1936 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimleri

**1936 Amerika Birleşik Devletleri başkanlık seçimi**, 3 Kasım 1936 Salı günü yapılan 38. dört yıllık başkanlık seçimiydi. Büyük Buhran'ın ortasında, görevdeki Demokrat Başkan Franklin D. Roosevelt, Kansas'ın Cumhuriyetçi Valisi Alf Landon'u ezici bir zaferle mağlup etti. Roosevelt, 1820 seçimlerinden bu yana en yüksek halk oyu oranını (%60.8) ve seçim oyu oranını (%98.49, Maine ve Vermont dışındaki tüm eyaletleri kazanarak) elde etti. Bu büyük zafer, Yeni Düzen Koalisyonu'nun kontrolünü pekiştirdi.

Roosevelt ve Başkan Yardımcısı John Nance Garner, muhalefet olmadan yeniden aday gösterildi. Parti liderlerinin desteğiyle, Landon, 1936 Cumhuriyetçi Ulusal Kongresi'nde ilerici Senatör William Borah'ı mağlup ederek partisinin başkanlık adaylığını kazandı. Popülist Birlik Partisi, başkanlık için Kongre Üyesi William Lemke'yi aday gösterdi.

Seçim, Büyük Buhran'ın sekizinci yılına girdiği bir dönemde gerçekleşti. Roosevelt, Yeni Düzen ekonomik politikasının hükümlerini Kongre ve mahkemelerden geçirmek için çalışıyordu. Ancak, Sosyal Güvenlik ve işsizlik yardımları gibi halihazırda yürürlüğe koyduğu Yeni Düzen politikaları, Amerikalıların çoğu tarafından oldukça popüler bulunuyordu. Orta yolcu bir politikacı olan Landon, Yeni Düzen'in büyük bir kısmını kabul etti, ancak israf ve verimsizlik nedeniyle eleştirdi.

Roosevelt, 1850'lerdeki Demokrat ve Cumhuriyetçi partiler arasındaki tekelleşmiş kontrolün yükselişinden bu yana en büyük seçim zaferini kazandı. Roosevelt, halk oylarının %60.8'ini alırken, Landon %36.56 ve Lemke %1.96 oy aldı. Roosevelt, Maine ve Vermont dışındaki tüm eyaletleri kazanarak, toplamda 523 seçim oyu ve seçim oylarının %98.49'unu elde etti. Bu, 1820'den bu yana en büyük Seçim Kurulu payı ve bir aday tarafından alınan en büyük ikinci ham seçim oyu sayısıydı; bir Demokrat için ise en büyük oy oranıydı. Roosevelt ayrıca, bir Demokrat için tarihteki en geniş halk oyu farkını kazandı, ancak Lyndon Johnson, 1964'te biraz daha yüksek bir halk oyu payı kazandı. Roosevelt'in 523 seçim oyu, Amerikan tarihinde sadece üç kez bir başkanlık adayının 500'den fazla seçim oyu aldığı ilk olaydı (diğerleri 1972 ve 1984'te) ve Roosevelt'i bu başarıyı elde eden tek Demokrat başkan yaptı.

## Adaylar

### Demokrat Parti Adayları
Suikaste uğramasından önce, Louisiana Senatörü Huey Long'dan bir meydan okuma gelmişti. Ancak, beklenmedik ölümü nedeniyle, Başkan Roosevelt çeşitli eyalet favorilerinin yanı sıra sadece bir ön seçim rakibiyle karşı karşıya kaldı. New York'tan New Deal karşıtı bir avukat olan Henry Skillman Breckinridge, Roosevelt'e karşı dört ön seçimde yarışmak için başvuruda bulundu. Breckinridge'in, Demokratlar arasındaki New Deal popülaritesine meydan okuması feci bir şekilde başarısız oldu. New Jersey'de, Başkan Roosevelt tercih oyu için başvuruda bulunmadı ve Breckinridge'e karşı bu ön seçimi kaybetti, ancak yine de yazılı oylarla %19 oranında destek aldı. Roosevelt'in delege adayları, New Jersey ve diğer yerlerdeki yarışlarda zafer kazandı. Diğer ön seçimlerde, Breckinridge'in en iyi sonucu Maryland'de %15 oy oranı oldu. Genel olarak, Roosevelt ön seçimlerde oyların %93'ünü alırken, Breckinridge %2.5 oy oranında kaldı.

Demokrat Parti Kongresi 23-27 Temmuz tarihleri arasında Philadelphia'da yapıldı. Delegeler, mevcut Başkan Roosevelt ve Başkan Yardımcısı John Nance Garner'ı oybirliğiyle yeniden aday gösterdi. Roosevelt'in talebi üzerine, Güney'e de facto veto gücü veren üçte iki kuralı kaldırıldı.

### Cumhuriyetçi Parti Adayları
1932 başkanlık seçimlerinde eski Başkan Herbert Hoover'ın ağır yenilgisinin yanı sıra o yıl yaşanan kongre kayıpları, Cumhuriyetçi Parti'nin büyük ölçüde yönsüz olarak görülmesine neden oldu. Gerçekte, Hoover parti mekanizmasını kontrol altında tutmayı sürdürüyordu ve geri dönüş yapmayı ümit ediyordu, ancak bu tür umutlar 1934 ara seçimlerinde Cumhuriyetçilerin daha da fazla kayıp yaşamasıyla suya düştü. Bu durum, New Deal'in halk arasındaki popülaritesini açıkça gösterdi. Ünlü Senatör Huey Long'un beklenen üçüncü parti adaylığı, Hoover'ın umutlarını kısa bir süreliğine yeniden alevlendirdi, ancak bu umutlar da Long'un Eylül 1935'te suikaste uğramasıyla hızla sona erdi. Hoover, sonrasında herhangi bir taslak çabalarını aktif olarak reddetmeyi kabul etmemesine rağmen, özel olarak aday gösterilme olasılığının düşük olduğunu ve Roosevelt'e karşı bir rövanşta galip gelme ihtimalinin daha da düşük olduğunu kabul etti. Taslak çabaları, Hoover'ın yönetimiyle ilişkilendirilmemiş olan eski Başkan Yardımcısı Charles G. Dawes ve Senato Azınlık Lideri Charles L. McNary gibi birkaç önde gelen Cumhuriyetçiye odaklandı, ancak her iki isim de aday olma konusunda hızlı bir şekilde ilgi göstermediklerini belirttiler.

1936 Cumhuriyetçi Parti Ulusal Kongresi, 9-12 Haziran tarihleri arasında Cleveland, Ohio'da yapıldı. Birçok aday Cumhuriyetçi Parti'nin adaylığını arzulasa da, yalnızca iki aday, Kansas Valisi Alf Landon ve Idaho Senatörü William Borah, ciddi adaylar olarak değerlendirildi. Kaliforniya'dan County Savcısı Earl Warren, Güney Dakota Valisi Warren Green ve Ohio'dan Stephen A. Day kendi ön seçimlerini kazandılarsa da, yetmiş yaşındaki Borah, iyi bilinen bir ilerici ve "isyancı" olarak Wisconsin, Nebraska, Pennsylvania, Batı Virginia ve Oregon ön seçimlerini kazandı ve Knox'un Illinois ve Green'in Güney Dakota'daki ön seçimlerinde oldukça güçlü performans sergiledi. Ancak parti mekanizması neredeyse oybirliğiyle, Massachusetts ve New Jersey'deki ön seçimleri kazanan ve toplantılarda ve eyalet parti kongrelerinde üstünlük sağlayan, zengin bir iş adamı ve merkezci olan Landon'u destekledi.

Knox, Landon'un başkan yardımcılığı seçimi olmak üzere geri çekildi (New Hampshire Valisi Styles Bridges'in reddedilmesinin ardından) ve Day, Green ve Warren delege serbest bıraktılar, kongrede oy dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

Alf Landon: 984

William Borah: 19

## Seçim Kampanyası
Landon, nadiren seyahat eden etkisiz bir kampanya yürüten bir aday olarak kendini gösterdi. FDR ve Sosyal Güvenlik'e yönelik eleştirilerin çoğu, bizzat Landon'dan ziyade Cumhuriyetçi kampanya stratejistleri tarafından geliştirildi. Aday gösterildikten sonraki iki ay boyunca, Landon hiçbir kampanya etkinliğine katılmadı. Köşe yazarı Westbrook Pegler, Landon'un bu kayboluşunu alaya alarak şöyle yazdı: "Topeka, Kansas'tan Alfred M. Landon'un kaybolmasıyla ilgili büyük bir gizem var... Kayıp Kişiler Bürosu, Landon'un fotoğrafını ve diğer bilgilerini içeren bir alarm bülteni yayınladı ve onun nerede olduğuna dair bilgi sahibi olan herkesin doğrudan Cumhuriyetçi Ulusal Komitesi ile iletişime geçmesi istendi."

Landon, Roosevelt'e saygı duyuyor ve onu takdir ediyordu, New Deal'in çoğunu kabul ediyordu, ancak onun iş dünyasına karşı düşmanca olduğunu ve fazla israf ve verimsizlik içerdiğini düşünüyordu. Kampanyanın ilerleyen dönemlerinde, Landon, Roosevelt'i anayasayı çiğneyerek çok fazla güç toplamakla ve bu şekilde yolsuzlukla suçladı:

"Başkan doğruyu söyledi... 'Yeni kamu güçleri araçları inşa ettik' diye övündüğünde doğruyu söyledi. Bu araçların 'halkın özgürlüklerine prangalar... ve... kamuya kölelik' getirebileceğini söylediğinde doğruyu söyledi. Bu güçler, yalnızca geçici olarak verildiği anlayışıyla tanınmıştı. Ancak, bu güçler elde edildikten ve acil durum açıkça sona erdikten sonra, bu güçten vazgeçildiği takdirde yeni bir acil durumun ortaya çıkacağı söylendi. Başka bir deyişle, Başkan'ın elindeki gücün yoğunlaşması geçici bir acil durum meselesi değil, kalıcı bir ulusal politika meselesiydi. Benim görüşüme göre 1933'teki acil durum sadece bir bahaneydi... Bu Yönetimin politikalarını tanımlamak için kullandığı ulusal ekonomik planlama terimi, Amerikan sisteminin temel ideallerini ihlal eder... Ekonomik planlamanın bedeli ekonomik özgürlüğün kaybıdır. Ve ekonomik özgürlük ile kişisel özgürlük el ele gider."

Franklin Roosevelt'in 1936 kampanyasındaki en dikkat çekici konuşması, 31 Ekim'de New York City'deki Madison Square Garden'da yaptığı bir konuşmaydı. Roosevelt, New Deal'i güçlü bir şekilde savundu:

"Bu millet, on iki yıl boyunca duymayan, görmeyen, hiçbir şey yapmayan bir hükümetin pençesindeydi. Millet Hükümete baktı ama Hükümet başka tarafa baktı. Altın buzağı ile geçen dokuz alaycı yıl ve üç uzun kırbaç yılı! Borsa spekülasyonuyla geçen dokuz deli yıl ve ekmek kuyruklarında geçen üç uzun yıl! Serapla geçen dokuz çılgın yıl ve üç uzun yıl süren umutsuzluk! Güçlü etkiler bugün, hükümetin en ilgisiz olanının en iyi olduğu doktriniyle, o tür bir hükümeti geri getirmeye çabalıyorlar.

Dört yıldır, parmaklarını oynamak yerine kollarını sıvayan bir yönetiminiz var. Kollarımız sıvalı kalacak.

Barışın eski düşmanlarıyla—iş ve finansal tekel, spekülasyon, pervasız bankacılık, sınıf antagonizması, bölgeselcilik, savaşta kar elde etme—mücadele etmek zorunda kaldık. Onlar, Amerika Birleşik Devletleri hükümetini kendi işlerinin basit bir eklentisi olarak görmeye başlamışlardı. Şimdi biliyoruz ki organize para tarafından yönetilen hükümet, organize bir çete tarafından yönetilen hükümet kadar tehlikelidir.

Tarihimizde bu güçler, hiçbir zaman bugün olduğu kadar tek bir adaya karşı birleşmemişti. Hepsi bana karşı nefretlerinde birleşmiş durumda—ve bu nefretlerini memnuniyetle karşılıyorum."

## Seçim Sonuçları
Roosevelt, 48 eyaletin 46'sını kazanarak büyük bir zafer elde etti ve Kongre'ye birçok yeni Demokrat üye kazandırdı. Lyndon B. Johnson'ın 1964'teki %61,05 oy oranının ardından, Roosevelt'in %60,8 oy oranı, ABD tarihinde (1824'ten beri, çoğu ya da tüm eyaletlerin halk oylamasına sahip olduğu dönemde) en büyük ikinci oy yüzdesidir ve Roosevelt'in %98,49'luk seçim kurulu oyu, iki partili rekabet içinde elde edilen en yüksek orandır.

Cumhuriyetçi Parti, Temsilciler Meclisi'ndeki sandalye sayısını 88'e, Senato'daki sandalye sayısını ise 16'ya düşürdü ve 1936 seçimlerinde sadece dört valilik kazanabildi. Roosevelt, o dönemde kaydedilen en yüksek seçici kurul oy sayısını elde etti ve bu sayı, o zamandan bu yana yalnızca 1984'te Ronald Reagan tarafından, yedi fazladan seçici kurul oyu daha bulunmasıyla aşılabildi. Garner, aynı zamanda bir başkan yardımcısı için en yüksek seçim kurulu oy yüzdesini kazandı.

Landon, sadece sekiz seçim kurulu oyu kazandı ve bu, 1912'deki başarısız yeniden seçim kampanyasında William Howard Taft'ın kazandığı toplam oyla eşit oldu. 2023 itibarıyla, bu, büyük bir parti adayının elde ettiği en düşük seçim kurulu oyu toplamıdır; bu oydan sonra en düşük sayı, Reagan'ın 1984'teki rakibi Walter Mondale'ın kazandığı 13 seçim kurulu oyudur.

Roosevelt, on iki büyük şehirde net oy sayısını 1932 seçimlerinde 1.791.000 oydan 3.479.000 oya çıkararak 1920'den 1948'e kadar herhangi bir başkan adayı için en yüksek sayıya ulaştı. 1932 seçimlerinde Hoover'a oy veren Philadelphia ve Columbus, Ohio, 1936 seçimlerinde Roosevelt'e oy verdi. 1932 seçimlerinde siyah seçmenlerin çoğunluğu Cumhuriyetçi olmasına rağmen, Roosevelt 1936 seçimlerinde siyah seçmenlerin üçte ikisini kazandı.

Roosevelt, Güney Carolina'da oyların %98,57'sini alarak, bir başkanlık seçiminde bir rakibi olan bir adayın herhangi bir eyalette elde ettiği en yüksek oy yüzdesine ulaştı (bu, 1832'de Alabama, Georgia, Mississippi ve Missouri'de rakipsiz olarak %100 oy kazanan Andrew Jackson'ı dışarıda bırakır).

Bu, Demokratların Batı'da büyük bir zafer kazandığı son seçim oldu; Demokratlar Kansas dışındaki tüm eyaletleri %10'dan fazla farkla kazandı. Büyük Ovalar'ın batısında, Roosevelt sadece sekiz ilçeyi kaybetti. 1936'dan bu yana, sadece Richard Nixon 1972'de (sadece 19 ilçeyi kaybederek) ve Ronald Reagan 1980'de (sadece yirmi ilçeyi kaybederek) böyle orantısız bir oranı yakalamayı başardı.

3.095 ilçe, kasaba ve bağımsız şehirden Roosevelt, 2.634'ünü (yüzde 85) kazanırken, Landon 461'ini (yüzde 15) kazandı; bu, Landon'un kampanyasının, dört yıl önce Hoover'ınkinden daha başarılı olduğu birkaç ölçütten biri olarak kaydedildi, Landon Hoover'dan 87 daha fazla ilçe kazandı, ancak bunlar çoğunlukla daha az nüfuslu bölgelerdeydi. Demokratlar ayrıca Kongre'deki çoğunluklarını genişleterek her iki mecliste de sandalyelerin dörtte üçünü kontrol etmeyi başardılar.

Bu seçim, New Deal koalisyonunun pekişmesini sağladı; Demokratlar, büyük iş dünyası, yüksek gelirli seçmenler, iş adamları ve profesyoneller gibi bazı geleneksel müttefiklerini kaybederken, yerlerine örgütlü işçiler ve Afro-Amerikalılar gibi gruplar geldi; bu gruplar, İç Savaş'tan bu yana ilk kez Demokratlara oy verdiler ve yoksullar ve diğer azınlıklar arasında büyük kazanımlar elde ettiler. Roosevelt, Yahudi seçmenlerin %86'sını, Katoliklerin %81'ini, sendika üyelerinin %80'ini, Güneyli seçmenlerin %76'sını, kuzey şehirlerindeki siyahların %76'sını ve yardım alan kişilerin %75'ini kazandı. Roosevelt ayrıca 100.000 veya daha fazla nüfusa sahip 106 şehirden 102'sini kazandı.

Bazı siyasi yorumcular, Büyük Buhran'dan birçok seçmenin Cumhuriyetçileri sorumlu tuttuğu için, Cumhuriyetçilerin yakında yok olacak bir siyasi parti haline geleceğini öngördü. Ancak Cumhuriyetçiler, 1938 kongre seçimlerinde güçlü bir geri dönüş yapacaklar ve Kongre'de etkili bir güç olmaya devam edecekler, ancak 1946'ya kadar Temsilciler Meclisi veya Senato'da kontrolü yeniden ele geçiremeyecekler ve 1952'ye kadar başkanlığı geri kazanamayacaklardı.

Landon'un sadece Maine ve Vermont'u kazandığı Seçici Kurul sonuçları, Demokrat Parti Başkanı James Farley'i, kampanya sırasında Roosevelt'in sadece bu iki eyaleti kaybedeceğini ilan eden kişi olarak, "Maine nasıl giderse, ulus da öyle gider" şeklindeki o zamanki yaygın siyasi bilgeliği "Maine nasıl giderse, Vermont da öyle gider" şeklinde değiştirmeye sevk etti. O zamandan beri, Vermont ve Maine eyaletleri, 1968 başkanlık seçimleri dışında her seçimde aynı adaya oy verdi. Ayrıca, 1936 seçimlerinden sonraki gün, bir şakacı Vermont'un New Hampshire sınırına, "Artık Amerika Birleşik Devletleri'nden ayrılıyorsunuz" yazan bir tabela astı.

Bu, Indiana, Kansas, Nebraska, Kuzey Dakota ve Güney Dakota'nın 1964'e kadar Demokratlara oy verdiği son seçim oldu. Bu eyaletlerden sadece Indiana, 1964'ten sonra (2008'de Barack Obama için) Demokratlara oy verecektir ve bu, bir Demokratın Büyük Ovalar eyaletlerinden herhangi birini kazandığı sondan bir önceki zamandır.

## Kaynakça