Sinop (il)

**Sinop**, Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi'nde bir ildir.

İl nüfusu 2023 TÜİK verilerine göre 229.716'ydı. Sinop'un güncel nüfusu ise 226.957'dir. İlin yüzölçümü 5.717&nbsp;km²'dir. İlde km2'ye 40 kişi düşmektedir. 2021 verilerine göre 9 İlçe, 9 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle, ayrıca 464 köy bulunmaktadır.

Sinop'un deniz seviyesinden yüksekliği 18 metredir.

Sinop'un trafik plaka numarası 57'dir.

## Köken bilimi
Antik Çağ'da, Paflagonya bölgesi içinde kalan Sinop'un saptanabilen en eski adı, **Sinope**'dir. Bir söylenceye göre kent adının kurucusu olarak kabul edilen aynı isimli bir Amazon kraliçesinden almıştır. Bir başka söylenceye göreyse, kenti eski Yunan'da Irmak Tanrısı Asopos'un *su perisi* kızlarından Sinope kurmuştur. Bahsi geçen Yunan efsaneleri İÖ V. - IV. ve III. Y.Yıllarda tarihlenmektedir ve aynı dönem kent sikkeleri üstünde, Sinope'nin başı görülmektedir. 
Hangi söylence benimsenirse benimsensin, kentin kurucusunun Sinope olduğu kesindir. Ancak, Sinope bir su perisi ise, kentin Yunan kolonicilerce; Amazon ise; Anadolu'nun yerli halklarınca kurulmuş olması gerekir. Bu ikilem, dilbilim çalışmalarıyla bir ölçüde çözülmemiştir: Gerek etimolojisine yabancı olan Sin ya da Sind sözcüklerine Yunanistan'ın dışında daha çok Pontos,Doğu Anadolu Bölgesi,İran ve Hindistan'da rastlanmaktadır. Bu da, Sinope adının yerli Anadolu dillerinde gelmiş olabileceğini göstermektedir.
Strabon ise, kentin kurucusu olarak, Argonotlardan Teselyalı Otolikos'u göstermekte ve onun kenti ele geçirerek bir Yunan kolonisi kurduğu yazmaktadır. "Kentin ele geçirilmesi" kavramı, kolonileştirmeden önce, kent'te yerli bir halkın yaşandığını ortaya koymaktadır. Strabon'un sözünü ettiği gelişmeden sonra, Sinope Kenti İÖ VII. yıllarında bir kez Miletuslularca kolonileştirilmistir. Kent'te, sırasıyla Miletuslu Habrindas, Koos ve Krenitas dönemlerinde yerleşilmiştir. Tüm bü söylence ve tarihsel olaylar Sinop'un ilk çağlarda yerli halkça kurulduğunu, bu yerleşimi, söylencesel Argonot seferiyle ilgili olarak bir Yunan kolonisi'nin izlediğini, son olarak da Miletuslular'ın burada bir koloni kurduğunu ortaya koymaktadır. Sinop'u da içeren Karadeniz Bölgesi'nin en eski halkı Hitit kaynakalrında bahsi geçen Kaşkalar olup bu kaynağa göre "Arauanna Ülkesi* adlı bir bölge de, Sinop yöresinde bulunuyordu.

== Tarihçe ==
Sinop, tarihî açıdan önemli bir yerdir. Antik çağdan beri parlak ve yoğun bir ticari ve kültürel yaşantıya sahip olan Sinop, bu niteliğini [[Bizans İmparatorluğu|Bizans]], [[Selçuklu Hanedanı|Selçuklu]], [[Candaroğulları Beyliği|Candaroğlu]] ve [[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] yönetimlerinde de sürdürmüş, ayrıca [[kale]] ve [[tersane]]si ile bölgenin en önemli askeri üslerinden biri olmuştur. Bu durumunu [[Sinop Baskını]]'ndan sonra kaybetmeye başlayan kent, sur dışına güneydoğu yönde azınlık yerleşmeleri ile batıya doğru ise yönetim ve eğitim gibi kamu hizmetleri yerleşmesiyle çıkmıştır.

=== Pontus dönemi ===
183 MÖ [[Pharnakes I.|Pharnakes I]] Sinop'u ele geçirdi ve [[Pontus]] Krallığı'nın başkenti yaptı. O dönemlerde, Sinop tarihinde en parlak dönemini yaşadı. Tüm tarihi yapıtlar ve [[Sinop Kalesi]] Pontus dönemine dayaniyor. Pontus Kralı [[Mithridates VI.|Mithridates VI]] MÖ 64 yılında yapılan savaşı [[Pompeius Magnus]]'a kaybedince Romalılar Pontus'u [[Roma İmparatorluğu]]'nun egemenliği altına aldılar. Sinop'un önemi Roma döneminde azalmıştır.

=== Bizans dönemi ===
Sinop doğal korunaklı bir liman kenti olduğu için, Bizans Dönemi'nde de önemini korudu. [[Rusya]] steplerinden ya da [[İç Anadolu Bölgesi|Orta Anadolu]]'dan gelen ürünlerin boşaltma yükleme merkezi burasıydı. Sinop, Bizans egemenliği dönemlerinde [[Paflagonya]] Theması içinde yer alıyordu.

=== Osmanlı dönemi ===
[[Osmanlı İmparatorluğu|Osmanlı]] yönetimi altında Sinop, bir süre barış içinde yaşadı. Ancak patlak veren [[Celâlî isyanları|Celali]] ve Suhte ayaklanmaları sırasında büyük sıkıntılar çekti. 1558'de Kanuni'nin oğulları Selim ve Beyazıd arasında çıkan saltanat kavgasından sonra [[Anadolu]]'da karışıklar giderek arttı. [[İran]]'a sığınan Beyazid geri dönmesi kaygısıyla Rumeli askerinin [[Amasya]]-[[Tokat (il)|Tokat]] arasında bekletilmesine karşın, yöredeki olaylar azalmadı. [[Sinop]], [[Bafra]] ve [[Ladik]]'te suhteler halkın can, mal ve namusuna saldırıyorlardı. Devlet görevlilerinden ve halktan bazı kişiler de, suhtelere yardımcı oluyorlardı. [[Kastamonu]] Sancakbeyi Süleyman Bey'de İstanbul'a gönderdiği mektupta Boyabat, Sinop, Durağan kadılıklarına zekat, sadaka ve benzer adlarla zorla para toplayan suhtelerden ve rüşvet karşılığı bunlara yardım eden hazine tahsildarlarından yakınıyordu. 1567-1568'de olayların daha da artmış olduğu; Sinop Kadısı'nın İstanbul'a gönderdiği mektupta anlaşılmaktadır. [[Bolu]]'da soygunlar düzenleyen iki suhte topluluğu, devlet giriştiği hareket sırasında Sinop'a çekildiler. Sinop'taki eylemleri yakınma konusu olunca devlet, [[Bursa]] Sancakbeyine suhteri cezalandırma görevi verdi. 200 kadar sipahi seferden alıkonularak suhteler üzerine gönderildi. Ancak sipahiler suhtelerle çarpışmaya yanaşmadılar. Boyabatlı Söyleme ve Kara Hüseyin adındaki suhtelerin başkanlığında hareket eden gruplar, yöredeki tüm kasabaları haraca bağladığı gibi, Sinop Kadısı'nın yolunu kesip bir adamı öldürdüler.

II. Meşrutiyet dönemine gelindiğinde Dr. [[Rıza Nur]] Sinop Mebusu olarak meclise girdi.

== Yönetim ==


2021 yılında [[Türkiye İstatistik Kurumu|TÜİK]] verilerine göre merkez ilçeyle beraber 9 İlçe, 9 belediye, bu belediyelerde 50 mahalle ve ayrıca 464 köy vardır.

İllerde protokolde ilk sırada yer alan vali, merkezi yönetimi temsil eder ve cumhurbaşkanı tarafından atanır. Büyükşehir dışındaki illerde yerel yönetim, şehirler düzeyindedir. Belediye Başkanı, belediye sınırları içinde kalan seçmenin oy çokluğu ile seçilir. Aynı seçmen, ilçe belediye meclisi için de oy kullanarak ilçe belediye meclisini oluşturur. İldeki tüm seçmenler ayrıca il genel meclisi için oy kullanarak il genel meclisinin oluşmasını sağlar.

İl genel meclisi ve belediye meclisi üyelikleri için yapılan seçimlerde, onda birlik baraj uygulamalı nispi temsil sistemi, belediye başkanlığı seçiminde ise çoğunluk sistemi uygulanır İl genel meclisi ve belediye meclisi üye sayıları ilçe nüfusuna göre, kontenjandan kalan sayıların partilere dağılımı ise [[D'Hondt yöntemi|D'Hondt Sistemi]]ne göre belirlenir (Kanun:2972-Madde:23)

[[İl genel meclisi|İl Genel Meclisi]], [[İl özel idaresi|İl Özel İdaresi]]nin karar organıdır, başkanını üyeleri arasından gizli oyla seçer. Ayrıca, İl Genel Meclisi kendi içinden gizli oyla bir yıl görev yapacak 5 kişilik il encümenini seçer.

Merkezi yönetim, vali ve il müdürlerinden oluşur. İl Özel İdaresi (İl Genel Meclisi ve İl Encümeni) seçilmişlerden oluşur, ancak vali başkanlığında görev yapar. Yerel yönetim ise belediye başkanları ve belediye meclislerinden oluşur.

Sinop Valisi, 1970 [[Rize (il)|Rize]] doğumlu Erol KARAÖMEROĞLU'dur. 18 Haziran 2020 tarihinde [[Altındağ]] Kaymakamı iken atanmıştır.

Sinop Belediye Başkanı, 1967 Sinop doğumlu Metin GÜRBÜZ (CHP), [[2024 Türkiye yerel seçimleri|31 Mart 2024 yerel seçimleri]]nde %49,36 oy oranıyla seçilmiştir.

[[2019 Türkiye yerel seçimleri]] sonuçlarına göre Sinop İl Genel Meclisi üye sayısı, 18 AK Parti ve 3 CHP'den olmak üzere 21'dir. Sinop Belediye Meclisi ise 9 AK Parti ve 16 CHP'den olmak üzere 25 üyeden oluşur.

[[2023 Türkiye genel seçimleri|2023 Genel seçimleri]] sonucu, Sinop'u temsilen [[Türkiye Büyük Millet Meclisi|TBMM]]'ye [[Adalet ve Kalkınma Partisi|AK Parti]]'den 1 milletvekili ([[Nazım Maviş]]), [[Cumhuriyet Halk Partisi|CHP]]'den 1 milletvekili ([[Barış Karadeniz]]) seçilmiştir.

== Coğrafya ==
Anadolu 'nun kuzey yönde uç noktası olan [[İnceburun]]'a doğu yönün'de bağlanan [[Boztepe Burnu]] berzahında bir kale-şehir olarak kurulmuş ve tarih boyunca doğu yönde gelişmiştir. Tarih boyunca kale dışına pek taşmayan şehir bir liman kenti özelliği taşır. Berzahın kuzey doğusundaki dış liman fırtınalara açık olduğu ve denizcilik bakımından kullanışlı sayılmadığı halde, Antikçağ 'da daha çok bu limanın kullanıldığı bilinir. Zamanla kum dolan ve kullanılamaz hale gelen bu limanı berzanın güney-doğusundaki iç limana aynı dönemde bir kanal bağlardı. Bu kanal, [[Selçuklu Hanedanı|Selçuklular]] döneminde kapatılmıştır.



Yarımadanın güney yönündeki iç liman ise rüzgarlara kapalı konumuyla ve sakin deniziyle güney [[Karadeniz]]'in en önemli limanıydı. Bu özellikleri yüzünden "Akdeniz" ismini almıştır. Tarih boyunca işlek bir liman yaşantısı ve tersane faaliyeti bu limanda gerçekleşmiştir. [[19. yüzyıl]]'a kadar tamamen ayakta duran surlardan ise günümüze büyük bir kısmı kalmıştır ve yıkıntılarından rekonstrüksiyonu yapılabilir. Şehrin gelişimi sürekli olarak doğu yönde, Boztepe Burnuna doğru olurken, kuzeydeki Akliman ve Anadolu yönünde birkaç azınlık yerleşmesinden başka bir yerleşim olmamıştır. Doğudaki yarımada ise gittikçe sarplaşmakta, Hıdırlık tepesinde 187 metre yüksekliğe ulaşmakta ve nihayet deniz yönünde dik yarlar ile kuşatılmaktadır. Bu durumda şehrin deniz yönünden ve berzahtan zaptedilmesi imkânsız olmaktadır.

=== Konum bilgileri tablosu ===



== Nüfus ==

*'Güncel Nüfus Değerleri** (TÜİK 9 Şubat 2026 verileri)

Sinop ili nüfusu: **225.848**<nowiki/>'dir. Bu nüfusun %63,89'u şehirlerde yaşamaktadır (2025 sonu). İlin yüzölçümü 5.718&nbsp;km<sup>2</sup>dir. İlde&nbsp;km<sup>2</sup>ye **39 kişi** düşmektedir. (Bu sayı merkezde 159'dur.)

İlde yıllık nüfus **azalış oranı** %0,49 olmuştur. Nüfus artış oranı en yüksek ve en düşük ilçeler: [[Gerze]] (%2,00) - [[Saraydüzü]] (%-3,60) (Bu ilçenin nüfusu 2023 yılında %18,45 oranında **artmıştı**).

09 Şubat 2026 [[Türkiye İstatistik Kurumu|TÜİK]] verilerine göre merkez ilçeyle beraber **9 ilçe**, **9 belediye**, bu belediyelerde **51 mahalle** ve ayrıca **465 köy*' vardır.




=== İlin yıllara göre nüfusları ===


== Spor ==

[[2018-19 Süper Lig|2018-2019]] Sezonu sonunda, Futbol takımı [[Sinopspor]], [[Bölgesel Amatör Lig|BAL]] (Bölgesel Amatör Lig)'de grubunu 9.sırada tamamlamıştır. Hentbol 2.lig kadın ve erkek liglerindeki 2 takımı küme düşmüştür. Voleybol bölgesel liginde 1 takımı liglere katılmıştır.

[[2022-23 Türkiye Kupası|2022-2023 Türkiye Kupası]]'nda Boyabat 1868 Spor, 3.turda elenmiştir.

Önemli spor tesisleri: [[Sinop Dokuzoğlu Stadı]] (2.500), Atatürk Kapalı Spor Salonu (1.080), Sinop Olimpik Yüzme Havuzu (500)'<nowiki/>*dur.

## Resim galerisi

HAMSILOS-3. SINOP - panoramio.jpg|Türkiye'nin tek fiyortu olduğu iddia edilen Hamsilos Fiyordu
Boyabat.jpg|Bazalt sütunları, Boyabat


## Kaynakça

## Dış bağlantılar
* Sinop Valiliği 
* Sinop Belediyesi 
* Sinop Üniversitesi 
* Sinop YerelNET 
*Sinop İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 
*SİNOP - TDV İslâm Ansiklopedisi 
*Sinop Emniyet Müdürlüğü 
*Sinop İl Tarım ve Orman Müdürlüğü 
*Sinop Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi 
*Sinop - Afad 
*Sinop Kadastro Müdürlüğü 
*Sinop İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü