Etilen oksit

**Etilen oksit** (EO, Ethylene Oxide) veya **oksiran** (C2H4O), hafifçe tatlı kokusu olan renksiz, zehirli ve yanıcı bir gazdır. Halkalı bir eter ve en basit epoksittir: bir oksijen atomu ve iki karbon atomundan oluşan üç üyeli bir halkadır. Gerilmiş bir halka olduğu için etilen oksit, halka açılmasıyla sonuçlanan bir dizi katılma reaksiyonlarına kolayca katılır.

Etilen oksit, asetaldehit ve vinil alkol ile izomerik olup endüstriyel olarak etilenin gümüş katalizör varlığında oksidasyonu ile üretilir.

Etilen oksitin tehlikelerinin çoğundan sorumlu olan reaktivitesi de onu faydalı kılar. Etilen oksit, doğrudan evde kullanım için çok tehlikeli ve tüketiciler için genellikle yabancı olmasına rağmen, pek çok tüketici ürününün yanı sıra tüketici dışı kimyasallar ve ara ürünler yapmak için kullanılır. Bu ürünler arasında deterjanlar, koyulaştırıcılar, solventler, plastikler ve etilen glikol, etanolaminler, basit ve kompleks glikoller, poliglikol eterler ve diğer bileşikler gibi çeşitli organik kimyasallar bulunur. Genellikle alternatif malzemelerden daha etkili ve daha az toksik olan polisorbat 20 ve polietilen glikol (PEG) gibi ürünlerin üretimi de dahil olmak üzere çeşitli uygulamaları olan hayati bir ham madde olmasına rağmen, etilen oksitin kendisi çok tehlikeli bir maddedir. Oda sıcaklığında çok yanıcı, kanserojen, mutajen, tahriş edici ve anestezik bir gazdır.

Etilen oksit, hastanelerde ve tıbbi ekipman endüstrisinde, tek kullanımlık plastik şırıngalar gibi ısıya duyarlı alet ve ekipmanların sterilizasyonunda buharın yerini almak için yaygın olarak kullanılan bir yüzey dezenfektanıdır.

## Sağlık üzerindeki etkileri
Etilen oksidin koku eşiği 250 ila 700 ppm arasında değiştiği için gaz, koklanabildiği anda zaten toksik konsantrasyonlardadır. O zaman bile, etilen oksidin kokusu tatlı ve aromatiktir ve çok düşük toksisiteye sahip yaygın bir laboratuvar solventi olan dietil eterin kokusuyla kolayca karıştırılabilir. Bu sinsi özellikler göz önüne alındığında, sürekli elektrokimyasal izleme standart bir uygulamadır ve Avrupa Birliği ve diğer bazı yargı bölgelerinde bina içlerini dezenfekte etmek için etilen oksit kullanmak yasaktır.

Etilen oksit bir alkilleyici maddedir; tahriş edici, hassaslaştırıcı ve narkotik etkileri vardır. Etilen okside kronik maruziyette mutajeniktir. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı, etilen oksidi grup 1'de sınıflandırır, bu da insanlar için kanıtlanmış bir kanserojen olduğu anlamına gelir. Etilen okside maruz kalan işçiler üzerinde insan epidemiyolojik çalışmalarının sonuçları farklılık göstermektedir. Hem insan hem de hayvan çalışmalarından, etilen okside soluma yoluyla maruz kalmanın çok çeşitli kanserojen etkilere yol açabileceğine dair kanıtlar bulunmaktadır. Etilen oksit, Alman MAK komisyonu tarafından sınıf 2 kanserojen, ACGIH tarafından ise A2 sınıfı kanserojen olarak sınıflandırılmıştır. ABD'deki ticari sterilizasyon tesislerinde çalışırken maruz kalan 7.576 kadın üzerinde 2003 yılında yapılan bir araştırma, etilen oksidin meme kanseri vakasıyla ilişkili olduğunu buldu. 1987'den 1998'e kadar etilen okside maruz kalan 18.235 erkek ve kadın işçiyi analiz eden 2004 tarihli bir takip çalışması şu sonuca varmıştır: "Küçük sayılara dayalı kemik kanseri haricinde, kohortun tamamı için aşırı kanser mortalitesine dair çok az kanıt vardı. Lenfoid tümörler için pozitif maruz kalma-tepki eğilimleri yalnızca erkeklerde bulundu. Bu etkinin cinsiyete özgü nedenleri bilinmiyor. Ayrıca meme kanseri için pozitif maruz kalma-tepki olduğuna dair bazı kanıtlar vardı."" İki yıllık bir süre boyunca çeşitli konsantrasyonlarda etilen oksit soluyan farelerde beyin tümörleri ve mononükleer hücreli lösemi ve peritoneal mezotelyomavakalarında artış bulundu.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar
* 

## Dış bağlantılar

* EOSA Promoting the safe use of Ethylene Oxide for Sterilization 
* WebBook page for C2H4O 
* National Institute for Occupational Safety and Health – Ethylene Oxide Topic Page 
* CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards 
* EOSA memo about Ethylene Oxide (EtO) facts