Antik Yunanistan'da fuhuş

***[[Antik Yunanistan]]'da [[fuhuş]]***, çok yaygındı. Daha önemli şehirlerde ve özellikle birçok limanda, önemli sayıda insanı istihdam etti ve ekonomik faaliyetin önemli bir bölümünü temsil etti. Fahişelik gizli olmaktan uzaktı; şehirler genelevleri reddetmiyor, sadece onlar hakkında düzenlemeler yapıyordu.

Atina'da, efsanevi milletvekili Solon, belirlenen fiyatlarla devlet genelevleri kurmuş olmakla tanınıyor. Fuhuş her iki cinsi de farklı şekilde içeriyordu; her yaştan kadın ve genç erkek, ağırlıklı olarak erkek müşteriler için fahişelik yapıyordu.

Eş zamanlı olarak, özgür bir kadınla evlilik dışı ilişkiler ciddi şekilde ele alınıyordu. Aldatılan kişi, eğer eşi zina durumunda yakalanırsa kanuna göre suçluyu öldürmek için yasal hakka sahipti; aynı durum tecavüz için de geçerliydi. Zina yapan kadınların ve kadın ve erkek fahişelerin evlenmeleri veya halka açık törenlere katılmaları yasaklandı. Erkekler için ortalama evlilik yaşı 30 iken, genç Atinalı köleler ya da fahişeler dışında cinsel ilişkiye girmek için başka hiçbir seçeneğe sahip değildi.

## ''Pornai''
*Pornai* () ölçeğin alt ucunda bulunmuştur. Bunlar pezevenklerin veya *pornoboskósların* () mülkiyetindeydi ve kazançlarının bir kısmını alıyorlardı (kelime *pernemi*  "satmak"). Bu mal sahibi herhangi bir "vatandaş" olabilir, çünkü bu faaliyet tıpkı diğerleri gibi bir gelir kaynağı olarak görülüyordu: MÖ 4. yüzyıldan bir hatip iki kişiden şöyle bahsetmektedir; Theophrastus, *Characters*'de (6:5) *aşçı*, *hancı* ve *vergi tahsildarının* yanında *pezevengi* sıradan bir meslek olarak sıralıyor ama itibarsız da buluyordu. Sahibi ayrıca erkek veya kadın bir metik, yani şehirdeki bir yabancı da olabiliyordu.

Antik Yunanistan'ın klasik döneminde *pornai,* barbar kölelerdi; Helenistik Dönemden itibaren vatandaşlar, babaları tarafından terk edilen genç kızları da köleleştirebilmeye başladılar. Aksi ispatlanana kadar köle olarak kabul edildi. *Pornai* bireyler, genellikle Atina'nın liman kenti olan Pire veya Keramikos gibi dönemin "kırmızı ışıklı" bölgelerinde bulunan genelevlerde çalışıyorlardı.

Klasik Atina dönemi siyasetçisi Solon, yasal kamu genelevleri kuran ilk kişi olarak kabul edilmektedir. Bunu halk sağlığı için zinayı önlemek amacıyla yapıyordu. Şair Philemon, bu önlem için onu aşağıdaki terimlerle övdü:[Solon], Atina'yı hem içgüdüsel bir zorlama hem de uygunsuz bir yöne sapma alışkanlığıyla genç erkeklerle dolu görünce, kadınları satın aldı ve onları çeşitli yerlerde, donanımlı ve herkes için ortak bir yere yerleştirdi. Aldatmaca olmaması için kadınlar çıplak duruyor. Her şeye bak. Belki de kendini iyi hissetmiyorsun. Bir çeşit ağrınız var. Neden? Kapı açık. Bir obolos (gümüş metelik). Atla. Çekingenlik yok, boş konuşma yok, kendini kaçırmıyor. Ama dilediğiniz gibi, istediğiniz şekilde hemen.

Sen dışarı çık. Cehenneme gitmesini söyle. O sana yabancı.Philemon'un vurguladığı gibi, Solon genelevleri gelirden bağımsız olarak herkesin erişebileceği bir hizmet sunuyorlardı. MÖ 5. yüzyılın sonunda bir memurun günlük maaşı, bir drahminin altıda biri olan bir obolos idi. MÖ 4. yüzyıl ortalarında, bu maaş bir buçuk drahmiye yükselmişti. Aynı dönemde Solon, Afrodit Pandemos'a (kelimenin tam anlamıyla "tüm insanların Afroditi") tapınak inşa etmek için genelevlerden aldığı vergileri kullandı. Bu anekdotların tarihsel doğruluğundan şüphe duyulsa bile, klasik Atina, fuhuşu kendi demokrasisinin bir parçası olarak gördüğü açıktır.

Fuhuş ücretiyle ilgili olarak, ucuz bir fahişe için bir obolus verildiğine dair sayısız örnekler vardır; şüphesiz temel eylemler için. Bunun gerçek fiyat mı yoksa "iyi bir anlaşma" anlamına gelen bir miktar mı olduğunu değerlendirmek zordur.

Sokakta çalışan bağımsız fahişeler üst seviyedeydi. Potansiyel müşterilere cazibelerini doğrudan göstermenin yanı sıra, halka kendilerini tanıtıyorlardı; Belirtilen bir iz bırakan işaretli tabanı olan sandaletler giyiyorlardı; böylece  *AKOLOUTHEI* ("Beni takip et") yazan ayak izi bırakıyorlardı. Ayrıca görünüşe göre oldukça çirkin bir şekilde makyaj yaptılar. Bir çizgi roman yazarı olan Eubulus, fahişelerle şöyle alay ediyor:"Beyaz kurşun katmanlarıyla üzerinde sıvalı, ... çene altı ile bulaşmış dut suyu. Ve bir yaz günü dışarı çıkarsanız, gözünüzden iki sıra mürekkep gibi su akar ve yanaklarınızdan boğazınıza doğru yayılan ter, yüzünüzde uçuşan tüyler gri görünürken, o kadar doludur ki beyaz kurşun".Bu fahişeler çeşitli kökenlerden gelebiliyorlardı: Başka iş bulamayan metik kadınlar, fakir dullar ve özgürlüklerini (genellikle krediyle) geri almayı başaran *yaşlı pornailer.* Atina'da şehre kayıtlı olmaları ve vergi ödemeleri gerekiyordu. Bazıları ticaretlerini gerçekleştirerek iyi bir servet kazandı. 1. yüzyılda, Antik Mısır'da Qift'te, fahişeler için geçiş 108 drahmiye mal olurken diğer kadınlar 20 drahmi ödüyordu.

Tarifelerini değerlendirmek zordur, önemli ölçüde değişiklik gösterirler. 5. ve 4. yüzyılda bir fahişe için ortalama ücret üç obolden drahmiye kadar değişiyordu. Pahalı fahişeler, baştaki Korint Lais'in yaptığı gibi bir stater (dört drahmi) MÖ 1. yüzyılda, *Palatine antolojisinde adı* geçen Gadaralı Epikürcü filozof Philodemus, V 126, bir düzine ziyaret için beş drahmilik bir abonelik sisteminden bahseder. 2. yüzyılda, Samsatlı Lukianos'un *Hetaera Diyaloğu'nda* fahişe Ampelis, ziyaret başına beş drahmiyi vasat bir fiyat olarak değerlendirir. (8, 3) Aynı metinde genç bir bakire Mina, yani 100 drahmi (7,3) isteyebilir, hatta müşteri iştah açıcı değilse bunu iki dakika için bile talep edebilir. Genç ve güzel bir fahişe, düşüşte olan meslektaşından daha yüksek bir fiyat talep edebilirdi; seramik üzerindeki ikonografinin gösterdiği gibi, yaşlı kadınlar için özel bir pazar mevcut olsa bile. Müşteri özel bir ilgi talep ederse fiyat değişiyordu. Ara düzenlemeler de vardı; bir grup arkadaş, her biri yarı zamanlı haklara sahip olan *özel ilgi* satın alabilirdi.

Erkek ziyafetlerinde çalışan müzisyenler ve dansçılar da şüphesiz bu kategoriye yerleştirilebilir. Aristoteles, kendisinin kaleme aldığı *[[Atinalıların Anayasası (Aristoteles)|Atinalıların Anayasası]]* (L 2) içinde (beşi şehrin içinde ve beşi Pire içinde olmak üzere) on şehir kontrolörüne, ( *astynomoi)*, verilen talimata göre, "flüt kızları, arp kızları ve lir kızları gece başına en az 2 drahmi ile ücretlendirilirlerdi". Cinsel hizmetler açıkça sözleşmenin bir parçasıydı, ancak Agoranomus'un da çabalarına rağmen ücretler dönem boyunca artma eğilimindeydi.

## Hetaera

Daha pahalı ve seçkin fahişeler, "arkadaş" anlamına gelen *[[hetaera]] olarak biliniyordu.* Hetaerae, pornai'nin aksine, müşterileriyle uzun vadeli ilişkiler kurar ve cinsel ilişkinin yanı sıra arkadaşlık da yapardı. Pornai'den farklı olarak, hetaerae, her bir cinsel eylem için ücret almaz, şirketleri için belirli bir süre boyunca ödeme alırdı. Hetaerae genellikle eğitimli olurdu ve özgür olan hetaeraeler kendi mali durumlarını kontrol edebilirlerdi.

## Korinth'te tapınak fuhuşu
MÖ 2 yılı civarında, Yunan tarihçi ve düşünür Strabon (VIII, 6,20) Korinth kentinin coğrafi / tarihsel tanımında, Korint'teki Afrodit tapınağındaki kadın tapınak hizmetkârları hakkında MÖ 700-400 yıllarına tarihlediği bazı notlar yazdı:

Afrodit tapınağı o kadar zengindi ki, hem erkeklerin hem de kadınların tanrıçaya verdikleri binden fazla hetaera kullanılırdı.(Yunanca εταίρα (hetaira) kelimesi, tam olarak şu anlama gelir: Dişi arkadaş, dişi eş.) Pek çok insan onlar yüzünden şehri ziyaret ederlerdi ve bu nedenle bu hetaeralar şehrin zenginliklerine katkıda bulunurlardı; çünkü gemi kaptanları paralarını anlamsızca orada harcarlardı. Dolayısıyla, "Korint'e yolculuk her insan için değildir". (Hikâye, işini sevmediği ve yüne dokunmadığı (bu kadınların temel görevlerinden biri yün işlemeleriydi ) için bir kadın hetaeranın kınanması ve ona şöyle cevap verilmesidir: "Yine de bana bakabilirsiniz, ancak bu kısa sürede zaten üç parçayı indirdim." Yunanca metinde burada neredeyse tercüme edilemeyen bir cinsel kelime oyunu var. ιστός şu anlama gelir: 1) (a) dokuma dokuma tezgâhı (Antik Yunanistan'da dikey dokuma tezgahı kullanılıyordu); 2) direk; 3) (metonim) dokuma kumaş. καθει̃λον ιστους şu anlama gelir: İlk olarak dokuma tezgâhından çıkarmak. İkincisi direği indirme. Üçüncüsü ise başka türden bir *direği indirme* imasıdır. )

MÖ 464 yılında, Olimpiyat Oyunlarında beğenilen bir koşucu ve pentatlon şampiyonu olan Korinth vatandaşı Ksenophon adında bir adam, şükran günü nedeniyle yüz genç kızı tanrıça tapınağına adadı. Bunu, Pindaros'un yazması için görevlendirdiği ve "Peïtho'nun çok misafirperver kızlarını, hizmetkârlarını ve Corinth'in lükslerini" kutlayan bir ilahiden biliyoruz (Bölüm 122 Snell).

Daniel Arnaud, Julia Assante, ve Stephanie Budin gibi cinsiyet araştırmacılarının çalışmaları, kutsal fuhuş kavramını tanımlayan tüm bilim geleneğini şüpheye düşürdü. Budin, kutsal fuhuş kavramını bir efsane olarak görüyor ve vergisel olarak kaynaklarda anlatılan uygulamaların ya karşılığı ödenmeyen seks ritüelleri ya da cinsel olmayan dini törenler, hatta muhtemelen sadece kültürel iftira olduğunu ve yanlış anlama olduğunu savunuyor. Modern zamanlarda popüler olmasına rağmen, bu görüş, ideolojik bir gündem olduğu suçlamaları da dahil olmak üzere yadsınmaktadır.

## Sparta
Arkaik ve klasik Sparta'da Antik Yunan tarihçi ve filozof Plutarkhos, değerli metal ve paranın olmaması ve Lykurgos tarafından getirilen katı ahlaki rejim nedeniyle fahişelerin olmadığını iddia ediyor. Sempozyum gibi görünen bir karma cinsiyet grubunu gösteren Laconia'dan bir 6. yüzyıl vazosu, Plutarkhos ile çelişen bir hetaera tasvir ettiği biçiminde yorumlanabilmektedir. Bununla birlikte, Sarah Pomeroy, tasvir edilen ziyafetin doğası gereği sekülerden ziyade dini olduğunu ve tasvir edilen kadının bu nedenle bir fahişe olmadığını savunmaktadır.

Değerli metaller Spartalı vatandaşlar için giderek daha fazla erişilebilir hale geldikçe, fahişelere erişim daha kolay hale geldi. 397'de, perioeci sınıfındakilerin yaşadığı Aulon köyündeki bir fahişe, oraya giden Spartalı erkeklere rüşvet vermekle suçlandı. Helenistik Dönemde, Sparta'da Cottina adında bir hetaera tarafından adanmış ünlü heykeller vardı. Sparta'da, Taygetus'un Dionysos tapınağının yakınında, en azından Helenistik dönemde Cottina'nın adını taşıyan bir genelev de varmış gibi görünmektedir.

## Sosyal koşullar

Tıbbi incelemeler fahişelerin günlük yaşamlarından bilgiler sağlar - ancak çok kısmî ve eksiktir. Gelir elde etmeye devam etmek için, köle fahişelerin ne pahasına olursa olsun hamilelikten kaçınmaları gerekiyordu. Yunanlar tarafından kullanılan doğum kontrol teknikleri Romalılar kadar iyi bilinmemektedir. Yine de, Hipokrat'a (*Of the Seed*, 13) atfedilen bir incelemede, "erkeklerle gitme alışkanlığı olan" bir dansçının durumu ayrıntılı olarak anlatır; o, spermi yerinden çıkarmak ve böylece riskten kaçınmak için "yukarı ve aşağı zıplayarak, her sıçrayışta topuğuyla kalçasına dokunur" Ayrıca pornai'nin kürtaj veya bebek öldürmeye başvurması da muhtemel görünüyor. Bağımsız fahişeler söz konusu olduğunda durum daha az belirgindir; kızların nihayetinde "iş başında", annelerinin yerine geçerek ve onları yaşlılıkta destekleyerek eğitildikleri varsayılıyordu.

## Edebiyatta fahişeler

Yunan komedyası'nın entrikaları genellikle fahişeleri içeriyordu. Romalı şair Ovidius, *[[Amores]]* eserinde fuhuşa değinir: "Whil'st Slaves be false, Fathers hard, and Bauds be whorish, Whilst Harlots flatter, shall Menander flourish." (I, 15, 17-18). Fahişe, bir gencin ilk genç kız arkadaşı olabilir; bu arada, özgür ve erdemli kadınlar, korsanlar tarafından yakalandıktan veya terk edildikten sonra fahişeliğe indirgenir (örneğin Menandros'un *[[Sikyonioi]]* eseri). Kendisine bırakılan ıvır zıvırlar nedeniyle gerçek ebeveynleri tarafından tanınan kadın özgürleşir ve evlenebilir. İkincil bir rolde, yardımcı oyuncunun da aşka ilgisi olabilir. Menandros, geleneksel açgözlü fahişe imajının tersine, *Dyskolos* eserinde "altın kalpli fahişe" rolünü de yaratmış ve bu, oyunda mutlu bir sona da izin vermiştir.

Tersine, Yunanların ütopik dünyalarında genellikle fahişelere yer yoktu. Aristofanes'in *Kadınlar Mecliste* adlı oyununda, kahraman Praxagora onları ideal şehirden resmen yasaklamıştır:Neden, şüphesiz! Dahası, fahişeleri ortadan kaldırmayı öneriyorum… böylece onların yerine gençlerin ilk meyvelerini alabilelim. Kandırılmış kölelerin özgür doğmuş kadınları zevklerinden mahrum etmeleri doğru değil. Sosyete fahişeleri kölelerle yatmakta özgür olsun. (v.&nbsp;716–719).

## Erkek fuhuşu
Yunanlarda ayrıca bol miktarda erkek fahişe vardı; , *pórnoi*. Bazıları kadın müşterileri hedefliyordu: Klasik çağda jigoloların varlığı doğrulandı. Bu nedenle, Aristofanes'in *[[Ploutos (komedya)|Plutus-Zenginlik]]* (v.&nbsp;MÖ 960-1095) adlı komedisinde yaşlı bir kadın, tüm parasını artık onu terk etmiş olan genç bir sevgiliye harcamaktan şikayet ediyor. Bununla birlikte, erkek fahişelerin büyük çoğunluğu erkek müşteriler içindi.

### Fahişelik ve oğlancılık

Yunanistan'da erkek fuhuşu, kadın meslektaşlarında olduğu gibi, bir skandal konusu değildi. Köle oğlanlar için genelevler, sadece Pire, *[[Keramikos]]* veya Likavittos'un "kırmızı ışıklı mahallesinde" değil, tüm şehirde açık bir şekilde mevcuttu. Bu genç fahişelerin en ünlüsü belki de Elisli Phaidon'dur. Şehrinin ele geçirilmesi sırasında köleliğe indirgenmiş, özgürlüğünü satın alan Sokrates tarafından fark edilene kadar bir genelevde çalışmaya gönderilmiştir. Genç adam, Sokrates'in bir takipçisi oldu ve adını Sokrates'in son saatlerini anlatan *[[Phaidon (kitap)|Phaidon]]* diyaloğuna da verdi. Erkek fahişeler de, fahişeler için konmuş şehir vergisinden muaf değildi. Böyle bir genelevin müşterisi, ne mahkemeler tarafından cezalandırılır, ne de kamuoyu tarafından kınanırdı.

### Fuhuş ve vatandaşlık
Kölelerle cinsel ilişki yaygın bir seçenek gibi görünmemektedir; ilk olarak MÖ 390 yılında kayda geçmiştir. Fahişelere başvurmanın bir başka nedeni de cinsel tabuydu; fellatio yöntemi, Yunanlar tarafından aşağılayıcı olarak görülüyordu. Sonuç olarak, pederastik bir ilişkide, *erastlar* (yetişkin aşık) bu yöntemi uygulamasını vatandaşı eromenos'tan (genç aşık) isteyemezdi ve fahişelere başvurmak zorunda kalırdı.

### Ücretler
Kadın fahişelerde olduğu gibi, ücretler önemli ölçüde değişkenlik gösteriyordu. Athenaeus (VI, 241) bir obolos için iyiliklerini sunan bir çocuktan bahseder; Yine, bu fiyatın sıradanlığı onu biraz şüpheye götürüyor. 2. yüzyılda bir epigram (nükte) yazarı olan Sardisli Straton, beş drahmi için bir anlaşmayı hatırlatır. (Palatine antolojisi, XII, 239) Simon'a karşı yapılan adli tıp konuşmasında savcı, bir çocuğun cinsel hizmetlerini 300 drahmi fiyatına kiraladığını iddia etti, bu, "orta ölçekli" hetaera'nın tipik olarak ücretlendirdiğinden çok daha fazlaydı. Son olarak bir sözde Aeschines mektubu (VII, 3) bir Melanopos'un 3.000 drahmideki kazancını tahmin ediyor; muhtemelen kariyeri boyunca aldığı ücretten söz ediyor.

## Notlar

## Kaynakça

## Kaynaklar

* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Konu hakkındaki eserler

*  David M. Halperin, « The Democratic Body; Prostitution and Citizenship in Classical Athens », in *One Hundred Years of Homosexuality and Other Essays on Greek Love*, Routledge, "The New Ancient World" collection, Londra-New York, 1990 
*  Kenneth J. Dover, *Greek Homosexuality*, Harvard Üniversitesi Yayınları, Cambridge (Massachusetts), 1989 (1st edition 1978). 
*  Eva C. Keuls, *The Reign of the Phallus: Sexual Politics in Ancient Athens*, Kaliforniya Üniversitesi Yayınları, Berkeley, 1993. 
*  Sarah B. Pomeroy, *Goddesses, Whores, Wives, and Slaves: Women in Classical Antiquity*, Schocken, 1975. 
*  K. Schneider, *Hetairai*, in *Paulys Real-Encyclopädie der classichen Altertumwissenschaft*, cols. 1331–1372, 8.2, Georg Wissowa, Stuttgart, 1913
*  Violaine Vanoyeke, *La Prostitution en Grèce et à Rome*, Les Belles Lettres, "Realia" collection, Paris, 1990.
*  Hans Licht, Sexual Life in Ancient Greece, Londra, 1932.
*  Allison Glazebrook, Madeleine M. Henry (ed.), *Greek Prostitutes in the Ancient Mediterranean, 800 BCE-200 CE* (Madison: Wisconsin Üniversitesi Yayınları, 2011) (Wisconsin studies in classics).