Suriye'de LGBT hakları

**[[Suriye|Suriye Arap Cumhuriyeti'ndeki]]** **[[lezbiyen]], [[gey]], [[biseksüel]] ve [[transgender]] (LGBT)** kişiler, LGBT olmayan sakinlerin yaşamadığı yasal zorluklarla karşı karşıyadırlar. 1949 tarihli ceza kanununun 520. maddesi "doğa düzenine aykırı cinsel ilişki"yi yasaklamakta ve üç yıla kadar hapis cezası öngörmektedir.

Suriye'nin yaklaşık %7'sini kontrol eden Heyetu Tahriru'ş Şam'ın kontrolündeki bölgelerde LGBT Suriyeliler tutuklandı, dövüldü ve idam edildi.

*Mavaleh* adlı çevrimiçi dergiyi başlatan Suriyeli eşcinsel muhalif aktivist ve gazeteci Mahmud Hassino, iç savaşın sonucu ne olursa olsun, sivil haklar alanında sadece LGBT topluluğu için değil tüm Suriyeliler adına çalışma yapılması gerektiğini belirtiyor. Suriye Yerel Koordinasyon Komitelerinin laik lideri Miral Bioredda, "Şahsen ben eşcinselliği özel bir mesele olarak görüyorum. Ancak eşcinseller haklarını talep etmek için ayağa kalksa Suriye toplumu 'olamaz' diyecektir. Bir sivil toplum geliştirmek zaman alacak." dedi. Beşşar Esad hükûmetini devirmek için çalışan Özgür Suriye Ordusu üyesi Nasreddin Ahmed, "Eğer ben sorumlu olsaydım eşcinsellere karşı daha sert yasalar uygulardım. Birisi İran ve Suudi Arabistan'da olduğu gibi eşcinsellerin taşlanarak öldürülmesi gerektiğini söylese itiraz etmem." dedi.

## Suriye'de LGBT tarihi

### 2003: LGBT haklarının ilk kez BM tarafından tanınması
2003 yılında Suriye, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonunda, insan hakları ve cinsel yönelimle ilgili bir Birleşmiş Milletler karar taslağının ertelenmesi yönünde oy kullandı. Oy 24-17 idi. Karar taslağı; Komisyonun dünyada cinsel yönelimleri nedeniyle kişilere karşı insan hakları ihlallerinin ortaya çıkmasından duyduğu derin endişeyi dile getirmesini sağlar, insan hakları ve temel özgürlüklerin tüm insanların doğuştan hakkı olduğunu ve bu hak ve özgürlüklerin evrensel doğasının sorgulanamaz olduğunu vurgular ve tüm devletleri cinsel yönelimleri ne olursa olsun tüm kişilerin insan haklarını geliştirmeye ve korumaya çağırır.

### 2004: Transseksüel haklarına ilişkin mevzuat
Suriye'de cinsiyet değiştirme ameliyatı yasal. 2004 yılında Hiba isimli Suriyeli bir kadın cinsiyet değiştirme operasyonu geçirmesine izin verilmiş trans bir kadın olarak öne çıktı.

### 2010: Siyasi müdahale
2010 yılında, Suriye polisi 25'ten fazla erkeğin tutuklanmasına yol açan bir baskı başlattı. Erkekler, eşcinsel eylemler ve yasadışı uyuşturucu kullanımından eşcinsel davranışları teşvik etmeye ve müstehcen partiler düzenlemeye kadar çeşitli suçlarla suçlandı.

### 2011: Toplumsal hareketler ve sanal örgütlenme
2011 yılından sonra Suriye'deki LGBT topluluğu haklarını daha açık bir şekilde talep etmeye başlamış ve Suriye dışındaki kampanyalar LGBT hakları konusunda farkındalık yaratmaya başlamıştır. Bu, sesini duyurmak için daha fazla fırsat bulan Suriyeli göçmenlerin ve mültecilerin sayısının artmasından büyük ölçüde etkilendi.

Birçok Suriyeli LGBT mülteci, dünyanın dört bir yanındaki eşcinsel onur yürüyüşlerine katıldı.

### 2015: Uluslararası kaygılar
Ağustos 2015'te BM Güvenlik Konseyi, ABD ve Şili'nin ortak sponsorluğunda LGBT hakları konulu bir oturumda toplandı. Konsey, Suriye ve Irak'tan kaçan mültecilerin ifadelerini dinledi. Mülteciler, IŞİD'in elindeki bölgelerde kadınlara ve LGBT topluluğu üyelerine yönelik şiddetin arttığını bildirdi. IŞİD'in "sodomi" sebebiyle en az 30 kişiyi idam ettiğini iddia ettiğini bildirdiler. BM Güvenlik Konseyi 70 yıllık tarihinde ilk kez LGBT endişelerini tartıştı.

## Suriye'de LGBT hayatı

### Kültür
1971'de Suriyeli şair Nizar Kabbani, iki kadın arasındaki cinsel ilişkiyi anlattığı "Şeytan Şiiri"ni yazdı.

2011'den önce Bertho tarafından bir eşcinsel turu düzenlendi. Şam ve Halep'i Orta Doğu'daki ana destinasyonlarından biri olarak seçen bu tur, Orta Doğu'daki ilk ve tek gey turuydu. "Ve şimdiye kadarki en iyi yerdi" diyor. "Halep'te hamam turlarına giderdik ve Şam eşcinseller için bir cennetti. Hiç problem yaşamadık, asla."

Lübnan, Suriye ve Ürdün'den geçtiler. İç savaşın başlamasından bu yana tur, İslami aşırılık yanlılarının neden olduğu terörizmin artması nedeniyle Suriye'deki faaliyetlerini durdurdu.

Ayrıca, daha önce LGBT'lerin buluşacağı yeraltı merkezleri olan ve Suriye'de yeraltı LGBT sahnesinin var olabileceği tek yer olan Şam bölgeleri, iç savaş başladığından beri ortadan kaldırıldı ve çoğu kültürel arayış durdu.

**LGBT filmleri ve dizileri**

19 Ekim 2017'de *Bay Gey Suriye* yayınlandı. Ayşe Toprak'ın yazıp yönettiği film, hayatlarını yeniden kurmaya çalışan iki Suriyeli eşcinsel mülteciyi konu alıyor.

*Bir Lezbiyen Hikayesi* kısa filmi Suriye'de çekildi. Maxim Diyab tarafından 16 Ocak 2014 tarihinde yayınlandı.

### Sosyal
Modernleşmenin gelişmesiyle birlikte toplum çekirdek aile olmaya doğru ilerliyordu ve 2011'de Suriye iç savaşının patlak vermesine kadar LGBT bireylere yönelik toplumsal hoşgörü giderek azalıyordu. Savaşın ortaya çıkması nedeniyle toplum LGBT bireylere karşı daha hoşgörülü hale geldi. Güvenlik, su ve gıda onların öncelikli kaygıları, gelirleri ve gereklilikle takip edilen eğitimdir.

### HIV/AIDS sorunları
İlk bildirilen HIV enfeksiyonu vakaları 1987'deydi.

2005 yılında Diyanet İşleri Bakan Yardımcısı, HIV/AIDS'in zina ve eşcinsellik yapan insanlar için ilahi bir ceza olduğunu açıkça belirtti. Aynı yıl Sağlık Bakanlığı, Suriye'de sadece 369 kişinin HIV ile enfekte olduğunu ve hükûmetin bu kişilere "bu hastalıkla özgürce savaşmak için güncel ilaçlar" sunduğunu belirtti. Sivil toplum kuruluşları bunun gerçekten en az beş katı olduğunu tahmin ediyor ve Birleşmiş Milletler, hükûmeti etkisiz önleme yöntemleri nedeniyle azarladı.

Hükûmet, bazı STK'lerin çalışmalarını hoş görmenin ötesinde, HIV/AIDS testi yapabilecek ve bazı eğitim broşürleri dağıtabilecek gönüllü klinikler kurdu, ancak özellikle LGBT bireyler için kapsamlı bir halk eğitimi mevcut değil.

Bunun yerine hükûmet, orta öğretimdeki gençler için sınırlı bir HIV/AIDS eğitim programı başlattı.

### Siyasi destek
Sürgündeki Haklar Programının bir parçası olarak Uluslararası Mülteci Hakları Girişimi, Suriye Arap Cumhuriyeti LGBTİ vatandaşları için bir kaynak sayfası hazırladı.

### Abdurrahman Akkad'ın Hikayesi
Temmuz 2017'de Almanya'da ikamet eden Abdurrahman Akkad adlı Suriyeli bir genç, Facebook'ta canlı yayınladığı bir videoda cinsel yönelimini açıklamış ve ailesinin kendisine istemediği halde evlenmesi için baskı yaptığını anlatmıştı.

Temmuz 2020'de Abdurrahman Akkad ailesiyle bir araya gelirken çekilmiş bir fotoğrafını yayınlayarak cinsel yönelimini kabul ettiklerini ve ailesinin onu koşulsuz sevdiğini resmen açıkladı, Akkad'ın ailesi eşcinsel oğullarını açıkça kabul eden ilk Suriyeli ailedir. Akkad'ın hikâyesi birçok Arap ve Alman medyasında yer aldı ve Alman filozof David Berger tarafından 2020'de Alman Parlamentosundaki insan hakları oturumunda dile getirildi.

## İçinizden biri (2020)
"Biriniz" veya Arapça "واحد منكن", ilk olarak 2020'de Facebook'ta başlayan, daha sonra daha kolay tanınmak için Twitter'a taşınan bir sosyal medya hareketidir. Mart ayı civarında Suriye'de başladı ve ardından bütün Arap toplumuna yayıldı. Daha sonra bir ay boyunca devam etti, ancak o sırada çoğunlukla COVID-19 pandemisi ile ilgili olan son olaylar nedeniyle, trend öldü.

Üniversite öğrencilerinin ellerinde #oneofyou hashtag'iyle LGBT bayrağı renklerini parmaklarına boyamaları, fakülte binasında el kaldırarak fotoğraf çekmeleri ve çeşitli hesaplardan paylaşmalarıyla başladı. Trendi başlatan çoğu kişi tanınma korkusuyla kişisel sosyal medya hesaplarından paylaşım yapmadı; resmi kendi adlarına yayınlamak için sahte hesaplardan çeşitli sayfalara gönderdiler.

Tepkiler; trendi savunanlardan, kan vadedenlere ve sonrasında katılanlara kadar çeşitlilik gösterdi.

Trend devam ederken hiçbir olay olmadı, can kaybı yok, sadece çevrimiçi tartışmalar yaşandı. Bazıları hararetli tartışmalara dönüştü, ancak eğilim öldüğünde hiçbir şey olmadı.

## Özet tablosu

## Ayrıca bakınız

* Suriyeli LGBT hakları aktivistleri
* Suriye'de insan hakları
* Abdurrahman Akkad

## Kaynakça