Ambystoma mexicanum

***Ambystoma mexicanum*** veya **aksolotl**, *[[Ambystoma]]* cinsine bağlı bir semender türüdür.

Bu türün larvaları başkalaşım geçirmezler, bu nedenden yetişkinleri suda yaşar ve solungaçları vardır. Bu türün habitatı asıl olarak Meksika Chalco Gölü ve Meksika'nın dağ gölleridir.

Aksolotllar, vücutlarının çeşitli parçalarını ve uzuvlarını yeniden üretebilme yeteneğine sahip olduklarından, kolay üretilebildiklerinden ve embriyolarının büyük oluşundan dolayı bilimsel araştırmalarda yaygın olarak kullanılır. Birçok ülkede ev hayvanı olarak da yetiştirilmektedir.

Bu türler başlangıçta Meksiko'nun altında yatan Xochimilco Gölü gibi birkaç gölde bulundu. Aksolotllar, başkalaşım geçirmeden yetişkinliğe ulaşmaları bakımından ikiyaşamlılar arasında olağandışıdır. Yetişkinler karaya çıkmak yerine suda kalır ve solungaçlarını korur. Aksolotllar, Kuzey Amerika'nın çoğunda yaygın olan ve ara sıra paedomorfik hale gelen yakından ilişkili *[[Ambystoma tigrinum]]*'un larva aşamasıyla karıştırılmamalıdır. Ayrıca, aksolotl ile yakından ilişkili olmayan, ancak yüzeysel bir benzerlik taşıyan farklı bir aileden tamamen suda yaşayan *[[Necturus]]* türleri ile karıştırılmamalıdırlar. 2020 itibarıyla, Mexico City'deki kentleşme ve buna bağlı olarak su kirliliğinin yanı sıra tilapia ve levrek gibi istilacı türlerin ortaya çıkması nedeniyle vahşi aksolotlların nesli tükenmek üzereydi. Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) tarafından yaklaşık 50 ila 1000 yetişkin bireyin azalan nüfusu ile vahşi doğada kritik tehlikede olarak listelenirler ve Nesli Tehlike Altındaki Türlerin Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) Ek II'de listelenirler. Aksolotl, uzuvları, solungaçları, gözleri ve beyinlerinin bölümlerini yenileme yetenekleri nedeniyle bilimsel araştırmalarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Aksolotl ayrıca Meksika pazarlarında yiyecek olarak satılırdı ve Aztek diyetinde temel bir ögeydi.

Bir çeşit semender olan bu hayvanlar evrimlerini tamamlayamadıkları için türünün diğer örneklerinden farklı olarak suda yaşamaya devam etmek zorundadır. Göz kapakları olmayan nadir canlılardandır.

**Axolotl (Ambystoma mexicanum)** **üzerinde yapılan deneyler;**

#### Femur Kırığı ve Kemik İyileşmesi Deneyi (2022)
Axolotl'larda femur kırığı modeli kullanılarak kemik iyileşmesi süreçleri incelenmiştir.

#### Eklem Rejenerasyonu Deneyi (2012)
Axolotl'larda uzuv amputasyonu sonrası eklem rejenerasyonu ve gen ekspresyonu analiz edilmiştir.

#### AmbLOXe Enzimi ve Yara İyileşmesi Deneyi (2011)
Axolotl'larda bulunan AmbLOXe enziminin yara iyileşmesi ve rejenerasyon üzerindeki etkileri araştırılmıştır.

#### DNA Onarımı ve Rejenerasyon Deneyi (2021)
Axolotl'larda uzuv rejenerasyonu sırasında DNA onarım mekanizmaları incelenmiştir.

#### Genetik ve Rejenerasyon Deneyi (2023)
Axolotl'larda rejenerasyon sürecinde genetik ve epigenetik düzenlemeler araştırılmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* Follow the Eggs, Hatchlings and Juveniles
* Mating Dance and Laying Eggs
* Follow the Eggs and Hatchlings (2nd Batch)
* Indiana U Axolotl Colony
* University of KY Axolotl Colony 
* Mystical amphibian venerated by Aztecs nears extinction 
* The animal that’s everywhere and nowhere 
* 
* "The Tao of Axolotl"  – thetolteciching.com; on folklore
* 
* 

## Kaynakça