Lucio Silla

**Lucio Silla** (İtalyanca adı: *Lucio Silla* olan, (Köchel Dizini: K.135) İtalyanca liberettosu Giovanni de Gamerra tarafından Pietro Metastasio tarafından yapilan eklerle hazirlanmış o zaman daha 16 yaşında olan Wolfgang Amadeus Mozart tarafından bestelenmiş 3 perde ihtiva eden bir opera seria janrında opera eseridir.

Bu eser 1772-1773 Milano Karnavalinde yapimlanmak icin Mozart'a sipariş verilmiştir ve 26 Aralık 1772'de Milano Teatro Regio Ducal Tiyatrosu'nda prömiyer temsili verilmiştir. Bu eserin hazırlanıp yapımlanmasından daha önce benzer isimle aynı konuyu genellikle kapsayan Handel'in 1713'te hazıralanmış "Silla" opearsı bulunmakta ve bu eserin yapımlanmasından daha sonra da ayni adla İtalyanca librettolu opera eserleri Pasquale Anfossi (1774) ve Johann Christian Bach (1776) tarafından hazırlanıp yapımlanmıştır.

## Hazırlanma ve temsiller

Mozart 1770'te Milano Karnaval sezonu için "Mitridate, Rè di Ponto" adlı opera eserini hazırlamış ve bu Milano ve Verona'da da yapımlamıştı. Bu eser Milano seyircisi tarafından beğenilip tutulmuştu. Milano Karnavalı organizatörleri 1771-1772 karnaval sezonu için de daha 16 yaşında olan Mozart'a yeni bir opera eseri hazırlaması için yeni bir sipariş verdiler.

Eserin librettosu Giovanni di Gamerra (1743-1803) tarafından hazırlandı. Bu libretto yazarı netameli ve ölümle ilgili konulara gayet fazla ilgi çekmesi ile isim yapmıştı. Örneğin ölmüş karısının küllerini devamlı yanında taşıyıp herkese bunu göstermesi ile bilinmekteydi. Bu şahsı karakteristiğinin Lucio Silla librettosunda aksi bulduğu da iddia edilmektedir. Gamerra hazırladığı liberttoyu o zaman "opera seria" janrındaki opera eserlerin libretto hazırlamasi ustası olarak kabul edilen Pietro Metastasio'ya gönderdi ve bu yazar da libretto eserine bazı ekler ve revizyonlar yaptı.

Mozart bu eserin bestesini hazırlamaya Salzburg'da başladı. Eserin ana hatları iyice belirlenince Milano'ya geçti ve Kasım ve Aralık 1772'de bunlarda revizyonlar yaparak Milano "Teatro Regio de Milan" Tiyatrosunda eserini son hazır duruma getirdi. Bu eserinde Mozart, sonraki eserlerinde de görüldüğü gibi, opera eserinin metninde şarkıların kalitesine ve şarkıcılara gayet önem verdi. Lucio Silla başrolünü yüklenen gayet iyi isim yapmış tenor olan Bassoni Morgnoni için 10 tane arya hazırladı. Benzer şekilde diğer önemli roller için gayet iyi bilinen virtüöz şarkıcılar seçildi ve onlara uygun müziksel parçalar yazıldı. Bunlar Giunia rolünde soprano Amicis Buonsolazzi ve Cecilio rolünde Mozart'ın gayet iyi tanıdığı kastrato Venanzio Raüzzini idiler. Eserin prömiyer temsili Milano "Teatro Regio de Milan" Tiyatrosunda 26 Aralık 1722'de temsil edildi. 
 
Eserin ilk temsili seyirciler tarafından gayet beğenildi. Bu yapimlama için bundan sonra 25 temsil daha yapıldı. Fakat bu opera eseri yine konusu ve müziği ile 18. yüzyıl barok tipi "opera seria" janrında idi. 18. yüzyıl sonunda Avrupa'da opera seyircisi bu tip operal janrina karsi yüz çevirmişlerdi. Başta Mozart'ın son deonemlerinde hazırlanıp yapımladigi şaheser opera eserleri gibi daha yeni opera tipleri operaevleri tarafından yapımlanmaya başlandı. Eski barok tipi operalar 19. yüzyılda ta 20. yüzyıl başlarına kadar yapımlanmamya ve unutulmaya başlandları. Bu eser Mozart'ın opera besteciliği öğrenmesi sırasında gençliğinde kalfalığı sırasında hazırladığı eserlerden olarak kabul edilmekteydi. ve ayrıca aynı konuyu işleyen üç diğer opera eseri de (George Frideric Hanndel (1713), Pasquale Anfossi (1774) ve Johann Christian Bach (1776) eserleri) hazır bulunmaktaydı.

20. yüzyıl başlarında Barok Opera tipinin yeniden canlanması süreci içinde bu opera da yeniden yapımlanmaya başlandı. Örneğin, Birleşik Krallık'ta prömiyer temsil 1967'de Camden Belediye Konağı'nda; ABD'de prömiyer temsil.i 1968'de Baltimore'da; İspanya'da prömiyer temsili 1987'de Barselona'da, verildi.

*Operabase* veritabanı 2005 ile günümüze kadar bu eserin opera-evlerinde ve festivallerde temsil edilme istatistiklerini vermektedir. Bu istatistiklere göre bu eser tüm  dünyada en çok temsil edilen 150 opera eseri arasında olmakla beraber yüksek sırada değildir. 2005-2010 döneminde dünya operaevleri temsilleri arasınada 137. sırayı ve Avusturya'da bulunan opera-evleri arasında 18. sırada bulunmaktadır. 2010-2016 döneminde bu eser 15 değişik şehirde bulunan opera tiyatrosu tarafından 17 defa yapımlanmış ve bu yapımlanmalarda da 68 kere temsil edilmiştir.

## Roller

## Özeti

Mekan: antik Roma   Zaman: MÖ 79

Giriş:
Bu opera eserinin konusu antik Roma Cumhuriyeti'nin iki defa konsüllük makamında iken diktatörlük görevin yüklenen Lucio Silla (Lucius Cornelius Sulla) hayatını ele alır. Lucio Silla, kendinin siyasi düşmanı olan Gaius Marius'un kızı olan Giunia'yı büyük bir aşkla sevmektedir. Fakat Giunia'nın âşık olduğu kişi Roma'dan sürgüne gönderilmiş olan Roma senatörü Cecilio'dur.

### I. Perde

#### ''Sahne 1''
*[[Tiber Nehri]]* kıyısında  gözlerden uzak saklıca bir mevki*

Roma'dan sürgüne gönderilmiş olan Senatör  Cecilio arkadaşı olan Cinna ile buluşur. Cina ona nişanlısı olan Giuna'nın onun sürgünde öldüğünü sanıp onun  yasını tuttuğunu söyler. Bu gerçeğe uymayan yalanın  Guino'yu kendisi ile evlenmesini sağlamak için diktatör Silla tarafından ortaya çıkartılıp yayıldığını da söyler. Cinna Cecıllio'ya Guinia ile buluşmasını tavsiye eder ve bulusma yerinin kızın politik nedenlere katledilmiş babası olan Gaius Marius'un anıt mezarı yanında olmasının da uygun olacağını da  ogutler. Cecilio bu tavsiyeyi gayet uygun bulup bundan gayet memnun olmuştur. Cinna arkadaşının bu sevincini paylaşır ve Roma'nın çok geçmeden tekrar hür olacağını tahmin ettiğini açıkalar. (arya: "Vieni öv' amor t' inita").

====*Sahne 2*====

Cecilio sürgünden dönüp nişanlısı Guino ile buluşma fırsatını kazandığı için çok heyacanlıdır ve ona olan aşkını ifade eden  bir aşk şarkısı söylemeye başlar (arya: "İl tenero momento").

====*Sahne 3*==== 
*Giunia'nın dairesinde*

Silla Giunia'ya nasıl hareket etmesi için kızkardeşi olan Celia'nın fikirlerini sorar. Celia Silla'nın Guina'ya karşı fazla zorlama yapmadan gayet açık gönüllü ve sevecen davranmasının uygun olacağı nasihatını verir. (arya: "Se lusinghiera speme").

====*Sahne 4*====

Silla yanına geldiği zaman Giunia serzenişli bir tavırla ona kendisinin Cecilio'yu sevdiğini ve Silla'nin babasının düşmanı  ve onun ölümüne neden  olduğu için ondan nefret ettiğini açıkça bildirir (arya: "Dalla sponda tenebrosa").

====*Sahne 5*====

Kendinin aşağılanmış olduğunu ve yalnız olduğunu hisseden Silla bundan sonra bir tiran gibi zalim davranış göstermeye karar verir (arya: "İl desìo di vendetta, e di morte").

====*Sahne 6*====

Cecilio babasının anıt mezarının kenarında Giunia'yı beklemeye koyulur.

====*Sahne 7*====

Giunia buluşmaya gelir (koro ve ariyosa: "Fuor di queste urne dölente").

===II. Perde===

*Çeşitli askeri ganimet ve askeri kampanya hatıraları ile bezenmiş bir kemer*

====*Sahne 1 ve 2*====

Silla yanında Celia ile birliktedir. Silla kendinin Giunoa ile ve Celia'nın sevdiği kız olan Ginna ile o gün evlilik yapmaları için yaptığı planları Celia'ya açıklamaktadır.

====*Sahne 3*====

Cecilio kılıcını çekmiştir. Silla'yi takip edip onu öldürmeyi planlayıp hazırlanmıştır. Cecilio bu uğraşında Gaius Marius'un ruhu tarafından intikam almak için teşvik edilip yönetildiğine inanmıştır. Arkadaşı Cinna sonucun iyi olmayacağını düşünüp onun bu girişimini dururmaya çalışmaktadır. Bu girişimde başarılı olamazsa Giunia'nın durumunun ne olacağını düşünmesi gerektığını bildirince Cecilio'nun biraz aklı başına gelir ve rasyonel olmayan kızgınlığını biraz kontrol altına alır.

====*Sahne 4*====

Giunia ne yapması gerektiğine karar vermek için tavsiyelerini almak üzere Ginna'ya  danışır. Gina Giunia'ya  Silla'nın evlenme teklifni kabul etmesini ama Silla ile gerdeğe girdikleri zaman onu evlilik yatağında zayıf bir anında öldürmesini tavsiye eder. Giunia bu tavsiyeyi kabul etmez. İntikam için insan öldürmenin insanlar için hiçbir zaman doğru olmadığına ve intikam için katilin sadece  tanrılar için doğru olabileceğine inandığını ona bildirir. Giunia Cinna'dan bir istekte bulunur; onun öldürülme tehlikesinden sakınmasını sağlamak için Cecıllio'yu iyi saklanmasını sağlamasini ondan ister (arya: "Ah se il crudel periglio").

====*Sahne 5*====

Cinna durumunu daha derin düşünür ve Silla'yı kendinin öldürmesi kararına varar (arya: "Nel fortunato istante").

====*Sahne 6*==== 
*Asma bahçeler*

Diğer taraftan Silla'nın Giunia'ya olan deirn aşkı onda merhamet hisleri doğurmasina neden olmuştur ve bunlar gittikçe daha da derinleşmektedir

====*Sahne 7*====

Giunia'nın nefret edici  siması Sila'nın aklından çıkmamamıştır. Onu ölüm ile tehdit etmek istemektedir ama sevdiğinin yalnızca  tek başina ölmesini  de kalbi hiç istememektedir  (arya: "D' ogni pieta mı spoglio").

====*Sahne 8*====

Cecilio ile buluşan Ciunia Silla'nın zalim sözlerini hatırlayıp onu tehlikeye sokmamak için ondan yanından uzaklaşmasını ister.

====*Sahne 9*====

Celia gelip Giunia ile konuşur. Ciunia'nın Silla'nın evlenme teklifini kabul etmesini gelecekte daha  mesut sonuçlar getirebileceği için kabul etmesini ister. Kendisinin de Cina ile evlenmesi gerketiğini ona hatırlatır ve bunu aynı nedenle bir zor olarak kabul ettiğini de Giunia'ya bildirir. (arya: "Quando suğl' arşi campi").

====*Sahne 10*====

Giulia kendi zavallı biçare durumu üzerinde uzun uzun düşüncelere dalar.

====*Sahne 11*==== 
*Roma Capitol meydanı*

Silla Senatoda konuşma yaparak Senatonun ve Roma vatandaşlarının gösterdiği iyi idarecilik ve kahramanlıklarla  kendini bir Roma kahramanı olarak kabul etmelerini ve bu kahramanların bir karşılık olarak Giunia ile bir evlenme yapmasına destek olmalarını ister.

====*Sahne 12*====

Cecilio Senatoda kendini gösterince Senatoda ve Capitol meydanında karışıklar çıkar. Giunia, Cecilio ve Silla karşılıklı fikirlerini bir üçlü söylerek ortaya çıkartırlar. (üçlü: "Quell' örgoglioso sdegno").

===III. Perde===

====*Sahne 1*==== 
*Zindana giriş*

Cecilio tütuklanıp zindan atılmıştır. Cinna ve Celia'ya onu ziyaret etmeye izin verilmiştir. Cinna, Celia'ya Cecilio ile konuşarak onu aşkını unutmaya ikna etmesini ve bundan sonra da acikca tövbe edip af dilemesini istemesine ikna etmeye istemiştir. Eğer Celia bu görüşmede başaralı olursa, Cinna kendinin Celia ile evlenme yapmayı kabul edeceğini de ona bildiirir. Cinna bu uğraşda Celia'nın başarılı olacağını ümit etmektedir. (arya: "Strider sento la proçella").

====*Sahne 2*====

Cecilio bedbaht olarak kaderi ne olursa olsun hiç aldırış atmemeye kendini inandırmıştır. Cinna ona bu kadar kötümser olmamasını tavsiye eder. Silla'nın  kalbindeki güzel hislerin başındaki zalim düşüncelerine daha üstün geleceğine ve böylelikle Silla'nın zulmünün sona ereceğine inanmasını söyler. (arya: "De' più superbi il core").

====*Sahne 3*====

Silla, Guiunia'ya Cecilio'yu zindanda iken son ziyaretini yapmak için izin  verdiğini bildirir. Böylelikle Guinia ile sevdiği  Cecilio son bir defa olarak birbirlerine veda edebilecektir. (arya: "Pupille amate").

====*Sahne 4*====

Giunia tek başına kalmıştır. Ama tüm düşünceleri Cecilio'nun çok yakında olacak ölümü üzerine teksif olmuşken birden kendi akıbetinin ne olacağını da düsünmeye başlar. (arya: "Frà İ pensier più funesti di morte").

====*Sahne 5*====

*Kabul Salonu*

Capitol meydanında Senato üyeleri ve Roma halkı önünde Silla konuşmaya başlar. Silla bu konuşmasında herkesi şaşırtarak Cecilio'nun hayatının bağışlanıp serbest bırakalacağını ve Giunia ile evlenmesine izin verileceğini ilan eder. Cinna gayet suskun duramaktadır. Bunun nedeni sorulunca Cinna kendinin Silla'dan nefret etmeye başladığını ve onu kendisinin öldürmeye kara verdiğini itiraf eder. Sılla bunun üzerine Cinna'yı cezalandıracağını biidirir ve Cinna'nın "cezası" sevmekte olduğu Silla'nın kızkardeşi Celia  ile evlenmek olacaktır. Fakat birden Silla söylevine yeni bir yön verir. Diktatörlük göreveini bırakacağını ve Roma'ya ve Romalılara böylece tekrar bağımsızlık kazandaracağını açıklar. Silla bu tutumunu masumiyet ve erdemli bir kalbin her zaman iktidar gücü kapmaya ve böylece şan şöhret kazanmaya üstün geleceğini hayatında devamlı gördüğü şeklinde açıklar. Roma halkı tekrar bağımsızlıklarını kazandıkları için bir bayram havasına girerler. Bu bayram havası içinde Silla'nın ne kadar halk için değerli bir devlet adamı olduğunu da kutlarlarlar.

== Seçilmiş müziksel parçalar==

Bu opera eserinde bestelenmiş 23 tane müziksel parça bulunmaktadır. Bunlardan 18 tanesi "arya"; 2 tanesi "ikili"; 1 tanesi "üçlü" ve 1 tanesi "koral şarkı" şeklindedir. Bunlardan seçilmişlerinin isimleri şunlardır:

* Uvertür

===I. Perde===

* Arya: *Vieni ov'amor t'invita* - Cinna
* Refakatli resitatif  *Dunque sperar poss'io* 
* Arya *Il tenero momento* (Cecilio)
* Arya: *Dalla sponda tenebrosa* – Giunia
* Refakatli resitatif  *Mi piace* 
* Arya: *Il desio di vendetta eeee di morte* – Silla
* Refakatli resitatif  *Morte morte fatal* - Cecilio
* Arya: *Il tenero momento* – Cecilio 
* Arya: *Se lusinghiera speme*– Celia
* Koro: *Fuor di queste urne dolenti* ve solo: *O del padre ombra diletta* - Giunia 
* Refakatli recitatif *Se l'empio Silla*
* İkili: *Vieni ov'amor t'invita* – Lucio, Cinna

===II. Perde===

* "Guerrier che d'un acciaro" – Aufidio
* "Nel fortunato istante" – Lucio Cinna
* "Parto, m'affretto" – Giunia
* "Ah se a morir" – Cecilio
* "Ah se il crudel periglio" – Giunia
* "D'ogni pietà mi spoglio" – Silla
* "Quando sugl'arsi campi" – Celia
* "Quest' improvviso tremito" – Cecilio
* "Se il labbro timido" – Celia

===III. Perde===
* "De più superbi il core" – Lucio Cinna
* "Fra i pensier" – Giunia
* "Pupille amate" – Cecilio
* "Strider sento la procella" – Celia

==Enstrümentasyon==

Eserin orijinal partitür notaları hazırlandığında bu eseri çalacak orkestranın şu çalgıları ihtiva etmesi istenmiştir: [[yaylı çalgılar]], [[flüt|2 flüt]], [[obua|2 obua]], [[fagot|2 fagot]], [[trompet|2 trompet]] ve 2 [[timpani]] ve resitatiflere refakat için bir "basso continuo" grubu ([[klavsen]] ve [[viyolonsel]]ler.

== Seçilmiş ses ve video kayıtları ==

=== Disk ses kayıtları ===







== Ayrıca bakınız==

* [[Mozart operaları listesi]]
* [[Wolfgang Amadeus Mozart]]
* [[Mozart operaları listesi]]
* [[Opera]]

== Kaynakça==


== Dış bağlantılar ==


* "Dme.mozarteum.at2" websitesinde "Lucio Silla"  partitür notaları: [http://dme.mozarteum.at/DME/nma/nma_cont.php?vsep=302&gen=edition&l=1&p1=-99]
* "Imprsario.ch" websitesinde "Wolfgang Amadeus Mozart: Lucio Silla" için İngilizceye  çevrilmiş libretto. [http://www.impresario.ch/libretto/libmozluc_e.htmLibretto] 
* "Opera.stanford.edu" websitesinde "Lucio Silla" operasının İtalynca librettosu  [http://opera.stanford.edu/iu/libretti/lucio.htm] (İtalyanca)
* *İMSLP Petrucci Music Library* websitesi "Lucio_Silla,_K.135_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus)" maddesi  [http://imslp.org/wiki/Lucio_Silla,_K.135_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus)]  
* YouTube *Mozart / Lucio Silla, K. 135 (Harnoncourt) * maddesi "Lucio Silla K. 135"  Orkestra Şefi Harnoncourt Audio kaydı [https://www.youtube.com/watch?v=WoLuDhuHZ_Q)], 
* YouTube *W. A. Mozart - KV 135 - Lucio Silla * maddesi "Lucio Silla K.172". audio kaydı [https://www.youtube.com/watch?v=BgItqK17rMM], 
* YouTube *MOZART - LUCİO SİLLA 1772 with double subs İt-Eng '' maddesi "Lucio Silla K.196" Milano, Teatro alla Scala - 2011-2015 Opera ve Bale sezonu yapımı İ.İngilizce ve İ.İtalyanca altyazılı live video kaydı Orkestra şefi: Marc Minkowski  https://www.youtube.com/watch?v=XAXYCp84Qno,