Larenjit

**Larenjit**, gırtlak iltihabıdır. Belirtiler genellikle kısık bir ses içerir ve ateş, öksürük, boynun önündeki ağrı ve yutma rahatsızlığını içerebilir. Tipik olarak, bunlar iki hafta sürer.

Larenjit, üç haftadan az sürerse akut, semptomlar üç haftadan daha uzun sürerse kronik olarak sınıflandırılır. Akut vakalar genellikle viral üst solunum yolu enfeksiyonunun bir parçası olarak ortaya çıkar. Öksürme gibi diğer enfeksiyonlar ve travma diğer nedenlerdir. Sigara içme, verem, alerji, reflü, romatoid artrit veya sarkoidoz nedeniyle kronik vakalar ortaya çıkabilir. Altta yatan mekanizma ses tellerinin tahriş olmasını içerir.

Daha fazla araştırma gerektirebilecek işaretler arasında, stridor, boyuna radyoterapi öyküsü, yutma sıkıntısı, üç haftadan fazla süre ve sigara içme öyküsü sayılabilir. İlgili işaretler varsa, ses telleri laringoskopi ile incelenmelidir. Benzer semptomlar üretebilecek diğer koşullar arasında epiglotit, krup, yabancı cisim solumak ve gırtlak kanseri sayılabilir.

Akut form genellikle spesifik bir tedavi olmadan düzelir. Sesi dinlendirmek ve yeterli sıvıyı almak faydalı olabilir.  Antibiyotikler genellikle akut formda kullanışlı görünmemektedir. Akut form, kronik form kadar olmasa da yaygındır. Kronik form en sık orta yaşta görülür ve erkeklerde kadınlardan daha yaygındır. 

## Belirti ve bulgular
Larenjitin birincil belirtisi kısık bir sestir. Larenjit çeşitli nedenlere sahip olabileceğinden, diğer belirti ve bulgular değişebilir. Belirtiler şunları içerebilir:

* Kuru ya da boğaz ağrısı 
* Öksürük (nedensel bir faktör ve bir larenjit belirtisi) 
* Sık sık boğaz temizleme 
* Artan tükürük üretimi 
* Disfaji (yutma zorluğu) 
* Gırtlak bölgesinde şişlik hissi (boynun önündeki rahatsızlık) 
* Globus farenjisi (boğazda bir yumru varmış gibi hissetme) 
* Soğuk algınlığı veya grip benzeri semptomlar (öksürük gibi larenjit için nedensel bir faktör de olabilir) 
* Boğaz, göğüs veya yüzdeki şişmiş lenf nodları &nbsp; 
* Ateş 
* Genel kas ağrısı (miyalji) 
* Ağırlıklı olarak çocuklarda nefes darlığı

### Ses kalitesi
Kısık ses çıkartan bir sesin yanı sıra, larenjitte perde ve ses seviyesinde değişiklikler olabilir. Konuşmacılar, vokal kıvrımlarının şişmiş veya sert olmasına bağlı olarak normalden daha düşük veya daha yüksek bir perde ile karşılaşabilirler. Ayrıca vokal kıvrımlar (glotis), daha sessiz hacim ve azaltılmış bir aralık arasındaki boşluktan daha fazla hava aktığı için daha soluk seslere de sahip olabilirler.

## Nedenler

Larenjit, bulaşıcı olabilir ve menşeli olmayan bulaşıcı olabilir. Vokal kıvrımların ortaya çıkan iltihabı, burada üretilen sesin bozulmasına neden olur. Normalde bir enfeksiyona, vokal kıvrımlara travmaya veya alerjilere yanıt olarak gelişir. Kronik larenjit ayrıca sinir hasarı, yaralar, polipler veya ses tellerinde sert ve kalın topaklar (nodüller) gibi daha ciddi problemlerden de kaynaklanabilir.[<sup>[4]</sup>](https://tr.wikipedia.org/wiki/Larenjit)

### Akut

#### Viral

* Akut larenjit vakalarının çoğu viral enfeksiyonlardan kaynaklanır, en yaygınları rinovirüs, grip virüsü, parainfluenza virüsü, adenovirüs, koronavirüs ve RSV'dir. Bağışıklık sistemi zayıflamış hastalarda, herpes, HIV ve coxsackievirus gibi diğer virüsler de potansiyel nedenler olabilir.

#### Bakteriyel

* Bu, akut larenjitin bir başka önemli nedenidir ve viral bir enfeksiyonla birlikte veya bununla birlikte gelişebilir. Yaygın bakteri suşları; A grubu streptokok, *[[Pnömokok|Streptococcus pneumoniae]]*, *[[Corynebacterium diphtheriae|C. diphtheriae]]*, *M. catarrhalis*, *[[Hemofilus influenza|Haemophilus influenzae]]*, *Bordetella pertussis*, *[[Bacillus anthracis]]* ve *[[Mycobacterium tuberculosis|M. tuberculosis]]* . Gelişmekte olan ülkelerde, mikobakteriyel ve sifilitik gibi sıra dışı bakteriyel nedenler ortaya çıkabilir, ancak bunlar gelişmiş ülkelerde de görülebilir.

#### Mantar

* Mantar enfeksiyonunun neden olduğu larenjit sık görülür ancak BMJ tarafından yapılan bir incelemeye göre sıklıkla teşhis edilmez ve akut larenjit vakalarının %10'una kadar sorumlu olabilir. Hem işlevsel hem de bozulmuş bağışıklık sistemi olan hastalar, yeni antibiyotik veya inhale kortikosteroid kullanımının bir sonucu olarak gelişebilecek mantar larenjitlerini geliştirebilir. Larenjite neden olabilecek bazı mantar türleri; *Histoplazma*, *Blastomiler*, *[[Candida]]* (özellikle immün sistemi baskılanmış kişilerde) ve *Cryptococcus* ve *Coccidioides*.

#### Travma

* Genellikle, bağırmak, çığlık atmak veya şarkı söylemek gibi vokal kıvrımların aşırı kullanımı nedeniyle oluşur. Bu genellikle vokal kıvrımların dış katmanlarına zarar vermesine rağmen, sonraki iyileşme kıvrımların fizyolojisinde değişikliklere yol açabilir. Enflamasyonun bir başka olası nedeni ses tellerinin aşırı kullanımı olabilir.[<sup>[5]</sup>](https://tr.wikipedia.org/wiki/Larenjit) [<sup>[6]</sup>](https://tr.wikipedia.org/wiki/Larenjit) [<sup>[7]</sup>](https://tr.wikipedia.org/wiki/Larenjit) [<sup>[8]</sup>](https://tr.wikipedia.org/wiki/Larenjit) [<sup>[9]</sup>](https://tr.wikipedia.org/wiki/Larenjit) İyatrojenik (endotrakeal entübasyonun neden olduğu) dahil olmak üzere gırtlak travması da ses tellerinin iltihaplanmasına neden olabilir.

### Kronik

#### Alerjiler

* Bulgular astımın larenjitle sıkça ilişkili semptomlara neden olup olmayacağı konusunda net değildir. Bazı araştırmacılar larenjit alerjik nedenlerinin genellikle asit reflü sonucu olarak yanlış tanı aldığını belirtmişlerdir.

#### Reflü

* Kronik larenjitin olası bir açıklaması iltihabın, vokal kıvrımların daha sonra tahriş olmasına neden olan gastro-özofageal reflüden kaynaklanıyor olmasıdır.

#### Otoimmün hastalıklar

* Romatoid artritli kişilerin yaklaşık %30-75'i larenjit belirtileri rapor eder. 
* Larenjit belirtileri sarkoidozu olan kişilerin sadece %0,5-5'inde bulunur. Silva ve ark. (2007) göre, bu hastalık genellikle laringeal semptomların nadir bir nedenidir ve sıklıkla başka bir ses bozukluğu olarak yanlış tanı almaktadır.

## Teşhis
Farklı akut larenjit formlarının teşhisi

* Travma sonrası larenjit: Bu larenjit şekli genellikle önceki fono travmatik deneyimleri, son işlemlerin neden olduğu iç travma ve önceki boyun yaralanmalarında bilgi sağlayan bir vaka geçmişi elde edilerek tanımlanır.
* Akut viral larenjit: Bu larenjit şekli, ses kısıklığı kadar düşük ses perdesi ile karakterize edilir. Bu larenjit formundaki semptomlar genellikle bir haftadan daha az bir süredir görülür, ancak 3-4 hafta sürebilir. Bu larenjit formuna ayrıca boğaz ağrısı, odinofaji, burun ağrısı, dispne, postnazal akıntı ve tıkanıklık gibi üst solunum yolu semptomları eşlik edebilir.
* Mantar larenjiti: Biyopsi ve anormal lezyon kültürü, mantar larenjitinin doğrulanmasına yardımcı olabilir.

### Görsel tanı
Larinksin kendisi sıklıkla eritem (kızarıklık) ve ödem (şişlik)&nbsp;gösterir. Bu laringoskopi veya stroboskopi ile görülebilir (yöntem larenjit tipine bağlıdır). Laringeal dokuların diğer özellikleri arasında şunlar olabilir:

* Laringeal dokuların kızarıklığı (akut) 
* Dilate kan damarları (akut) 
* Kalın, henüz kuru larengal dokusu (kronik) 
* Sert vokal kıvrımlar 
* Ses kıvrımları ve yakındaki yapılar arasında yapışkan salgı (interarytenoid bölgesi)

### Kaynakça
Bazı belirti ve bulgular erken sevk ihtiyacını gösterir. Bunlar arasında;

* Yutma zorluğu 
* Vokal stridor 
* Kulak ağrısı 
* Son zamanlarda kilo kaybı 
* Sigara içme hikâyesi 
* Güncel veya yeni radyoterapi tedavisi (boyun bölgesinde) 
* Yakın zamanlarda boyun cerrahisi veya endotrakeal tüp içeren cerrahi 
* Kişi profesyonel bir sesli kullanıcıdır (öğretmen, şarkıcı, oyuncu, çağrı merkezi çalışanı vb.)

### Ayırıcı tanı

* Akut epiglottit: Bu olanlarda daha olasıdır stridor, salya ve ağrılı veya sorun yutma.
* Granülomatöz larenjit 
* Psödomiksomatous larenjit 
* Krup: Bu havlayan bir öksürük, ses kısıklığı ve inspiratuar stridor ile birlikte gelir.

## Tedavi
Tedavi genellikle doğada destekleyicidir ve larenjitin (akut veya kronik) şiddetine ve türüne bağlıdır. Larenjit semptomlarını hafifletmek için genel önlemler arasında davranış modifikasyonu, hidrasyon ve nemlendirme bulunur.

Vokal hijyen (ses bakımı) larenjit semptomlarını hafifletmek için çok önemlidir. Vokal hijyen, sesin dinlenmesi, yeterli su içmek, kafein ve alkol alımını azaltmak, sigarayı bırakmak ve boğaz temizliğini sınırlamak gibi önlemleri içerir.

### Akut larenjit
Genel olarak, akut larenjit tedavisi vokal hijyen, ağrı kesiciler (analjezikler), nemlendirme ve antibiyotikleri içerir.

#### Viral
Viral larenjit için önerilen tedavi sık öksürük için vokal istirahat, ağrı kesici ilaç ve mukolitiktir. Çay ve bal gibi ev ilaçları da yardımcı olabilir. Antibiyotikler viral larenjit tedavisinde kullanılmaz.

#### Bakteriyel
Antibiyotikler, özellikle üst solunum yolu enfeksiyonu belirtileri mevcutsa, bakteriyel larenjit için reçete edilebilir. Bununla birlikte, antibiyotik kullanımı akut larenjit için oldukça tartışılmaktadır. Bu etkililik, yan etkiler, maliyet ve antibiyotik direnç paternlerinin olasılığı ile ilgilidir. Genel olarak, antibiyotikler akut larenjit tedavisinde çok etkili görünmemektedir.

Supraglottit veya epiglottit gibi ciddi bakteriyel larenjit vakalarında, hava yolunun tıkanma riski daha yüksektir. Hava yolunu yönetmek için acil bir başvuru yapılmalıdır. Tedavi nemlendirme, kortikosteroidler, intravenöz antibiyotikler ve nebülize adrenalin içerebilir.

#### Mantar
Mantar larenjit, oral antifungal tabletler ve antifungal çözeltilerle tedavi edilebilir. Bunlar tipik olarak üç haftaya kadar kullanılır ve mantar enfeksiyonu tekrarlanırsa tedavinin tekrarlanması gerekebilir.

#### Travma
Ses hijyeni önlemleri olsa da, sesin aşırı veya yanlış kullanımından kaynaklanan larenjit tedavi edilebilir.

### Kronik larenjit

#### Reflü
Laringofaringeal reflü tedavisi temel olarak davranış yönetimi ve ilaç tedavisini içerir. Davranış yönetimi;

* Bol giysiler giyme 
* Daha küçük ve daha sık yemek yemek 
* Bazı yiyeceklerden kaçınmak (örneğin kafein, alkol, baharatlı yiyecekler)

Anti-reflü ilaçları, kronik larenjit ve kısık ses belirtileri olan hastalara verilebilir. Anti-reflü tedavisi semptomların azalmasına neden olmazsa, diğer olası sebepler incelenmelidir. Nötralize edici asitler (antasitler) ve asit baskılayıcılar (H₂-reseptör antagonisti) için reçetesiz ilaçlar kullanılabilir. Antasitler genellikle kısa etkilidir ve tedavi için yeterli olmayabilir. Proton pompa inhibitörleri etkili bir ilaç türüdür. Bunlar sadece belirli bir süre için yazılmalıdır, sonra belirtiler gözden geçirilmelidir. Proton pompa inhibitörleri herkes için çalışmıyor. Fiziksel reflü bariyeri (örn. Gaviscon sıvısı) bazıları için daha uygun olabilir.  İstenmeyen ilaçların birçok yan etkisi olabilir.

Uygun olduğunda, anti-reflü ameliyatı bazı bireylere faydalı olabilir.

#### İltihaplı
Alerjik larenjit tedavisinde topikal nazal steroidlerin ve immünoterapinin alerjik rinit için etkili olduğu bulunmuştur. Antihistaminikler de yardımcı olabilir, ancak gırtlakta kuruluk oluşturabilir. Uzun süre kullanılan inhale steroidler larinks ve ses ile ilgili sorunlara yol açabilir.

#### Otoimmün
Mukoza zarı pemfigoid, ilaç (siklofosfamid ve prednizolon) ile tedavi edilebilir.

#### Granulomatöz
Sarkoidoz tipik olarak sistemik kortikosteroidlerle tedavi edilir. Daha az sıklıkla kullanılan tedaviler intralesyonel enjeksiyonları veya lazer rezeksiyonu içerir.

## Prognoz

### Akut
Akut larenjit devam edebilir, ancak tipik olarak iki hafta içinde kendi kendine çözülür. Hasta tedavi planına uyuyorsa iyileşme hızlı olabilir. Viral larenjitte, üst solunum yolu iltihabı giderilse bile semptomlar uzun süre devam edebilir.

### Kronik
Üç haftadan fazla devam eden larenjit kronik olarak kabul edilir. Laringeal semptomlar üç haftadan daha uzun sürerse, ileri laring için direkt laringoskopi dahil olmak üzere bir başvuru yapılmalıdır. Kronik larenjit prognozu larenjit nedenine bağlı olarak değişir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* Mayo Clinic