Edwin Klebs

**Theodor Albrecht Edwin Klebs** (d. 6 Şubat 1834, Königsberg - ö. 23 Ekim 1913, Bern), Alman-İsviçreli bir mikrobiyolog ve patoloji uzmanı hekim. Özellikle bulaşıcı hastalıklar konusundaki çalışmaları ile tanınır. Çalışmaları modern bakteriyolojinin yolunu açmış ve Louis Pasteur ve Robert Koch'a ilham vermiştir. Klebs-Loeffler bakterisi (şimdi *[[Corynebacterium diphtheriae]]*) olarak adlandırılan difteriye neden olan bir bakteriyi tanımlayan ilk kişidir.

## Hayatı
Klebs, Prusya Eyaleti, Königsberg'de doğdu. 1855'te Würzburg Üniversitesi'nde Rudolf Virchow'un yanında eğitim gördü ve 1858'de Berlin Üniversitesi'nde doktorasını tamamladı. Ertesi yıl Königsberg Üniversitesi'nde habilitasyonunu elde etti.

1861'den 1866'ya kadar Berlin'deki Charité'de Virchow'un asistanlığını yaptı ve sonrasında İsviçre'deki Bern Üniversitesi'nde patoloji profesörü oldu. İsviçreli Rosa Grossenbacher ile evlendi ve ayrıca İsviçre vatandaşlığı aldı. 1870'te Fransa-Prusya Savaşı sırasında Prusya Ordusu için askeri doktor olarak görev yaptı. Atalarından birkaçı Napolyon Savaşları sırasında savaşmıştı.

Klebs; 1872'den 1873'e kadar Würzburg'da, 1873'ten 1882'ye kadar Prag'da ve 1882'den 1892'ye kadar Zürih'te eğitmenlik yaptı. Bazı anlaşmazlıklar nedeniyle 1893'te Zürih'ten istifa etti ve 1894'te Karlsruhe ve Strassburg'da başarısız özel iş denemeleri oldu.

1896'dan 1900'e kadar Chicago, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Rush Medical College'da dersler verdi. 1905'ten 1910'a kadar Berlin'de özel araştırmacıydı. Ardından İsviçre'ye döndü ve Lozan'da en büyük oğluyla birlikte yaşadı. Klebs Bern'de öldü.

## Keşifleri
1883'te Klebs, *Corynebacterium diphtheriae* bakterisini difteri etiyolojik nedeni olarak başarıyla tanımladı. Bu bakteri Klebs-Löffler basili olarak da bilinir.

Bakteri cinsi *[[Klebsiella]]*, çalışmalarının onuruna adlandırılmıştır. Ayrıca 20 türden oluşan filamentli *karofit* yeşil alglerin bir cinsi olan Klebsormidium da 1972 yılında onun onuruna isimlendirilmiştir.

Klebs'in çalışmaları tıptaki en önemli keşiflerin bazılarının öncülü olmuştur. Akromegaliyi 1884'te Pierre Marie'den iki yıl önce tanımladı. 1878'de Élie Metchnikoff ve Émile Roux'tan 25 yıl önce maymunlara frengiyi başarıyla aşıladı. Robert Koch'tan dokuz yıl önce bakteri kolonilerini izole etti. Enfekte ineklerden süt enjekte ederek hayvanlarda deneysel olarak tüberküloz geliştiren ilk kişi oldu. Tifo basilini (şimdiki adı *Salmonella typhi*) Karl Joseph Eberth'ten önce tanımladı.

### Bakteriyolojide temel testler
Klebs kendi araştırma stratejisinin yanı sıra genel bakteriyolojik araştırmalar için bir temel oluşturan dört " *Grundversuche* " (temel testler) tanımladı. Klebs'e göre bakteriyolojik testler aşağıdaki varsayımlardan oluşur:

* İlk olarak tüm bakteriler patolojiktir.
* İkincisi bakteriler asla kendiliğinden oluşmaz.
* Üçüncüsü her hastalığa sadece bakteriler neden olur.
* Dördüncüsü ayırt edilebilir hastalığa neden olan bakteriler ayırt edilebilir.

Bu hipotezlerden bazıları kelimenin tam anlamıyla yanlış olsa da genel olarak bakteriyolojideki modern deneylerin temeli sayılır.

## Bilimsel hatalar
Klebs bulaşıcı hastalıklar konusunda bazı önemli hatalar yapmıştır. Örneğin sıtmaya bir bakterinin neden olduğuna inanıyordu. 1879'da Corrado Tommasi-Crudeli ve Roma Campagna'daki Pontine Bataklıkları sularından bir bakteri izole ettiklerini iddia etti. Sıtma salgınları bölgesindeki nemli topraktan keşfettiği için bakterinin sıtma patojeni olduğu sonucuna vardı. Ona *Bacillus malariae* adını verdiler. Tavşanlara enjekte ettikleri bakteri izolatı ile daha fazla deney yaptılar. Enfekte tavşanların sıtmanın özellikleri olan ateş ve genişlemiş dalak geliştirdiğini gözlemlediler. Sıtma bakterisinin kirli suyla veya havadan soluma yoluyla bulaştığını öne sürdüler. Klebs antimalaryal ilaç olan kinininin mikropları öldürdüğünü bildirdi. Bu keşif zamanın önde gelen sıtma uzmanları tarafından desteklendi.  Bir Fransız Ordu doktoru Charles Alphonse Laveran 1880'de sıtmaya bir protozoon parazitinin neden olduğunu doğru bir şekilde keşfettiğinde (buna *Oscillaria malariae adını verdi*, şimdi *[[Plasmodium falciparum]]*), Klebs ve Tommasi-Crudeli'nin basil teorisi tercih edilerek bu keşif göz ardı edildi. Yine de Amerikalı bir doktor olan George Miller Sternberg 1881'de basilin spesifik sıtma semptomlarına neden olmadığını kanıtladı. Basil teorisi; 1898'de sivrisinek-sıtma teorisinin deneysel olarak gösterilmesiyle sonunda yanlış olduğu kanıtlandı.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Klebs, Edwin - Columbia Ansiklopedisi, Altıncı Baskı. 2001–05

## Dış bağlantılar

* 
* Bio at the University of Würzburg  
* Biography at Encyclopædia Britannica