John von Neumann

**John von Neumann** (28 Aralık 1903 - 8 Şubat 1957), Macar-Amerikalı matematikçi ve bilgisayar bilimcisi.

## Biyografi
John von Neumannn, Yahudi bir ailenin çocuğu olarak 28 Aralık 1903 o zamanki Avusturya-Macaristan İmparatorluğu sınırları içindeki Budapeşte'de dünyaya geldi. Neumann 1921 yılından 1923 yılına kadar Berlin Üniversitesi'nde kimya tahsili gördü. İki yıl sonra İsviçre'de Teknik Yüksek Okulu'ndan kimya mühendisliği diploması aldı. 1926 yılında ise Budapeşte Üniversitesi'nden matematik doktorası aldı. Budapeşte'deki çalışmalarını bitirir bitirmez, genç matematikçiye Göttingen Üniversitesi'nde Rockefeller bursu verilmişti. Burada, 23 yaşındayken ilk şaheser eseri "Kuantum Mekaniğinin Matematik Temelleri"ni yayınladı.

Bu eser bütün atom ve Çekirdek fiziğinin üzerine kurulduğu *"[[Kuantum alan teorisi]]"* anlayışı için çok önemli olarak görülür. Gene o yıllarda **von Neumanna,** Berlin Üniversitesi'nde ilk öğretim üyeliğini kabul etti.

## Poker ve Oyun Teorisi
*John von Neumann* Berlin'de iken poker oyununu incelemeye başladı. Özellikle bu oyun onun ilgisini çekmişti, çünkü bu oyunla sadece şans faktörü değil aynı zamanda oyuncunun strateji meselesi de işe karışıyordu. Böyle bir oyun matematik terimleriyle tarif edilebilir miydi? Genç matematikçi işe girişti! Birkaç ay içinde matematik incelemelerine yeni bir saha getiren *"[[Oyun teorisi]]"*ni geliştirdi. Bu yaklaşımı sadece şans ve strateji oyunlarına değil, aynı zamanda ekonomi, askeri strateji ve sosyoloji gibi önemli alanlara da uygulandı. *"Oyun teorisi"* Von Neumann yalnızca yirmi beş yaşında iken, matematiksel bir sanat eseri olarak kabul edildi. 1930 yılında Princeton'un bir yıllık ders teklifini kabul etti ve 1931 yılında burada kalmaya karar verdi. Burada da Berlin'de olduğu gibi farklı öğretim metotları ile öğrenci ve profesörlerin ilgisini çekmiştir. 1933 yılında **von Neumann**, Princeton'da araştırmacılar için yeni açılan uluslararası bir merkez olan İleri Araştırmalar Enstitüsü'nde profesör olması çağrısı aldı. Orada birkaç yıl matematik araştırmalarına derinlemesine daldı.

2. Dünya Savaşı'na uzanan yıllarda ve savaş süresince **von Neumann**, askeriye için çalışmıştır. Kendisi burada askeriye için ilk elektronik hesaplayıcı olan *"[[ENIAC]]"* ı 1945'te savaş sona erene kadar tamamlamıştı. Ayrıca burada 1957'de kanserden ölümüne sebep olan radyasyon hastalığı ile temas ettiği tahmin ediliyor. Savaştan sonra bir matematikçi (kendi türü bir matematikçi) olarak sürdürmeye devam etti.

Uzun araştırmalar sonucu onun harika makinesi *"[[MANIAC]]"* (Matematiksel Analizci, Nümerik İntegralci ve Computer), insanların hizmetine hazırdı. Öyle ki bu makine önceleri birkaç yıl alan bir problemi bir saatte tamamlayabiliyordu. *NORC* (Noval Ordinanse Research Computer - Askeri Düzeni Araştırma Bilgisayarı) **von Neumann**'ın ikinci bilgisayarıydı. Bu hünerli makine 24 saatlik bir hava tahminini birkaç dakikalık zamanda verebiliyor, yerkürenin özü hakkında bilgi kaydedebiliyordu. Atlantik ve Pasifik okyanuslarının med ve cezir hareketlerini hesaplayabiliyor ve askeri manevra problemlerini çözebiliyordu. 1953 yılında, Amerikan güdümlü mermi programının fizibilitesini araştıran bilim adamları ve askeri liderler komisyonuna başkan atandı. Onun başkanlığında *Kıtalararası Balistik Mermi* (ICBM) projesi üzerinde çalışmaya başladı.

1954 yılında **von Neumann** en büyük düzeyde olan Atom Enerjisi Komisyonu 'na atandı ve burada hücre otomata teorisi üzerine kanserden öldüğü 1957 yılına değin çalışmalarına devam ederek miras olarak geriye bugün hayatımızın ihtiyaçlarını karşılayan teorileri ve kavramları bıraktı. **Von Neumann**'ın olağanüstü başarıları yeniden gözden geçirilirse, bunların insan aklının ürünü olduğuna inanmak imkânsız gibi görünür. Fizikçi Hans Bethe'nin sözleri Von Neumann'ın dehasını belki de en iyi biçimde açıklar. Şöyle yazmıştır:

## Ayrıca bakınız

* Von Neumann mimarisi
* Von Neumann yorumu

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*