Başkurt İsyanı (1704-1711)

**1704-1711 Başkurt İsyanı**, Rus İmparatorluğu’nda 17. ve 18. yüzyıllarda meydana gelen Başkurt ayaklanmaları serisinin en uzun süreli olanlarından biridir. 1662-1664, 1681–1684 ve 1704–1711 yıllarındaki Başkurt İsyanları, Sovyet ve Sovyet sonrası tarihçiler tarafından geniş biçimde ele alınmıştır. Bu isyanlar, Başkurdistan’ın Rus İmparatorluğu’na kademeli olarak dahil edilmesinin ve Başkurtların sömürgeci baskıya karşı direnişinin bir göstergesi olarak değerlendirilmiştir.

## Nedenler
Ağustos 1704'te Başkurt genel vergi tahsildarlarının toplantısında M.A. Zhiharev Dohov yeni bir kararname okudu.

Kararname, camiler, mollalar ve bir ibadethaneye giren her kişi için 72 yeni vergi getirdi. Kararname ayrıca, mezarlığı caminin yanına yerleştirmek gibi, Hristiyan kiliseleri modeline göre yeni camiler inşa etmeyi de gerektiriyordu. Bütün bunlar, gelecekteki tam ölçekli bir zorla vaftiz için doğrudan bir adım olarak görülüyordu. Buna ek olarak, Rus yetkililer İsveç ile Büyük Kuzey Savaşı'nda kullanılmak üzere 20.000 at ve ardından 4.000 asker daha talep etti.
## Düşmanlıkların seyri
İsyan 1704 yazında başladı. 1705'in başında, Ufa ilçesinde, cezalandırıcı bir keşif Sergeyev tarafından yönetildi. Ufa'da seçilmiş Başkurtları bir araya getirerek, Rusya ordusu için at istedi. Ölüm tehdidi altında hazineye 5.000 at ödemeyi kabul ettiler. Buna karşılık Başkurtlar vergi ödemeyi ve yerel makamlara itaat etmeyi reddetti. Dume Ishkeevym başkanlığındaki Kazan Demiryolu isyancıları, Iman Batyr liderliğindeki Nogai yolu'ndaki Zakamskaya kalesi sakinlerine saldırdı. Başkurt isyancıları, 1706 yazında Dume Ishkeevym başkanlığındaki sekiz seçmeli Başkurt tarafından Moskova'ya götürülen bir dilekçe ile doğrudan krala itiraz etmeyi teklif etti. Ancak çarlık hükûmeti dilekçeyi değerlendirmeyi reddetti. Dume Ishkeeva asıldı ve diğerleri tutuklandı. Bunu öğrenen Başkurtlar savaşmaya devam etti.

1704-1711 Başkurt Ayaklanması sırasında Çarlık makamları Kazak müttefiklerini Başkurtları yağmalamaya ve köleleştirmeye teşvik etmişlerdi.
### Kitlesel ayaklanma ve bastırılması
1707 sonbaharında hareket yaygınlaşmıştı. Aralık ayında isyancılar Kama Nehri'ni geçerek Kungur, Vyatka ve Kazan bölgelerini istila etti.

Rus vatandaşlığından vazgeçen Başkurt feodal seçkinleri, Türkiye ve Kırım Hanlığı ile Başkurt Hanlığı'na bağlı vasal bir ilişki kurmaya çalıştı.

1708'in başlarında Hükûmet, Prens Khovansky liderliğindeki isyancılara karşı cezalandırıcı bir güç gönderdi. Nisan-Mayıs 1708'de Başkurtlar Bulavin isyancıları ve Don Kazakları ile temas kurdu. Mayıs 1708'de hükûmet müzakerelere başlamak için Başkurtlara döndü. Hükûmet adına Khovansky, isyancıları affetmeye ve şikayetlerini yerel makamlara karşı değerlendirmeye söz verdi. Başkurtlar savaşmayı bırakmayı kabul etti.

### Urallarda isyan
1709 baharında, Sibirya ve doğu Nogay yollarında ayaklanmalar yeniden başladı. Transural bölgesinde, Aldar Isyangildin ve Urakay Yuldashbaev tarafından bir kavga yönetildi. İsyancılar Karakalpaklarla bağlantı kurmuş ve onlarla birlikte Iset, Miass ve Techa nehir havzalarındaki Başkurt topraklarında bulunan kalelere, yerleşim yerlerine, fabrikalara, manastırlara ve köylere saldırmışlardır. 1710'da savaş devam etti.

Son aşama, 1711'de Başkurdistan'ın merkezindeki mücadeleyi yenileme girişimi ile karakterizedir. Girişim Başkurtlar Nogay ve Kazan yollarından geldi. İsyan bastırıldı, ancak imparatorluk hükûmeti bazı tavizler vermek zorunda kaldı.
## Etkisi
İmparatorluk hükûmeti Başkurtların miras haklarını onaylamak, yeni vergileri iptal etmek, yerel makamların zulmünü ve şiddetini kınamak zorunda kaldı ve 1711'in sonunda bölgedeki savaşlar sona erdi. Başkurtların büyükelçiliği yine imparatora sadece 1725'te bağlılık yemini etti.

## Ayrıca bakınız

* Başkurt isyanı (1662-1664)
* 1735-1740 Başkurt isyanı

## Kaynakça

* Ustiugov NV, Başkurt isyanı 1662-1664 gg., Sat: Tarihsel Kayıtlar, Cilt 24, Moskova, 1947;
* Akmanov, IG *Башкирские восстания XVII—начала XVIII вв.* [ *Başkurt İsyanı 17.&nbsp;— 18. Yüzyılın Başı* ]. - Ufa Kitap, 1998.
* Akmanov, IG *Башкирия в составе Российского государства в XVII—первой половине XVIII в.* [ *17. yüzyılda Rus devleti içinde Başkurdistan&nbsp;— 18. yüzyılın ilk yarısı* ]. - Sverdlovsk: Urallarda. Üniversite Yayınları, 1991.