İnyupikler

**İnyupikler** (kendilerince *Iñupiaq* (tekil) *Iñupiak* (ikil) *Iñupiat* (çoğul)), Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska eyaletinin kuzey (North Slope Borough) ve kuzeybatısında (Northwest Arctic Borough ve Nome Census Area) yaşayan İnuit kolundan bir Eskimo halkıdır. Alaska'daki tek İnuit halkı olduğu için **Alaska İnuitleri** adı da verilmektedir. Kendilerini *iñuk* («insan») kelimesi ile *-piaq* («gerçek») ekinden türettikleri *Iñupiaq* («gerçek insan») adıyla ifade ederler. Dillerini ise *Iñupiatun* («gerçek insana benzer») olarak adlandırırlar. Alaska Yerli Dil Merkezine göre Alaska yerlileri içinde 25.000 nüfuslu Yupiklerden sonra 15.700 kişilik nüfuslarıyla ikinci en büyük halktır ve ancak 2.144 kadarı dilini konuşabilmektedir. İngilizce bilmeyen Alaska yerlileri içinde 1993 yılında ilk sırayı %42'lik oranla Yupikler, ikinci sırayı da %20'lik oranla İnyupikler çeker. Şamanist inançlı avcı ve toplayıcıdırlar. Kültürel açıdan deniz sahiline yakın yaşayıp balina, fok, mors gibi deniz memelilerini avlayan *Taġiuġmiut* («deniz halkı») ile denizden uzak içbölgede rengeyiği avlayan *[[Nunamiutlar|Nunamiut]]* («kara halkı») olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Bazen, iki ayrı dil ve halk olarak ele alındığı da olur ve Seward Yarımadasındakiler *Qawiaraq* adıyla, North Slope ile Northwest Arctic ilçelerindekiler ise *Inupiaq* adı altında toplanır. İnyupiklerin Kanada'da yaşayan ırkdaşları (Uummarmiut) siyasi ve idari kaygılarla Batı Kanada İnuitleri ile birlikte *Inuvialuit* adı altında toplanırlar. Eskimolar içinde en uzun boylular Kuzey Alaska'daki İnyupiklerdir ve Kanada İnuitlerinden 10&nbsp;cm daha uzundurlar. Kobuk İnyupikleri doğu komşuları ve ticari ortakları olan Atabasklardan Koyukon Kızılderilileriyle sınır bölgelerinde evlilik de yapmışlardır. Beyaz Avrupalıların kültürleriyle en geç tanışan Eskimolar 1890 yılından sonra Hristiyanlıkla tanışan Kuzey Alaska İnyupikleridir.

Kanada'da küçültücü (*derogatory*) bulunarak resmî olarak kullanılmayan "Eskimo" adı, yasal olarak Alaska'da İnyupikler ile Yupik, Çupik ve Supikleri topluca adlandırmada rahatlıkla kullanılmaktadır. Alaska Eskimolarını topluca adlandırmak için bazen İngilizcede *Yupik-Inupiaq* (ya da *Inu-Yupiaq*) biçimi de kullanılır.

St. Lawrence adasındaki Sibirya Yupikleri (*Yupiget*) farklı dil konuşsa da Alaska'da kültürel olarak İnyupiklere en yakın halktır ve her ikisi de aynı kültür grubunda yer alır.

## Tarih

Dil verileri ve arkeolojik kalıntılar, Eskimo-Aleut halklarının günümüzden 10.000 yıl önce Bering Boğazı'nın buzlarla kaplanıp kara köprüsü olduğu zamanlarda, iki ayrı etnik grup (Eskimolar ve Aleutlar) olarak Alaska'dan Kamçatka'ya kadar olan bölgede bulunduklarını göstermektedir. Eskimo ve Aleutların denizde avlanma tekniklerinin gelişmesinden önce bölündüklerini gösteren dil verileri arasında ok ve yay için ortak kelimelerin bulunması, bunun yanında deniz avcılığı terimlerinin Eskimo ve Aleutlarda farklı olması gösterilebilir. Eskimo ve Aleutlar deniz avcılığını birbirlerinden bağımsız olarak geliştirmişlerdir.

Utqiaġvik arkeolojik siti bugünkü Barrow'un (İnyupikçe Utqiaġvik) kasaba merkezinin yaklaşık 1/4 mil güneybatı kenarında yer alır ve başlangıçta Ukpiaġvik («kar baykuşu avlanma yeri») olan ismi yıllar içinde değişim geçirerek bugünkü Utqiaġvik biçimine dönüşmüştür. Burası kışlık konutların ve qargi denen köy odasının bulunduğu, etnografik ve arkeolojik bilgilere göre yıl boyunca avcılık ve ticaret faaliyetlerinin sürdüğü bir yerleşimdi. Tundra yüzeyinden iki metre yukarıdaki 60'tan fazla höyüksü tümsek (*igluluaġruk*) bugün dahi görülebilmektedir. Arkeolojik çalışmalarla, burasının son 1000 yıldır yerleşimde olduğu tespit edilmiştir. Binghamton Üniversitesinden arkeologlar tarafından 1981-1983 yıllarında kapsamlı bir kazı yapılmış ve 20.000 den fazla eser bulunmuştur. Utqiaġvik kazılarından çıkarılan buluntular arasında fildişi heykelcikler, ok başları, labretler, boynuzdan bıçaklar, fildişi ulu (yarım ay biçimli bıçak), zıpkın başları, fildişi oyuncaklar, tahta ağ şamandırası, deri eldiven gibi eserler vardır. Bunların arasında kar gözlükleri de bulunur.

Alaska'da Rus döneminde (1733 – 1867) Rusların keşfettiği alanlar daha çok deniz kıyılarıyla sınırlı kalmıştır. 1895 yılında Alaska'nın yalnızca deniz kıyıları ile büyük nehirlerin bulunduğu alanları keşfedilip haritalandırılmışken iç karanın büyük kısmı haritalandırılmamıştı.

Norton Sound'dan Kanada sınırına kadar olan Arktik Alaska'daki İnyupikler, Avrupalı kâşiflerle 18. yy sonu ile 19. yy başlarında tanışırlar. Bunlar, 19. yy sonları ve 20. yy başlarında yapılan ve New Bedford'dan yola çıkan 2000'den fazla balina avcılığı seferine diğer Alaska yerlilerinden daha fazla sayıda katılmışlardır. İnyupikler bu seferlerde gemi tayfası olarak yer aldıkları gibi, balinacılara kürk satımında da bulunmuşlar ve onların karaya çıkmalarını daha olanaklı kılan korunaklı ortam sağlamışlardır. Bu yardımların karşılığı olarak New Bedford Balina Avcılığı Milli Tarih Parkı tarafından Barrow'da 1999 yılında halka açılan İnyupik Miras Merkezi kurulmuştur.

Taġiuġmiut İnyupiklerinin yaşadığı Point Barrow (*Nuvuk*) yöresine Batılılar tarafından yapılan ilk keşif gezileri:
***İlk keşif**: İngiliz deniz subayı Frederick William Beechey'in 1825-1828 keşif gezisinden bir bölük, güneybatı Alaska'dan kaptan Thomas Elson tarafından Eylül 1826 tarihinde yapıldı. Thomas Elson ile William Smythe Barrow İnyupikleriyle karşılaşan ilk Avrupalılardır. İnyupiklerin av bulmakta zorlandığı bir döneme denk gelen ziyaretçiler, yerlilerce önce dostça karşılanmış sonra da erkek avcılar etraflarını sarınca güneye yönelmişler ve keşif bununla sınırlı kalmıştır.
***İkinci keşif**: Hudson's Bay Company keşif gezisinden Thomas Simpson liderliğinde bir bölük tarafından batı Arktik kıyılarına yapıldı ve 4 Ağustos 1837 tarihinde doğudan bulunulan yere ulaşıldı. Yazın yapılan bu keşifte bölge halkının çoğu avda olduğu için birkaç yerli görüldü fakat onlar da kâşiflerden korkup saklandılar. Yakınlarına kadar giderek korkulacak bir şey olmadığına ikna edebilseler de keşif için ancak birkaç saatleri vardı.
***Üçüncü keşif**: Aleksandr Filippoviç Kaşevarov liderliğindeki Rus keşif ekibi 23 Temmuz 1838 tarihinde Point Barrow'a ulaştı. Küçük teknelerden oluşan bir filo güneybatıdan bulundukları noktaya yanaştı. Önemli sayıda yerlinin düşmanca tutumu yüzünden Ruslar üç gün sonra bölgeden kaçmak zorunda kaldılar. Ziyaret kısa sürse de doğal yaşam üzerine önceki ziyaretlerden daha fazla bilgi edindiler ve tercüman olarak kullanacakları bir yerli kazandılar. Rusların karşılaştığı İnyupik kabilesi *Kakligmiut* idi.
***Dördüncü keşif**: Kayıp İngiliz kâşifi John Franklin'i aramak için birçok gemiyle düzenlenen arama ve araştırma gezisi çerçevesinde Rochefort Maguire komutasındaki H. M. S. Plover adlı depo gemisi 1852–1853 ve 1853–1854 kış aylarında Nuvuk'un güneydoğusuna kısa bir mesafe kala denizin buz tutması sonucu mahsur kaldılar. Önce düşmanlıkla karşılandılar ancak akıllıca yürütülen diplomasi yoluyla barışçıl ilişki kurulması sonucunda uzun süre orada kaldılar ve yerlilerin yaşamı hakkında epeyce bilgi topladılar.

Nunamiut İnyupikleriyle Batılıların ilk karşılaşması 1886 kışında ABD Deniz Kuvvetlerinden teğmen George Stoney ve keşif ekibiyle olmuştur.

Kuzeybatı Alaska'da Avrupalılarla ilk karşılaşan Malimiut İnyupikleri 1816 yılında Goodhope Körfezindekiler, en geç karşılaşanlar ise 1860'lar ya da 1870'lerde Orta ve Yukarı Kobuk yörelerinde yaşayanlardır:


**[[Northwest Arctic Borough|Kuzeybatı Alaska]]'da [[Avrupa]]lılarla ilk karşılaşma ve 1840 yılındaki tahmini nüfusu
 ** 




## Dil ve Eğitim

13.500 kişilik İnyupik nüfusundan ancak 3000 kadarı dilini konuşabilmektedir. İngilizce bilmiyen Alaska yerlileri içinde 1993 yılında ilk sırayı %42'lik oranla Yupikler, ikinci sırayı da %20'lik oranla İnyupikler çeker. 6 - 16 yaş arası bütün İnyupik çocukları yasal olarak sayıları 73 olan federal Bureau of Indian Affairs (BIA) okullarına gitmek zorundadır. Ayrıca, 77 kadar da eyalete bağlı köy okulu bulunur. North Slope Borough ilçesinde okul dönemi Ağustos sonunda başlamakta ve 180 gün sürmektedir. Barrow'da lise sonrası yüksek öğrenim Alaska'da kabile kontrolündeki tek kolej olan Iḷisaġvik College tarafından yapılmaktadır.

İnyupikler dillerinde bulunmayan sesleri (**e, o, b, d, f, j, w, x**) alfabelerine (*atchagat*) almamış, dillerine özgü sesler için de yeni harfler (**ġ, ł, ł̣, ḷ, ñ, ŋ**) eklemişlerdir.

Kaktovik (*Qaagtuviġmiut*) öğrencilerinin yirmili sistem baz alınarak oluşturduğu 
**Kaktovik İnyupik Rakamları**:

Alaska'da Yupiklerde olduğu gibi İnyupiklerde de çift dilli kişi adları (*atiq*) kullanılmaktadır. Bunlar Beyazlar arasında kullanılan resmî Batılı ad (*Taniksiñiq*) ile yerliler arasında ve ailede kullanılan İnyupik adıdır (*Iñupiaqsiñiq*).

**Okul bölgeleri ve bağlı olan okullar:**

***North Slope Okul Bölgesi** (kısaltması NSBSD, İngilizce *North Slope Borough School District*): North Slope Borough ilçesinde bulunan bölgeye bağlı okullar: *Alak, Barrow High, Eben Hopson Middle, Fred Ipalook Elementary, Harold Kaveolook, Kali, Kiita Learning Center, Meade River, Nuiqsut Trapper, Nunamiut, Tikigaq*. 
***Northwest Arctic Borough Okul Bölgesi** (kısaltması NWABSD, İngilizce *Northwest Arctic Borough School District*): Northwest Arctic Borough ilçesinde bulunan bölgeye bağlı okullar: *Ambler, Buckland, Deering, Kiana, Kivalina, Kobuk, Kotzebue Middle/High, June Nelson Elementary, Noatak, Noorvik, Selawik, Shungnak, Star of the Northwest Magnet*
***Nome Okul Bölgesi** (kısaltması NCSD, İngilizce *Nome City School District*): Nome Census Area sayım bölgesinde bulunan bölgeye bağlı okullar: *Nome Elementary, Nome-Beltz Junior/Senior High, Anvil City Science Academy*.
***Bering Boğazı Okul Bölgesi** (kısaltması BSSD, İngilizce *Bering Strait School District*): Unalakleet'te konuşlanan bölgeye bağlı olan okullar: *Brevig Mission, Diomede, Elim, Gambell, Golovin, Koyuk, St. Michael, Savoonga, Shaktoolik, Shishmaref, Stebbins, Teller, Unalakleet, Wales, White Mountain*.


**1987-1988 döneminde [[Alaska]] okul bölgelerinde İnyupik öğrencilerin sayısı : ** 




### Diyalekt ve kabileleri

Eskimo kabile adları tipik olarak *-miut* («halk») ekiyle biter. İnyupikler ve İnyupikçe çoğu zaman bir bütün olarak ele alınmaktadır. Bazen, iki ayrı dil ve halk olarak ele alındığı da olur ve Seward Yarımadasındakiler **Qawiaraq** adıyla, diğerleri (North Slope ve Northwest Alaska) de **Inupiaq** adı altında toplanır.

Kültürel açıdan North Slope İnyupikleri iki ana gruba ayrılmaktadır. Bunlar:  
***İçbölge İnyupikleri** (kendilerince *Nunatamiut* ya da *[[Nunamiutlar|Nunamiut]]*; İng. *Interior North Inupiat, Inland Eskimo, Riverine Eskimo*): Temel geçim kaynağı ren geyiği avcılığıdır.
***Sahil İnyupikleri** (kendilerince *Taġiuġmiut*; İng. *North Alaska Coast Inupiat, Coastal Eskimo*): Temel geçim kaynağı balina ve fok avcılığıdır.

Geçmişte, giyim tarzı, beden süslemesi ve konuştukları şive, kabileler arası ayrımın belirlenmesinde önemli bir ayıraç olarak kabul edilmektedir. Günümüzde bu ayıraç daha çok şivede görülebilmektedir.

* **Seward Yarımadası İnyupikçesi** [İngilizce *Seward Peninsula Inupiaq*]
** Bering Boğazı İnyupikçesi [İngilizce *Bering Strait Inupiaq*]
*** Diomede şivesi [İngilizce *Diomede subdialect*]
**** İngalik İnyupikçesi [kendilerince *Ingalikmiut*; İngilizce *Ingalikmiut Eskimo*]. ABD'ye bağlı Küçük Diomede Adasında az sayıda konuşanı vardır.
**** İmaqliq İnyupikçesi [kendilerince *Imaqłit*; Rusça *имакликский диалект*]. Rusya Federasyonuna bağlı Büyük Diomede (Остров Ратманова, Большой Диомид) adasında konuşulan bu şive 1948 yılında yok oldu.)
*** Wales İnyupikçesi [İngilizce *Wales subdialect*]: Kiŋikmiut, Tapqaġmiut
*** Ukiuvaŋmiut [İngilizce *King Island subdialect*]
** Qawiaraq İnyupikçesi [İngilizce *Qawiaraq, Kawerak*]
*** Batı Qawiaraq İnyupikçesi [İngilizce *Teller subdialect, Qawiaraq proper*]: Siñġaġmiut, Qaviaraġmiut, Ayaqsaaġiaaġmiut, Aziagmiut (Sledge = Aziak, Ayak) adasında)
*** Doğu Qawiaraq İnyupikçesi [kendilerince *Iġałuiŋmiut*; İngilizce *Fish River subdialect*]
* **Asıl İnyupikçe** [İngilizce *Northern Alaskan Iñupiaq*]
** Malimiut İnyupikçesi [İngilizce *Malimiutun, Northwest Alaska Inupiatun*]. Malimiut adı komşuları olan Yupikler tarafından verilmiştir.
*** Kotzebue şivesi [İngilizce *Kotzebue subdialect, Southern Malimiut Inupiatun*]: Pittaġmiut, Kaŋiġmiut, Qikiqtaġruŋmiut
*** Kobuk şivesi [İngilizce *Kobuk subdialect, Northern Malimiut Inupiatun*]: Kuuŋmiut, Kiitaaŋmiut ya da Kiitaaġmiut, Siiḷviim Kaŋianiġmiut, Nuurvinmiut, Kuuvaum Kaŋiaġmiut, Akuniġmiut, Nuataaġmiut, Napaaqtuġmiut, Kivalliñiġmiut
** Kuzey Alaska İnyupikçesi [kendilerince *Iñupiatun* (dil), *Iñupiaq* (sg), *Iñupiak* (dual), *Iñupiat* (pl); İngilizce *North Alaskan Inupiatun*]
*** Tikiğaq İnyupikçesi [kendilerince *Tikiġaġmiut*; İngilizce *Point Hope Inupiatun*]
*** North Slope İnyupikçesi [İngilizce *North Slope Inupiatun*]: Utuqqaġmiut, Siḷaliñaġmiut (Kukparungmiut, Kunmiut), Kakligmiut (Sidarumiut, Utkiavinmuit, Nuwukmiut), Kuulugruaġmiut, Ikpikpagmiut, Kuukpigmiut (Kañianermiut, Killinermiut, Kagmalirmiut)
*** Nunataağmiut İnyupikçesi [kendilerince *Nunataaġmiut*; İngilizce *Anaktuvuk Pass Inupiatun, Nunamiut*], içbölgede Anaktuvuk Pass yöresindeki rengeyiği avcısı Nunamiutlarca konuşulur.
*** **Uummarmiut İnyupikçesi** [kendilerince *Uummarmiut, Uummarmiutun*; İngilizce *Uummarmiut Iñupiaq, West Arctic Inupiatun, Canadian Iñupiaq*]. Kanada'da Mackenzie deltasında yer alan Aklavik ve Inuvik şehirlerinde konuşulur. Uummarmiutların kökenleri Nunamiut'lara dayanır. Etnik olarak “Inupiaq” olsa da Kanada'da siyasi sebeplerle “Inuvialuit” adı altında toplanır.

### Edebiyat
İnyupik edebiyatının ilk örnekleri sözlüdür ve qargi denilen köy odasında söylenen *uqaluktuat* (hayat deneyimi hikâyeleri) ile *unipkaat* (efsaneler) olarak ikiye ayrılmaktadır. *Unipkaat* (çoğul) *unipkaaq* (tekil) mitolojik ya da doğaüstü karakterlerle dolu hayvanların ve insanların ruhlarına hükmetme ve havada uçma gibi şamanistik aktivitelerin (*aŋatkuułiq*) sergilendiği efsane ve masallardır. Bunlarda doğaüstü hayvanlar çok sık geçmektedir. *Uqaluktuat* denilen hikâyelerde diğeri gibi doğaüstü karakterler bulunmaz ve kişinin hayatta kalma mücadelesi gibi gerçek yaşanmış öyküleri içermektedir. Hikâye ve masallar İnyupik değerlerini (*Iñupiat Iḷitqusiat*) güçlendirmek için en iyi yollardan biridir. Yitip gitmeden yaşlı nesilden derlenen masal ve öyküler topluca yayımlanmıştır. Kuzey ve Kuzeybatı Alaska'daki Point Hope (*Tikiġaq*), Anaktuvuk Pass (*Anaqtuuvak, Naqsraq*), Barrow (*Utqiaġvik, Ukpiaġvik*), Deering (*Ipnatchiaq*), Kivalina (*Kivalliñiq*), Kotzebue (*Qikiqtaġruk*), Noorvik (*Nuurvik*), Selawik (*Siilvik, Akuligaq*) ve Shungnak (*Isiŋnaq, Nuurviuraq*) yörelerindeki hikâye ve masallar Ernest S. Burch tarafından 1969-1970 yıllarındaki saha çalışmalarında derlenmiş ve 1971 yılında yayımlanmıştır.

Yazılı edebiyatın ilk örnekleri ise Hristiyanlığı yaymak üzere misyonerlerin İncil ve dua çevirilerinden oluşmaktadır.

## Nüfus

**Yirmi yıl önce İnyupiklerin nüfusu ** 
{| class="toccolours" style="width: 100%; border-top: none;"
|- style="background:#ffffff; text-align:center"




Alaska Yerli Dil Merkezine göre 15.700 kişilik nüfustan 2.144 kadarı anadillerini konuşabiliyor. Alaska'da Yupikler'den sonra en büyük nüfusa sahip Eskimo grubudur.


**Alaska'da 1980 ile 1992 yıllarında Eskimo-Aleut dilli halkların nüfusu ve anadillerini konuşabilenlerin sayısı ** 




## Sosyal yaşam
### Aile

Burch (1975) sınıflandırmasına göre aile tipleri :*Domestic family*: Tek bir konutta toplanan ufak aile
:*Local family*: Farklı konutlarda toplanan fakat bağları kopmayan geniş aile

Geleneksel olarak İnyupikler babayerli (*patrilocal*) üç dört kuşak bir arada evli kardeşler ve kuzenlerle bilateral geniş aile biçiminde topluluk oluşturmaktadırlar. Bunlar aynı yerde olabileceği gibi farklı şehir ve köylerde de olabilmektedir. Bu yapılanma **yerel aile** (*local family*) olarak da adlandırılmaktadır. Yerel ailenin büyüklüğü ekolojik olarak daha az verimli bölgelerde bir düzineden oluşurken, daha verimli olan bölgelerde 50 veya daha fazla fertten oluşabilmektedir. Deniz memelilerinin göç yolları üzerinde bulunan Point Hope (*Tikiġaq*) ve Point Barrow (*Nuvuk*) gibi yörelerde çeşitli akrabalık bağlarıyla bağlı olan birkaç büyük yerel aile ayrı yerlerde veya mahallelerde bulunmaktadırlar. Siyasal açıdan bu yerel aileler özerk nitelik taşımaktadırlar. Aile içinde iyi tanımlanmış bir hiyerarşi vardır. Yaşa ve cinsiyete bağlı bu hiyerarşide büyükler danışmanlık ve günlük karar vericilik görevi üstlenmektedirler.

Aile reisi erkektir ve **umialik** [tekil] **umialit/umialgich** [çoğul] ('kayık kaptanı' yani 'balina avını kayıktan yöneten kişi', harfiyen «kayıklı» 
**İnyupiklerde ay isimleri ** 

{| class="toccolours" style="width: 100%; border-top: none;"
|- style="background:#ffffff; text-align:left"



Kuzey Alaska'da North Slope Borough ilçesindeki İnyupiklerin kültürel takvimi: Ocak ayında tuzaklama, fok avcılığı, fok derisi tabaklama, Kutup ayısı avı, kayık (qayaq ve umiaq) yapım ve tamiri; Şubat ayında tuzaklama, rengeyiği derilerini kurutma, fok derilerini kurutma ve tabaklama; Mart ayında bazen Kutup ayısı avlama, fok avlama, tilki, kurt ve Kutup porsuğu tuzaklama, kadınların fok derisini kayık yapmak için dikmesi, av araç ve gereç tamiri, dişi kutup ayılarının yavrularını inden çıkarması; Nisan ayında tuzaklama mevsiminin sonu, balina mevsimine giriş, içbölgelerde rengeyiği ve gelengi avı; Mayıs aynda balina avına devam, içbölgelerde kaz ve kar kekliği avı, buz üzerinde ördek avı, nehirlerdeki buzun parçalanmaya başlaması, sakallı fokların yavrulaması; Haziran ayında rengeyiğinin yavrulama dönemi, balina avcılığı yapılan yörelerde (Kaktovik, Nuiqsut, Barrow, Point Hope) Nalukataq bayramı, yaz kampı, nehir ve göllerde balıkçılık başlangıcı, fok avcılığı, Kaktovik'te balıkçılık; Temmuz ayında kamp ve avcılığa devam, balıkçılığa devam, rengeyiği avcılığı, Point Hope yöresinde yaban kuşlarının yumurtalarını toplama, sakallı fok ile mors avlama, et kurutma ve fok yağı yapımı, fok derilerinin kayık yapımı için hazırlanması; Ağustos ayında kayıklarla (bazen de kar motosikletleriyle) rengeyiği avlama, sakallı fok ve mors avına devam, sakallı fok derilerini kayıklar ve çizme tabanı için hazırlama, bazıları hâlâ balıkçılık ve avcılık yaz kampında, Piġniq yöresinde ördek avı, kayıkların tahta iskeltinin hazırlanması, Wainwright yöresinde kaz avı, taktaq yapma zamanı, nehirde balıkçılık, böğürtlen ve yaban mersini meyvelerini toplama; Eylül ayında bazen ördek avı, sonbahar Grönland balinası avı başlıyor, sığın avlama, Barrow sahillerine küçük balıkların gelmesi; Ekim ayında sonbahar balina avı, nehir ve göllerde buz balıkçılığı, ayın ilk yarısında rengeyiği avı, kıyı şeridi boyunca morina avcılığı; Kasım ayında kıyı şeridinde Kuutp ayısı avlama, fok avcılığı, bazıları hâlâ balık kampında, Şükran Günü kutlamaları; Aralık ayında tilki, kurt ve Kutup porsuğu tuzaklama, fok avlama, Kutup ayısı avlama, Noel kutlamaları, geleneksel Eskimo beceri ve dayanıklılık oyunları, Yeniyıl için evleri ve buzdan kilerleri temizleme.

Kuzey Alaska'da 1959 yılında yapılan bir kayda göre Barrow yöresindeki İnyupiklerin (Taġiuġmiut ve Nunatamiut) geleneksel avcılık ve toplayıcılık takvimi (aktivitenin yoğunluğuna bağlı olarak büyük (b) ya da küçük (k) olarak işaretlenmiştir): Ocak ayında buz deliklerinde tek başına fok avı (k), tuzaklama (k); Şubat ayında buz deliklerinde tek başına fok avı (k), tuzaklama (k), rengeyiği avı (k); Mart ayında tek başına fok avı (k), tuzaklama (k), rengeyiği avı (k), balina avı için hazırlık; Nisan ayında balina avı (b), ördek avı (k), rengeyiği avı (k); Mayıs ayında balina avı (b), fok (*ugruk*) avı (k), ördek avı (k), içbölgede balıkçılık (k); Haziran ayında balina avı (k), açık sularda fok avı (b), ördek avı ve balıkçılık (b); Temmuz ayında açık sularda fok avı (b), ikinci yarısında mors avı (b), rengeyiği avı (b); ördek avı ve balıkçılık (b); Ağustos ayında açık sularda fok, mors, rengeyiği avı (b), tuzaklama (k), ördek avı ve balıkçılık (b); Eylül ayında açık sularda fok, mors, rengeyiği avı (k), tuzaklama (k), ördek avı ve balıkçılık (k), balina avı (k, b?); Ekim ayında balina avı (b), beluga gibi diğer deniz memelileri avı (k), rengeyiğiavı u (k); kutup ayısı avı (k), ağla fok avı (k); Kasım ayında ağla fok avı (b), rengeyiği avı, tuzaklama (k); Aralık ayında tek başına buz deliklerinde ağla fok avı (b), rengeyiği avı, tuzaklama (k).

Kuzeybatı Alaska'da 1954 yılında yapılan bir kayda göre Buckland Nehri yöresindeki *Kaŋiġmiut* kabilesinden Malimiut İnyupiklerinin geleneksel avcılık ve toplayıcılık takvimi: Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran: Irmak yukarısında balık avlama; Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs: Irmak aşağısında ren geyiği avlama; Haziran: Escholtz Bay'da beyaz balina avlama; Ağustos: Böğürtlensi meyve toplama; Eylül, Ekim, Kasım, Aralık: Irmak yukarısında balık avlama; Eylül (yarı), Ekim, Kasım, Aralık: Ren geyiği avlama

Kuzeybatı Alaska'da 1998 yılında yapılan bir kayda göre Kobuk Vadisi Milli Parkında yaşayan *Kuuvaŋmiut* kabilesinden Malimiut İnyupiklerinin avcılık ve toplayıcılık takvimi: ilkbahar (mart sonundan mayıs ortalarına kadar) aylarında parkın doğu kısmında rengeyiği, ayı, su kuşları ve misk sıçanı avcılığı, parkın batı kısmında rengeyiği, ayı ve su kuşları avcılığı; yaz (mayıs ortalarından ağustos sonuna kadar) aylarında doğu kısmında rengeyiği avcılığı, ağ balıkçılığı, olta balıkçılığı ve yenebilir bitki toplama, batı kısmında rengeyiği avcılığı, germe ağ balıkçılığı, olta balıkçılığı ve yenebilir bitki toplama; sonbahar (eylül ve ekim) aylarında doğu kısmında rengeyiği, sığın ve ayı avcılığı, ağ balıkçılığı, olta balıkçılığı, yenebilir bitki ile böğürtlensi meyve toplama, batı kısmında rengeyiği ve sığın avcılığı, germe ağ balıkçılığı, olta balıkçılığı ve yenebilir bitki toplama; kış (kasımdan marta kadar) aylarında doğu kısmında rengeyiği avcılığı ile kürk hayvanı avcılığı ve tuzaklama, kar kekliği avcılığı, huş ağacı kabuğunun kesimi, batı kısmında ise rengeyiği avcılığı, kürk hayvanı tuzaklama, kar kekliği avcılığı, tavşan avcılığı.

Dall yaban koyunu (*Ovis dalli*) (Kuzey Alaska *imnaiq*, Kuzeybatı Alaska *ipnaiq*) da çok değerli olmasına karşın, düzenli avlanan en önemli kara hayvanı ren geyiği (*Rangifer tarandu*) (*tuttu*) olup, deniz kıyısındaki İnyupikler için balina ve fok nasıl önemliyse, İç bölge İnyupikleri için de ren geyiği o kadar önemlidir. Avlar kadınlar tarafından dağıtılır.

Deniz memelilerinden elde edilen et ve yağlar Küçük Diomede Adasındaki İnyupiklerin ana besinleridir ve bunlar ada dışı Alaska anakarasındaki Eskimolarla yapılan ticarette tilki, vizon, misk sıçanı ve sincap kürkü karşılığı değiş tokuş edilirdi.

Alaska'daki İnyupik yaşamı dışarıdan görüldüğünün aksine buzlarla sınırlı olmayıp müthiş bir ticari hareketlilik içerisindedir ve bu yüzyıllardır süregelmektedir. Bu hareketlilik yalnızca İnyupikler arasında değil, aynı zamanda İnyupiklerle Yupik grupları ve Atabask dillerini (Koyukonca ile Guçince) konuşan Kızılderililer (Alaska Atabaskları) arasında da olmaktadır.

Kanada'daki İnuvialuitler ile Alaska'daki İnyupikler arasında geçmişte olduğu gibi bugün de ticari ilişkiler sürmektedir. Hatta saha ve avlar için anlaşmalar dahi yapabilmektedirler.

Günümüzde, topraklarındaki petrol ve doğalgaz kaynakları İnyupikler için gelir kaynağı değildir ve işgücünün yarısından fazlası işsizdir. Olanların da çoğu mevsimlik işçilerdir. Bu, Alaska yerlilerinin genelinde görülen bir işsizlik manzarısıdır. ANCSA yasası öncesi (1971) petrol ürünlerine bağımlı olmayan Eskimolar bu tarihten sonra hızla konut ısıtımından kar motosikleti ile motorlu tekne yakıtlarına kadar petrole bağımlı hâle geldiler. Kuzey Alaska İnyupikleri arasında sanayi işçiliği daha çok endüstriyel balina avcılığında görülür. Kayda geçmiş ilk İnyupik sanayii işçisi Poka'dır.

### Ulaşım
Avcılık, yolculuk ve taşımacılıkta kullanılan geleneksel İnyupik Eskimo taşıtları ikişer tip kayık sınıfı deniz taşıtı (büyük, geniş ve üstü açık *umiaq* ile küçük, dar ve üstü kapalı *qayaq*) ile kızak sınıfı kara taşıtlarından (yanları kaburgalı *qilġich* ile kaburgasız *uniat*) oluşur.

***Qayaq** (tekil) **Qayat** (çoğul): Okyanustaki deniz memelilerinin ve su kuşlarının geleneksel avı için Eskimo kayığı adı da verilen üstü kapalı kayak (*qayaq*) kullanılır. Kayak tek ya da çift kişilik olur ve kişi sayısına göre bele oturacak kadar yuvarlak bir açıklık bırakıldıktan sonra üstü kapatılan kayıktır ve daha çok uzun çift uçlu kürek (*paaġutik* ya da *paaŋuutik*) ile sürülür. Fakat, Norton Sound bölgesindeki kayaklarda tek uçlu kürekler çift uçlu küreklerden daha fazladır.

Kayağın iskelet çerçevesi çokparçalı olup dağlardan sel sularıyla sürüklenip sahile vuran kuru ağaç parçalarından yapılır ve sakallı fok derisiyle kaplanır. İskelet çerçevesinin deriyle yapışması için fok derisinden kayışlarla birlikte ateşle ısıtılır. Fok ya da karibu yağıyla birleşme noktaları sugeçirmez kılınır. Kayağın iskelet çerçevelerinin yapım ve montajı erkeklerce, sinir ipliğiyle sugeçirmez dikiş uygulayarak derileri dikme işi de kadınlarca yapılır. Geçmişte King Adasında hayatta kalmanın koşulsuz gereği olarak genç yaşlı bütün avcı erkeklerin kendi kayağı vardı ve kayak malzemesini aktif avcılar getirir, yapım işini de yalnızca avlanmayı bırakan yaşlı erkekler üstlenir ve kayak sahibinin ölçülerine uygun olarak boy, kilo, kol uzunluğu, dirsekten parmak uçlarına kadarki uzunluk, parmak ucundan diğer parmak ucuna kadarki uzunluk gibi ölçülere ve taşıyacağı zıpkın gibi silahlara göre ölçüp biçer yapardı. Kayağın, baş ve kıç şekline göre önemli varyasyonları olan değişik bölgesel stilleri vardır. Bunlardan Norton Sound stili kayaklar hafif kalkık başlı olup kıç tarafında yiv benzeri bir çıkıntı bulunur. Norton Sound bölgesindeki Eskimolar (İnyupikler ve Yupikler) qayaq ile sakallı fok, sukuşu ve beyaz balina avlarlar. Kayak güvertesinde fok derisinden kayışlar altında dart, zıpkın, mızrak, kayık kancası gibi av malzemeleriyle yedek kürekler bulundurulur. Kayak içindeki kapalı bölümde fildişi, kemik ya da boynuzdan yapılma mızrak uçları bulunur. Şişirilmiş fok derisi şamandıra da kayık dışında taşınan araçlardandır. Kayak içinde kayıkçının oturağı için ottan örme paspas ya da yolluk (*aġupiutaq*) ya da eski bir elbise bulunur. Kayakçı yağışlı ve sert havalarda kendini korumak için fok bağırsağından yapılan sugeçirmez yağmurluk parkası giyerler ve alt kısmı kayak kokpiti (kayakçının oturduğu ortadaki yuvarlak açık alan) içinde bulunur ve böylece kayak devrilip suya yatsa bile tekrar döndürüldüğünde kokpit içine su girmez. Bazen gözleri güneşten korumak için tahtadan yapılan üstü açık siperlik başa takılır. Qayaq kullanılmadığı zaman sudan çıkarılır ve köpeklerin ısırığından korumak için karada yüksek çıtalar üzerinde sergilenir ve kurumaması için derisi yağlanır. Norton Sound bölgesinde ölen avcının kayak iskeleti mezarına konur.

***Umiaq** (tekil) **Umiak** (ikil) **Umiat** (çoğul): Balina avında ise çok kişilik üstü açık kayık (*umiaq*) kullanılır. Umiaq 8-10 kişilik olur ve kısa tek uçlu kürek (*aŋuun*) ile sürülür. Umiaqlar mors avında av taşımak için de kullanıldığı gibi uygun yerlerde balık kampı gibi kamplara taşınırken ya da ev taşırken de kullanılır.

Umiaq'lar tahta iskeleti sakallı fok ya da mors derisiyle kaplanan büyük fakat hafif kayıklardır. 10.7 m (35 fit) uzunluğunda olup balina ve mors avında kullanılır. Gövdesi su altındaki balina gibi canlıları ürkütmez. Umiaq içerisinde mürettebat ile birlikte av için gerekli şamandıra, fırlatıcılı zıpkın gibi malzemeler de bulunur. Umiaq'ın kıç tarafına yerleştirilen ve kayığı yönlendiren dümencinin oturduğu koltuğa *iktuġaq* adı verilir. Umiaq sahibine ve balina avını bu kayıktan yöneten kişiye «umiaq'lı» ( *niqi* 'yiyecek' + *-piaq* 'gerçek') olup, bunu ateşsizliğin çaresizliğiyle değişik yöntemlerle yenebilir kılmışlardır. Ana besin maddesi deniz memelilerinden (balina ve fok, mors) ya da kara memelilerinden (ren geyiği) elde edilir. Kısa süren yaz aylarında böğürtlensi ufak zemin meyveleri C vitamini alımında önemlidir. Eskimo mutfağı büyük ölçüde balık ve deniz memelileri etlerinin bir süre fermente edilmesiyle çiğ olarak tüketilen besinlere dayandığından botulizm Eskimo sağlığında besin kökenli tehlikelerin başında gelir. Alaska'da 1985 yılından beri botulizm vakalarında sürekli bir artış yaşanmaktadır ve ABD'de diğer eyaletlerdeki vakalardan daha fazladır.

 

Et ihtiyacının karşılandığı hayvanlar içinde ilk sırayı balina (özellikle de Grönland balinası) alır. Balinanın yağlı deri altı katmanıyla birlikte derisi (maktak) en gözde olan kısmıdır ve çiğ olarak tüketilir. Balinanın kalbi (yüreği), böbreği ve dili haşlanarak tüketilir. Yemeklik yağın büyük bir kısmı balinadan sağlanır. Rengeyiği eti bile balina yağında pişirilir. Balina eti 5-6 gün dinlendirildiğinde tadı daha güzel ve yiyimli olur. İkinci sırayı fok türleri (özellikle de sakallı fok, *ugruk*) alır. Fokların kalbi, karaciğeri ve kısa kaburgaları en çok tercih edilen kısımlarıdır. Eti tuzlu suda haşlanarak ya da pişirilerek tüketilir. Eskiden haşlama için deniz suyu kullanılırdı. Karaciğeri kızartılarak tüketilir. Eti kurutulur ve daha sonra bu kurutulmuş et fok yağına batırılarak yenir. Fok etleri ayrıca toprağa gömülerek bir süre fermente edildikten sonra tüketilir. Bağırsakları da balina yağıyla birlikte çiğ yenir. Beyni kafasıyla birlikte haşlandıktan sonra tüketilir. Gözleri yenir. Midesi yenebilir, bazen de kurutularak yağdanlık olarak kullanılır. Fokların dalak, akciğer gibi diğer organları köpek maması olarak tüketilir. Üçüncü sırayı mors alır. Morsun kalbi, karaciğeri ve kaburgaları yenir. Beyni çiğ olarak tüketilir. Karkasın büyük bir kısmı köpek maması olarak değerlendirilir. Omuz ve yüzgeç etleri derisiyle birlikte fermente edildikten sonra haşlanarak tüketilir. Böbrekleri de değerli bir yiyecektir. Diğer deniz memelilerine göre daha sert olan mors eti balina ve fok eti gibi kesinlikle dondurularak yenmez. Dördüncü sırayı beyaz balina alır. Grönland balinası gibi tüketilir. Eti haşlanır. Beşinci sırayı rengeyiği alır. Yağ bakımından fakirdir. Bacaklarındaki kemik iliği yenir. Kemik ve etinden çorba yapılır. Eti daha çok *[[akutaq]]* yapımında değerlendirilir. Dışkısı yakıt olarak kullanıldığı gibi köpek maması olarak da değerlendirilir ve hatta insanlarca kıtlık gibi acil durumlarda yağ ile karıştırılıp yenir. Altıncı sırayı kurt, tilki ve ayı alır. Kurt ile kızıl tilki ve kutup tilkisi eti çok sevilir ve haşlanarak tüketilir. Kutup ayısı ile boz ayı çiğ ya da haşlanarak yenir. Kutup ayısının karaciğeri kesinlikle yenmez ve "zehirli" olarak kabul edilir ve sakınılır. Yedinci sırayı köpekler alır. Daha çok içbölge İnyupikleri (*Nunamiut*) tarafından yiyecek ve giyecek olarak kullanılır. Özellikle erginleşmemiş yavruları haşlanarak tüketilir. Sekizinci sırayı sığın geyiği alır. Bütünüyle gıda olarak görülür. Boynuzları da değerli malzemedir. Dokuzuncu sırayı tavşan alır. Tuzaklanarak tutulur ve eti yenir, postu giyecek malzemesi olarak değerlendirilir. Eskiden Arktika gelengisi de bunun gibi kullanılırdı. Her ikisi de postu soyulduktan sonra haşlanarak tüketilir. Postları için avlanan gelincik, kakım, kutup porsuğu (*Gulo gulo*), lemming gibi ufak hayvanların etleri yenmez. Onuncu sırayı kuşlar alır. Kazlar tüyleri yolunmadan birlikte kızartılır. Günümüzde tüyleri şilte ve yastık içi malzemesi olarak kullanılmaktadır. Taze olarak tüketilebildiği gibi kurutularak ya da dondurularak da saklanır. Tavuksulardan kuş türleri yağda kızertılır ya da çorba yapılır. Bir çorba için iki ya da üç ördek kullanılır. Kar keklikleri (*Lagopus lagopus* ve *muta*) aynı şekilde kullanılır. Kar baykuşundan elde edilen yağ önceleri yemeklik için kullanılıyordu. Eti de yendiği gibi kanatları da süpürge olarak kullanılır. Dalgıç kuşları daha çok maske yapımı için avlansa da etleri de yenir. Yağmurluk olarak kullanılan parkalar martı ve ördeklerin derisinden yapılır. On birinci ve son sırayı balıklar alır. Daha çok iç bölge İnyupiklerinde yiyecek olarak kullanılır. Balıkların çoğu dondurularak ya da kurutularak çiğ tüketilir.

**[[Maktak]]**: Çiğ olarak yenen yağlı deri altı katmanıyla birlikte balina derisi. Çiğ olarak yenmesi derideki vitaminlerin alımı için gereklidir, zira İnyupik coğrafyasında meyve (o da kiraz çekirdeği kadar ufak üzümsü meyveler) ender bulunur. Pişirildiğinde **Uunaalik** adını alır.

**Quaq** (Diğer Eskimo dillerinde: Doğu Kanada İnuitçesi ᖁᐊᖅ *quaq*; Kingarmiut İnuitçesi *xuaq*; Labrador İnuitçesi *Kuak*; Grönland İnuitçesi *quaq*): Çiğ olarak dondurulmuş et ya da balık. Quaq, avcıların tipik kahvaltısıdır. Kuuvaŋmiut kabilesinden İnyupiklerde esas olarak rengeyiği etinin dondurulmasıyla yapılır ve çiğ yenir. Barrow yöresinde Grönland balinasından yapılır.

**Uiḷaq**: Kurutulmuş et.

**Mikigaq**: Kanda fermente edilmiş balina eti, dil ve maktak'ın miksere çekilmesiyle yapılır.

**Igamaaqłuk**: Fok yağında kızartılan yarı kurutulmuş et.

**Igaapiaq**: Haşlama et.

**Puiñiq**: toz haline getirilen rengeyiği kemiklerinden elde edilen kemik yağı. Yapımı oldukça zahmetlidir ve Nunamiut İnyupiklerinde görülür. Rengeyiğinin yılda iki sefer ilkbahar ve sonbahardaki göçlerinde yapılır. İşlenmiş kemik yağı (*kaukkam puiñġa*) rengeyiği midesinden yapılan saklama kaplarında muhafaz edilir.

**[[Eskimo dondurması|Akutaq]]**: Erimiş ren geyiği yağı ile ince kıyılmış ren geyiği etinden bulamaç gibi hazırlanıp bir tepsiye dökülüp çiğ yenir. Mevsimine göre malzeme değişkenlik gösterebilir ve de eklenebilir. Bunlar içinde en makbulü, böğürtlensi ya da üzümsü meyvelerin de dahil edilmesidir.

İngilizcede Eskimolar söz konusu olduğunda "Eskimo dondurması" (*Eskimo ice cream*) ya da Kızılderililer söz konusu olduğunda da "Kızılderili dondurması" (*Indian ice cream*) denen Akutaq, Türkçedeki külahlı "dondurma" kavramıyla uyuşmaz.

*[[Hedysarum alpinum]]* köklerini diyet lifi olarak yerler

### Sinema
İnyupik sineması (*Qiñiqsitaat*) henüz kurulum aşamasındadır.

**Sikumi** («buz üzerinde»): İnyupikçe seslendirilen kısa metrajlı filmdir. İnyupik film yapımcısı Andrew Okpeaha MacLean tarafından yazılıp yönetilen filmin yıldızı Brad Weyiouanna'dır. 2008 Sundance festivalinde ödül kazanmıştır.

## Anatomi ve Sağlık
Alaska Eskimoları Kanada İnuitlerinden daha uzun boylu ve çok simetrik halktır. Erkeklerin boyu yaklaşık 158&nbsp;cm'dir ve Kanada İnuitlerinden 10&nbsp;cm daha uzundur. Alaska Eskimo kadınlarının boyu (ortalama 158&nbsp;cm) Kanada'dakilere göre daha uzun ve ince olup yüz genişliği de oldukça azdır. Büyük boylu Eskimolar genellikle Alaska'nın kuzeyinde görülür. Eskimoların çenesi son derece ağır ve güçlü olmasına rağmen dişleri alışıldık büyüklükte değildir. İnyupiklerin %12'sinde omurgada 24 yerine 25 omur bulunur. Bu yüzden lordoz (*lordosis*) ve sırt ağrısı sık görülebilir. *Torus protuberance* lar bütün Alaska Yerlilerinde uzundur ve %50'sinde görülebilir. İnyupiklerde uzun kemikler Beyazlara göre daha az yoğundur. Deri rengi açık kahverengidir. Saçlar siyah, gözler koyu renktedir. Elmacık kemikleri çıkıktır.

İnyupikler için bilinen en yıkıcı olay «büyük ölüm» (*greath death*) olarak nitelenen ve 1910 ile 1930 yılları arasında Avrupalı ve Amerikalı ticari balina avcılarınca getirilen kolera, difteri ve çocuk felci gibi yabancı hastalıklardan bütün köylerin etkilenmesidir.

Bütün Alaska yerlileri gibi İnyupiklerde de en sık görülen sağlık sorunları arasında alkolizm, siroz, Tip 2 diyabet, intihar, kardiyovasküler hastalıklar ve laktoz intoleransı (süt alerjisi, süt ve süt ürünlerini sindirememek ya da bunda güçlük çekmek) sayılabilir.

Alaska'da sağlık sorunları arasında ilk sırayı alkolizm alır. Alaska Yerli komisyonu (*Alaska Native Commission*) tarafından 1994 yılında yapılan bir uyarıya göre alkol tüketimi Alaska yerlileri arasında böyle devam ederse kalıcı sosyal, kültürel ve duygusal bozunuma uğrayacağı kaçınılmaz sonuçtur. Özellikle alkol kullanımı Alaska'nın soğuk ikliminde ölümcül olabilmektedir ve Northwest Arctic Borough ilçesinin birçok kasabasında (Ambler, Buckland, Deering, Kiana
, Kivalina, Noatak
) alkol satışı ve ithalâtı yasaktır. Kotzebue'de ise satışı, ithalâtı ve bulundurulması 2009 yılında serbest bırakıldı. Barrow'da alkolizm çok yaygındır. Alkolizm, İnyupik değerlerinin (*Iñupiat Iḷitqusiat*) korunmasında sosyal sorundur.

Son kırk yıl içerisinde intihar İnyupikler arasında artan bir sorun olarak karşımıza çıkar. Alaska yerlileri diğer Amerika yerlilerine göre daha fazla intihar oranına sahiptir. Alaska Yerlileri ile Amerika Yerlileri arasında intihar daha çok ergenlik ve sonrası dönemdeki genç yetişkinlerde görülür. Avrupa'da yaygın olan "*Eskimolar yaşlılar ile verimsiz insanları öldürürler ya da kendileri intihar ederler*" biçimindeki inanış ise tipik bir şehir efsanesidir ve gerçeklikten oldukça uzaktır. İntiharı tetikleyen etkenlerin başında alkolizm gelir. Bütün İnyupik intiharlarının ana faktörleri arasında boşanma (%29,4) ilk sırayı alır. Maniilaq kuruluşu tarafından 1990 ile 1999 yılları arasında yapılan bir araştırmaya göre intihar yöntemi olarak erkeklerde ateşli silahlarla vurulma ve boğulma ön sıradadır. Kadınlar daha çok ilaç alımını tercih ederler.

## Tehditler
Inuit Circumpolar Council tarafından sıklıkla dile getirilen küresel ısınma ve buna bağlı iklim değişiklikleri bütün Eskimo halkları gibi İnyupiklerin de geleneksel yaşam tarzlarını tehdit eden en önemli etkendir. Eskimolar iklim değişikliğinden etkilenen halkların başında gelir ve Arktika için iklim değişikliği artık teori değil gerçektir. Buzlanmanın gecikmesi ve olanların da ince olması deniz buzu üzerindeki fok avcılığını olanaksız kılacak kadar zorlaştırabilmektedir.

## Simalar
*John Baker, köpek kızakçısı, pilot ve motivasyonel konuşmacı 
*Irene Bedard, aktör
*Ray Mala, aktör

## Eskimo halkları içindeki yeri

* Eskimo - Aleut halkları
** Aleutlar
** Eskimolar
*** Yupik halkları
****Sirenik Yupikleri
****Öz Yupik halkları
*****Sibirya Yupikleri
*****Naukan Yupikleri
*****Alaska Yupikleri (Yupikler & Çupikler)
*****Supikler
*** İnuit halkları
**** **İnyupikler**
**** Batı Kanada İnuitleri
**** Doğu Kanada İnuitleri
**** Grönland İnuitleri

## Ayrıca bakınız
*Alaska Eskimoları
*Iḷisaġvik College
*İnyupik Miras Merkezi
*İnyupik Tarih, Dil ve Kültür Komisyonu 
*Alaska Yerli Dil Merkezi
*Alaska Yerli Talepleri Çözümleme Yasası
*Alaska Yerli Bölge Şirketleri
*King Adası, Alaska

Dosya:Colville-River-Alaska-1901-USGS.jpg|Kuukpigmiut kabilesinden İnyupikler, Colville Irmağı (*Kuukpik*), 1904 
Dosya:Inuit man 1906.jpg|İnyupik erkeği, King Adası, 1906
Dosya:Eskimo children I.jpg|Bering Denizi kıyısında denize giren çocuklar, Nome, Alaska, 1905
Dosya:KingIslandBoatsUSGSric00644.jpg|King Adası kayakları, 1892
Dosya:Umiak racers.jpg|Umiak yarışları, Nome, 1915
Dosya:Noatak-Alaska01.jpg|Kayaklar, Noatak, 1929



## Dip notlar

## Bibliyografya

* Chance, Norman A. *The Eskimo of North Alaska.* Holt, Rinehart and Winston, 1966. ISBN 0-03-057160-X
* Chance, Norman A. *The Inupiat and Arctic Alaska: An Ethnology of Development.* Holt, Rinehart and Winston, 1990. ISBN 0-03-032419-X
* Chance, N.A. and Yelena Andreeva. "Sustainability, Equity, and Natural Resource Development in Northwest Siberia and Arctic Alaska." *Human Ecology.* 1995, vol 23 (2) [June]
* Haller, Tobias and Annja Blöchlinger. *Fossil fuels, oil companies, and indigenous peoples: strategies of multinational oil companies, states, and ethnic minorities : impact on environment, livelihoods, and cultural change.* LIT Verlag, Münster 2007, ISBN 3-8258-9798-2
* Heinrich, Albert Carl. *A Summary of Kinship Forms and Terminologies Found Among the Inupiaq Speaking People of Alaska*. 1950.
* Sprott, Julie E. *Raising Young Children in an Alaskan Iñupiaq Village The Family, Cultural, and Village Environment of Rearing*. West, CT: Bergin & Garvey, 2002. ISBN 0-313-01347-0
* Worl, Rosita. *Inupiat Arctic Whalers.* In: Richard B. Lee, Richard Heywood Daly: *The Cambridge encyclopedia of hunters and gatherers.* Cambridge University Press, 1999, Kapitel 1.1.8., ISBN 0-521-57109-X