Lima

**Lima** (), Peru'nun başkenti ve en büyük şehridir. Şehir, ülkenin siyasal, kültürel, finansal ve ticari merkezi konumundadır. Aynı zamanda bir "primat şehir" niteliği taşıyan şehir, ülkenin orta kıyı kesimindeki çöl kuşağında, Chillón, Rímac ve Lurín nehirlerinin oluşturduğu vadilerde yer almakta ve Pasifik Okyanusu kıyısına uzanmaktadır. Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Araştırma Ağı tarafından "beta" düzeyinde küresel şehir olarak sınıflandırılmaktadır. İdari olarak Lima ili sınırları içinde yer alırken, daha küçük bir kısmı batıda, liman ve Jorge Chávez Havalimanı'nın bulunduğu Callao sınırlarına da uzanır. Her iki il, 2002 yılından bu yana bölgesel özerkliğe sahiptir.

2023 nüfus tahminine göre Lima şehrinin nüfusu yaklaşık 10.092.000 kişi olup, bu özelliğiyle Güney Amerika'nın en kalabalık ikinci şehri ve şehir merkezi nüfusu bakımından dünyanın en büyük İspanyolca konuşulan şehridir. Callao kıyı şehriyle birleşik bir kentsel alan oluşturan Lima Metropol Bölgesi'nin nüfusu 10.151.200'dür. Callao sınırları içindeki ek altı ilçeyi de dahil edince, toplam kentsel alan nüfusu 11.342.100'e ulaşmakta ve bu da onu dünyanın en kalabalık şehirleşmiş bölgelerinden biri yapmaktadır. Lima, yerliler tarafından *Limaq* olarak bilinen tarım bölgesinden adını almaktadır. Şehir, Peru Kral Vekilliği'nin başkenti ve en önemli kenti oldu. Peru Bağımsızlık Savaşı'nın ardından, Peru Cumhuriyeti'nin başkenti haline geldi. Günümüzde ülke nüfusunun yaklaşık üçte biri metropol alanında yaşamaktadır.

And Milletler Topluluğu'nun merkezi olarak Lima, bölgesel diplomasi ve ticari entegrasyonda önemli bir rol oynamaktadır. Ekim 2013'te Lima, 2019 Panamerikan Oyunları'na ev sahipliği yapmak üzere seçildi; bu oyunlar Lima ve çevresindeki tesislerde gerçekleştirildi ve ülkenin şimdiye kadar düzenlediği en büyük spor etkinliği oldu. Şehir, 2027'de oyunlara ikinci kez ev sahipliği yapacaktır. Lima ayrıca 2008, 2016 ve 2024 yıllarında Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği'ne; Ekim 2015'te Uluslararası Para Fonu ve Dünya Bankası Grubu toplantılarına; Aralık 2014'te Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'na ve 1982 Miss Universe yarışmasına ev sahipliği yaptı.

## Coğrafya

Kentsel alan yaklaşık 800 kilometrekareyi kaplamaktadır. Şehir, Peru'nun kıyı ovasında, çoğunlukla düz arazide, Chillón, Rímac ve Lurín nehirlerinin vadileri içinde yer alır. Lima, Pasifik Okyanusu kıyısından vadilere ve deniz seviyesinden 1.550 metreye kadar yükselen dağ yamaçlarına doğru yavaş bir eğimle uzanır. Şehir içinde, çevresindeki tepe zincirleriyle bağlantısı olmayan El Agustino, San Cosme, El Pino, La Milla, Muleria ve Pro gibi izole tepeler bulunur. Rímac ilçesindeki San Cristobal Tepesi, şehir merkezinin doğrudan kuzeyinde yer alır ve And Dağları'nın bir tepe uzantısının yerel ucu niteliğindedir.

Lima'nın metropoliten alanı,  alanı kaplamaktadır; bunun 825,88 kilometrekarelik kısmı (%31) şehir merkezi, 1.846,40 kilometrekarelik kısmı (%69) ise çevre yerleşim alanlarını oluşturur. Kentsel alan kuzey-güney yönünde yaklaşık , batı-doğu yönünde yaklaşık  genişliğe sahiptir. Şehir merkezi, Rímac Nehri kıyısında, denizden  içeride yer alır; bu nehir, kentin içme suyu ihtiyacını karşılayan ve bölgeye elektrik sağlayan hidroelektrik barajlarını besleyen hayati bir kaynaktır. Resmî bir idari tanımı olmasa da, genellikle Lima ilinin 43 ilçesinden merkezdeki 30 ilçeyi kapsayan ve tarihi Cercado de Lima ilçesi etrafında şekillenen kentsel alan olarak kabul edilir. Şehir, Amerika kıtasının en büyük on metropol alanından biri olan Lima Metro Bölgesi'nin merkezini oluşturur ve Karaçi, Pakistan ile Kahire, Mısır'dan sonra dünyanın üçüncü büyük çöl şehridir.

### İklim
Lima, tropikal bir bölgede ve çölde yer almasına rağmen ılıman bir iklime sahiptir. Şehrin Pasifik Okyanusu'na yakınlığı, sıcaklıkların deniz etkisiyle dengelenmesini sağlar ve böylece iklim, tipik bir tropikal çöl iklimine göre çok daha ılımandır; bu nedenle Lima, subtropikal sıcaklık aralıklarına sahip çöl iklimi olarak sınıflandırılır. Sıcaklıklar nadiren 'nin altına düşer veya 'nin üzerine çıkar. İki belirgin mevsim vardır: Aralık-Nisan arası yaz ve Haziran-Eylül/Ekim arası kış. Mayıs ile Ekim/Kasım genellikle geçiş aylarıdır ve geç Mayıs ile erken Haziran arasında sıcaklıkta belirgin bir değişim yaşanır. Soğuk okyanus sularına yakın konumu nedeniyle Lima'da yağış oldukça nadirdir.

## Kaynakça