Gliese 876

**Gliese 876**, Kova takımyıldızı yönünde yaklaşık olarak 15 ışık yılı uzaklıkta bulunan bir kırmızı cüce yıldızdır. 2011 yılında yıldızı yörüngeleyen dört güneş dışı gezegen onaylanmıştır. Orta gezegenlerin ikisi Jüpiter benzeri iken, en yakın gezegenin küçük bir Neptüne ya da geniş bir karasal gezegene benzediği, en dıştaki gezegeninse kütlece Uranüs'e benzediği düşünülmektedir.

## Uzaklık ve görünürlük

Gliese 876 bizim Güneş Sistemi'mize oldukça yakın bir konumdadır. Hipparcos uydusunun astrometrik ölçümlerine göre yıldız 213,28 mili yay-saniye'lik bir ıraklık açısına sahiptir ve bu da, 15,3 ışık yılı (4,69 pc) bir uzaklığı göstermektedir. Bu uzaklık, Gliese 876'yı; Alfa Centauri, Epsilon Eridani ve Gliese 674'den sonra, yörüngesinde gezegen olduğu bilinen  Dünya'ya en yakın dördüncü yıldız yapmaktadır. Dünyaya bu kadar yakın olmasına rağmen yıldız o kadar soluktur ki, çıplak gözle görülemez ancak teleskopla görülebilir.

## Yıldız özellikleri
Kırmızı bir cüce yıldız olarak Gliese 876 bizim Güneş'imizden çok daha az masiftir. Bilgiler göstermektedir ki, kütlesi bizim yıldızımızın %32'si kadardır. Yüzey sıcaklığı bizim güneşimizden daha azdır ve yıldızın küçük bir yarıçapı vardır.  Bu faktörler bir araya geldiğinde yıldızı, Güneş'in %1,24'ü kadar parlak yaparlar ve bunun çoğu kızılötesi dalga boyundadır.

## Gezegen sistemi

23 Haziran 1998'de Geoffrey Marcy ve Xavier Delfosse liderliğindeki iki bağımsız ekip, Gliese 876 yörüngesinde bir ötegezegen keşfedildiğini duyurdu. Gezegen Gliese 876 b olarak adlandırıldı ve Doppler spektroskopisi yöntemiyle tespit edildi. Gliese 876 b kütlece Jüpiter'in iki katıdır ve yıldızı etrafındaki dönüşünü 61 günde tamamlar. Sadece 0,208 AU uzaklığıyla, Güneş ile Merkür arasındaki uzaklıktan daha az bir mesafededir.

9 Ocak 2001'de daha önce keşfedilen gezegenin yörüngesinin içinde, Gliese 876 c olarak adlandırılan ikinci bir gezegen tespit edildi. 0,62 Jüpiter kütlesindeki gezegen, yıldızın çevresindeki dönüşünü 30,4 günde tamamlamaktadır.

Sistemin iki Jüpiter-kütleli gezegeni, yıldızdan 0,116 ile 0,227 AU'ya kadar uzanan yaşanabilir bölgededir.

13 Haziran 2005'te, Rivera liderliğindeki bir ekip tarafından yapılan daha ileri gözlemler, iki Jüpiter büyüklüğündeki gezegenin yörüngeleri içinde Gliese 876 d olarak adlandırılan üçüncü bir gezegeni ortaya çıkardı. Gliese 876 d'nin Dünya'dan 5,88 kat daha kütleli olduğu ve yer benzeri olduğu düşünülmektedir.

Ocak 2009'da dikey hız ve astronomik ölçüm metotları kullanılarak gezegen b ve c'nin ortak eğime sahip olduğuna karar verildi. Gezegenlerin hemen hemen eş düzlemli olduğu ve yörünge düzlemleri arasında sadece 5,0 derecelik bir fark olduğu görüldü. Gliese 876 sistemi, normal bir yıldız çevresinde gezegenlerin ortak eğiminin tespit edildiği ilk gezegensel sistemdir. Gezegen b ve c nin kütleleri sırasıyla 2,64 ve 0,78 jüpiter kütlesidir. Astronomik ölçümler gliese 876 d'nin kütlesini tespit edemezken, c'nin yörüngesiyle eğiminin aynı olduğu düşünülürse kütlesi Dünya'nın 8,41 katı olabilir.

23 Haziran 2010'da gök bilimciler, Gliese 876 e olarak belirtilen dördüncü bir gezegeni açıkladılar. Bu keşif, en içteki gezegenin yüksek dış merkezliği de dahil olmak üzere diğer üç gezegenin kütle ve yörünge özelliklerini daha iyi sınırlandırdı. Bu aynı zamanda e'nin yörüngesindeki sistemi de doldurdu ki ilave gezegenler bu sistemin yaşında kararsız olacaktır. 2014 yılında, mevcut dikey hızların yeniden analizi, iki ek gezegenin olası varlığını gösterdi. Bu gezegenler, Gliese 876d ile neredeyse aynı kütleye sahip olacaktı. 2018'de ise yüzlerce yeni dikey hız ölçümünü kullanan bir çalışma bu gezegenler için kanıt bulamadı. Bu gezegenlerin hiçbiri yıldızını Dünya perspektifinden geçmediği için özelliklerinin incelenmesi zordur.

## Kaynakça