Stuttgart

**Stuttgart**, Almanya'nın Baden-Württemberg eyaletinin başkenti ve en büyük şehridir. Neckar Nehri üzerinde, Stuttgarter Kessel (Stuttgart Kazanı) olarak bilinen verimli bir vadide yer alır ve Swabian Jura ve Kara Orman'a bir saat uzaklıktadır. 

Stuttgart'ın 2023 yılı itibarıyla nüfusu 613.111'dir ve bu da onu Almanya'nın altıncı büyük şehri yapmaktadır. Şehrin idari bölgesinde 2,8 milyondan fazla insan yaşarken, metropol alanında yaklaşık 5,5 milyon insan yaşamaktadır ve bu da onu Almanya'nın dördüncü büyük metropol alanı yapmaktadır. Şehrin metropol alanı, GSYİH açısından sürekli olarak Avrupa'nın en büyük 5 metropol alanı arasında yer almaktadır. Mercer, Stuttgart'ı 2015 yılında yaşam kalitesi açısından şehirler listesinde 21. sırada gösterdi; inovasyon ajansı, İnovasyon Şehirleri Endeksi'nde şehri 442 şehir arasında küresel olarak 24. sırada sıraladı; ve Küreselleşme ve Dünya Şehirleri Araştırma Ağı, 2020 anketinde şehri Beta statüsünde küresel bir şehir olarak sıraladı. Stuttgart, 1974 ve 2006 FIFA Dünya Kupaları'nın resmi turnuvalarına ev sahipliği yapan şehirlerden biriydi.

Stuttgart, Alman şehirleri şemasında alışılmadık bir yapıya sahiptir. Çeşitli tepelere (bazıları üzüm bağlarıyla kaplı), vadilere (özellikle Neckar nehri ve Stuttgart havzası çevresinde) ve parklara yayılmıştır. Şehir, "otomobilin beşiği" olarak bilinir. Bu nedenle, Mercedes-Benz Müzesi ve Porsche Müzesi gibi ünlü otomobil müzelerine ve çok sayıda otomobil tutkunu dergisine ev sahipliği yapması, Stuttgart'ın Almanya'nın "Autohauptstadt" ("otomobil başkenti") statüsüne katkıda bulunmaktadır. Şehrin turizm sloganı "Stuttgart daha fazlasını sunmaktadır. Uluslararası altyapıya ulaşım bağlantılarını iyileştirme planları kapsamında (Stuttgart 21 projesinin bir parçası olarak), Stuttgart Mart 2008'de kendini "Das neue Herz Europas" ("Avrupa'nın yeni kalbi") olarak tanımlayan yeni bir şehir logosu ve sloganı tanıttı. İş dünyası için ise kendini "İş dünyasının gelecekle buluştuğu yer" olarak tanımlıyor. Temmuz 2010'da şehir, daha fazla iş insanını şehirde kalmaya ve bölgede tatil yapmaya teşvik etmek için tasarlanmış yeni bir logo tanıttı.

MÖ yedinci binyıldan beri Stuttgart bölgesi önemli bir tarım alanı olmuş ve Neckar vadisinin zengin topraklarından faydalanmak isteyen birçok kültüre ev sahipliği yapmıştır. Roma İmparatorluğu MS 83 yılında bölgeyi fethetti ve Bad Cannstatt yakınlarında büyük bir kale inşa ederek burayı birkaç yüzyıl boyunca en önemli bölgesel merkez haline getirdi. Stuttgart'ın kökleri, Swabia Dükü Liudolf tarafından savaş atları için bir damızlık çiftliği olarak kurulmasıyla onuncu yüzyılda atıldı. Başlangıçta yakındaki Bad Cannstatt'ın gölgesinde kalan şehir, istikrarlı bir şekilde büyüdü ve 1320 yılında bir imtiyaz belgesi aldı. Stuttgart'ın kaderi Württemberg Hanedanı'nın kaderiyle birlikte değişti ve 15. yüzyıldan 1918'e kadar kontluklarının, dükalıklarının ve krallıklarının başkenti oldu. Stuttgart, Otuz Yıl Savaşları'ndaki aksiliklere ve II. Dünya Savaşı sırasında Müttefiklerin şehre ve otomobil üretimine yönelik yıkıcı hava saldırılarına rağmen refah içinde yaşadı. Ancak 1952'ye gelindiğinde şehir toparlanmış ve bugün olduğu gibi önemli bir kültürel, ekonomik, endüstriyel, finansal, turizm ve yayıncılık merkezi haline gelmişti.

Stuttgart, özellikle otomotiv sektöründe güçlü yüksek teknoloji endüstrisiyle tanınır. Almanya'daki herhangi bir şehrin en yüksek genel refah standardına sahiptir. Birçok orta ölçekli şirketin yanı sıra, Porsche, Bosch, Exyte ve Mercedes-Benz Grubu da dahil olmak üzere birçok büyük şirketin genel merkezi Stuttgart'ta bulunmaktadır. Stuttgart önemli bir finans merkezidir; Stuttgart Borsası Almanya'nın (Frankfurt'tan sonra) ikinci büyük borsasıdır ve Baden-Württemberg Eyalet Bankası (LBBW) Almanya'nın en büyük eyalet bankasıdır. Stuttgart aynı zamanda önemli bir ulaşım kavşağıdır; Avrupa'nın en yoğun kentleşme bölgelerinden biridir ve havaalanı Almanya'nın altıncı en yoğun havaalanıdır (2019). Stuttgart, çok sayıda göçmenin yaşadığı bir şehirdir; Dorling Kindersley'in Almanya'ya Görgü Tanığı Seyahat Rehberi'ne göre, "Stuttgart şehrinde her üç kişiden biri yabancıdır." Stuttgart sakinlerinin %40'ı ve beş yaşın altındaki nüfusun %64'ü göçmen kökenlidir. Almanya'nın geri kalanında ise insanların %28,7'si göçmen kökenlidir ve bu oran şehirlerde ve eski batı Almanya'da (Stuttgart gibi) nispeten daha yüksektir.
## Ekonomi
Stuttgart bölgesi, yüksek teknoloji endüstrisi ile tanınır. Dünya veya Avrupa merkezleri Stuttgart bölgesinde olan bazı büyük şirketler şunlardır: Mercedes-Benz Group, Porsche, Robert Bosch GmbH, McKesson Europe, Hewlett-Packard, IBM ve Sika AG.

Almanya'nın dokuzuncu en büyük fuar merkezi Stuttgart Ticaret Fuarı, Stuttgart'ın dış mahallelerinde, Stuttgart Havalimanı yanındadır.

Otomotiv, elektronik, mühendislik ve yüksek teknoloji endüstrisi ile güçlü bağları olan aile mülkiyetindeki yüzlerce KOBİ Stuttgart'tadır.

Almanya'daki şehirler arasında Stuttgart en yüksek refah standardına sahiptir. Kişi başına nominal GSYİH'sı 57.100 € ve kişi başına GSYİH satın alma gücü paritesi (SAGP) 55.400 €'dur. Stuttgart'ın toplam GSYİH'si 33,9&nbsp;milyar Avro olup bunun yaklaşık %65,3'ünü hizmet sektörü, %34,5'ini sanayi ve %0,2'sini tarım oluşturur.

### Otomobilin beşiği
Otomobil ve motosikletin Stuttgart'ta (Karl Benz tarafından icat edildiği ve ardından 1887'de Gottlieb Daimler ve Wilhelm Maybach tarafından Daimler Motoren Gesellschaft'te sanayileştirildiği söylenir. Stuttgart'a dünya otomotiv endüstrisinin başlangıç noktası ve "otomobilin beşiği" denilir. Mercedes-Benz ve Porsche'nin ve otomotiv parça devleri Bosch ve Mahle'ye genel merkezleri Stuttgart'dadır. Stuttgart'ta otomobil meraklıları için çok sayıda dergi yayınlanır.

### Bilim ve araştırma ve geliştirme
Bölgede halen Almanya'nın en yoğun bilimsel, akademik ve araştırma kuruluşları bulunur. Almanya'da başka hiçbir bölge Stuttgart kadar çok patent ve tasarım kaydetmemiştir. Baden-Württemberg'in Ar-Ge kapasitelerinin %45'i Suabiya başkentinde yoğunlaşmıştır. Tüm Alman Ar-Ge maliyetlerinin %11'inden fazlası Stuttgart bölgesine gider (yılda yaklaşık 4,3&nbsp;milyar avro). Birkaç üniversite ve koleje (ör. Stuttgart Üniversitesi, Hohenheim Üniversitesi, Stuttgart Yönetim ve Teknoloji Enstitüsü ve birkaç Stuttgart Uygulamalı Bilimler Üniversitesi) ek olarak bölgede altı Fraunhofer enstitüsü, yerel üniversitelerde işbirliğine dayalı dört endüstriyel araştırma enstitüsü, iki Max-Planck enstitüsü ve Almanya Havacılık ve Uzay Merkezi (DLR)'nin büyük bir kuruluşu vardır.

### Finansal hizmetler

Stuttgart Borsası, Frankfurt'tan sonra Almanya'daki en büyük ikinci borsa'dır. Toplamda yaklaşık 100 kredi kurumu ile finansal hizmetler sektöründe önde gelen birçok şirketin genel merkezi Stuttgart'dadır (ör. LBBW Bank, Wüstenrot & Württembergische, Allianz Hayat Güvencesi).

### Şarap ve bira tarihi
Stuttgart, Almanya'da şaraplık üzümlerin kentsel alanda, özellikle Rotenberg, Uhlbach ve Untertürkheim ilçelerinde yetiştirildiği tek şehirdir.

Bölgede bağcılık, devlet arşivlerine göre Blaubeuren Manastırı'na üzüm bağlarının 'Keşiş Ulrich' tarafından hediye edildiği 1108 yılına kadar uzanır. 17. yüzyılda şehir, Kutsal Roma İmparatorluğu'ndaki en büyük üçüncü Alman bağcılık topluluğuydu. Şarap, 19. yüzyıla kadar Stuttgart'ın önde gelen gelir kaynağı olmaya devam etti.

Almanya'nın en büyük dördüncü şarap bölgesinin merkezinde  alanı kapsayan Württemberg bağcılık alanı konumu sayesinde Alman Şarap yasası kapsamında ele geçirilen 13 resmi bölgeden birisi olan Stuttgart, 400 hektardan fazla asma alanıyla hâlâ Almanya'nın en büyük bağcılık şehirlerinden biridir. Şarabın yerel ekonomi için devam eden önemi her yıl düzenlenen şarap festivalinde ('Weindorf') kutlanır.

Stuttgart ayrıca Stuttgarter Hofbräu, Dinkelacker ve Schwaben Bräu gibi birçok ünlü bira fabrikasına sahiptir.

## Kültür ve eğitim
Stuttgart'ta iki üniversite bulunuyor. Stuttgart Üniversitesi'nde mühendislik, Hohenheim Üniversitesi tarım ve besleme bilgisi fakültelerine önem veriyor. Ayrıca bir müzik ve bir güzel sanatlar akademisi ve çeşitli yüksek meslek okulları (Fachhochschulen) var. Üstelik Fraunhofer ve Max-Planck-Gesellschaft'ın çeşitli araştırma merkezleri Stuttgart'ta bulunuyor.

Almanya'nın en büyük Medya Üniversitesi HdM (Hochschule der Medien) Stuttgart Vaihingen semtindedir. Stuttgart Württemberg Devlet Kütüphanesi dünyanın ikinci büyük Kitâb-ı Mukaddes ve Orta Çağ el yazmaları ve erken basıların bir koleksiyonu ihtiva ediyor. Ayrıca Württemberg Devlet Arşivi şehirde yerleşiyor.
 
### Müze
* Alte Staatsgalerie (Eski Devlet Galerisi): "Eski" Alman üstatları, İtalyan Rönesansı ve Felemenk ressamları, 19. yüzyıl Alman ressamları.
* Neue Staatsgalerie (Yeni Devlet Galerisi): Fransız dışavurumculuğu, 20. yüzyıl Alman sanatı ve uluslararası sanat. ünlü Britanyalı mimar James Stirling taslağını çizdi.
* Landesmuseum Württemberg (Württemberg Devlet Müzesi): Bölgesel arkeoloji ve tatbikî sanat.
* Kunstmuseum Stuttgart (Belediye Sanat Müzesi): Çağdaş sanat, 2005'te açıldı.
* Lindenmuseum: Etnoloji; Afrika, İslam dünyası, Güney ve Doğu Asya, eski Amerika ve Okyanusya sanatı.
* Hegel Evi
* Mercedes Müzesi
* Porsche Müzesi
* Museum am Rosenstein: hayvan ve bitki preparatları. 
* Museum am Löwentor: fosiller.

## Spor
Şehrin kendi adıyla anılan VfB Stuttgart adlı futbol kulübü vardır. VfB Stuttgart, 1983-1984, 1991-1992 ve 2006-2007 sezonlarında Bundesliga'da şampiyon olmuştur. Renkleri kırmızı-beyazdır. Takım maçlarını MHPArena'da oynamaktadır ve şehir 2006 FIFA Dünya Kupası'na ev sahipliği yapan kentlerden biridir. Hanns-Martin-Schleyer-Halle (spor salonu) birçok spor dalına imkân sağlamaktadır.

## Popüler kültürde

### Video oyunlarında

* 2003 yapımı video oyunu *[[Command & Conquer: Generals – Zero Hour|Command & Conquer: Generals Zero Hour]]*'da GLA güçleri son görevlerinde Stuttgart'taki ABD üssüne saldırdı. İlk Çin görevinde, oyuncu şehri GLA'dan geri almalıdır.
* Valve'in 2007 yapımı birinci şahıs nişancı oyunu Team Fortress 2'de daha çok Medic olarak tanınan Dr. Ludwig, Stuttgart'ın yerlisidir, ancak Rottenburg am Neckar'da büyümüştür.
* 2008 yapımı epizodik macera oyunu *Sam & Max Beyond Time and Space*'de, başlık karakterleri bir vampiri öldürmek için zaman içinde Stuttgart'a seyahat ediyor.
* Blizzard'ın 2016 yapımı takım tabanlı nişancı oyunu *[[Overwatch]]*'daki tank sınıflarından biri olan Reinhardt, Stuttgart'tan geliyor. Ayrıca oyunda, şehre yakın kurgusal bir kale kasabası olan Eichenwalde haritası da bulunuyor.

### Romanlarda

* 2005'te yazılan roman, *[[Kitap Hırsızı]]*'nın baş kahramanı Max Vandenburg, kitabın sonraki bölümlerinde uçuşuna kadar Stuttgart'ta yaşıyor.

### TV ve sinema

* 2012 yapımı *[[Yenilmezler (film, 2012)|Yenilmezler]]* filminde kötü adam Loki, planları için büyük miktarda iridyum çalmayı planladığı Stuttgart'ta bir galaya götürülür. Bu sahneler aslında Cleveland, Ohio'da çekildi ve bazı Stuttgart sakinleri, filmin şehir tasvirindeki hataları bildirdi.

## Galeri

Dosya:Mercedes-Benz Museum 201312 08 blue hour.jpg|Mercedes-Benz Müzesi
Dosya:Haltestelle Staatsgalerie Stuttgart-pjt2.jpg|Stuttgart Stadtbahn
Dosya:Neues Schloss Schlossplatzspringbrunnen Jubiläumssäule Schlossplatz Stuttgart 2015 01.jpg|Neues Schloss Şatosu
Dosya:Grabkapelle Württemberg.JPG|Mezarlık şapeliyle birlikte Württemberg
Dosya:Fruchtkasten und Stiftskirche.jpg|Fruchtkasten, Stiftskirche
Dosya:Stuttgart stadium.jpg|MHPArena

Dosya:Stuttgart-Hegel-Birthplace-2006-04-09a.jpg|Stuttgart-Hegel evi
Dosya:Stuttgart hbf1.jpg|Stuttgart Hauptbahnhof - Tren Garı


## Kardeş şehirler
Stuttgart'ın kardeş şehirleri:

* St Helens, Birleşik Krallık
* Cardiff, Birleşik Krallık
* St. Louis, ABD
* Strazburg, Fransa
* Mumbai, Hindistan
* Menzil Burgiba, Tunus
* Kahire, Mısır
* Łódź, Polonya
* Brno, Çekya
* Samara, Rusya

## Ayrıca bakınız

## Kaynakça