İşletme enformatiği

**İşletme enformatiği**, işletme yönetimi ile bilgisayar bilimlerinin kesişiminde yer alan sosyoteknik bir disiplindir. Kavram, Almanca *Wirtschaftsinformatik* teriminin Türkçe karşılığı olarak kullanılmakta olup Almanya, Avusturya ve İsviçre'deki akademik geleneğe dayanır. Anglosakson geleneğindeki karşılığı büyük ölçüde Yönetim Bilişim Sistemleri (MIS)'dir. İşletme enformatiği uzmanları, bir örgütün yönetim kadrosu, çalışanları ve bilişim uzmanları arasında köprü kuran profesyonellerdir.

## Tarihçe
İşletme enformatiğinin ilgi alanına giren konuların kökenleri 17. yüzyıla kadar dayandırılsa da, disiplinin asıl şekillenmesi dijital bilgisayarların ticarileşmesiyle başlamıştır.

* **1950'ler–1960'lar:** Bilgisayarlar laboratuvar ortamından çıkarak kamu ve özel kurumlarda kullanılmaya başlanmıştır. Muhasebe, bordro ve depo hareketleri gibi emek yoğun işlemlerin otomasyonu sağlanmış, veritabanı teknolojisinin temelleri atılmıştır.
* **1970'ler:** Veritabanları olgunlaşmış, operasyonel verilerden özetler üreten raporlama uygulamaları ortaya çıkmıştır. Aynı dönemde yazılımların fikrî mülkiyet kapsamındaki yeri tartışılmaya başlanmış; kaynak kodların kapatılmasına tepki olarak özgür yazılım hareketi doğmuştur.
* **1980'ler:** Kişisel bilgisayarların yaygınlaşmasıyla bilişim bireysel kullanıcılara ulaşmış, karar destek sistemleri gelişmiştir. Farklı birimlerin ortak veri kullanımı ihtiyacı kurumsal kaynak planlaması gibi tümleşik sistemlerin doğmasına zemin hazırlamıştır.
* **1990'lar:** İnternet'in ticarileşmesiyle elektronik ticaret yaygınlaşmış, açık kaynak yazılım hareketi ivme kazanmıştır.
* **2000'ler–günümüz:** Web 2.0, toplumsal ağlar, mobil ticaret, veri ambarları ve iş zekâsı uygulamaları gündeme gelmiştir. Kamu kurumlarının hizmetlerini çevrimiçi sunmasıyla elektronik devlet kavramı yerleşmiştir.

## Kapsam

İçinde bulunduğumuz döneme Enformasyon Çağı adı verilmektedir. Veriler işlenmemiş ham gerçeklerdir; işlendiklerinde enformasyona, enformasyon sınıflanıp düzenlendiğinde bilgiye dönüşür. Her üçü de zaman, emek ve sermaye gerektirdiğinden işletmeler açısından birer kaynak niteliği taşır ve verimli yönetilmesi gerekir.

Bilgisayar tabanlı bilişim sistemleri yalnızca teknolojik bileşenlerden ibaret değildir; kullanıcılar, geliştiriciler ve hizmet sağlayıcılar gibi toplumsal bileşenleri de kapsar. İşletme enformatiği bu bütünü *sistem yaklaşımı* ile ele alarak amaç belirleme, bileşen saptama, girdi-çıktı tanımlama, sistemi gerçekleştirme ve performans denetleme adımlarını yürütür.

Kurumsal hiyerarşide yukarıdan aşağı inildikçe gereksinim duyulan enformasyon özetlerden ayrıntılara dönüşür. Farklı departmanların farklı bilişim çözümlerine ihtiyaç duyması, sektörel ve kurumsal farklılıklarla birleşince sistemlerin uyarlanması çoğu kez kaçınılmaz olur.

Bilişim çözümleri ya kurum içinde geliştirilir (*insourcing*) ya da dışarıdan tedarik edilir (*outsourcing*). Edinim süreci hedef ve strateji tanımlama, iş süreçlerini belirleme, kaynak saptama ve maliyet–fayda analizi aşamalarından oluşur. BT projelerinin diğer sektörlere kıyasla daha yüksek başarısızlık riski taşıması nedeniyle proje yönetimi disiplinde ayrı bir önem taşır.

Bilişim teknolojilerinin güçlenmesi ve mobil iletişimin yaygınlaşmasıyla kurumlar ticari ilişkilerinin önemli bir bölümünü çevrimiçi yürütmeye başlamıştır (elektronik ticaret). İşlerin ağlarla birbirine bağlı bilgisayar uygulamalarıyla yürütüldüğü kurumlara *elektronik işletmecilik* (e-işletme) adı verilmektedir. E-ticarete yönelik başlıca bilişim çözümleri arasında tedarik zinciri yönetimi ve müşteri ilişkileri yönetimi uygulamaları sayılabilir.

## Kariyer
İşletme enformatiği mezunlarının başlıca çalışma alanları şunlardır: Sistem analisti / Sistem mimarı, BT proje yöneticisi, Bilişim danışmanı, Bilgi güvenliği uzmanı, Yazılım geliştirici, BT yöneticisi (CIO), Akademisyen

## Ayrıca bakınız
* Yönetim Bilişim Sistemleri
* Bilgi sistemi
* Kurumsal kaynak planlaması
* Elektronik ticaret
* Karar destek sistemi
* Proje yönetimi

## Kaynakça