Toplum hizmeti

**Toplum hizmetleri**, sivil toplumda bir kişi veya bir grup insan tarafından toplumların yararı için gerçekleştirilen ödemesiz işlerdir. Toplum hizmeti çoğu zaman hayırseverlik ve gönüllülük temelinde yürütülür; ancak kimi durumlarda eğitim programlarının, sosyal politika araçlarının ya da yargı kararlarının bir parçası olarak da kurgulanabilir. Toplum hizmetlerine topluluk projesi, sosyal hizmet uygulamaları, toplumsal ve sosyal etkinlikler ile doğal çevreye yönelik çalışmalar dâhildir.

## Tanım ve kapsam
Genel olarak toplum hizmeti; bireylerin veya grupların, kamusal yararı gözeterek, maddi karşılık beklemeden gerçekleştirdikleri faaliyetler bütününü ifade eder. Bu faaliyetler, belirli bir mahalle ya da yerel topluluk ölçeğinde olabileceği gibi, ulusal ve uluslararası düzeyde örgütlenen sivil toplum girişimlerini de kapsayabilir. Toplum hizmetinin temel özellikleri arasında gönüllülük, kamusal yarar amacı, katılımcılık ve dayanışma öne çıkar.

Toplum hizmeti; eğitim, sağlık, çevre, sosyal yardım, kültür-sanat, gençlik çalışmaları ve afet yönetimi gibi çok farklı alanlarda ortaya çıkabilir. Kimi toplum hizmeti etkinlikleri, profesyonel sosyal hizmet uzmanlarının rehberliğinde yürütülürken, kimileri tamamen gönüllü bireylerin inisiyatifiyle gerçekleşir.

## Toplum hizmeti türleri
Toplum hizmeti uygulamaları farklı amaçlar ve hedef gruplar doğrultusunda çeşitli biçimler alabilir:

* **Topluluk projeleri**: Bir mahalle ya da yerel toplulukta, altyapı, eğitim, sağlık, kültür veya çevre sorunlarını ele alan, belirli süreli projeler. 
* **Sosyal hizmet temelli etkinlikler**: Çocuklar, yaşlılar, engelliler, göçmenler veya risk altındaki gruplara yönelik destek programları, danışmanlık ve rehberlik çalışmaları. 
* **Doğal çevre etkinlikleri**: Ağaçlandırma kampanyaları, kıyı ve orman temizliği, biyolojik çeşitliliği korumaya yönelik çalışmalar. 
* **Toplumsal ve sosyal etkinlikler**: Dayanışma kampanyaları, yardım geceleri, bilinçlendirme toplantıları, kültür ve sanat festivalleri, farkındalık yürüyüşleri. 

Bu tür etkinlikler, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, okullar, üniversiteler veya bağımsız girişimler tarafından organize edilebilir.

## Gönüllülük ve hayırseverlik boyutu
Toplum hizmetinin önemli bir kısmı, gönüllü katılımla yürütülür. Gönüllüler, zamanlarını ve yeteneklerini hiçbir maddi karşılık beklemeden paylaşarak, hem toplumsal sorunların çözümüne katkıda bulunur hem de kişisel gelişim, sosyal bağlar ve vatandaşlık bilinci açısından kazanımlar elde ederler.

Hayırseverlik ise, toplum hizmetinin finansal ve kurumsal boyutunu destekler; bağışlar, sponsorluklar ve sosyal sorumluluk projeleri aracılığıyla toplum hizmeti faaliyetlerinin sürdürülmesine katkı sağlar. Bu bağlamda sivil toplum kuruluşları, gönüllü emeği örgütleyen ve kaynakları toplumsal ihtiyaçlara yönlendiren ara aktörler olarak önemli rol oynar.

## Eğitim ve zorunlu toplum hizmeti uygulamaları
Bazı eğitim kurumlarında, öğrencilerin toplumsal sorumluluk geliştirmeleri amacıyla “topluma hizmet uygulamaları” adı altında dersler veya gönüllü çalışma programları yürütülmektedir. Bu programlarda öğrenciler; çevre, eğitim, sağlık, kültür veya sosyal yardım alanlarında toplum hizmeti projelerine katılarak hem kuramsal bilgilerini uygulama fırsatı bulur hem de sivil katılım deneyimi kazanırlar.

Bazı ülkelerde mahkemeler, hafif suçlar için hapis veya para cezası yerine “zorunlu toplum hizmeti” yaptırımı uygulayabilir. Bu durumda toplum hizmeti, cezai bir yaptırım biçimi olmakla birlikte, yine toplumsal yarar üretmeye yönelik faaliyetler çerçevesinde kurgulanır.

## Toplumla sosyal hizmet ilişkisi
Toplum hizmeti, toplumla sosyal hizmet uygulamalarıyla yakından ilişkilidir. Toplumla sosyal hizmet; toplum örgütlenmesi, toplum kalkınması, sosyal planlama, sosyal eylem ve sosyal yönetim gibi alanlarda toplulukların kendi sorunlarını tanımlamasını ve çözüm üretmesini destekleyen profesyonel bir yaklaşımdır. Toplum hizmeti etkinlikleri, bu yaklaşımın somut uygulama araçları arasında yer alabilir.

Toplumla sosyal hizmet uygulamaları; veri toplama, ihtiyaç analizi, proje geliştirme, paydaş katılımı sağlama, planlama ve değerlendirme gibi aşamaları içerir. Bu çerçevede yürütülen toplum hizmeti faaliyetleri, yalnızca kısa vadeli yardım değil, aynı zamanda uzun vadeli toplumsal değişim ve güçlenme hedeflerini de içerebilir.

## Ayrıca bakınız
* Sivil toplum
* Gönüllülük
* Sosyal hizmet
* Hayırseverlik

## Kaynakça