Tüketim karşıtlığı

**Tüketim karşıtlığı**, tüketimciliğe, sürekli olarak maddi malların satın alınması ve tüketilmesine karşı olan sosyopolitik bir ideolojidir. Tüketim karşıtlığı, özellikle çevrenin korunması, sosyal tabakalaşma ve bir toplumun yönetiminde etik konularında kamu refahı pahasına mali ve ekonomik hedefler peşinde koşan ticari şirketlerin özel eylemleriyle ilgilenir. Politikada tüketim karşıtlığı çevre aktivizmi, küreselleşme karşıtı ve hayvan hakları aktivizmiyle örtüşüyor; dahası, tüketim karşıtlığının kavramsal bir varyasyonu, tüketiciliği aşan maddi bir şekilde yaşayan post-tüketimciliktir.

Tüketim karşıtlığı, tüketicilere ve tüketilen hayvanlara uzun vadeli kötü muamelenin neden olduğu sorunlara ve tüketici eğitiminin okul müfredatına dahil edilmesinden kaynaklanan sorunlara yanıt olarak ortaya çıktı; Naomi Klein tarafından yazılan No Logo (2000),Mark Achbar ve Jennifer Abbott tarafından yapılan The Corporation (2003) ve Erik Gandini tarafından yapılan Artı: Being Tüketiciler içine terörize belgeselleri tüketim karşıtlığına verilebilecek örnekleridir; her biri anti-şirket aktivizmini ideolojik olarak erişilebilir bir sivil ve politik eylem biçimi olarak popüler hale getirdi.

Dünya için yıkıcı olan insanlıktan çıkarıcı davranış olan ekonomik materyalizmin eleştirisi, din ve sosyal aktivizmden kaynaklanmaktadır. Dini eleştiri, materyalist tüketimciliğin birey ile Tanrı arasındaki bağlantıya müdahale ettiğini ve dolayısıyla doğası gereği ahlaksız bir yaşam tarzı olduğunu ileri sürer; bu nedenle Alman tarihçi Oswald Spengler (1880–1936), "Amerika'da yaşam yapısal olarak tamamen ekonomiktir ve derinlikten yoksundur." demiştir. Roma Katolik perspektifinden Thomas Aquinas, "Açgözlülük, tıpkı tüm ölümlü günahlar gibi, insanın zamansal şeyler uğruna ebedi olan şeyleri kınaması gibi, Tanrı'ya karşı bir günahtır." dedi; Bu bağlamda, Francis of Assisi, Ammon Hennacy ve Mohandas Gandhi, manevi ilhamın onları basit yaşama doğru yönlendirdiğini söyledi.

Seküler perspektiften bakıldığında, sosyal aktivizm, tüketim materyalizminden suçun (ekonomik eşitsizliğin yoksulluğundan kaynaklanır), endüstriyel kirliliğin ve buna bağlı çevresel bozulmanın ve savaşın türediğini gösterir.

Papa XVI. Benedikt halsizlik ve hazcılıktan doğan toplumsal hoşnutsuzluk hakkında, materyalizm felsefesinin insan varoluşu için varoluş nedeni olmadığını söyledi; aynı şekilde yazar Georges Duhamel, "Amerikan materyalizmi Fransız medeniyetini gölgede bırakma tehdidinde bulunan sıradanlığın bir işaretidir." dedi.

## Arka fon
Tüketim karşıtlığı, *[[Boş Zaman Dersi Teorisi|The Theory of the Leisure Class: An Economic Study of Institutions]]* (1899) adlı kitabında tüketiciliğin medeniyetin beşiğinden çıktığını belirten Thorstein Veblen'den başlayan tüketim eleştirisinden kaynaklanıyordu. Tüketimcilik terimi *tüketiciliğin* Keynesyen iktisat ile ilişkili ekonomik politikalarını ve tüketicilerin özgür seçiminin bir toplumun ekonomik yapısını dikte etmesi gerektiği inancını ifade eder. (Bkz. producerism)

## Siyaset ve toplum

Çoğu şirket karşıtı aktivist, büyük ticari şirketlerin yükselişinin ulus devletlerin meşru otoritesi ve kamusal alan için bir tehdit oluşturduğuna inanıyor. Şirketlerin insanların mahremiyetini ihlal ettiğini, siyaseti ve hükûmetleri manipüle ettiğini ve tüketicilere yanlış ihtiyaçlar yarattığını düşünüyorlar. Aktivistler, istilacı reklam yazılımları, spam, tele -pazarlama, çocuk hedefli reklamcılık, agresif gerilla pazarlaması, siyasi seçimlerde büyük kurumsal kampanya katkıları, egemen ulus devletlerin (Ken Saro-Wiwa ) politikalarına müdahale, kurumsal yolsuzluk haberleri (örneğin Enron )  gibi  konuları buna kanıt olarak gösteriyorlar.

Tüketim karşıtı olan protestocular, bir firmanın temel sorumluluğunun yalnızca hissedarlara yanıt vermek, insan haklarını ve öteki mevzuları hemen hemen asla dikkate almamak olduğunu belirtiyor. Doğrudan işletmeye hizmet etmeyen hayırsever faaliyetler bir itimat ihlali olarak değerlendirilebileceğinden, yönetimin hissedarlarına karşı birincil sorumluluğu vardır. Bu tür bir mali sorumluluk, oldukça uluslu şirketlerin emeği teksif etmek ve maliyetleri düşürmek için stratejiler izleyeceği anlamına gelir. insan hakları mevzusunda elverişli yasalarla düşük ücretli ekonomiler bulmaya çalışacaklar Örneğin, naturel çevreye, sendikal örgütlenme vb. (mesela bkz. Nike ).

Fransız filozof Bernard Stiegler, modern kapitalizmin üretimden ziyade  tüketim tarafından yönetildiğini ve tüketici davranışını yaratmak için kullanılan reklam tekniklerinin psişik ve kolektif bireyselleşmenin yok edilmesi anlamına geldiğini savundu ve bu savunmasıyla tüketimcilik eleştirisine  önemli bir katkı yaptı. Lipidinal enerjinin tüketici için yapılmış ürünlerin tüketimine yönlendirilmesinin, bağımlılık yaratan bir tüketim döngüsüne sebep olarak  aşırı tüketime, arzunun tükenmesine ve sembolik sefaletin hüküm sürmesine yol açtığını ileri sürüyor.

Etkili bir İngiliz grafiti ustası, ressam, aktivist, film yapımcısı ve çok amaçlı bir provokatör olan Banksy  sanatta, tüketim toplumuyla ilgili hicivli ve kışkırtıcı eserler yarattı (dikkate değer örnekler arasında "Can't beat the feelin" olarak da bilinen "Napalm", Walt Disney Pictures ve McDonald's'a bir saldırı, ve Nike'a yönelik olan  " Death By Swoosh " sayılabilir   ). Gizli çalışan gizemli sokak sanatçısı, sosyal fikirlere meydan okuyor ve sıkı sıkıya bağlanılan önyargıların saçmalıklarını kabul etmeleri  için izleyicileri çevrelerini yeniden düşünmeye teşvik ediyor. Kendi sözleriyle, "Şirketlere hiçbir borcunuz yok. Hiçbir şeyden  az, özellikle onlara nezaket borçlu değilsin. Onlar size borçludurlar. Kendilerini önünüze koymak için dünyayı yeniden düzenlediler. Asla sizden izin istemediler, onların iznini istemeye bile başlama  " 2003'ten sonra Banksy, *New Yorker'a* e-posta ile yazdı: "Binlerce resmi ücretsiz veriyorum. Dünyadaki yoksulluk hakkında sanat yapmanın ve tüm parayı cebe atmanın  mümkün olduğunu sanmıyorum. " Banksy, sanatta tüketimci bir değişim olduğuna ve ilk kez burjuva sanat dünyasının halka ait olduğuna inanıyor. Web sitesinde , çalışmalarının yüksek çözünürlüklü görüntülerini ücretsiz olarak indirmek için sunuyor.

### Göze çarpan  tüketim
Göze çarpan tüketim, mallarla meşgul olmaktır, her şeyden daha fazla, bizi özgürce  ve asilce yaşamaktan alıkoyar.

Tüketimi azaltmadan çevresel kirliliği  azaltmaya çalışmak, ilaç bağımlılığını azaltmadan uyuşturucu kaçakçılığı ile mücadele etmeye benzer.

- [Jorge Majfud<sup>[11]</sup>](https://tr.wikipedia.org/wiki/Jorge_Majfud)

En çok da sahip olduklarımızla meşgul olmak bizi özgür ve asil yaşamaktan alıkoyar.

-Bertrand Russell[10]

Birçok kritik bağlamda, göze çarpan tüketim, insanların tükettikleri ürün veya hizmetlerle, özellikle ticari marka isimleriyle, pahalı otomobiller veya mücevherler gibi bariz statü artırıcı çekicilikle güçlü bir şekilde özdeşleşme eğilimini tanımlar. Çoğu insanın inkâr ettiği aşağılayıcı bir terimdir, tüketim için "tüketmeye mecbur oldukları" fikrinden başka daha spesifik bir mazeret veya rasyonalizasyona sahiptirler. Yüksek miktarda tüketiciliğe sahip bir kültüre, tüketim kültürü denir.

Tüketim fikrini benimseyenler için, bu ürünler kendi başlarına değerli  olarak görülmüyor bunun yerine, bu ürünleri ya da benzerlerini tüketen insanları tanımlayabilmek için yardımcı olan sosyal sinyaller olarak görülüyorlar. Yine de, bir ürün veya marka adıyla olan ilişkilerinin, bazen işlevsiz bir modern toplumda eksik olan sağlıklı insan ilişkilerinin yerini alabileceğini kabul edecek kadar ileri gidecek çok az kişi var.

Bu terimden daha  eski olan *bariz tüketim* terimi 1960'larda Amerika Birleşik Devletleri'ni tanımlıyordu Medya etkisi, ancak kısa süre sonra medyanın etkisi, kültür karmaşası ve bunun doğal sonucu olarak üretkenliği hakkında daha büyük tartışmalarla bağlantılı hale geldi.

*Göze çarpan tüketim* terimi ve kavramı, ilk olarak 20. yüzyılın başında iktisatçı Thorstein Veblen'in yazısında görülmüştür. Terim görünüşte mantıksız ve kafa karıştırıcı bir ekonomik davranış biçimini tanımlar. Veblen'in  gereksiz olan bu tüketimin bir tür statü olduğunu savunan sert önerisi, 1899 tarihli *The Theory of the Leisure Class* kitabında aşağıdaki gibi kara mizahi gözlemlerle yapılmıştır:

Arkeologlara göre, birkaç bin yıl öncesine kadar göze çarpan tüketime dair kanıtlar bulundu, bu da bu tür bir davranışın insanlara özgü olduğunu gösteriyor.

### Tüketicilik ve reklamcılık
Tüketim karşıtları, reklamcılığın, kültürel sistemin değerlerini ve varsayımlarını bilgilendirerek, neyin kabul edilebilir olduğunu  ve sosyal standartları belirleyerek insan yaşamında büyük bir rol oynadığına inanırlar. Reklamların, satın alınan eşyaların mutluluğu sağlamanın anahtarı olarak göründüğü hiper-gerçek bir dünya yarattığını ifade ediyorlar. Tüketim karşıtları, bireylerin, pazarın kapasitesi dışında kalan sosyal değerlerle ilişkili olarak yaşam kalitelerinin iyileştiğine inandıklarını bulan araştırmalara atıfta bulunuyorlar. Bu nedenle reklam, eşyaların anlamlı ilişkiler gibi insan mutluluğunun gerçek kaynakları ile ilişkilendirmek için imgeler ve sloganlar kullanarak toplumsal olanı malzemeyle özdeşleştirmeye çalışır. Bu durumda reklamlar, topluma zarar verir, çünkü tüketicilere giderek daha fazla mülk edinmenin kendilerini gerçekleştirmeye veya eksiksiz ve güvenli bir varlık kavramına yaklaştıracağını söylerler. "Temel mesaj, bu ürünlere sahip olmanın imajımızı geliştireceği ve başkaları nezdinde popülerliğimizi sağlayacağıdır."  Ve reklam, bir ürünün tüketiciyi mutlu edeceğini vadederken, aynı anda reklam, tüketicinin asla gerçekten mutlu olmamasına bağlıdır, çünkü o zaman tüketici artık gereksiz ürünleri tüketme ihtiyacı hissetmeyecektir.

Tüketim karşıtları, tüketimci bir toplumda reklam görüntülerinin tüketiciyi güçsüzleştirdiğini ve nesneleştirdiğini iddia ediyor. Reklamlar sahte bir şekilde bireysel gücü, seçimi ve arzuyu vurgulayarak, kontrolün tüketicide olduğunu ima eder. Tüketim karşıtları, metaların yalnızca kısa vadeli tatmin sağladığına inandıkları için, sürdürülebilir şekilde mutlu bir toplumdan uzaklaşıyorlar. Ayrıca, reklamverenler, reklamların ve ürün yerleştirmelerinin hızının artması gibi yeni dikkat çekme tekniklerine başvurdu. Böylelikle, reklamlar tüketim toplumunun içine sızmakta ve kültürün ayrılmaz bir parçası haline gelmektedir. Tüketim karşıtları, gerçekliği yansıtmaktan ziyade tüketicilere fantastik bir kaçış sunan simüle edilmiş bir dünya inşa ettiği için reklamcılığı kınıyor. Ayrıca, reklamların izleyiciler arasında derin bir yetersizlik duygusu yeşertmek için seçkinlerin ilgi alanlarını ve yaşam tarzlarını doğalmış gibi  gösterdiğini savunuyorlar. Güzel modellerin kullanımını kınıyorlar çünkü metayı ortalama bireyin erişemeyeceği şekilde büyülüyorlar.

*[[New Scientist]]* dergisinin Ağustos 2009'da yayınlanan bir görüş bölümünde muhabir Andy Coghlan, British Columbia Üniversitesi'nden William Rees ve Boulder'daki Colorado Üniversitesi'nden epidemiyolog Warren Hern'den alıntı yaparak, insanların kendilerini medeni düşünürler olarak görmelerine rağmen, " bilinçaltında hala bir hayatta kalma, tahakküm ve genişleme dürtüsü tarafından yönlendiriliyor... şimdi acımasız ekonomik büyümenin her şeye cevap olduğu fikrinde olan bu dürtü  zaman verildiğinde, dünyanın tüm mevcut eşitsizliklerini düzeltir. " Amerika Ekoloji Derneği'nin yıllık toplantısında Rees tarafından sunulan rakamlara göre, insan toplumu, dünya kaynaklarından sürdürülebilir dünya kaynaklarından % 30 daha fazla malzeme tüketen bir "küresel aşırılıkta". Rees, şu anda 85 ülkenin yerel "biyo-kapasitelerini" aştığını ve yerel malzeme eksikliğini diğer ülkelerin stoklarını tüketerek telafi ettiğini belirtti.

## Avusturya ekonomisi
Avusturyalı ekonomi savunucuları, girişimciye odaklanır, materyalist bir yaşam tarzı yerine üretken bir yaşam tarzını teşvik eder, burada birey kendisiyle değil, nesneler tarafından  tanımlanır.

## Eleştiri
Tüketimcilik karşıtlarını eleştirenler, tüketim karşıtlarını moderniteye veya faydacılığa karşı çıkmakla suçladılar ve bunun, öncelikle herkesin tüketim düzeyine dış etkilerden bağımsız olarak karar vermesi gerektiğini savunan liberter bakış açıları arasında elitizme yol açabileceğini iddia ettiler. Sağcı eleştirmenler tüketim karşıtlığını sosyalizme kök salmış olarak görüyorlar. 1999'da sağ-liberter dergi *[[Nedeni (dergi)|Reason]]* , Marksist akademisyenlerin kendilerini tüketici karşıtı olarak yeniden paketlediklerini iddia ederek tüketim karşıtlığına saldırdı. Florida Üniversitesi'nde profesör ve popüler bir yazar olan James B. Twitchell, tüketici karşıtı argümanlara "Hafif Marksizm" olarak atıfta bulundu.

Bunu bir anti-modern "gerici sosyalizm" biçimi olarak gören ve tüketim karşıtlığının aşırı muhafazakarlar ve faşistler tarafından da benimsendiğini belirten sosyalist tüketim karşıtlığı eleştirmenleri de var.

## Popüler medyada
*[[Dövüş Kulübü (film)|Dövüş Kulübü'nde]]* kahraman kendini kurumsal topluma ve tüketim kültürüne karşı terör eylemlerine katılırken bulur.

''Bay'' Robot'ta, genç bir siber güvenlik mühendisi olan Elliot Alderson, ABD ekonomisini çökertip tüm borçları ortadan kaldırmayı amaçlayan fsociety olarak bilinen bir hacker grubuna katılır.

Bret Easton Ellis'in *[[Amerikalı psikopat|American Psycho]]* romanında kahramanı Patrick Bateman, acnlı canlı örneği olduğu  1980'lerde Amerika'nın tüketim toplumunu eleştirir. Daha sonra herhangi bir sonuç olmaksızın bir öldürme çılgınlığına devam eder, etrafındaki insanların o kadar bencil olduklarını ve tüketmeye odaklandıklarını ve eylemlerini ya görmediklerini ya da umursamadıklarını ileri sürer.

## Kaynakça