Sırt ağrısı

**Sırt ağrısı**, sırtta hissedilen ağrıdır. Sırt ağrısı, etkilenen segmente göre boyun ağrısı (servikal), orta sırt ağrısı (torasik), bel ağrısı (lomber) veya koksidinia (kuyruk kemiği veya sakral ağrı) olarak ayrılır. Bel bölgesi en çok etkilenen bölgedir. Sırt ağrısı atağı, süreye bağlı olarak akut, subakut veya kronik olabilir. Ağrı, donuk, delici  veya yanma hissi olarak nitelenebilir. Rahatsızlık, bacaklar veya ayakların yanı sıra kollara ve ellere de yayılabilir ve bacaklarda ve kollarda uyuşma veya güçsüzlük olabilir. Sırt ağrısının çoğunluğu belirli değildir ve idiyopatiktir.

Yaygın altta yatan mekanizmalar arasında disklerde ve faset eklemlerde dejeneratif veya travmatik değişiklikler yer alır; bunlar daha sonra kaslarda ve sinirlerde ikincil ağrıya ve kemiklere, eklemlere ve ellere ve ayaklara yansıyan ağrıya neden olabilir. Safra kesesi, pankreas, aort ve böbrek hastalıkları ve iltihaplanmaları da sırtta yansıyan ağrıya neden olabilir. Omurga, sinir dokuları ve komşu yapıların tümörleri de sırt ağrısı olarak ortaya çıkabilir.

Sırt ağrısı yaygındır; yaklaşık on yetişkinden dokuzu hayatının bir noktasında ve çalışan on yetişkinden beşi her yıl sırt ağrısı yaşar. İnsanların %95'inin yaşamlarının bir noktasında sırt ağrısı yaşayacağını tahmin edilmektedir. Kronik ağrının en yaygın nedenidir ve iş kaybına ve sakatlığa önemli katkısı vardır. Çoğu kişi için sırt ağrısı kendi kendini sınırlar. Sırt ağrısı olan çoğu insan kronik şiddetli ağrı yaşamaz, bunun yerine hafif veya orta şiddette kalıcı veya aralıklı ağrı yaşar. Çoğu fıtıklaşmış disk ve darlık vakasında, dinlenme, enjeksiyonlar veya ameliyatın ortalama bir yıl sonrasında benzer ağrı iyileşme sonuçları olur. Amerika Birleşik Devletleri'nde akut bel ağrısı, doktor ziyaretlerinin en yaygın beşinci nedenidir ve kayıp iş günlerinin %40'ının nedenidir. Dünya çapında engelliliğin önde gelen tek nedenidir.

## Sınıflandırma
Sırt ağrısı semptomların süresine göre sınıflandırılır.

# Akut sırt ağrısı <6 hafta sürer
# Subakut sırt ağrısı 6 ile 12 hafta arasında sürer.
# Kronik sırt ağrısı 12 haftadan uzun sürer.

## Nedenler
Kan damarları, iç organlar, enfeksiyonlar, mekanik ve otoimmün nedenler dahil olmak üzere sırt ağrısının birçok nedeni vardır. Sırt ağrısı olan kişilerin yaklaşık yüzde 90'ına, altta yatan tanımlanabilir bir patolojinin bulunmadığı belirli olmayan akut sırt ağrısı teşhisi konur İnsanların yaklaşık yüzde 10'unda tanısal görüntüleme yoluyla bir neden tespit edilebilir. Vakaların yüzde 2'sinden azı, metastatik kanserler ve spinal osteomiyelit ve epidural apseler gibi ciddi enfeksiyonlarla birlikte, yaklaşık yüzde 1'i oluşturan ikincil faktörlere atfedilir.

### Nedeni belli olmayan sırt ağrısı
Vakaların yüzde 90'ında herhangi bir fizyolojik neden veya teşhis testlerinde anormallik bulunmaz. Spesifik olmayan sırt ağrısı, kas veya bağlarda periferik yaralanmaya neden olabilen sırt zorlanması veya burkulmalardan kaynaklanabilir. Çoğu hasta, gerginliğe neden olabilecek olayları veya aktiviteleri tanımlayamaz. Ağrı akut olarak ortaya çıkabilir, ancak bazı durumlarda devam edebilir ve kronik ağrıya yol açabilir.

Taramaları normal olan kişilerde kronik sırt ağrısı, ilk yaralanmanın ağrıya karşı daha uzun süreli artan hassasiyet durumuna neden olduğu merkezi duyarlılaşmadan kaynaklanabilir. Bu kalıcı durum, ilk yaralanma iyileştikten sonra bile ağrıyı sürdürür. Hassasiyetin tedavisi düşük dozda antidepresanları ve fizik tedavi gibi yönlendirilmiş rehabilitasyonu içerebilir.

### Omurga diski hastalığı
Omurga diski hastalığı, omurga diskinin iç çekirdeğindeki jel benzeri bir malzeme olan nukleus pulposus yırtıldığında ortaya çıkar. Nukleus pulposus'un yırtılması sinir köklerinin sıkışmasına neden olabilir.

Semptomlar tek taraflı veya iki taraflı olabilir ve omurganın etkilenen bölgesiyle ilişkili olabilir. Omurga disk hastalığının en sık görüldüğü bölge L4–L5 veya L5–S1 bölgesidir.

Nukleus pulposus üzerindeki baskı kuvvetinin artması nedeniyle aşırı kilolu bireylerde lomber disk hastalığı riski artar ve erkeklerde görülme olasılığı iki kat daha fazladır.

2002 yılında yapılan bir araştırmada, gece vardiyasında çalışma ve fiziksel aktivite eksikliği gibi yaşam tarzı faktörlerinin de lomber disk hastalığı riskini artırabileceği bulundu.

Şiddetli omurilik sıkışması cerrahi acil durum olarak kabul edilir ve motor ve duyu fonksiyonlarını korumak için dekompresyon gerektirir. Kauda ekuina sendromu, kauda ekuina'nın ciddi şekilde sıkışmasıdır ve başlangıçta ağrı, ardından motor ve duyusal ağrıyla kendini gösterir.

Mesane inkontinansı kauda ekuina sendromunun ileri evrelerinde görülür.

### Dejeneratif hastalık
Spondiloz veya omurganın dejeneratif artriti, intervertebral disk dejeneratif değişikliklere uğradığında ortaya çıkar ve diskin omurları tamponlamada başarısız olmasına neden olur. İntervertebral disk aralığı daralması ile lomber omurga ağrısı arasında bir ilişki vardır. Omurgalar arasındaki boşluk daralarak sinirlerin sıkışmasına ve tahrişine neden olur.

Spondilolisite, bir omurun komşu omurla karşılaştırıldığında öne doğru yer değiştirmesidir. Yaşa bağlı dejeneratif değişikliklerin yanı sıra travma ve konjenital anomalilerle de ilişkilidir.

Şiddetli spondiloz, spondilotheezis ve ligamantum flavumun yaşa bağlı kalınlaşması durumlarında spinal stenoz meydana gelebilir. Spinal stenoz, spinal kanalın daralmasını içerir ve tipik olarak 60 yaşın üzerindeki hastalarda ortaya çıkar. Şiddetli lomber spinal stenoz vakalarında nörojenik klodikasyon ortaya çıkabilir ve ayakta dururken kötüleşen ve oturunca hafifleyen bel, kalça veya bacakta ağrı semptomlarıyla kendini gösterir.

Bel ağrısı ile doktora başvuran hastaların yüzde dördünde omurga sıkışma kırıkları ortaya çıkar. Risk faktörleri arasında yaş, kadın cinsiyeti, osteoporoz öyküsü ve kronik glukokortikoid kullanımı vardır. Kırıklar travma sonucu oluşabilir ancak çoğu durumda asemptomatik olabilir.

### Enfeksiyon
Sırt ağrısının yaygın bulaşıcı nedenleri arasında osteomiyelit, septik diskit, paraspinal apse ve epidural apse yer alır. Sırt ağrısına yol açan bulaşıcı nedenler omurgayı çevreleyen çeşitli yapıları içerir..

Osteomiyelit kemiğin bakteriyel enfeksiyonudur. Vertebral osteomiyelit en yaygın olarak staphylococci kaynaklıdır. Risk faktörleri cilt enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonu, IV kateter kullanımı, IV ilaç kullanımı, geçirilmiş endokardit ve akciğer hastalığıdır.

Spinal epidural apse genellikle bakteremi ile şiddetli enfeksiyondan kaynaklanır. Risk faktörleri arasında yakın zamanda epidural uygulanması, IV ilaç kullanımı veya yakın zamanda geçirilmiş enfeksiyon vardır.

### Kanser
Kanserin kemiğe veya omuriliğe yayılması sırt ağrısına neden olabilir. Kemik metastatik lezyonların en sık görüldüğü yerlerden biridir. Hastalarda genellikle malignite öyküsü vardır. Sırt ağrısıyla ortaya çıkan yaygın kanser türleri arasında multipl miyelom, lenfoma, lösemi, omurilik tümörleri, primer vertebral tümörler ve prostat kanseri bulunur. Sistemik kanser hastalarının %29'unda sırt ağrısı vardır. Diğer nedenlerin aksine Genellikle bel omurgasını etkileyen sırt ağrısında en sık torasik omurga etkilenir. Ağrı, kilo kaybı, titreme, ateş, bulantı ve kusma gibi sistemik semptomlarla ilişkilendirilebilir. Sırt ağrısının diğer nedenlerinden farklı olarak, tümör ile ilişkili sırt ağrısı süreklidir, donuktur, kötü lokalizedir ve dinlenmeyle kötüleşir. Kemiğe metastaz aynı zamanda omurilik sıkışması veya acil cerrahi tedavi gerektiren omur kırıkları riskini de artırır.

### Otoimmün

Ankilozan spondilit, psöriatik artrit, romatoid artrit ve sistemik lupus eritematozus gibi iltihaplı artritlerin tümü, değişen düzeylerde eklem tahribatına neden olabilir. İltihaplı artritler arasında ankilozan spondilit, omurganın kemik bileşenlerinin iltihap tahribatı nedeniyle sırt ağrısıyla en yakından ilişkilidir. Ankilozan spondilit genç erkeklerde yaygındır ve üveit, sedef hastalığı ve iltihaplı bağırsak hastalığı gibi birçok olası semptomla kendini gösterir.

### Yansıyan ağrı
Sırt ağrısı başka bir kaynaktan da kaynaklanabilir. Yansıyan ağrı, ağrının kaynağından farklı bir yerde hissedildiğinde ortaya çıkar. Sırt ağrısıyla ortaya çıkabilen hastalık süreçleri arasında pankreatit, böbrek taşları, şiddetli idrar yolu enfeksiyonu ve abdominal aort anevrizması bulunur.

## Kaynakça