Oldovan

**Oldowan** (veya **Mod I**), tarih öncesi dönemlerde yaygın bir arkeolojik taş alet endüstrisiydi (veya diğer bir deyişle stiliydi). Bu ilk taş aletler basitti ve genellikle başka bir taşla yontulmuş bir veya birkaç puldan yapılıyordu. Oldowan aletleri, Alt Paleolitik dönemde, 2,6 milyon yıl öncesinden en az 1,7 milyon yıl öncesine kadar, Afrika'nın büyük bölümünde eski Homininler (ilk insanlar) tarafından kullanılmıştır. Bu teknolojik endüstriyi daha sofistike Aşölyen endüstrisi izledi (Etiyopya'nın Afar Bölgesi'ndeki Gona'da ''Homo'' ''erectus'' ile ilişkili 1,5 ve 1,26 milyon yıl öncesine ait iki yerleşimde hem Oldowan hem de Aşölyen aletleri bulunur).

*Oldowan* terimi, 1930'larda arkeolog Louis Leakey tarafından ilk Oldowan taş aletlerinin keşfedildiği Tanzanya'daki Olduvai Vadisi'nden alınmıştır. Bununla birlikte bazı çağdaş arkeologlar ve paleoantropologlar *Mod 1* aletleri terimini, çakıl alet endüstrilerini (Oldowan dahil) belirtmek için kullanmayı tercih ederler; *Mod 2*, (Aşölyen el baltaları dahil) iki yüzeyi olacak şekilde işlenmiş aletleri, *Mod 3* de hazırlanmış çekirdek aletleri belirtir vb.

Oldowan aletlerin sınıflandırılması hâlâ bir nebze tartışmalıdır. Mary Leakey, Oldowan alet topluluklarını sınıflandırmak için bir sistem yaratan ilk kişiydi ve sistemini aletlerin öngörülen kullanımına dayalı olarak kurdu. Sistem, doğrayıcılar, kazıyıcılar ve dövücülerden oluşmaktaydı. Bununla birlikte, taş eserlerin ne için kullanıldığını varsaymak doğal olarak sorunlu bir yaklaşım olduğundan, Oldowan alet topluluklarının daha güncel sınıflandırmaları, esas olarak üretim şekline odaklanılarak yapılmıştır. Buna bir örnek, Isaac ve diğerlerinin "Yuvarlanmış Parçalar" (çekirdekler/doğrayıcılar), "Ayrılmış Parçalar" (pullar ve parçalar), "Dövülmüş Parçalar" (çekiç taşı olarak kullanılan kaba çakıl taşları, vb.) ve "Değiştirilmemiş Parçalar"dan (sit alanlarına taşınan manuportlar ve taşlar) oluşan üç modlu kategorisidir.  Oldowan aletleri, üretimleri için seçilen boşluklar zaten çakıl biçiminde bir nihai ürüne benzediği için kimi zaman "çakıl aletleri" olarak adlandırılır.

Oldowan aletlerini hangi hominin türlerinin yaptığı ve kullandığı kesin olarak bilinmiyor. Ortaya çıkışı genellikle *[[Australopithecus garhi]]* türüyle ve gelişimi de *[[Homo habilis|H. habilis]]* ve *[[Homo ergaster|H. ergaster]]* gibi erken *[[Homo]]* türleri ile ilişkilendirilir. Erken *[[Homo erectus]]*, Oldowan teknolojisini miras almış ve bunu 1,7 milyon yıl öncesinden başlayarak Aşölyen endüstrisine dönüştürmüştür.

## Kaynakça

## Bibliyografya

* Braidwood, Robert J., *Prehistoric Men*, many editions.
* 
* Edey, Maitland A., *The Missing Link*, Time-Life Books, 1972.
* Schick, Kathy D.; Toth, Nicholas, *Making Silent Stones Speak*', Simon & Schuster, 1993, 
* 
* Isaac, Glynn and Harris, JWK *The Scatter between the Patches* 1975
* 
* Binford, Lewis (1987)  *Searching for Camps and Missing the Evidence: Another Look at the Lower Paleolithic*
* Toth, Nicholas (1985) *The Oldowan reassessed: a close look at early stone artifacts* *Journal of Archaeological Science*
* Susman, Randall L, *Journal of Anthropological Research*, Vol. 47, No. 2, A Quarter Century of Paleoanthropology: Views from the U.S.A. (Summer, 1991), pp.&nbsp;129–151
* Susman, Randall L. (1998-07-01). "Hand function and tool behavior in early hominids". *Journal of Human Evolution*. **35** (1): 23–46. doi:10.1006/jhev.1998.0220. ISSN&nbsp;0047-2484.
* Hayden, Brian (2015-11-19). "Insights into early lithic technologies from ethnography". *Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences*. **370** (1682): 20140356. doi:10.1098/rstb.2014.0356. ISSN&nbsp;0962-8436. PMC&nbsp;4614719. PMID&nbsp;26483534
* Shea, John J. (2010), Fleagle, John G.; Shea, John J.; Grine, Frederick E.; Baden, Andrea L. (eds.), "Stone Age Visiting Cards Revisited: A Strategic Perspective on the Lithic Technology of Early Hominin Dispersal", *Out of Africa I: The First Hominin Colonization of Eurasia*, Dordrecht: Springer Netherlands, pp.&nbsp;47–64, doi:10.1007/978-90-481-9036-2_4, ISBN&nbsp;, retrieved 2022-05-31
* Marzke, Mary W. (1997-01). 3.0.co;2-g "Precision grips, hand morphology, and tools". *American Journal of Physical Anthropology*. **102** (1): 91–110. doi:10.1002/(sici)1096-8644(199701)102:13.0.co;2-g. ISSN 0002-9483

## Dış bağlantılar

* Oldowan Pebble Tools of Europe 
* Oldowan Pebble Tools of Africa 
* Oldowan Flake Tool 
* Stone Age Hand-axes at the Wayback Machine (archived February 4, 2007)
* Early Palaeolithic
* Stone Age Reference Collection
* Microwear polishes on early stone tools from Koobi Fora, Kenya , article in *Nature* 293, 464–465 (8 October 1981). The summary and the references are displayed at no charge at the *Nature* site.
* Geoarchaeology of the earliest paleolithic sites (Oldowan) in the north Caucasus and the East Europe
* An Ape's View of the Oldowan at the Wayback Machine (archived May 21, 2008), T. Wynn and W.C. McGrew, *Man* 24:383–398; 1989.
*