REST

**REST** (Temsilî Durum Aktarımı; İng. ), Web protokolleri ve teknolojilerini kullanan bir dağıtık sistemdir. REST prensiplerini sağlayan sistemler, *RESTful* olarak sıfatlandırılır. Temsilî Durum Aktarımı ismindeki temsilî (İng. **'), verinin temsilini kastetmekte olup onunla ilgili [[Durum (bilgisayar)|durum]]un aktarılması olarak düşünülebilir.

2000 yılında [[HTTP]] spesifikasyonunun yazarlarından biri olan Roy Fielding tarafından doktora tezinin bir parçası olarak geliştirilmiştir.

[[SOAP]] ve [[WSDL]] tabanlı Web servislerine spesifikasyon olarak daha basit bir alternatif olarak geliştirilmiştir. RESTful sistemler çoğunlukla HTTP protokolü üzerinden [[Web tarayıcısı|Web tarayıcıları]] tarafından [[Web sayfası|sayfaların]] transferinde de kullanılan HTTP fiilleri (<tt>GET</tt>, <tt>POST</tt>, <tt>PUT</tt>, <tt>DELETE</tt> vs.) ile haberleşirler.

Aktarılan verinin formatı [[HTML]], [[JSON]], [[XML]] ya da farklı bir tipte olabilir. REST, bu konuda bir kısıtlama getirmez. Aktarılan verinin tipi ve özellikleri [[istemci]] ve [[sunucu (bilişim)|sunucu]] tarafından HTTP protokolünde yer alan **' (içerik tipi) ve benzeri metaveri ile tanımlanır.

## Tarihçesi
REST, ilk defa Roy Thomas Fielding'in 2000 yılındaki "Mimari tarzları ve ağ tabanlı yazılım mimarisi tasarımları" (İng. *""*) adlı doktora tezinde teklif edildi. Fielding, REST mimari tarzını 1996-1999 arasında HTTP 1.0'ın mevcut tasarımına dayanarak HTTP 1.1 ile paralel olarak 1996'da geliştirdi.

## Mimarî özellikleri
REST mimarî tarzıyla etkilenen mimarî özellikler şunlardır:
* Performans - bileşen etkileşimleri, kullanıcının tespit ettiği performans ve ağ verimliliğinde dominant faktör olabilir.
* Çok sayıda bileşeni ve bileşenlerarası etkileşimi ölçeklenebilirlik yapmak.
* Arayüzlerin sadeliği
* Değişen ihtiyaçları karşılamak için (uygulama yürütülürken dahi) bileşenlerin değiştirilebilirliği
* Hizmet vekillerince (İng. **') tarafından bileşenlerarası haberleşmenin görünürlüğü
* Program kodunu veriyle beraber hareket ettirerek bileşenlerin taşınabilirliği
* Sistem seviyesinde bileşenlerde, bağlantılarda veya verideki hatalara rağmen hataya karşı direnç 

==Mimarî sınırlamaları==
REST'in mimarî özellikleri, bağlantılara, bileşenlere ve veri elementlerine belli etkileşim sınırlamaları uygulayarak erişilir.
Bu bölümdeki özelliklere sahip uygulamalar, "RESTful" olarak tasvir edilir.
Eğer [[Web hizmeti|hizmet]]ler gerekli sınırlamaların herhangi birini ihlâl ederse artık RESTful olarak görülemezler. Bu sınırlamalarla uyumlu olma ve böylece REST mimarî stiliyle uyuşma, her çeşit [[hipermedya]] sisteminin performans, ölçeklenebilirlir, sadelik, değiştirilebilirlik, görünürlük, taşınabilirlik ve güvenilirlik gibi cazip [[fonksiyonel olmayan özellikler]]e sahip olmasını sağlar.

Formel REST sınırlamaları şunlardır:

===İstemci–sunucu===

İstemcileri sunuculardan ayıran yeknesak bir arayüz. Bu, kavramların ayrılması ([[İng.]] **'), yani mesela istemcilerin sunucu dahilinde yapılmakta olan veri saklama ile ilgilenmedikleridir. Bunun sonucunda istemci yazılımının taşınabilirliği iyileşir. Sunucular da istemcilerde bulunan kullanıcı durumuyla ilgilenmezler. Böylece sunucular daha sade ve daha ölçeklenebilir olurlar. Sunucular ve istemciler de aralarındaki arayüz değiştirilmemesi şartıyla aynı fonksiyona sahip başkalarıyla değiştirilebilir ve farklı gruplarca birbirinden bağımsız olarak geliştirilebilirler.

### Durumsuzluk

İstemci–sunucu haberleşmesi, iki talep arasında hiçbir istemci ortamının (İng. **') sunucuda saklanmamasıyla daha fazla sınırlanmaktadır. Her istemciden gelen talep, hizmeti vermek için lazım olan bütün bilgileri içerir ve oturum durumu istemcide saklı kalır. Oturum durumu, sunucu tarafından veritabanı gibi başka bir hizmete bir süre için transfer edilebilip denetlenebilir. İstemci, yeni bir duruma geçmek üzereyken istekler yollar. Bir veya birkaç istek yerine getirilmemişken istemci ''geçiş'' durumundadır ([[İng.]] **'). Her uygulama durumunun sunumu, bu istemci yeni bir durum geçişi başlatacağı zaman tekrar kullanılabilecek bağlantılar ihtiva eder.

### önbelleklenebilme

World Wide Web'de istemciler ve aracılar, cevapları önbelleğe alabilirler. Bu yüzden cevaplar, doğrudan veya dolaylı olarak kendilerini önbelleklenebilir (İng. **') veya önbelleklenemez olarak tanımlamalıdırlar. Böylece başka isteklere cevaben istemcilerin bayat veya uygunsuz veri kullanımı önlenir. İyi yönetilmiş önbellekleme ([[İng.]] **') ile bazı istemci–sunucu etkileşimlerini kısmen veya tamamen bertaraf edilir, böylece ölçeklenebilirlik ve performans daha da iyileşir.

### Tabakalı sistem

İstemci, genelde sondaki sunucuya veya yol boyunca bir aracıya bağlı olup olmadığını söyleyemez. Aracı sunucular, yük dengelemesi (İng. **') ve bölüşülmüş önbellekler ([[İng.]] **') sağlayarak sistem ölçeklenebilirliği geliştirir. Bunun yanında güvenlik ilkelerini de güçlendirirler.

### Talep üzerine kod (isteğe bağlı)

Sunucular, geçici olarak istemcinin fonksiyonelliğini icra edilebilir kod yollayarak genişletebilir ya da özelleştirebilir (İng. **'). [[Java applet]]ler ve [[JavaScript]] gibi istemci tarafı betikler bunlardan sayılır. "Talep üzerine kod", REST mimarisinde isteğe bağlı olan tek sınırlamadır.

===Yeknesak arayüz===
Yeknesak arayüzü sınırlaması, her REST hizmeti için bir temel teşkil eder. eknesak arayüz, mimariyle sadeleştirip ayırır, böylece her taraf birbirinden bağımsız olarak gelişebilir. Yeknesak arayüzünün dört sınırlaması şunlardır:
; Kaynakların belirlenmesi ([[İng.]] **')
: Başlıbaşına kaynaklar, isteklerle belirlenir. Bu, mesela Web tabanlı sistemlerde yeknesak kaynak kimliği (İng. **') kullanılarak yapılır. Kaynaklar, kavramsal olarak istemcilere döndürülen sunumlarından ([[İng.]] **') farklıdırlar. Mesela sunucu, hiçbirisi dahilî sunumu olmamasına rağmen veritabanıından gelen veriyi HTML, JSON veya XML olarak gönderebilir.
; Bu temsiller yoluyla kaynakların manipülasyonu
: Bir istemci temsilî kaynağı ona bağlı herhangi bir metaveriyle birlikte bulunduruyorsa bu kaynağı değiştirmek veya silmek için yeteri kadar bilgisi vardır.
; Kendinden açıklayıcı mesajlar
: Her mesajda kendisinin nasıl işleneceğine dair yeterli bilgi mevcuttur. Mesela hangi ayrıştırıcının (İng. **') çalıştırılacağı bir [[İnternet medya tipi]] ([[İng.]] **', eskiden MIME tipi (**') olarak bilinirdi) ile belirlenmiş olabilir. Uygulama durumu motoru olarak hipermedya ([[İng.]] **')
: İstemciler durum değişimini ancak sunucu tarafından hipermedya ile belirlenmiş dinamik eylemlerle yapabilirler (mesela hiper metinlerin içinde bulunan hiper bağlarla). Basit başlama noktalarının haricinde bir istemci, önceki temsillerle haber aldığının dışında herhangi bir kaynak için herhangi bir eylemin mevcudiyetini kabul edemez.

## Kaynakça