Sedat Bornovalı

**Sedat Bornovalı** (d. 31 Mayıs 1970, İstanbul), Türk sanat tarihçisi, akademisyen ve rehber. Nişantaşı Üniversitesi'nde mimarlık tarihi doçentidir. Bizans mimarisi, özellikle Ayasofya üzerine yaptığı eleştirel analizler nedeniyle uluslararası medyada "tarihçi ve Ayasofya uzmanı" olarak anılmaktadır. İstanbul'daki tarihi Società Operaia Italiana binası olan Casa Garibaldi'nin restorasyonunu yönetmiştir. Papa XVI. Benedikt ve Rum Patriği I. Bartholomeos da dahil olmak üzere devlet liderleri ve dini liderler için rehber ve tercüman olarak görev yapmıştır.

## Eğitim ve akademik kariyeri
İtalyan Lisesi'nde okuduktan sonra, Boğaziçi Üniversitesi'nde Turizm İşletmeciliği, İstanbul Üniversitesi'nde Sanat Tarihi ve Coğrafya eğitimi aldı. Yüksek lisans ve doktora (PhD) derecelerini İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Mimarlık Tarihi bölümünden aldı.

Nişantaşı Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi'nde doçent olarak akademik faaliyetlerini sürdürmektedir. Araştırmaları Bizans ve Osmanlı sanat tarihi, İstanbul kent tarihi ve geç Osmanlı dönemindeki İtalyan mimarların etkisi üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu kapsamda Giulio Mongeri ve Raimondo D'Aronco gibi mimarların eserlerini derinlemesine incelemiştir.
## Kamusal faaliyetler

### Ayasofya
Bornovalı, uluslararası medyada "tarihçi ve Ayasofya uzmanı" (*"historian and Hagia Sophia expert"*) olarak anılmaktadır. Ayasofya'nın camiye dönüştürülmesi tartışmalarına ve kamuoyu müzakerelerine katılmış, yapının doğru tarihsel anlaşılmasını engelleyen "mitler üzerine inşa edilmiş algıyı" (*"myth-constructed perception"*) eleştirmiştir. Ayrıca, Prokopius'un yazıları gibi dönemin tarihsel kaynaklarında yer almadığını vurgulayarak, binanın inşasıyla ilgili popüler efsaneleri de çürütmüştür. Bornovalı, 86 yıl sonra UNESCO Dünya Miras Listesinde olan yapı kompleksinde arkeolojik kazıların devam etmesini resmen öneren ilk uzman olmuştur.

### Casa Garibaldi
1863 yılında İstanbul'da kurulan İtalyan İşçi Yardımlaşma Derneği'nin (*Società Operaia Italiana di Mutuo Soccorso*) tarihi merkezi olan Beyoğlu'ndaki *Casa Garibaldi*'nin restorasyonunu yönetmiştir. Restorasyon çalışmaları sırasında binanın zemininde Geç Roma dönemine (yaklaşık M.S. 4. yüzyıl) tarihlenen bir mezar alanı (nekropol) ve tarihi katmanlar ortaya çıkarılmıştır. Bornovalı, bu arkeolojik buluntuların koruma altına alınması ve sergilenmesi sürecini koordine etmiş ve restorasyon süreci üzerine akademik bir çalışma yayımlamıştır.

### Kültürel ve diplomatik rolü
Devlet ziyaretleri ve diplomatik toplantılarda çeviri ve bilgilendirme görevleri üstlenmiştir. Hizmet sunduğu isimler arasında Rum Ortodoks Patriği I. Bartholomeos, 2006'daki Türkiye ziyaretinde Papa XVI. Benedikt ile 2025 Türkiye ziyareti sırasında Papa XIV. Leo da yer almıştır. Ayrıca, Cumhurbaşkanları Abdullah Gül ve Recep Tayyip Erdoğan ile İtalya Cumhurbaşkanı Giorgio Napolitano arasındaki görüşmelerde de görev almıştır.

## Sektörel görevler ve ödüller
Akademik faaliyetlerine paralel olarak kültürel turizm sektöründe de yönetici roller üstlenmiştir. 2002-2015 yılları arasında İstanbul Rehberler Odası (İRO) Başkan Vekilliği yaptıktan sonra, 2015-2021 yılları arasında İRO Başkanlığı görevini yürütmüştür. Ayrıca 2019-2021 yılları arasında Turist Rehberleri Birliği (TUREB) Başkan Vekilliği yapmıştır. Kendisi aynı zamanda Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) Tahkim Kurulu üyesidir.

Bu faaliyetleri nedeniyle 2010 yılında İstanbul Turizm Özel Ödülü'nü ve 2011 yılında Skal International'dan "Turizmde Kalite" (Skalite) ödülünü almıştır.

2009 yılından bu yana Kültür Bilincini Geliştirme Vakfı mütevelli heyeti üyesi, 2010 yılından bu yana Sanat Tarihi Derneği başkan vekili ve İstanbul Tarihi Alanları Alan Başkanlığı üyesidir.
## Eserleri
* *Boğaziçi'nin Tarih Atlası*, 2018, Timaş Yayınları, 
** *The Bosphorus: An Illustrated Story. From Prehistory to The Eurasia Tunnel*, 2019, Timaş Yayınları, 
** *Il Bosforo. Una storia illustrata* (Corrado Augias'ın önsözüyle), 2025, Timaş Yayınları, 
* *Tarihin En Uzun Şiiri Ayasofya*, 2020, Timaş Yayınları, 
** *Santa Sofia. Il poema più lungo della storia* (İtalyanca edisyon), 2021, Timaş Yayınları, 
* *Müzelik Müzeler*, 2021, Timaş Yayınları, 
* *Santa Maria Draperis & Beyoğlu'nda 400 Yıllık Bir Katolik Mabedi*, 2021, Yeditepe Yayınevi, 
* *Surp Yerrortutyun Katolik Ermeni Kilisesi*, 2025, Yeditepe Yayınevi, 

## Devlet Nişanları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Ufficiale ve Cavaliere OMRI – Quirinale.it resmi kaydı