Sandra Faber

**Sandra Moore Faber** (d. 28 Aralık 1944), galaksilerin evrimi üzerine yaptığı araştırmalarla tanınan bir astrofizikçidir. Kaliforniya Üniversitesi, Santa Cruz'da Astronomi ve Astrofizik Profesörüdür ve Lick Gözlemevi'nde çalışmaktadır. Galaksilerin parlaklığını içlerindeki yıldızların hızına bağlayan önemli keşifler yaptı ve Faber-Jackson ilişkisinin ortak kaşiifi oldu. Faber, Hawaii'deki Keck teleskoplarının tasarımında da etkili oldu.

## Hayatın erken dönemi ve eğitimi
Faber, Swarthmore Koleji'nde Fizik ve Matematik ve Astronomi bölümlerinde okudu. Lisans derecesini 1966'da kazandı. Daha sonra doktora derecesini aldı. 1972'de Harvard Üniversitesi'nden I. John Danziger yönetiminde Optik Gözlemsel Astronomi konusunda uzmanlaştı. Bu süre zarfında, kendisine açık olan tek gözlemevi, tezinin karmaşıklığı için yetersiz teknolojiye sahip olan Kitt Zirvesi Ulusal Gözlemevi idi.

## Kişisel hayatı
Faber, 9 Haziran 1967'de kendisi de Swarthmore'da bir öğrenci olan ve kendisinden bir yaş küçük olan fizik bölümü öğrencisi Andrew Leigh Faber ile evlendi. Robin ve Holly adında iki kızları oldu.

## Kariyeri ve araştırmaları

1972'de Faber, Kaliforniya Üniversitesi, Santa Cruz'daki Lick Gözlemevi fakültesine katıldı ve Üniversitedeki ilk kadrolu kadın oldu. 1976'da Faber, galaksilerin parlaklığı ve tayfları ile içlerindeki yıldızların yörünge hızları ve hareketleri arasındaki ilişkiyi gözlemledi. Ortaya çıkan yasa, kendisi ve ortak yazar, yüksek lisans öğrencisi Robert Jackson'dan sonra Faber-Jackson ilişkisi olarak bilinecekti. Üç yıl sonra, o ve iş arkadaşı John S. Gallagher, o noktada yayınlanan karanlık maddenin varlığına dair tüm kanıtları toplayan bir makale yayınladılar. 1983'te, karanlık maddenin hızlı hareket eden nötrinolardan ("sıcak karanlık madde") oluşmadığını ve bunun yerine muhtemelen keşfedilecek yavaş hareket eden parçacıklardan ("soğuk karanlık madde") oluştuğunu gösteren orijinal bir araştırma yayınladı.

1984 civarında Faber, karanlık maddenin galaksi oluşumunun ve evriminin bir parçası olduğuna dair teorilerini aydınlatmak için Joel Primack, George Blumenthal ve Martin Rees ile işbirliği yaptı. Bu, galaksilerin Büyük Patlama'dan günümüze nasıl oluştuğuna ve evrimleştiğine dair ilk öneriydi. Bazı detayların yanlış olduğu kanıtlanmış olsa da, makale hala evrendeki yapı bilgisi için mevcut çalışma paradigması olarak durmaktadır. Faber ve çalışma arkadaşları, yüksek hızlı galaksi akışlarını keşfetti.

1985 yılında Faber, Keck Teleskobu'nun yapımına ve Hubble Uzay Teleskobu için ilk geniş alanlı gezegen kamerasının yapımına dahil oldu. UC Berkeley fizikçisi Jerry Nelson, Keck teleskopunu tasarladı, ancak Faber, tüm dünyada büyük optik teleskoplar fikrinin satılmasına yardımcı oldu. Keck teleskopu, 36 altıgen bölümden oluşan yeni tipte 10 metrelik birincil aynaya sahip, dünyanın en büyük ikinci optik teleskopudur.

Sandra Faber, Keck I için ilk ışıklı enstrümanı denetleyen Bilim Yönlendirme Komitesine eş başkanlık etti. Ayrıca Keck I'in birincil aynası için yüksek optik kalitesinde ısrar etmeye devam etti ve Keck II'de de çalışmaya devam etti.

1980'lerin sonlarında Faber, 400 galaksinin boyutlarını ve yörünge hızlarını kataloglamaya çalışan "Yedi Samuray" işbirliği adlı sekiz yıllık bir projeye dahil oldu. Bu hedef karşılanmamış olsa da, grup herhangi bir galaksiye olan mesafeyi tahmin etmenin bir yolunu geliştirdi ve bu, evrenin toplam yoğunluğunu ölçmenin en güvenilir yollarından biri haline geldi.

1990 yılında, Hubble Uzay Teleskobu için geniş alanlı gezegen kamerasının yörüngede devreye alınmasına yardım etti. Bunu kariyerinin en heyecan verici ve en iyi bilinen aşamalarından biri olarak tanımladı. Hubble'ın optiği kusurluydu ve Faber ve ekibi, nedeni küresel sapma olarak teşhis etmeye yardımcı oldu. 1995'te Faber, UCSC'ye Üniversite Profesörü olarak atandı.

Faber, gökadaların merkezlerinde süper kütleli kara delikleri aramak için Hubble Uzay Teleskobu'nu kullanan Nuker Ekibinin baş araştırmacısıydı. En son çalışmalarından biri, ilk ışığını 1996'da gören Keck II teleskopu için yeni bir optik spektrografın eklenmesini içeriyordu. Yeni ekleme, Keck II'nin uzak galaksileri gözlemleme gücünü 13 kat artırdı. Hubble Teleskobu tarafından alınan en büyük evren araştırması olan CANDELS projesini oluşturmak için diğer bilim insanlarıyla da bir araya geldi.

UCSC'de araştırması evrendeki yapının evrimi ve galaksilerin evrimi ve oluşumu üzerine odaklandı. Buna ek olarak, kozmolojik olarak uzak galaksilerin spektrumlarını elde etmek için Keck teleskoplarında DEIMOS cihazının geliştirilmesine öncülük etti. 1 Ağustos 2012'de University of California Observatories'in Geçici Direktörü oldu.

Sandra Faber, *[[Annual Review of Astronomy and Astrophysics|Annual Review of Astronomy and Astrophysics'in]]* eş editörüdür.

## Onurlar ve ödüller

* Bart J. Bok Ödülü, Harvard Üniversitesi (1978)
* Ulusal Bilimler Akademisi (1985'te seçildi)
* Dannie Heineman Astrofizik Ödülü (1985)
* American Philosophical Society (2001'de seçildi)
* Harvard Yüzüncü Yıl Madalyası (2006)
* Bower Ödülü ve Bilimde Başarı Ödülü, Franklin Institute (2009)
* Henry Norris Russell Lectureship, American Astronomical Society (2011)
* Bruce Madalyası, Astronomical Society of the Pacific (2012)
* Karl Schwarzschild Madalyası, Alman Astronomi Derneği (2012)
* Ulusal Bilim Madalyası (2012)
* Kozmolojide Gruber Ödülü (2017)
* Annette de Vaucouleurs Madalyası, University of Texas
* Medaille de l'Institute d'Astrophysique de Paris
* Alfred P. Sloan Vakfı Üyesi
* Chicago Üniversitesi, Michigan Üniversitesi, Pennsylvania Üniversitesi, Swarthmore Koleji ve Williams Koleji'nden Fahri Doktoralar
* Üye, American Academy of Arts and Sciences
* Üye, Harvard Gözetim Kurulu Üyesi
* Carnegie Bilim Enstitüsü Mütevelli Heyeti Üyesi
* Kraliyet Astronomi Topluluğu Altın Madalyası (2020) 
* 2020'de American Astronomical Society'nin Daimi Üyesi seçildi 

Küçük gezegen #283277 Faber onun onuruna adlandırıldı.

## Ayrıca bakınız

* Faber-Jackson ilişkisi
* Nuker Ekibi
* Hubble Uzay Yeleskobu

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* 

## Dış bağlantılar
* Dr. Faber'in sayfası @ UCSC
* Dr.Faber @ Meta-Library.net videosuna bakın 
* UC Santa Cruz'un Sandra Faber biyografisi 
* Silikon Vadisi Astronomi Derslerinden   
* Sandra M. Faber ile Sözlü Tarih röportaj metni 31 Temmuz 2002, Amerikan Fizik Enstitüsü, Niels Bohr Kütüphanesi ve Arşivleri 
* Ulusal Bilim ve Teknoloji Madalyaları Vakfı'ndan Faber'in çalışmaları hakkında konuştuğu video 
* UC Santa Cruz Kütüphanesi'nin Dijital Koleksiyonlarından Sandra Faber'in fotoğrafları