ocak 2007'de Nairobi'deki Dünya Genç Yeşilleri konferansını düzenlemiş, 2008'de dünyanın her tarafından Yeşiller Partilerinin katılacağı bir Dünya Yeşilleri konferansı düzenlemeye hazırlanmaktadır.

30 Eylül 2006'da otobiyografisi, *Boyun Eğmeyen: Bir Kadının Hikayesi* piyasaya çıkmıştır.

## Nobel Barış Ödülü
 
Norveç Nobel Komitesi Maathai'ye 2004 Nobel Barış Ödülü'nü verirken onun için şöyle konuşmuştur: "Maathai Kenya'daki baskıcı rejime karşı cesaretle karşı durdu. Onun bir benzeri daha olmayan eylemleri hem ulusal hem uluslararası alanda ülkesinde yaşanan siyasi baskıya dikkat çekti. Maathai demokratik haklar savaşı veren birçoklarına ilham verdi ve özellikle kadınları durumlarını iyileştirmeleri için cesaretlendirdi."

## Ödülleri
* 1984: Right Livelihood Ödülü ("Alternatif Nobel Ödülü" adıyla da bilinir)
* 1987: Global 500 Roll of Honour 
* 1991: Goldman Çevre Ödülü
* 1991: Africa Ödülü
* 1993: Edinburgh Madalyası ("Bilim aracılığıyla insanlığa yaptığı büyük katkılardan" dolayı)
* 2004: Petra Kelly Ödülü
* 2004: Sophie Ödülü
* 2004: Nobel Barış Ödülü 
* 2006: Légion d'honneur
* 2009: legion d'homour
* 2009: Yükselen Güneş Nişanı

## Bibliyografya
* Max Andrews (Ed.): Land, Art: A Cultural Ecology Handbook. London, Royal Society of Arts, 2006 ISBN 978-0-901469-57-1 (Interview with Wangari Maathai)
* Wangari Maathai, *Unbowed: A Memoir*, Knopf, 2006. ISBN 0-307-26348-7
* Wangari Maathai, *The Greenbelt Movement: Sharing the Approach and the Experience*, Lantern Books, 2003. ISBN 1-59056-040-X
* Wangari Maathai, *The Canopy of Hope: My Life Campaigning for Africa, Women, and the Environment*, Lantern Books, 2002. ISBN 1-59056-002-7
* Wangari Maathai, *Bottom is Heavy Too: Edinburgh Medal Lecture*, Edinburgh UP, 1994. ISBN 0-7486-0518-5

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Yeşil Kuşak Hareketi Resmi Sitesi: Yeşil Kuşak Hareketi ve Wangari Maathai 
* Nobel daveti 
* Wangari Maathai belgeseli 
* Sofie Ödülü daveti 
* Chinadialogue Editori Isabel Hilton'un Wangari Maathai ile yaptığı röportaj 
* Wangari'nin Nobel ödülü üzerine BBC haberi 
* BBC'de Wangari 
* Maathai biyografi 
* Biography on Right Livelihood Awards web sitesinde Maathai biyografisi
* goldmanprize.org adresinde Maathai'nin profili
* FemBio: Wangari Maathai
* Kenya Hükümeti: Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı "Dr Maathai'nin biyografisi  
* Pacifica Radyosu'nun 8 Mart 2005 tarihli "Democracy Now!" programında Wangari Maathai ile söyleşi 
* ''MotherJones.com'' adresinde Maathai ile röportaj 
* "Kenyalı Nobel Barış Ödülü Aldı" 
* Lantern Books yayıncısının web sitesi 
* LearnToQuestion/Maathai Maathai hakkında linkler veren bir site 
* ECOSOCC
* Marion Enstitüsü