Jandarma Genel Komutanlığı

**Jandarma Genel Komutanlığı**, Türkiye'de il ve ilçe belediye sınırları dışında kalan veya polis teşkilatı bulunmayan yerler ile sahil güvenlik bulunmayan kıyı, deniz ve sahillerde görev yapan silahlı genel kolluk kuvvetidir. 1983 tarih ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilatı Görev ve Yetkileri Kanunu ile 1934 tarih ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Sâlahiyet Kanunu'nda ve diğer yasalarda kendisine verilen görevleri yerine getiren Jandarma Teşkilatı, İçişleri Bakanlığına bağlı olarak çalışır. Belirlenecek jandarma birlikleri; seferberlik ve savaş hâlinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin emrine geçer.

## Tarihçe

### Osmanlı dönemi
2004 yılına kadar Zaptiye Müşirliğinin kuruluş tarihi olan 16 Şubat 1846'da kurulduğu düşünülen Jandarma Teşkilatı hakkında, 1839 yılına kadar arşiv kayıtlarına rastlandığı için Teşkilatın kuruluş tarihi 1839 olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Kuruluş tarihi tam olarak saptanamadığından 1839 tarihi, Asakir-i Zaptiye Nizamnamesi'nin kabul tarihi olan 14 Haziran 1869 ile birleştirilerek 14 Haziran 1839 tarihi elde edilmiş ve bu tarih Teşkilatın kuruluş günü olarak kutlanmaya başlamıştır.

16 Şubat 1846 tarihinde Seraskerliğe bağlı Zaptiye Müşirliği kurularak eyalet ve sancaklardaki Umuru Zaptiye teşkilatları bu kurum bünyesine alınmıştır. Tek makamdan komuta edilen bu yeni askerî zabıta sınıfı, iç güvenlik ve kamu düzenini sağlamakla görevlendirilmiştir. 14 Haziran 1869 tarihindeyse ilk Jandarma tüzüğü olarak bilinen Asakir-i Zaptiye Nizamnamesi kabul edilmiştir. Nizamname'de öngörüldüğü üzere her vilayette alay, tabur, bölük ve takım şeklinde yapılanan ve personeli piyade ve süvarilerden oluşan Zaptiye Alayları kurulmuştur.

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Sadrazam Mehmet Sait Paşa, Batı tarzı bir zabıta teşkilatı oluşturulmasına yardımcı olmaları için ülkeye İngiliz ve Fransız subaylar davet etmiştir. Yapılan çalışmalar doğrultusunda teşkilatlanmada reformlar yapılarak ve 20 Kasım 1879 tarihinde yine Seraskerliğe bağlı olarak çalışan Umum Jandarma Merkeziyesi kurulmuştur.

Jandarma, 1909 yılında İkinci Meşrutiyet'le kurulan Harbiye Nezâretine bağlanmış ve adı Umum Jandarma Kumandanlığı olarak değiştirilmiştir. Ardından, Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı boyunca bir yandan önceki görevlerine devam etmiş, diğer bir yandan da pek çok cephede ordunun bir parçası olarak ülke savunmasına katkı sağlamıştır.

### Cumhuriyet dönemi
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte pek çok kurumunda olduğu gibi Jandarmada da yeniden düzenlemelere gidilerek 1918 yılında kapatılan Jandarma Astsubay Okulu İzmit'te yeniden açılmış; Sabit Jandarma Bölge Müfettişlikleri ile İl Jandarma Alay Komutanlıkları yeniden yapılandırılmış ve Seyyar Jandarma Birlikleri kuvvetlendirilmiştir. 10 Haziran 1930 tarihli ve 1706 sayılı Jandarma Kanunu doğrultusunda, Komutanlık bugünkü hukuki konumuna ulaşmıştır. 1935 yılına gelindiğinde Jandarma Subayları Harp Okulunda yetiştirilmeye başlanmış; 1937 yılındaysa Jandarma Teşkilat ve Vazife Nizamnamesi kabul edilmiştir. Komutanlık, 1939 yılında Sabit ve Seyyar Jandarma Birlikleri ile Jandarma Eğitim Birlikleri ve Okulları olmak üzere üç kısım olarak yeniden yapılandırılmıştır.

16 Temmuz 1956 tarihli ve 6815 sayılı Kara Sınırlarının Korunması ve Güvenliği Hakkında Kanun, Gümrük ve Tekel Bakanlığına bağlı bir tümen olan Gümrük Umum Kumandanlığının sınır, kıyı ve karasularının güvenliğini sağlama, gümrük bölgelerinde kaçakçılığı engelleyip takip etme ve soruşturma görevlerini Jandarma Genel Komutanlığına verilmiştir. Kanunun kabulünden bir yıl sonra Jandarma Sınır Birlikleri tugay hâline getirilmiş; ayrıca Jandarma Eğitim Tugayları da oluşturmuştur. 1961 yılına gelindiğinde Jandarma Bölge Komutanlıkları kurulmuş; iki yıl sonra Foça'da Jandarma Komando Okulu açılarak Jandarma Komando Birlikleri kurulmuştur. 1968 yılında Diyarbakır'a Hafif Helikopter Bölük Komutanlığı ismiyle Jandarma Havacılık Birliği kurulmuştur. Daha sonra Jandarma Komando ve Havacılık Birlikleri, 1974 yılında düzenlenen Kıbrıs Barış Harekâtı'na katılmıştır.

12 Eylül Askerî Darbesi'nin ardından 1982 yılında kıyı ve karasuların korunması görevi Sahil Güvenlik Komutanlığına devredilmiş; bir yıl sonra 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu kabul edilmiştir. 1988 yılına gelindiğinde kara sınırlarının korunması ve güvenliğinin sağlanması görevleri Kara Kuvvetleri Komutanlığına verilmiş olsa da İran ve Suriye sınırının bir kısmı ile Irak sınırının tamamının korunması hâlâ Jandarmanın sorumluluğundadır. Daha sonra, 23 Mart 1989 tarihinde başlatılan, suç delillerinin bilimsel ve teknolojik yöntemlerle araştırılmasına yönelik bir çalışma kapsamında, 1993 yılında Ankara'ya Jandarma Kriminal Daire Başkanlığı, 1994 yılında Van, 1998 yılında Bursa, 2005 yılındaysa Aydın Jandarma Bölge Kriminal Laboratuvar Amirlikleri kurulmuştur. Daha sonra Bursa Laboratuvarı, AB'nin desteğiyle yeni bir hizmet binası inşa edilmek suretiyle İstanbul'a taşınmıştır. Aydın Laboratuvarının ise 2025 yılı içerisinde öz kaynaklarla İzmir'e inşa edilen yeni modern laboratuvar binasına taşınması planlanmaktadır.

15 Temmuz Askerî Darbe Girişimi'nin ardından ilan edilen olağanüstü hâl kapsamında çıkan 25 Temmuz 2016 tarihli ve 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Jandarma yapısında sivilleştirmelere gidilerek tamamen İçişleri Bakanlığına bağlanmıştır.

Cumhuriyet tarihinde ilk kez; Jandarma Genel Komutanlığında bir kadın, generalliğe terfi etti: Özlem Yılmaz, 2022 yılında tuğgeneral rütbesine terfi ederek Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkan Yardımcısı olarak atandı.

## Yapılanma
### Geçmiş
Jandarma Genel Komutanlığı, 15 Temmuz Darbe Girişimi'nin ardından çıkartılan 668 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi'nden önce Türk Silahlı Kuvvetlerinin bir parçası olarak Silahlı Kuvvetlerle ilgili görevleri, eğitim ve öğrenim bakımından Genelkurmay Başkanlığına, emniyet ve asayiş işleriyle diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi yönündense İçişleri Bakanlığına bağlı; Jandarma Genel Komutanı'ysa İçişleri Bakanı'na karşı sorumluydu. Genelkurmay Başkanlığınca lüzum görülen hâller ile sıkıyönetim, seferberlik ve savaş hâllerinde gerekli olan bölümü ile Kuvvet Komutanlıkları emrine girer, kalan bölümü ile Jandarma Genel Komutanlığı emrinde normal görevlerine devam ederdi.

2015 yılındaki İç Güvenlik Reformu kapsamında Jandarma Genel Komutanlığının askerî yapısı gevşetilmiş ve bağlılık yönünden İçişleri Bakanlığının rolü daha da etkin hâle getirilmiştir. Reform kapsamında İl Jandarma Komutanlarının; Jandarma Genel Komutanı, Genelkurmay Başkanı, İçişleri Bakanı, Başbakan ve Cumhurbaşkanı'nın imzalayacağı müşterek bir kararnameyle; İlçe Jandarma Komutanlarının ise Jandarma Genel Komutanı'nın teklifi ve İçişleri Bakanı'nın onayıyla atanması öngörülmüştür.

### Günümüz
668 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesi ile Komutanlık yapısı daha sivil hâle getirilmiştir. Bu amaçla Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'ndaki Jandarmanın, Türk Silahlı Kuvvetlerinin bir parçası olarak Silahlı Kuvvetlerle ilgili görevleri, eğitim ve öğrenim bakımından Genelkurmay Başkanlığına bağlı olduğuna yönelik hüküm kaldırılmış; Komutanlık tamamen İçişleri Bakanlığına bağlanmıştır. Komutanlık teşkilatının; kuruluş, kadro ve konuş yerlerinin Türk Silahlı Kuvvetleri esaslarına göre Genelkurmay Başkanlığının görüşü alınarak düzenlenmesi hükmü kaldırılmış; Komutanlığın, Kuvvet Komutanlıkları emrine girmesi durumu da yeniden düzenlenmiştir. Savaş ve seferberlik hâllerinde ise hangi birimlerin emre gireceğinin belirlenmesinde Genelkurmay Başkanlığının görüşünün alınması öngörülmüştür.

Jandarma Genel Komutanı ile Yardımcılarının, generallerin ve İl Jandarma Komutanlarının atamalarında Genelkurmay Başkanlığının teklifi gerekliliği kaldırılarak diğer subay ve astsubayların atanmalarında İçişleri Bakanlığı yetkili kılınmıştır.

## Görevleri

2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'na göre jandarmanın görevleri; adli, askerî, mülki ve diğer görevler olmak üzere dört ana başlık altında toplanmaktadır.

### Adli

* Suç ve suçluları ortaya çıkarmak
* Suçluları yakalamak
* Suç delillerini adli makamlara intikal ettirmek
* Cumhuriyet savcısının talimatı ile hazırlık soruşturması yapmak

### Mülki
* Genel emniyet ve asayişin sağlanmasına yönelik hizmetlerin ilgili mevzuata uygun olarak yürütülmesini sağlamak
* Toplumun asayiş suçundan nasıl korunacağı hakkında halkın bilgilendirilmesi, çocukların ve gençlerin suça yönelmesi ve suçta kullanılmasını önleyici tedbirlerin alınması hizmetlerini yürütmek
* Asayiş suçları hakkındaki bilgi ve istatistikleri değerlendirmek, suç analizi yapmak veya yaptırmak ve bunları değerlendirerek asayiş suçlarının önlenmesi için suçla mücadele yöntemlerini belirlemek,
* Suç işlenmesini önleyici faaliyetleri yürütmek,
* Kaçakçılığı engellemek, takip etmek ve soruşturmak
* Ceza infaz kurumlarının ve tutukevlerinin dış korunmalarını yapmak, başta adli makamlar olmak üzere çeşitli kurum ve kuruluşlara hükümlü ve tutuklu sevk etmek, cezaevleri arası nakilleri gerçekleştirmek.

### Askerî
* Kanunlarla verilen askerî hizmetleri yerine getirmek

### Diğer
*Adli, askerî ve mülki görevler dışında kalan, kanun ve nizamlar ile emir ve alınan kararlar doğrultusunda yürütülmesi gereken, tesis ve şahıs koruması ile nakil emniyeti gibi görevlerdir.

## Birimler
Merkez ve taşra teşkilatında 2016 sonrasında gerçekleşen reformlarla köklü değişiklikler yaşanmıştır. Yurt sathından konuşlu bulunan 10'un üzerindeki bölge komutanlığı sayısı 6'ya düşürülmüştür. Bu değişiklikteki ana amaç güvenlik riskinin daha az olduğu bölgelerde bölge jandarma komutanlığı gibi bürokratik yapıların ortadan kaldırılmasıdır. Ancak geçmişte güvenlik riski yoğun olan bölgelerde koordinasyon ve operasyonel esneklik amacıyla bölge komutanlıkları bulunmaktadır. Bunun yanında askerî kimliğin yanında gelişen kolluk vazifesine yönelik adımlar atılmış ve birçok birim tugay/ alay/ tabur gibi isimleri bırakıp merkez, daire başkanlığı gibi görev belirten ünvanları kullanmaya başlamıştır. Bölge jandarma komutanlığı çatısı altında bulunmayan il jandarma komutanları doğrudan Genel Komutana bağlıdır.

2023 yılı İl J.K.larının atamasında ise 6'ya düşürülen tüm bölge komutanlıkları kapatılmıştır.

### Genel Komutana Doğrudan Bağlı Birimler
* Teftiş Kurulu Başkanlığı
** Plan ve Koordinasyon Daire Başkanlığı 
** Raporlama ve İnceleme Daire Başkanlığı 
* İç Denetim Başkanlığı
*Genel Sekreterlik
**Halkla İlişkiler ve Bilgi Edinme Şube Müdürlüğü
*Jandarma Asayiş Kolordu Komutanlığı (Van)
*İl Jandarma Komutanlıkları (81)

### Genel Komutan Yardımcısı 1
*Asayiş Başkanlığı 
**Asayiş Daire Başkanlığı
**Cari Harekât Daire Başkanlığı 
**Ceza ve Tevkifevleri Daire Başkanlığı
**Eğitim ve Öğretim Daire Başkanlığı 
**Göçmen Kaçakçılığı ve İnsan Ticareti ile Mücadele Daire Başkanlığı
**Kaçakçılık İstihbarat Harekât ve Bilgi Toplama Dairesi Başkanlığı 
**Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Dairesi Başkanlığı 
**Koruma Daire Başkanlığı 
**Siber Suçlarla Mücadele Daire Başkanlığı 
**Terörle Mücadele Daire Başkanlığı 
**Teşkilat ve Kadro Daire Başkanlığı 
**Trafik Daire Başkanlığı 
***Trafik Eğitim ve Tanıtım Faaliyetleri Şube Müdürlüğü
**Trafik Okul Komutanlığı 
**Otoyol Jandarma Timleri 
*Personel Başkanlığı
**Merkez Daire Başkanlığı 
**Personel İşlem Daire Başkanlığı 
**Personel Plan ve Yönetim Daire Başkanlığı 
**Tayin Daire Başkanlığı
**Anıttepe Askeri Gazino Müdürlüğü 
**Çanakkale Özel Eğitim Merkez Komutanlığı 
**Kumburgaz Özel Eğitim Merkez Komutanlığı 
**Side Özel Eğitim Merkez Komutanlığı 
*Jandarma Özel Asayiş Komutanlığı 
**1'inci Jandarma Komando Özel Operasyon Tabur Komutanlığı
**2'nci Jandarma Komando Özel Operasyon Tabur Komutanlığı
**3'üncü Jandarma Komando Özel Operasyon Tabur Komutanlığı
**4'üncü Jandarma Komando Özel Operasyon Tabur Komutanlığı
**Jandarma Komando Arama Kurtarma Tabur Komutanlığı
*İstihbarat Başkanlığı
**Bilişim ve Teknik İstihbarat Daire Başkanlığı 
**İstihbarat Daire Başkanlığı 
**Jandarma İstihbarat Okul Komutanlığı
**Plan ve Güvenlik Daire Başkanlığı 
*Havacılık Başkanlığı 
**Havacılık Daire Başkanlığı 
**İdari Yönetim Daire Başkanlığı 
**Jandarma Havacılık Okul Komutanlığı 
**Jandarma İHA Komutanlığı 
***Aydın Jandarma Taktik İHA Birlik Komutanlığı 
***Cizre Jandarma Taktik İHA Birlik Komutanlığı 
***Çorlu Jandarma Taktik İHA Birlik Komutanlığı 
***Elazığ Jandarma Taktik İHA Birlik Komutanlığı 
***Gaziantep Jandarma Taktik İHA Birlik Komutanlığı
***Van Jandarma Taktik İHA Birlik Komutanlığı
**Ankara Jandarma Hava Grup Komutanlığı
**Aydın Jandarma Filo Komutanlığı 
**Diyarbakır Jandarma Hava Grup Komutanlığı 
**Van Jandarma Filo Komutanlığı 
**Destek Grup Komutanlığı 
***Ankara Jandarma Hava Bakım Komutanlığı 
*Muhabere Elektronik Bilgi Sistemleri Başkanlığı
**Haberleşme ve Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığı 
**Yazılım Geliştirme Daire Başkanlığı 
**MEBS ve Siber Güvenlik Komutanlığı 
***Haberleşme ve Bilişim Sistemleri Birlik Komutanlığı 
**Muhabere Elektronik ve Bilgi Sistemleri Grup Komutanlığı 
***Güvercinlik MEBS İşletme Tabur Komutanlığı 
***Yenimahalle MEBS İşletme Tabur Komutanlığı 
*Jandarma Kriminal Başkanlığı
**Ankara Jandarma Kriminal Laboratuvar Müdürlüğü
**İstanbul Jandarma Kriminal Laboratuvar Müdürlüğü
**Aydın Jandarma Kriminal Laboratuvar Müdürlüğü
**Van Jandarma Kriminal Laboratuvar Müdürlüğü
*Destek Kıt'alar Grup Komutanlığı

### Genel Komutan Yardımcısı 2
*Strateji ve Dış İlişkiler Başkanlığı
**Dış İlişkiler Daire Başkanlığı 
**Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı
*Denetleme Başkanlığı
*Hukuk Hizmetleri Başkanlığı
**Dava İşleri Daire Başkanlığı
**Hukuk İşleri Daire Başkanlığı
*Jandarma Lojistik Komutanlığı 
**Bando Komutanlığı 
** İdari Yönetim Daire Başkanlığı 
** Bakım Komutanlığı
** İkmal Komutanlığı 
** Lojistik Teknik ve Yardımcı Branşlar Eğitim Merkezi Komutanlığı 
** Lojistik Başkanlığı
*Mali Hizmetler Başkanlığı
**Bütçe ve Muhasebe Daire Başkanlığı 
**İç Kontrol Daire Başkanlığı
**Plan ve Mali Kontrol Daire Başkanlığı
*Jandarma Gücü Komutanlığı

### Genel Komutan Yardımcısı 3
* Bornova Jandarma Komando Tugay Komutanlığı
** Hizmet Destek Komutanlığı 
** Bornova 1'inci Jandarma Komando Tabur Komutanlığı 
** Bornova 2'nci Jandarma Komando Tabur Komutanlığı
** Bornova 3'üncü Jandarma Komando Tabur Komutanlığı
** Bornova 4'üncü Jandarma Komando Tabur Komutanlığı
** Bornova 5'inci Jandarma Komando Tabur Komutanlığı
* Foça Jandarma Komando Eğitim Komutanlığı 
** Foça Jandarma Bando Komutanlığı
** Hizmet Destek Komutanlığı 
** Jandarma Komando Okul Komutanlığı
** Jandarma Komando Atış Okul Komutanlığı 
** Aydın Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı 
** Kırkağaç Jandarma Komando Eğitim Merkez Komutanlığı
** Seferihisar Jandarma Muhabere Eğitim Merkezi Komutanlığı 
** Yenifoça Jandarma Komando Teröristle Mücadele Harekâtı Okul Komutanlığı 
* Bilecik Jandarma Eğitim Komutanlığı
** Hizmet Destek Komutanlığı 
** Bilecik Jandarma Eğitim Alay Komutanlığı 
*** Bilecik 1'inci Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı 
*** Bilecik 2'nci Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı
*** Bilecik 3'üncü Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı
** Çanakkale Jandarma Eğitim Merkez Komutanlığı 
*** Çanakkale 1'inci Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı 
*** Çanakkale 2'nci Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı
*** Ezine 3'üncü Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı 
*** Ezine 4'üncü Jandarma Eğitim Tabur Komutanlığı
** Kastamonu Jandarma Komando Eğitim Merkez Komutanlığı 
*** Kastamonu 1'inci Jandarma Komando Eğitim Tabur Komutanlığı 
*** Kastamonu 2'nci Jandarma Komando Eğitim Tabur Komutanlığı
** Safranbolu Jandarma Komando Eğitim Merkez Komutanlığı 
*** Safranbolu 1'inci Jandarma Komando Eğitim Tabur Komutanlığı 
*** Safranbolu 2'nci Jandarma Komando Eğitim Tabur Komutanlığı
**Söğüt Jandarma Ulaştırma Eğitim Merkezi Komutanlığı 
* Jandarma At ve Köpek Eğitim Merkezi Komutanlığı

### İl Jandarma Komutanlıkları
* Adana İl Jandarma Komutanlığı
* Adıyaman İl Jandarma Komutanlığı
* Afyonkarahisar İl Jandarma Komutanlığı
* Ağrı İl Jandarma Komutanlığı
** Patnos Jandarma Komando Alay Komutanlığı
* Aksaray İl Jandarma Komutanlığı
* Amasya İl Jandarma Komutanlığı
* Ankara İl Jandarma Komutanlığı
* Antalya İl Jandarma Komutanlığı
* Ardahan İl Jandarma Komutanlığı
* Artvin İl Jandarma Komutanlığı
* Aydın İl Jandarma Komutanlığı
* Balıkesir İl Jandarma Komutanlığı
* Bartın İl Jandarma Komutanlığı
* Batman İl Jandarma Komutanlığı
* Bayburt İl Jandarma Komutanlığı 
* Bilecik İl Jandarma Komutanlığı
* Bingöl İl Jandarma Komutanlığı 
** Kiğı Jandarma Komando Alay Komutanlığı
* Bitlis İl Jandarma Komutanlığı
* Bolu İl Jandarma Komutanlığı
* Burdur İl Jandarma Komutanlığı
* Bursa İl Jandarma Komutanlığı
* Çanakkale İl Jandarma Komutanlığı
* Çankırı İl Jandarma Komutanlığı
* Çorum İl Jandarma Komutanlığı
* Denizli İl Jandarma Komutanlığı
* Diyarbakır İl Jandarma Komutanlığı
** Diyarbakır Jandarma Özel Harekât Tabur Komutanlığı
** Lice Jandarma Komando Alay Komutanlığı 
** Silvan Jandarma Komando Alay Komutanlığı
* Düzce İl Jandarma Komutanlığı
* Edirne İl Jandarma Komutanlığı
* Elazığ İl Jandarma Komutanlığı 
* Erzincan İl Jandarma Komutanlığı
* Erzurum İl Jandarma Komutanlığı
** Erzurum Jandarma Özel Harekât Tabur Komutanlığı
* Eskişehir İl Jandarma Komutanlığı
* Gaziantep İl Jandarma Komutanlığı
* Giresun İl Jandarma Komutanlığı
** Giresun Jandarma Özel Harekât Tabur Komutanlığı
* Gümüşhane İl Jandarma Komutanlığı
* Hakkâri İl Jandarma Komutanlığı
* Hatay İl Jandarma Komutanlığı
* Iğdır İl Jandarma Komutanlığı
** Iğdır Jandarma Komando Tabur Komutanlığı
* Isparta İl Jandarma Komutanlığı
* İstanbul İl Jandarma Komutanlığı
* İzmir İl Jandarma Komutanlığı
* Kahramanmaraş İl Jandarma Komutanlığı
* Karabük İl Jandarma Komutanlığı
* Karaman İl Jandarma Komutanlığı
* Kars İl Jandarma Komutanlığı
* Kastamonu İl Jandarma Komutanlığı
* Kayseri İl Jandarma Komutanlığı
* Kırıkkale İl Jandarma Komutanlığı
* Kırklareli İl Jandarma Komutanlığı
* Kırşehir İl Jandarma Komutanlığı
* Kilis İl Jandarma Komutanlığı
* Kocaeli İl Jandarma Komutanlığı
* Konya İl Jandarma Komutanlığı
* Kütahya İl Jandarma Komutanlığı
* Malatya İl Jandarma Komutanlığı
* Manisa İl Jandarma Komutanlığı
* Mardin İl Jandarma Komutanlığı
* Mersin İl Jandarma Komutanlığı
* Muğla İl Jandarma Komutanlığı
* Muş İl Jandarma Komutanlığı 
* Nevşehir İl Jandarma Komutanlığı
* Niğde İl Jandarma Komutanlığı
* Ordu İl Jandarma Komutanlığı
* Osmaniye İl Jandarma Komutanlığı
* Rize İl Jandarma Komutanlığı
* Sakarya İl Jandarma Komutanlığı
* Samsun İl Jandarma Komutanlığı
* Siirt İl Jandarma Komutanlığı
* Sinop İl Jandarma Komutanlığı
* Sivas İl Jandarma Komutanlığı
* Şanlıurfa İl Jandarma Komutanlığı
* Şırnak İl Jandarma Komutanlığı
** Çakırsöğüt Jandarma Komando Tugay Komutanlığı
** Beytüşşebap Jandarma Komando Alay Komutanlığı
** Akçay Jandarma Komando Alay Komutanlığı
* Tekirdağ İl Jandarma Komutanlığı
* Tokat İl Jandarma Komutanlığı
** Tokat Jandarma Özel Harekât Tabur Komutanlığı
** Tokat Jandarma Komando Tabur Komutanlığı (Köklüce)
* Trabzon İl Jandarma Komutanlığı
* Tunceli İl Jandarma Komutanlığı 
** Tunceli 1'inci Jandarma Özel Harekât Tabur Komutanlığı
** Tunceli 2'nci Jandarma Özel Harekât Tabur Komutanlığı
* Uşak İl Jandarma Komutanlığı
* Van İl Jandarma Komutanlığı
* Yalova İl Jandarma Komutanlığı
* Yozgat İl Jandarma Komutanlığı
* Zonguldak İl Jandarma Komutanlığı

## Rütbeler
Rütbe dizilimi aşağıdaki gibidir:

### Subay rütbeleri

### Astsubay rütbeleri

### Uzman jandarma rütbeleri

### Uzman erbaş rütbeleri

## Kılık ve kıyafet (yaz)

## Ayrıca bakınız
* Jandarma genel komutanları listesi
* Jandarma Genel Komutanlığı envanteri listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*