Taş Köprü (Tartu)

**Taş Köprü** (Estonca: *Kivisild*) Estonya, Tartu'da bir köprüydü.

Köprü 16 Eylül 1784'te açıldı.Köprü, Rusya İmparatoriçesi II. Catherine'in emriyle inşa edilmiştir.

Köprü 1941'de İkinci Dünya Savaşı sırasında yıkıldı. Bugün Kaarsild, köprünün olduğu yerde duruyor.

Köprüyü orijinal görkemiyle restore etme planları bulunmaktadır.

1775 yangınından sonra Livonia Genel Valisi George Browne'un girişimi ve İmparatoriçe Catherine II'nin finansmanıyla köprünün yapılmasına karar verildi. Klasisist köprü, Livonian eyaletinin bir ustası olan J. Carl Siegfrieden'in tasarımına göre ve 1779-1784 yılları arasında bir inşaat ustası olan Johann Zaklowsky'nin yönetimi altında inşa edildi. İnşaat sırasında, Emajõgi Nehri'nin kuzey kolu dolduruldu ve Holm Adası, Emajõgi Nehri'nin kuzey kıyısına katıldı. Doğudaki köprü 1941 yılında yıkılmıştır. 9 Temmuz sabahı, Sovyet birlikleri geri çekildi, hayatta kalan batı kemeri, 1944'te geri çekilen Alman birlikleri tarafından yok edildi.

## Tanım
Köprünün orta kısmı ahşaptan yapılmıştı ve Emajõgi Nehri üzerinde nakliyeye izin vermek için kaldırılabiliyordu. İki kapı kemerli taş köprü 5.6 m genişliğinde, kapı kemerlerinde 4 m idi ve inşası yaklaşık 3.000 Granit blok aldı. Köprü kemerlerinin kemerleri, demir kıskaçlara bağlandı ve daha fazla dayanıklılık sağlamak için kenetleme deliklerine kalay döküldü. Daha ince işleme gerektiren panel ve korniş taşları St. Petersburg'dan geldi . Taşların yapımında yaklaşık 9.000 kireç ağacı, Amsterdam'dan 10 varil çimento, 3.900 ağaç demir ve 350 ton kalay, iskele için binlerce kütük kullanıldı. Taş köprü 16 Eylül 1784'te trafiğe açıldı.

Tamamlanan Kivisild, Great Market topluluğunu mimari olarak tamamladı. Belediye binasının yan tarafında bulunan köprünün duvarında Latince ve Almanca metinlerin yer aldığı iki taş levha vardı: "SISTE HIC IMPETUS FLUMEN CATHARINA II IUBET CUIUS MUNIFICENTIA HAEC

Latin harfli plaket 1941 lansmanında oldukça sağlam kaldı, ancak gelecekteki kaderine dair bir kayıt yok.

## Restorasyon
Kivisilla'yı restore etmek için, 2006 yılında, Ants Veetõusme önderliğinde Tartu Kivisilla Restorasyon Derneği tarafından yönetilen Kivisilla Vakfı kuruldu. Vakfın amacı, Tartu'nun eski bir simgesi olan Kivisild'i en geç 2005 yılına kadar restore etmekti; üzerine inşa edilen Kaarsild'in yıkılması veya taşınması gerekiyordu.

Ancak, köprüyü restore etmenin maliyeti, halkın ve devletin ona bağış yapma isteğinden birkaç kat daha yüksek çıktı. 2002 yılında aktif bağış toplama kampanyasının askıya alınmasına karar verildi. Toplanan para karşılığında 2004 yılında Kaarsilla'nın sonunda Belediye Binası tarafında açılan heykeltıraş Tiiu Kirsipuu'dan Taş Köprü'nün bronz[ bir modeli sipariş edildi.

2014 yılında, şirket hala Ticaret Siciline kayıtlıydı, ancak faaliyetinin tek işareti, restorasyon yararına Hansapank'a bağış yapılmasını isteyen modelle aynı anda Kaarsilla'ya kurulan bir metal bilgi panosundaydı . Yıllardır basın, Kivisilla'nın restorasyonu veya bağışların kaderi hakkında haber yapmamıştı, ancak bugünün Tartu sakinleri arasında Kaarsilla, Tartu'nun yeni bir sembolü haline geldi.

2015 Riigikogu seçimlerinin ardından yerel politikacılar Kivisilla'nın restorasyonunu bir kez daha kamuoyu önünde tartıştı, röportajlar ve toplantılar düzenledi. Tartu'da EKRE'de bir numaralı aday olan İmre Mürk, Kivisilla'nın restorasyonunun sadece 3-4 milyon avroya mal olacağı ve Avrupa Birliği'nin bu parayı sağlaması gereken ana destekçi oldu. Rein Kilk] ve Toomas Savi de köprünün restorasyonunu desteklemek için konuştular.  Tartu Belediye Başkanı Urmas Klaas İnisiyatif konusunda daha şüpheciydi: "Elbette güzel bir girişim, ancak bu durumda inşaatı finanse eden zengin II. Catherine'in nerede olduğu da gösterilmelidir." 2015 baharında, Kivisilla'nın restorasyonu için toplanan paranın bakiyesi Tartu Kültür Başkenti'ne yatırıldı, toplam 26.300 avro ve 74 sent. Klaas ayrıca Kivisilla'nın restorasyonunun, Kivisild'in Kaarsild'den daha düşük olması nedeniyle Emajõgi Nehri üzerindeki mevcut nakliye trafiğine son vereceğini vurguladı.

## Kaynakça