Guy Bertrand (kimyager)

17 Temmuz 1952'de Limoges'te doğan **Guy Bertrand**, San Diego'daki California Üniversitesi'nde kimya profesörüdür.

Bertrand Lisans derecesi'ni 1975 yılında Montpellier Üniversitesi'nden ve doktora derecesini 1979'da Toulouse'daki Paul Sabatier Üniversitesi'nden aldı. 1981 yılında Fransa'daki Sanofi Research'te doktora sonrası araştırmacı olarak çalıştı.

Bertrand ve çalışma arkadaşlarının araştırma ilgi alanları temel olarak organik, organometalik ve inorganik kimya arasındaki sınırda yer alan 13'ten 16'ya kadar olan grup ana grup elementlerinin kimyasında yatmaktadır; özellikle karbenler, nitrenler, fosfinidenler, radikaller ve biradikaller, 1,3-dipoller, anti-aromatik heterosikller ve daha fazlasının stabilize edilmesinde kullanımları. Oda sıcaklığında stabil olan, tamamen karbon ortamına sahip bir karbenin ilk örneği olan bis(diizopropilamino)siklopropeniliden dahil olmak üzere bazı orijinal kalıcı karbenlerin sentezini yönetmiştir.

Guy Bertrand, Amerikan Bilimde İlerleme Derneği (2006), Fransız Bilimler Akademisi (2004), Avrupa Bilimler Akademisi (2003), Academia Europaea (2002) gibi çeşitli bilimsel toplulukların onursal üyesi ve çeşitli ödüllerin sahibidir.

## Bilimsel çalışmaları
Mevcut dogmayı sorgulamak Guy Bertrand'ın araştırma programının bir tasarım özelliğidir. İnorganik, organometalik ve organik kimyada ana grup elementlerinin kimyasına ve yeni bağlanma sistemlerine birçok önemli katkılarda bulunmuştur. Kariyeri boyunca, yalnızca geçiş ara ürünleri olduğu varsayılan ve şimdi kimyagerler için güçlü araçlar olan çeşitli türleri izole etti.

En iyi bilinen katkısı, Arduengo'nun kararlı bir N-heterosiklik karben hakkındaki raporundan üç yıl önce, 1988 yılında ilk kararlı karbenin, bir (fosfino)(silil)karbenin keşfedilmesiydi. Guy Bertrand, kararlı karbenlerin kimyasının kökenindedir. O zamandan bu yana karbenlerin stabilitesini daha iyi anlamamızı sağlayan birçok devrim niteliğinde keşif yaptı. Siklopropenilidenleri, dimerleşemeyen mezoiyonik karbenleri izole eden ilk kişi oydu, bu da onların izolasyonu için sterik gereksinimlerin hafifletilmesine neden oldu Daha da önemlisi, siklik (alkil) (amino) (amino) karbenleri keşfetti (CAACs ), yakın zamanda yayınlanan altı üyeli versiyon dahil. CAAC'ler elektron bakımından NHC'lerden ve fosfinlerden bile daha zengindir, ancak aynı zamanda nitrojen üzerinde tek bir serbest elektron çiftinin varlığı nedeniyle CAAC'ler NHC'lerden daha kabul edilebilirdir. CAAC'lerin elektronik özellikleri, tamamen bilinmeyen altın kompleksleri (0) gibi paramanyetik metal türlerinin yanı sıra organik ve ana grup radikalleri de dahil olmak üzere yüksek derecede reaktif türleri stabilize eder. CAAC'ler aynı zamanda ünlü "Tıklama Reaksiyonu"nda önemli katalitik ara maddeler olan ve yalnızca geçici türler olduğu varsayılan bis(bakır)asetilid komplekslerinin izolasyonuna da olanak sağlamıştır. Ayrıca aminlerden ilk izoelektronik nükleofilik üç koordineli organoboranı hazırlamak ve izole etmek için CAAC'ları kullandı. Bu son gelişmeler, kararsız molekülleri izole etmek için uzun süre prototip reaktif ara maddeler olarak kabul edilen karbenlerin kullanılmasından oluştuğu için paradoksal görünmektedir. CAAC'ların halihazırda bilinen büyük ölçekli uygulamaları arasında bunların geçiş metali katalizörleri için bir ligand olarak kullanılması yer almaktadır. Örneğin Guy Bertrand, Grubbs ile işbirliği içinde, CAAC taşıyan rutenyum katalizörlerinin metil oleatın etenolizinde son derece aktif olduğunu gösterdi. Bu, bir dizi metatez katalizörünün, etilen gazı kullanılarak çapraz metatez reaksiyonlarında bu kadar iyi performans gösterdiği ve etenolizi doğrusal alfa-olefinlerin (LAO'lar) ve biyokütleden diğer olefinik son ürünlerin endüstriyel üretimine uygulanabilir hale getirmek için yeterli aktiviteye sahip olduğu ilk seferdir.

Günümüzde yüzlerce akademik ve endüstriyel grup, Guy Bertrand'ın CAAC'lerini ve diğer karbenleri geçiş metali katalizinde ve aynı zamanda başka amaçlar için de kullanmaktadır. En son gelişmeler nanopartikül stabilizasyonundan gümüş (I) ve altın (I) komplekslerinin antibakteriyel ve anti-kanser özelliklerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsamaktadır. CAAC- bakır kompleksi, OLED'lerin yüksek parlaklıkta %100'e yakın kuantum verimliliğiyle kullanılmasına bile olanak tanır. Kararlı karbenlerin keşfi, temel kimya için bir atılımdı, gerçek bir paradigma değişimiydi, ancak önemi aynı zamanda ve belki daha da önemlisi uygulamalardan geliyor. Glorius ve ark., karbenleri de içeren bir terminoloji olan "N-heterosiklik karbenler" hakkındaki inceleme makalesinde. şöyle yazmıştır: "N-heterosiklik karbenlerin keşfi ve geliştirilmesi şüphesiz son zamanlardaki kimyasal araştırmaların en büyük başarılarından biridir", "N-heterosiklik karbenler bugün organik kimyadaki en güçlü araçlar arasındadır ve ticari açıdan önemli pek çok uygulamaya ve önemli süreçlere sahiptir.", "NHC'nin hızlı yükselişi henüz sona ermedi".

Guy Bertrand'ın katkısı karbenlerle sınırlı değil. Son zamanlarda öne çıkanlar arasında ilk kararlı nitrenler ve fosfinidenlerin izolasyonu yer almaktadır. İlkinin, bir nitrojen atomunu organik parçalara aktarmak için kullanılabileceğini gösterdi; bu, geçiş metallerinin nitrido kompleksleri için zor bir görevdi. İkincisi, tıpkı karbenler gibi geçiş metallerinin davranışını taklit ettiğini yakın zamanda kanıtladı.

## Üyelikler ve ödülleri
1998 yılında CNRS gümüş madalyasına layık görüldü. Fransız Teknoloji Akademisi (2000), Academia Europaea (2002), Avrupa Bilimler Akademisi (2003), Fransız Bilimler Akademisi (2004) ve Amerikan Bilimde İlerleme Derneği (2006) üyesidir. Yakın zamanda SRC'den Sir Ronald Nyholm Madalyası (2009), Fransız Kimya Derneği'nden Grand Prix Le Bel (2010), Anorganik Kimyada ACS Ödülü (2014), SRC'den Sir Geoffrey Wilkinson Ödülü (2016) ile ödüllendirildi.) ve İtalyan Kimya Derneği'nden Sacconi Madalyası (2017). Chemical Reviews'ın yardımcı editörlerinden biri ve birçok derginin yayın kurulu üyesidir.

Kendisi Légion d'Honneur Şövalyesidir.

## Kaynakça