Devrim (otomobil)

**Devrim**, Türkiye'de tasarlanan ve üretilen ilk otomobil. 1961 yılında, dönemin Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel'in talimatıyla, Eskişehir Demiryolu Fabrikası'nda, 129 günde üretildi.

## Otomotiv Endüstrisi Kongresi
15 Mayıs 1961'de Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tarafından Otomotiv Endüstri Kongresi açıldı. Cemal Gürsel açılış konuşmasında şunları söyledi:(...) Tarımı da yenileyeceğiz, ama sadece ot satarak bir şey elde etmek mümkün değil! Bir gemi dolusu pamuk karşılığında zar zor 7-8 otobüs alabiliriz. Bir gemi dolusu pamuğu kaldırmak için ne kadar çaba harcamanız gerektiğini bilmektesiniz. Bu nedenle sanayi gereklidir. Dengeli bir tempo ile sanayileşmeliyiz. Bu kesin bir gerekliliktir. "Sektörümüz yok mu?" Evet var, ama öyle dağınıklar ki hepsi bir yönde çalışacak şekilde düzenlenmeli. Otomotiv endüstrisi söz konusu olduğunda, modern bir ülke kendi ulaşım araçlarını üretmelidir.

Günümüz dünyasında ulaşım araçları ekonomide önemli bir yer tutmaktadır. Kendi ulaşım araçlarımızı üretmeliyiz, kendi araçlarımızla taşınmalıyız. İlk olarak, bazı parçaları yapmak zorundayız; sonra, iyileştirme ile bunların% 70-80'ini oluşturmalıyız. Bazı insanlar Türkiye'de otomobil üretmenin imkansız olduğunu söylüyor. Bu düşünce kara zihinlerin ürünüdür. Türkiye'nin de bizi bu şekilde teşvik eden birçok sanayi kolu var. (...)Kongreden sonra Gürsel, ülkenin gereksinimlerini karşılayan bir prototip motor ve otomobil üretme talimatını verdi. Bu prototipler zamanın en iyi arabalarıyla karşılaştırılacak, eksiklikler tespit edilecek ve Türkiye'de mümkün olan en iyi otomobili üretmek için proje geliştirme çalışmaları yapılacaktır.

## Devrim'in tasarımı ve üretimi
1961'de Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, çeşitli şirketlerde çalışan 24 mühendise, tamamen Türkiye'de tasarlanmış ve üretilmiş bir otomobil üretmesini emretti. 29 Ekim 1961'deki Cumhuriyet Bayramı kutlamalarında gösterilecekti. Eskişehir'deki atölyede 130 günlük aceleci işten sonra, daha sonra TÜLOMSAŞ fabrikasını oluşturacak mühendisler, otomobilin dört prototipini yapmayı başardılar. Biri siyah, diğerleri krem rengindeydi. Otomobil *Devrim* olarak adlandırıldı.

Program son derece sıkıydı; Bununla birlikte, ikisi krem diğer ikisi siyah renkli dört araba tamamlanabildi. Otomobiller Cumhuriyet Bayramı kutlamaları için Ankara'ya gönderildi. Siyah arabanın cilası Ankara trenindeyken yapıldı. Kömürle çalışan lokomotifin bacasından çıkacak kıvılcımların yaratacağı güvenlik tehdidi sebebiyle araçlara sadece manevra yapabilecek kadar benzin konmuştu. Motor performansını artırmak için sıkıştırma oranı artırıldığından, motorları motor vuruntusu olmadan çalıştırmak için yüksek oktanlı benzin gerekiyordu. Yüksek oktanlı benzin o zamanlar sadece Ankara'da mevcuttu. Kutlamalar gününde, Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel tören için yakıt ikmali yapılmadan önce siyah araca bindi. Yaklaşık yüz metre ilerledikten sonra araç durdu. Sonra Başkan siyah arabadan indi ve arkada (daha önce benzini doldurulmuş olan) krem renkli arabaya bindi ve onunla Anıtkabir'e gitti. İki araba daha sonra törensel koşuları sorunsuz tamamladı. Ertesi gün gazete manşetleri "Devrim 100 metre gitti ve durdu." şeklinde yazılmıştı ve araba uzun yıllar alay konusu oldu.

Devrim, muhtemelen otomobillerin prototipleri olduğu ve üretim sürecinin iyi belgelenmediği için seri üretime geçmedi, üretim aşamasından sadece birkaç teknik çizim kaldı. Başka bir olası neden, 1961 yılında Türkiye'de otomobil talebinin sınırlı olması ve bu nedenle yeni bir otomobil markasının seri üretim, dağıtım, bayilik hizmetleri, bakım hizmetleri ve yedek parça üretimini uygulanabilir bir şekilde gerçekleştirmeyi zorlaştırmasıydı.

Bununla birlikte, İstanbul'daki Otosan fabrikası 1959 yılında Ford Motor Company ve Koç Holding'in ortak girişimi olarak kuruldu ve Türkiye'nin ilk seri üretim otomobil markası Anadol, 1966'da Anadol A1'in seri üretimine başladı.

## Teknik Ekip
### Yönetim Grubu
* Y. Müh. Emin Bozoğlu - TCDD Genel Müdür Yardımcısı
* Y. Müh. Orhan Alp - TCDD Fabrikalar Dairesi Başkanı
* Y. Müh. Hakkı Tomsu - TCDD Cer Dairesi Başkanı
* Y. Müh. Nurettin Erguvanlı - TCDD Cer Dairesi Başkan Yardımcısı
* Y. Müh. Mustafa Ersoy - Eskişehir Demiryolu Fabrikası Müdürü
* Y. Müh. Celal Taner - Adapazarı Demiryolu Fabrikası Müdürü
* Y. Müh. Mehmet Nöker - Ankara Demiryolu Fabrikası
* Y. Müh. Hüsnü Kayaoğlu - TCDD Genel Müdürlük Müşaviri
* Y. Müh. Necati Peköz - TCDD Genel Müdürlük Müşaviri

### Tasarım Grubu
* Y. Müh. Nurettin Erguvan
* Y. Müh. Ercan Türer
* Y. Mimar Kemal Elagöz

### Motor Şanzıman Grubu
* Y. Müh. Mehmet Nöker
* Y. Müh. Gültekin Sabuncuoğlu
* Y. Müh. Salih Kaya Sağın
* Y. Müh. Rıfat Serdaroglu
* Y. Müh. Şecaattin Sevgen
* Y. Müh. Kemalettin Vardar
* Y. Müh. Şahin Karadağ

### Karoseri Grubu
* Mak. Müh. Celal Taner
* Y. Müh. Faruk Akyol
* Y. Müh. Samim Özgür
* Y. Müh. Salih Kaya Sağın
* Y. Müh. Hamdi Tahıllıoğlu
* Y. Müh. Ferdi Mertcan Keskin

### Süspansiyon ve Fren Grubu
* Mak. Müh. Hamit İşeri
* Y. Müh. İsmet Özkan
* Y. Müh. Mustafa Seyrek

### Elektrik Donanımı
* Y. Muh. Hasan Dinçer
* Latif Dinçer

### Döküm İşleri
* Metalurjist İsmail Sıdal

### Satın alma İşleri ve Maliyet Hesapları
* Y. Müh. Yavuz Yücel

### Kaynak Grubu
* Mak. Müh. Halil Kaya Gedik

## Ayrıca bakınız
* *"[[Devrim Arabaları]]"*, Devrim'in öyküsünü anlatan film. (2008)
* *"Devrim Otomobili Belgeseli"*, Anadolu Üniversitesi İletişim Fakültesi tarafından çekilmiş belgesel. (1997) (video) 
* *"DEVRİM - Devrim Arabaları Belgeseli"*, Yönetmen Sevcan Aytaç tarafından çekilmiş belgesel. (2006) (video)
* *"Yarım Kalan Devrim Rüyası / Cumhuriyet Dönemi Endüstrileşme Maceramız"*, Prof. Dr. Mehmet Şimşek tarafından yazılmış kitap (2008)
* *"Yarım Kalan Devrim"*, Devrim Arabaları hakkında TRT tarafından çekilmiş belgesel. (2008) (video) 
* Anadol

## Kaynakça

* *"Başarı mı, fiyasko mu?"* Salih Kaya Sağın Mühendis ve Makina Dergisi'nin 310. sayısı, 1985 (pdf) 
* *"Türkiye'de Otomotiv Sanayiinin Tarihçesi"* Cemal Üner Mühendis ve Makina Dergisi'nin 166. sayısı Şubat 1971 (pdf)
* *"Devrim arabalarının tasarım boyutu"* Arif Özver Ergin TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi Bülteni'nin 68. Sayısı, Ocak 2009 (pdf)  (html) 
* *"Türkiye'de otomobil yapılamaz iddiası Devrim'le çürütüldü"* Milliyet Gazetesi'nin 30 Ekim 1961 tarihli sayısı, sf. 3 (html) 
* *"Devrim namus davamızdı, 75’ime geldim öfkem geçmedi"* Ayşegül Akyarlı Güven'in Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. Hürriyet Gazetesi'nin 22 Kasım 2008 tarihli sayısı (html)
* *"Cemal Paşa bile Devrim'e sırtını döndü"* Referans Gazetesi'nden Müge Akgün'ün Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. Hürriyet Gazetesi'nin 25 Ekim 2008 tarihli sayısı (html) 
* *"Umutlar benzin ile tükendi"* Mahmut Kiper'in Cumhuriyet Gazetesi'nde yayınlanan makalesi (pdf) 
* *"Devrim’in en genç mühendisi Vardar Aydınlık’a konuştu"* Kemalettin Vardar'la yapılan, 20.02.2012 tarihli Aydınlık Gazetesi'nde yayınlanan söyleşi. (html)(pdf)
* *"Türklerin otomobil yapamayacağı iddiası bir yanıltma"* Anadolu Ajansı'ndan Adem Demir'in Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. (html) 
* *"Devrim'in mühendislerinden Vardar'ın son röportajı: Neden stop ettiği belli değildir"*. DHA'nın Kemalettin Vardar'la yaptığı söyleşi. (html) 

## Dış bağlantılar

* TÜRASAŞ Devrim Arabaları Müzesi
* Devrim Otomobili *Devrim otomobili resmi sayfası, Tülomsaş halkla ilişkiler ve basın yayın*
* TÜLOMSAŞ *TÜLOMSAŞ'ın resmi sitesindeki Devrim Arabaları sayfası*
* İlk Türk otomobili ‘Devrim’, ziyaretçi bekliyor  *Devrim'le alakalı makale* NTVMSNBC
* Matbaa ve Teknik Dergisi * *'Yarım Kalan Bir Devrim Rüyası*', Emin Bozoğlu'nun oğlu Ömer Bozoğlu ile yapılan söyleşi*
* Geç Kalmış Sayılmayız! *MMO Samsun Şubesi Başkanı Kadir Gürkan'ın Halk Gazetesi'ne verdiği demeçten...*
* Devrim Arabaları caddelerde gezecek!  *Habertürk Gazetesi'nin 04 Ekim 2012 tarihli sayısından.*
* Bu Her Şeyden Önce Bir İnanç Meselesiydi: Devrim Arabaları *Devrim Arabaları hakkında GazeteBilkent Yazısı.*
* "Ferrari’ye de benzin koymazsanız gitmez!" *Mevlüt Tezel'in Devrim Arabaları filminin oyuncularıyla yaptığı söyleşi. [[Hürriyet Gazetesi]]'nin [http://arama.hurriyet.com.tr/arsivnews.aspx?id=10111886 15 Ekim 2008 tarihli sayısı]*
* "Devrim Arabaları" filminin ön plana çıkması engellendi mi?  *Filmin yazan ve yöneten Tolga Örnek ile yapılan söyleşi, [[Milliyet Gazetesi]]'nin [http://www.milliyet.com.tr/devrim-arabalari-nin-on--plana-cikmasi-engellendi-mi--sinema-1032250/ 24 Aralık 2008 tarihli sayısı] *