Perşembe, Ordu

**Perşembe**, Ordu ilinin bir ilçesi ve bu ilçenin merkezi kasabadır. Vona Yarımadasında yer alır. Dünyanın sayılı sakin şehirleri arasında gösterilmektedir.

## Tarihçe

Perşembe ilçesinin eski adı Vona'dır. Nitekim 1914 yılına ait bir Osmanlı haritasında yarımadadaki burun ve limanın adı Vona (وونا) olarak geçer. Bugünkü Perşembe kasabasının çekirdeğini oluşturan yerleşim ise, Babalı (بابالی) adını taşıyordu.

Perşembe, uzun zaman Roma ve Bizans hakimiyetinde kalmıştır. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon İmparatorluğu'nu ortadan kaldırmasından sonra Vona Osmanlı İmparatorluğu'nun hakimiyetine girmiştir. Osmanlı Devleti eyalet sisteminden vilayet sistemine geçince, 1867 yılında Trabzon Vilayeti kuruldu. Perşembe, "Perşenbe" (پرشنبە) adıyla bu vilayetin Trabzon sancağına bağlı ordu kazasının bir nahiyesiydi.

Perşembe, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde yine "Perşenbe" (پرشنبە) adıyla Ordu vilayetinin merkez kazasına bağlı nahiyelerden biriydi ve 36 köyü kapsıyordu. Bu nahiyenin merkezi Babalı köyüdü. 1940 genel nüfus sayımında 33 köyü kapsayan Perşembe nahiyesinin nüfusu 23.937 kişiden oluşuyordu. Nahiye merkezi Babalı köyünde ise, 1.705 kişi yaşıyordu. 25 Haziran 1945 tarihinde ilçe olan Perşembe, sadece merkez bucağa bağlı 34 köyden oluşuyordu. 1950 genel nüfus sayımında Babalı köyünün adının geçmemsi, bu yerleşimin adının da Perşembe olarak değiştirilmiş olduğunu göstermektedir. Bu tarihte Perşembe kasabasının nüfusu 2.182 kişiden oluşuyordu. 1965 gelen nüfus sayımımda Perşembe ilçesinin nüfusu 37.053 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 12.428 kişi okuma yazma biliyordu. Perşembe kasabasında ise, 4.390 kişi yaşıyordu ve 2.666 kişi okuryazardı.

Yason Burnu'nda yer alan Yason Kilisesi Perşembe ilçesindeki en önemli tarihsel yapılardan biridir. Eski zamanlarda gemiciler tarafından depo ve sığınma alanı olarak kullanılmış olan Hoynat Adası da Perşembe ilçesi sınırları içindedir.

## Coğrafya

Ordu-Samsun eski devlet karayolu üzerinde Vona tabii liman koyunda kordon tepesi eteğinde kurulmuştur. Kuzeyinde Karadeniz, doğusunda Altınordu, batısında Fatsa, güneyinde Ulubey ve Gürgentepe ilçeleriyle sınırdır. İl merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır. İlçenin yüzölçümü 217&nbsp;km²'dir. Perşembe ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 9 metredir.

## Doğal alanlar

### Hoynat Adası
Ramazan Köyü sınırları içerisinde konumlanmış olan Hoynat Adası, Hoynat tünelinin hemen yanında bulunmaktasır. Perşembe ilçesinin en önemli tarihi unsurlarından olan bu adaya Ordu Büyükşehir Belediyesi tarafından çevre düzenlemesi yapılmıştır. Hoynat Adası'nın eski çağlarda gemiciler tarafından depo ve sığınak olarak işlev gördüğü tahmin edilmektedir. Ada aynı zamanda üzerinde bulunan tarihi kale ve sarnıç nedeniyle ikinci derece Arkeolojik Sit Alanı olarak 2004 yılında Samsun KTVKK tarafından tescillenmiştir. Burada pek çok martı ve karabatak kuşu yaşamını sürdürdüğünden Hoynat Adası özellikle kuş gözlemcileri tarafından çokça ilgi görmektedir.

### Yason Burnu
Yason Burnu Yarımadası; Perşembe ilçe merkezine 15&nbsp;km mesafede, Çaytepe köyü sınırları içerisinde bulunmaktadır. Birinci derece arkeolojik, ikinci derece doğal SİT alanı olan bu doğal yapı Samsun-Ordu karayolu üzerinde deniz kenarında konumlanmış olması ve bölgede bulunan kilisenin onarılması nedeniyle turistler tarafından oldukça ilgi çekmektedir. Karadeniz sahili boyunca üzerinde kilise bulunan tek yarımada burasıdır. Yarımada üzerinde ve yakın çevresinde bulunan piknik alanları ve yeme içme yerlerinde Güneş'in doğuşu ve batışına şahitlik etmek oldukça keyiflidir. Aynı zamanda Yason Burnu Yarımadası Altınpost Efsanesi'nin geçtiği yerdir.

## Tarihi yapılar

### Yason Kilisesi
Çaytepe Köyü sınırları içerisinde bulunan Yason Kilisesi, Yason Burnu olarak bilinen yarımadanın üzerinde yer almaktadır. Kilisenin çatı seviyesinin altında bulunan yazıt üzerinde 1868 tarihi kayıtlıdır ancak kiliseyi yaptıran kişi ve inşa eden ustalar ile ilgili herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Kilise, 7,30 × 14,20 m ölçülerinde, kubbeli bazilikal tarzda inşa edilmiştir. Üç nefe sahip olan kilisenin orta nefi diğeri ikisine nazaran daha geniş ve yüksetir. Kilise; birisi batı duvarında, diğeri güney duvarında olmak üzere iki kapıya sahiptir. Batıda bulunan kapı doğrudan ana mekâna giriş sağlamaktadır.

## Nüfus

## Spor

İlçede Ordu Amatör Spor Kulüpleri Federasyonu üyesi iki takımdan birisi olan Perşembespor tarihinde ilk kez Başkan Arda Çoluk tarafından Bölgesel Amatör Lig 12. Grup'a çıkarılmıştır (2023-2024 futbol sezonu).

## Kaynakça