Aya İrini

**Aya İrini** veya **Azize İrini** (Yunanca: Ναός της Αγίας Ειρήνης *Tanrısal Barış* ya da *Kutsal Barış*, İstanbul'da, Topkapı Sarayı'nın birinci avlusunda, Ayasofya'nın yakınında ve onunla çağdaş olan tarihî bir müzedir.

## Tarihi
İstanbul'un bilinen en eski Bizans kilisesi olup ayrıca camiye çevrilmemiş tek Bizans kilisesidir. Eski kaynaklara göre, burada bulunan Roma döneminden kalma Artemis, Afrodit ve Apollon mabetlerinin kalıntılarından yararlanılarak, 4. yüzyılın başlarında I. Konstantin (324-337) zamanında yapılmıştır. Ayasofya'yla aynı avlu duvarı içinde bulunan Aya İrini, 532'deki Nika Ayaklanması sırasında yanındaki Sempson Zenon'la birlikte yanmıştır.

İmparator I. Justinianus, Ayasofya'nın yanı sıra Aya İrini'yi de yeniden yaptırmıştır. 532'de yapımına başlanmışsa da bitiş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. 8. ve 9. yüzyıllarda yaşanan şiddetli depremler binada önemli hasarlara neden olmuştur. Bizanslıların patrikhane şapeli diye niteledikleri Aya İrini, İstanbul'un fethinden sonra Topkapı Sarayı'nı çevreleyen Sur-ı Sultani içerisinde kalmış, bu yüzden camiye çevrilmediği için önemli bir mimari değişiklik olmamıştır. Önce iç cephane, sonra da Harbiye Nezareti'nin silah ambarı olarak kullanılmıştır.

## Müze çalışmaları
Türkiye'deki ilk müze çalışmaları Aya İrini'de başlamıştır. III. Ahmet döneminde Osmanlı İmparatorluğu'nun çeşitli yerlerinden gönderilen eserler Mecma-i Esliha-i Atika (Eski Silahlar Koleksiyonu) ve Mecma-i Asar-ı Atika (Eski Eserler Koleksiyonu) isimleri altında iki ayrı bölüm olarak Aya İrini'de toplanmıştı. Bu müze 1875'te Çinili Köşk'e taşındı. 1908'de yeni bir askerî  müzenin kurulması için Aya İrini'de çeşitli tarihsel malzemeler depolandı. Açılan bu müze 1949'a kadar askerî  müze olarak hizmet verdi.

1974-76 yılları arasında yapılan çalışmalarda nemden arındırmak amacıyla çevresindeki toprak dolguları kaldırılmıştır. 1973'ten beri başta İKSV bünyesinde olmak üzere, birçok sanat etkinliğine ev sahipliği yapmaktadır.

## Galeri

Dosya:Hagia Irene with Hagia Sophia at the back, İstanbul.JPG|Aya İrini ve arkasında Ayasofya 
Dosya:Hagia Eirene Constantinople 2007.jpg|Kilisenin haçlı apsisi ve kubbesi
Dosya:Ottoman helmet made in Saint Irene arsenal Constantinople circa 1520.jpg|1520'lerden Aya İrini donanması markajıyla bir Osmanlı miğferi, Musée de l'Armée
Dosya:Gurlitt Haghia Eirene SE.jpg|1912'de Aya İrini
Dosya:Constantinople Hagia Eirene.png|Giriş kat planı
Dosya:Millingen H. Eirene section.jpg|Kesit
Dosya:Irenekirken.jpg|Kilisenin apsisi


## Konuyla ilgili yayınlar
* Akşit I., "Hagia Sophia", Akşit Kültür ve Turizm Yayıncılık, 2005, ISBN 975-7039-07-1
* 
* 
* Muzaffer Ramazanoğlu: *Neue Forschungen zur Architekturgeschichte der Irenenkirche und des Complexes der Sophienkirche.* In: *Atti del VIII congresso di studi bizantini* 2, Studi byzantini e neoellenici, Palermo 1951, S. 332–335.
* Peter Grossman: *Zum Atrium der Irenenkirche in Istanbul*. In: *Istanbuler Mitteilungen* 15, 1965, ss. 186-237.
* Urs Peschlow: *Die Irenenkirche in Istanbul. Untersuchungen zur Architektur.* Tübingen 1977.
* Urs Peschlow: *Die Baugeschichte der Irenenkirche in Istanbul neu betrachtet.* In: Cecil Lee Striker (Hrsg.): *Architectural Studies in Memory of Richard Krautheimer*. Mainz, Zabern 1996, ss. 133-136.

## Dış bağlantılar

* Byzantium 1200 | Byzantium1200 - Aya İrini 
* Pointsfromturkey.com Aya İrini Kilisesi