Hadamar ötenazi merkezi

**Hadamar ölüm merkezi**, *[[T4 operasyonu|Aktion T4]]* olarak bilinen Nazi istem dışı ötenazi programına dahil olan bir ölüm tesisiydi Hessen'deki Limburg yakınlarındaki Almanya'nın Hadamar kasabasında bulunan bir psikiyatri hastanesinde bulunuyordu.

1939'dan başlayarak Naziler, Hadamar'ı ve diğer beş bölgeyi, Alman toplumunun "istenmeyen" üyelerine, özellikle de fiziksel ve zihinsel engellilere yönelik toplu kısırlaştırmalar ve toplu katliamlar gerçekleştiren T4 operasyonuna bağlı öldürme tesisleri olarak kullandı. Bu tesislerde, binlercesi çocuk olmak üzere toplamda yaklaşık 200.000 kişi öldürüldü.
Bu eylemler, Nazilerin öjeni hakkındaki Nazi fikirleriyle uyumluydu. Resmî olarak 1941'de sona ermesine rağmen bu program 1945'te Almanların teslimiyetine kadar devam etti. Yaklaşık 15.000 Alman vatandaşı hastaneye kaldırıldı ve orada, çoğu gaz odasında, geri kalanı ise ölümcül enjeksiyon ve aç bırakılarak öldürüldü. Ayrıca, Polonya'dan ve Naziler tarafından işgal edilen diğer ülkelerden yüzlerce zorunlu işçi burada öldürüldü.

Hadamar ve hastanesi, savaştan sonra Amerikan Amerikan işgal bölgesine girdi. 8-15 Ekim 1945 tarihleri ​​arasında, Amerika Birleşik Devletleri güçleri, II. Dünya Savaşı'nı izleyen yıllardaki ilk toplu katliam davası olan Hadamar Davası'nı yürüttü. Müttefik ülke vatandaşlarını, yani Polonya ve diğer ülkelerden zorla çalıştırılan işçileri öldürmekle suçlanan doktorları ve personeli yargıladılar. ABD, uluslararası hukuk uyarınca bu suçlar için yargılama yetkisine sahipti. Bu suçlardan dolayı birçok kişi hüküm giydi ve idam edildi. Alman mahkemeleri işgal altında yeniden kurulduktan sonra, 1946'da bir doktor ve hemşire, hastanede yaklaşık 15.000 Alman vatandaşının öldürülmesi nedeniyle Almanlar tarafından yargılandı. Her ikisi de hüküm giydi.

Günümüzde bu hastane faaliyetlerine devam etmektedir. Ötanazi cinayetlerine adanmış bir anıtın yanı sıra Nazi programını anlatan bir sergiye de ev sahipliği yapıyor.

## Arka plan

19. yüzyılın sonlarından beri doktorlar ve bilim adamları, o zamanlar sosyal tarih, biyoloji, antropoloji ve genetik dahil olmak üzere çeşitli disiplinlerden gelişen popüler bir kavram olan öjeni temel alan ırksal saflık teorileri geliştiriyorlardı.

Temmuz 1933'te Naziler, şizofreni ve "aptallık" gibi kalıtsal olduğu düşünülen tıbbî durumları olan kişiler için zorunlu kısırlaştırmayı öngören "Kalıtsal Hastalıklı Çocukların Önlenmesi Yasasını" çıkardı. 1933 ile 1939 yılları arasında bu yasa kapsamında 360.000 kişinin kısırlaştırıldığı tahmin edilmektedir.

## ''Aktion T4'ün'' ilk aşaması
1939'un sonlarından itibaren Hitler, Philipp Bouhler ve Karl Brandt'a "tedavisi mümkün olmayan hastalara" "merhametli ölüm" sağlamak için bir "ötenazi" programı başlatmalarına yetki veren emir yazısı gönderdi. Viktor Brack tarafından geliştirilen bu program, üremeye "uygun olmadığı" düşünülen çocukların toplu olarak kısırlaştırılmasıyla başladı. Daha sonra hastane personeli, uygun olmadığı belirlenen çocukları imha etti ve program daha sonra yetişkinlere de genişletildi. Ocak 1940'a gelindiğinde, Naziler ilk ölüm tesislerini kurmuşlardı. Bir psikiyatri tesisini barındıran Hadamar'daki klinik, programı uygulamak için kurulan altı tesisten sonuncusuydu ve cinayetler Ocak 1941'de başladı Operasyonların ilk aşamasında (Ocak-Ağustos 1941), 10.072 erkek, kadın ve çocuk, Nazi "ötenazi" programının bir parçası olarak bir gaz odasında karbon monoksitle öldürüldü Gaz, kimya şirketi IG Farben tarafından sağlanan standart tüplerde elde edildi.

1941 yazında, personel 10.000'inci hastalarının yakılmasını bira ve şarapla kutlarken, hastane krematoryumundan yoğun duman Hadamar'ın üzerine yükseliyordu. 

Posta otobüsleriyle her gün 100'e kadar kurban geliyordu. "Onlara tıbbî muayene" için soyunmaları ɡerektiği söyleniyordu. Bir hekimin huzuruna çıkarılan her birinin, 60 ölümcül hastalıktan birine sahip olduğu kaydedildi ve "tedavisi mümkün olmayan" hastalara "merhametli ölüm" uygulanacaktı. Doktor, her bir kişiyi farklı renkte yara bandıyla üç kategoriden biri olarak tanımladı: cinayet; araştırma için beyni öldürmek ve çıkarmak; altın dişleri çıkarmak

Kurbanların ailelerine, sahte ölüm nedenleriyle "teselli mektupları" gönderildi. Aileler ayrıca bir cenaze külü de talep edebilirlerdi, ancak küller aile üyelerine ait değildi.

## Protestolar
Hastanenin T-4 programını örtbas etme önlemlerine rağmen, yerel halk hastanedeki olaylardan tamamen haberdardı. Hadamar hastanesinde öldürülen insanlar, görünüşe göre sitenin yüksek çitlerinin arkasında kaybolan tren ve otobüsle getiriliyordu. Krematoryum fırınlarına çoğu zaman aynı anda iki ceset konulduğundan, yakma işlemi pek de mükemmel değildi. Bu durum genellikle kasabanın üzerinde yukarıda bahsedilen yoğun, keskin dumanın oluşmasına neden oluyordu. Limburg Piskoposluğundan Piskopos Antonius Hilfrich'in Ağustos 1941'de Reich Adalet Bakanı'na bu sorunla ilɡili bir mektup ɡönderdi.

İnsanlar bu faaliyetleri, özellikle de "gri otobüslerin" kurbanları toplamadaki rolünü öğrendikçe, artan bir muhalefet oluştu Halkın huzursuzluğundan korkan Hitler, Ağustos 1941'de "ötenazi" faaliyetlerinin kısıtlandığını resmen duyurdu.

## ''Aktion T4'ün'' ikinci aşaması
Yaklaşık bir yıllık bir aranın ardından, Ağustos 1942'de, 'istenmeyenlerin' öldürülmesi, Aktion T4'ün "ötanazi" aşaması olarak adlandırılan ve Berlin'den merkezi bir koordinasyon olmadan cinayetlerinin işlendiği aşamada yeniden başladı. Hemşire Irmgard Huber başkanlığındaki asistan hekimler ve personel, bu kurbanların çoğunu doğrudan öldürdü. Bunlar arasında engelli Alman hastalar, bombalanan bölgelerden gelen zihinsel engelli yaşlılar, sosyal yardım kurumlarından gelen "yarı Yahudi" çocuklar, psikolojik ve fiziksel engelli zorunlu işçiler ve çocukları, Alman askerleri ve psikolojik olarak tedavi edilemez olduğu düşünülen Waffen SS askerleri vardı.

Almanya'da savaş 8 Mayıs 1945'te sona ermiş olsa da, Nazi imha kurumları, engelli hastaları uyuşturucu kullanarak veya onları yemek yemekten mahrum bırakarak öldürmeye devam etti. Hadamar'da öldürüldüğü bilinen son hasta, 29 Mayıs 1945'te öldürülen dört yaşında zihinsel engelli bir çocuktu.

*Aktion T4'ün* ikinci "merkezi olmayan" aşaması sırasında, Hadamar'da tahminen 4.500 kurban öldürüldü.

26 Mart 1945'te ABD 2. Piyade Tümeni Hadamar kasabasını ele geçirdi ve Amerikalı yetkililer hastanesinde işlenen cinayetleri araştırmaya başladı.

## Hadamar Mahkemesi

Hadamar Davası, 8-15 Ekim 1945, II. Dünya Savaşı'ndan sonra Almanya'nın Amerikan işgal bölgesindeki ilk toplu vahşet davasıydı. İşgalin ilk aylarında, Amerikan askerî güçleri, özellikle savaşın son aylarında yakalanan Müttefik hizmet personelinin işlediği cinayetleri için, uluslararası hukukun klasik ihlallerine dayanan davalar yürüttü Mart 1945'in sonlarında Almanya'nın batısındaki Limburg an der Lahn yakınlarındaki "ötenazi" tesisi Hadamar'ın keşfedilmesi, Amerika Birleşik Devletleri'nde birçok yerel gazetenin burayı bir "cinayet fabrikası" olarak tanımlamasıyla dikkatleri üzerine çekti.

ABD askeri yetkilileri, Nazi Almanyası politikaları kapsamında işlenen sistematik ırksal ve toplumsal zulüm ve imhayla bağlantılı suçları yargılamak için kovuşturma başlatmaya karar verdiler. Başlangıçta, Amerikan makamları, kurumda yaklaşık 15.000 Alman hastanın öldürülmesi nedeniyle gözaltındaki Hadamar doktorlarını, hemşirelerini ve idarî personelini yargılamayı amaçladı. Ancak o sırada, uluslararası hukuk uyarınca bunu yapma yetkisine sahip değillerdi. ABD askeri yetkilileri, Alman vatandaşlarını yurttaşlarını öldürmekten yargılayamazdı. Uluslararası hukuk onları, ellerinde bulundurdukları topraklarda kendi hizmet personeline ve sivillere ve müttefiklerine karşı işlenen suçları kovuşturmakla sınırladı.

Altı kişilik ABD askeri mahkemesi, Hadamar baş yöneticisi Alfons Klein ile iki erkek hemşire Heinrich Ruoff ve Karl Willig'i asılarak idama mahkûm etti. Başhekim Adolf Wahlmann, yaşlılığı (yaklaşık 70 yaşındaydı) ve sağlık durumunun kötü olması nedeniyle ağır çalışma ile ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. İki Hadamar idari personeli sırasıyla 35 ve 30 yıl ağır hapis cezasına çarptırıldı. Bir hemşire ve aynı zamanda tek kadın sanık olan Irmgard Huber, en hafif ceza olan 25 yıl ağır hapis cezası aldı. 14 Mart 1946'da Klein, Ruoff ve Willig idam edildi. Aralık 1945'te Müttefikler, Almanların Yahudilere, Polonyalılara, Çingenelere ve diğer topluluklara karşı gerçekleştirdiği kitlesel imhayı "insanlığa karşı suçlar" kapsamına alacak esnek bir suçlamaya izin veren 10 No'lu Müttefik Kontrol Konseyi Yasası'nı yayımladı. Bu suçlama, Nürnberg'deki Uluslararası Askeri Mahkeme'nin (IMT) iddianamesinde yer aldı.

1946'nın başlarında, Hadamar'dakiler gibi "ötenazi" suçları, işgal altında yeniden inşa edilen Alman mahkemelerine devredildi. 1947'nin başlarında, Frankfurt'taki bir Alman mahkemesi, Wahlmann ve Huber de dahil olmak üzere 25 Hadamar personelini, tesiste yaklaşık 15.000 Alman hastanın öldürülmesinden dolayı yargıladı. Bazılarının cezaları artırılmış olsa da, hepsi 1950'lerin başlarında serbest bırakıldı.

## Alanın sonrası kullanımı
Günümüzde, bu alan kurbanlar için bir anıt ve alanda ɡerçekleştirilmiş toplu katliamlarla ilgili bir sergi içeren Hadamar Anıt Müzesi'nin yanı sıra*Vitos Klinik für Psychiatrie und Psychotherapie Hadamar* isimli bir psikiyatri hastanesine ev sahipliği yapmaktadır. Hem klinik hem de müze Hessen Eyaleti tarafından işletilmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Nazi öjeni
* Hans Asperger

## Kaynakça