open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alabalık, Narman

**Alabalık**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Alabalık, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ala Balık (آلا بالق) olarak geçer.

Alabalık köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyün 3&nbsp;km kuzeybatısında kalıntıları bulunan manastır ile kale o dönemde inşa edilmiş olmalıdır.

Alabalık, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 9 hanede 41 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 82 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Alabalık, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında Alabalık köyü Oltu kazının Pitkir nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 210 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımına göre Alabalık köyünün nüfusu 312 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde sadece 8 kişi okuma yazma biliyordu.

Alabalık çevresinde inşa edilen ve günümüze kalıntıları ulaşan tarihsel yapılardan biri Oktay Özgül'e göre Alabalık Kalesi'dir. Köyün batısında, 1.976 metre yüksekte bulunan kale büyük ölçüde yıkıktır. Geriye kalan ve bir kuleyi andıran kalenin altında da başka kalıntılar vardır.

Bu kalıntılar, *Tao-Klarceti - Tarihsel ve Kültürel Anıtlar Katalogu* adlı çalışmada söz edilen manastırın kalıntıları olmalıdır. Nitekim bu çalışmada manastır kalıntılarının yukarısında bir kuleden söz edilmekte ve bu kulenin manastırın bir parçası olduğu belirtilmektedir. Kulenin altında, günümüze yıkıntıları ulaşan bu manastırın içinde bir büyük kilise, üç küçük kilise vardı. Bu kalıntıların tarihi hakkında kesin bilgi bulunmamakla birlikte, mimari özelliklerine bakılarak 9-10. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilmektedir. Bu yapıların Gürcüce *Davit ile Tiriçani'nin Şehadeti* ("დავით და ტირიჭანის წამება") adlı hagiografide adları geçen kiliseler olduğu sanılmaktadır. Ayrıca köyün 2&nbsp;km kuzeybatısında, 1670 metre yüksekte, geniş bir vadideki derenin sağ kıyısında, bir tepenin yamacında kilise kalıntıları yer alır. Bu kalıntıların eski kaynaklarda adı geçen Tadzarani Kilisesi olduğu sanılmaktadır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 114&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna 4&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Alacayar, Narman

**Alacayar**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Alacayar köyünün eski adı **Karşem**'dir. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Karşem / Karşim (كارشیم) olarak geçer.

Karşem köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde günümüze kalıntıları ulaşan kilise o dönemde inşa edilmiş olmalıdır.

Karşem, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 8 hanede 23 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 46 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Karşem, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Karşim" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 201 kişiden oluşuyordu. Karşem veya Karşim Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Alacayar olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Alacayar köyünde 384 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 31 kişi okuma yazma biliyordu.

Karşem Kilisesi Alacayar'ın 1,2&nbsp;km güneydoğusunda inşa edilmiştir. Köyün kilisesi olan bu yapı tamamen yıkılmıştır. Kilisenin bulunduğu yer halk tarafından "Mağaralar Deresi" olarak adlandırılmaktadır.
1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 109&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 16&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Narman-Köprüköy) devlet yoluna 3,4&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Araköy, Narman

**Araköy**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Araköy'ün eski adı Şoşa / Şosa'dır. Nitekim 1928 tarihli köy listesinde Şoşa (شوشە) olarak geçer.

Şoşa, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyün 1&nbsp;km güneyinde bulunan megalit yapı kalıntısı buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermesi açısından önemlidir.

Şoşa, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin bir köyüydü. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 135 kişiden oluşuyordu. Boşa "yabancı kökten geldiği" için Köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Araköy olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Araköy'de nüfusu 247 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde  sadece 14 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 109&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın kuzeydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna 1,8&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Aşağıyayla, Narman

**Aşağıyayla**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Aşağıyayla ile Yukarıyayla köylerinin eski ortak adı Hiçav'dır. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Aşağıyayla köyü Hiçav-i Süfla (خچو سفلا) ve Yukarıyayla köyü de Hiçav-i Ulya (خچو علیا) olarak geçer. Hiçav adı Gürcüce kaynaklarda Hiçavi (ხიჭავი) biçiminde yazılmıştır.

Aşağı Hiçav köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Aşağı Hiçav, Çıldır Eyaleti'ne bağlı Mamirvan sancağının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 16 hanede 53 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 106 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Aşağı Hiçav köyü 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1935 genel nüfus sayımında "Aşağı hiçuv" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 133 kişiden oluşuyordu. Hiçav, Hiçuv veya Hicov "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Aşağıyayla olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Aşağıyayla köyünde 273 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 105 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 112&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 11,6 &nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup, bir köy yoluyla, Sülüklü  Mahallesi üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Başkale, Narman

**Başkale**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Baş Kala veya Başkale, köyün bilinen en eski adıdır. 1835 tarihli nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Baş Kala (باش قلعە) olarak geçer.

Başkale, Orta Çağ Gürcistan'ını oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki iki kale buranın eski ve önemli bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Köyün bugünkü adı da bu kalelerden geliyor olmalıdır. Yerleşimden geçen bir derenin “Kilisedere” olarak adlandırılması, burada eskiden bir kilisenin varlığına işaret etmektedir.

Başkale köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Baş Kala (باش قلعە) olarak geçmektedir. Hicri 1116 (1704/1705) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 25.000 akçe idi ve Salih adında birine zeamet olarak verilmiştir.

Yerleşim, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 37 hanede 110 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 220 kişiden oluştuğu değerlendirilmektedir.

Başkale, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Başkale" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 534 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımına göre Başkale köyünün nüfusu 710 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde  sadece 71 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Başkale'de iki adet kale bulunmaktadır. Köyün 1,2&nbsp;km doğusunda bulunan kale kireç harcı kullanılarak inşa edilmiştir. Bu kalenin iki burcu yıkık durumda günümüze ulaşmıştır. İkinci kale ise, köyün 2&nbsp;km doğusunda derenin sol kıyısında, bir kayanın üzerinde inşa edilmiştir. Kalenin giriş kapısı görece sağlam kalmıştır. Giriş kapısının iki yanında burçların olduğu kalıntılardan anlaşılmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 130&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 34&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup, bir köy yoluyla, Yukarıyayla, Aşağıyayla ve Sülüklü  Mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Beyler, Narman

**Beyler**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Beyler mahallesinin eski adı **Aha**'dır. Aha (ახა) adı, Çıldır Eyaleti cebe defterinde (1694-1732), 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Aha (آخا) olarak geçer.

Aha köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan eserinin ardından Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde yıkık durumdaki Aha Kalesi'nin bu dönemden kaldığı bilinmektedir.

Aha, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Oltu livasına bağlı nahiye adı olarak geçer. Bu defterde "Sup Sarkis" (سپ سركس) köyü bu nahiyeye bağlıydı. Su(r)p Sarkis köyü, Aha (آخا) köyünün güneyinde bulunuyordu.

Aha, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterine göre, Mamirvan livasının iki nahiyesinden biriydi. Diğer nahiye ise, Mamirvan idi. Pertevani, Başkale, Kanzasori, Bildacori, Hohori, Çatak, Meğnaçori, Hosberiki, Sinsergisi, Kakluça, Hahuli, Hanaki, Kızıl Kilisa, Zadragomi, Aşkisori, Virintabi, Saurmeki, İsi gibi köyler bu nahiyeye bağlıydı.

Aha, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 45 hanede 155 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 310 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Aha, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 677 kişiden oluşuyordu. Aha Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Beyler olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Beyler köyünde 890 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 205 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Aha Kalesi, yerleşim merkezinin 2 kilometre doğusunda, bir kayanın üzerinde kaba yontulmuş taşlar ve kireç harcıyla inşa edilmiştir. Kale 1549 yılında Samkari Kalesi'yle birlikte Tekeli Mehmed Paşa tarafından Gürcülerden alınıp Osmanlı sınırlarına katılmıştır. Aha Kalesi'nin sur duvarları arasında bir kule bulunmaktadır. Kalenin içinde, doğru kısmındaki kule ile bazı yapıların kalıntıları tespit edilmiştir. Günümüze kalmış duvarların yüksekliği 4 metreyi bulur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 90&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 6&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın batısında olup,  numaralı Tortum-Narman il yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Boğakale, Narman

B20

**Buğakale**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Boğa Kala veya Boğakale, köyün bilinen en eski adıdır. Bununla birlikte bu yer adı Buğatakuri'den (ბუღათაყური) değişime uğramış olabilir. Boğakale 1835 tarihli nüfus defteri ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Boğa Kala / Buğa Kala (بوغا قلعە) olarak geçer.

Boğa Kala köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde kale olduğu tahmin edilen yapı kalıntıları, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir. Bu kalenin *[[Kartlis Tshovreba]]*'da geçen Buğatakuri olduğu tahmin edilmektedir.

Boğa Kala, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 19 hanede 60 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 120 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Boğa Kala, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Buğakale" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 163 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımına göre Boğakale köyünün nüfusu 349 kişiye çıkmıştı ve bu nüfus içinde sadece 28 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 135&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 39&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup, bir köy yoluyla, Başkale, Yukarıyayla, Aşağıyayla ve Sülüklü  Mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çimenli, Narman

B20

**Çimenli**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Çimenli köyünün eski adı Pirdanos veya Pirtanos'tur. Ne var ki köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pirtanos (پرتانوس) yerine yanlışlıkla Pernanos / Pirnanos (پرنانوس) biçiminde yazılmıştır.

Pirdanos köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyün adı Gürcüce kaynaklarda Pirdanosi (ფირთანოსი) olarak geçer. Köydeki megalit yapı kalıntıları buranın çok eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.

Pirdanos 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Narman nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 96 kişiden oluşuyordu. Pirdanos veya Pirtanos Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çimenli olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Çimenli köyünde 328 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 15 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 123&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 27&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Narman-Köprüköy) devlet yolu üzerindedir.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Ergazi, Narman

B20B20

**Ergazi**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Ergazi köyünün eski adı İğnavud veya İğnavut'tur. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde İğnavud (اغناود) olarak geçer. Bu yerleşimin adı Gürcüce kaynaklarda İğnauri (ფერთვანი) biçiminde yazılmıştır. Köyün eski adı zaman içinde Türkçe kaynaklarda İğnavut'a dönüşmüştür.

İğnavud köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. "Kilise mahallesi"nde ortadan kalkmış kilise ile köyün yaklaşık yarım kilometre güneyinde yıkık haldeki kule, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

İğnavud, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 21 hanede 76 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 152 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

İğnavud, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 495 kişiden oluşuyordu. Pertvani veya Pertvan Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Ergazi olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Ergazi köyünde 649 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 45 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum’da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi’nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 116&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 20&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup, bir köy yoluyla, Yukarıyayla, Aşağıyayla ve Sülüklü  mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Gökdağ, Narman

**Gökdağ**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Gökdağ köyünün eski adı **Pertavani**'dir. Pertavani (ფერთავანი), Gürcücede renkler anlamındaki "perta" (ფერთა) ile ev veya barınak anlamındaki "vani" (ვანი) kelimelerinden oluşmaktadır. Bu yer adı Türkçeye Pertavan şeklinde girmiştir. Nitekim Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defteri ile 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Pertavan (پرتوان) olarak geçer. Pertavan adı Türkçede zaman içinde Pertivan'a dönüşmüştür.

Pertavani köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Pertavani Kalesi bu dönemden kalmıştır.

Pertavani, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Çıldır Eyaleti'nin Oltu livasına bağlı Güney nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün gelirleri Hicri 1107 (1695/1696) yılında timar cinsinden İsmail adında birine tahsis edilmişti ve 2.000 akçeden oluşuyordu.

Pertavani, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 8 hanede 31 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 62 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Pertavan, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 256 kişiden oluşuyordu. Pertavani veya Pertavan Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Gökdağ olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Gökdağ köyünde 394 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 38 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 85&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 3&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın batısında olup,  numaralı Tortum-Narman il yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Göllü, Narman

**Göllü**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Göllü'nün eski adı **Hohori**'dir. Gürcüce bir yer adı olan Hohori (ხოხორი), "gürültü", "patırtı" gibi anlamlara gelir. Köyün adı Çıldır Eyaleti cebe defteri (1694-1732) ile 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hohor (خوخور) şeklinde yazılmıştır.

Hohor veya Hohori köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde tamamen yıkılmış olan kilise, bu dönemden kalmış olabilir.

Hohori köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde de Hohor (خوخور) olarak geçer. Hicri 1117 (1705-1706) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 7.000 akçe idi ve köy Avez adında birine tahsis edilmişti.

Hohori köyü, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 21 hanede 89 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 178 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Hohor halkının kökeni de 93 Harbi öncesinde buraya göç eden Ahıska Türklerine dayanır. Civardaki diğer yerleşim yerlerinde de bu göçler yaşanmıştır.  Bugün köyde kullanılan "hıngel, sımışka" gibi sözcükler, yemek kültürü ve köy halkının konuşma biçimi bu göçten kaynaklanır.  

Hohor veya Hohori köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 447 kişiden oluşuyordu. Hohor Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Göllü olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Göllü köyünde 579 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 69 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Hristiyan nüfusun yaşadığı dönemden kalmış olan Hohori Kilisesi, yerleşim merkezinin 600 metre doğusunda, alçak bir tepe üzerinde yer alır. Bugün yıkık olan yapının kesme taşlar ve kireç harcıyla inşa edildiği kalıntılardan anlaşılmaktadır. Köylüler bu yapının bulunduğu yeri “Kale Boynu”, 50 metre yakınındaki yeri de “Kilise” olarak adlandırılmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 115&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 19&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Narman-Köprüköy) devlet yoluna 1,3&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Güllüdağ, Narman

**Güllüdağ**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe
Güllüdağ köyünün eski adı **Kompur** olarak bilinir. Öte yandan bu köye çok uzak olmayan ve Oltu ilçesine bağlı Damarlıtaş köyünün eski adı da Kompur'dur. Ancak 1835 tarihli nüfus defterinde Konpur ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kombor (قومبور) olarak geçen yerleşimin Güllüdağ'ın eski adı olması olasılığı yoktur. Çünkü 1970 yılına kadar genel nüfus kayıtlarında Güllüdağ adı geçmemektedir. Bu tarihte Güllüdağ, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı Kışlaköy bucağının yedi köyünden biriydi ve nüfusu 213 kişiden oluşuyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 135&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 39&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Köprüköy) devlet yolu ve  numaralı Tortum-Narman il yoluna Pınaryolu, Taşburun, Kışlaköy, Kilimli ve Mahmutçavuş mahalleleri üzerinden 26,4&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Güvenlik, Narman

B20B20

**Güvenlik**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Güvenlik köyünün eski adı Türkçe kaynaklarda Korenis ve Kornis olarak geçer. 1835 tarihli nüfus defterinde ise adı Goronis biçiminde yazılmıştır. Korenis adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde sehven Koretis (قەرەتیس) biçiminde kaydedilmiştir.

Goronis veya Korenis, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 12 hanede 39 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 78 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Korenis, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Oltu kazasına bağlı Pitkir nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Korniş" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 469 kişiden oluşuyordu. Goronis veya Korenis Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Güvenlik olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Güvenlik köyünde 474 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 118 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 114&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Köprüköy) devlet yolu ve  numaralı Tortum-Narman il yoluna Serinsu ve Mahmutçavuş mahalleleri üzerinden 16,1&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Kamışözü, Narman

B20B20B18

**Kamışözü**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Kamışözü mahallesinin eski adı **Bildacor** veya **Bildaçor**'dur. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Bildacor (بلداجور) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Bildaçor (بلدەچور) olarak geçer.

Bildacor veya Bildaçor, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılda, 1549 tarihli Gürcistan seferinin ardından Gürcülerden ele geçirmiştir.

Bildacor veya Bildaçor köyü, Osmanlı mufassal defterine sonradan eklenen kayıtlara göre, Altı livasının Aha nahiyesinin bir köyünün mezrasıydı. Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde ise bu yerleşim Bildacor (بلداجور) şeklinde bir köy olarak geçer. Hicri 1116 (1704-1705) tarihinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlıydı ve hasılası 10.000 akçe idi. Köy, İslam adında birine tahsis edilmişti.

Bildacor veya Bildaçor köyü, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 16 hanede 63 Müslüman erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam Müslüman nüfusunun yaklaşık 126 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Buldaçor'da ayrıca 5 hanede 13 Gregoryen Ermeni erkek tespit edilmiştir. Toplam Ermeni nüfusunun da yaklaşık 26 kişiden oluştuğu söylenebilir.

Bildacor veya Bildaçor, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde  Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi.  1940 genel nüfus sayımında "Bildeçor" olarak kaydedilmiş olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 231 kişiden oluşuyordu. Bildacor veya Bildeçor Türkçe olmadığı işin köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Kamışözü olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Kamışözü köyünde 425 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 25 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 102&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 6&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup, bir köy yoluyla, doğrudan ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Koçkaya, Narman

B20B20B18B16B32B1:B25

**Koçkaya**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Koçkaya köyünün eski adı **Aristi**'dir. Gürcüce kaynaklarda da Aristi (არისტი) olarak geçen bu yer adı, Çıldır Eyaleti cebe defterinde Arisdi (ارسدی) ve 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Aristi şeklinde yazılmıştır.

Aristi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki megalit yapı ve kilise kalıntıları, buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Aristi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Hicri 1120 (1708/1709) tarihinde Oltu livasının Misrasori nahiyesine bağlıydı. Hasılası 9.090 akçe idi ve köy Ahmed adında birine tahsis edilmişti. Hicri 1124 (1712/1713) tarihinde ise, köy Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlanmıştı. 36.000 akçe hasıla ile Halil adında birine zeamet olarak verilmişti.

Aristi, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 12 hanede 31 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 62 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Aristi, 1935 genel nüfus sayımında Erzurum vilayetinin Oltu kazasının Pitkir nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 373 kişiden oluşuyordu. Aristi Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Koçkaya olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Koçkaya köyünde 624 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 123 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum ilinde, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Köydeki eski kilise caminin bulunduğu yerdeydi. Nitekim köylüler caminin bulunduğu yeri “Kilise” olarak adlandırmaktadır. Köylülerden biri burada, 35&nbsp;cm uzunluğunda ve 25&nbsp;cm yüksekliğinde sakallı bir erkek başı kabartmalı bir taş bulmuştur. Bu figürün bir aziz ve din adamı olduğu tahmin edilmektedir. Bu kabartma erkek figürünün 11. yüzyıldan, Gürcü Krallığı döneminden kaldığı anlaşılmaktadır.

## Coğrafya
Koçkaya mahallesi, Erzurum il merkezine 109&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır. Narman kasabasının kuzeydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna 2,9&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Samikale, Narman

**Samikale**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Samikale köyünün eski adı Samkari veya Samikari'dir. Gürcüce bir yer adı olan Samikari (სამიკარი), üç anlamındaki "sami" (სამი) ile kapı anlamındaki "kari" (კარი) kelimelerinden oluşur ve "üç kapı" anlamına gelir. Bu yer adı erken dönem Osmanlı tahrir defterine Samkar (صمقار) ve Samikar (سمیكار) biçiminde kaydedilmiş, ancak zaman içinde değişime uğrayıp Sami Kala (سامی قلعە) ve Samikale'ye dönüşmüştür.

Adından anlaşıldığı gibi eski bir Gürcü yerleşmesi olan Samikari köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve yerleşimi 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki Samikari Kalesi de b dönemden kalmış olmalıdır.

Samkari, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Samkar (صمقار) olarak geçer. Hicri 1116 (1704/1705) Mamirvan livasısın Aha nahiyesi bağlı olan köyün hasılası 4.000 akçe idi. Hicri 1118 (1706/1707) tarihinde ise köy Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesi bağlanmıştı ve aynı yıl hasılası önce 3.500 akçe, sonra 3.000 akçe olarak belirlenmişti.

Samkari köyü, 1835 Osmanlı nüfus defterinde ise, aynı eyalete bağlı Mamirvan sancağında yer alıyordu. Osmanlı idaresinin sadece erkek nüfusunu tespit ettiği bu tarihte köyde 10 hanede 49 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Samkari köyünün toplam nüfusunun yaklaşık 98 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Samikari, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sami Kala (سامی قلعە) adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasının Narman nahiyesine bağlı bir köydü. Narman 1954 yılında ilçe olunca bu ilçesinin köyü haline geldi. 1965 nüfus sayımına göre Samikale köyün 532 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 146 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Köyde varlığı bilinen tek tarihsel yapı Samkari Kalesi'dir. Yapısı itibarıyla erken döneme ait olduğu tahmin edilen kale (67 x 27 m), 2001 yılında restore edilmiş, ancak bu restorasyon sırasında tarihsel dokusu tamamen bozulmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 108&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın kuzeyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Narman) devlet yoluna 3,5&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Otlutepe, Narman

B20B20B18B16B32B1:B25B18

**Otlutepe**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Otlutepe'nin eski adı  Verintabi veya Virendab'dır. Nitekim Osmanlı cebe defteri (1694-1732) "Virendab" (ویرنداب) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Verintab (ویرینتاب) olarak geçer. Köyün adı Gürcüce kaynaklarda "Verantabi" (ვერანთაბი) olarak geçer.

Verintabi veya Virendab köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyün 2 kilometre doğusunda tespit edilmiş olan harçsız yapı kalıntısı, buranın çok eski yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.

Verintabi veya Virendab köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde "Virendab" (ویرنداب) şeklinde geçer. Hicri 1131 (1718/1719) tarihinde Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlı olan köyün hasılası 3.000 akçe idi. Hicri 1140 (1727/1728) tarihinde aynı livanın Aha nahiyesine bağlı görünen Verintabi köyünün hasılası aynı kalmıştı.

Verintabi veya Virendab, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'nin Mamirvan sancağında yer alıyordu. Bu tarihte köyde 16 hanede 58 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 116 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Verintabi veya Virendab, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Verintab" veya "Virintab" adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında "Verintap" biçiminde yazılmış olan köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 587 kişiden oluşuyordu. Verantab veya Verintap Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Otlutepe olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Otlutepe köyünde 767 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 200 kişi okuma yazma biliyordu.

Otlutepe, 2009 ile 2016 yılları arasında Şekerli Belediyesi'nin bir mahallesidir. 1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 115&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Narman-Köprüköy) devlet yoluna Şekerli Mahallesi üzerinden 10,2&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sapanlı, Narman

B20B20B18B16B32B1:B25B18

**Sapanlı**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Sapanlı, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sapanlı (صپانلى) olarak geçer. Bununla birlikte Gürcüce bir kaynakta köyün eski adı Şapana (შაფანა) olarak verilmiştir.

Sapanlı veya Şapana köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir.

Sapanlı, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. Sapanlı, 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 90 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında ise köyün nüfusu 114 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde sadece 16 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 108&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın batısında olup,  numaralı Tortum-Narman il yoluna 2,7&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Toygarlı, Narman

**Toygarlı**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Toygarlı köyünün eski adı **Koşa** veya Koşe'dir. Nitekim 1928 Osmanlıca köy listesinde Koşe / Koşa (قوشە) olarak geçer. Bu tarihte köy, Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Azort nahiyesindeki yerleşim yerlerinden biriydi. Bununla birlikte köyde varlığı bilinen ve ortadan kalkmış olan iki kilise, buranın daha eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Koşa, 1940 genel nüfus sayımında Tortum kazasının Narman nahiyesine bağlıydı ve nüfusu 226 kişiden oluşuyordu. Koşa veya Koşe Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Toygarlı olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Toygarlı köyünde 418 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde sadece 28 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 124&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 28&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Narman-Köprüköy) devlet yoluna 2,6&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yanıktaş, Narman

**Yanıktaş**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yanıktaş köyünün Türkçe kaynaklarda eski adı Egerek veya **Ekrek**'tir. Nitekim 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Ekerek / Ekrek (اكرك) olarak geçer. Egerek veya Ekrek adının Gürcüce Agaraki'den (აგარაკი) değişime uğradığı tahmin edilmektedir. Agaraki ise Eski Gürcücede tarla, köy anlamına gelir.

Ekrek köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir.

Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Ekrek, Çıldır Eyaleti'ne bağlı Mamirvan sancağının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 40 hanede 127 Gayrimüslim ("Ermeni") erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 254 kişiden oluştuğu ortaya çıkar. Nüfusun tamamı Gregoryen Ermenilerden oluşuyordu.

Ekrek köyü 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Ekerek / Ekrek (اكرك) adıyla kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi. 1940 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 210 kişiden oluşuyordu. Ekrek "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yanıktaş olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Yanıktaş köyünde 404 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 140 kişi okuma yazma biliyordu.

Yanıktaş köyünde eskiden iki köy kilisesi vardı. İki kilise de tamamen yıkılmıştır.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 109&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneyinde olup,  numaralı Ardahan-Muş (Narman-Köprüköy) devlet yolu üzerindedir.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yukarıyayla, Narman

**Yukarıyayla**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Yukarıyayla ile Aşağıyayla köylerinin eski ortak adı **Hiçav**'dır. Nitekim 1835 tarihli nüfus defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Hiçav-i Ulya (خچو علیا) ve Aşağıyayla köyü de Hiçav-i Süfla (خچو سفلا) olarak geçer. Hiçav adı Gürcüce kaynaklarda Hiçavi (ხიჭავი) biçiminde yazılmıştır.

Yukarı Hiçav köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Yukarı Hiçav, Çıldır Eyaleti'ne bağlı Mamirvan sancağının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 17 hanede 61 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 122 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Yukarı Hiçav köyü 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi.  1935 genel nüfus sayımında "Yukarıhiçuv" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 320 kişiden oluşuyordu. Hiçav, Hiçuv veya Hicov "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yukarıyayla olarak değiştirilmiştir. 1965 nüfus sayımına göre Yukarıyayla köyünde 558 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 96 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 113&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 17&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup, bir köy yoluyla, Aşağıyayla ve Sülüklü  mahalleleri üzerinden, ilçe merkezine bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Sütpınar, Narman

**Sütpınar**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Sütpınar'ın eski adı  Koçkanisi'dir. Koçkanisi (კოჭკანისი), Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) Koçkans (قوچقانس) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise bu yer adı Kockans (قوجقانسی) şeklinde yazılmıştır.

Koçkanisi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen kilise buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Koçkanisi köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterine göre Mamirvam nahiyesinin Mamirvan nahiyesine bağlıydı. Hicri 1137 (1724/1725) tarihinde köyün hasılası 6.000 akçe idi ve bu yerleşim Mustafa adında birine bırakılmıştı.

Koçkanisi, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'ne bağlı Mamirvan sancağının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 32 hanede 109 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 218 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Koçkanisi, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kockans" (قوجقانس) adıyla Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi.  1940 genel nüfus sayımında "Koçkans" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 477 kişiden oluşuyordu. Koçkans Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Sütpınar olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Sütpınar köyünde 736 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 122 kişi okuma yazma biliyordu.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Sütpınar'ın Hristiyan nüfusuna ait kilisesi tamamen ortadan kalkmıştır. Bununla birlikte haç figürlü mezar taşları günümüze ulaşmıştır. Ancak bu mezar taşlarının köyde taş duvarlarda kullanılmış olması, eski mezarlığın da ortadan kaldırıldığını göstermektedir.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 111&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 15&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneydoğusunda olup,  numaralı Ardahan-Muş (Oltu-Köprüköy) devlet yolu ve  numaralı Tortum-Narman il yoluna Şekerli Mahallesi üzerinden 10&nbsp;km'lik bir köy yoluyla bağlıdır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Şehitler, Narman

**Şehitler**, Erzurum ilinin Narman ilçesine bağlı bir kırsal mahalledir.

## Tarihçe

Şehitler mahalesinin eski adı, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterini yayımlayan Gürcü tarihçi Sergi Cikia tarafından, geç dönemdeki Rusça bir haritada Surp-Sarkis (Сурп Саркис) kaydından hareketle "Sup Serkis" (سپ سركس) olarak okunmuştur. Bu yer adı, Osmanlı cebe defterinde (1694-1732) ise, "Sin Sergis" (سین سركیس) şeklinde verilmiştir. Köyün adı 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Sim Serkis" (سیم سركیس) halini almıştır.

Surp Sarkis köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Tao'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ortalarında Gürcü yönetiminden ele geçirmiştir. Köydeki kilise kalıntısı da buranın eski bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Surp Sarkis veya Sup Serkis köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine sonradan düşülen kayıtlara göre, Oltu livasının Aha nahiyesine bağlıydı. Köyün hasılası 5.000 akçe idi.

Surp Sarkis veya Sup Serkis köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan Osmanlı cebe defterinde Mamirvan livasının Aha nahiyesine bağlıydı. Köyün hasılası Hicri 1122 (1710/1711) tarihinde önce 5.000 akçe, sonra 10.000 akçe idi. Hicri 1129 (1716/1717) tarihinde ise, köyün hasılası yeniden 5.000 akçe olmuştu.

Surp Sarkis köyü, Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Çıldır Eyaleti'ne bağlı Mamirvan sancağının köylerinden biriydi. Bu tarihte köyde 16 hanede 83 erkek kaydedilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, köyün toplam nüfusunun yaklaşık 166 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.

Surp Sarkis köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Erzurum vilayetinin Tortum kazasına bağlı Narman nahiyesinin köylerinden biriydi.  1940 genel nüfus sayımında "Simserkis" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 429 kişiden oluşuyordu. Sup Sarkis veya Simserkis Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Değirmensuyu olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımına göre Değirmensuyu köyünde 660 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 176 kişi okuma yazma biliyordu. Köyün adı daha sonra bir kez daha Şehitler olarak değiştirilmiştir.

1993 yılında Büyükşehir olan Erzurum'da, 2012 yılında 6360 Sayılı Yasa ile, tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmıştır. Bu köy de Narman Belediyesi'nin bir mahallesi olmuştur.

Şehitler köyündeki kilise bugünkü yerleşimin 800 metre kuzeybatısında yer alıyordu. Bir köy kilisesi olan yapı tamamen yıkılmış, geriye harçlı duvar parçaları kalmıştır. Kilise kalıntısının olduğu yerde ayrıca seramik parçaları ve insan kemikleri tespit edilmiştir. Kilisenin bulunduğu yer günümüzde "Kilisebaşı" olarak adlandırılmaktadır.

## Coğrafya
Mahalle, Erzurum il merkezine 108&nbsp;km, Narman ilçe merkezine 12&nbsp;km uzaklıktadır. Mahalle, Narman'ın güneybatısında olup,  numaralı Tortum-Narman il yolu kenarındadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*