Garar

**Garar veya ğırar** (Arapça: غرر) kelime anlamı belirsizlik, tehlike, şans veya risk anlamına gelir. İslam Hukuku'nun muamelat kısmında, riba (faiz) ve meysir (kumar) gibi olumsuz bir unsurdur. Bir İslami sözlük (*Kısa Bir İslami Terimler Sözlüğü*) onu "*henüz yakalanmamış balıklar, henüz hasat edilmemiş mahsuller gibi mevcut olmayan şeyin satışı*" olarak tanımlar. Benzer şekilde yazar Muhammed Ayub, *garar'ın* "*elde olmayan bir şeyin satışı veya akıbeti (sonucu) bilinmeyen bir şeyin satışı veya bununla ilgili bir satış" olduğunu söylüyor. kişinin gelip gelmeyeceğini bilmediği tehlike* ".

## Fıkıhta tanımları
Dr. Sami el-Süveylem'e göre, "İslami finansta araştırmacılar", terimin tanımında İslam hukuk ekolleri arasında büyük bir fark olmasa da, gararın "kesin anlamı" üzerinde hemfikir değildirler.

*[[Hanefilik|Hanefi mezhebi]]*, *gararı* "*sonuçları gizli olan*" olarak tanımlar. Dr. Md Akter Uddin'e göre Hanefi mezhebinin *alimleri gararı* “sonucu belirlenemeyen bir şey” olarak tanımlamışlardır. Serahsî'ye göre **mestûrü’l-âkıbe** olarak tanımlanmıştır *(Sonucu Bilinemeyen - Sonuçta gizli veya risk o var olup olmadığını, aynı derecede nadir olduğunu şey).*

Benzer şekilde, *[[Şâfiîlik|Şafi mezhebi]]* de *gararı* (Sami el-Süveylem'e göre) "*doğası ve sonuçları gizli olan*" veya "*iki olasılığı kabul eden, daha az arzu edilen daha olası*" olarak tanımladı. Şafii alimler, onu *"şekli ve sonucu gizli olan bir şey*" olarak tanımlamışlardır.

*[[Hanbelilik|Hanbeli mezhebi]]* onu "*sonuçları bilinmeyenler*" veya "*var olsun veya olmasın, teslim edilemeyenler*" olarak tanımladı. *[[Zahirilik|Zahiri mezhep]] alimi* İbn Hazm, "*Garar, alıcının ne aldığını bilmediği veya satıcının ne sattığını bilmediği şey*" *diye* yazmıştır.

İslam alimi El-Karafi'ye göre *garar*, "*hoş bir görünüme ve nefret edilen bir öze sahip olandır* ".

Modern dönemde İslam alimleri arasında sayılan Mustafa el-Zerka, "*Garar, ticareti kumara benzeten riskli doğası nedeniyle varlığı veya özellikleri belli olmayan muhtemel eşyaların satışıdır*" diye yazmıştır. Sami el-Süveylim, gararın daha kesin ve ölçülebilir bir tanımına ulaşmak için Oyun Teorisini kullandı ve onu "*eşit olmayan getirileri olan sıfır toplamlı bir oyun*" olarak tanımladı.

## [[Kur'an|Kur'an']]da
*Garar kelimesi Kur'an'da* spesifik olarak bahsedilmemekle beraber 2 ayetin (2: 188 ; 4:29 ) buna işaret ettiği düşünülmektedir.

Uluslararası Modern Araştırmalar Akademisi'ne göre gararın satışını yasaklayan "çok sayıda hadis" vardır. Ahmed bin Hanbel ve İbn Mace, Ebu Said el-Hudri'den rivayet ile:*<< Peygamberimiz (sav), anne karnındaki doğmamış hayvanın satın alınmasını, memedeki sütün ölçü almadan satılmasını, dağıtılmadan önce savaş ganimeti satın alınmasını, alınmadan önce hayır kurumlarının alınmasını yasaklamıştır.>>*

## Çeşitler
İslam ekonomisi ve finans hukukçuları, belirli bir finansal işlemin "şeriata uygun" olup olmadığını belirlemek için gararın farklı yönlerini çözmeye çalıştılar. Bir miktar garar "*tüm sözleşmelerde ve davranışlarda her zaman mevcut*" olduğundan, İslam alimleri (en azından son yıllarda)  genellikle *gararı* iki türe *ayırırlar:*

* *Ğırar-ı fahş* ("fazla" ga*rar)* (aynı zamanda *Ğırar-ı-Kesir,* "çok fazla" Ğırar) haramdır ve hadis rivayeti tartışmalıdır.
* *Ğırar-ı yesir* ("hafif" *garar*) (aynı zamanda *Ğırar-ı galil*, "nominal/az" garar),belirli miktarlarda müsamaha gösterilmiştir.

### Haram olmadığında
Gararın geçersiz kılınmadığı 4 durum şunlardır:

* Yukarıda bahsedilen *ğirar-ı yesir;*
* Sözleşmenin "*tek taraflı*" (*ettabarru'at*) olması ve böylece sözleşmenin diğer tarafının bir hediye veya miras gibi istismar edilmemesi;
* *"işlem veya sözleşmeye kamu ihtiyacının*" olduğu durumlarda (*[[Mesâlih-i mürsele|maslahat]])*;
* "*Üretken ekonomik faaliyetlerin doğasında var*"(*gurm-garâmet*).

İslam ekonomisinde hem garar hem de riba (faiz) olumsuz unsurlar iken, İslam iktisadı ve finans literatüründe garar hakkında riba'da olduğundan çok daha az materyal vardır ve garar daha az önemli olarak kabul edilir.

Muhammed Ayub'a göre, yakın geçmişte İslam alimleri arasında "*herhangi bir işlemi geçerli veya hükümsüz kılma"* konusunda "bir fikir birliği" ortaya çıkmıştır. Riba'nın en ufak bir müdahalesi Şeriata uygun olmayan bir işlemi gerçekleştirirken, bir dereceye kadar garar kabul edilebilir.

### [[Sigorta]] ve [[Tekâfül]]
İslam alimleri, ticari sigortanın (sosyal veya kooperatif sigortanın aksine) garar içerdiğini ve *[[haram]]* (yasak) olduğunu iddia ederler. Onun yerine, "gönüllü katkı ve karşılıklı işbirliği ilkelerine dayanan" *[[Tekâfül|tekafül]]* veya kooperatif sigortası önerilmiştir.

### Hatar
İslami Yatırım ve Finans web sitesine göre *Hatar* (خطر), "*herhangi bir tarafın değişmeli bir sözleşmeye ilişkin sorumluluğu belirsiz veya bazı öngörülemeyen / kontrol edilemeyen olaylara bağlı olduğunda veya duruma geldiğinde*" ortaya çıkan bir tür garardır.

## Ayrıca bakınız

* İslami bankacılık ve finans
* Meysir (kumar)
* Şeriat ve menkul kıymet ticareti (borsa)
* Riba (faiz) 
* Fıkıh

## Kaynakça