Málaga

**Málaga**, İspanya'nın bir belediyesi ve Endülüs özerk bölgesinde yer alan Málaga ilinin başkentidir. 2024 yılında 592.346 nüfusuyla Endülüs'ün 2. büyük şehri ve ülkenin 6. büyük şehridir. Akdeniz'in Costa del Sol'unda ('Güneş Sahili') Güney İber Yarımadası'nda, ağırlıklı olarak Guadalhorce'nin sol kıyısında yer almaktadır. Şehir merkezi başlangıçta Gibralfaro Tepesi ile Guadalmedina arasındaki alanda gelişmiştir.

Málaga'nın tarihi yaklaşık 2800 yıla uzanmaktadır ve bu da onu Batı Avrupa'nın en eski sürekli yerleşim gören şehirlerinden biri yapmaktadır. Çoğu bilim adamlarına göre, MÖ 770 civarında Tyre'den gelen Fenikeliler tarafından *Malaka* olarak kurulmuştur. MÖ 6. yüzyıldan itibaren şehir Antik Kartaca'nın hegemonyası altındaydı ve MÖ 218'den itibaren Roma yönetimine girdi; bu dönemde garum üretimi sayesinde ekonomik olarak gelişti. 8. yüzyılda, Vizigot ve Bizans yönetiminden sonra İslam yönetimine girdi. 1487'de Granada Savaşı'nın ortasında Kastilya Krallığı kontrolü ele geçirdi. 19. yüzyılda şehir bir sanayileşme dönemi geçirdi, ardından yüzyılın son üçte birinde tüm sosyoekonomik parametrelerde bir gerileme yaşandı.

Málaga'daki en önemli iş sektörleri turizm, inşaat ve teknoloji hizmetleridir, ancak ulaşım ve lojistik gibi diğer sektörler de genişlemeye başlamıştır. Málaga, ağırlıklı olarak Málaga Teknoloji Parkı'nda (Endülüs Teknoloji Parkı) yoğunlaşan şirketlerle bir teknoloji merkezi olarak kendini sağlamlaştırmıştır. Bölgenin en büyük bankası Unicaja'nın genel merkezine ev sahipliği yapıyor ve ekonomik faaliyet açısından İspanya'da dördüncü sırada yer alıyor. Ulaşım açısından Málaga'ya Málaga-Costa del Sol Havalimanı ve Málaga Limanı hizmet veriyor ve şehir 2007 yılında yüksek hızlı demiryolu ağına bağlandı.
## Demografi

Málaga belediye sınırları içinde nüfus (2010 tahmini itibarıyla) 568.507 kişidir. Endülüs Özerk Topluğu içinde nüfus itibarıyla, Sevilla'dan sonra ikinci ve tüm İspanya'da altıncıdır. Avrupa kıtasının en güneyinde bulunan büyük şehirdir. Málaga belediye sınırları içinde nüfusun gelişmesi şu gösterimde izlenebilir:

1.000 Kişi

Colors=
 id:a value:gray(0.9)
 id:b value:gray(0.7)
 id:c value:rgb(1,1,1)
 id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:500 height:373
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:600
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:75 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:15 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=
 bar:1842 text:1842
 bar:1857 text:1857
 bar:1860 text:1860
 bar:1877 text:1877
 bar:1887 text:1887
 bar:1897 text:1897
 bar:1900 text:1900
 bar:1910 text:1910
 bar:1920 text:1920
 bar:1930 text:1930
 bar:1940 text:1940
 bar:1950 text:1950
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2010 text:2010

PlotData=
 color:d width:15 align:left

 bar:1842 from:0 till: 68
 bar:1857 from:0 till: 94
 bar:1860 from:0 till: 95
 bar:1877 from:0 till: 116
 bar:1887 from:0 till: 134
 bar:1897 from:0 till: 126
 bar:1900 from:0 till: 130
 bar:1910 from:0 till: 136
 bar:1920 from:0 till: 151
 bar:1930 from:0 till: 188
 bar:1940 from:0 till: 238
 bar:1950 from:0 till: 276
 bar:1960 from:0 till: 301
 bar:1970 from:0 till: 374
 bar:1981 from:0 till: 503
 bar:1991 from:0 till: 535
 bar:2001 from:0 till: 524
 bar:2010 from:0 till: 569

PlotData=

 bar:1842 at: 68 fontsize:s text: 68 shift:(-5,5)
 bar:1857 at: 94 fontsize:s text: 94 shift:(-5,5)
 bar:1860 at: 95 fontsize:s text: 95 shift:(-5,5)
 bar:1877 at: 116 fontsize:s text: 116 shift:(-10,5)
 bar:1887 at: 134 fontsize:s text: 134 shift:(-10,5)
 bar:1897 at: 126 fontsize:s text: 126 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 130 fontsize:s text: 130 shift:(-10,5)
 bar:1910 at: 136 fontsize:s text: 136 shift:(-10,5)
 bar:1920 at: 151 fontsize:s text: 151 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 188 fontsize:S text: 188 shift:(-10,5)
 bar:1940 at: 238 fontsize:S text: 238 shift:(-10,5)
 bar:1950 at: 276 fontsize:S text: 276 shift:(-10,5)
 bar:1960 at: 301 fontsize:S text: 301 shift:(-10,5)
 bar:1970 at: 374 fontsize:S text: 374 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 503 fontsize:S text: 503 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 535 fontsize:S text: 535 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 524 fontsize:S text: 524 shift:(-10,5)
 bar:2010 at: 569 fontsize:S text: 569 shift:(-10,5)


:Kaynak: INE - Instituto Nacional de Estadística, İspanya

Málaga'yı da içine alan ve "Costa Del Sol" adı verilen Akdeniz sahilleri sahilin kenarında bir nispeten dar şerit içinde şehirleşmiştir. Rincon de la Victoria, Torremolinos, Benalmadena, Fuengirola, Alhaurin de la Torre, Mijas, Marbella ve San Pedro Alcántara adlı yazlık deniz tatil yore, şehir ve belediyeleri birbirine bitişiktir ve Málaga ile birlikte Metropoliten Málaga şehirleşmiş bölgesini oluştururlar. 2009 itibarıyla bu şehirleşmiş bölge nüfusu 827.33&nbsp;km²'lik bir alanda 1,046,279  kişi olup nüfus yoğunluğu 1264 kişi/km² dir.

## İklim

## Tarih

Malaga, MÖ X. yy civarında Fenikeliler’in Lübnan’dan gelerek burada bir balık tuzlama merkezi ve yerlilerle ticaret noktası meydana getirmeleriyle kuruldu. Daha sonra Romalılar tarafından önemli bir liman ve ticaret merkezi haline getirildi. Bir süre Doğu Roma İmparatorluğu'nun yönetiminde kalan şehir VI. yy sonlarında Vizigotlar’ın eline düştü.

Emevî komutan Târık b. Ziyâd 711 yılında Kurtuba üzerine yürümeden önce küçük bir kuvveti Malaga'ya gönderdi ve kent Arapların eline geçti. 1031 yılında Endülüs Emevî Devleti'nin yıkılmasından sonra Malaga Hammûdîler’in başkenti oldu. 1057'de ise Gırnata merkezli Zîrîler'in hükümdarı Bâdîs bin Habbûs tarafından zaptedildi. Ardından Endülüs’e hâkim olan Murâbıtlar ve Muvahhidler Malaga'ya da yönettiler.

1238 yılında Benî Ahmer Emirliği’nin (Nasrîler) hâkimiyetine geçen Malaga'nın nüfusu 1349 yılındaki veba salgını nedeniyle azaldı. 18 Ağustos 1487'de Kral Ferdinand ve Kraliçe Isabella tarafından kanlı bir savaştan sonra ele geçirildi.

## Görülecek yerler
* *Málaga'nın eski tarihi merkezi*: Güneyde bulunan liman iner ve kuzeyinde yüksek tepelere doğru tırmanır. İki tarafında "Guadalmedina" ve "Guadalhorce" adlı Akdeniz'e erişen akarsular vardır.
* *Fenike Şehri surları*: Kentte en eski kalıntılardır. Fenikeliler sur kalıntıları Picasso Müzesi bodrum katında görülebilir.
* *Antik Romalı anfitiyatrosu*: MÖ. 1. yy'dan kalma. Tamamen kaybolmuş bir halde iken 1951'den itibaren kazılarla büyük bir kısmı ortaya çıkarılmıştır.
* *Antik Romanlı, Vizigot, Arap ve İspanyol dönemlerinden kalma şehir surları*
* *Gibralfarao Kalesi*: Araplardan kalma bir kaledir. 11. yy.da Endülüs Taifalar idaresi sırasında ufak emirliklere bölünmüş iken yapılmıştır. 13. ve 14. yy. "Nasrid" hanedanı hükümdarlığı sırasında genişletilmiştir. Bu kale *Alcazaba* kale kompleksine bağlıdır.
* *Alcazaba*:Endülüs Araplarından kalma çok önemli bir kale ve emir/hükümdar ikametgâhı. Bu kale şehre hakim olan bir tepe üzerinde kurulmuştur. Ilk kuruluşunda şehri korsan hücumlarından korumak için yapılmıştır. Sonra 11. yy. ortalarında Hamudi hanedanı emir ve hükümdarları tarafından daha çok daha geniş ve büyük olarak yeniden yapılmıştır. Denizden yükselen bir tepenin doğusunu kaplamaktadır ve etrafında palmiye ve çam ağaçlıklı korular bulunur. Kalenin planı genellikle dörtgendir ama yokuşlu arazide olduğu için araziye uyarak tam kare veya dikdörtgen şekli almaz. Kalın dış ve iç duvarları bulunur. İki duvar arasında üzeri kapalı yollar bulunur ve bunlar kalenin değişik kısımları arasında korunaklı ulaşımı sağlarlar. Alcazaba ve Gibralfarao kalelerinin arasında da aynı şekilde iki kaleyi birleştiren korunaklı yol vardır. Duvarlarda zaman zaman dörtgen kuleler bulunur. Bu kale kompleksi girişinde diğerlerinde daha büyük bir kule vardır. BU kule altından kaleye giriş zikzaklı bir kapılı yolla olur. Bu yol üzerinde birkaç kale kapısından geçtikten sonra içinde kokulu çam ve okaliptüs ağaçları bulunan güzel bahçeli avlulara gelinir. "Puerta da Granada" olarak anılan iç surlardan da geçildikten sonra 11.-14. yüzyıllar döneminde kullanılan Valinin Sarayı'na gelinir. Bu saray üç kemerli kenarları olan ve bir tarafı güneye açık olarak bahçeleri ve deniz manzarasını gören bir dikdörtgen avlu etrafında kurulmuştur ve içindeki odalardan bazıları Hristiyan yıkıcılıklarından  kurtulup günümüze kadar gelebilmiştir. Bu sarayın kuzeyinde bir su değirmeni; 40m derinlikte içine dönerek merdivenle inilebilen bir kuyu; bir hamam; çeşitli atölye odaları ve kalenin en kuzey kısmında *Puerta de la Torre del Homenaje* denilen süslü bir anıtsal kapı bulunur.
* *La Concepcion*: Tarihi botanik bahçe http://laconcepcion.malaga.eu/opençms/opençms/laconcepçion/portal/portada?idıoma=en 
* *Málaga Limanı*: İspanya'nın en önemli limanlarından biri http://www.malagaport.net
* *Palacio de los Condes de Buenavista Sarayında Picasso Málaga Müzesi*.
* *Palacio de Villalón'da Carmen Thyssen Müzesi*: http://www.carmenthyssenmalaga.org/.
* *Palacio de la Aduana Sarayı*: Malaga Güzel sanatlar ve Arkeoloji Müzesi
* *CAC Malaga Modern Güzel Sanatlar Müzesi*: http://www.cacmalaga.org/.
* *Fundación Picasso* ve *Picasso Doğum Yeri Müzesi*.
* *MUPAM Şehir Müzesi*: http://www.museomunicipalmalaga.es 
* *Malaga Otomobil Müzesi*: https://web.archive.org/web/20111127211239/http://www.museoautomovilmalaga.com/Eng/AutomobileMuseumofMalaga.html .
* *Cam ve Kristal Müzesi*: http://www.müseovidrioycristalmalaga.com/en/ındex.html .
* *MİMMA karşılıklı etkileşimli müzik müzesi*: http://www.musicaenaccıon.com/.
* *Şarap Müzesi*: http://www.museovinomalaga.com/ındex.html?lang=en .
* *Museo de Artes y Tradiciones Popülares (Halk Sanatları ve Gelenekleri Müzesi).*
* *Atarazanas Pazaryeri*.
* *La Malagueta Boğa Güreşi Arenası*: http://www.la-malagueta.es/ .
* *Katedral ve kiliseler*:
** *Málaga Katedrali* ve *Piskaposluk Sarayı*: Rönesans stilinde planlanmıştır ama mali zorluklar dolayisiyla tamamlanmamıştır. Epey zaman sonra da Barok mimarı stili uygulanarak bitirilmiştir.
** *Santiago Kilisesi*: İspanya Müslümanlardan fethedildikten hemen sonra ortaya çıkan İslam ve Hristiyan mimarı stillerinin karışımı olan "Mudejar" mimari stilinde.
** *Iglesia del Sagrario*: Eski Arap caminin Hristiyan fatihler tarafından değiştirilmesi ile ortaya çıkmıştır. Gotik mimari stilde çok süslü cephesi eşsizdir.
** *San Felipe Neri Kilisesi*.
** *San Juan Kilisesi*: Gotik mimarı stilli

## Ulaşım
### Toplu taşıma
Málaga metrosu, 2014 yılında açılan iki hatla hizmet vermektedir.

## Kardeş şehirler

Málaga belediye idaresi şu şehirlerle kardeş şehir bağlantısı kurmuştur:

* 
* 
*  Fas tarafından idare edilen Batı Sahra'da
* 

* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 

## Galeri


**<span style="color:white">Málaga</span>**



Dosya:PuertodeMalaga1.jpg|Limandan Málaga şehri
Dosya:Malaga_Sonnenuntergang2004.jpg|Málaga'da güneşin batışından kısa bir süre önce
Dosya:Malaga Alcazaba 25-9-2007a.JPG|Málaga Alcazaba Kalesi
Dosya:Roman Malaga.jpg|Málaga antik Romalı tiyatrosu kalıntıları
Dosya:Malaguetabeach.jpg|Málaga'da Malagueta Plaji
Dosya:Torrecatedralypalmeras.jpg|Malaga Katedrali Can Kulesi
Dosya:Jardines-malaga.jpg|Málaga'da "La Concepción" tarihsel botanik bahcesi
Dosya:Calle San Agustín Málaga.jpg|Málaga eski şehrinde "San Agustin Sokagi"
Dosya:Palacio de Ferias y Congresos de Málaga.jpg|Málaga'da Fuarlar ve Sergiler Sarayi
Dosya:Ave Class 103 and Avant Class 104.JPG|Malaga Maria Zambrano Garında Yuksek Hizli AVI katarları
Dosya:Estado de la Rosaleda (Málaga C.F.).jpg|"Málaga CF" Futbol Klubu'nun Rosaleda Stadı





## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Endülüs (özerk topluluk)
* Malaga ili

## Dış bağlantılar
* / Malaga Belediyesi Resmi İnternet Sitesi