Macaristan'da COVID-19 pandemisi

Ülkedeki ilk vakanın açıklanmasıyla COVID-19 pandemisi'nin Macaristan'a yayıldığı kanıtlanmıştır. İlk koronavirüs nedenli ölüm 15 Mart'ta hükûmetin resmî web sitesinde duyuruldu.

18 Mart'ta, Genel cerrah Cecília Müller virüsün ülkenin her yerine yayıldığını duyurdu.

## Arka plan

12 Ocak'ta, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Çin'in Hubei eyaletinin, Vuhan şehrinde 31 Aralık 2019'da DSÖ'nün dikkat ettiği bir grup insanda solunum hastalığına neden olan yeni bir koronavirüsün olduğunu doğruladı.

2003'teki SARS'dan farklı olarak, COVID-19'un vaka ölüm oranı çok daha düşüktür. Ancak anlamlı bir toplam ölüm sayısı ile bulaşma sıklığı önemli ölçüde daha fazladır.

Ocak 2020'nin sonunda, İçişleri Bakanı Sándor Pintér ve İnsan Kaynakları Bakanı Miklós Kásler başkanlığındaki bir Macar operasyon kadrosu kuruldu.
* Cecília Müller, Genel cerrah
* *Károly Papp*, İçişleri Bakanlığı Güvenlik Dairesi Müdürü, 
* János Balogh, Ulusal Polis Lideri ve Ulusal Afet Yönetimi Yüksek Müdürlüğü, Terörle Mücadele Merkezi, Güney Zararlı Merkez Hastanesi, Ulusal Sağlık Hizmeti ve Ulusal Ambulans yöneticileri. 
Kadro, virüsün yayılmasına karşı güvenlik planını derhal açıkladı. Ülkede virüsü tespit ettikten sonra, kadronun öğle saatlerinde günlük toplantılar yapacağını açıkladılar.

1 Şubat'ta, Ulusal Ceza İnfaz Yürütme Komutanlığı (BVOP) sözcüsü Debrecen ve Sátoraljaújhely, mahkûmlar için sıhhi maske üretimine başlamıştı. Ülke çapında farklı depolarda depolanan 12 saatlik vardiyada günde 20.000 maske üretiyorlar ve sürekli pratisyenlere teslim ediliyor.

Başlangıçta pandemi, virüsün kaynağı olan Vuhan'ın içinde ve çevresinde yoğunlaşırken, Avrupa'ya geri dönmek isteyen, orada yaşayan Macarlar Fransa üzerinden eve taşındı. Etkilenen yedi kişi iki hafta karantina altındaydı. Önümüzdeki iki hafta boyunca sağlıklı kaldıklarından 16 Şubat'ta serbest bırakıldılar.

Yeni koronavirüsün patlak vermesine bağlı olaylar ve haberler nedeniyle Şubat 2020'de antiseptik el ve kol temizleme malzemeleri, maskeler ve dayanıklı yiyecekler gibi çeşitli mallar Macaristan'daki birçok dükkânda yetersiz tedarik edildi. İnovasyon ve Bilim Bakanlığı stratejik ve siyasi sekreteri Tamás Schanda, "Hükümet halkın endişelerini anlıyor, ancak uzmanlar dayanıklı yiyecekleri biriktirmenin gereksiz ve anlamsızdır" dedi. Mal stoklama oldukça hızlı bir şekilde düştü ve virüsün Mart ayında tespit edilmesi dükkânlarda ölçülebilir sorunlara neden olmadı.

Macaristan Hükûmeti, 4 Mart 2020'de yeni koronavirüs hakkında hem resmî web sayfasını başlattı hem de resmî Facebook hesabını açtı.

## Ülkede pandeminin durumu

Bilinen ilk iki vaka, Macaristan'da okuyan İranlı öğrencilerdi. Bunlardan biri Semmelweis Üniversitesi Eczacılık Fakültesi'ne kaydolmuştu. Öğrenci, önlem olarak üniversitenin belirlediği tedbirlere uymamıştır. Önceden birinci basamak hekimini ziyaret etti ve kendisine karantinaya girmek zorunda kalmamak için bakteriyel enfeksiyon teşhisi kondu. Karantinaya girmek yerine 16 diğer öğrenciyle İngilizce olarak düzenlenen kurslara katıldı. Diğer vaka Gödöllő'daki Szent István Üniversitesi'nde okuyordu. İran'dan döndükten sonra kendi kendini karantinaya aldı. Üniversitede derslere katılmadı ancak Saint Ladislaus Hastanesi'ne gitti ve enfekte bir bölgeden geldiğini belirtti.

Her ikisi de Saint Ladislaus Hastanesi'ne nakledildi. Hafif semptomları vardı. 26 ve 28 Şubat'ta Macaristan'a geri döndüler.

Üçüncü vaka 5 Mart'ta açıklandı. Milano'da çalışan ve Milano ile Debrecen arasında sık sık seyahat eden 69 yaşında İngiliz bir adamdı. Ateşi yükseldi. Bu yüzden doktoru ziyaret etti. Teşhisi konuldu ve Gyula Kenézy Hastanesi'ne nakledildi. Kısa bir süre sonra dördüncü vaka ilan edildi. İlk teşhis konulan İranlı öğrencilerden birinin kız arkadaşıydı. İranlılar da virüs teşhisi konduğunda izole edildi.

Beşinci vaka, oğlu tarafından enfekte olma ihtimali olan 70 yaşında bir erkek 7 Mart'ta tespit edildi. Oğlu daha önce İtalya gibi başka ülkeleri ziyaret etmişti.

Altıncı ve yedinci vakalar 8 Mart'ta açıklandı. Onlar ilk beş vakaya maruz kalmışlardı. Bunlardan biri İranlı öğrencilerden birinin doğum günü partisine katılan arkadaşıydı. Diğeri Debrecen'deki İngiliz adamın Macar karısıydı. Ertesi gün iki vaka daha tespit edildi ve önceki günkü gibi biri ilk enfekte olmuş İranlı öğrenci ile temasa geçti; diğeri ise izole edilmiş yaşlı adamın karısıydı. 10 Mart'ta, ilk enfekte olmuş İranlı öğrenci ile ilgili öğrenciler arasında üç yeni vaka keşfedildi. Bu nedenle karantina altında kaldılar. Bir gün sonra, Macar bir kadın olan 13. vaka açıklandı. Debrecen'de izole edilen ilk kişiyle temas etmişti. Bu nedenle birkaç günlüğüne hastaneye kaldırıldı.

Koronavirüse bağlı ilk ölüm 11 Mart'ta meydana geldi. 99 yaşında bir kadındı ve Saint Imre Hastanesinde ameliyat edildi. Başarılı ameliyattan sonra ateşlendi ve zatürresi oldu. Onu düzenli olarak ziyaret eden kızı aynı gün zatürre geçirdi. Daha sonra, kıza COVID-19 teşhisi kondu. Annesi hiç test edilmedi ve bu nedenle koronavirüs ile ilişkili olarak kaydedilmedi.

12 Mart'ta üç yeni vaka rapor edildi. Biri İranlı bir öğrenciydi (ilk vakayla temas halinde), diğer ikisi Macar vatandaşıydı. İki Macar vatandaşından biri birkaç gündür Saint Ladislaus Hastanesinde olan bir kadın, diğeri İsrail'den seyahat eden bir adamdı. 12 Mart'ta South Pest Center Hastanesi Enfeksiyon Bölümü Başkanı János Szlávik, karantinada tutulan bir İran vatandaşının iyileştiğini doğruladı. Tüm test sonuçları negatifti.

13 Mart'ta 3 yeni vaka daha doğrulandı. Hepsi Macar vatandaşıydı. Bunlardan biri, 67 yaşında, çalışmasıyla bağlantılı olarak yurtdışından birçok insanla tanışmıştı. Bir diğeri, son zamanlarda Hollanda ve İngiltere'de bulunan 41 yaşında bir adamdı. Üçüncüsü, zaten bilinen enfekte kişilerden biriyle İsrail'e seyahat eden 27 yaşında bir adamdı.

14 Mart'ta 11 yeni COVID-19 vakasının bildirilmesiyle toplam vaka sayısı 30'a çıktı. Bu 11 vakadan 6'sı sabah, 5'i akşam bildirildi. Bütün yeni vakalar Macar vatandaşıydı. Yeni teşhis edilen hastalar arasında İtalya'da bulunan ve aile üyeleri Avusturya'dan dönen bir kişi bulunmaktadır.

15 Mart'ta 2 kişi için COVID-19 teşhisi konulmasıyla toplam vaka sayısı 32'ye çıktı. Yeni vakaların her ikisi de Macar vatandaşıydı.

Aynı gün Sándor Szaniszló, Pestszentlőrinc-Pestszentimre belediye başkanı St Ladislaus Hastanesi'nde koronavirüs teşhisi konmuş bir hastanın ölümünü açıkladı. Macaristan'da pandemiden dolayı ilk resmî ölüm oldu. O hasta, SARS-CoV-2 virüsü ve COVID-19 hastalığı nedeniyle ölen 75 yaşında bir adamdı.

İkinci iyileşmiş vaka (İranlı) 16 Mart'ta hastaneden ayrıldı.

18 Mart'ta, doğrulanmış 58 vakadan 47'si Macar, 9'u İranlı, 1'i İngiliz ve 1'i Kazak vatandaşıydı.

19 Mart'ta, doğrulanmış 73 vakadan 62'si Macar, 9'u İranlı, 1'i İngiliz ve 1'i Kazak vatandaşıydı. Vakalardan altısı kritik durumdaydı ve South Pest Merkez Hastanesi Yoğun Bakım Departmanı'ndaydı.

20 Mart'ta, doğrulanmış 85 vakadan 73'ü Macar, 10'u İranlı, 1'i İngiliz ve 1'i Kazak vatandaşıydı. Vakalardan altısı kritik durumdayken 7'si iyileşti. Aynı gün, 85 vakadan, 79, 68 ve 53 yaşında üç erkek öldü; 68 yaşındaki vakada çoklu kronik hastalıklar vardı.

21 Mart'ta, doğrulanmış 103 vakadan 89'u Macar, 10'u İranlı, 2'si İngiliz, 1'i Kazak ve 1'i Vietnam vatandaşıydı.

22 Mart'ta, doğrulanmış 131 vakadan 117'si Macar, 10'u İranlı, 2'si İngiliz, 1'i Kazak ve 1'i Vietnam vatandaşıydı.

### İllerde pandeminin durumu

## Kaynakça