Gökdelen

**Gökdelen**, çok yüksek yapı anlamına gelmektedir, gemicilikte geminin uzun direğine verilen isimdir.

Bir gökdelen için en düşük yükseklik 305 metre (1000 fit) olarak kabul edilmektedir.

“Gökdelen” kelimesinin karşılığı olan İngilizce kelime *skyscraper* (gök kazıyan), 19. yüzyılın sonlarında, New York'taki halkın muazzam yapılara karşı olan korkusu sonucu ortaya çıkmıştır.
Amerika Birleşik Devletlerin'de, geleneksel olarak gökdelenlerin en düşük uzunluğu 153 metre (500 fit) olarak kabul edilmektedir.

Çelik, güçlendirilmiş betonlar, su pompaları ve asansörler gökdelenler için en önemli gelişmelere sebep olmuştur. 
     
Gökdelenlerin ağırlık taşıyan sistemleri diğer yapılara göre büyük farklılıklar göstermektedir. 4 kata kadar yapılar sadece duvarlardan destek alabilirler, ancak gökdelenler çelik iskeletlerden destek almak zorunda olan geniş yapılardır. Duvarlar bu çelik iskeletlere perde gibi asılırlar-hatta mimaride bu çelik iskeletler tarafından desteklenen cam kaplamalı yüksek yapılara "giydirme cepheli" denir. Rüzgâr için ise özel durumlar göz önüne alınmaktadır.

### Adlandırma
İngilizce ile Fransızcadaki adları «gök-kazıyan» anlamına gelir ve bu iki dilden diğer dillere büyük ölçüde olduğu gibi harfiyen çevrilmiştir.

 
* Afrikanca: *wolkekrabber* («bulut-kazıyan»)
* Almanca: *Wolkenkratzer* («bulut-kazıyan»)
* Beyaz Rusça: *небаскроб* [*nebaskrob*] («gök-kazıyan»)
* Boşnakça: *neboder* («gök-yırtan»)
* Bulgarca: *небостъргач* [*nebostırgaç*] («gök-kazıyan»)
* Çince (basitleştirilmiş): 摩天大楼 [*mótiān dàlóu*] («gök-kazıyıcı büyük bina»)
* Çince (geleneksel): 摩天大樓 [*mótiān dàlóu*] («gök-kazıyıcı büyük bina»)
* Çekçe ve Slovakça: *mrakodrap* («bulut-kazıyan»)
* Danca: *skyskraber* («bulut-kazıyan»)
* Endonezce ve Malayca: *pencakar langit* («gök-kazıyan»)
* Esperanto: *nuboskrapulo*  («gök-kazıyan»)
* Estonca: *pilvelõhkuja* («bulut-kıran»)
* Farsça: آسمانخراش [*âsmânhrâş*] («gök-kazıyan»)
* Felemenkçe: *wolkenkrabber* («bulut-kazıyan»)
* Fince: *pilvenpiirtäjä* («bulut-taslaklayan»)
* Fransızca: *gratte-ciel* («gök-kazıyan»)
* İbranice: גורד שחקים [*gored sh'khakim*] («gök-kazıyan»)
* İngilizce: *skyscraper* («gök-kazıyan»)
* İspanyolca: *rascacielos* («gök-kazıyan»)
* İsveççe: *skyskrapa* («gök-kazıyan»)

* İtalyanca: *grattacielo* («gök-kazıyan»)
* İzlandaca: *skýjakljúfur* («gök-yaran»)
* Japonca: 摩天楼 [*matenrou*] («gök-kazıyıcı kule»)
* Katalanca: *gratacel* («gök-kazıyan»)
* Kürtçe: *balexane* («endamlı bina»)
* Macarca: *felhőkarcoló* («bulut-kazıyan»)
* Makedonca: *облакодер* [*oblakoder*] («bulut-kazıyan»)
* Norveççe: *skyskraper* («bulut-kazıyan»)
* Lehçe: *drapacz chmur* («bulut-kazıyan»)
* Letonca: *debesskrāpis* («gök-kazıyan»)
* Litvanca: *dangoraižis* («gök-kazıyan»)
* Portekizce: *arranha-céu* («gök-kazıyan»)
* Rumence: *zgârie-nori* («gök-kazıyan»)
* Rusça: *небоскрёб* [*neboskryob*] («gök-kazıyan»)
* Sırpça: *небодер* [*neboder*] («gök-yırtan»)
* Slovence: *nebotičnik* («gök-ovan»)
* Türkçe: *gökdelen* («sky-piercer»)
* Ukraynaca: *хмарочос* [*hmaroços*] («gök-tırmalayan»)
* Vietnamca: *nhà chọc trời* («gök-dürtükleyen»)
* Yunanca: *ουρανοξύστης* [*uranoksístis*] («gök-kazıyan»)

## Tarih
İlk gökdelen olarak Chicago'da 1884-1885'te inşa edilen on katlı “Home Insurance” binası kabul edilmektedir. Günümüz koşullarıyla ilk gökdelen ise New York'taki “Woolworth Building” dir.
     
Gökdelenler 19. yüzyılın sonlarında New York, Şikago ve Londra da, 1930'ların başından itibaren Güney Amerika (Sao Paulo, Buenos Aires) ve Asya (Şanghay, Hong Kong, Singapur)’da inşa edilmeye başlandı.

## Dünya'nın en yüksek gökdelenleri (İlk 50)



**Sıra**
**Adı**
**Ülke**
**Şehir**
**Yapılış Tarihi**
**Yükseklik**
**Kat Sayısı**


1
Burç Halife 
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2009
**828m**
160


2

Suudi Arabistan
Mekke
2012
**601 m**
120


3
Taipei 101
Tayvan
Taipei
2004
**509 m**
101


4
Şangay dünya Finans merkezi
Çin
Şangay
2008
**492m**
101


5
Uluslararası Ticaret Merkezi
Hong Kong
Hong Kong
2009
**483m**
118


6=
Petronas İkiz Kuleleri 1
Malezya
Kuala Lumpur
1998
**452m**
88


6=
Petronas İkiz Kuleleri 2
Malezya
Kuala Lumpur
1998
**452m**
88


8
Nanjing Greenland Finans Merkezi
Çin
Nanjing
2003
**450m**
89


9
Willis Kulesi
ABD
Chicago
1973
**442m**
108


10
Guangzhou Batı Kulesi
Çin
Guangzhou 
2010
**440m**
108


11
Trump Uluslararası Hotel ve Kulesi
ABD
Chicago
2009
**423 m**
96



12
Jin Mao Kulesi
Çin
Şangay
1998
**421 m**
88



13
2 Uluslararası Finans Merkezi
Hong Kong
Dubai
2003
**416 m**
88


14
CITIC Plaza
Çin
Guangzhou
1997
**391 m**
80


15
Shun Hing Square
Çin
Shenzhen 
1996
**384 m**
69


16
Empire State Binası
ABD
New York
1931
**381m**
102


17
Central Plaza
Hong Kong
Hong Kong
1992
**374 m**
78


18
Çin Bankası Kulesi
Hong Kong
Hong Kong
1990
**367m**
72


19
Bank of America Kulesi
ABD
New York
2008
**366 m**
54


20
Almas Kulesi
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2009
**363 m**
68


21
Emirates Office Kulesi
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2000
**355 m**
54


21
Tuntex Sky Kulesi
Tayvan
Kaohsiung
1997
**348 m**
85


22
Aon Merkezi
ABD
Chicago
1973
**346 m**
83


23
The Center
Hong Kong
Hong Kong
1998
**346 m**
73


24
John Hancock Merkezi
ABD
Chicago
1969
**344 m**
100


25
Tianjin Dünya Finans Merkezi
Çin
Tianjin
2010 
**337 m**
76


26=
Wenzhou Dünya Ticaret Merkezi
Çin
Wenzhou
2009
**333 m**
72


26=
Rose Kulesi
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2007
**333 m**
72


26=
Shanghai Shimao Uluslararası Plaza
Çin
Şangay
2006
**333 m**
60


29
Minsheng Bank Binası
Çin
Vuhan
2007
**331 m**
68


30
Ryugyong Hotel
Kuzey Kore
Pyongyang
2012
**330 m**
105


30=
Çin Dünya Ticaret Merkezi Kulesi 3
Çin
Pekin
2008
**330 m**
74


32
The Index
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2009
**328 m**
80


33
Q1
Avustralya
Gold Coast
2005
**323 m**
78


34
Burj Al Arab
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
1999
**321 m**
60


35=
Chrysler Binası
ABD
New York
1930
**319 m**
77


35=
Nina Kulesi
Hong Kong
Tsuen Wan
2007
**319 m**
80


35=
New York Times Binası
ABD
New York
2007
**319 m**
52


38
HHHR Kulesi
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2009
**317 m**
72


39
Bank of America Plaza
ABD
Atlanta
1992
**312 m**
55


40
Pearl River Kulesi
Çin
Guangzhou
2010
**310 m**
71


41=
Sky Tower
Birleşik Arap Emirlikleri
Abu Dabi
2009
**310 m**
74


41=
U.S. Bank Kulesi
ABD
Los Angeles
1989
**310 m**
73


43=
Ocean Hights
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2010
**310 m**
84


43=
Menara Telekom
Malezya
Kuala Lumpur
2001
**310 m**
55


45
Emirates Kuleleri
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2000
**309 m**
56


46
One Island East
Hong Kong
Hong Kong
2008
**308 m**
70


47
AT&T Şirket Merkezi
ABD
Chicago
1989
**307 m**
60


48
The Address Downtown Dubai
Birleşik Arap Emirlikleri
Dubai
2008
**306 m**
63


49
JPMorgan Chase Kulesi
ABD
Houston
1982
**305 m**
75


50
Kuzeydoğu Asya Ticaret Kulesi
Güney Kore
İnçeon
2010
**305 m**
70



## Ayrıca bakınız
* Türkiye'nin Gökdelenleri
* İstanbul'un Gökdelenleri
* En fazla gökdelenin bulunduğu ülkelerin listesi

## Dış bağlantılar

* https://web.archive.org/web/20180407111714/http://www.die-wolkenkratzer.de/
* http://www.emporis.com/
* http://www.skyscraperpage.com/
* http://www.skyscrapercity.com/
* http://www.skyscraperlife.com/