Mazıdağı

**Mazıdağı**, Mardin'in bir ilçesidir.

## Tarihçe ve kültür
**Şamrah** eski adıyla bilinen Mazıdağı ilçesi, geçmişte Diyarbakır-Şam güzergahında canlı bir merkez oldu hep. İlçenin tarihi Sümerlere kadar gerilere gitmektedir. İlçenin Asur ve Urartular döneminde, M.Ö 2500'lü yıllarda adı İsala olarak geçer. Şam-Mardin ve Şam-Diyarbakır üçgeninde olmasından dolayı Samraj olarak adlandırılmaktaydı. Daha sonra Şamrah ve en son Mazıdağı olarak değişmiştir. Mazıdağı ilçesi, 9 Haziran 1937'de kurulmuştur. Şamrah, bu tarihe değin Savur ve Derik ilçelerine bağlı bir bucak merkezi idi.

İlçede taş Devrinden günümüze kadar gelebilen Awrihan mağaraları bulunmaktadır. 150 metrelik bir tepenin üstünde bulunan Dermetinan Kalesi, Sultan Şeyhmus, Pir Hattap türbeleri ilçenin önemli ziyaret yerleridir. Kervanların konaklama amacıyla kullandıkları Arıköy'de bir "han" bulunmaktadır. İlçenin batısında Şamrah Kalesi namıyla anılan kalenin yanı sıra Gümüşyuva Köyünde Bizanslılar tarafından bulunup işletilen gümüş madeni ve bu madenin muhafazası için yapılan kale ve müstahkem yerler, aynı yerde bulunan kilise kalıntıları, tarihi bir nitelik taşımaktadır. Sisan mezrasında Sasanilere ait olduğu tahmin edilen bir kilise ve yerleşim yeri bulunmaktadır.

## Coğrafya
Mazıdağı, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Dicle Bölümünde Mardin ilinin 47&nbsp;km kuzeybatısında, 1030-1090 metre yükseklikte ve adını aldığı dairesel dağlar serisinin orta yerindeki düzlükte kurulmuştur. Mazıdağı ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 1.047 metredir. Kurak mevsim şartlarının hüküm sürdüğü Mazıdağı'nda Karaçay hayati bir önem taşımaktadır. İlçenin yüzölçümü 850&nbsp;km²'dir. Artuklu, Derik ve Kızıltepe ilçeleriyle komşudur.

## Nüfus
2020 yılı Genel Nüfus Sayımına göre ilçenin nüfusu 36.747'dir. Mevcut nüfusun %45'i şehir merkezinde geriye kalan %55'i ise kırsal kesimde yaşamaktadır. 2012 itibarıyla merkez ilçe dışında ilçeye bağlı belde belediyesi bulunmamaktadır. 

İlçeye bağlı 53 mahalle vardır.

## Ekonomi
Genel olarak tütüncülük, arıcılık, bağcılık, kümes hayvancılığı ilçenin başlıca geçim kaynaklarıdır. Eskiden beri el sanatlarının önemli bir ekonomik değer olduğu ilçede, bu faaliyetlerin yeniden canlandırılması amacı ile çalışmalar devam etmektedir. Fosfat tesisleri yörenin can damarlarından biridir. İlçe merkezinin 17&nbsp;km kuzeybatısındaki fosfat yataklarının 1976 yılından sonra işletilmeye başlanması ile önemli bir istihdam alanı potansiyeline kavuşmuştur. Fakat 1994 yılında zarar ettiği gerekçesiyle kapatılmıştır. Atıl durumuna düşen fabrika 2011 yılında özelleştirme kapsamında TMC adı altında Cengîz ve Ciner Holding ortaklığına verildi. Daha sonra Ciner holding ortaklıktan ayrıldı ve fabrika Cengiz Holding'e devredildi. Cengiz Holding bünyesindeki ETİ Bakır A.Ş'ye bağlı fabrika, fosfat üretimi ile başlayıp sonra gübre üretimine de geçti. 2020 itibarıyla gübre, asit vb. ürünler üretmektedir. Burada siyanürle altın çıkarıldığı da iddia edilmiştir, ancak bu konuda resmi bilgi yoktur. Fabrikada 2020 yılında 1400 personel çalışmaktadır. 2021 yılında açılan Diyarbakır - Mazıdağı İltisak Hattı aracılığıyla tesisin Fevzipaşa-Kurtalan demiryoluna bağlantısı sağlanmıştır.

Mazıdağı ilçesi fosfat yatakları Türkiye'nin fosfat yataklarının %86'sını oluşturmaktadır.

## Ulaşım
İlçe, ulaşım koşulları bakımından uygun bir konuma sahiptir. Derik ilçesine 24&nbsp;km, Mardin iline 50&nbsp;km ve Diyarbakır iline ise 72&nbsp;km'lik asfalt yollarla bağlanmıştır. İlçeyi köylerine bağlayan yollar mevcuttur ve KÖY-DES programı kapsamında kötü olan yolların standardını yükseltme çalışmalarına son yıllarda hız verilmiş bulunmaktadır. İlçedeki fosfat tesisinin 2021 yılında demiryolu bağlantısı sağlanmıştır. Ancak bu hatta sadece yük taşımacılığı yapılmaktadır.

## Diğer bazı bilgiler
* İlçe merkezi nüfusu (2007): 10.297
* Köyler nüfusu (2007): 20.838
* Toplam ilçe nüfusu (2018): 35.757
* Köy sayısı: 49
* Mezra sayısı: 20
* Yolu olan köy sayısı: 49
* Elektriği olan köy sayısı: 49
* Suyu yeterli olan köy sayısı: 34
* Suyu yetersiz olan köy sayısı: 15
* Suyu olmayan köy sayısı: -
* Dernek sayısı: 9
* Kooperatif sayısı: 5

Nüfus bilgileri Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi'nden (ADNKS) alınmıştır.

## Yerel yönetim

Eylül 2016'da PKK-KCK'ya yardım ve destek verdiği gerekçesiyle 14 Temmuz tarihinde görevinden uzaklaştırılan belediye başkanı Necla Yıldırım'ın yerine 1 Eylül 2016 tarihinde yürürlüğe giren 674 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kaymakam Halit Benek kayyum olarak atandı.

## Ayrıca bakınız
* Mardin ilindeki yerleşim yerleri listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Kaymakamlık
*Basında Mazıdağı