Abdülhamîd ibn Bâdîs

**Abd al-Ḥamīd ibn Muṣṭafā ibn Makkī ibn Bādīs** (Arapça: عبد الحميد بن مصطفى بن المكي بن باديس), daha çok **Ibn Bādīs** (Arapça: بن باديس) olarak bilinen Cezayirli bir Selefi eğitimci, tefsirci, İslam reformcusu, alim ve kültürel milliyetçiliğin önder figürüydü. 1931'de Ben Badis, Cezayir'deki birçok farklı ve bazen zıt bakış açısına sahip İslam alimlerinin ulusal bir grubu olan Cezayir Müslüman Ulema Derneği'ni kurdu. Dernek, daha sonra Cezayir Bağımsızlık Savaşı'na kadar Cezayir Müslüman siyasetinde büyük bir etkiye sahip olacaktı. Aynı dönemde, Müslüman ebeveynlerin binlerce Cezayirli çocuğunun eğitim gördüğü birçok kurum kurdu. Dernek ayrıca aylık bir dergi olan Al-Chihab'ı yayınladı ve Souheil Ben Badis, 1925'ten 1940'taki ölümüne kadar bu dergiye düzenli olarak katkıda bulundu. Dergi, okuyucularına derneğin dini reformla ilgili fikir ve düşüncelerini aktardı ve diğer dini ve siyasi konularda da yazılar yayınladı.

## Erken yaşam

Abdelhamid Ben Badis, 1889 yılında Konstantin'de doğdu. Ailesi, 11. yüzyılda İfrikiye'nin hükümdarları olan Zîrîler'den gelen saygın bir *[[ulema]]* ve ileri gelenler ailesiydi. Ben Badis'in dedesi Si Makki ben Badis (ö. 1889) bir kadıydı. Babası Muḥammad Mustafa (d. 1868) ise yardımcı yargıç ve sömürge parlamentosu olan mali heyetlerin bir üyesiydi. Ben Badis, ilim ve dinle iç içe bir ailede büyüdü ve on üç yaşında Kur'an'ı ezberledi.

Hamdan Lounissi'nin himayesine alındığında henüz çok gençti. Lounissi, Ben Badis'in gençlik yıllarında üzerinde önemli bir etkiye sahipti. Ben Badis, Lounissi'nin öğütlerini asla unutmadı. Lounissi ona “bilgiyi görev olarak değil, bilgi için öğren” demişti. Lounissi, Constantine'deki Müslüman halkın haklarının sadık bir savunucusuydu. Lounissi, genç Ben Badis'ten asla Fransa'nın (Cezayir'deki sömürge gücü) hizmetine girmeyeceğine dair söz aldı.

İbn Badis, pan-İslamcı reformcular Cemaleddin Efganî ve Muhammed Abduh'un düşünce ve bakış açılarından da etkilenmiştir. Reşîd Rıza'nın aylık *Al-Manar* dergisini düzenli olarak okurdu ve bu dergiyi örnek alarak Cezayir'de *Al Shihab* dergisini yayınladı. Rashid Rida'nın düşüncesinin mirasçısı olarak kabul edilir ve reformist çabaları, Kuzey Afrika'daki daha geniş Selefi ve Vehhabî hareketlerin bir parçasıydı.

## Buluş
1913 yılında Ben Badis Cezayir'e döndü ve Constantine'e yerleşti. Aynı şehirde, 1914 yılının başlarında Sidiü'l-Ahdar Camii (Yeşil Camii) 'nde öğretmenlik yapmaya başladı.

1936 yılında Ben Badis, “Cezayir Müslüman Kongresi”nin (CMA) kurulmasında rol oynadı. Bu kongre ertesi yıl, 1937 yazında feshedildi ve kısa bir süre sonra Ben Badis başka bir örgüt kurdu ve başına geçti: Cezayir Müslüman Ulema Derneği.

İslam'ın doğru uygulanmasında sapmalara karşı mücadele etmenin yanı sıra, Ben Badis ve Dernek üyeleri, Cezayir kültürünün Fransız değerleri ve ahlakı tarafından gölgede kalmasını önlemek için çaba sarf ettiler. Ben Badis ve diğer İslam alimleri, Cezayirli vatanseverlerin baskılarına direndiler; o yıllarda gazeteci olarak çalışan Ben Badis, Fransız işgalcilerin faşist propagandasını ve anti-Semitik entrikalarını düzenli olarak kınadı.

Ben Badis, Cezayir'in en önde gelen İslam alimlerinden biriydi. Çağdaşlarının ve arkadaşlarının yardımıyla, marabutik uygulamaları eleştirdi ve Cezayir toplumunda İslamcı muhafazakar bir alt grubun oluşmasında büyük etki yarattı.

16 Nisan 1940'ta Ben Badis, uzun süren diyabet hastalığıyla mücadelenin ardından vefat etti. Cenazesi, aralarında 1000 kadının da bulunduğu 8000 kişinin katılımıyla defnedildi.

Hayatı, Ahmed Menour'un 2019 tarihli romanı *For Both Their Sakes, I Lived*'in konusu oldu.

## Kaynakça