Bosna-Hersek'te COVID-19 pandemisi

COVID-19 pandemisi'nin 5 Mart 2020'de Banja Luka'da İtalya'da bulunan birisinden Bosna-Hersek'e ulaştığı doğrulandı. Günün ilerleyen saatlerinde, ilk vakanın oğlu olan ikinci vaka bildirildi. 21 Mart'ta, ülkedeki COVID-19 kaynaklı ilk ölüm Bihaç'daki bir hastanede duyuruldu. Hasta iki gün önce hastaneye yatırılan yaşlı bir kadındı.

15 Nisan 2020 itibarıyla, Bosna-Hersek'te 1.116 koronavirüs vakası doğrulandı. Bunlardan 458'i Sırp Cumhuriyeti'nde, 640'ı Bosna-Hersek Federasyonu'nda ve 18'i Brčko İlçesi'ndeydi.

17 Mart 2020'de, Bosna ve Hersek Bakanlar Konseyi tüm Bosna-Hersek'te olağanüstü hâl ilan etti.  itibarıyla ' koronavirüs ile enfekte olmuş toplam  kişinin öldüğü, toplam vaka sayısının ise  olduğu açıklandı.  hasta ise iyileşti ve taburcu edildi.
## Arka plan

### Köken
12 Ocak'ta, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Çin'in Hubei eyaletinin, Vuhan şehrinde 31 Aralık 2019'da DSÖ'nün dikkat ettiği bir grup insanda solunum hastalığına neden olan yeni bir koronavirüsün olduğunu doğruladı.

2003'teki SARS'dan farklı olarak, COVID-19'un vaka ölüm oranı çok daha düşüktür ancak anlamlı bir toplam ölüm sayısı ile bulaşma sıklığı önemli ölçüde daha fazladır.

### Şüpheli vakalar
25 Şubat 2020'ye kadar, 12 kişi şüpheli vaka olarak gözetim altındaydı. Bu kişilerden üçü Saraybosna'da, test sonuçları negatif olan ama semptomları olan Çinli bir turistti.

2 Mart'ta, Tomislavgrad'dan bir adamın virüsü İtalya'dan getirdiğinden şüphelenildi ve sağlık kontrolü için Mostar'a gönderildi. Test sonuçları negatif çıktı.

## Onaydan sonraki önemli olaylar

5 Mart 2020'de, Sırp Cumhuriyeti'nden gelen sağlık yetkilileri ülkedeki ilk COVID-19 vakasını doğruladı. Aynı günün ilerleyen saatlerinde ikinci vaka doğrulandı. Bu vakalar, İtalya'yı ziyaret ederken virüse yakalandığı düşünülen bir baba ve oğuldu.

9 Mart'ta, beşinci vaka Zenica şehrinde doğrulandı. Bu vaka Bosna-Hersek Federasyonu'daki ilk vakaydı.

15 Mart'ta, 24. vaka Domaljevac-Šamac'da doğrulandı. Bu vaka diğerlerinin aksine İtalya'dan değil Almanya'dan gelmiştir.

16 Mart'ta, Sırp Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Banja Luka'dan ilk iki iyileşmeyi açıkladı.

20 Mart'ta, ülkenin başkenti olan Sarajevo'daki ilk vakalar bildirildi.

21 Mart'ta, Bihać'daki bir hastanede ülkedeki ilk koronavirüs nedenli ölüm bildirildi. Hasta iki gün önce hastaneye yatırılmıştı.

23 Mart'ta, Brčko İlçesi'ndeki ilk iki vaka doğrulandı. Olgular Karayipler'den Fransa ve Sırbistan'daki havaalanları aracılığıyla Brčko'ya gelen iki kişiydi.

### Koniçe'deki "Igman" şirketinin kongresi

Bosna-Hersek Federasyonu'ndaki bazı vakalar, 11 Mart 2020'de Koniçe'de düzenlenen ve Koniçe'den "Igman" şirketinin 70 yıllık şirket varlığını ve yaklaşık 200 kişinin bulunduğu bir kongre ile ilgilidir. Koniçe'den gelen doğrulanmış vakaların yanı sıra, bu insanlar arasında Visoko, Tešanj, Gorajde, Novi Travnik ve Saraybosna'dan da doğrulanmış vakalar vardı. Bu kongrede Sırbistan'dan gelen ve Sırbistan'a döndükten sonra koronavirüs testinin pozitif olduğu doğrulanan bir kişinin yer alması medyada dikkat çekti. 16 Mart'taki teyitten bu yana, bütün katılımcılar zorunlu olarak kendi kendini izole etmek zorunda kaldı ve bu katılımcılar arasında koronavirüs testi pozitif çıkan Boşnak şarkıcı Berin Buturović ve koronavirüs testi negatif çıkan Boşnak siyasetçi Fadil Novalić vardı. 24 Mart'ta, bu kongrenin katılımcıları arasından ilk ölüm bildirildi. Ölen kişi şirket yöneticisinin sürücüsüydü.

## Belediye ve kantonlara göre pandemi
15 Nisan 2020 tarihli, Sırp Cumhuriyeti'nin belediyelerinin verileri:

14 Nisan 2020 tarihli, Bosna-Hersek Federasyonu'nun kantonları ve belediyelerinin verileri:

14 Nisan 2020 tarihli, Brčko İlçesi'nin verileri:

## Pandeminin ülkeye etkisi

Bosna-Hersek Dış Ticaret Odası Turizm ve Ağırlama Grubu Yönetim Kurulu üyeleri, küresel bozulmalara duyarlı bir sektör olarak turizmdeki durumun ve yeni bir koronavirüs suşunun ortaya çıkmasının, turizm ve otelcilik sektöründe faaliyet gösteren tüm işletmelerin çökmesine yol açabileceği konusunda uyardılar.

21 Mart'tan itibaren tüm lig ve kupalardaki tüm futbol maçları da dahil olmak üzere spor etkinliklerinin çoğu tüm ülkede iptal edildi.

## Uluslararası destek
Bazı ülkeler ve uluslararası örgütler pandemi ile mücadeleye yardımcı olmak için Bosna-Hersek'e yardım ve fon gönderdi.:
*  - Hırvatistan hükûmeti Mostar Hastanesi için 43,000,000 HRK tahsis etti.
*  - Avrupa Birliği, Bosna-Hersek'e yardımcı olmak için iki yol düşünüyor. İlki ülkeye 7 milyon Euro değerinde tıbbi ekipman tedarikinde hızlı destek. İkincisi ekonomi için 50 milyon Euro tutarında AB desteğinin orta vadede ayarlanması ve uygulanmasını kapsayan ekonomik geliştirme programları.
*  - Malezya hükûmeti Bosna-Hersek'e iki milyon koruyucu maske gönderecek.
*  - 9 Nisan 2020'de, Rusya, Sırp Cumhuriyeti'ne üç askeri uçak gönderdi. Uçaklarla gönderilen yardımda, koruyucu maskeler ve solunum maskeleri, dezenfeksiyon araçları ve tıbbi personel de dahil olmak üzere tıbbi ekipmanlar vardı.
*  - Sırbistan, Sırp Cumhuriyeti'ne ilaçlarla, koruyucu ekipmanlarla ve hayati klinik makinelerle yardım ediyor ve ayrıca tüm Bosna-Hersek'e buğday, mısır ve soya fasulyesi gibi yiyecekler konusunda yardımcı oluyor.
*  - 23 Mart 2020'de, İsviçre'nin Bosna-Hersek Büyükelçiliği, Güvenlik Bakanı'na İsviçre'nin Bosna-Hersek'e yardım için 200.000 USD ayırdığını bildirdi.
*  - Türkiye, 24 Mart 2020 tarihinde Bosna-Hersek Kızılhaç Derneği'ne koruyucu maskeler, eldivenler, koruyucu giysiler ve gözlükler içeren insani yardım gönderdi.
*  - Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı Bosna-Hersek'e 50.000 koronavirüs test kitinin tedarikini acilen finanse etti.
*  - 23 Mart 2020'de ABD Hükûmeti, Bosna-Hersek Silahlı Kuvvetleri'ne tıbbi malzeme ve diğer önemli malzemeleri bağışladı. Amerika Birleşik Devletleri Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID), laboratuvar sistemlerine yardımcı olmak, vakaları bulmayı ve izlemeyi etkinleştirmek, uzmanları desteklemek, farkındalık, topluluk katılımını desteklemek ve hastalığı önlemeyi güçlendirmek için Bosna-Hersek'e 1,2 milyon dolar bağışta bulunuyor.

## Ayrıca bakınız
* Avrupa'da COVID-19 pandemisi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Bosna ve Hersek Federasyonu Hükümeti'nin koronavirüs pandemisiyle ilişkili resmi websitesi 
* Sırp Cumhuriyeti Hükümeti'nin koronavirüs pandemisiyle ilişkili resmi websitesi