Arnavutluk'ta tarım

**Arnavutluk'ta tarım**, hâlâ ülkenin SAGP'sinin %22,5'ine katkıda bulunan Arnavutluk ekonomisinin önemli bir sektörüdür. Ülke, %24'ü tarım arazisi, %36'sı orman arazisi, %15'i mera ve çayır, %25'i göller, su yolları, kullanılmayan kayalıklar ve dağ arazisi de olmak üzere kentsel alan olan    alan kapsamaktadır. Ülkenin kıyı şeridinin yanı sıra ova bölgesi, ovadaki tepe bölgesi ve dağ bölgesi gibi üç ana bölgeye ayrılabilir.

Ülke, batıda kıyı ovalarını, kuzeyde Arnavutluk Alpleri'ni, kuzeydoğuda Şar Dağları'nı, merkezde İskenderbey Dağları'nı, doğuda Korab Dağları'nı, güneydoğuda Pindus Dağları'nı ve Arnavut Rivierası boyunca güneybatıda Keravniya Dağları'nı kapsamaktadır. Adriyatik ve İyonya'yı içeren Akdeniz, Arnavutluk'un tüm batı sınırını oluşturmaktadır.

Ülke, karasal etkilerle çoğunlukla akdeniz iklimini deneyimlemektedir. Bu, iklimin ılıman kışlar ve sıcak, kuru yazlarla karakterize olduğu anlamına gelmektedir. Ülkenin en sıcak bölgeleri, iklimin denizden derinden etkilendiği batı boyuncadır. Ülkenin en soğuk bölgeleri, karlı ormanlık iklimin yaygın olduğu kuzey ve doğusundadır.

1990 yılında yerli tarım ürünleri hane halkı harcamalarının %63'ünü ve ihracatın %25'ini oluşturmuştur. Arnavutluk'un Avrupa Birliği'ne katılım öncesi sürecinin bir parçası olarak, çiftçilere Arnavutluk tarım standartlarını iyileştirmek için IPA fonları aracılığıyla yardım edilmektedir.

Tarım Bakanlığı'nden itibaren  sebze ve meyve ihracatı 2017 yılının ilk aylarında iki katına çıkmıştır. Ancak balık, deniz ürünleri ve deniz ürünleri ihracatı da yüzde 35 artmıştır.

Avrupa'daki ilk tarım alanlarından biri Güneydoğu Arnavutluk'ta bulunmuştur.

## Su kültürü

Akdeniz'in içindeki Adriyatik ve İyonya Denizi, tuzlu su balıkçılığı için bir kaynak iken; Butrint Gölü, İşkodra Gölü, Ohri Gölü, Prespa Gölü'nün yanında Karavasta Lagünü, Narta Lagünü ve Patos Lagünü'nde tatlı su balıkçılığı gerçekleşmektedir. Ülkenin kıyılarının  uzunluğunda olduğu tahmin edilmektedir. Ülkenin büyük su mevcudiyeti, az gelişmiş balıkçılık endüstrisine yerel ekonominin önemli bir parçası olma potansiyeli vermektedir. Balıkçılık endüstrisi geçmişten miras kalan önemli gelişme ve işleme kapasitelerine rağmen hala bir geçiş sürecindedir.

1950'lerde ülkede yaygın deniz balıkları yetiştiriciliği uygulanmıştır. Deniz yüzgeçli balık endüstrisi, bir kıyı ve açık deniz kafesi yetiştiriciliği sektörüdür. Alabalık esas olarak güneydoğu, güneybatı ve kuzeyde gelişirken, sazanlar birincil olarak merkez ve kuzeyde bulunur. Deniz yüzgeçli balık kültüründe gökkuşağı alabalığı, bayağı levrek, çipura, sazan, gümüş sazan, kocabaş sazan, çim sazanı ve ohri alabalığı gibi türler hakimdir.

Midye, ülkenin güneyinde yaygındır ve özellikle İyonya Denizi'ne yakın olan Butrint Gölü'nse yetiştirilmektedir. 1980 yılında, yılda yaklaşık 2.000 ton ortalama üretim ile yaklaşık 80 midye yetiştirme tesisi inşa edilirken, bu miktar 1989 yılında yılda 5.000 tona yükselmiştir. Şingin'de faaliyet göstermesine rağmen yaklaşık 100 hektarlık daha küçük bir tesistir. Komünizmin sona ermesinin ve 1990 yılında kolera salgınının ardından, üretim keskin bir şekilde gerilemiş ve 2000 yılında tekrar açılmıştır.

Arnavutluk'ta komünizmin sonuna doğru karides yetiştiriciliği başlamıştır. Ülkenin tek kapsamlı karides yetiştirme tesisi Narta Lagünü'nde yer alırken, Vyosa Nehri Adriyatik Denizi'ne akmaktadır. Karaburun-Sazan Deniz Parkı içinde, bölgenin ekim için olduğunu gösteren 50 tür kabuklu hayvan kaydedilmiştir.

## Bağcılık

Arnavutluk, dünyanın 42. en büyük şarap üreticisidir. Ülke, Avrupa'nın en uzun bağcılık tarihine sahiptir ve şarap üreten ülkelerin eski dünyasına kronolojik olarak aittir. Ülkenin en önemli şarap bölgeleri merkezde değil; kuzey, doğu ve güneydeki dağlık bölgelerde yer almaktadır. 20. yüzyılda komünizmin sona ermesinin ardından, Arnavut şarap endüstrisinin gelişimi ve serveti ülkenin ekonomik etkilerinden derinden etkilendi.

1912 yılında yerel halk arasında yaygın bir popülerlik kazandı, ancak 1933 yılında asma biti tarafından neredeyse yok edildi. Önemli bir yükseliş ancak II. Dünya Savaşı'ndan sonra başladı ve bunun sonunda şarap sadece  üzerinde yetiştirildi. En çok şarap üreten bölge, üzümlerin komünist devlet işletmelerinde yetiştirildiği Dıraç iliydi. O zaman ülke çapında dönüm yaklaşık olarak tütüne karşılık geldi, ancak zeytin ve meyve ağaçlarından önemli ölçüde daha düşüktü. İhraç edilen şarap öncelikle Almanya gibi Batı Avrupa'da tüketildi.

Dahası, şarap ihracatı 1971 yılında 61.000 hektolitreden sürekli olarak 1985 yılında 22.000 hektolitreye düştü. Sebepler esas olarak eski üretim koşullarında ve taşımayı zorlaştıran ve kaliteyi düşüren yetersiz teknik malzemelerde bulunuyordu. Öte yandan, kolayca taşınabilen grainin ihracatı sürekli artmaktadır (yılda 3500 tona kadar), taze üzüm ihracatı ise marjinaldir.

## Üretim

Ülkedeki başlıca tarım ürünleri tütün, incir, zeytin, buğday, mısır, patates, sebze, meyve, şeker pancarı, üzüm, et, bal, süt ürünleri ve geleneksel tıp ve aromatik bitkilerdir.

Tarım, GSYİH'nın %18,9'unu ve ihracatın büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Bununla birlikte, modern ekipman eksikliği, belirsiz mülkiyet hakları ve küçük, verimsiz arsaların yaygınlığı nedeniyle öncelikle küçük aile operasyonları ve geçimlik tarım ile sınırlıdır. 1990 sonrası arazi parçalanması, belirsiz arazi mülkiyeti, devlet kayıtlarının eksikliği ve banka kredisi ve yüksek KDV, modern tarım endüstrisinin önündeki engellerdir.

Kooperatiflerin tanıtılması, yabancı yatırımlar, çiftçi formalizasyonu ve toplama ve dağıtım merkezlerinin inşası ile tarım sahnesi yavaş yavaş değişmektedir.

Arnavutluk'ta topraklar ve geniş bir kereste endüstrisi için elverişli bir iklim bulunmaktadır. Arnavutluk'un tarihî ormanlarının çoğu, 1990'larda verimsiz ağaç endüstrisi ve geniş tarım arazileri ile yok edilmiştir. Bugün, ormanlar Arnavutluk'un kara alanının yaklaşık üçte birini kaplamaktadır, İtalya ve Dünya Bankası ile yapılan bir anlaşma nedeniyle çok sayıda ağaçlandırma devam etmektedir.

Arnavutluk en büyük 11. zeytinyağı üreticisidir.

## Bahçecilik
Arnavutluk, üretimi sürekli olarak büyürken, çok çeşitli meyveler, fındıklar ve sebzeler üretmektedir.

## Uluslararası sıralamalar

:

## Ayrıca bakınız

* Arnavutluk ekonomisi 
* Arnavutluk coğrafyası
* Arnavut mutfağı

## Konuyla ilgili yayınlar
*Bernet, Thomas & Kazazi, Iris S. Organic Agriculture in Albania: Sector Study 2011. Swiss Coordination Office in Albania (SCO-A), Organik Tarım Araştırma Enstitüsü (FiBL) ve Arnavutluk Tarım Bakanlığı, Tiran, Arnavutluk, 2012 
*Diku, Abdulla. OPTIONS FOR GHG MITIGATION IN THE AGRICULTURE SECTOR IN ALBANIA, Mart 2012
*Dashi E., Guri F. "Food, Rural, Agricultural and Fisheries Policies in Albania". In : Allaya M. (ed.) ''Les agricultures méditerranéennes : analyses par pays''. Montpellier : CIHEAM, 2008. p. 241-264 (Options Méditerranéennes : Série B. Etudes et Recherches; n. 61)
*Jojic Etleva; Bujar Huqi, Fatbardh Sallaku, Odeta Tota, and Shkelqim Fortuzi. "Land Fragmentation and Utilization of Agricultural Machinery in Albanian Conditions", ''Research Journal of Agricultural Science'', 41 (2), 2009
*Miluka, Juna; Gero Carletto, Benjamin Davis, and Alberto Zezza. "The Vanishing Farms? The Impact of International Migration on Albanian Family Farming", *Journal of Development Studies* 46, no.1 (2010): 1140 - 1161
*Muller, Daniel and Thomas Sikor. "Effects of Post-Socialist Reforms on Land Cover and Land Use in South-Eastern Albania." *Applied Geography* 26, no. 3-4 (2006):175-191.
* 
* 
*Honey Fair For the third year in a row in Librazhd

*Country studies 
*CIA World Factbook 
*Encyclopædia Britannica

## Dış bağlantılar

*Organic Europe: Arnavutluk profili
*Agroweb Arnavutluk Tarım Portali 
*Agr.al Arnavut Tarım Ürünleri Sanal Pazarı
*Arnavutluk Tarımsal İş Konseyi Resmî Sitesi
*Arnavutluk Organik Tarım Derneği Resmî Sitesi
*İş Alanında Arnavut Kadınlar Resmî Sitesi  
*Well Food Hub Adriyatik Projesi
*Slow Food Foundation Lezzet Kemeri
*Tarım ve Kırsal Kalkınma Ajansı Resmî Sitesi
*Arnavutluk Tarım, Kırsal Kalkınma ve Su İdaresi Bakanlığı Resmî Sitesi

## Kaynakça