Yunanistan'da yolsuzluk

**Yolsuzluk,** Yunanistan'da bir sorundur. Uluslararası Şeffaflık Örgütü 2012'de Yunanistan'daki mali krizde yolsuzluğun önemli bir rol oynadığını belirtti (krizin kendisi 2007-2008 küresel mali krizi tarafından tetiklenmiş olsa da Yunanistan ekonomisi yukarıda bahsedilen krize kadar olan dönemin çoğunda iyi bir performans göstermişti). 2012 yılındaki bir tahmine göre, vergi kaçakçılığı Yunan politikacılar tarafından "ulusal bir spor" olarak tanımlandı - yılda 30 milyar avroluk vergi tahsil edilemiyor. 2016 yılındaki bir tahmin, yılda 11 milyar € ile 16 milyar € arasında bir miktarın tahsil edilemediğini belirtti. Diğer önemli tutarlar KDV (satış vergisi) dolandırıcılığı ve kaçakçılık nedeniyle tahsil edilememiştir. 2016 yılında OECD, Yunanistan ve Avrupa Komisyonu, Yunanistan'ın Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Eylem Planı'nın (NACAP) uygulanması için Yunan makamlarının teknik olarak güçlendirilmesi yoluyla Yunanistan'da bütünlüğü artırmak ve yolsuzluğu azaltmak için bir proje başlattı.

Siyasi yolsuzluk da birçok gözlemci tarafından önemli bir sorun olarak kabul edilmektedir.

Çeşitli kaynaklara göre, yolsuzlukla mücadele mevzuatının yetersiz uygulanması ve yolsuzlukla mücadele kurumlarının etkisizliği nedeniyle hükûmetin yolsuzlukla mücadele çabaları etkili olarak değerlendirilmedi. Yolsuzlukla mücadele kurumları, aşırı siyasi etki ve sürekli personel değişimi nedeniyle engellenmiştir. Son zamanlarda medyada üst düzey kamu görevlilerinin yolsuzluk davalarına karıştıkları bildirildi.

## Yunan yolsuzluğunun kökeni iddiası
Yunanistan içindeki ve dışındaki yorumcular, Yunan kültüründeki bu kusuru, Osmanlı Yunanistan'ının Osmanlı İmparatorluğu tarafından yanlış yönetilmesine bağladılar. Osmanlı işgali altındaki Yunanistan'da vergi direnişi bir vatanseverlik biçimi, ve bazen hayatta kalmanın bir koşulu haline gelirken, yolsuzluk özellikle sonraki yüzyıllarda İmparatorluğun yetkilileri arasında yaygındı. Emlak ve ticari vergi sistemleri darmadağın kaldı.

## Yunan vergi kaçakçılığı ve yolsuzluğunun kapsamı

Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün Yolsuzluk Algısı Endeksine göre Yunanistan, krizden önce AB'nin en kötü performans gösteren ülkelerinden biriydi (tabloya bakınız); 2017 itibarıyla, ilgili puan AB'nin son sıralarına geriledi.

2012 verileri, çok az vergi alınan veya hiç vergi alınmayan Yunan "gölge ekonomisi" veya "yeraltı ekonomisinin" tam GSYİH'nın %24,3'ü olduğunu gösterdi - buna kıyasla Estonya için %28,6, Letonya için %26,5, İtalya için %21,6, Belçika için %17.1, İsveç için %14,7, Finlandiya için %13.7 ve Almanya için %13,5 (2017 yılına kadar çoğu AB ülkesiyle birlikte Yunanistan için durum iyileşmiştir). Kendi işinde çalışanların yüzdesinin 2013 yılında AB ortalamasının iki katından fazla olduğu Yunanistan için, vergi kaçakçılığının serbest meslek sahibi çalışan nüfusun yüzdesi ile ilişkili olduğu iyi bilinen bir durumdur.

Vergi Adalet Ağı, Yunanlar tarafından tutulan İsviçre banka hesaplarındaki paranın 20 milyar Euro'nun üzerinde olduğunu belirtti. Yunanistan'ın eski Maliye Bakanı Evangelos Venizelos'un "Yaklaşık 15 bin kişi ve şirketin vergi görevlilerine 37 milyar Euro borcu var" dediği kaydedildi. Ek olarak, TJN, Yunanistan'a ait off-shore şirketlerinin sayısını 10.000'in üzerine çıkarmaktadır.

## Hükümetin gelir toplama çabaları
İngiltere ve Almanya'nın benzer eylemlerinin ardından Yunan hükûmeti, İsviçre'de Yunan vatandaşlarına ait banka hesaplarının vergilendirilmesi için İsviçre ile görüşüyor. 2011'in sonlarında Maliye Bakanlığı, İsviçreli Yunan banka hesap sahiplerinin ya bir vergi ödemek zorunda kalacaklarını ya da banka hesabı sahibinin kimliğinin bilgileri Yunan iç gelir hizmetlerine açıklamak zorunda kalacaklarını açıkladı. Yunan ve İsviçre hükûmetleri bu konuda 2011 yılı sonuna kadar bir anlaşmaya varmayı umuyordu ancak bu süre yeterli olmadı.

2015 yılı tahminleri, Yunanların İsviçre bankalarında saklanan vergiden kaçan vergi miktarının 80 milyar avro civarında olduğunu gösteriyor. O zamana kadar, bu konuyu ele alacak bir vergi anlaşması Yunan ve İsviçre hükûmetleri arasında ciddi bir müzakere altındaydı. 1 Mart 2016'da İsviçre tarafından vergi kaçakçılığına karşı daha etkin bir mücadeleye olanak sağlayacak yeni bir vergi şeffaflığı yasası oluşturan bir anlaşma onaylandı. 2018'den itibaren, hem Yunanistan hem de İsviçre'deki bankalar, vergilendirilmemiş gelirin gizlenme olasılığını en aza indirmek için diğer ülke vatandaşlarının banka hesapları hakkında bilgi alışverişinde bulunacaklar.

### Yolsuzlukla mücadele önlemleri
Kamu Yönetimi Genel Müfettişi çevrimiçi bir memur sayımı başlattı. Bu nüfus sayımıyla bağlantılı olarak bir dizi suçu ortaya çıkardı.

### Vergi tahsilatı iyileştirmeleri
2010 yılında hükûmet bir vergi reformu hayata geçirdi. 2012 yılı, 1.500 Euro'nun üzerindeki tutarlar için gayri nakdi ödemeler vergisinin getirilmesine tanık oldu.

Yunan polisi, yalnızca vergi suçlarıyla ilgilenen özel bir birim kurdu. Almanya, daha verimli bir vergi idaresi oluşturmaya yardımcı olmak için mali yönetim ve vergi inceleme ofisinden uzmanlar önerdi. Ancak aylar sonra, Yunan yetkililerin teklifi kabul edip etmeyeceği belli değildi.

### Forokarta
Forokarta, Yunanistan hükûmeti tarafından Ağustos 2011'de önerilen ve satın alımlar için makbuz tahsilatını kolaylaştırmak için kullanılacak bir "vergi kartıdır"; bu, Yunanistan maliye bakanlığının bireylerin harcamalarını gelirleriyle ve işletmelerin *gerçek* gelirlerini hesaplarıyla karşılaştırarak yaygın vergi kaçakçılığını kısıtlamasına olanak tanıyacaktır. 2015 itibarıyla, bu önlem büyük ölçüde geçersizdir ve başarısız bir proje olarak kabul edilebilir.

## Lagarde listesi
Yunan hükûmeti, 2010 yılında eski Fransız maliye bakanı Christine Lagarde'dan alınan İsviçre bankası HSBC'de hesap sahibi olduğu iddia edilen 1.991 kişinin yer aldığı listeyle ilgili soruşturmayı tamamlamadı. Başlangıçta, yetkililer çeşitli zamanlarda bilgilerin kaybolduğunu veya yanlış yerleştirildiğini iddia etti. 29 Ekim 2012'de hükûmet, şüpheli suçluları kovuşturmak için çalınan bilgileri kullanmayacağını söyleyerek tutumunu değiştirdi. Bunun yerine Yunan makamları, "Lagarde listesi"ni yayınlayan haftalık *Hot Doc* dergisinin editörü ve gazetecisi Kostas Vaxevanis'i tutukladı. İki yıl hapis cezasına çarptırılmasına yol açabilecek mahremiyet yasalarını ihlal etmekle suçlandı. Ancak sadece bir gün süren yargılama sonunda beraat etti. 2015'teki bir başka davada, eski ekonomi bakanı Yorgos Papakonstantinou'yu belge tahrifinden suçlu buldu.

Listede eski Yunanistan Başbakanı Antonis Samaras'ın bir danışmanının yanı sıra eski bir bakan ve Samaras'ın Yeni Demokrasi siyasi partisinin bir üyesi yer alıyor. Listede ayrıca maliye bakanlığındaki yetkililerin isimleri de yer alıyor.

Bay Vaxevanis, hükümetin listede bakanların, iş insanlarının ve güçlü yayıncıların dostlarını içerdiği için harekete geçmediğini düşündüğünü söyledi. Ayrıca Yunan medyasının çoğunu hikayeyi görmezden gelmekle suçladı. "Yunan basını şaşkına döndü" dedi. "Yunanistan'da siyasi seçkinler, iş insanları ve gazeteciler tarafından kullanılan kapalı bir iktidar sistemi var."

## Kaynakça