Dolma kalem

**Dolma kalem**, su bazlı mürekkep haznesi olan uçlu bir kalem olup halefi divite (hokkadaki mürekkebe batırılarak yazı yazan) benzer, ancak ondan farklı olarak mürekkep haznesine sahiptir ve mürekkebe batırılması gerekmez. Kalem, mürekkebi hazneden bir kanal aracılığıyla geçirerek uca ve de yer çekimi ve kılcallık sayesinde sayfaya yazar. Hazneyi mürekkep ile doldurmak, ya elle ya da piston işlevi gibi dâhilî bir doldurma mekanizmasıyla emilerek sağlanır.

## Dolma kalemin icadı
Modern dolma kalemi 1884 yılında L.E. Waterman (1837–1901) icat etmiştir. Savaş sonrası yıllarda, tükenmez ve keçe kalem günlük yaşantıda daha fazla kullanılır olmuştur. Mürekkepli kalemler, başlıca üç türe ayrılır: Tükenmez kalemde bir tüp vardır. Bu tüpün içinde özel bir mürekkep, ucunda da bilye bulunur. Dolma kalemlerin bazıları kartuşludur. Ama çoğunda bir kovan, bir uç, bir besleme yeri, bir depo ve bir dolma mekanizması bulunur. Keçeli kalemde, liflerden yapılmış bir uç, bir emme-taşıma mekanizması ve bir mürekkep deposu bulunur.

## Tarih

### Rezervuar kalemlerinin erken prototipleri
Qadi al-Nu'man et-Temimi'ye (ö. 974) göre *Kitab al-Majalis wa 'l-musayarat*, halife Fatimid Al-Mu'izz li-Din Allah Arap Mısır'da ellerini veya kıyafetlerini lekelemeyen bir kalem istedi ve kendisine sızıntı yapmadan baş aşağı tutulması gereken ve haznesinde mürekkebi tutan bir kalem verildi.

Rönesans sırasında sanatçı ve mucit Leonardo da Vinci tarafından çalışan bir dolma kalem yapıldığına ve kullanıldığına dair ikna edici kanıtlar vardır. Leonardo'nun günlükleri, hem yerçekimi hem de kılcal hareketle çalışan bir rezervuar kalemi gibi görünen şeyin enine kesitli çizimler içerir. Tarihçiler ayrıca, mucidin hayatta kalan günlüklerindeki el yazısının, tükenme ve yeniden daldırma nedeniyle tipik bir tüy kalemin karakteristik solma modelini sergilemekten ziyade, baştan sona tutarlı bir karşıtlık olduğu gerçeğini de not ettiler. Hiçbir fiziksel öğe hayatta kalmasa da, 2011 yılında  sanatçı Amerigo Bombara tarafından Leonardo'ya adanmış müzelerde sergilenen birkaç çalışan model yeniden yapıldı.

### Avrupa rezervuar modelleri

Dolma kalem, 17. yüzyılda Avrupa'da vardı ve çağdaş referanslarla gösterilir. "Deliciae Physico-Mathematicae"de (1636 tarihli bir dergi), Alman mucit Daniel Schwenter ‘in iki tüyden yapılmış bir kalem anlatmıştı. Bir tüy diğer tüy kalemin içinde mürekkep için hazne görevi yaptı. Mürekkep, tüyün içine mantar ile kapatılmıştı. Mürekkep, küçük bir delikten yazma noktasına sıkıldı. 1663'te Samuel Pepys, "mürekkep taşımak için" metal bir kalemden söz etti. Tanınmış Maryland tarihçisi Hester Dorsey Richardson (1862–1933), İngiltere'de Charles II, yakl. 1649-1685 saltanatı sırasında "15 şilin değerinde üç gümüş dolma kalem" referansını belgelemiştir 18. yüzyılın başlarında, bu tür kalemler zaten yaygın olarak "dolma kalemler" olarak biliniyordu.

Hester Dorsey Richardson ayrıca, o sırada Philadelphia'da bulunan Genç Robert Morris'in harcamalarının defterinde, yaşlı Robert Morris tarafından  "bir dolma kalem" için yapılan 1734 tarihli bir not buldu.

Ancak belki de en iyi bilinen referans, 1709'da "İnşaat ve Matematiksel Araçların Temel Kullanımları" başlıklı Nicholas Bion (1652-1733)'nın "plume sans fin" ‘ın resimli anlatımıyla İngilizce yayınlanan incelemesine aittir. Bion tarafından tanımlanan formun en eski tarihli kalemi 1702 olarak yazılmıştır, diğer örnekler ise 19. yüzyılın başlarına kadar Fransız damgasını taşır.

## Ayrıca bakınız
* Tükenmez kalem

## Kaynakça