Zeynep Oral

**Zeynep Birsel Oral**, (d. 15 Şubat 1946, İstanbul, Türkiye), Türk yazar, gazeteci, tiyatro eleştirmeni.

Kültür-sanat, insan hakları, kadın sorunları konularındaki yazıları, araştırma dizileri, gezi yazıları ve seri röportajları ile tanınır.

Başta tiyatro sanatı olmak üzere sanatın her dalının Türkiye'de  toplumun tüm kesimlerine yayılması için çaba göstermiştir.

## Hayatı
1946'da İstanbul'da doğdu. Annesi Selçuk Hanım, babası kimyager Semih Birsel’dir.

İzmir Amerikan Kız Lisesi (1964)  ve Paris Yüksek Gazetecilik Okulu'ndan (1967) mezun oldu. Paris'te öğrenciliği sırasında bir yandan da Sorbonne Üniversitesi Tiyatro Araştırmaları Enstitüsü’ne devam etti.

Yazı yazmaya 1966'da başladı. İlk yazılarında *Zeynep Birse*l adını kullandı. Paris'teki öğrencilik yıllarında *[[Cumhuriyet (gazete)|Cumhuriyet]]* gazetesine gönderdiği "*Paris Mektupları*"  başlıklı yazıları yayımlandı.

1967'de ülkeye döndü; mimar Ahmet Oral ile evlendi. Gazeteciliğe *Yeni Gazete*’de başladı. Yeni Gazete'de çalışırken bir burs kazanarak İngiltere’ye gitti ve iki yıl gazetecilik okudu.

1968-2001 yılları arası Milliyet gazetesinde çalıştı. Tiyatro eleştirmeni, köşe yazarı, kültür-sanat editörü, gazeteci ve yazı işleri müdürü olarak görev yaptı.

Milliyet gazetesinde çalışmayı sürdürürken 1970’te Gülriz Sururi-Engin Cezzar Tiyatrosu’nun sahnelediği *Düşenin Dostu* oyununda James Baldwin’in reji asistanlığını yaptı. Ayn tiyatro için *Hair* müzikalini Türkçeye çevirdi. Müzikal, 1971’de sahnelendi. 1974’te ise *Adsız Oyun* adlı eseri, İstanbul Şehir Tiyatroları’nda sahnelendi.

1972 yılında *Milliyet Sanat* dergisinin kurucuları arasında yer aldı ve 30 yıl boyunca yöneticiliğini üstlendi. Cumhuriyet gazetesinde yazılar yayımlamayı sürdürdü. Yazılarında dünyanın birçok ülkesine giderek o ülkelerdeki tiyatro olaylarını Türkiye'deki okurlara aktardı.

Milliyet gazetesindeki yazılarını 1983'te yayımlanan *Esintiler '82* kitabında topladı. Sonraki yıllarda *Esintiler - 80'li Yıllar* ve *Esintiler 90'lı Yıllar* kitaplarını yayımladı.

1990'da Tiyatro Eleştirmenleri Birliği'nin kuruluşuna öncülük etti ve 1998'e kadar başkanlığını yürüttü. 1991'de Nazım Hikmet'in kızkardeşi Samiye Yaltırım tarafından kurulan Nazım Hikmet Vakfı'nın kurucuları arasında yer aldı.

*Milliyet* gazetesinen emekli olan Oral, emeklilikten sonra da çalışmalarını sürdürdüğü bu kurumdan ekibi ile birlikte 28 Şubat 2001’de  işten çıkarıldı.

Gazetecilik yaşamında insan hakları, kadın sorunları, gezi yazıları, araştırma dizi ve seri röportaj dallarında ödüllere değer görülen Oral, meslek yaşamını 2006'da yayımlanan *Meslek Yarası* adlı kitapta anlattı.

9 Ocak 2018'den itibaren P.E.N Türkiye başkanlığını üstlendi.

Türkiye - Yunanistan Dostluk ve Barış Derneği, Ana- Kültür Vakfı, KA-DER, WINPEACE kurucuları arasında olduğu kuruluşlardandır. Türkiye Yazarlar Sendikası ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti üyesidir.

## Eserleri
**Esintiler '82* - Gür Yayınları, 1983
**Konuşa Konuşa* - Gür Yayınları, 1983 
**Yaz Düşüm Yaz* - Gür Yayınları, 1985 
**Katmandu'dan Meksika'ya* - Gür Yayınları, 1985 
**Kadın Olmak* - Milliyet Yayınları, 1985
**Bir Ses* - Milliyet Yayınları, 1986 
**Kara Sevda* - Milliyet Yayınları, 1988 
**Esintiler - 80'li Yıllar* - Cem Yayınları, 1989 
**Sözden Söze* - Cem Yayınevi, 1990 
**Tutkunun Romanı - Leyla Gencer* - Milliyet Yayınları, 1992 
**Karanlıktaki Işık* - Altın Kitaplar, 1994 
**Leyla Gencer'e Armağan* - Sevda Cenap And Müzik Vakfı, 1995
**Bu Cennet, Bu Cehennem* AD Yayıncılık, 1996 
**Esintiler 90'lı Yıllar* - Cem Yayınevi, 1999 
**Uzak Doğu'm* - AD Yayıncılık, 2000
**Meslek Yarası* - Cumhuriyet iKitapları, 2011

## Ödüller
*"Seri röportaj" dalında Başarı Ödülü"Başbakanlık Basın - Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü teşekkür madalyası.", **Gazeteciler Cemiyeti**, 1988
*"Seri Röportaj" dalında Başarı Ödülü "Başbakanlık Basın - Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğü teşekkür madalyası.", **Gazeteciler Cemiyeti**, 1989
*"Palmes Academiques - Akademi Ödülü" "Officier dans l'ordere des palmes Akademique Nişanı." **Fransız Hükûmeti**, 1990
*"Yılın En Başarılı Kadınları Ödülü", "Yazılı basın dalında", **Kadınca Dergisi**, 1994
*"İletişim Ustaları Onur Ödülü", "Kültür - Sanat alanında", **İ.Ü. İletişim Fakültesi**, 1994 
*"Kadınların Tarihine Katkı Ödülü", **İstanbul Kadın Kuruluşları Birliği**, 1995
*"Gezi Edebiyatı" dalında birincilik ödülü, Turizm Yazarları, **Editörleri ve Gazetecileri Derneği - (TUYED)**, 1998
*"Türkiye Cumhuriyeti 75. Yıl Ödülü", **Türk Kadınlar Birliği**, 1998
*"75 Yılda 75 Kadın Ödülü", **Mimoza Dergisi**, 1998
*"Barış için Çalışan Anneler Ödülü", **Yunanistan - (UNESCO)**, 2000
*Fransız Hükûmeti Kültür ve İletişim Bakanlığı Nişanı: "Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres", 2004
*Basın Özgürlüğü Diyalog Ödülü, **IPI (Uluslararası Basın Enstitüsü)**, 2011
*2017 Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü
*2024 - Yüzyılın Aydınlık Yüzleri

## Kaynakça