open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1660

## Olaylar
* 8 Mayıs – İngiltere'de hiçbir kralın yönetmediği on bir yıllık bir dönemden sonra II. Charles tekrar tahta çıkarıldı. Bu dönem, İngiltere tarihi boyunca kralsız geçen tek dönemdir.
* Jansenist Antoine Arnauld'u savunan Blaise Pascal'ın Lettres provinciales adlı eserinin, Fransa Kralı XIV. Louis tarafından parçalanıp yakılması emredildi.
* Martinik'teki Karayip yerli halkının sürgünü Fransız işgal güçleri tarafından gerçekleştirildi.
* Prusya'da ilk daimi ordu kuruldu.
* 1660 Büyük İstanbul Yangını sonucunda şehirdeki 280.000 ev yandı.

## Doğumlar
* Daniel Defoe (İngiliz)
* Osmanzade Taib

## Ölümler
1659

## Olaylar
## Doğumlar
* 11 Haziran - Yamamoto Tsunetomo, Japon samuray, (ö. 21 Kasım 1719)
* 10 Eylül - Henry Purcell, İngiliz besteci (ö. 21 Kasım 1695)

## Ölümler
* 10 Ekim - Abel Tasman, Hollandalı denizci (d. 1603).
* Abaza Hasan Paşa, Osmanlı veziri.
1658

## Olaylar
* 26 Şubat - Danimarka ve İsveç arasında Roskilde Antlaşması imzalandı.

## Doğumlar
* 10 Temmuz - Luigi Ferdinando Marsigli (ö. 1730)
* Muro Kyūsō (), Neokonfüçyüsçü filozof (ö. 1734)

## Ölümler
* Abaza Hasan Paşa, Osmanlı veziri (d. ?)
1655

**1655** (**MDCLV**) cuma günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* Abbas Ağa Camii inşa edildi.

## Doğumlar
* 6 Ocak - Jakob Bernoulli, İsviçreli matematikçi (ö. 1705)
* Naîmâ, Osmanlı tarihçisi (ö. 1716)

## Ölümler
* 7 Ocak - Papa X. Innocentius (d. 1574)
1657

## Olaylar
* 2 Mart - Büyük Meireki Yangını: Japonya'nın başkenti Edo'da çıkan yangın 3 gün boyunca kenti etkisi altına aldı. 100 bin kişinin öldüğü sanılmaktadır.

## Doğumlar
* 9 Şubat - Bernard le Bovier de Fontenelle Fransız düşünür (ö. 1757)
* Arai Hakuseki (), Neokonfüçyüsçü filozof (ö. 1725)
* Uşakizâde Abdullah Efendi Osmanlı Devleti nakibüleşraf (ö. 1726)

## Ölümler
* Solakzâde Mehmed Hemdemi Efendi, Osmanlı şâir, bestekâr ve târihçi.
* Hayashi Razan (), Neokonfüçyüsçü filozof (d. 1583)
* 6 Ağustos - Bogdan Hmelnitski, Kazak hetmanı (d. 1595)
1656

## Olaylar
* Osmanlı İmparatorluğu'nda Zurnazen Mustafa Paşa'nın dört saatliğine sadrazamlığa atanması.
* Osmanlı İmparatorluğu'nda Köprülü Mehmet Paşa'nın sadrazamlığa atanması ile Köprülüler Devri'nin başlaması.

## Doğumlar
* Edmond Halley

## Ölümler
1654

**1654** (**MDCLIV**) perşembe günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* 11 Ocak - Río Bueno Muharebesi

## Doğumlar
* 10 Ocak - Joshua Barnes, İngiliz düşünür (ö. 1712)
* 23 Ağustos - Anthony Morris Jr., Amerikalı siyasetçi (ö. 1721)

## Ölümler
* 5 Aralık – Jean François Sarrazin, Fransız yazar
1652

**1652** (**MDCLII**) pazartesi günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* 29 Mart - "Kara Pazartesi" adlı tam güneş tutulması gerçekleşti.

## Doğumlar
* 7 Ocak - Pavao Ritter Vitezović, Hırvat tarihçi (ö. 1713)
* 10 Mart - Giacomo Serpotta, İtalyan sanatçı (ö. 1732)

## Ölümler
* Adem Dede Osmanlı Mevlevi şairi (d. ?)
1653

## Olaylar
* 23 Şubat - Batı Anadolu'daki depremde, Denizli, Nazilli, Tire ve Uşak'ta evler yıkıldı, binlerce kişi öldü veya yaralandı.
* 15 Aralık - Hükûmet Senedi adlı çağdaş tarihin ilk yazılı anayasası İngiliz Milletler Topluluğu Parlamentosu tarafından kabul edildi.

## Doğumlar
### Ocak
### Şubat
### Mart
### Nisan
### Mayıs
### Haziran
### Temmuz
### Ağustos
### Eylül
* 1 Eylül - Johann Pachelbel, Alman besteci (ö. 1706)

### Ekim
### Kasım
### Aralık

## Ölümler
* 25 Ekim - Theophraste Renaudot, Fransız gazeteci
1649

## Olaylar
* 21 Mayıs - Kara Dev Murad Paşa sadrazam oldu.

## Doğumlar
* ? - Kami, Osmanlı Divan şairi.

## Ölümler
* 30 Ocak - I. Charles, İngiltere, İrlanda ve İskoçya kralı (d. 1600).
* 3 Ekim - Giovanni Diodati, Cenevreli protestan ilâhiyatçı (d. 1576)
1648

## Olaylar
* 24 Ekim - Otuz Yıl Savaşları, Protestanların zaferiyle sona erdi. Vestfalya Antlaşması imzalandı.
* 8 Ağustos - Osmanlı Padişahlığına 6 yaşındaki IV. Mehmet Çıktı.

## Doğumlar

## Ölümler
* 18 Ağustos - İbrahim, 18. Osmanlı padişahıdır (d. 1616).
* Nakae Tōju (), Neokonfüçyüsçü filozof (d. 1608)
1647

**1647** (**MDCXLVII**) salı günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* 7 Ocak - Westminster Meclisi, iman ikrarı konulu yeni metinler üretmek için toplandı.

## Doğumlar
* 22 Ağustos - Denis Papin, Fransız fizikçi ve kâşif (ö. 1712)
* Pierre Bayle, Fransız filozof (ö. 1706)

## Ölümler
* 14 Ocak - François L'Anglois, Fransız sanatçı (d. 1589)
1646

**1646** (**MDCXLVI**) pazartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* 9 Ocak - Bovey Heath Muharebesi

## Doğumlar
* 1 Temmuz - Gottfried Leibniz, Alman matematikçi ve filozof (ö. 1716)
* 19 Ağustos - John Flamsteed, Britanyalı gök bilimci (ö. 1719)

## Ölümler
* 24 Eylül - Duarte Lobo, Portekizli besteci (d. 1565)
1645

## Olaylar
* Girit Adası Osmanlılarca kuşatıldı.

## Doğumlar

## Ölümler
* ? - Hans Gillisz. Bollongier - Hollandalı natürmort resimleriyle tanınan ressam (d. 1600).
1644

## Olaylar
* Ming Hanedanlığı'nın yıkılışı
* Qing Hanedanlığı'nun Kuruluşu

## Doğumlar
* Bashō, Japon şair (ö. 1694).
* Antonio Stradivari, İtalyan müzik aletleri yapımcısı (ö. 1737).

## Ölümler
* Abdullah Bosnevi, Osmanlı Devleti din bilgini (d. ?)
1651

## Olaylar

* Mevcut Şeriye Sicillerine göre Karahisar'ın başına "Afyon" kelimesi ilk kez 1651 yılında gelmiş ve o günden bu yana "Afyonkarahisar" adı ile anılır olmuştur.
* Dünyanın en uzun sürecek savaşı Hollanda ile Scilly Adaları arasında Üçyüz otuz beş yıl savaşı başladı.

## Doğumlar
* Hanili Ahmet-ünlü *Mem u Zin* adlı eserin yazarıdır

## Ölümler
* Kösem Sultan,Osmanlı padişahı I. Ahmet'in eşi. IV. Murat ve İbrahim'in annesi Valide Sultan. Osmanlı saltanat naibesi.
1650

## Olaylar
## Doğumlar
* Thomas Savery, İngiliz mucit

## Ölümler
* 11 Şubat - René Descartes, Fransız matematikçi, bilim insanı ve filozof
*19 Mart-Tukaram,Hindu şair ve Bhakti hareketinin sant'ı
1643

## Olaylar
* 21 Ocak - Abel Tasman Tonga adasını keşfeder.
* 6 Şubat - Abel Tasman Fiji adalarını keşfeder.
* 14 Mayıs - XIV. Louis tahta geçer.
* 14 Haziran - Avustralya keşfedildi.
* 25 Aralık - Christmas Adası ilk kez Doğu Hindistan Şirketi kaptanı William Mynors tarafından görüldü.

## Doğumlar
* 4 Ocak - Isaac Newton, İngiliz fizikçi, matematikçi, astronom, mucit, filozof ve simyacı (ö. 1727).
* 25 Şubat - II. Ahmet, Osmanlı padişahı
* 12 Ağustos - VI. Afonso, Portekiz kralı
* 14 Ekim - I. Bahadır Şah, Babür Devleti hükümdarı

## Ölümler
* 8 Ocak - Galileo Galilei, İtalyan fizikçi, matematikçi, gökbilimci ve filozof (d. 1564).
* 4 Nisan - Simon Episcopius, Hollandalı teolog (d. 1583).
* 14 Mayıs - XII. Louis, Fransa kralı (d. 1601).
* 21 Eylül - Hong Taiji, Çin imparatoru (d. 1592).
* 3 Kasım - Paul Guldin, İsviçreli astronom ve matematikçi (d. 1577).
* 29 Kasım - Claudio Monteverdi, İtalyan besteci (d. 1567).
* 30 Aralık - Giovanni Baglione, İtalyan ressam ve sanat tarihçisi (d. 1566).
* Pedro de Oña, Şilili şair
1642

## Olaylar
* 13 Aralık - Hollandalı denizci Abel Tasman, Tazmanya Adası'nı keşfetti.

## Doğumlar
* 2 Ocak - IV. Mehmet
* 15 Nisan - II. Süleyman
* 25 Aralık-Isaac Newton
* Nâbi, Dîvân Edebiyatı şairi (ö. 1712)

## Ölümler
* 8 Ocak - Galileo Galilei, modern fiziğin ve teleskobik astro&shy;nominin kurucularından.
1641

## Olaylar
## Doğumlar
### Ocak
### Şubat
### Mart
### Nisan
### Mayıs
### Haziran
### Temmuz
### Ağustos
### Eylül
* 7 Eylül - Tokugawa Ietsuna, Tokugawa Hanedanlığı'nda 1651 ve 1680 yılları arasında hüküm süren 4.şogun (ö. 1680)
### Ekim
### Kasım
### Aralık

## Ölümler
* 15 Nisan – Domenico Zampieri, İtalyan ressam (d. 1581)
* Andrés López Polanco, İspanyol Barok dönemi ressamı
1640

## Olaylar
* Portekiz, İspanya'dan bağımsızlığını îlân etti.

## Doğumlar
* Robert Hubert
* Abdullah Abdi Himmetzade, Osmanlı Devleti mutasavvıf ve şair (ö. 1710)

## Ölümler
* ? - Hezarfen Ahmet Çelebi - İlk uçan insan (d. 1609)
* 8 Şubat - IV. Murat (Osmanlı Türkçesi: مراد رابع Murād-i rābi‘), 17. Osmanlı padişahı (d. 1612)
1639

## Olaylar
* Kasr-ı Şirin Antlaşması: Osmanlı Devleti ile Safeviler arasında imzalandı.

## Doğumlar

## Ölümler
* I. Mustafa: 15. Osmanlı padişahı
* Bostanzade Yahya Efendi, Osmanlı alimi.
1638

## Olaylar
* IV. Murad, Osmanlı ordusuyla Bağdat'ı fethetti.

## Doğumlar
* 25 Kasım, Bragançalı Catherine, Portekiz prensesi.

## Ölümler
1635

## Olaylar

## Doğumlar
* Köprülü Fazıl Ahmed Paşa
* Robert Hooke

## Ölümler
* Rıza Abbasi - Pers ressam (d. 1565)
1634

## Olaylar
## Doğumlar
* Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

## Ölümler
* Abaza Mehmet Paşa Osmanlı veziri (d. ?)
1633

## Olaylar
* **[[Lagâri Hasan Çelebi]] **roketle&nbsp;dikey uçuşu başarıyla gerçekleştirmiş ilk insan olan Türk bilgini.
* **[[Büyük İstanbul Yangını]]** yaşandı ve tütün yasaklandı.- 2 Eylül
## Doğumlar
### Ocak
### Şubat
* 23 Şubat - Samuel Pepys, İngiliz yönetici bürokrattır
### Mart
### Nisan
### Mayıs
### Haziran
* 1 Haziran - Geminiano Montanari, İtalyan gök bilimci, deneysel bilim savunucusu ve mercek yapımcısı 
* 16 Haziran - Jean de Thévenot, Fransız Doğu gezgini
### Temmuz
### Ağustos
### Eylül
* 8 Eylül - IV. Ferdinand, 1646'da Bohemya Kralı, 1647'de Macaristan ve Hırvatistan Kralı ve 31 Mayıs 1653'te Romalıların Kralı (ö. 1654)

### Ekim
### Kasım
### Aralık

## Ölümler
* Jacopo Peri
1632

## Olaylar

* Galileo "İki Kainat Sistemi Üzerine Konuşmalar" adlı eserini yayımladı.
* Hezarfen Ahmet Çelebi yaptığı kanatlar ile ´ilk uçuşu´ gerçekleştirdi.

## Doğumlar
* 29 Ağustos - John Locke, İngiliz filozof (ö. 1704)
* 20 Ekim - Christopher Wren, tasarımcı, gök bilimci, geometri uzmanı ve mimar (ö. 1723)
* 31 Ekim - Johannes Vermeer (ya da Jan Vermeer), Hollandalı ressam (ö. 1675) 
* 24 Kasım - Spinoza, Hollandalı ahlak felsefecisi (ö. 1677)
* 28 Kasım - Jean-Baptiste Lully, besteci, kemancı ve balet (ö. 1687)
* *tarihi bilinmeyen*
** Antoine Benoist, Fransız ressam ve heykeltıraş (ö. 1717)

## Ölümler
* 1 Ocak - Giovanni Battista Agucchi, İtalyan din adamı, Papalık diplomatı ve sanat teorisi üzerine yazan bir yazar (d. 1570)
* 30 Nisan - III. Zygmunt Waza, Polonya kralı (d. 1566)
* 23 Ekim - Giovanni Battista Crespi, İtalyan ressam, heykeltıraş ve mimar (d. 1573)
* 6 Kasım - II. Gustaf Adolf, İsveç hükümdarı (d. 1594)
* 12 Kasım - James Law, Glasgow başpiskoposu (d. y. 1560)
* 17 Kasım - Gottfried Heinrich Graf zu Pappenheim, Roma İmparatorluğu mareşali (d. 1594)
* 17 Kasım - Pierre Richer de Belleval, Fransız botanikçi (d. 1564)
1631

## Olaylar

## Doğumlar

## Ölümler

* Kafzade Abdülhay Çelebi Osmanlı Devleti, Türk, Divan Edebiyatı,şairi (d.1590)
1637

## Olaylar

## Doğumlar
* Köprülü Fazıl Mustafa Paşa
* Eremya Çelebi Kömürcüyan, Osmanlı şair, seyyah, diplomat ve tarihçi.

## Ölümler
1636

## Olaylar
* 28 Ekim - Harvard Koleji, (ABD'nin ilk yükseköğretim kurumu), Massachusett'te kuruldu.

## Doğumlar
* Nicolaes van Gelder, Hollandalı ressam (ö. 1676)

## Ölümler
1628

**1628** (**MDCXXVIII**) cumartesi günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* 25 Ocak - Şah Cihan Babür İmparatoru oldu.

## Doğumlar
* 10 Mart - Marcello Malpighi, İtalyan biyolog ve hekim (ö. 1694)

## Ölümler
* 8 Haziran - Rudolph Goclenius, Alman filozof (d. 1547)
* 30 Eylül - Fulke Greville, İngiliz yazar (d. 1554)
* 16 Ekim - François de Malherbe, Fransız şair ve eleştirmen (d. 1555)
* 16 Kasım - Paolo Quagliati, İtalyan besteci (d. 1555)
1627

## Olaylar
* İzlanda Seferi: Osmanlı denizci/korsanlarının İzlanda'ya 15 parçalık bir donanma ile akını ve güney kıyısındaki Vestmannaeyjar adasını yağmalayıp yüzlerce esirle Cezayire geri dönmeleri.
## Doğumlar
* 25 Ocak - Robert Boyle, İrlandalı doğa filozofu, kimyager, fizikçi ve kâşif (ö. 1691).
* ? - Turhan Hatice Sultan (ö. 1683)

## Ölümler
1626

## Olaylar
* 11 Şubat - Etiyopya İmparatoru Susenyos ve Patriği Afonso Mendes, Etiyopya Kilisesi üzerinde Roma Piskoposluğu'nun üstünlüğünü ve Katolikliğin Etiyopya'nın resmi dini olduğunu ilan ettiler.
* 30 Mayıs – Çin'in Pekin kentindeki Wanggongchang Patlamasında bir barut fabrikasında meydana gelen patlama şehrin bir bölümünü yok etti ve 20.000 kişiyi öldürdü.
* 28 Haziran - Çin'in Lingqiu ilçesinde 7,0 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi ve 5.200 kişi öldü.
;tarihi belirsiz
* 1626 grip salgını Asya'da başladı, ardından Avrupa, Afrika, Kuzey ve Güney Amerika'ya yayıldı.

## Doğumlar
* 22 Temmuz - Sabetay Sevi, Yahudi din adamı

## Ölümler
* 9 Nisan - Sir Francis Bacon, Rönesans döneminde yaşamış İngiliz yazar, filozof ve bilim insanı (d. 1561)
* 11 Nisan - Marino Ghetaldi, Ragusalı bilim insanı (d. 1568)
* 21 Eylül - François de Bonne de Lesdiguières, Fransız general (d. 1543)
* 30 Eylül - Nurhaci, Qing Hanedanı'nın kurucusu (d. 1559)
1625

**1625** (**MDCXXV**) çarşamba günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* 3 Şubat - Francesca Caccini'nin *[[La liberazione di Ruggiero]]* adlı operası İtalya'nın Floransa kentinde sergilendi.
* 8 Şubat – Çerkez Mehmed Ali Paşa'nın ölümünden 11 gün sonra Hafız Ahmed Paşa, Sultan IV. Murad tarafından Osmanlı İmparatorluğu'nun yeni sadrazamı olarak atandı.
* 11 Şubat – Hollanda-Portekiz Savaşı: Basra Körfezi'nde gerçekleşen en büyük deniz savaşlarından biri olan Hürmüz Muharebesi, Hollanda Doğu Hindistan Şirketi ve İngiliz Doğu Hindistan Şirketi filolarının, Portekiz Hindistanı kolonisinden gelen gemilerin saldırısına karşı İran'ı savunması sırasında Hürmüz Boğazı'nda gerçekleşti.

## Doğumlar
* 18 Şubat – Giovanni Domenico Cassini, İtalyan ressam (ö. 1699)
* William Gregory, İngiliz yargıç (ö. 1696)

## Ölümler
* İmam-ı Rabbani, İslam âlimi (d. 1564)
* Johann Bayer, Alman gök bilimci (d. 1572)
* Çerkes Mehmed Ali Paşa, Osmanlı paşası
1624

**1624** (**MDCXXIV**) pazartesi günü başlayan bir artık yıldır.

## Olaylar
* 14 Ocak – Bağdat,  90 yıllık Osmanlı hakimiyetinin ardından Safeviler tarafından alındı.
* 7 Şubat - İngiltere, Saint Kitts ve Nevis’i kolonileştirdi.
* 16 Şubat – Kara Mustafa Paşa ikinci kez Mısır valisi oldu.

## Doğumlar
* 31 Ocak - Arnold Geulincx, Flaman filozof (ö. 1669)

## Ölümler
* 10 Aralık - İmam-ı Rabbani, İslam âlimi (d. 1564)
1623

## Olaylar
* 10 Eylül - IV. Murad Osmanlı tahtına geçti

## Doğumlar
* 26 Mayıs - William Petty, İngiliz iktisatçı ve filozof
* 19 Haziran - Blaise Pascal, Fransız matematikçi

## Ölümler
1622

**1622** (**MDCXXII**) cumartesi günü başlayan bir yıldır.

## Olaylar
* 8 Şubat – İngiltere Kralı I. James, İngiliz Parlamentosu'nu feshetti. 
* 22 Mart – Jamestown katliamı: Algonquian yerlileri, Virginia, Jamestown dışında 347 İngiliz yerleşimciyi (koloni nüfusunun üçte biri) öldürdü ve Henricus yerleşimini yaktı. Bu, Kızılderili savaşlarının başlangıcı oldu.
* Osmanlı Padişahı II. Osman (Genç Osman) tahttan indirilerek Yedikule Zindanları'nda boğduruldu.

## Doğumlar
* 15 Ocak - Jean-Baptiste Poquelin ('''Molière'''), Fransız komedi yazarı ve oyuncu (ö. 1673)
* 21 Ocak - Yu Hyung-won, Koreli filozof (ö. 1673)
* 17 Nisan - Henry Vaughan, Galli şair (ö. 1695)
* 21 Eylül - Yamaga Sokō, Japon filozof (ö. 1685)

## Ölümler
* 23 Ocak - William Baffin, İngiliz seyrüseferci (d. 1584)
* 20 Mayıs - II. Osman, Osmanlı padişahı (d. 1604)
* ? - Hasekura Tsunenaga, ünlü Japon samuray (d. 1571)
1621

## Olaylar

* 12 Mayıs - Piteå, İsveç'te kent konumuna alındı.

## Doğumlar
* 8 Temmuz - La Fontaine, Fransız şair ve yazar (ö. 1695)
* Hans Jakob Christoffel von Grimmelshausen, Alman yazar (ö. 1676)
* Kinoshita Jun’an (), Neokonfüçyüsçü filozof (ö. 1698)

## Ölümler
1630

## Olaylar
* 2 Ocak - Veba İtalya'ya yayılmaya başlarken, Torino'daki bir ayakkabıcıda ilk hıyarcıklı veba vakası görüldü.
* 5 Ocak - Çin'in Ming hanedanı hükûmetinin Portekizli askeri danışmanlarından oluşan bir ekip Zhuozhou'ya geldi. Gonçalo Teixeira Corrêa liderliğindeki ve tercüman João Rodrigues'in eşlik ettiği grup, Vali Sun Yuanhua'nın birliklerine modern topların kullanımı konusunda eğitim vermeye başladı.
* 22 Şubat - Bir Kızılderili olan Quadequine, İngiliz sömürgecilere patlamış mısırı tanıttı.
* 4 Mayıs - Osmanlı Sadrazamı Gazi Hüsrev Paşa, Kermanşah yakınlarındaki Mahideşt'te yapılan savaşta İran kuvvetlerini bozguna uğrattı.
* 17 Mayıs 
**İtalya'da ilk veba vakası Milano'da bildirildi. 1631 yılının sonuna gelindiğinde, 250.000 nüfuslu şehirde 186.000 kişi ölecek ve nüfusunun neredeyse dörtte üçü veba nedeniyle kaydedilecektir.
** İtalyan gök bilimciler Niccolò Zucchi ve Daniello Bartoli, Jüpiter gezegenindeki kuşakları gözlemleyen ilk bilim adamları oldular.
* 29 Mayıs - Villabuona Muharebesi: İtalya'da Lombardiya'da yapıldı ve Kutsal Roma İmparatorluğu ordusundan Matthias Gallas'ın saldırısında 4.000'den fazla Fransız ve Venedik askeri öldürüldü.
### Tarihi bilinmeyen
* Paramaribo (günümüz Surinam) ilk kez İngilizler tarafından sömürgeleştirildi.
* Hindistan'da 1630-32 Dekkan Kıtlığı başladı. Bittiğinde yaklaşık iki milyon kişi ölmüştür.
* Babür İmparatorluğu'nda, Şah Cihan'ın Lahor Kalesi'ndeki İnci Camii yapımına başlandı . (1635'te tamamlanmıştır).

## Doğumlar
* 19 Şubat - Shivaji, Hint kral, Maratha İmparatorluğu'nun kurucusu (ö. 1680)
* Ekim - Isaac Barrow, İngiliz matematikçi 
* Kaibara Ekken (), Neokonfüçyüsçü filozof (ö. 1714)

## Ölümler
* 15 Kasım - Johannes Kepler, Alman astronom, fizikçi ve matematikçi (d. 1571).
1619

## Olaylar
## Doğumlar
* Cyrano de Bergerac
* Kumazawa Banzan (), Neokonfüçyüsçü filozof (ö. 1691)
* Walter Charleton
* Gustaf Adolf Lewenhaupt

## Ölümler
* Fujiwara Seika (), Neokonfüçyüsçü filozof (d. 1561)
1618

## Olaylar
* **[[Otuz Yıl Savaşı|Otuz Yıl Savaşları]]** - 1618 yılında, İmparator'un gücünün artmasını istemeyenlerin ve Protestanlar'ın Bohemya'da başlattığı ayaklanma, uzun sürecek savaşlar dizisini başlatan kıvılcım oldu. İspanya Kralı IV. Felipe'in yardımını alan İmparator ve Katolik Birliği Bohemia ve onu destekleyen Protestan Birliği yenilgiye uğrattı. (1618-1625)
* 29 Ekim - İngiltere'de Walter Raleigh idam edildi.
* Osmanlı padişahlığına II.Osman(genç) Geçti.
* Brandenburg ve Prusya dükalıkları birleşerek Brandenburg-Prusya dükalığını oluştudu.

## Doğumlar

* 4 Kasım - Alemgir Şah I, altıncı Babür şahı olup, ölümüne kadar ülkeyi yönetmiştir (ö. 1707)
* Yamazaki Ansai (), Neokonfüçyüsçü filozof (ö. 1682)

## Ölümler
* 29 Ekim - Walter Raleigh, İngiliz aristokrat, denizci, asker, şair yazar (d. 1552)
1629

## Olaylar
* 30 Temmuz - Napoli'de (İtalya) deprem: 10.000 kişi öldü.
 
## Doğumlar
* 14 Nisan - Christiaan Huygens, Hollandalı gök bilimci, matematikçi ve fizikçi (ö. 1695)
* 17 Ağustos - III. Jan Sobieski, Polonya kralı (ö. 1696)

## Ölümler
* 19 Ocak - I. Abbas veya **Büyük Abbas**, Safevî Hanedanından Safevi şahı (d. 1571)
* 30 Ocak - Carlo Maderno, erken barok mimarlığının oluşmasında önemli rol oynayan İtalyan mimar (d. 1556)
* 3 Ekim - Giorgi Saakadze, 1484-1762 yılları arasında Tiflis merkezli olarak hüküm süren Kartli Krallığı'nda 17. yüzyılda etkili olmuş Gürcü siyasetçi ve komutan (d. c. 1570)
* ? - Kayserili Halil Paşa 1616-1619 tarihleri arasında, I. Ahmed saltanatının son döneminde, I. Mustafa'nın ilk saltanatında ve II. Osman saltanatının ilk döneminde iki yıldan biraz fazla bir süre ve daha sonra IV. Murad saltanatı döneminde 1626-1628 tarihleri arasında bir buçuk yıla yakın bir süre olmak üzere, iki kez toplam üç yıl yedi ay yedi gün sadrazamlık yapmış devlet adamı (d. ?)
* ? - III. Mehmed Giray, Kırım Hanı (d. 1584)
1617

## Olaylar
* 5 Ocak
** Amerika'nın Virginia kolonisindeki Powhatan Algonquian kabilesinden Pocahontas ve Tomocomo, Whitehall'daki Banqueting House'da  İngiltere Kralı I. James ile buluştu
**John Fletcher'ın oyunu olan Çılgın Aşık ilk kez sahnelendi. 
* 27 Şubat – Stolbovo Antlaşması, İsveç ve Rusya arasındaki İngriya Savaşı'nı sona erdirdi. İsveç, İngriya ve Kexholm'u aldı. 
* 23 Eylül – Osmanlı İmparatorluğu ile Lehistan-Litvanya Birliği arasında Busza Barışı imzalandı.
* 22 Kasım - I. Mustafa, hanedanın en yaşlı mensubu olarak I. Ahmed'in yerine tahta geçti.

## Doğumlar
* Yun Hyu - Koreli siyasetçi

## Ölümler
* I. Ahmet - 14. Osmanlı Padişahı
1620

## Olaylar
* 24 Mart - İngiliz denizci Owen Fitzpen, Akdeniz'de bir ticaret yolculuğu sırasında Türk korsanlar tarafından yakalanır ve köle olarak satılır. 10 köleyle birlikte bir Türk gemisini ele geçirip Avrupa'ya geri dönene kadar yedi yıl boyunca Kuzey Afrika'da köle olarak kalır.
* 17 Mayıs – Osmanlı'nın Filibe (Bulgaristan) kentindeki bir panayırda ilk atlıkarınca görüldü.
* 25 Temmuz – Ticaret gemisi Mayflower, Londra'nın doğusundaki Thames Nehri üzerindeki Rotherhithe limanından yaklaşık 65 göçmenle hareket etti. Yaklaşık 29 Temmuz'da Southampton'da demir attı.
* 1 Ağustos – Speedwell gemisi, Mayflower ile buluşmak üzere Leiden'den gelen İngiliz ayrılıkçı Püritenlerle birlikte Delfshaven'dan ayrıldı; 5 Ağustos'ta Southampton'a ulaştı.
* 21 Kasım – Mayflower, Cape Cod'un (adını 1602'deki Concord seferinden almıştır) ucuna, **Amerika'ya gelen ilk yerleşimcilerle** birlikte Provincetown Limanı olarak bilinen yere vardı. 41 Plymouth Kolonisi yerleşimcisi, koloninin ilk yönetim belgesi olan Mayflower Sözleşmesi'ni gemide imzaladı.

## Doğumlar
* ? - Edme Mariotte
* 31 Ekim - John Evelyn, İngiliz günlük yazarı ve bahçıvandır (ö. 1706)
* Thomas Bloodworth
* I. Ahmet ile Kösem Sultan ın kızları Cemre Sultan

## Ölümler
* 2 Şubat - Juan Pablo Bonet (d. 1573)
1614

## Olaylar
* John Naiper logaritma cetvelini buldu.
* 7 Nisan - Pocahontas ile John Rolfe evlendi. Powhatan adlı Kızılderili kabilesinin reisinin kızı, İngilizlere esir düşünce tütün yetiştiricisi Rolfe ile tanışmıştı.

## Doğumlar
* 25 Mart - Juan Carreño de Miranda İspanyol ressam

## Ölümler
* 7 Nisan - El Greco veya Domênikos Theotokópoulos (Yunanca: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος), Giritli İspanyol Rönesansı dönemi ressam, heykeltıraş ve mimarı (d. 1541)
* 11 Ağustos - Lavinia Fontana, İtalyan ressam (d. 1552)
* 21 Ağustos - Elizabeth Báthory, Macaristan asıllı seri katil (d. 1560)
1613

## Olaylar
* 28 Haziran - Jamestown'dan Virginia'da yetiştirilen tütünün ilk sevkiyatı Elizabeth adlı gemiyle İngiltere'ye gönderildi Tütün, üç haftalık bir yolculuğun ardından İngiltere'ye ulaştı.

## Doğumlar
* Gu Yanwu, Neokonfüçyüsçü filozof

## Ölümler
* 16 Haziran - Jakob Christmann, Alman doğubilimci (d. 1554)
1615

## Olaylar
* 16 Eylül – Tahmini büyüklüğü 7,5 olan bir deprem Arica'yı (İspanyol sömürgesi Peru Genel Valiliği'nin bir parçasıydı) vurdu ve şehrin kalesini yıktı, ancak can kaybı olmadı.
;tarihi belirsiz
* Şah Abbas önderliğindeki Safevi orduları, Gürcistan'daki Davit Gareca manastır kompleksindeki tüm rahipleri öldürdü ve el yazmaları ile sanat eserlerinden oluşan koleksiyonu ateşe verdi.

## Doğumlar
* 14 Ocak - John Biddle, İngiliz teolog (ö. 1662)
* 25 Ocak - Govert Flinck, Hollandalı ressam (ö. 1660)
* 13 Mart - Papa XII. Innocent (ö. 1700)
* 5 Kasım - İbrahim, Osmanlı Padişahı (ö. 1648)
* Aralık - Juan de Jesús, Fransisken ve mistik bir dindardı (ö. 1687)

## Ölümler
* Hans Von Aachen, Alman ressam (d. 1552)
1612

## Olaylar
* 28 Aralık - Galileo Galilei, Neptün'ü keşfeden ilk astronom oldu, fakat yanlışlıkla onu bir yıldız olarak tanımladı.

## Doğumlar
* 27 Temmuz - IV. Murat (Osmanlı Türkçesi: مراد رابع Murād-i rābi‘), 17. Osmanlı padişahıdır (ö. 1640)

## Ölümler
* 10 Nisan - Cafer Efendizade Mustafa Sunullah Efendi, Osmanlı devlet adamı, şair, müderris, kadı, kazasker ve şeyhülislam
1611

## Olaylar
* 27 Şubat - Güneş lekeleri, Frizyalı gök bilimciler Johannes Fabricius ve David Fabricius tarafından teleskopla gözlemlendi.
* 4 Nisan - Danimarka ve Norveç, İsveç'e savaş ilan etti.

## Doğumlar
* 25 Mart - Evliyâ Çelebi (ö. 1682)

## Ölümler
1610

## Olaylar
* 4 Ocak - Sultanahmet Camii'nin temeli atıldı.
* 7 Ocak - İtalyan astronom Galileo Galilei, Jüpiter'in dört uydusunu (İo, Europa, Ganymede, Callisto) tespit etti.
*Orion Nebulası, Nicolas-Claude Fabri de Peiresc tarafından bu yılda keşfedilmiştir.

## Doğumlar
* 18 Aralık – Charles du Fresne, sieur du Cange, Fransız filolog ve tarihçi (ö. 1688)
## Ölümler
* 11 Mayıs - Matteo Ricci - İtalyan Cizvit misyoneri ve bilim insanı (d. 1552)
* 18 Temmuz - Caravaggio, İtalyan ressam (d. 1571)
1609

## Olaylar
* 15 Ocak - Dünyanın ilk gazetelerinden biri olan Avisa Relation oder Zeitung, Wolfenbüttel'de (Kutsal Roma İmparatorluğu) yayın hayatına başladı.
* 31 Ocak - Amsterdam Bankası kuruldu.
* 25 Ağustos - 1609 - teleskopun icadı (Galileo Galilei, Venedik)(ilk icat 1608 Hollanda'da)

* Kuzey Hollanda ve Güney Hollanda (İspanyol Hollandası, bugün Belçika) ayrıldı.

## Doğumlar
* 21 Şubat – Raimondo Montecuccoli, İtalyan general (ö. 1680)
* 22 Mart - Polonya Kralı II. Jan Kazimierz Waza (ö. 1672)

## Ölümler
* 21 Ocak - Josef Jüst Skaliger, İtalyan asıllı Fransız tarihçi (d. 1540)
1616

## Olaylar
* 19 Şubat - Filipinler'in en aktif yanardağı Mayon Yanardağı'nın kaydedilen ilk patlaması gerçekleşti.
* 5 Mart - Nicolaus Copernicus tarafından 1543'te yazılan De Revolutionibus orbium coelestium, Roma Katolik Kilisesi tarafından "düzeltilinceye kadar Yasak Kitaplar Dizini"ne yerleştirildi.

## Doğumlar
* ? - , İngiliz İlahiyatçı.
* 17 Ocak - Carlo Dolci, barok Floransa resminin son büyük temsilcilerinden biri olan İtalyan ressam.
* 2 Ekim - Andreas Gryphius, Alman Barok edebiyatı şairi (ö. 1664).
* 5 Kasım - İbrahim, 18. Osmanlı padişahıdır (ö. 1648).

## Ölümler
* 22 Nisan - Miguel de Cervantes, İspanyol yazar (d. 1547)
* 23 Nisan - William Shakespeare, İngiliz şair ve tiyatro oyun yazarı
* 22 Mayıs - Tokugawa Ieyasu, orta çağ Japonya'sının en önemli shōgunlarından
1607

## Olaylar
* Ocak - Bakü ve Derbent'teki Osmanlı kaleleri, Safevî şahı I. Abbas'ın desteklediği yerel halk tarafından başlatılan isyanlar sonucu düştü. 
* 9 Ocak - Şah I. Abbas komutasındaki Safevi ordusu Osmanlı'nın elinde bulunan Şamahı'yı kuşattı. 
* 26 Nisan - İngiliz sömürgeciler günümüz ABD'sinde Virginia Cape Henry'de karaya çıktılar ve daha sonra James Nehri boyunca ilerlediler.
* 14 Mayıs - Jamestown, Virginia, Kuzey Amerika'da ilk kalıcı İngiliz koloni yerleşim yeri olarak kuruldu.
* 26 Mayıs - 200 silahlı Kızılderili, Jamestown yerleşimine saldırarak İngiliz sömürgecilerine ilk saldırıyı başlattı.
* Halley kuyruklu yıldızı, Dünya'nın yakınından geçti. (önceki: 1531 ; sonraki : 1682)

## Doğumlar
## Ölümler
* 30 Haziran - Caesar Baronius, kilise tarihçisi ve Katolik mezhep savunucusu (d. 1538)
1608

## Olaylar
* Osmanlı Padişahı I. Ahmed, Ramazanoğulları Beyliği'ne son verdi.
* İlk çekler Hollanda'da kullanılmaya başlandı.

## Doğumlar
* Türk gezgin Katip Çelebi
* Nakae Tōju (), Neokonfüçyüsçü filozof (ö. 1648)

### Şubat
* 6 Şubat - António Vieira

### Ağustos
* 17 Ağustos - Pierre de Fermat : Fransız matematikçi

### Ekim
* 15 Ekim - Evangelista Torricelli, İtalyan fizikçi ve matematikçi

### Aralık
* 9 Aralık - John Milton, İngiliz şair

## Ölümler
*
1606

## Olaylar
* 24 Ocak - Barut Komplosu: Guy Fawkes ve diğer komplocuların Parlamento ve İngiltere Kralı I. James'e karşı komplo kurma suçlamasıyla yargılanmalarına başlandı.
* 11 Kasım - Zitvatorok Antlaşması imzalandı.

## Doğumlar
* 6 Haziran - Pierre Corneille (ö. 1684)
* 15 Temmuz - Rembrandt (ö. 1669),
* *Doğum tarihi bilinmeyenler*
** Karacaoğlan

## Ölümler
* 31 Ocak - Guy Fawkes veya diğer bilinen adıyla **Guido Fawkes**, Katolik bir İngiliz askeriydi. Barut komplosu nedeniyle idam edildi (d. 1570)
1603

## Olaylar
* Mart - Fransız kaşif Samuel de Champlain, Kanada seferine başladı.
* 24 Mart - İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth'in ölümü ve kuzeni İskoçya Kralı VI. James'in İngiltere ve İskoçya'yı tek bir taç altında birleştirmesi.
* 25 Temmuz - İskoçya Kralı VI. James'in İngiltere Kralı I. James olarak taç giymesi. Büyük Britanya'nın kuruluşu.
* 17 Ağustos - Dünyanın en eski bilim akademisi olan Accademia dei Lincei, Federico Cesi tarafından Roma'da kuruldu.
* 20 Aralık - Osmanlı İmparatoru III. Mehmet'in ölümü ve I. Ahmet'in tahta çıkması.
* İngiltere'de veba salgını.
* Transilvanya'da ayaklanma çıktı.
*Johann Bayer, tüm göksel küreyi kaplayan ilk yıldız atlası Uranometria'yı yayınladı.

## Doğumlar
* Abel Tasman, Hollandalı denizci (ö. 1659)

## Ölümler
* 23 Şubat - Andrea Cesalpino, İtalyan doktor
* 24 Mart - I. Elizabeth, İngiltere Kraliçesi (d. 1533)
* 10 Aralık - William Gilbert, İngiliz doktor ve bilim insanı
* 20 Aralık - III. Mehmet, Osmanlı Padişahı
1602

## Olaylar
* 20 Mart - Baharat ticaretini Portekizliler'in elinden almak için Hollanda Doğu Hindistan Şirketi Amsterdam'da kuruldu.
* 8 Kasım - İngiltere'deki Oxford Üniversitesi'ndeki Bodleian Kütüphanesi açıldı. 
* Celâlî isyanları Anadolu'ya yayılmaya başladı.
* William Shakespeare'in komedyası Windsor'un Şen Kadınları yayınlandı.
*İtalyan Cizvit misyoneri Matteo Ricci tarafından Doğu Asya'nın coğrafi haritası yayınlandı.

### Devam eden olaylar
*Rus kıtlığı
*1593-1606 Osmanlı-Avusturya Savaşı
*Celâlî isyanları

## Doğumlar
* 20 Kasım - Otto von Guericke, Alman bilim insanı, mucit ve politikacı (ö. 1686)

## Ölümler
1601

## Olaylar
* William Shakespeare'in tragedyası Hamlet'in muhtemelen ilk kez bu yılda sahnelendi.
*Cizvit misyoneri Matteo Ricci, Ming Hanedanı imparatorunun izniyle Çin'in Pekin kentindeki Yasak Şehir'e giren ilk Avrupalı oldu.
*Rusya Çarlığı'nda 1601-1603 yılları arasında yaklaşık iki milyon insanın ölümüne sebep olan Rus kıtlığı yaz hasadının kötü geçmesiyle başladı.

## Doğumlar
* ? - Pierre de Fermat, Bask kökenli Fransız hukukçu ve matematikçi (ö. 1665).

## Ölümler
* 9 Ağustos - Mihai Viteazul, Eflak voyvadası (d. 1558)
* 24 Ekim - Tycho Brahe, Danimarkalı astronom (d. 1546)
1600

## Olaylar
* 24 Ocak – Sebald de Weert, Falkland Adaları'nı ilk kez gördü ve kaydetti.
* 17 Şubat - Giordano Bruno, Roma'da Campo de' Fiori meydanında diri diri yakılarak idam edildi.
* 19 Şubat - Peru'daki Huaynaputina yanardağı lav püsküretmeye başladı. Bu Güney Amerika'da kaydedilen en büyük felaketlerden biri olacaktır.
* 19 Nisan - Japonya'ya ulaşan ilk Hollanda gemisi olan Liefde ("Aşk"), Bungo eyaletindeki (günümüzde Ōita Eyaletindeki Usuki) Sashifu'da demir attı.
* 24 Eylül – Hollanda Krallığı'na ait Hoop gemisinin 130 kişilik mürettebatının tamamı, Hawaii Adaları ile Japonya arasında Pasifik Okyanusu'nda yolculuk ederken bir fırtınada batarak öldü. Hoop'a eşlik eden Liefde adlı gemi ciddi şekilde hasar gördü ancak kurtuldu. 100'den fazla kişiden oluşan mürettebatının 24'ü hariç hepsi, 19 Nisan 1601'de Japonya'ya varmadan önce altı aydan fazla sürüklendikten sonra açlık ve susuzluktan öldü.
* 6 Ekim – Modern operanın bilinen en eski ve tam olarak günümüze ulaşan eseri olan Jacopo Peri'nin Euridice'inin galası, Fransa Kralı IV. Henry ile Marie de' Medici'nin düğününde Floransa'da sahnelendi. 
* 20 Ekim – Hüseyin Ali Bey ve İngiliz Anthony Shirley (tercüman) önderliğindeki Safevi elçileri, Kutsal Roma İmparatoru II. Rudolf ile görüşmek üzere Prag'a geldiler. 
*15 Kasım – Teselya isyanı: Teselya'daki Yunan çiftçiler, Piskopos Dionysios Skylosophos'un kışkırtmasıyla, Trikala ve Karditsa ile çevredeki dağlarla sınırlanan bir bölgede Osmanlı İmparatorluğu'na karşı bir ayaklanma başlattılar, ancak isyan birkaç gün içinde Osmanlılar tarafından bastırıldı.

## Doğumlar
* 17 Ocak - Pedro Calderón de la Barca, İspanyol şair, oyun yazarı, asker, din adamı (ö. 1681)
* 28 Ocak - Papa IX. Clemens, 20 Haziran 1667 - 1669 arasinda papalık yapmış Hristiyan din adamı (ö. 1669)
* 19 Kasım - I. Charles, İngiltere, İrlanda ve İskoçya kralı (ö. 1649)
* ? - Hans Gillisz. Bollongier - Hollandalı natürmort resimleriyle tanınan ressam (ö. 1645)
* ? - Claude Lorrain, Barok dönemi Fransız ressam (ö. 1682)

## Ölümler
* 17 Şubat - Giardano Bruno,  İtalyan filozof (d. 1548)
* 7 Kasım - Bâki - Divan şairi (d. 1526)
* ? - Esperanza Malchi - Osmanlı Devleti'nin Valide Sultan'ı Safiye Sultan'ın kirası olan Yahudi bir kadın (d. ?)
* ? - Gelibolulu Mustafa Âlî - Türk şair, yazar ve tarihçi (d. 1541)
1605

## Olaylar
*16 Ocak - Miguel de Cervantes'in Don Kişot romanının ilk bölümü Madrid'de yayınlandı. Batı edebiyat geleneğindeki ilk önemli roman olan bu eser dünya çapında en çok satanlar listesine girmiştir.
*13 Nisan - Çar Boris Godunov öldü. Yerine geçen II. Fyodor Rus çarı oldu.
*13 Temmuz - Çin'in Hainan eyaletininde 7.5 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Büyük hasara ve binlerce ölüme neden oldu.
* 21 Temmuz - Korkunç İvan'ın oğlu olduğunu söyleyen Düzmece Dimitri, Rusya Çarlığı tahtına oturdu.
* 3 Ekim - Estergon yeniden Osmanlılar'ın eline geçti.
* 27 Ekim - 3. Babür hükümdarı Ekber Şah, Hindistan'daki Fetihpûr Sikri'de dizanteriden öldü.
* 3 Kasım - 4. Babür hükümdarı Cihangir, Babür İmparatorluğu tahtındaki 22 yıllık saltanatına başladı.
* 5 Kasım - Barut komplosu İngiltere'de başarısızlığa uğradı.
* Aralık - İlk gazetenin çıkışı (Johann Carolus *Relation aller Fürnemmen und gedenckwürdigen Historien*, Strazburg, bugün Fransa'da).

## Doğumlar
*23 Aralık – Tianqi, Çin İmparatorluğu'nun Ming Hanedanı'ndan 15. imparatoru (ö. 1627)
*Jean-Baptiste Tavernier, Fransız gezgin ve Hindistan ticaretinin öncülerinden (ö. 1689)

## Ölümler
* Bağdatlı Ruhi, Türk Divan şairi.
* Cığalazade Yusuf Sinan Paşa, Osmanlı sadrazamı
1604

## Olaylar
* 14 Ocak - Kral I. James'in başkanlık ettiği ve Anglikan piskoposlar ile Püriten liderlerin katıldığı Hampton Sarayı Konferansı toplandı. Kral James Onaylı Kitab-ı Mukaddes ve Ortak Dua Kitabı üzerinde değişiklikler yapılması kararı verilir.
*Haziran - 1603-1618 Osmanlı-Safevî Savaşı : I. Abbas komutasındaki Safevi ordusu kuşatma sonrasında Erivan'ı Osmanlı İmparatorluğu'ndan aldı.
* 28 Ağustos - İngiliz-İspanyol Savaşı'nı bitiren Londra Anlaşması imzalandı.
* 9 Ekim - Kepler Süpernovası (SN 1604) olarak bilinen bir süpernova, ilk olarak İtalya'nın kuzey kesimlerinde gözlendi. 17 Ekim'den itibaren de Johannes Kepler Prag'da bir yıl sürecek gözlemine başladı. 1987'ye kadar başka bir "çıplak gözle" süpernova görülmeyecek. 2022 itibarıyla bu Samanyolu'nda gözlemlenen son süpernovadır.
* 1 Kasım - William Shakespeare'in Othello tragedyası Londra'daki Whitehall Sarayı'nda ilk kez sahnelendi.
* 29 Aralık - Tayvan Boğazı'nda meydana gelen 8.1 büyüklüğündeki bir deprem birkaç kişinin ölümüne neden oldu.
*Fransa, Kuzey Amerika'daki ilk kolonisi olan Akadya'ya yerleşimlere başladı.

## Doğumlar
* 12 Ağustos - Tokugawa Iemitsu, Tokugawa Hanedanlığı'nın 3. şogunu (ö. 8 Haziran 1651)
* 3 Kasım - II. Osman, Osmanlı padişahı (ö. 1622)

## Ölümler
13. yüzyıl

**13. yüzyıl**, 1201'den 1300'e kadar sürmüş yüzyıldır.

## Olaylar
### [[1200'ler]]
* 1202: Fibonacci'nin Liber Abaci'yi tanıtması.
* 1202: 27 Temmuz'da Gürcistan Krallığı ile Selçuklular arasında Basian Muharebesi gerçekleşti.
* 1200-1204 - IV. Haçlı Seferi
* 1201- Nasirüddin Tusi'nin doğumu
* 1202 - Saltukluların yıkılışı
* 1205 - I. Gıyaseddin Keyhüsrev'in ikinci kez tahta çıkışı
* 1206 - Cengiz Han, Moğolların Büyük Hanı ilan edildi.
* 1206: Memlüklüler yönetiminde Kuzey Hindistan'da Delhi Sultanlığı kuruldu.
* 1207 - Mevlâna Celâleddin-i Rumi'nin doğumu
* 1208 - Nasreddin Hoca'nın doğumu
* 1209 - Hacı Bektaş-ı Veli'nin doğumu (mutasavvıf)

### [[1210'lar]]
* 1215 - Magna Carta'nın kabulü
* 1217-1221 - 5. Haçlı Seferi

### [[1220'ler]]
* 1228-1229 - 6. Haçlı Seferi
* 1227 - Cengiz Han'ın ölümü

### [[1230'lar]]
* 1230 - Yassıçemen Muharebesi
* 1231 - Harzemşahlar Devleti yıkıldı
* 1234 - Artukoğulları'nın Harput kolunun yıkılışı. Buranın Selçuklu Hanedanına geçişi.
* 1234 - İlhanlılar'ın hükümdarı Abaka Han'ın doğumu
* 1236 - Süleyman Şah'ın ölümü.
* 1238 - Yunus Emre'nin doğumu (mutasavvıf ve şair)

### [[1240'lar]]
* 1243 - Kösedağ Savaşı
* 1248-1254 - 7. Haçlı Seferi

### [[1250'ler]]
* 1254 - Marco Polo'nun doğumu (kaşif)
* 1256 - İlhanlılar'ın kuruluşu
* 1258 - I. Osman'ın doğumu (Osmanlı Devleti'nin kurucusu)

### [[1260'lar]]
* 1260 - Ayn Calut Muharebesi Sultan Seyfeddin Kutuz, Moğollara ilk mağlubiyeti tattırdı.
* 1261 - 2. beylikler döneminin başlangıcı
* 1265 - Abaka Han'ın İlhanlılar'a hükümdar olarak gelmesi

### [[1270'ler]]
* 1270-1272 - 8. Haçlı Seferi
* 1270 - William Wallace'ın doğumu (ünlü İskoçya liderı)
* 1273 - Mevlâna Celâleddin-i Rumi'nin ölümü
* 1274 - Nasirüddin Tusi'nin ölümü
* 1277 - Karamanoğulları'nda Türkçenin resmi dil olması

### [[1280'ler]]
* 1280 - Karamanoğlu Mehmet Bey'in ölümü
* 1281 - Orhan Bey'in doğumu (Osmanlı Devleti'nin 2. sultanı)
* 1281 - Ertuğrul Gazi'nin ölümü
* 1282 - Abaka Han'ın ölümü
* 1284 - Nasreddin Hoca'nın ölümü
* 1287- Saru Batu Savcı Bey (Osman Gazi'nin Ağabeyi)nin ölümü.
* 1289 - X. Louis'in doğumu (Fransa kralı)

### [[1290'lar]]
* 1292 - VI. İoannis'in doğumu
* 1299- Gündüz Bey (Osman Gazi'nin Ağabeyi)'nin İnegöl Savaşında Şehit olması.
* 1299 - Osmanlı Devleti'nin kuruluşu

## Önemli kişiler
* Şeyh Edebali
* Osman Gazi
* Yunus Emre
* Orhan Gazi
* Tapduk Emre
*I. Alaeddin Keykubad
*II. Alaeddin Keykubad
*III. Alaeddin Keykubad
* El-Cezeri
* Şemseddin Semerkandi
* Abdullah bin Ahmed el-Baytar
* Nasîrüddin Tûsî
* Zekeriyya ibn Mahmud el-Kazvinî
* İbn Nefis
* Şemseddin Şehrezuri
* El-Dimeşkî
* Mevlana
12. yüzyıl

**12. yüzyıl**, 1101'den 1200'e kadar sürmüş yüzyıldır.

## Olaylar
### [[1100'ler]]
* 1107 - I. Kılıç Arslan öldü.
* 1107 - Melikşah tahta çıktı.
### [[1110'lar]]
* 1113 - II. Kılıç Arslan doğdu.
### [[1120'ler]]
* 1125: 11 Haziran'da Kudüs Kralı II. Baldwin komutasındaki Haçlı ordusu, Azez Muharebesi'nde Selçukluları yendi.

### [[1130'lar]]
* 1131 - II. Mahmud öldü
* 1131 - Ahmed Sencer tahta çıktı.
* 1134 - Danişment beyliği hükümdarı Melik Gazi öldü.
* 1138: 11 Ekim'de meydana gelen 1138 Halep depremi, Suriye'nin kuzeyinin büyük bölümünü harap etti.

### [[1140'lar]]
* 1144 - Urfa'nın İmadeddin Zengi tarafından fethi. Bu olay sonucu I. Haçlı seferi sonunda kurulan Urfa Kontluğu yıkıldı.

### [[1150'ler]]
* 1153 - Ahmed Sencer Oğuzlar'a esir düştü.
* 1156 - I. Rükneddin Mesud öldü.
* 1156 - Ahmet Yesevi öldü.
* 1156 - II. Kılıç Arslan tahta çıktı.
* 1157 - Büyük Selçuklu Devleti yıkıldı.
* 1157 - Ahmet Sencer öldü

### [[1160'lar]]
* 1167 - Cengiz Han doğdu.
### [[1170'ler]]
* 1171 - Ahi Evren doğdu.
* 1171 - Selahaddin Eyyubi, Fatımi halifeliğine ve Fatımiler Devleti'ne son verdi.
* 1176 - Miryokefalon Savaşı
* 1178 - Süleyman Şah'ın doğumu

### [[1180'ler]]
* 1182 - I. Aleksios'un doğumu
* 1187 - Hıttin'de Selahaddin Eyyubi, Haçlıları ve Kudüs Krallığı'nı bozguna uğrattı.
* 1187 - Kudüs'ün Selahaddin Eyyubi tarafından fethi.

### [[1190'lar]]
* 1192 - II. Kılıç Arslan'ın ölümü
* 1198 - Ertuğrul Gazi'nin doğumu
11. yüzyıl

**11. yüzyıl**, 1001'den 1100'e kadar sürmüş yüzyıldır.

## Olaylar
### [[1000'ler]]

### [[1010'lar]]

* 1010-1011: İkinci Goryeo-Kitan Savaşı; Kore kralı geçici olarak başkentten kaçmak zorunda kaldı, ancak bir dayanak oluşturmadı ve bir karşı saldırı korkusuyla Kitan güçleri geri çekildi.
* 1014: II.Basil'in Bizans orduları, Kleidion Muharebesi'nde Bulgaristanlı Samuil'e karşı galip geldi.

### [[1020'ler]]
* Alp Arslan dünyaya geldi.

### [[1030'lar]]

* Gazneli Mahmut öldü.

### [[1040'lar]]
* Dandanakan Muharebesi

### [[1050'ler]]
* 1054: Gökbilimciler tarafından büyük bir süpernova gözlemlendi. Bu süpernovanın kalıntıları Yengeç Bulutsusu'nu oluşturacaktır.

### [[1060'lar]]

* 1061-1091: Akdeniz'de Sicilya'nın Normanlar tarafından fethi.
* 1065: Alp Arslan önderliğinde Selçukluların Gürcistan'ı ilk işgali.
* 1065: Garcia yönetimi altında Galiçya Krallığı ve Portekiz'in bağımsızlığı
* 1066: Stamford Köprüsü Muharebesi'nde, son Anglo-Sakson kralı Harold Godwinson, Norveç Kralı III.Harold'ı yendi.
* 1066: Hastings Muharebesi, Norman Fatih William İngiltere'yi fetheder.

### [[1070'ler]]

* 1071: Malazgirt Meydan Muharebesi
* 1072: Golpejera Muharebesi, Kastilyalı II. Sancho ile Kastilya VI. Alfonso arasında yapılır.

### [[1080'ler]]

* Ahmed Sencer dünyaya geldi.

### [[1090'lar]]

* I. Mahmud (Selçuklu) öldü.
* 1096-1099: I. Haçlı Seferi
10. yüzyıl

**10. yüzyıl**, 901'den 1000'e kadar sürmüş yüzyıldır.

## Olaylar
* Afrika'daki Hristiyan Nübye Krallığı refah ve askerî güç açısından zirveye ulaştı.
* y. 909 - Fatımi Halifeliği, Kutama kabilesinin Kabylie bölgesinde ortaya çıktı.
* Yaklaşık 948: Günümüzde Güneydoğu Nijerya'da bulunan Nri Krallığı kuruldu.
* Viking grupları kuzey Fransa'ya yerleşmesi.
* Klasik Maya uygarlığı döneminin sonu.
* Meksika'da Tolteclerin yükselişi.
* Bagan, Myanmar'da Budist tapınağı yapımının başlaması.
* 960: Selçuklular Müslüman oldular.
* Yaklaşık 980: Fatımiler tarafından Kahire'de El-Ezher Üniversitesi kuruldu.
* Baile Átha Cliath (Dublin) kurulur (988).
9. yüzyıl

**9. yüzyıl**, 801'den 900'e kadar sürmüş yüzyıldır.

## Olaylar
* Bilinmeyen bir olay Maya Klasik Döneminin gerilemesine neden oldu.
* Avrupa'ya büyük çaplı Viking saldırıları başladı.
* 850-875: İzlanda'ya ilk Nors göçmenleri ulaştı.
* Satranç Japonya'ya ulaştı.
* Fars bilim insanı Cabir bin Hayyan, hidroklorik asidi keşfetti.

## İcat ve keşifler
* Çinliler barutu icat etti.
* Antik Hindistan'da: 0 (sayı)
* Bilinen ilk basılı kitap olan Elmas Sutra, 868 yılında Çin'de tahta baskı tekniğiyle basılmıştır.
* Halk Latincesi
15. yüzyıl

**15. yüzyıl**, Jülyen takvimine göre 1 Ocak 1401'den 31 Aralık 1500'e kadar olan dönemi kapsayan yüzyıldır.

## Olaylar
### [[1400'ler]]
* 1402 - Ankara Muharebesi yapıldı. Osmanlı Devleti'nin mağlubiyeti ve Fetret Devri'ne girmesi
* 1403 - I. Bayezid'ın ölümü
* 1404 - II. Murad'ın doğumu
* 1405 - XI. Konstantinos'un doğumu (son Bizans İmparatoru)
* 1405 - Timur'un ölümü
* 1405 - İskender Bey'in doğumu (Arnavutların ulusal kahramanı)
* 1406 - Çandarlı Ali Paşa'nın ölümü (Osmanlı Sadrazamı)
* 1407 - V. Andronikos'un ölümü (Bizans imparatoru)
* 1408 - VII. İoannis'un ölümü (Bizans imparatoru)

### [[1410'lar]]
* 1411 - Devlet Hatun'un ölümü (I. Mehmed'in annesi)
* 1413 - I. Mehmed'in tahta geçmesi
* 1415 - Yüz yıl Savaşı'nın bir parçası olan Agincourt Muharebesi yapıldı.
* 1415 - III. Friedrich'in doğumu (Kutsal Roma İmparatorluğu imparatoru)
* 1416 - Osmanlı-Venedik Antlaşması

### [[1420'ler]]
* 1420 - Kara Yusuf'un ölümü (Karakoyunlu Devleti'nin beyi)
* 1421 - I. Mehmed'in ölümü
* 1421 - II. Murad'ın tahta geçmesi
* 1423 - Uzun Hasan'ın doğumu (Akkoyunlu Devleti'nin beyi)
* 1425 - II. Manuil'un ölümü (Bizans İmparatoru)
* 1428 - Ulubatlı Hasan'ın doğumu (Konstantinopolis'in surlarına ilk Türk Bayrağı'nı diken asker

### [[1430'lar]]
1431 - Jeanne d'Arc'ın mahkemede yargılanışı ve diri diri yakılışı
1432 - Fatih Sultan Mehmed'in doğumu (Konstantinopolis'i fetheden padişah)

### [[1440'lar]]
* 1444 - Varna Muharebesi
* 1444 - Edirne-Segedin Antlaşması
* 1444-1446 - Fatih Sultan Mehmed'in kısa süreliğine tahta geçmesi
* 1446 - II. Murad'ın tahta geri dönmesi
* 1447 - II. Bayezid'in doğumu
* 1448 - II. Kosova Muharebesi

### [[1450'ler]]
* 1450 - Dünyada ilk matbaanın kurulması
* 1451 - Fatih Sultan Mehmed'in kalıcı olarak tahta geçmesi
* 1451 - II. Murad'ın ölümü
* 1452 - Leonardo da Vinci'nin doğumu (ressam)
* 1453 - Konstantinopolis'in fethi. Orta Çağ'ın sonu, Yeni Çağ'ın başlangıcı. Bizans İmparatorluğu yıkıldı
* 1453 - Yüz Yıl Savaşı'nın sona ermesi
* 1453 - Ayasofya'nın kiliseden camiye çevrilmesi
* 1453 - XI. Konstantinos'un ölümü
* 1455 - Güller Savaşı'nın başlaması
* 1459 - Cem Sultan'ın doğumu

### [[1460'lar]]
* 1461 - Trabzon'un Fethi ile Trabzon İmparatorluğu yıkıldı
* 1466 - Topkapı Sarayı'nın yapımına başlandı
* 1467 - Barbaros Hayreddin Paşa'nın doğumu
* 1468 - İskender Bey'in ölümü

### [[1470'ler]]
* 1470 - IV. Edward tahttan indirildi
* 1470 - Yavuz Sultan Selim'in doğumu
* 1473 - Otlukbeli Muharebesi
* 1474 - Ali Kuşçu'nun ölümü
*1475 - Barbaros Hayrettin Paşa'nın doğumu
* 1476 - Alba Vadisi Savaşı (Fatih Sultan Mehmed, Moldovalıları yener)
* 1478 - Osmanlı'da ilk altın para basımı

### [[1480'ler]]
* 1480 - Otranto Seferi
* 1481 - Fatih Sultan Mehmed'in ölümü
* 1481 - II. Bayezid'ın tahta geçmesi
* 1483 - Martin Luther'in doğumu (reformist)
* 1485 - Güller savaşı'nın sonu
* 1488 - Ümit Burnu'nun keşfi
* 1489 - Mimar Sinan'ın doğumu

### [[1490'lar]]
* 1490 - İspanya'dan atılan Müslüman ve Yahudiler, Osmanlı'ya getirildi
* 1492 - Kristof Kolomb Amerika'ya çıkışı
* 1494 - Kanuni Sultan Süleyman'ın doğumu
* 1495 - Cem Sultan'ın ölümü.
Şubat

**Şubat** ya da **küçük ay** (halk arasında **gücük ay**), Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 2. ayı. Artık yıllarda 29, diğer yıllarda 28 çeker.

Artık yıllar, 4 ile kalansız bölünebilen yıllardır (400 ile bölünemeyen yüzyıl başları hariç). Örneğin, 2008 yılı artık yıl iken 2010 yılı artık yıl değildir.

## Köken bilimi
Birçok Sami dillinde aynı kökenten türemiştir. Kökeni kesin olmamak ile beraber Akadca'daki “vurma, çarpma, yıkma” anlamlarına gelen **şabāṭu** kelimesi ile aynı kökten gelebilir. İbranicede * "[[şevat]]" *, Aramice (Süryanice) * "şəbāṭ" * ve Arapçada * "şubāṭ" * olarak geçmiştir. Türkçeye de bu dillerden geçmiştir.

Şubat ayının batılı dillerdeki adları, Roma arınma Tanrıçası Februus'un adından gelir. Kış mevsimi aysız olarak kabul edildiği için Ocak ve Şubat, Roma takvimine sonradan eklenmiştir. Bu değişiklik, Numa Pompilius tarafından, takvimi, standart kameri yıl ile bir hizaya getirebilmek için yaklaşık M.Ö. 700 lerde yapılmıştır.

## 28 ve 29 gün çekmesinin nedenleri

Bugün kullandığımız Gregoryen takviminin kökeni, Roma İmparatoru Julius Caesar'ın, Mısırlı astronomi bilgini Sosigenes'e yaptırdığı “Julyen” takvimidir. Bu takvime göre bir yıl 365 gün sürer ve her yıldan 6 saat artar. Artan bu saatler her 4 yılda, bir gün eder ve yıla eklenir. Böylece bir yıl, 4 yılda bir 366 güne çıkar. Ne var ki 366 sayısı 12'ye tam olarak bölünmediğinden bazı ayların 30 bazı ayların da 31 çekmesi uygun görülür. Julyen takviminde yılbaşı, mart ayındadır ve buna göre şubat, yılın en son ayıdır. “July” olarak bilinen temmuz ayı, Julius Caesar'ın adını taşır ve 31 gün sürer.

Caesar'dan sonra yaşayan bir başka Roma İmparatoru Augustus da kendi adını bir aya verir. Ne var ki Ağustos (Augustus'un adından) ayının 30, Caesar'ın adını taşıyan Temmuz ayının 31 çekmesini haşmetine yakıştıramayan İmparator Augustus, kendi adıyla anılan ayın da 31 gün sürmesini emreder. Bunun üzerine astronomlar, yılın son ayı olan şubattan bir günü alıp, ağustos ayına ekler. Böylece 30-29 gün döngüsü yaşayan şubat ayı 29-28 gün olarak belirlenir.

Şubat, yıl Mart ile başladığı için Roma takviminin son ayı idi. Belirli zaman aralıklarında Romalı rahipler, yılı mevsimlerle hizalayabilmek için, Şubat'tan sonra araya bir eklenti ay (Mercedonius) yerleştiriyorlardı.

## Kaynakça

----
Ocak

**Ocak ayı** Gregoryen ve Jülyen takvimlerinde yılın ilk ayıdır.

## Kökeni
Eski Türkçe *ōt-çak sözcüğünden gelen otçak sözcüğünden evrilmiştir. Ay adı olarak kullanımı 1945 yılları dolaylarındadır.

Ocak ayının 1945 yılına kadar kullanılmış Türkçedeki eski ismi Arapça kökenli Kânun sözcüğü olmuştur. Aynı isimle anılan Aralık ayı ile karıştırılmaması için Ocak, **Kanunisani** veya **İkinci Kanun,** Aralık ise Kânunuevvel veya Birinci Kanun olarak adlandırılmıştır.

Ocak ayı batı dillerinde (Latince: *Ianuarius*) adını, Roma kapı tanrısı Janus'tan alır.
Orijinal Roma takviminde 10 ay (304 gün) vardı. Romalılar kış mevsimini aysız bir süreç olarak tanımlıyorlardı. MÖ yaklaşık 700'lerde Romulus'tan sonra gelen kral Numa Pompilius, takvimin standart kameri yıl (364 gün) ile hizalanması için Ocak ve Şubat aylarını ekledi. Çift sayılara karşı batıl itikatı olan Romalılar yıla bir gün daha ekleyip gün sayısını 365'e çıkardılar.

## Olaylar
* Ocak ayının ilk günü 31 Aralık gecesinden başlayarak yılbaşı olarak kutlanır.
----

## Kaynakça
Mart

**Mart**, Gregoryen Takvimi'ne göre yılın 3. ayı olup 31 gündür.

Antik Roma'da Mart ayının adı, Roma Savaş Tanrısı "*Martius*" idi ve bu ayın savaşa başlamak için şanslı bir zaman olduğu kabul edilirdi. Ocak ve şubat ayları, savaşmak için uygun olmadıklarından Roma takviminin ilk ayı Mart idi. Julius Caesar'ın MÖ 45 yılındaki takvim reformundan sonra yıl, 1 Ocak'ta başlatıldı. Buna rağmen pek çok ülkede, yılın **mart** ayı ile başlaması geleneğine devam edildi. 1 Ocak, yeni yılın ilk günü olarak Fransa'da 1564 yılında resmîleşti. Büyük Britanya ve kolonilerinde ise 25 Mart geleneği, 1752 yılında Gregoryen takvimine geçene kadar sürdü.

Mart ayının adı pek çok dilde benzerdir: März (Maerz) (Almanca), Mars (Fransızca), Maris (Arapça), Marzo (İspanyolca), Marzo (İtalyanca), March (İngilzce) ve Maart (Flemenkçe).

## Olaylar
* Bu ayın 21. gününe bahar ekinoksu denir.
* Bu ayın 21. günü Türklerde yılın ilk günü kabul edilir ve Bahar Bayramı (nevruz) olarak da kutlanır.
* 12 Mart Muhtırası. 1971. Türk Silahlı Kuvvetleri komuta kademesinin, siyasal yaşama müdahale ederek anarşik durumu giderecek, 1961 Anayasası'nın öngördüğü reformları uygulayacak güçlü bir hükûmetin kurulması için verdiği muhtıra.
* 31 Mart İsyanı. (Hicrî 30-31 Mart 1327, Milâdi 12-13 Nisan 1909). İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra çıkan ayaklanma.
* Bazı astronomlar tarafından Şubat'ın son günüyle eş anlamlı olarak 0 Mart tanımı kullanılır.

## Kaynakça
1599

## Olaylar
* Şeybânî Hanlığı dağıldı (kuruluşu 1428).

## Doğumlar
* 25 Nisan - Oliver Cromwell, İngiliz siyasetçi (ö. 1658)
* 6 Haziran - Diego Velázquez, İspanyol ressam (ö. 1660)

## Ölümler
* Hoca Sâdeddin Efendi