Escape from Monkey Island

***Escape from Monkey Island***,  LucasArts'ın geliştirdiği ve 2000 yılında yayımladığı macera oyunudur. Aynı zamanda *[[Monkey Island]]* serisinin dördüncü oyunudur.

*EfMI*, LucasArts'ın yayımladığı son macera oyunu oldu. Bu oyunda GrimE motoru ikinci ve son kez kullanıldı, *[[Grim Fandango]]*daki ilk kullanımdan yükseltilmeydi. Ayrıca müziği oyundaki olaylarla uyumlu hale getiren iMUSE ses sisteminden de yararlanıldı. Serinin bir sonraki oyunu *[[Tales of Monkey Island]]* 2009 yılında Telltale Games tarafından yayımlandı. 

## Oynanış
*Monkey Island*, karakter diyalogları ve çözüm bulmacalarından oluşan bir macera oyunu serisidir. Serinin 2D grafiklere sahip önceki oyunlarında fare ile Guybrush her şeyi yapabilir, ekranda herhangi bir yere tıklanır ve Guybrush bu noktaya giderdi. Basit komutlar aracılığıyla hemen hemen her şey yapılabilirdi.

*EfMI*, bunun yerine 2D arka plan üzerinde 3D oynama yüzeyi kullanır. Guybrush ekranda ok tuşları kullanılarak kontrol edilir. "Page Up" ve "Page Down" tuşları ile farklı yanıtlar seçilebilir. Fare düğmesi ile komutlar (gitmek, kullanmak, konuşmak, bak...) verilir. Bu fazla rahat bir yöntem olmadığı için eleştirilmiştir.

### Monkey Kombat
*Monkey Island* serisinin kendine özgü unsurlarından birisi hakaret düellolarıdır (Insult Swordfighting), düellolarda hakaretlere doğru karşılık veren kazanır. Bu, oyunda bir bilek güreşi ve Ozzie Mandrill'a karşı kazanılması imkansız bir kılıç düellosu olarak geçmektedir.

Oyunun ikinci bölümünde hakaret düellolarının yerini "Monkey Kombat" alır, *[[Mortal Kombat]]*ın parodi adı. Monkey Kombat, maymun sözcükleri "eek", "OOP", "Chee," ve "ack"'in rastgele bileşimlerinin ezberlenmek zorunda kalındığı taş-kâğıt-makas tarzında bir oyundur.

## Hikâye
Hikayenin başında Guybrush Threepwood ile Elaine Marley-Threepwood, *[[The Curse of Monkey Island]]*'ın sonunda çıktıkları balayından Mêlée Adası'na dönmektedirler. Ancak orada onları hiç akıllarına gelmeyecek sorunlar bekliyordur. Elaine resmen adada ölü ilan edilmiş ve vali olarak konumunu kaybetmiştir, malikanesi de yıkılmak üzeredir. Guybrush malikanenin yıkımını durdursa da Charles L. Charles adında bir kişi aniden ortaya çıkarak kendisini vali adayı olarak tanıtır ve malikanenin yine de yıkılacağını beyan eder. Bunun üzerine Guybrush, Elaine'in avukatlarıyla görüşüp meseleyi halletmek üzere Lucre Adası'na doğru yola çıkar. Bu yolculukta ona iki eski dostu Otis ile Carla ve kılavuz olarak Scumm Bar'ın sahibi Mr. Cheese tayfalık edecektir.

Vardığı Lucre Adası'nın avukatlarıyla konuşurken Elaine'e dedesinden bir miras kaldığını ve bu mirasın içinde Marley ailesinin en büyük sırrının, "Ultimate Insult"ın olduğunu öğrenir. Aile mirasını almak için bankaya giden Guybrush, bir soygunun ortasında kalır ve bu da yetmezmiş gibi hırsızlıkla suçlanır. Bu yüzden asıl suçlu bulunana kadar adadan ayrılması yasaklanır. Yine bu adada karşılaştığı Ozzie Mandrill adlı Avustralyalı bir emlak zengininin bölgedeki adaları turistik bir yere dönüştürme ve tabi bu arada korsanları oradan temizleme planından haberdar olur. Yürüttüğü soruşturmada gerçek suçluyu ve onu tutan kişinin Mandrill olduğunu ortaya çıkarır. Soygundan aklanınca Mêlée Adası'na geri döner. 

Elaine'e diğer adadan getirdiği belgeleri teslim ederken Charles L. Charles çıkagelir ve ikiliye aslında kendisinin eski düşmanları LeChuck olduğunu gösterir. Daha sonra ziyaret ettiği Voodoo Hanımı'ndan Guybrush, Ultimate Insult'ın kişinin iradesini elinden alabilen bir Voodoo tılsımı olduğunu öğrenir. Elaine'e de danışarak tılsımın yanlış ellere geçmesini önlemek için onu bulmaya karar verir. Yaptığı araştırmalar onu Jambalaya Adası'na götürür ve burada tılsımın parçalarını toplamayı başarır. Bu arada bir zamanlar korsan adası olan bu yerin turizme açıldığını ve tamamen değiştiğini görür. 

Ultimate Insult'ın parçalarıyla birlikte geri döndüğü Mêlée Adası'nda seçimi Charles L-eChuck Charles kazanmıştır. Mandrill ile birlik olup elinden tılsımın parçalarını alır, onu da kaçmanın imkansız göründüğü Maymun Adası'na bırakarak kaderine terk ederler. Neticede tekrar yolunun düştüğü bu adada "Robinson Crusoe"vari bir hayat sürdüren Herman Toothrot'un hafıza problemini  çözünce onun aslında Elaine'in dedesi Horatio Marley olduğu anlaşılır. Onunla birlikte adanın altında saklı olan dev meka maymunu harekete geçirerek Maymun Adası'ndan kaçarlar. LeChuck da Ultimate Insult'ın gücüyle dev Charles heykelini canlandırır ama meka maymun tarafından "Monkey Kombat"ta yenilince infilak eder. Guybrush ile Elaine yeniden kavuşurlar. Elaine, büyükbabasından valiliğe geri dönmesini ister; böylece korsan çift maceralarına kaldıkları yerden devam etmek üzere yola düşerler.

## Geliştirme
*The Curse of Monkey Island*'ın devamı için ilk fikir, oyunun grafik tasarımcısı Bill Tiller'dan geldi. Ne var ki Tiller'ın o sıralar *[[Indiana Jones and the Tower of Babel]]* üzerinde çalışması beklendiğinden LucasArts yönetimi bu fikri reddetti. Dördüncü *Monkey Island* oyununun senaristlik görevi de *[[Indiana Jones and the Fate of Atlantis]]* ile *[[Sam & Max Hit the Road]]*da çalışmış olan Sean Clark ve Michael Stemmle'ye verildi. Tiller, 2002 yılında kurduğu kendi stüdyosu Autumn Moon Entertainment ile fikrini *Ghost Pirates of Vooju Island*da oyunlaştırdı.

*EfMI*, *Grim Fandango*da kullanılmaya başlanan GrimE motorunun biraz geliştirilmiş bir versiyonunu kullanmıştır. GrimE, LucasArts'ın 3D teknolojisi için geliştirdiği bir oyun motoruydu ve Lua programlama diliyle yazılmıştı. Böylece serinin önceki oyunlarında kullanılan SCUMM oyun motoru terkedilmiş oldu. Buna oyun içinde atıfta bulunulur; ilk kez *[[The Secret of Monkey Island]]*'da görünen korsan temalı SCUMM Bar, yerini tropikal temalı Lua Bar'a bırakır. 

### Müzik ve Seslendirme
*EfMI*, artık klasikleşen *Monkey Island* jenerik müziğini önceki devam oyunlarında olduğu gibi yeniden düzenlemek yerine üçüncü oyundaki biçimiyle kullandı. Bu oyunda sadece bestecilik yapan Michael Land, ilk üç oyundaki baş bestecilik görevini *[[Monkey Island 2]]*nin bestecilerinden Clint Bajakian'a devretti. Oyunun diğer bestecileri ise Peter McConnell, Anna Karney ve Michael Lande oldu. 

Seslendirenler arasında Guybrush olarak Dominic Armato, LeChuck olarak Earl Boen, Voodoo Hanımı olarak Leilani Jones Wilmore ve Murray olarak Denny Delk vardı. Hepsi önceki oyundaki rollerini sürdürürken geri dönmeyen tek önemli ses, Elaine'i seslendiren Alexandra Boyd oldu. Onun yerini Charity James doldurdu. Stan de yine farklı bir oyuncu, Pat Fraley tarafından seslendirildi. Ayrıca daha önce *The Secret of Monkey Island*da yer alan Carla, Otis ve Herman Toothrot gibi karakterlere ait sesler de ilk kez duyuldu.

## Tepkiler

Oyun dergisi PC Gamer, *Escape from Monkey Island*ın oyun dünyasında dönemin popüler 3D grafiklerini kullanırken serinin özünü koruduğunu ve bu sayede son derece eğlenceli bir oyun olduğunu yazdı. Tek kusuru, kontrollerin yeterince duyarlı olmamasıydı. PC Zone, *Escape from Monkey Island*'ın önemli bir yenilik içermemesine rağmen eğlenceli ve sürükleyici bir deneyim sunmaya devam ettiğini söyledi. Oyun odaklı olmayan erkek dergisi Maxim, PlayStation 2 sürümü hakkında hem olumlu hem olumsuz yönde yorumlar yaptı ve oyunun daha çok abartılı mizahı sevenlere hitap edecek türde olduğuna ilişkin görüşünü aktardı.

Oyunun ikinci yarısındaki "Monkey Kombat" bölümüne ilişkin olarak Gamespot, bu bölümün konusunun ilgi çekici olmasına rağmen oyun sırasında sıkıcılaştığını ve *Escape from Monkey Island*'ın en çok eleştirilen tarafı olarak görüldüğünü belirtti. Universal Hint System, *Escape from Monkey Island* geliştirme ekibinin sevimli maymun karakter tasarımı ve Mortal Kombat isminin parodisi gibi unsurlarla Monkey Island'ın mizahını aktarmaya çalıştığını ancak ne yazık ki bu etkiyi yakalayamadığını dile getirdi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*