Timur Kocaoğlu

**Timur Kocaoğlu** (31 Mayıs 1947, İstanbul), Özbek asıllı Türk tarihçisi, dilbilim ve siyaset bilimi uzmanı. Columbia Üniversitesi'nde doktora tezini savunan ilk Özbek bilim adamı. 1947 yılında İstanbul'da Buhara Halk Sovyet Cumhuriyeti liderlerinden biri olan Osman Kocaoğlu ailesinde doğdu. 1971 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. 1977'de Columbia Üniversitesi'nde (New York) Sanat, Orta Doğu Dilleri ve Kültürleri (MELAC) Bölümü'nde okudu, ardından 1979'da Columbia Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Bölümü'nde siyaset bilimi alanında iki yüksek lisans tezi savundu. 1982'de Columbia Üniversitesi'nde görev yapan ünlü profesör Edward Allworth'un bilimsel rehberliğinde *National Identity in Soviet Central Asian Prose Fiction of the Post-Stalin Period: 1953— 1982* (*Stalin Sonrası Sovyet Orta Asya romancılığında* *Ulusal Kimlik:* 1953-1982) adlı tezini savundu. Timur Kocaoğlu bu tezi savunduktan sonra uzun yıllar Özgür Avrupa Radyosu'nda çalıştı.

## Hayatı
Timur Kocaoğlu, 31 Mayıs 1947'de İstanbul'da doğdu. O dönemde babası Osman Kocaoğlu siyasi baskılar ve iş için sık sık Türkiye'yi terk etmek zorunda kaldı. Timur dört yaşındayken ailesiyle birlikte Pakistan'ın Peşaver kentine taşındı. Bir İngiliz dil okulu *olan* Convent High School'da üç yıl okudu. 1957'de Osmanlı ailesi İstanbul'a döndü ve Timur eğitimine Ahmet Rasim İlkokulu'nda devam etti. Daha sonra Kartal Lisesi'nde ve ardından Pendik Lisesi'nde okudu. Lisede okurken tarih öğretmeni Nazmiye Togon ve edebiyat öğretmeni Selahattin Savcı'dan dersler aldı. Nazmiye Togan, Türk halklarının ulusal kurtuluş hareketinin liderlerinden biri ve ünlü bilim adamı Ahmed Zeki Validi Togan'ın eşiydi.

Timur Kocaoğlu lisede okurken arkadaşı Yusuf Çotuksöken ile birlikte "Duvar" adlı bir gazetesi çıkardı. Ayrıca o sıralarda fotoğrafçılık da yapıyordu. 1965 yılında İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı alanında okumaya başladı. Bu üniversitede ünlü Türk bilginleri olan Ali Nihad Tarlan, Abdulkadir Karahan, Ahmet Caferoğlu, Sadettin Buluç, Faruk Timurtaş, Muharrem Ergin, Fahir İz, Mehmet Kaplan, Ömer Faruk Akün, Ali Karamanlıoğlu gibi öğretmenlerden dersler aldı.

Üniversitede okurken babası Osman Kocaoğlu vefat etti. Osman Kocaoğlu, oğlu Timur'u son kez huzuruna davet ederek şöyle bir vasiyette bulunmuştu:

## Bilimsel aktivite
Osman Kocaoğlu'nın ölümünden haberi olmayan Columbia Üniversitesi profesörü Edward Allworth, onun adına bir mektup gönderir. Mektup, Buhara ve siyaseti ile ilgili bazı soruları içeriyordu. Mektubu alan Timur Kocaoğlu, babasının ölüm haberiyle birlikte mektupta yer alan bazı soruları yanıtlamaya çalışmıştır. Bu sayede Timur Kocaoğlu, Profesör Edward Allworth ile mektup vasıtasıyla tanışmıştır. Edward Allworth, Timur Kocaoğlu'nun Orta Asya halklarının edebiyatına ilgi duyduğunu fark edince bir bursla Amerika'ya gelmesine yardım eder.

1977 yılında Timur Kocaoğlu, bilimsel faaliyetleriyle birlikte Özgür Avrupa Radyosu'nda çalışmaya başladı. O sırada Özgür Avrupa Radyosu'nun haberleri 22 dilde yayınlanıyordu. Bunlar arasında 6 Türk dili (Özbekçe, Kazakça, Kırgızca, Türkmence, Tatarca ve Başkurtça) vardı. Bilim adamı, Özgür Avrupa Radyosu'unda çalıştığı 17 yıl boyunca Özbekçe ve İngilizce yüzlerce bilimsel makale yazdı. Almanya'da çalışırken Almanca da öğrendi. Özgür Avrupa Radyosu'nda çalışmaya bir süreliğine ara verdikten sonra 1985-1988 yıllarında Marmara Üniversitesi'nde çalıştı. Özgür Avrupa Radyosu'da dört yıl daha çalıştıktan sonra 1993 yılında Koç Üniversitesi Dekanı Attila Aşkar'ın daveti üzerine Türkiye'ye döndü ve Koç Üniversitesi'nde dersler verdi. 1995-2005 yılları arasında Türk Dil Kurumunda çalıştı. 2011 yılından beri Michigan Üniversitesi'nde çalışmaktadır. 2021'de Michigan Üniversitesi'nden emekli oldu. Şimdi Özbekistan Ulusal Üniversitesi'nde online dersler veriyor. Ayrıca YouTube'da "Türkbilim Sanaltayı"nı kurdu ve bilimsel konferanslar düzenlemektedir.

## Eserleri

* Timur Kocaoğlu (Şimdi. ). Türk Dünyası Cümle Rehberi İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1992; 156
* Timur Kocaoğlu (Haz. ), Jön Türkistan: Türkistan Milli Bağımsızlık Düşünce Servisi Aylık Dergisi (Paris). cilt 1 (1929-1930). İstanbul: Ayaz Tahir Türkistan İdil-Ural Vakfı Yayınları, 1997
* Timur Kocaoğlu, "Jön Türkistan'ın Türkistan Basın Tarihindeki Yeri" Jön Türkistan: Türkistan Milli İstiklal Fikrine Hizmet Eden (Paris) Aylık Dergisi. cilt 1 (1929-1930). İstanbul: Ayaz Tahir Türkistan İdil-Ural Vakfı Yayınları, 1997; s. 13
* Timur Kocaoğlu, (Şimdi.). Türkistan'da Islahat Hareketleri ve Devrimler: 1900-1924. Haarlem (Hollanda): SOTA, 2001 (Birinci Baskı); 506 sayfa
* Timur Kocaoğlu, (Şimdi.). Türkistan'da Islahat Hareketleri ve Devrimler: 1900-1924. Haarlem (Hollanda): SOTA, 2001 (2. Basım: 2018) ; 506 sayfa
* Timur Kocaoğlu. Karai: Trakai Lehçesi. Münih: Lincom Europa Akademik Yayınları, 2006; 243 sayfa.
* Timur Kocaoğlu. Aşk Sözleri: Ağlamak. İstanbul: Kutlu Yayınevi, 2018; 245 sayfa.
*  .
* Timur Kocaoğlu ve Akartürk Karahan, Sevgili Güzel Hasine: Yüzbaşı Şerafettin'in Karısına Mektuplar, 1911-1922. İstanbul: Cümle Yayınları, 2018; 144 sayfa
* Timur Kocaoğlu. Maghjan Jumabayev: Alev, Özgürlük ve Aşkın Şairi. Astana (Kazakistan): Uluslararası Türk Akademisi, 2018; 93.
* Timur Kocaoğlu ve Muhammed Kayum Azizi. Binbir Bilmece: Özbek Ağızlarından Afganistan. İstanbul: Uluslararası Türk Akademi Yayını, 2019; 536 sayfa.
* Timur Kocaoğlu (Haz.) Türk Sözü ile Kültür Varlıklarının İzinde. İstanbul: Türk Dil Derneği Yayını (Yayıncı: Kutlu Yayınevi), Aralık 2020; 399
* Timur Kocaoğlu, Tülay Gençtürk Demircioğlu, and Akartürk Karahan. Kurtuluş Savaşı'nın Unutulan Şairi Dr. Şerafettin Bey (1889-1922) Derleme Şiirler. . Ankara: Türk Dil Kurumu, 2021; 287.
* Norman Graham, Folke Lindahl, Timur Kocaoğlu. Rusya ve Türkiye'yi Yeniden Büyük Hale Getirmek. Lanham: Lexington Books, 2021, 244
* Joliboy Eltezerov ve Timur Kocaoğlu (Haz.). Buhara Cumhuriyeti 101 yaşında / Buhara Cumhuriyeti 101 yaşında. İstanbul: KutluYayınevi, 2021; 282. (Özbekistan baskısı: Taşkent: Mumtoz, 2021).
* Timur Kocaoğlu, "Çağdaş Özbek Edebiyatı" Türk Dünyası El Kitabı, Dördüncü Cilt: Edebiyat (Türkiye Dışı Türk Edebiyatları). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, 1998 (Üçüncü Baskı); s. 179-197.
* Shamsiddin Kamoliddin — Timur Kocaoğlu.  Behbudi 1907 [Mahmudhoca Behbudi'nin Türkistan Kültürel Muhtariyeti Tasarımı]. Saarbrücken: Lambert Akademik Yayıncılık.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* 
* 
* Inoyatov S. „*Qatagʻon qurboni boʻlgan uch buyuk siymo*“. „Taʼlim va innovatsion tadqiqotlar“ Xalqaro ilmiy-metodik jurnal. Buxoro −2022. №&nbsp;1, -B.7-23
* Ayniy S. „*Taʼrixi inqilobi Buxoro*“. Dushanbe, 1987
* „*Tarixning nomaʼlum sahifalari*“, Hujjat va materiallar. Birinchi kitob. T.: „Gʻ.Gʻulom nomidagi nashriyot&nbsp;— matbaa ijodiy uyi“, 2009.
* "*Osman Khoja and the Origins of Jadidism in Bukhara, " in Türkistanʼda Yenilik Hareketleri ve İhtilaller, 1900-1924: Osman Hoca Anısına İncelemeler / Reform Movements and Revolutions in Turkistan, 1900-1924: Studies in Honour of Osman Khoja*, ed. Timur Kocaoğlu (Haarlem: SOTA, 2001)
* Yaş Türkistan, Cilt 1 (1929— 1930), haz. *Timur Kocaoğlu, Ayaz Tarih Türkistan İdil*. Ural Vakfı Yayınları, İstanbul, 1997