Ukrayna ekonomisi

**[[Ukrayna]] ekonomisi** gelişmekte olan bir pazardır. Diğer Sovyet sonrası devletleri gibi, gayri safi yurt içi hasılanın 1991 yılında çökmesiyle Sovyetler Birliği'ni izleyen 10 yıl boyunca GSYİH hızla düşmüştür. 2008 yılında Büyük Durgunluk dünya çapında başlamış ve 2008-2009 Ukrayna ekonomik krizi olarak Ukrayna'ya ulaşmıştır; ancak, 2000'den 2008 yılına kadar hızla büyümüştür. Ekonomisi 2010 yılında iyileşmiş, ancak 2013 yılından bu yana Ukrayna ekonomisi ciddi bir darboğaza uğramıştır.

1990'larda bunalım hiperenflasyona neden olmuş ve önceki Ukrayna SSC gibi GSYİH'sının yarısından daha az ekonomik üretimi azalmıştır. GSYİH büyümesi 2000 yılında ilk kez kaydedilmiş ve bu sekiz yıl boyunca devam etmiştir. Bu büyüme, 2008 yılının küresel mali krizini durdurmuştur, ancak Ukrayna ekonomisi iyileşmiş ve 2010 yılının ilk çeyreğinde pozitif GSYİH büyümesi sağlanmıştır. Ekim 2013'te Ukrayna ekonomisi başka durgunluk içinde olmuştur. Rusya'ya önceki yaz Ukrayna ihracatı büyük ölçüde Rusya tarafından sıkı sınırlama ve gümrük kontrolü nedeniyle kötüleşmiştir. Erken 2014'te başlayan Rusya ve Donbass Savaşı ve Kırım'ın ilhakı 2014 baharında Ukrayna'nın ekonomisini zarara uğratmıştır. 2013 yılında, Ukrayna GSYİH'sında sıfır büyüme görülmüştür. Ukrayna ekonomisi, 2014 yılında %6,8 küçülmüş, ve bu 2015 yılında GSYİH içinde %12'lik bir düşüş ile devam etmiştir. Aralık 2015 yılında Ukrayna Rusya'ya borç ödemeleri ile ilgili bir moratoryum ilan etmiş ve varsayılan bir duruma girmiştir. 11 Ocak 2016 itibarıyla Dünya Bankası varsayılan verilere rağmen, Ukrayna'nın durgunluğunun sona erecek olduğunu, 2016 yılında %1'lik bir ekonomik büyüme hızına ulaşılacağını beklentilerine karşın Ukrayna %2.6 lık büyüme göstermiştir.

## Tarihi

Zengin tarım alanları, iyi gelişmiş bir sanayi üssü, yüksek eğitimli işgücü ve iyi bir eğitim sistemiyle - ulus büyük bir Avrupa ekonomisi bileşenlerinin pek çoğuna sahiptir. Ancak şu anda, ekonomi kötü durumdadır. Hala 1992 yılında olduğundan daha küçüktür.

### 1991'den 2000'e
24 Ağustos 1991'de Ukrayna, Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını kazanmıştır. Yıllarca ekonomisi büyük çıkışlar, düşüşler ve sonra yükselen enflasyonu yaşamıştır. Bir keskin düşüş yaşanırken Ukrayna aynı zamanda, finansal piyasalar ve hükûmet harcamalarını finanse etmek için devasa parasal genişleme erişimi eksikliğini, 1990'ların başında hiperenflasyon görmüştür. Büyük düşüşler zamanı ve yükselen enflasyonla en eski Sovyet cumhuriyetlerine ortak olmuş; ancak Ukrayna bu zor sorunların çarptığı durumlar arasında kalmıştır. Bu hiperenflasyona karşılık olarak Ukrayna Ulusal Bankası, eski para yerine, Eylül 1996 yılında Grivnası ile karbovaneti ve ABD doları ile ilgili kararlı tutumu için söz vermiştir. Para, özellikle 1998 Rusya mali krizinde, 1990'ların sonunda aracılığıyla kararsız olmaya devam etmiştir.

1990'larda derin durgunluk nispeten yüksek yoksulluk oranına yol açmış, ama sonuçta ekonomik büyümede yedi yıl, 2001 yılında başlayan, çoğu vatandaşlar için yaşam seviyesi yükselmiştir. Dünya Bankası raporu, 2007 notları: "Ukrayna, son yıllarda herhangi bir geçiş ekonomisinde yoksulluk içinde bir keskin düşüş kaydedildi. Kesin yoksulluk sınırına karşı ölçülen yoksulluk oranı, 2001 yılında %32, 2005 yılında %8 gibi yüksek bir oranda olmuştur. BM, 2009 yılında sadece göreli bir yoksulluk olduğunu ve Ukrayna'da mutlak yoksulluğun zaten üstesinden gelinmiş olduğunu belirtmiştir.

### 2000'den 2014'e

Ukrayna ekonomisi 2000'lerde kararlı bir yapıya kavuşmuştur. 2000 yılı ekonomik büyümede (Ukrayna'nın bağımsızlığından beri) ilk yılıydı. Ekonomisi 2008 yılına kadar 2000 ihracatının %50 büyümesi sayesinde büyümeye devam etmektedir. Ağırlıklı olarak metaller, metalurji, mühendislik, kimya ve gıda gibi geleneksel sektörlerde ihracat yapılmaktadır. 2001 ve 2008 yılları arasında fiyatlar nedeniyle hızla uluslararası ekonomik büyüme gelişmiş, metaller ve kimyasalların ve Rusya'dan ithal edilen doğal gazın fiyatı orantılı olarak düşük kalmıştır. Para Kazanma ile ilgili ayrıca Ukrayna, 2000 ile 2008 yılları arasında yaşanan ekonomik patlamayı sürdürmek için yardımcı olmuştur. Ukrayna ekonomisi ve para arzı hızla büyümüş, yabancı paralar ekonomiye yerleştirilmiş, nispeten yüksek faiz oranlarının kısmen çekiciliği var olmuştur: 2001 ila 2010 arasında geniş tanımlı para yıllık %35 oranında artmıştır. 2006 ve 2007 yılında kredi büyümesi ortalama %73 olmuştur. Ukrayna varlıkları büyük bir ekonomik balona benzemeye başlamış ve yüksek enflasyon hasarlı Ukrayna'nın ihracat rekabetine bir etkide bulunmuştur. GSYİH kredi oranı sadece birkaç yıl boyunca neredeyse yüzde 80 oranda aşırı hızla gelişerek %7 büyütmüştür. 2000 yılından 2007 yılına kadar, Ukrayna'nın reel büyümesi ortalama %7.4 olmuştur. Bu büyüme iç talepte etkilidir: tüketim, diğer yapısal değişim ve mali gelişmeye doğru yönelim olmuştur. İç talep yılda neredeyse %15 oranında, sabit fiyatlarla büyümüştür. Bu, genişletici-devresel-maliye politikası tarafından desteklenmiştir. Ukrayna çok düşük işçilik maliyetleri, biraz daha düşük tarifeler ve ana ihraç mallarının fiyatlarının yüksekliğinden yararlanmıştır, ama aynı zamanda özellikle yüksek tarife dışı engellerle karşılaşmıştır. Rusya'nın, 2008 yılı sonundan itibaren doğal gaz için dünya piyasa fiyatlarının altında Ukrayna'ya etkisi değişik Rusya ve Ukrayna arasında gaz anlaşmazlıklarına yol açmıştır.

Ukrayna büyük oranda 2008 ekonomik krizinden etkilendiğinde; bunun nedeni Ukrayna sermaye akımlarında bir kuraklık olmasıdır. Saptanmış olan Grivna 5:1 oranında ve 2014 başına kadar bu oranda kararlı hale getirilmiştir: Amerikan doları 8:1 oranında değer kaybetmiştir. 2008 yılında, Ukrayna ekonomisi 2008 GSYİH'sında 188 milyar dolar toplam nominal GSYİH ile ve 3900 ABD Doları nominal kişi başına düşen GSYİH ile (nominal) dünyada 45. sırada yer almıştır. 2008 yılı sonunda %3 işsizlik olmuş; 2009 yılının ilk 9 aylık dönemde, işsizlik ortalama %9.4 olmuştur. 2009 ve 2010 üzerinde nihai resmî işsizlik oranları neredeyse %8.8 ve %8,4 olmuştur. CIA World Factbook notlarına rağmen, bir "kayıt dışı ya da eksik istihdamda çok sayıda işçi" bulunmaktadır. Ukrayna'nın GSYİH'sı 2009 yılında %15 oranında düşmüştür.

Ukrayna ekonomisi 2010 yılının ilk çeyreğinde iyileşmiştir. Bu metaller ve dünya ekonomisinin iyileşmesi ve artan fiyatlar nedeniyledir. 2010 yılında Ukrayna'nın reel GSYİH büyümesi 6.700 dolar kişi başına SGP'ye göre GSYİH'sı %4.3 idi. 2011 yılında Ukrayna politikacıları ülke ekonomisinin %40 gölge ekonomi olduğunu tahmin etmektedir.

2013 yazında Ukrayna ekonomisi büyük ölçüde Rusya'ya ihracatta Rusya tarafından sıkı sınır özel denetimi ile kötüleşmiştir.

Ekim 2013'te Ukrayna ekonomisi durgunluğa uğramış hale gelmiştir. Moody's, Eylül 2013 yılında Ukrayna'nın kredi notunu Caa1 olarak (kalitesiz ve çok yüksek kredi riski) belirlemiştir. Zaman takas pazarları oyları yüzde 50, önümüzdeki beş yıl boyunca Ukrayna'nın temerrüde düşme olasılığı yüksektir. 2013 yılında, Ukrayna GSYİH'sında sıfır büyüme görülmüştür.

### 2014'ten günümüze

Büyük ticaret ortağının kaybı nedeniyle, yani Rusya'nın Kırım'ı ilhakı nedeniyle Donbass Savaşı şiddetlenmiştir. Ukrayna ekonomisi 2014 yılında %6,8 küçülmüştür; %8 oranında azalması beklenmektedir. Rusya tarafından 2014 Kırım'ın erken ilhakı da bu küçülmeye katkıda bulunmuştur. Ukrayna ekonomisinin 2015 yılında %10,4 daralmış olduğunu Ukrayna Hükûmet raporu erken Şubat 2016'da belirtmiştir. 2015 yılında %11,6'lık düşüş Ukrayna Ulusal Bankası ve %12 küçülme Dünya Bankası tarafından bekleniyordu. Dünya Bankası 2016 yılında %1'lik bir büyüme tahmin etmektedir.

Şubat 2014'te Ukrayna Ulusal Bankası, IMF gereksinimlerini karşılamak ve Forex piyasasında istikrarlı bir para fiyatı uygulamak için denemelerde ve bir girişimle dalgalı/yüzer para birimi Grivnayı değiştirmiştir. 2014 ve 2015 yılında Grivna Amerikan doları karşısında yaklaşık %70 değer kaybetti.

Yaklaşık 17.5 milyar dolar değerinde IMF'nin dört yıllık kredi programı, ekonomik reformlar konusunda koşullara tabi olarak, 2015 ve 2016 için sekiz dilim halinde kabul edilmiştir. Ancak, reformlar konusundaki ilerleme eksikliğinden dolayı, 6.7 milyar dolar değerinde sadece iki dilim 2015 yılında ödenmiştir. 1.7 milyar dolarlık bir üçüncü dilim, 2016 Haziran ayında, 19 bağlı ve daha fazla reform önlemlerini kanun haline getirmek için ödenebilir. Bazı batılı analistlere göre, büyük yabancı kredi reformu teşvikine inanmak değil, ancak ülke dışına bozuk fonların çıkmasını sağlamak esastır.

Aralık 2015 yılından bu yana Ukrayna, fiili varsayılan bir Aralık 2013 Ukrayna-Rusya eylem planının bir parçası olarak Rusya'ya 3 milyar dolar borç ödemeyi reddetmektedir.

2014 yılında Ukrayna'da perakende ticaret cirosu (2013 yılından itibaren) %8.6 oranında küçülmüştür ve 2015 yılında (2014'ten) %20,7 oranında küçülmüştür. Ukrayna 2015 yılında ihracatta %30.9'luk bir düşüş görmüştür. Çünkü ağırlıklı olarak Donetsk Oblastı ve Luhansk Oblastı (Donbass'ın iki bölgesi) üretim çıktısı keskin bir düşüş yaşamıştır. Bu iki bölgede sorumlu toplam ihracat düşüş oranı %40.6'dır. Savaştan önce onlar Ukrayna'da iki daha endüstriyel oblast olmuştu. Ukrayna Ekonomik Kalkınma ve Ticaret Bakanlığı'na göre Ocak-Kasım 2015 yılında ödemeler dengesi 566 milyon dolar fazla vermiştir ve 2014 yılında aynı dönemde 11.046 milyar dolar dış ticaret açığı oluşmuştur. 31 Aralık 2015'te Ukrayna'nın kamu borcu GSYİH'sının %79'u idi. Bu 65.488 milyar dolar sona ermesi ile 2015 yılında 4.324 milyar dolar küçüldü. Ama Grivna için hesaplanan borç %42,78 büyümüştür. 2015 yılında Ukrayna Sosyal Politika Bakanlığı yoksul olarak Ukrayna hanelerinden %20-25 puan düşmüştür.

2.526 milyar dolar 2015 yılında para gönderme kullanılarak Ukrayna ekonomisi içine gönderildi; bu 2014 yılında %34.9 daha azdır. 431 milyon dolar başka bir yerde para gönderme kullanılarak Ukrayna'ya gönderildi. Ocak 2016'da, ABD şirketi Bloomberg Ocak 2015'ten 33d aşağı, dünyada 41. en yenilikçi ekonomi olarak Ukrayna'nın ekonomisine puan verdi.

Tarihçi Andrew Wilson'a göre, yolsuzlukların azaltılması, 2016'da ilerleme olarak yetişkinlerin %72'sinin reformun ilerleme eksikliği "yolsuzluk gücü" suçlaması olduğunu gösteren bir 2015 anketi ile değerlendirdi. 2015 yılında Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün Yolsuzluk Algısı Endeksi'nde 168 ülkeden Ukrayna 130. sırada yer almıştır. Ukrayna'nın Ekonomi ve Ticaret Bakanı, Aivaras Abromavicius ve onun tüm ekibi yenilenen krizin içine ekonomiyi tekrar daldırma ve kökleşmiş bozulmalar iddiasıyla Şubat 2016'da istifa etmiştir. Mayıs 2016 yılında Ukrayna IMF heyeti başkanı yolsuzlukların azalmasının devamında uluslararası destek için önemli bir sınav olduğunu belirtmiştir.

## Ekonomik Veriler - İstatistiki Bilgiler
Ukrayna dokuz ekonomik bölgeye ayrılmıştır: Karpatya, Kuzeybatı, Podillia, Başkent, Orta-Ukrayna, Kuzeydoğu, Karadeniz-Kıyıları, Trans-Dnipro ve Donetsk. Donetsk-Trans Dinyeper, Güneybatı ve Güney: Bu bölgeler Ukrayna SSC'nin üç Sovyet ekonomik bölgelerinin yeniden çizilmesiyle bulundu.

### Ticaret
Yakın zamana kadar, Rusya ihracatın %25.7'si ve 2012 yılında ithalatın %32,4'ü ile Ukrayna'nın en büyük ticaret ortağı Rusya olmuştu. 2012 yılında, ihracatın %24.9'u ve ithalatın %30.9'u AB'den idi. 2013 yılında, Ukrayna dışındaki sekiz ülke dâhil Ukrayna ihracatının %35.9'u Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerine yapılmıştır. Eş zamanlı olarak, AB ülkelerine yapılan ihracat, yirmi sekiz ülkeye, %26.6 idi. 2015 yılına kadar AB, ticaretinin daha üçte biri olarak Ukrayna'nın en büyük ticaret ortağı haline gelmiştir. 2015 yılında Rusya'ya rakamlarla Ukrayna ihracatı %12,7 düşmüştür. 2014 yılında Ukrayna Rusya'dan tüm ithalatının %23.3'ünü yaptı.

2015'te, gıda ve diğer tarım ürünleri (13 milyar dolar değerinde), metalurji (8.8 milyar dolar) ve makineler (4.1 milyar dolar) 217 ülkeden gelen ticaret ortakları ile Ukrayna'nın ihracat hedeflerinin çoğunu oluşturmaktadır. 2015 yılında Ukrayna ihracatı 38.135 milyar dolar ile %29.3 azalarak, ithalat ise 37.502 milyar dolar olarak %31.1 düşmüştür.

Doğalgaz Ukrayna'nın en büyük ihracat ve ülkenin yapısal ticaret açığının ana nedenidir.

Ukrayna'nın "iş iklimi" çok olumsuz bir üne sahiptir.

### Yıllara göre ekonomik büyüme

### Büyük özel sermayeli şirketler, dikkate alınmayan bankalar ve sigorta şirketleri listesi

### Doğal kaynaklar

Ukrayna, özellikle maden yatakları ve doğal kaynaklar açısından oldukça zengindir. Ülkede petrol ve doğal gaz rezervleri büyük ölçüde tükenmiş olmasına rağmen ülke, kömür, hidroelektrik ve nükleer yakıt hammaddesi olarak diğer önemli enerji kaynaklarına sahiptir.

### Ukrayna ekonomisi grafikleri

Dosya: GDP PPP Poland.svg|Ukrayna GSYİH (SAGP)
Dosya:GDP PPP per capita CIS.svg|Kişi başına GSYİH (SAGP)
Dosya:Ukr world GNI percapita.PNG|Kişi başına düşen GSMG:  
Dosya:Ukraine Export Treemap.png|Ürün ile Ukrayna İhracat Haritası (2012) from Ekonomik Karmaşıklık Harvard Atlası 


## İşkolları
### Sanayiler
Ukrayna'da, yaklaşık 20 büyük endüstri, şöyle ki güç türeten, yakıt, demir ve demir dışı metalurji, kimyasallar, petrokimya ve gaz, makine yapımı ve metal işleri, orman, ağaç işleri ve odun hamuru ve kağıt, inşaat malzemeleri, hafif kapsamlı gıda ve diğerleridir. Sanayi 2012 yılında GSYİH'nın %26'sı olarak gerçekleşmiştir. Ülke elektronik, silah sanayisi ve uzay programı da dâhil olmak üzere büyük bir yüksek teknoloji sanayi üssüne de sahiptir.

#### Madencilik ve üretim
Ukrayna hem rezervlerinin büyüklüğü bakımından hem de aralığı bakımından dünyanın en önemli maden üreten ülkelerinden biridir. Yaklaşık ekonomik olarak önemli olan 20, bazı 90 farklı mineraller barındıran yaklaşık 8000 ayrı katman alanları vardır. Bilinen tüm katman alanlarının yaklaşık yarısı işletim altındadır. Ukrayna'nın 47.1 milyar tonluk bir miktarda kömür rezervleri vardır. Yakıt olarak kömür, yıllık iç talebin yüzde 85'ini yerli üretimle karşılayabilir ve yaklaşık 100 milyon tondur. Ukrayna sırasıyla petrolün yüzde 10'u ve gaz tüketiminin yüzde 20'sini karşılamakta olan petrol ve gaz alanlarına sahiptir. Ukrayna 39.6 trilyon kübik feet doğal gaz rezervlerini barındırır, ancak ülke ihtiyacının sadece yüzde 20'si yerli üretimle karşılanmaktadır. Ukrayna'da büyük bir depozit alan olarak demir cevheri (28 milyon ton olarak tahmini), manganez cevheri (3 milyon ton), tebeşir ve kireçtaşı (1,5 milyar ton) rezervi vardır. Yerli sanayi sektörü 1995 yılı sonunda yaklaşık 792 milyon dolar tutarındaki sabit enerji kıtlığı ve enerji arzı ödeme borçlarına uğramıştır.

#### Demir ve çelik

Ukrayna, demir (Sovyet döneminde dünya üretiminin yüzde 40'ını üretti), manganez cevheri (o zamanlar üretilen bütün Sovyet üretiminin yüzde 50'si), cevher, cıva, titanyum, nikel içeren maden yatakları bakımından zengindir.

Ukrayna dökme demir, çelik ve boru üreten büyük bir demirli metal sanayisine sahiptir. Bu alandaki üretimi önde gelen şirketler arasında Metinvest, Kryvorizhstal, Azovstal, Ilyich Steel & Iron Works ve diğerleri vardır. 2012 yılı itibarıyla, Ukrayna (Dünya Çelik Derneği'ne göre) dünyanın en büyük onuncu çelik üreticisidir.

#### Kimya sanayisi
Bir başka önemli dal kok kömürü, mineral gübre ve sülfürik asit üretimini içeren ülkenin kimya sektörüdür.

#### Strateji ve savunma bileşkesi

Ukrayna'nın savunma sanayi Ukroboronprom, 130'un üzerinde firmanın bir kamu holdingi etrafında düzenlenmiş halidir. Bu şirketler bu tür 1990'larda ortaya çıktığı gibi RPC Fort gibi daha yeni şirketler, 1945 yılında açılmış ve Ivchenko-Progress uçak tasarım bürosu olarak Sovyet dönemi devleri arasında yer almıştır. Ukrayna dünyanın en iyi 10 silah ihracatçıları arasında yer almaktadır. Son büyük sözleşmelerin imzalanması ile ABD, Rusya, Fransa, Almanya ve İsrail'den sonra, en büyük silah tüccarları arasında 6. sıradaki yer içine Ukrayna koyulabilir. Ukrayna savunma tesislerinin çıkışı, uçak yapıcıları (%77) ve gemi yapıcıları (%71) tarafından bildirilen büyük büyüme ile 2009 yılında %58 büyüdü.

2013 yılında Ukrayna'nın savunma sektörü, ihraç edilen 10 milyar UAH olan malların toplam üretimi 11,7 milyon UAH değerindedir. 2014 yılının ilk 9 aylık döneminde Ukrayna'nın savunma sektörü malları bir rekorla 13 milyar UAH değerinde üretilen artışla Donbass Savaşı'nda hükûmete büyük ölçüde yaradı.

#### Yakıt ve enerji bileşkesi

##### Yakıt sanayi
Ukrayna petrolün %90'ını ve doğal gazın çoğunu ithal eder. Rusya petrolüyle Ukrayna'nın başlıca tedarikçisi olarak yer almaktadır ve Rus şirketleri kendi ve/veya Ukrayna'nın rafinaj kapasitesinin çoğunluğunu karşılamaktadır. Kendi gazı yanı sıra Türkmenistan gazıda alınır - doğalgaz ithalatı Rusya'dan gelmektedir. Ukrayna Avrupa'nın hayati önem taşıyan bağlantı yolu olmakta, onun iyi gelişmiş gaz boru hatları sistemi üzerinden AB'ye Rus gazını taşımaktadır. Rus doğalgazı arzına ülkenin bağımlılığı önemli ölçüde özellikle 2014 Rusya-Ukrayna gaz anlaşmazlıklarından sonra, onun ekonomisini ve dış politikasını etkilemiştir.

Ancak, Ukrayna Rusya'ya yapılan ihracat ve diğer Doğu Avrupa ülkelerine elektrik arzında bağımsızdır. Bu nükleer enerji ve hidroelektriğin geniş bir kullanımı yoluyla elde edilmektedir. Son enerji stratejisi yavaş yavaş nükleer güç lehine yanı sıra düşük endüstriyel gaz tüketimi de dâhil olmak üzere enerji tasarrufu önlemlerine ve gaz ve petrol temelli yeni kuşak enerjiyi azaltmaya odaklanmaktadır. Hala verimsiz ve opak bir enerji sektörünün reformu Ukrayna ile Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası programlarının önemli bir hedefidir.

Ukrayna için dört önemli konu vardır, AB INOGATE enerji programının, bir ortak ülkesi olarak: AB enerji iç piyasa ilkeleri temelinde enerji güvenliği, üye devletlerin enerji piyasalarının yakınsama arttırılması, sürdürülebilir enerji gelişimini destekleyerek, ortak ve bölgesel çıkarda enerji projeleri için yatırımların çekilmesi konularını kapsar.

#### Otomotiv endüstrisi

Ukrayna otomobil üreticileri dizel lokomotif, traktör, kamyon, otobüs, troleybüs, özel tasarlanmış arabalar ve tramvaylar üretir. Ukrayna'nın ZAZ, LuAZ, Bogdan, KrAZ, Europcar, Electron, LAZ gibi 12 taşıt üreticisi vardır.

ZAZ (Zaporijya Otomobil Yapım Tesisi) Zaporijya'da kentin güney doğusunda merkezli Ukrayna'nın ana otomobil üreticisidir. Ukrayna'da binek otomobil üretimi 1959 yılında başlamıştır. 1960 ile 1994 yılları arasında, toplam 3.422.444 Zaporozhets araçları Melitopol'de Zaporijya imali hava soğutmalı olarak ve motorları imal edilmiştir. 2011-2012 yılında, Zaporijya Otomobil Yapım Tesisi (ZAZ) iki yeni model araç, ZAZ Forza ve ZAZ Vida'nın seri olarak tam ölçekli üretimine başladı.

Bogdan Corporation, ülkenin çeşitli otomobil ve otobüs üreticileri de dâhil olmak üzere önde gelen Ukraynalı otomobil imalat grubudur. Bogdan otobüsleri çoğu Ukrayna şehirlerinde birincil küçük otobüs olarak kullanılır.

LAZ Ukrayna'da büyük otobüs üreticilerinden biridir. Şehir otobüsleri, tur otobüsleri, troleybüs ve özel amaçlı otobüsler üretmektedir. Lviv merkezli şirket Electrontrans, tramvay, troleybüs, elektrikli otobüs birimleri ve yedek parçaları dâhil kendi tasarımı ile modern kent için elektrikli ulaşım araçları üretiminde uzmanlaşmış tam ölçekli bir üretim kuruluşudur. 2013 yılında Electrotrans, alçak tabanlı tramvaylardan ilk %100 Ukraynalı alçak tabanlı tramvaylarının üretimine başlamıştır.

#### Havacılık ve uzay sanayisi

Ukrayna havacılık donanım mühendisliği ve üretimi tam bir döngüsü ile dokuz ülkeden biridir. Yolcu ve nakliye uçakları tasarımı ve üretimi yanında, askerî uçak ve helikopterlerle kurtarma yapan şirketler de dahil olmak üzere Ukrayna'da uçak onarım işletmelerinin bir ağına sahiptir. Mart 2007'de, Ukrayna Bakanlar Kurulu, sanayi politikasının bakanlığı tarafından yönetilir, devlet uçak yapım kuruluşu «Ukrayna Havacılığı» (SACAU) oluşturdu. An-148 uçaklarının üretimi artık (Rus üretimi ile birlikte) 2009 yılından bu yana üretilen 35 adet ile Ukrayna uçak imalat sanayi için en muhtemel projelerden biridir. Uçak Antonov Bilimsel ve Üretim Kompleksi Tasarım Ofisi (Antonov ANTK) tarafından geliştirilmişti. Dünyanın en büyük tek uçağı, Antonov An-225 Mriya, aynı zamanda Antonov ANTK tarafından 1988 yılında tasarlanmış ve yapılmıştır. Ukrayna'da hafif ve ultra hafif uçakların brüt üretimi yılda 200 adeti aşmaz. Yelken kanat ve tüm tasarım paraşütlerin üretimi yaklaşık 1.000'li birimlerde her yıl üretilir. Üretilen araçların çoğu (Ukrayna yapımı ultra hafif uçak alıcıları ABD, Avustralya, Yeni Zelanda, İngiltere, Fransa, vb de vardır) ihraç edilmektedir.

Ukrayna'da tüm uzay roket sanayisi 1992 yılından bu yana Ukrayna Ulusal Uzay Kurumu tarafından idare edilmiştir. Kurumun 30 tane bilimsel araştırma enstitüleri, işletmeleri ve tasarım ofisleri bulunmaktadır. Pivdenny Tasarım Bürosu genel olarak «Zenit-3SL» taşıyıcı roketlerinin tasarım ve üretiminden sorumludur. Zenit, çevre açısından güvenli bir roket sistemi olarak, Pivdennyi Tasarım Ofisi'nin dünyaca ünlü bir başarısı olmuştur. Sistem kalkış için tam otomatik süreçleri ve süper hassas uzay enjeksiyonu ile dünyanın en iyi taşıyıcılarından biri olmuştur. Ukrayna Ulusal Uzay Kurumu, Deniz Fırlatma projesi yanı sıra, Amerikan Rockwell Int. ile işbirliği içinde bulunmaktadır. Şirket PivdenMash Üretim Birliği tarafından üretilen Cyclon taşıyıcı roketlerinin fırlatmaları için potansiyel müşterilerini aramaktadır.

#### Gemi yapımı

SSCB'nin çöküşü uzun vadeli düşüş içine Ukrayna'nın gemi inşa sektörünü durdurdu. 1999 yılına kadar süren ve bağlı devlet gemi siparişleri çoğunlukla minimum hacimde olmuştur. Genel olarak, 1992 ve 2003 yılları arasında ülkenin 11 tersanesi 1,5 milyar dolarlık bir toplam değerle 237 navigasyon birimleri üretti. Üretim tesisleri tam kapasiteye yakın çalışmıyor ve müşterilerine her zaman hizmet için zamanında olan ödeme içinde değildir. Üretim hacminde büyüme 2000-2006 döneminde gemi inşa sanayi işletmelerine tanık olmuştur. Devlet desteği ve Mıkolaiv merkezli işletmeler başta olmak üzere serbest ekonomik bölgelerin açılışı Ukrayna'nın gemi inşa sektöründe önemli yeni gelişmelerdir. Nikolayev Özel Ekonomik Bölgesi içinde, Damen Okean Tersaneleri, Chornomorskyi (Karadeniz) Gemi Tesisi, 61 Communards Gemi Tesisi yanı sıra Veselka (Rainbow) boya ve yalıtım girişimi gibi işletmelerin öncelikle verimliliği ve kaliteyi yükseltmek için hedeflenen yatırım projelerini uyguladıkları üretim yükseltmeleri ile ihracat odaklı gemi yapımı süreci devam etmektedir. Yeni mühendislik gelişmeleri ve Ukraynalı tasarımcıların yeterliği yüksek rekabetçi fiyatlarla yüksek kaliteli gemiler inşa becerisini kazanmaktır. Ukrayna'da kayıtlı 49 gemi yapım şirketi bulunmaktadır. Tekneler, mavnalar, dökme yük gemileri (kuru yük gemisi), tankerler, sıvılaştırılmış gaz taşıyıcıları vb ile Ukrayna, Avrupa'da en büyük 10 gemi üreticilerinden biridir: onlar gemi türlerini geniş bir yelpazede inşa edebilmektedir.

### Tarım

Genellikle Sovyetler Birliği'nin tarım sanayisi üssü olarak tanınsa da Ukrayna ekonomisinin büyük bir parçasıdır. 2008 yılında sektör, ülkenin GSYİH'sının %8.29'u kadar ve 2012 yılında GSYİH'nın %10.43'ü kadar büyümüştür. Tarım hala sadece genel tarımsal üretim açısından ölçülür 112 ülke arasında 24. sırada yer alıyor, ancak bu tür buğday ve mısır gibi birçok ürünlerin bir üst 10 dünya üreticisi arasında olmasına rağmen, 2012 yılında Ukrayna ekonomisine katma değeri 13.98 milyar dolar değerinde oluşmaktadır. Ukrayna ayçiçeği yağında dünyanın en büyük üreticisi, et ve süt piyasalarında tahıl ve şeker ile gelecekteki küresel bir oyuncu olarak önemli bir küresel üreticidir. Ayrıca kuruyemişte en büyük üreticilerden biridir. Ukrayna'da dünyada kişibaşı üretim hızı olarak en yüksek bal üretimi vardır, nüfusun tahminen %1.5'u bal üretiminde diğer Avrupa ülkelerinden daha doğal bal üretir ve bu nedenle Ukrayna dünyanın en büyük bal üreticilerinden biridir. Ukrayna dünyanın en zengin siyah toprağının %30'una sahip olduğundan, tarımsal sanayi büyük bir potansiyele sahiptir. Ukrayna'da tarımsal sanayi %40-60 kâr ile zaten son derece kârlıdır ancak uzmanlara göre çıktıları hala dört kata kadar yükselebilir. Ukrayna ayrı bir devlet olarak AB'ye dahil olmayan dünyanın en büyük 6., dünyada mısırda dünyanın en büyük 3 ihracatçı üreticisinden biridir. 2012 yılında Ukrayna, her yıl piyasa fiyatından mısırda 3 milyon ton ile Çin'in bir tedarikçisidir; Çin, mısırda dünyanın en büyük ithalatçısı olarak sözleşme imzalamıştır, anlaşma aynı zamanda Ukrayna'nın Çin'den 3 milyar dolarlık bir kredi uzantısını içerir.

2014 yılında Ukrayna'da toplam tahıl hasadının bir rekorla 64 milyon ton olduğu tahmin edilmiştir. Ancak, 2014 yılında çeşitli bölgeler (kendileri) bağımsızlık ilan etmiş (ve artık Ukrayna'nın merkezi otoritesinin kontrolü altında olmayan), Kırım Krizi ve Donbass Savaşı ile sonuçlanan (şu anda 2014 Kırım krizi) süreçte Rusya ve Ukrayna arasında bir anlaşmazlığa yol açmıştır, dolayısıyla gerçek kullanılabilir mahsul verimi 60,5 milyon mt'a daha yakın olmuştur. Ekim'de Ukrayna tahıl ihracatı 11 milyon metrik tona ulaşmaktadır. Bağlı olarak metalurji sektöründe düşüş, Donbass Savaşı sonucunda tarım ürünleri önceki yıllarda Ukrayna'nın üst ihracat kalemi olurken, mallar ülkenin ihracatının büyük kümesini oluşturmaktadır.

#### Ormancılık, balıkçılık ve diğerleri

### Bilgi teknolojileri

Ukrayna iyi gelişmiş bilim ve eğitim üssü ile büyük bir teknoloji bölgesi olarak uzun süredir bir üne sahiptir. Mart 2013 yılında Ukrayna sertifikalı BT uzmanları sayısında ABD, Hindistan ve Rusya'dan sonra dünyada dördüncü sırada yer alıyor. Bunun üzerine, uzmanlar Ukraynalı uzmanların hem nicel hem de nitel potansiyelinin farkına varmıştır. 2011 yılında sanayide çalışan BT uzmanlarının sayısı %20 büyüme ile 25.000 kişiye ulaşmıştır. 2013 yılında Ukrayna BT pazarının hacmi 3,6 milyar Amerikan doları olarak tahmin edilmiştir.

### Altyapı
#### Denizcilik

Yaklaşık 100.000 Ukraynalı düzenli yabancı ticaret gemileri üzerinde çalışmaktadır, Ukraynalı göçmen işgücünün büyük topluluğu ve herhangi bir ülkeden denizcilerin en büyük altıncı dizisinden biridir. Onlar ayda 1.000 dolardan fazla, nispeten yüksek maaş, tarafından çekilir.

Her büyük Ukrayna kıyı kentinde bir denizcilik üniversitesi vardır.

#### İletişim

Ukrayna 1190 kbit/s ortalama indirme hızı ile internet hızı açısından dünya devletleri arasında sekizinci sırada yer almaktadır. Sabit hat internette (DSL, ADSL, VDSL) internet erişimi beş ulusal sağlayıcıları - Ukrtelecom, Vega Telecom, Datagroup, Ukrnet, Volia ve 5 ulusal mobil internet operatörleri MTS, Kyivstar, PEOPLEnet, Utel ve Intertelecom halen Ukrayna'da faaliyet gösteriyor. Her bölge merkezinde ve büyük ilçe merkezinde, yerel sağlayıcılar ve ev ağlarının bir numarası vardır.

Ukrayna'da sağlanan internet hizmetinin 2011 gelirleri ₴4,75 milyara ulaştı.

Neredeyse 20 milyon Ukraynalının Aralık 2012 yılında internet erişimi vardır. Kiev nüfusunun %90'ının internet erişimi vardır. Ukrayna'da internet kullanıcılarının sayısının 2015 yılında neredeyse iki katına ulaşması bekleniyordu. Hücresel cep telefonu sistemleri genişlemesi büyük ölçüde 100 kişi başına 125 cep telefonuna ulaşmıştır ve pazarın doygunluğu nedeniyle yavaşlamıştır.

### Turizm

Ukrayna 2012 yılında 23 milyon ziyaretçi ile Avrupa'da 8. en popüler turistik yer olmuştur. Ülkenin turizm sektörünün genel olarak gelişmemiş olduğu düşünülür, ancak Ukrayna ekonomisi için çok önemli bir destek sunmaktadır. 2012 yılında, GSYİH'ya turizmin katkısı 28,8 milyar grivna veya GSYİH'nın %2.2'si olarak gerçekleşti ve doğrudan 351.500 işi (toplam istihdamın %1.7'si) destekledi.

#### Alışveriş turizmi
Ukrayna'nın komşularının (Polonyalılar, Slovaklar, Macarlar, Beyaz Ruslar ve hatta Ruslar), kendi ülkelerine göre Ukrayna'da gıda veya benzin gibi ürünler ve hediyeler daha ucuzdur ve satın almak için, Ukrayna'ya geldiği bilinmektedir.

#### Rekreasyon turizmi ve gezip görme
Ukrayna'da etkileyici manzaralar, eski kale kalıntıları, tarihi parklar, onların üretimi yerli şaraplar, üzüm bağları, Azize Sofya Katedrali ya da Chersonesos gibi eşsiz yapılar vardır. Resmî olarak, Ukrayna'da yedi Dünya Mirası Alanı vardır. Karpat Dağları kayak, yürüyüş, balıkçılık ve avcılık için uygundur. Bukovel Batı Ukrayna İvano-Frankivsk Oblastında (vilayet) yer alan Ukrayna'nın en büyük kayak merkezidir. 2010-2011 kış sezonu %8-10 dolayı tutarında tüm yabancı ziyaretçilerin 1.200.000 gün ziyareti kaydedildi. 2012 yılında Bukovel dünya çapında en hızlı büyüyen kayak merkezi seçildi. Özellikle Karadeniz sahilinde tatilcilerin popüler bir yaz varış yeri Odessa olmuştur.

### Finansman, bankacılık, yatırım

#### Yatırımlar

2006 yılı ortasında siyasi kriz, ekonomik ve yatırım istikrarı için bir tehdit olarak korkulan oldu, ancak, tahminlere rağmen, siyasi durumdan yatırımcılar korkmuş değildir. GSYİH bir önceki yıla göre, 2007 yılında %7 gibi iyi bir büyüme oranını göstermiştir. Sanayi üretimi artmıştır. Bankacılık sektörü, Avrupa bankalarının varışı sayesinde genişlemiş ve otomobil satışları yükselmiştir.

#### Uluslararası finans kuruluşları

1992 yılında, Ukrayna IMF ve Dünya Bankası üyesi olmuştur. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası üyesidir.

2008 yılında ülke Dünya Ticaret Örgütü'ne katılmıştır. Ukrayna 1993 yılında DTÖ üyeliği başvurusunda bulundu ama onun üyelik süreci 15 yıldır durdurulmuştu.

#### Doğrudan yabancı yatırım

#### Borsa

## Yasal ortam
2012-2013 Küresel Rekabet Raporuna göre "Ülkede en önemli zorluk, kurumsal çerçeveye gerekli revizyonda kırmızı banda dayanmayan, şeffaflık eksikliği ve kayırmacılıktır".

1990'ların sonlarından bu yana, Hükûmet devlet kurumları sayısını azaltmak için söz verdiği düzenleyici süreci hızlandıracağını, girişimcileri teşvik etmek için yasal ortam oluşturmak ve kapsamlı bir vergi elden geçirmeyi sahneleyeceğini bildirdi — özellikle Uluslararası Para Fonu — reformların hızını ve kapsamını hızlandırmak için Ukrayna'da teşviki ve mali desteği çekme tehdidinde bulundular. Ama yapısal reform süreci ve arazi özelleştirmeleri bazı politik olarak hassas bölgelerde reformlar hala geri kalmış bulunmaktadır.

24 Haziran 2010 tarihinde Ukrayna Dışişleri Bakanı Kostyantyn Gryshchenko Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ile serbest ticaret anlaşması imzaladı. Uzmanlara göre, (Sovyetler Birliği tarafından 1982 yılında imzalanmış olan) Kıbrıs ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması ile vergi gelirlerinin Ukrayna'ya milyarlarca dolara mal oldu.

### Yabancı işçiler
Bir dizi yabancı misafir işçi, özellikle komşu Moldova ve Belarus'dan, mevsimlik tarım çalışmaları ve inşaat sektöründe çalışmak için Ukrayna'ya gelmektedir. Bu arada, Ukraynalı misafir işçiler çok sayıda Rusya ve AB ülkelerinde çalışmaktadırlar.

## Çevre sorunları
Ukrayna bölgesel çevre konularında işbirliği ile ilgilenmektedir. Mali kaynak uygulanması eksikliğinden muzdarip olmasına rağmen doğal kaynakların korunması belirtilen yüksek önceliktir. Ukrayna'da 1921 yılında, ilk doğa koruması Askania-Nova kurulmuş ve tehlike altındaki türleri doğurmak için Ukrayna'nın bir dizi programı vardır.

Ülkede önemli çevre sorunları, özellikle 1986 yılında Çernobil nükleer santral felaketi sonucu endüstriyel kirlilik, bulunmaktadır. 2001 yılının Kasım ayında, Ukrayna bir kez Çernobil tarafından üretilen enerjiyi telafi etmek için iki yeni reaktör birimlerini tamamlamakta finansman için EBRD'ye yapmış olduğu başvuruyu geri çekmek zorunda kalmıştır. Krediye bağlı reform koşulları üzerinde Ukrayna endişesi - özellikle tarife artışı ile kredi geri ödemesi sağlamak için gerekli - Ukrayna hükûmeti EBRD Kuruluna nihai onayı kabul etmiş olduğu gününde başvuruyu geri çekmiştir. Kalıcı olarak dünyanın en kötü nükleer kazası olarak beklenen ama devamında daha yavaş olan reaktör, sözde mezar olarak üzerine inşa edilmiştir. Tasarım çalışmaları yanı sıra Sovyetler Birliği tarafından dikilmiş "lahdin" yapısal iyileştirmeleri büyük ölçüde tamamlanmış olup, yeni barınak inşaatının 2004 yılında başlaması planlanıyordu.

Ukrayna'da Çevre Bakanlığı, hava ve su emisyonları ve katı atıkla ilgili vergi harçları için kurmuş olduğu bir kirlilik serbest sistemi getirmiştir. Elde edilen gelirler çevre koruma etkinliklerine yönlendirilir, ancak bu kirlilik ücreti sisteminin uygulanması belirsiz olmaktadır.

## Çeşitli veriler
* *en düşük %10:* %3.4 (2006)
* *en yüksek %10:* %25.7 (2006)

**Sanayi üretimi büyüme oranı:** %6 (2007 tahm.), 6.5 (2008)
**Elektrik:** 
* *üretim:* 192.1 milyar kWh (2006)
* *tüketim:* 181.9 milyar kWh (2006)
* *ihracat:* 10.07 milyar kWh (2005)
* *İthalat:* 20 milyar kWh (2006)

**Elektrik üretimi - kaynak temelli:**
* *fosil yakıt:* %48.6
* *hidro:* %7.9
* *nükleer:* %43.5
* *diğer:* %0 (2001)

**Petrol**:
* *üretim:* günde 90.400 varil (14.370 m³ / d) (2006)
* *tüketim:* günde 284.600 varil (45.250 m³ / d) (2006)
* *ihracat:* günde 214.600 varil (34.120 m³ / d) (2004)
* *ithalat:* 469.600 varil günlük (74660 m³ / d) (2004)
* *kanıtlanmış rezervler:* 395.000.000 varil (62.800.000 m³) (1 Ocak 2006 tahm.)

**Doğal gaz**:
* *üretim:* 20.85 milyar metreküp (2006 verileri).
* *tüketim:* 73.94 milyar metreküp (2006 verileri).
* *ihracat:* 4 milyar metreküp m (2006 tahm.)
* *ithalat:* 57.09 milyar metreküp (2006 verileri).
* *kanıtlanmış rezervler:* 1.075 trilyon metreküp (1 Ocak 2006 tahm.)
* *Tarım - ihracatı:* tahıl, şeker pancarı, ayçiçeği tohumu, sebze, sığır eti, süt
* **Tarım - ithalatı:** deniz ürünleri, domuz, sığır, tahıl
* **Döviz kurları:** ABD doları başına Grivnası $1–22 (2015), 7.97 (2009), 5.05 (2007), 5.05 (2006), 5.13 (2005), 5.33 (Mayıs 2004), 5.30 (Ekim 2002), 5.59 (Şubat 2000), 5,3811 (Ocak 2000), 4,1304 (1999), 2,4495 (1998), 1,8617 (1997), 1,8295 (1996), 1,4731 (1995)

**Asgari ücret:** Ayda 1378 ₴ / 55 € (2015/09/01)

**Bölgelere göre ortalama maaş**

## Ayrıca bakınız
* Ukrayna'da turizm

## Notlar


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Ekonomik Kalkınma ve Ticaret Bakanlığı internet sitesi (en)
* Devlet Yatırım ve Ulusal Projeler Ajansı internet sitesi (en)
* Nasıl gidileceği için tekellerin sahibi kırıldı  Kyiv Post tarafından (18 Mart 2010)
* Dünya Bankası Ticaret İstatistikleri Özeti, Ukrayna 2012