Hannah Fry

**Hannah Fry** (d. 21 Şubat 1984) İngiliz matematikçi, yazar, öğretim görevlisi, radyo ve televizyon sunucusu, podcast yapımcısı, konuşmacı ve popüler bilim anlatıcısı. UCL İleri Mekansal Analiz Merkezi'nde Şehirlerin Matematiği Profesörüdür. Kişilerarası ilişkiler ve flört etme gibi insan davranış kalıplarını ve matematiğin bunlara nasıl uygulanabileceğini incelemektedir. Ayrıca Fry 2019'da Royal Institution Christmas Lectures (Kraliyet Enstitüsü Noel Dersleri)'ni vermiştir.

## İlk yılları ve eğitimi
Fry, İngiliz bir fabrika işçisi babanın ve İrlandalı ev hanımı bir annenin 3 kızının ortancası olarak dünyaya gelmiştir. Fry, 11 yaşlarındayken annesi, yaz tatilinde her gün, matematik kitabının bir sayfasındaki tüm problemleri çözmesini ve sonraki yıl bir sınıf atlamasını sağladı. İngiltere Ware, Hertfordshire'da Presdales Okulu'na devam etti ve buradaki öğretmeni ona matematik okuması için ilham verdi. Ardından University College London (UCL)'den mezun oldu. 2011 yılında Navier–Stokes denklemleri, üzerine bir tez sundu ve UCL Matematik bölümünden doktora derecesi (PhD) aldı.

## Kariyeri
### Akademi
Fry, 2012 yılında University College London'da öğretim görevlisi olarak atandı. UCL Center for Advanced Spatial Analysis'de, birkaç yıl kıdemli öğretim görevlisi ve ardından doçent olarak çalıştıktan sonra, 2021'de "Şehirlerin Matematiği" bölümüne profesör olarak atandı.

### TED ve YouTube
Bir yıl boyunca Fry her şeye "evet" demeye karar verdi ve bu da onun stand-up komedi, bir TED Konuşması ve televizyon çalışması yapmasını sağladı.

30 Mart 2014'te Fry, TEDxBinghamtonUniversity'de *The Mathematics of Love* başlıklı bir TED konuşması yaptı ve Ağustos 2020 itibarıyla 5,2 milyondan fazla izlendi. İstatistiksel ve veri-bilimsel modelleri flört, seks ve evliliğe uyguladığı *Aşkın Matematiği: Modeller, Kanıtlar ve Nihai Denklem Arayışı (The Mathematics of Love: Patterns, Proofs, and the Search for the Ultimate Equation)* adlı kitabı, Simon ve Schuster tarafından TED Kitapları altında yayınlanarak Şubat 2015'te basılmıştır. Ayrıca Fry, Brady Haran tarafından yönetilen bir YouTube matematik kanalı olan *[[Numberphile]]* için birkaç videoda yer aldı. Ayrıca *The Numberphile Podcast* isimli podcastte de yer aldı.

### Radyo ve televizyon
Fry, *Computing Britain* (2015, 12 bölüm) ve 2023'te 21. serisi yayınlanan *The Curious Cases of Rutherford & Fry* dahil olmak üzere Birleşik Krallık'taki BBC Radyo 4'te düzenli olarak program sunmaktadır. Aynı zamanda 2015'te, BBC Four'da Ada Lovelace'ın biyografi filmini sundu. 2016'da aynı kanal için Peter Snow ile birlikte trenler ve tren gözlemciliği ile ilgili üç bölümlük bir dizi olan *[[Trainspotting Live]]* programını sundu. Bir BBC Two dizisi olan *City in the Sky*’da Fry, havacılık lojistiği konusunu anlattı. Ayrıca BBC Four'da verilerin tarihini ve insan üzerindeki etkisini inceleyen *The Joy of Data* programına ev sahipliği yaptı. 2016'daki bir başka başarısı da BBC Two için *[[Horizon (İngiltere TV dizisi)|Horizon]]* dizisinin Dr Xand van Tulleken ile birlikte *[[Horizon bölümlerinin listesi#Seri 52: 2016-2017|How to Find Love Online]]* başlıklı bir bölümüne ev sahipliği yapmasıydı.

2017'de, *Horizon'un* "*Gelecek Hakkında Bilmen Gereken 10 Şey"* başlıklı bölümünü sundu.

2020'de BBC Four'da matematiksel kavramları araştıran üç bölümlük bir dizi olan *Magic Numbers*’ı sundu. BBC bilim programı *[[Tomorrow's World]]* adlı 90 dakikalık, bir kereye mahsus özel bir şovun yanı sıra şovun orijinal programından dört sunucuya ev sahipliği yaptı: Maggie Philbin, Howard Stableford, Judith Hann ve Peter Snow.

2019'da Fry, Dünya'nın tek bir günde nasıl değiştiğini ve bu günlük değişikliklerin insan varlığı için nasıl gerekli olduğunu araştıran *A Day in the Life of Earth* başlıklı bir BBC Four programı sundu. Fry ayrıca, son kullanma tarihleri ve bunların dünyadaki gıda atıkları, mikroplastikler üzerindeki etkileri ve insan gıda arzı ile gıda tüketiminin çevre üzerindeki etkisi de dahil olmak üzere bir dizi konuyu kapsayan *The Honest Supermarket* başlıklı bir Horizon bölümünün ortak sunuculuğunu yaptı. Günlük hayatı kontrol eden gizli sayılar, kurallar ve kalıplar üzerine Royal Institution Christmas Lectures'ın *Secrets and lies* başlıklı 2019 edisyonunu sundu; üç ders halinde BBC Four'da yayınlandı.

2020'de Fry, BBC Two'da Michael Mosley ile birlikte *The Great British Intelligence Test* ve *Coronavirus Special – Part 2* adlı programları birlikte sundu. BBC için COVID-19 ve ilgili pandemilerin arkasındaki matematiği açıklayan başka programlar sundu.

2021'de Fry, BBC Radio 4'te *[[The Life Scientific]]* programında konuk röportajcıydı.

2022'de Fry, ilk bölümü 15 Nisan 2022'de BBC One'da yayınlanan *[[Have I Got News for You]]* adlı programın panelistiydi.

Temmuz 2022'de, İngiliz nüfusunun bir kısmının COVID-19'a karşı neden aşısız kaldığını araştırdığı BBC Two belgeseli *Unvaccinated* adlı programı sundu.

### Yazılar
Fry üç kitap yazmıştır. İlki, *Aşkın Matematiği: Kalıplar, Kanıtlar ve Nihai Denklemin Arayışı (The Mathematics of Love: Patterns, Proofs, and the Search for the Ultimate Equation)* (2015), kabaca aşağıdakilere göre sekreter problemi'nin bir biçimi olan ve potansiyel ortakların ilk üçte birinin reddedilmesi gerektiğini söyleyen "%37 kuralını" içerir. İkincisi, *Noel Baba'nın Tartışılmaz Varlığı (The Indisputable Existence of Santa Claus)* (2016 yılında diğer matematikçi olan Thomas Oléron Evans ile birlikte yazılmıştır), Noel ile ilgili Noel ağacıların dekorasyonu, *[[Monopoly]]*de kazanma ve Kraliçe'nin Noel mesajı'nın kelime dağarcığını Snoop Dogg'un lirikleriyle karşılaştırmak gibi çeşitli konuları ve matematiğin bunlara nasıl dahil edilebileceğini tartışır. Üçüncü kitabı *Merhaba Dünya: Algoritmalar Çağında İnsan Olmak (Hello World: Being Human in the Age of Algorithms)* (2018) (yeniden adlandırıldı ve aynı yıl *Merhaba Dünya: Makine Çağında İnsan Olmak ('Hello World: How to be Human in the Age of the Machine)* olarak yeniden basıldı.), hayatları etkileyen algoritmaların etkisine göz atar.

Fry, matematiğin "sıkıcı" olduğu ve çalışmaya değmediği klişesini yıkmaya çalıştı. Konunun zor olduğunu kabul etse de, kitaplarındaki materyaller gibi insanların ilişki kurabileceği hikâyeler kullanarak konuyu şekillendirmenin mümkün olduğuna inanmaktadır.

## Yayınları
* 2015: *The Mathematics of Love*, 
* 2017: *The Indisputable Existence of Santa Claus*, 
* 2019: *Hello World: How to be Human in the Age of the Machine*, 
* 

## Ödüller ve onurlandırılması
2013 yılında Fry, UCL "Provost's Public Engager of the Year" ödülünü kazandı. Ödül, UCL personelinin ve öğrencilerinin üniversiteyi görünür kılmak için yaptıkları çalışmaları takdir etmektedir. Fry, geniş halk katılımı faaliyetleri portföyüne aday gösterildi.

2018'de Matematik ve Uygulamaları Enstitüsü ve Londra Matematik Topluluğu, Fry'ın "kamuoyunun matematik bilimlerini anlamalarına katkılarından dolayı" o yılki Christopher Zeeman Madalyası  kazandığını duyurdu.

2020'de Fry, *Merhaba Dünya (Hello World)* kitabıyla İtalyan lisansüstü okulu Gran Sasso Bilim Enstitüsü tarafından düzenlenen bir edebi-bilimsel ödül olan Asimov Ödülü'nü kazandı. 2020'de Fry, kurumun 150. yıldönümünde Mühendislik ve Teknoloji Enstitüsü (IET) tarafından onursal üyeliğe layık görüldü.

## Kişisel yaşamı
Fry, 2014 yılında görücü usulü tanıştıktan sonra spor yazarı olan Phil ile evlendi ve iki kızları var.

Ocak 2021'de kendisine rahim ağzı kanseri teşhisi kondu ve sonraki ay radikal histerektomi yapıldı.

BBC Two  tarafından tedavisi ve kanserin uzun vadeli etkileri (lenfödem dahil) hakkında bir "Horizon" belgeseli yazması istendi, bu belgeselde hastalar ve doktorlar tarafından yapılan tarama ve karar verme süreçlari hakkındaki istatistikleri araştırdı. 60 dakikalık *Hannah Fry ile Kanseri Anlamlandırmak* ba-şlıklı bu program ilkl kez 2 Haziran 2022'de gösterime girdi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 
* 
* 
* 
*  – Click, BBC 
* Numberphile. 
* 
* Hannah Fry.  for DeepMind Technologies, Google