open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fransız Cezayiri

**Fransız Cezayiri** veya **Fransa Cezayir Mandası** (Fransızca: **Algérie Française**, Arapça : **الاحتلال الفرنسي للجزائر**)b 1830 - 1962 yılları arasında Cezayir'de var olmuş Fransız sömürgesi.

## Fransa'nın yaptığı katliamlar
Fransız yönetimi altında 1,5 milyon kişi ölmüş (Scotsman, 17 Nisan 2006), çok sayıda kişi de işkence ve kötü muameleden geçmiştir.

8 Mayıs 1945'te Setif şehrinde savaştan sonra vadedilen bağımsızlık için gösteri yapan halka makinalı tüfek ile ateş açılmış binlerce kişi öldürülmüştür.

Fransa olaylardaki sorumluluğunu kabul etmemektedir. Cezayir devlet başkanı Abdülaziz Bouteflika ise Fransa'nın Cezayir'de sadece insanlara karşı değil, insanların kimlikleri ve kültürlerine karşı da bir soykırım uyguladığını iddia etmiştir.

Cezayirli üst düzey bir idareci olan ve Mayıs 1945 Vakfı'nın Başkanı Muhammed El Korso "Fransızlar ve uluslararası kamuoyu bilmelidir ki Fransa Mayıs 1945'te gerçek bir soykırım işlemiştir" demiştir. Yine Cezayir devlet başkanı Abdülaziz Bouteflika da "Cezayir sömürgecilik ve bağımsızlık savaşı dönemlerinde işlenen tüm bu suçların Fransa tarafından kabul edilmesini beklemeyi hiçbir zaman bırakmamıştır" demiştir.

### Paul Aussaresses'in itirafı
İşkence tekniği uzmanı Emekli Tuğgeneral Paul Aussaresses (okunuşu: Osares), SDECE (Service de Documentation Extérieure et de Contre-Espionnage, bugünkü Direction générale de la sécurité extérieure)'e bağlı istihbarat subayı olarak 1955'te Cezayir'e tayin edilmiş ve FLN'i bastırmak için Tuğgeneral Jacques Massu (okunuşu: Masü) komutasındaki 10.Hava İndirme Tugayı'na bağlı özel timi komuta etmişti. Paul Aussaresses hatıralarında bu görevdeyken en az 1509 kişiyi yargısız infaz ettiğini itiraf etti.

## İlgili Filmler
Gillo Pontecorvo, 'La Battaglia di Algeri (Cezayir Muharebesi)', 1965, Cezayir / İtalya 
Laurent Herbiet, 'Mon Colonel (Albayım)', 2006, Fransa / Belçika

## Kaynakça
**Özel**

**Genel**
*Simone de Beauvoir et Gisèle Halimi, *[[Djamila Boupacha]]*, 1962. 
*Paul Aussaresses *Services spéciaux, Algérie 1955-1957 - Mon témoignage sur la torture*, 2001. 
*İngilizce baskısı: *The Battle of Casbah - Terrorism and Counter-Terrorism in Algeria 1955-1957*, 2002.

## Dış bağlantılar
* "Orijinal vidyo", aktuel24.net
* "Colonial abuses haunt France", By Hugh Schofield, BBC News  
* French colonisation 'genocide' N24  
* Algerian leader calls colonisation 'genocide' Scotsman  
* "France's history wars", By Chris J Bickerton Le Monde Diplomatiqué
Coşkun Kırca

**Ali Coşkun Kırca** (27 Mart 1927, İstanbul, Türkiye - 24 Şubat 2005, İstanbul, Türkiye), Türk diplomat ve siyasetçi.

## Yaşamı
Şişli Terakki Lisesi, Galatasaray Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni bitirdi. 1950'de Dışişleri Bakanlığı'na girdi. 1956'da Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde iktisat asistanı olarak dersler verdi ve aynı yıl üniversiteden istifa etti. 1956-1963 tarihleri arasında Forum dergisi, Yeni Gün, Vatan, Kim Dergisi ve Yeni Vatan Gazetelerinde yazarlık yaptı. 1960'ta 27 Mayıs Darbesi'nden sonra kurulan Temsilciler Meclisi'ne CHP kontenjanından üye oldu. 1961-1969 arası iki dönem CHP İstanbul Milletvekilliği yaptı. 1969'da tekrar Dışişleri Bakanlığı'na döndü. 1969-1985 yılları arasındaki görev süresinde çeşitli Uluslararası Örgütler ve Komisyonlarda Türkiye'yi temsil etti.

1985-1986 yıllarında yürüttüğü Ottava Büyükelçiliği sırasında 12 Mart 1985'te büyükelçilik, Ermeni Devrimci Ordusu mensubu silahlı, bombalı 3 Ermeni militan tarafından basıldı. Kanadalı koruma görevlilerinden biri vurulup öldürüldü. Büyükelçi Kırca yaralı olarak kurtuldu. Kırca, Ottava Büyükelçiliğine atanmadan önce bu görevi yürüten Atilla Altıkat yine bir ASALA saldırısında hayatını kaybetmişti.

1986'da emekliye ayrıldıktan sonra Hürriyet, Milliyet ve Yeni Yüzyıl Gazetelerinde yazarlık yaptı. 1991'de DYP'den İstanbul Milletvekili seçildikten sonra 1995 yılında Tansu Çiller'in başkanlığında kurulan 51. Hükûmet'te Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. 1990'lı yılların ikinci yarısında, Galatasaray Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde dersler verdi. 2004 yılında bazı Kuvvet Komutanlarını darbeye teşvik ettiği iddia edildi.

XII., XIII. ve XIX. Dönem İstanbul Milletvekilliği yaptı.

Evli ve 3 çocuk babası olan Coşkun Kırca, Galatasaray Üniversitesi'nin ve 500. Yıl Vakfı'nın da kurucularındandı.

## Ölümü
24 Şubat 2005 tarihinde İstanbul'da geçirdiği kalp krizi sonucu öldü.

## Ayrıca bakınız
* 1985 Türkiye'nin Ottawa Büyükelçiliği saldırısı
* Türk diplomatlara düzenlenen suikastlar listesi

## Kaynakça

## Bibliyografya
*
Yönetim Bilimleri Dergisi

**Yönetim Bilimleri Dergisi (YBD)** (İngilizce: Journal of Administration Sciences), iktisadi ve idari bilimler alanında yayın yapan uluslararası akademik ve hakemli dergidir. 17 yıldır yayımlanmaktadır.

Yılda 4 kez yayınlanır. Başta uluslararası ilişkiler, işletme, kamu yönetimi, maliye, iş hukuku, uluslararası hukuk, iktisat ve çalışma ekonomisi olmak üzere sosyal bilimlerin çeşitli alanlarından Türkçe ve İngilizce araştırma makaleleri ve kitap tahlilleri yayınlar. Yönetim merkezi Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi BİİBF Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'dir. 2020 yılı itibarıyla 18. cildindedir.

## Editörler ve yazarlar

Derginin kurucusu Prof. Dr. Ali Akdemir'dir. 2018 yılına kadar editörlük görevini Prof. Dr. Suat Uğur ve Doç. Dr. Özgür Topkaya yürütmüştür. Cilt 17 Sayı 33'ten itibaren editörlük görev değişikliği olmuştur. Günümüzde Doç. Dr. Mustafa Kara ve Doç. Dr. Yener Pazarcık derginin editörlüğünü yapmaktadır. Dergi imrad'a uygun makale kabul etmektedir. Dergide Türkiye'den ve dünyadan çok sayıda tanınmış siyaset bilimci, iktisatçı ve diğer bilim insanlarının yazıları yayımlanmıştır. Dergi 2020 yılından itibaren yılda dört kere olarak yayın hayatına devam etmektedir.

## Temel veriler ve ilgi konuları

Yönetim Bilimleri Dergisi (ISSN: 1304-5318) Şubat ve Ağustos aylarında olmak üzere 2003'ten bu yana yılda iki kez Türkçe ve İngilizce olarak yayınlanmış hakemli akademik bir dergidir. Dergi 2020 yılından itibaren yılda dört kere olarak yayın hayatına devam etmektedir (Ocak, Mart, Temmuz ve Ekim). Dergi elektronik ve basılı olarak yayınlanmakta olup, online olarak makalelere http://ybd.comu.edu.tr  adresinden ulaşılabilmektedir.

YBD temelde ekonomi, işletme, siyaset bilimi, uluslararası ilişkiler, çalışma ekonomisi, maliye, ekonometri ve benzeri alanlara odaklanmıştır. Gönderilen yazılar ilk olarak editörler ve yazı kurulunca bilimsel anlatım ve yazım kuralları yönünden incelenir. Daha sonra uygun bulunan yazılar alanında bilimsel çalışmaları ile tanınmış üç ayrı hakeme gönderilir. Hakemlerin kararları doğrultusunda yazı yayınlanır veya yayınlanmaz. Hakemlik süreci en fazla altı ay içerisinde tamamlanır. Hakemlerin gizli tutulan raporları dergi arşivlerinde beş yıl süre ile tutulur.

## Dergiyi tarayan uluslararası indeksler

Dergi çok sayıda uluslararası akademik indeks tarafından taranmaktadır. Bu indekslerden bazıları şunlardır:

* International Bibliography of the Social Sciences (IBSS),
* Index Islamicus,
* Ulrichs Periodical Directory,
* International Bibliography of Periodical Literature in the Humanities and Social Sciences (IBZ),
* International Bibliography of Book Reviews of Scholarly Literature in the Humanities and Social Sciences (IBR)
* TUBITAK ULAKBIM,
* EBSCOHOST Academic Search Complete,
* ASSOS INDEX
* Worldwide Political Science Abstracts (CSA)

## Dış bağlantılar
*Resmî sitesi 

## Kaynakça
Sylvester

II. Dünya Savaşının ardından **Life With Feathers** animasyon filmi olarak Amerika'da gösterime girdi. Yaratıcısı Warner Bros 'tan Friz Freeleng'tir. 1945'ten 1947'ye kadar filmlerinde yalnızken 1947'de Bob Clampett'in Tweety'si ile birlikte maceralarına başladı. En çok sevilen serilerinide bu başına olmadık iş açan sarı kanarya ile yaptı. Friz Freeleng bu filmiyle Warner Brothers'ten **animasyon dalında** Oscar kazandı.Tweety'den sonra bu filme sevimli kuşun sahibi Büyükanne eklendi.Bundan kısa bir süre sonra Tweety'in koruyucu meleği azılı bulldog köpeği Hektor'la birlikte olan Sylvester 1964'te son kez sevdiklerinin karşısına çıktı. Bundan sonra uzun süre eski animasyonları yayınlandı yeni bölümler eklenmedi.Amerikan ABC Televizyonunu  n Sylvester'ın gösterim haklarını almasıyla birlikte bu sefer Sylvester Jr. ekibe eklenmiş oldu. Aynı zamanda; ilk çıktığı andan itibaren Ördek Duffy ile aynı tonda kendisine ses veren Mel Blanc'tan kopmuştu.
Esas olarak Tuxedo Cinsi olan Sylvester, akıllı bir kedi olmasına rağmen Hector tarafından her zaman için alt edilmektedir. Sylvester ve Tweety Gizemleri çizgi dizisinden bir karakterdir.

## Kaynakça
Ted Hughes

**Edward James Hughes**  (17 Ağustos 1930 – 28 Ekim 1998) İngiliz şair, çevirmen ve çocuk yazarı. Eleştirmenler tarafından sık sık kuşağının en iyi şairlerinden ve yirminci yüzyılın en büyük yazarlarından biri olarak nitelendirilmiştir. 1984 yılında Birleşik Krallık Kraliyet Şairi olarak atandı ve ölümüne kadar bu makamda kaldı. 2008'de *[[The Times]]* gazetesinin, "1945 sonrası en büyük 50 İngiliz yazar" listesinde Hughes dördüncü sırada yer aldı.

Hughes 1956'da Amerikalı şair Sylvia Plath ile evlendi, bu evlilik Plath'ın 1963'te 30 yaşında intiharına kadar sürdü. Son şiirsel çalışması, *Doğumgünü Mektupları* (1998) Plath ile birlikteliklerini konu alır.

## Yapıtları
Hughes'un ilk koleksiyonu *[[Yağmurdaki Şahin|The Hawk in the Rain]]* (1957), önemli eleştiriler aldı. 1959'da 5.000 dolar getiren Galbraith ödülünü kazandı. Belki de en önemli eseri *[[karga (şiir)|Crow]]* (1970), bolca övgü alsa da eleştirmenleri ikiye bölmüş, evrene apokaliptik, acı, alaycı ve gerçeküstü bir bakış açısıyla ve bazen basit görünen, çocuksu anlatımla yaklaşmıştır. Crow, Hughes'un kariyeri boyunca birkaç kez değiştirildi. Opusunda, aynı anda Tanrı, Doğa ve Hughes'un ikinci kişiliği olan totemik Karga'nın evrenini yarattı. *Crow'un* yayınlanması, Hughes'un şiir kariyerini İngiliz doğa şiirinin diğer biçimlerinden farklı olarak şekillendirdi.

1971'de *The London Magazine* ile yaptığı röportajda Hughes; William Blake, John Donne, Gerard Manley Hopkins ve T. S.Eliot'ın ilham aldığı kişiler olduğunu söylemiştir. Ayrıca Schopenhauer, Robert Graves'in kitabı *[[Beyaz Tanrıça]]* ve *[[Bardo Thödol|Bardo Thödol (Tibet Ölüler Kitabı)]]*'ndan da bahsetmiştir. Hughes, kendi şiirine ek olarak, başta klasikler olmak üzere Avrupa oyunlarından çeviriler yaptı. *Ovidius'tan Masallar* (1997), Ovidius'un *[[Dönüşümler|Metamorfozlar]]'ından* bir dizi serbest şiir çevirisi içerir. Ayrıca çocuklar için hem şiir hem de düz yazı türünde eserler verdi. En başarılı kitaplarından biri, anneleri Sylvia Plath'ın intiharından sonra çocuklarını teselli etmek için yazdığı *[[Demir Adam (roman)|Demir Adam]]*'dır. Kitap, daha sonra, Pete Townshend'in aynı adı taşıyan 1989 tarihli konsept albümünün ve 1999 animasyon filmi *[[Demir Dev]]*'in ilham kaynağı oldu.

## Kaynakça
Langston Hughes

**Langston Hughes** (d. 1 Şubat 1902, Joplin, Missouri - ö. 22 Mayıs 1967, New York), Amerikalı şair ve yazardır.

## Hayatı
Harlem Rönesansı'nın en önemli şairlerinden Langston Hughes 1902'de Missouri Joplin 'de doğdu. Küçük yaşta annesi ve babası ayrıldığından onu büyükannesi yetiştirdi. Büyükannesinin Frederick Douglas ve Sojourner Truth hakkında anlattığı hikâyelerden etkilendi. Onu "Crisis" dergisinin yöneticisi Web Du Bois ile tanıştıran da büyükannesiydi.

"Crisis" dergisi NAACP 'nin (Siyahların İlerlemesi için Ulusal Örgüt) yasal yayın organı idi. 1921-1922 yılları arasında Hughes Colombia Üniversitesi'nde okudugu Maden Mühendisliğini bıraktı. Harlem müziği, dansı ve entelektüel yaşamı onun için her şey olmuştu. "Crisis" dergisine daha çok şiir yollamaya başladı. 1926 yılında ilk şiir kitabı "The Weary Blues" Harlem'i anlatıyordu.

Hughes, şiirlerinde Harlem'deki blues barlardan etkilendiğini söylemişti. Caz'ın, blues'un ve sprituals'un ritmi yansıyor şiirlerine. 1927'de Zora Neale Hurston ve başka yazarlarla birlikte çıkardığı "Fire", Afro-Amerikan kültürünü konu alan bir dergiydi.

1920'lerde Harlem Rönasansı ile yaratıcı bir dönem başlamıştı. Harlem "siyahlar için kendileri olabilecek bir yer olarak" simgesel nitelik kazanmıştı. Bu dönemin yazarları, siyah kültürü ile insanının güzel olduğunu göstermeye çalıştılar.

Arna Bontemps, Hughes için "özgün caz ozanı" diyor. 1967 yılında yaşama veda eden Hughes son yıllarında şiirlerini caz eşliğinde okumuştu. Cenaze töreni caz grubuyla yapıldı.
## Kaynakça
William Butler Yeats

**William Butler Yeats** (d. 13 Haziran 1865 – ö. 28 Ocak 1939), İrlandalı şair ve oyun yazarıdır. İrlanda'da yetişen en önemli lirik şairlerden biri olmanın yanı sıra, 20. yüzyıl edebiyatının esas figürlerinden biridir. İrlanda edebiyatının rönesans sürecinin öncüsü sayılmaktadır. Abbey Tiyatrosu'nun kurucularından biri olan Yeats, 1923 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görülmüştür.

## Hayatı
Ressam John Butler Yeats'in oğlu olan William, 1883 ve 1886 yılları arasında Dublin'de ressamlık dersleri aldı. Eğitimine daha sonra Londra'da devam etti. Tatillerini ise İrlanda'da bulunan ve şiirlerine çoğu kez mekân olan County Sligo kontluğunda geçirdi. Bu dönemde İrlanda efsanelerine ve okültizme merak saldı. İlk eseri *Mosada* (1886) büyüye olan ilgisini yansıtırken, *The Wanderings of Oisin* (1889) adlı eserinde Genç İrlanda hareketinin aşırı milliyetçiliğini dile getirdi. Ayrıca adı İngiliz Edebiyatı kitaplarında da bahsedilmektedir.

1886'dan 1900'e kadar uzanan dönemde yazdığı şiirler Shelley, Spenser ve Ön Raffaellocular'dan etkilenmiştir. İrlanda mitolojisi ve temalarına odaklanan şiirleri mistik, yavaş tempolu ve lirik dille anlatılmıştır. Bu dönemde kaleme aldığı şiirlerden en bilinenleri arasında *Falling of Leaves*, *When You Are Old* ve *The Lake Isle of Innisfree* yer alır. 1893 yılında William Blake'in eserlerini düzenleyen Yeats'in toplu şiirleri 1895'te (*Poems*) yayımlandı. "Those Dancing Days Are Gone" şiiri Carla Bruni'nin 2007 No Promises albümünde seslendirildi.

Yazarın **"The Celtic Twilight"** isimli kitabı **"Kelt Şafağı"** ismiyle Türkçeye çevrilmiştir.

## Eserleri

### Şiir
* 1886 – Mosada 
* 1889 – The Wanderings of Oisin and Other Poems
* 1891 – John Sherman and Dhoya 
* 1892 – The Countess Kathleen and Various Legends and Lyrics
* 1894 – The Land of Heart's Desire 
* 1895 – Poems 
* 1897 – The Secret Rose 
* 1899 – The Wind Among the Reeds 
* 1900 – The Shadowy Waters 
* 1902 – Cathleen in Houlihan 
* 1903 – In the Seven Woods 
* 1910 – The Green Helmet and Other Poems
* 1912 – The Cutting of an Agate 
* 1913 – Poems Written in Discouragement
* 1914 – Responsibilities 
* 1917 – The Wild Swans at Coole 
* 1921 – Michael Robartes and the Dancer
* 1921 – Four Plays for Dancers 
* 1924 – The Cat and the Moon 
* 1927 – October Blast 
* 1928 – The Tower
* 1929 – The Winding Stair
* 1933 – The Winding Stair and Other Poems
* 1934 – Collected Plays
* 1935 – A Full Moon in March
* 1938 – New Poems

### Nesir
* 1888 – Fairy and Folk Tales of the Irish Peasantry
* 1891 – Representative Irish Tales
* 1892 – Irish Faerie Tales
* 1893 – The Celtic Twilight (Kelt Şafağı)
* 1907 – Discoveries
* 1903 – Ideas of Good and Evil
* 1916 – Reveries Over Childhood and Youth
* 1918 – Per Amica Silentia Lunae
* 1921 – Four Years
* 1925 – A Vision
* 1926 – Estrangement 
* 1926 – Autobiographies


## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*  Project Gutenberg'de bulunan eserleri 
*  Nobel konuşması
Bant teorisi

**Bant teorisi**, bir katıdaki elektronların durumlarını tanımlar. Bu teoriye göre katıda elektronlar tarafından doldurulacak sürekli enerji bantları ve elektronların bulunamayacağı enerji aralıkları bulunur. Teori elektriksel direnç ve optik absorpsiyon gibi birçok olayı açıklamada büyük yarar sağlar.

Felix Bloch'un 1928'de katılara kuantum teorisini uygulamasıyla ortaya çıkan teori, belirli sayıda atomdan oluşmuş bir katı oluştuğunda, genel olarak her bir atom tek başına düşünülerek hata yapılır. Bunun yerine katının tüm yapısını düşünmek gerekir. Bu metallerin ve diğer katıların kimyasal ve fiziksel özelliklerini kendilerine has olarak ele alınmasını gerekli kılar.

Bu özelliklerin tam olarak anlaşılabilmesi için moleküler orbital teorisi ile işe başlanması gerekir. Bu teoriye göre eğer iki atom bir araya gelirse farklı enerjilerdeki bağ, bağlanmama ve anti-bağ orbitalleri oluşur. Bu moleküler orbitaller dalga fonksiyonları ile tanımlanır. Bu teorideki en önemli nokta; *moleküldeki N atomik orbitalden dolayı N tane moleküler orbitalin oluşacağıdır*. Örneğin iki atomik orbital içeren bir molekülü düşünelim. Sonuç olarak bu atomik orbiltallerden dolayı iki moleküler orbital oluşur: biri bağ ve diğeri anti-bağ olan farklı enerjideki orbitaller.

Eğer bu hadiseyi üç atomdan oluşan bir molekül için ele alırsak, sonuç olarak her atomik orbital için sonuç 3 adet moleküler orbital olur: bir bağ, bir bağlanmama ve bir anti-bağ.

Örneğin 10 atomdan oluşan bir molekülü ele alalım. Bu 10 moleküler orbital meydana getirir: 5 bağ ve 5 anti-bağ. Şimdi her bir orbital kümesi arasındaki dağılıma yakından bakalım. Moleküler orbital sayısı yükselirken, en düşük bağlanma ile en yüksek bağlanma arasındaki enerji farkı artar ve her bir orbital arasındaki boşluk azalır. Moleküler orbital sayısı moleküldeki atom sayısı ile artacağından, en düşük bağlanma ile en düşük bağlanmama arasındaki boşluk artarak maksimuma ulaşacaktır.

Belirli sayıda atomdan oluşmuş bir metali örnek olarak verelim. Sonuç olarak sonlu sayıda moleküler orbital oluşacak ve bunlar bir birine o kadar yakın olacak ki bir bant oluşturacaklardır.

Maddelerin moleküler orbitallerini bant olarak isimlendirerek metallerin ve yarı-metallerin özelliklerini daha rahat anlayabiliriz. Yalıtkanlar, yarı iletkenler gibi diğer maddelerin özellikleri bant teorisine bağlı olarak ifade edilen valans bandı, iletkenlik bandı ve Fermi Düzeyi gibi kavramlarla açıklanır.
Lawrence Ferlinghetti

**Lawrence Ferlinghetti** (asıl adı: **Lawrence Ferling**; 24 Mart 1919 - 22 Şubat 2021), Amerikalı şair ve ressam, *City Lights Kitapçısı ve Yayınevi*nin kurucusu.

Ferlinghetti, Allen Ginsberg ve Jack Kerouac ile birlikte Beat Kuşağı'nın kurucularından sayılır. Şiir, çeviri, kurgu, tiyatro, sanat ve film eleştirisi alanlarında eserler vermiştir. *[[A Coney Island of the Mind]]* (New York, New Directions, 1958) isimli şiir kitabı dokuz dile çevrilmiş ve toplamda 1.000.000'dan fazla satmıştır. Ferlinghetti, 22 Şubat 2021 tarihinde akciğer hastalığı nedeniyle 101 yaşında hayatını kaybetti.

## Eserleri

* Küçük Çocuk
* Şiirin O İnce Küllerini Toplayanlar
* Kutsal Komün (Allen Ginsberg, Gregory Corso, Chrisyopher Logue, Harry Fainlight, Adrian Mitchell, Michael Horovitz, Andrei Voznesensky, Alexander Trocchi, Ernst Jandl ile birlikte)

## Notlar
Gata

**GATA** veya "Gata" :
* GATA (kurum), **G**ülhane **A**skeri **T**ıp **A**kademisi
* Gata (yazı), Zerdüştlük'e ait kutsal yazılar

* Gata, Cape Verde

* ''Gata de Noche'' (albüm)
Cezmi Ersöz

**Cezmi Ersöz**, (d. İstanbul, 3 Eylül 1959) Türk yazar, şair.

Kabataş Erkek Lisesi’nden mezun olduktan sonra İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilimler Fakültesi'nde Siyaset ve Kamu Yönetimi Bölümü'nü bitirdi. Yazın dünyasına yayımlanan şiir ve eleştirileriyle girdi. Reklam yazarlığı ve gazetecilik yaptı. Cumhuriyet, Güneş, Özgür Gündem, Aydınlık gibi günlük gazetelerde yazıları ve röportajları yayımlandı. Ardından haftalık 'Deli' dergisinde yazdı. 'Leman' dergisinin yazarları arasında yer almış ve bir takım sorunlar nedeniyle ayrılmıştır. Şu an 'Deve' ve 'Islık' dergilerindede yazmaktadır. İnsan-dünya ilişkisini, duygular ve olaylar karşılaştırması yaparak anlattığı çoğu eserinde hayatı sorgular. Gündelik zorunluluklardan, en temel ihtiyaçlardan ve insanın vazgeçemediği tutkularından bahseder. Eserlerinde yoğun bir melankoli ve karamsarlık fark edilir. İnsanın iç yolculuğunu melankolik dille anlatan bir yazardır.

## Eserleri
* Kafka Market (Aykırı Yazılar, 1991)
* Hayat Bir Emrin Var mı? (Deneme, 1993) 
* Şehirden Bir Çocuk Sevdin Yine (Şiir, 1993)
* Haritanın Yırtılan Yeri (Röportajlar/Yazılar, 1994)
* Ancak Bir Benzerim Öldürebilir Beni (Deneme, 1994)
* Son Yüzler (Röportajlar, 1994)
* Saçlarının Kardeş Kokusu (Deneme, 1995)
* Annelik Oyunu Bitti (Deneme, 1996)
* Kırk Yılda Bir Gibisin (Yazılar, 1997)
* Yok Karşılığı Yüzünün (Yazılar - Şiirler, 1997)
* İçime Gir Ama Sigaranı Söndürme (Öykü, 1999)
* Bana Türkçe Bir Ekmek Ver (Öykü, 2000)
* Sizofren Aşka Mektup (Mektuplar, 2001)
* Yine Seninle Geldi Hayat (Deneme, 2002)
* Açıkla Bana Bu Işığı (Deneme, 2003)
* Hayallerini Yak Evi Isıt (2003)
* Ölürsem Beni Seninle Ararlar Şimdi (Deneme, Kasım 2004)
* Suçtur Umutsuzluğa Kapılmak (anlatı, Ocak 2004)
* Zarfını Ben Açardım Sana Yazdığım Mektupların (Deneme - Mektup, 2005)
* Derinliğine Kimse Sevgili Olamadı (Deneme, Şubat 2006)
* Kendi Kendine Konuşmaktır Aşk (Tiyatro 2007)
* Açıkla Bana Bu Işığı (Otobiyografi 2007)
* Hata Yaptıysam Aramızda Kalsın (Yol Öyküleri 2008)
* Beni Asıl Hayat Aldattı (2009)
* Çözülmeler & 12 Eylül'ün Savurduğu İnsanlar (2 Kasım 2010)
* Şizofren Aşka Mektup (oyun, 27 Ekim 2011)
* Elveda İki Yüzlü Umut - Bi Xatire Te Heviya Duru (1 Nisan 2012)
* Kalbimde Bir Şiir Gizli / Sevdiklerinizin Seçtiği Şiirler (4 Nisan 2012)
* Candı Yüceldi Şarabiydi (Sıddık Akbayır ile - 19 Nisan 2013)
* Abdocan Ölümden Başka Her Şey Olacak (25 Ekim 2013)
* Ölmeyecek Kadar Yaralı (27 Haziran 2014)
* Adet Kanı Mavi Olan Kadınlar (8 Ekim 2014)
*Acı Çeken Nefes (17 Şubat 2017)
E. e. Cummings

**Edward Estlin Cummings** (14 Ekim 1894 - 3 Eylül 1962), E. E. Cummings ismini kullanan Amerikalı şair, ressam, deneme ve oyun yazarıdır. Hayatı boyunca dokuz yüzden fazla şiir, iki roman, birkaç tane de tiyatro oyunu ve deneme kitabının yazarı olan Cummings'in, bunların yanında birçok tablosu bulunmaktadır. 20. yüzyıl şiirinin en önde gelen ve popüler yüzlerinden biridir.

## İsmi

E. E. Cummings'in geleneksel olmayan majüskül (büyük) harf kullanma tarzı zaman zaman yayıncı ve okurları tarafından isminin küçük harflerle ve araya nokta konulmadan yazılması suretiyle öne çıkarılmıştır. Ölümünden sonra eşi tarafından bir kitabın önsözünde belirtildiği üzere yazar sadece küçük harf kullanarak şiirlerini yazmıştır. Böylece ismi resmî olarak "e. e. cummings" olarak değiştirilir. Fakat daha sonra, Cummings tarafından eserlerini Fransızcaya çeviren kişiye yazılan bir mektup incelendiğinde isminin yazılışında büyük harf kullanılmasını tercih ettiği ortaya çıkar. Bugün Cummings'i araştıran bir kişi yazarın ismini küçük harfle yazmasının bir alçakgönüllülük göstergesi olduğunu düşünebilirken, bir diğeri bu durumu yazarın kibirli olmasıyla açıklamaktadır. Kısacası tartışmalar hâlâ devam etmektedir.

## Ayrıca bakınız
* bell hooks

## Kaynakça
760 Massinga

**760 Massinga**, 28 Ağustos 1913 tarihinde Alman astronom Franz Kaiser tarafından keşfedilen 21 asteroit'ten biridir. Heidelberg Gözlemevi'nde keşfedilen asteroit, keşfinden önceki gece Simeis G. Neujmin tarafından da keşfedildiği düşünülmektedir. "760 Massinga" Asteroit kuşağı'nda bulunan bir asteroittir. Aynı zamanda Kaiser, bu keşfine arkadaşı ve meslektaşı olan Adam Massinger'in adını vermiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Yörünge simülasyonu (Java Applet)
Fatih, Sincan

**Fatih**, Ankara ilinin Sincan ilçesine bağlı, Ankara - Ayaş Yolu üzerinde yer alan bir mahalledir. Avrupa'nın en büyük parkı olan Harikalar Diyarı burada bulunmaktadır. 6 tane lise, 2 tane metro istasyonu ve bir adet büyük hastane konumlanmıştır. Mahallede ağırlıklı olarak memur ve işçi kesimi ikamet etmektedir.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yenibütüncü Şiir

**Yenibütüncü Şiir**, Marksizmin ufkundaki bireyi hedef alan bir Türk şiir akımıdır.

Veysel Çolak, Metin Cengiz, Seyyit Nezir, Hüseyin Haydar ve Tuğrul Keskin imzalarıyla Aralık 1987'de yayımlanmış ve adı geçen şairlerin 1988'de yayımlanan şiir kitaplarında yer almış "*20.yy Türk Edebiyatında son manifesto* " özelliğindeki bildiriyle ortaya çıktı. Manifestosunun yayınlandığı yıllarda Türkiye'de Nâzım Hikmet'in şiirlerini bile bulundurmaktan insanların çekindiği bir döneme denk gelmesi açısından da dikkate değerdir.

Bildiri ile getirilen şiir önerisinde; insandan, doğadan, yaşamdan ve bunların geleceğinden yana bir tavır geliştirilir. Emperyalizme ve kapitalizme karşı çıkılarak bireyin önemine vurgu yapılır. İnsanın kültürel yenilenmesi, yaşamın da yenilenmesi olacağına açıklık getirilir. Cemal Süreya 999 Yüz adlı kitabında *"Hepimiz Yenibütüncüyüz."* demiştir.

## Akıma bağlı şairler
* Veysel Çolak
* Seyyit Nezir
* Hüseyin Haydar
* Metin Cengiz
* Tuğrul Keskin

## Kaynakça
Müderris

**Müderris**, Osmanlı Devleti ve Selçuklular'da devlet ve toplum yapısında günümüz üniversite öğretim üyesine karşılık olarak kullanılan bir kavramdır. Medreselerde eğitim veren öğretim üyeliğinin bugünkü tam karşılığı profesörlük ünvanıdır.

Arapçada “ders” masdarından gelen müderris kelimesi, ders veren öğretmen ve ders vermeye yetkili ilim sâhibi kimse mânâsındadır. Târihte, devrin mektep ve medreselerinde eğitim ve öğrenimini tamamlayıp, icâzet (diploma) aldıktan sonra, medreselerde ve câmilerde din ve fen ilimlerini ders vererek öğretenlere müderris adı verilmiş, makâmlarına da müderrislik denilmiştir. Müderris tâbiri daha ziyâde onuncu asırdan sonra yaygınlaşmıştır.

Ali Kuşçu, Molla Gürani ve Akşemseddin Osmanlı'da müderris olarak görev yapmış bulunmakta olan önemli kişilerdir.

## Müderrislerin aşama sırası
16. yüzyıla kadar medreseler arasında en yüksek konum Ayasofya Medresesi'nde idi. 60 akçe ücretli müderrisler burada görev yapıyordu. Bunlara altmışlı deniyordu. Sahn-ı Semân medreselerinde 50 akçe ücretli müderrisler çalışıyordu. XVI. yüzyılda Süleymaniye medreseleriyle bu tasnif değişip genişledi. 16. yüzyılında Süleymaniye'nin inşası sırasıyla şu hiyerarşik düzeni oluşturdu: Dar'ulhadis-i Süleymaniye, Süleymaniye, Hamis-i Süleymaniye, Musile-i Süleymaniye, Hareket-i Altmıslı, İbtida-i Altmışlı, Sahn-ı Seman, Musile-i Sahn, Hareket-i Dahil, Ibtida-i Dahil, Hareket-i Haric, Ibtida-i Haric.

## Ayrıca bakınız
*Osmanlı'da eğitim
*Osmanlı toplumu
*Osmanlı İmparatorluğu'nda din

## Kaynakça
Transall C-160

**Transall C-160**, Fransız **Aérospatiale** ve Alman **MBB** *(Messerschmitt-Bölkow-Blohm)* firmaları tarafından geliştirilen hafif sınıf bir taktik nakliye uçağıdır.

## Geliştirilmesi
1959 yılında Fransız ve Batı Alman Hava Kuvvetlerinin hafif sınıf nakliye filosu belkemiğini oluşturan **Norad** uçaklarının yerini alacak yeni bir nakliye uçağı geliştirilmesi için Alman ve Fransız havacılık firmaları tarafından **Transport Allianz (TransAll)** adlı bir konsorsiyum oluşturulmuştur. Müşterek yürütülen çalışmalarının ardından üç adet prototip üretilmiş ve ilk prototip uçak 25 Şubat 1963 tarihinde ilk uçuşunu gerçekleştirmiştir.

## Kullanıcı Ülkeler
;
* **Fransız Hava Kuvvetleri:** 1967-1972 yılları arasında 50 adet **C-160F** ve 1977-1981 yılları arasında havada yakıt ikmali kabiliyetli 29 adet **C-160NG** *(Yeni Nesil, Nouvelle Génération)* tedarik etmiştir. C-160NG uçaklarından iki adedi ELINT elektronik harp sistemleriyle donatılarak **C-160G** *(Gabriel)*; 4 adedi ise denizaltılarla haberleşmeyi sağlayan Rockwell/Collins üretimi TACAMO sistemi ile donatılarak **C-160H** olarak kodlanmıştır. 1994-1999 yılları arasında modernize edilen tüm filo, Mayıs 2022 tarihinde resmen envanter dışına çıkarılmıştır.
* **[[Air France]]:** Fransız Hava Kuvvetlerinden posta hizmetlerinde kullanmak amacıyla satın alınan 4 adet **C-160P** uçağı emekli edilmiştir.
;
* **[[Luftwaffe|Alman Hava Kuvvetleri]]:** 1967-1972 yılları arasında toplam 110 adet **C-160D** tedarik etmiştir. Bu uçakların 20 adeti 1971 yılında Türkiye'ye satılmış, kalan 90 uçaklık filo ise 2011 yılından itibaren kademeli olarak envanter dışına çıkarılmaya başlanmıştır. Yerini Airbus A400M Atlas ve C-130J Super Hercules uçaklarına bırakan Transall filosu, son olarak bünyesinde 4 uçak barındıran 63. Hava Nakliye Filosu'nun (Hohn Hava Üssü) 15 Aralık 2021 tarihinde lağvedilmesiyle tamamen envanter dışına çıkarılmıştır.
;
* **[[Türk Hava Kuvvetleri]]:** 1971-1972 yılları arasında Alman Hava Kuvvetlerinden 20 adet C-160D tedarik etmiş ve bu uçaklara **C-160T** kodlaması verilmiştir. 1974 yılında gerçekleştirilen Kıbrıs Harekâtı'na katılan C-160 uçakları, 12. Hava Ulaştırma Ana Üs Komutanlığı'ndan (Kayseri Erkilet Hava Üssü) havalanarak adaya paraşütçü indirmede büyük yararlılık göstermiştir. 55 yıllık hizmet süresi ve toplam 285.000 uçuş saatinin ardından envanter dışına çıkarılmıştır. 
* Dünya genelinde askeri hizmetteki son uçak olan ve "Son Mohikan" olarak adlandırılan 69-029 kuyruk numaralı C-160T, elektronik savaş görevini tamamlayarak 26 Mart 2026'da Kayseri'de jübilesini gerçekleştirmiş ve resmen emekli olmuştur.
;
* **Güney Afrika Hava Kuvvetleri:** 1967-1972 yılları arasında 9 adet **C-160Z** tedarik etmiştir. Bu uçaklar envanter dışına çıkarılmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* EADS, Transall C-160 *(İngilizce)*
* The Aviation Zone, Transport Allianz C-160 Transall  *(İngilizce)*
* Airforce-Technology, C-160 Transall Cargo and Tactical Transport Aircraft  *(İngilizce)*
*Deagel, C-160 Transall  *(İngilizce)*
* Tayyareci.com, Lockheed C-160 Transall
North American F-100 Super Sabre

**F-100 Super Sabre** (*Süper Kılıç*); ilk prototip uçuşu 25 Mayıs 1953'te gerçekleştirilen, North American firması tarafından geliştirilen ve tasarımı F-86 *Sabre*a dayandırılan bir av-bombardıman uçağıdır. Rus muadili Mikoyan-Gurevich MiG-19'dur.

F-100C'lere ilaveten av-bombardıman tipi olan F-100D tipi de geliştirilmiş ve geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Avcı yetenekleri geliştirilmiş, 4 adet AIM-9 havadan havaya füze ile donatılmış ve taktik bombardıman uçağı olarak gövde altında M-61 nükleer bomba taşıyacak duruma getirilmiştir. Ayrıca iki kişilik eğitim tipi olan F-100F de mevcuttur. Her üç tip de Türk Hava Kuvvetleri'nde kullanılmıştır. 1953-1959 yılları arasında 2294 adet üretilmiş olup bunun 1274'ü F-100D tipindedir. Bu uçaklarda Pratt & Whitney tarafından F-86'lar için üretilen J47 jet motorlarının geliştirilmiş modeli olan J57'ler kullanılmıştır. “Afterburner”lı olan bu motorlar 10.000lb üzerinde itiş gücü üreten ilk Amerikan turbojetidir. F-100'lerin takma adı “Super Sabre”dır.

## [[Türk Hava Kuvvetleri]] Geçmişi
1958'den itibaren Türk Hava Kuvvetleri F-100'leri MAP programı dahilinde teslim almaya başladı. İlk gelenler F-100D ve F-100F modelleri olup USAF envanterinden gönderilmiştir. Bu uçaklardan toplam 163 adet teslim alınmıştır. Bunların içinde çok az miktarda Danimarka'dan gelenler de vardır. Bu sevkiyatı 1972 yılından başlamak üzere F-100C'ler izlemiştir. Bunlardan 115 adet gönderilmiştir. Bu uçakların en az beş hava üssü tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Türk F-100'leri Kıbrıs Harekâtı'nda yoğun ve etkili bir şekilde kullanılmıştır. Son THKv F-100'ü 1988'de emekliye ayrılmıştır.

## [[Kıbrıs Harekâtı]]'nda Kullanımı
1964 hava operasyonu ve öncesinde yoğun bir biçimde Kıbrıs'ta kullanılan uçaklar Türk mücahitlere hava desteği sağlayıp hava harekâtı ve keşif görevi yapmıştır.

Kıbrıs Harekâtı'nda, çıkarmanın ilk günü olan 20 Temmuz 1974 tarihinde belirlenen hedefleri bombalamışlardır.

21 Temmuz 1974'te Kocatepe Olayında bölgedeki Yunan konvoyuna yönelik saldırı yapmak için havalanan Lockheed F-104 Starfighter ile F-100D uçaklarından oluşan bir hava filosu tarafından dost ateşi ile TCG Kocatepe (D-354) batırılmıştır.

Harekâtın geri kalan sürelerinde keşif uçuşları, bombardıman ve hava önleme görevleri icra etmiştir.

## Özellikler (F-100D)

## Kitaplar
*Türk Hava Kuvvetlerinde F-100 Super Sabre - F-100 Super Sabre in Turkish Air Force*. Başara, Levent. Hobbytime, Ankara, 2011.  

## Kaynakça
Pişmiş Kelle

***Pişmiş Kelle***, 1990 ile 2001 yılları arasında Türkiye'de *[[Milliyet (gazete)|Milliyet]]* gazetesi bünyesinde yayınlanmış mizah dergisi.

70'li ve 80'li yılların çok satan mizah dergisi Gırgır'dan 80'lerin sonlarında yaşanan kopmalarla kurulan Limon ve Hıbır gibi dergilerden sonra 1990'da yine Gırgır'dan ayrılan Engin Ergönültaş tarafından kuruldu. İlk yıllarda kadrosundaki genç karikatüristler sayisinde belli bir satış yakalayabilmişse de, devam eden yıllarda satışların düşmesiyle birlikte kadrosunu yitirmiş, daha önce yayınlanmış eserlerin üst üste yeniden yayınlandığı uzun bir dönem sonunda kapanmıştır. Amatör çizerlere profesyonel çalışma olanağı sunduğu için günümüzün pek çok çizerinin çizerliğe ilk başladığı dergi olması açısından önemli bir dergidir.

## Kadro
Pişmiş Kelle'nin yıllar içinde sürekli değişen kadrosunda dönem dönem pek çok farklı çizer yer almıştır.
*Engin Ergönültaş
*Behiç Pek
*Necdet Şen
*Kemal Aratan
*Bülent Benli
*Şahin Erkoçak
*Cengiz Üstün
*Memo Tembelçizer (Mehmet Çilingir)
*Oky (Oktay Gencer)
*Yılmaz Aslantürk
*Metin Demirhan
*Erdoğan Dağlar
*Barış Uygur
*Ömer Pınar
*Yaşar Arak
*Tekin Duman
*Bahadır Baruter
*Faruk Bayraktar
## Kaynakça
Arteriyol

**Arteriyoller** veya **atardamarcıklar** arterlerin (atardamar) daha küçük dalları olan ve kendileri de kılcal damarlar diye adlandırılan daha küçük dallara ayrılan kan damarlarıdır.

*Arteriyol* ismi Fransızca, aynı anlamlı, *artériole* sözcüğünden gelmektedir. Arteriyoller, besledikleri dokuların kan akımı içim olan ihtiyaçlarını giderme amacıyla daralma veya genişlemelerini sağlayan kas oluşumunda duvar ve sinirlere sahiptirler.

## Kan akışının düzenlenmesinde arteriyollerin fizyolojik rolü
Vücudun ölçeğinde genel çevresel direnç, kalbin inme hacmi ile birlikte arteriyel basıncı belirleyen arteriyollerin tonuna bağlıdır. Sonuç olarak, fonksiyonel sınıflandırmaya göre, arteriyoller dirençli damarlara refere edilir. Ek olarak, arteriyol tonu belirli bir organ veya dokuda lokal olarak değişebilir. Toplam periferik direnç üzerinde gözle görülür bir etkiye sahip olmayan arteriyol tonundaki yerel bir değişiklik, bu organdaki kan akış miktarını belirleyecektir. Böylece, arteriyol tonu çalışma kaslarında belirgin şekilde azalır, bu da kan dolaşımında bir artışa yol açar.
Uydualıcı

**Uydualıcı**, **set üstü kutusu** ya da **dekoder** (İngilizce: Set-Top-Box), uydudan gelen numeretik sinyalleri analog sinyale çevirerek televizyona aktaran cihaz.

Eski sistem analog uydu alıcılar, analog sinyal alıp işlemeden anolog olarak TV'ye aktarırdı. Yeni geliştirilen HDTV (Yüksek çözünürlüklü TV) yayın formatı ile birlikte, uydudan gelen dijital sinyalleri dijital çıkış ile HDTV standartlı TV'lere dijital olarak iletmek olanaklı oldu. 2000'li yıllarda pazara giren uydu alıcıları günümüzde de kullanılmaktadır.
Kazasker

**Kazasker** ya da **kadıasker**, Osmanlı Devleti'nde şeri davalara bakan askeri hakim. Yetkileri arasında kadı, müderris ve din görevlisi atamaları, kadı kararlarını bozma, değiştirme ve yeni kararlar oluşturma gibi maddeler vardır. Yani kadı kararlarına itiraz kazaskerliğe yapılırdı. Yetkilerinin çoğunu 16. yüzyıl'dan itibaren şeyhülislamlığa devretmiştir.

Kazasker Osmanlı devlet yapısında idari bir görev olup, kelime "kadı" ve "asker" kelimelerinin birleşmesinden oluşmaktadır. Kazaskerlerin kıyafeti ilmiye kıyafeti olup, bu mesleğin en yüksek mertebelerinden biridir. Kazaskerler Divan-ı Hümayun'un tabiî azasıydı. Şeyhülislamlar divanda bulununcaya kadar divandaki şeri meseleler, kazaskerler tarafından idare edilirdi. Divan toplantılarında veziriazamın sağında vezirler solunda da kazaskerler yer almaktaydı.

Kazaskerlik 1480 yılına kadar Anadolu Kazaskeri olarak tek bir merkezdeydi. Bu tarihten sonra Rumeli Kazaskeri ve Anadolu Kazaskeri olarak ikiye ayrıldı. Rumeli kazaskeri protokol ve rütbe olarak daha yüksekti. Görevleri divanda şer-i meselelere bakmaktı. Yavuz Sultan Selim'in İran seferinden sonra ise merkezi Diyarbakır olan üçüncü bir kazaskerlik oluşturularak doğu eyaletlerinin kontrolü sağlanmak istenmiştir. Fakat sonrasında bu üçüncü kazaskerlik lağvedildi.

Kazaskerler, 16. yüzyılın ikinci yarısına kadar müderris ve kadıların tayininde sadrazama arz ve delalette bulunurlardı. Sonraları bu görev şeyhülislamlara verildi. Belirli maaşlı müderris ile kaza kadılarının tayinleri ise yine kazaskere bırakılmıştı.
 
Kazaskerlerin tayinleri, 17. yüzyıla kadar veziriazamların padişahlara arzı ile yapılırdı. Şeyhülislamlar bu tarihten itibaren vezir-i azamların onayıyla, kazaskerlerin tayinlerini padişaha arz etmeye başladı. Kazaskerlerin görev süreleri iki yıl iken, 17. yüzyıldan sonra bir yıla indirildi. Buna ek olarak, kazasker olan biri aynı makama tekrar tayin edilebilirdi. Kazaskerlik Osmanlı Devleti'nin yıkılışına kadar varlığını korudu. Ayrıca bir Divan üyesidir.

## Kaynakça
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1948), *Osmanlı Devletinin Merkez ve Bahriye Teşkilatı*, Ankara: Turk Tarih Kurumu Yayınlari (1988 3. Baskı) ISBN 975-16-0042-1

## Ayrıca bakınız
*Osmanlı toplumu
*Osmanlı İmparatorluğu'nda din
Venül

**Venül** veya **toplardamarcık**, kılcal damarlar ile venler (toplardamar) arasında bulunan kan dallarıdır ve kılcal damarlardan venlere oksijenlenmemiş kan taşırlar.
Toplardamar

**Venler** veya **toplardamarlar** kanı kalbe taşıyan kan damarlarıdır. Venler dolaşım sisteminin bir bölümünü oluştururlar. Oksijen bakımından fakir, metabolizma artıklarını taşıyan, kirli kanın kalbe dönüşünü sağlayan damardır. Derinde bulunan toplardamarlar, kasların arasından geçer. Bu damarlar ve yüzeysel toplardamarlar arasında köprüler bulunmaktadır. Bu oluşumda dolaşımın en fazla zorlandığı bölge bacaklardır.

Toplardamarların genişlemesi, uzaması veya herhangi bir nedenden dolayı tıkanması birer hastalık sebebi olarak sıralanabilir. Tıkanma; pıhtı veya iltihap gibi nedenlerden oluşabildiği (tromboflebit hastalığı) gibi, ur gibi bir oluşumla dışarıdan bir baskı nedeniyle de görülebilir. Genişleme ve uzama; bacak, yemek borusu, erkekte üreme kordonu ve makattaki toplardamarlarda oluşabilir. Bunlara genelce varis denmektedir. Ayrıca toplardamarların içerisinde kanın geriye kaçmasını önleyen kapakçıklar bulunmaktadır.

Ayakta duran bir insanda bacaklardaki toplardamar basıncı en yüksek seviyededir, bacak yukarı kaldırıldığında ise en düşük seviyeye ulaşır. Normal bir durumda, yürümekte olan birisinde basınç başlangıçta hafif bir yükselmeden sonra hemen düşer. Hareket hâli de toplardamarların boşalmasında önemli bir etkendir.

## Görevleri
* Vücuttan toplanan kanı kalbe taşırlar
* Karbondioksit bakımından zengin kan taşırlar. (akciğer toplardamarı hariç)
* Vücudun alt kısmındaki toplar damarlarda kanın geri dönüşünü engelleyen tek yönde açılan kapakçıklar bulunur.

## Kaynakça
İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi

**İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi**, 1933'te Üniversite Reformu ile Darülfünun Tıp Fakültesinden dönüştürülmüş, 1967'de Cerrahpaşa Tıp Fakültesi ve İstanbul Tıp Fakültesi olarak ikiye ayrılmış Türkiye'nin ilk tıp fakültesidir.

## Tarihçe
Mustafa Kemal Paşa'nın isteğiyle, 1933 yılında Üniversite Reformu ile üniversiteye yeni bir düzen getirilir. 23 Mayıs 1933'te, Maarif Vekâleti tarafından çekilen bir telgraf ile Tıp Fakültesinin Haydarpaşa'dan İstanbul tarafına (o dönemde "İstanbul" bugünkü Suriçi-Fatih-Avrupa Yakası bölgesi olarak kabul edilmektedir) nakline karar verildiği ve nakil işini düzenlemek üzere bir komisyon kurulduğu bildirilir. Kurulan komisyon tarafından Tıp Fakültesinin; kliniksiz kürsüleri, enstitü ve laboratuvarları Beyazıt'taki Darülfünun merkez binası (eski Harbiye Nezareti) ve arkasındaki Bekir Ağa Bölüğü Kışlasına; klinik branşların ise 1924'ten beri klinik staj amacıyla öğretim verdiği Cerrahpaşa, Gureba, Haseki hastaneleri ile ilaveten Şişli Etfal ve Bakırköy Emrâz-ı Asabiye hastanelerinde toplanmasına karar verilir.

31 Temmuz 1933 tarihinde "İstanbul Darülfünunu’nun İlgasına ve Maarif Vekâleti’nce yeni bir Üniversite Kurulmasına Dair Kanun" ile  İstanbul Darülfünunu resmi olarak kaldırılır ve 1 Ağustos 1933'te İstanbul Üniversitesi kurulur. Darülfünun Tıp Fakültesi, bu kararla birlikte "İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi" adını alır. Fakülte 1933'ten 1950'lere kadar Beyazıt, Cerrahpaşa, Gureba, Haseki, Şişli ve Bakırköy'de öğretim verir.

1950'li yıllara gelindiğinde klinikleri tamamıyla Cerrahpaşa ve Çapa etrafında toplayıp, ileride de bu ikisinin arasına inşa edilecek bir binaya Beyazıt'taki kliniksiz enstitüleri taşımak amacıyla; önce Çocuk Kliniği Haseki Hastanesine, Nöroloji Kliniği Cerrahpaşa Hastanesine taşınır. 1951 yılında Şişli Etfal (Çocuk) Hastanesi ve Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi ile ilişik resmen kesilir. 1953'te Cerrahpaşa'da Çocuk Hastalıkları ile Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniklerinin inşası ile Haseki'deki kliniklerin nakli de başlar.

1965 yılında fakülte komisyonunda, Prof. Dr. Ekrem Kadri Unat raporuyla: "Fazla öğrenci okutabilmek gerekçesiyle sürekli kadro ve tesis genişleterek, gittikçe büyüyen ve büyüdükçe problemleri de artan tek bir fakülte yerine biri Çapa diğeri Cerrahpaşa olmak üzere iki fakülte şeklinde örgütlenmeyi" önerir. Bu fikrin kabulü ile alınan karar doğrultusunda 27 Temmuz 1967'de İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi; kampüsü, öğretim üyeleri, asistanları ve öğrencileri ikiye bölünerek Cerrahpaşa Tıp Fakültesi ve İstanbul Tıp Fakültesi olarak ikiye ayrılır.
## Kaynakça
Mobbing

**Mobbing** ya da **bezdiri** (Yıldırma), bir grup insanın, bir kimseye veya başka bir gruba sosyal kabadayılık yapması.

Latince kökenli sözcük; psikolojik şiddet, baskı, kuşatma, taciz, rahatsız etme veya sıkıntı vermek anlamlarına gelir. En iyi ifade eden anlamıyla **yıldırma** veya **iş yerinde psikolojik terör** anlamlarıdır. Kavramın kökeni Latince "kararsız kalabalık" anlamına gelen *mobile vulgus* tamlamasına dayanmaktadır. İngilizce'de ise "mob" kökü, kanun dışı şiddet uygulayan düzensiz kalabalık veya çete anlamlarını ihtiva ederken; eylem biçimi olan "mobbing", bir kişiyi kuşatma, taciz etme ve sıkıntı verme fiillerini tanımlamak için kullanılmaktadır.

Özellikle hiyerarşik yapılanmış gruplarda ve kontrolün zayıf olduğu örgütlerde, gücü elinde bulunduran kişinin ya da grubun, diğerlerine psikolojik yollardan, uzun süreli sistematik baskı uygulamasıdır. Son dönemde sosyoloji ve hukuk başta olmak üzere çeşitli alanlarda disiplinler arası çalışılan bir konu haline gelmiştir.

**Ters Mobbing (Reverse Mobbing),** bir astın veya grup olarak astların üstlerine, kendilerine yapılan mobbing sonucunda, kişisel anlaşmazlıklar sonucunda veya politik oyunlar sonucunda kasıtlı olarak psikolojik tacizde bulunarak, işten ayrılmadan ziyade üstün hiyerarşik pozisyonunu bozmayı hedeflediği bir yıldırma eylemidir. Ters mobbingin uygulanmasında en yaygın olarak asttan üste; sabote etme, talimatlara uymama, kasti yanlış işlem yapma, asılsız söylentiler çıkarma ve bilgi saklama gibi eylemler gerçekleştirilmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Kabadayılık
* Kazanılmış başarısızlık sendromu (psikoloji)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Mobbing Derneği 
*Mobbing belgeseli 
* Çobanoğlu, Şaban, *Mobbing/İşyerinde Duygusal Saldırı ve Mücadele Yöntemleri*, (İstanbul: Timaş Yayınları, 2005).
* Davenport, Noa/ Schwartz, Ruth Distler/ Elliott, Gail Pursell (Çev.: Osman Cem Önertoy), **Mobbing, İşyerinde Duygusal Taciz**, (Sistem Yayıncılık, 2003).
* Eser, Oktay, *MOBBİNG KAVRAMININ TÜRKÇE SERÜVENİ*, TÜRK EDEBİYATI, SAYI:420, AĞUSTOS 2009
* Tınaz, Pınar, İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing), (İstanbul: Beta Yayınları, 2006).
* Işık, İ. (2015). **İnsan Kaynakları Yönetimi Profesyonellerinin İş Ortamındaki Zorbalık Davranışlarına Dair Perspektifleri: Zorbalığın Tanımı, Nedenleri ve Sonuçları. Çalışma ve Toplum, 4, 237-274.** http://www.calismatoplum.org/sayi47/isik.pdf
Simon Balyan

**Simon Balyan** (1846-1894), Osmanlı döneminde birçok mimari esere imzasını atan Balyan ailesinden bir mimardir.

## Hayatı

Garabet Amira Balyan'ın oğludur. Kardeşleri Sarkis Balyan ve Hagop Balyan'la birlikte çalışmıştır. Mimarlık eğitimini Avrupa'da bir okulda tamamladığı bilinmektedir. Balyan ailesinin üstlendiği mimarlık projelerini suluboyayla resimlemiştir.

## Önemli eserleri

Maçka Silahhanesi, 
Maçka Karakolu, 
Yıldız Köşkü,

## Kaynakça
Levon Bey Balyan

**Levon Bey Balyan** (, 1855-1925) Osmanlı döneminde birçok mimari esere imzasını atan Balyan ailesinin son kuşağından bir mimardır.

Nigoğos Balyan'ın oğludur. Paris'teki *[[Collège Sainte-Barbe de Paris]]* (1869) ve *[[École des Beaux-Arts]]* okullarında okuduğu bilinmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Balyan ailesi

## Kaynakça
Hagop Balyan

**Hagop Bey Balyan** ya da **Agop Balyan** (1837-1875) Osmanlı döneminde birçok mimari esere imzasını atmış olan Balyan ailesinden bir mimardır.

## Hayatı

Garabet Amira Balyan'ın oğlu ve Sarkis Balyan'ın kardeşidir. Paris'teki Sainte-Barbe Koleji'nin mimarlık bölümünden mezun oldu. Babasının ölümünden sonra kardeşi Sarkis Balyan'la birlikte çalıştı. Kardeşiyle aralarındaki işbölümü tam olarak bilinmediği için birlikte yaptıkları eserlerden hangilerinin Hagop Bey Balyan'a atfedilebileceği kesin olarak bilinmemektedir. Birlikte yaptıkları projelerde Sarkis Balyan'ın daha ziyade muhasebe ve müşteri ilişkilerini yürüttüğü, Hagop Bey Balyan'ın ise tasarım ve çizimle uğraştığı düşünülmektedir. Sarkis Balyan çok daha göze göründüğü için ismi daha iyi bilinmektedir.

## Ayrıca bakınız
* Balyan ailesi

## Kaynakça
Afrika Birliği Örgütü

**Afrika Birliği Örgütü** **(ABÖ)** (İngilizce: Organization of African Unity) 25 Mayıs 1963 yılında Ganalı Kwame Nkrumah tarafından Addis Ababa'da 33 Bağımsız Afrika ülkesinin imzaladığı antlaşma ile kurulmuştur. İlk lideri Etiyopyalı Lider Haile Selassie'dir. 9 Temmuz&nbsp;2002 tarihinden itibaren&nbsp;Afrika Birliği&nbsp; adını alan örgütün temel amacı&nbsp;üye Afrika ülkeleri arasında siyasi ve ekonomik bütünleşmeyi teşvik etmek ve Afrika kıtasından Sömürgeciliği ortadan kaldırmaktı.

## Afrika Birliği Örgütü Zirveleri

## Ayrıca bakınız
* Afrika Birliği Örgütü Başkanı
* Afrika Birliği Başkanı

## Kaynakça
Amisler

**Ami** (Çince: 阿美), **Amis** ya da **Pangcah** Tayvan'ın Tayvan aborjinleri olarak bilinen 16 yerli halkından biridir. Tayvan aborjinleri içinde nüfusu en fazla olanıdır; sayıları 160 bini bulmaktadır.

**Amiler** beş gruba ayrılır.
* Kuzey grubu, Chihlai ve Hualien düzlüklerine yerleşmiştir.
* Merkez grubu, batı sahiline yerleşmiştir.
* Sahil grubu, doğu sahillerine yerleşmiştir.
* Falangaw grubu, Chengkong ve Taidong arasındaki yaylalarda yaşamaktadır.
* Hengchun, Hengchun yarımadasında yaşamaktadır.

## Dış bağlantılar

* Academia Sinica Dil Projesi
* Austronezyen Diller
* http://ecai.org/austronesiaweb/
Nev'îzâde Atâyî

**Nev'îzâde Atâyî** (1583-1635), Divan edebiyatı şairi.

Asıl ismi Atâullah olan Nev'îzâde Atâyî, Nev'î Yahyâ Efendi'nin oğlu olduğu ve şiirlerinde Atâyî mahlâsını kullandığı için böyle anılmıştır.

Öncelikle babasından daha sonra dönemin bazı önemli isimlerinden ders aldı. Eğitimi sonunda müderris oldu. Daha sonraları çeşitli beldelerde kadılık yaptı ve sonunda 1635'te İstanbul'da öldü.

En önemli manzum eseri Hamse-i Atâyî'dir. Bu eser beş uzun manzumeden oluşmuştur. Birçok önemli divan şairinden övgü almıştır.

## Eserlerinden örnek
Hamse-i Atâyî Mukaddimesi'nden

:*Hâbda göz, kalb ise bîdâr idi*
:*Şevki ile dilde veleh var idi*

:*Gâfil olunca beden-i hâksâr*
:*Perdeyi ref'itdi dil-i perde-dâr*

:*Kıldı bizi kâfile-bend-i hayâl*
:*Dâhil-i ma'mûre-i şehr-i misâl*

## Kaynakça
* Muallim Nâci, Osmanlı Şairleri, s. 81-86 (1890)
* Muallim Nâci, Esâmî, s. 410-11 (1891)
Pleiades

**Pleiades** şu anlamlara gelmektedir:

* Pleiades (yıldız kümesi) - Boğa (takımyıldız) bölgesindeki bir açık yıldız kümesi;
* Pleiades (mitoloji) - Yunan mitolojisindeki yedi kızkardeşler;
* Pleiades (volcano group) - Antarktika'daki bir volkan grubu;
* *[[La Pléiade]]* - 16. yüzyıl Fransız şiirlerinin bir grubu.