Açık / kapalı ahlak

*Ahlak ile Dinin İki Kaynağı (1932)* adlı yapıtında açık toplum / kapalı toplum ikiliğinden bahseden Henri Bergson'un, bu ikilikten yola çıkarak oluşturduğu ahlak kavramları. Açık ahlak bireysel, evrensel, yenilikçi ve özgürlükçü bir tutumu temsil ederken; kapalı ahlak sosyal sorumlulukları ve muhafazakarlığı ön planda tutar.

## Açık ahlak ve kapalı ahlak kavramlarının özellikleri

Henri Bergson tarafından geliştirilen açık ahlak ve kapalı ahlak ayrımı, bireylerin ahlaki davranışlarının hangi motivasyonlara dayandığını açıklamak amacıyla ortaya konmuştur. Bergson'a göre **kapalı ahlak**, toplumun devamlılığını ve düzenini korumaya yönelik kurallar bütününü ifade eder. Bu tür ahlak anlayışında bireyler, içinde bulundukları toplumun geleneklerine, normlarına ve kolektif beklentilerine uyum sağlamaya yönlendirilir. Kapalı ahlakın temel işlevi toplumsal düzeni korumak ve bireyleri ortak bir disiplin içinde tutmaktır.

**Açık ahlak** ise daha geniş ve evrensel bir perspektife dayanır. Bu anlayışta ahlaki davranış yalnızca belirli bir topluluğun kurallarına bağlı değildir; insanlığın genel yararını gözeten daha kapsayıcı değerlere dayanır. Açık ahlakın temelinde empati, vicdan ve insanlık idealleri doğrultusunda hareket etme düşüncesi bulunur. Bergson'a göre bu tür bir ahlak anlayışı çoğu zaman toplumların gelişim sürecinde ortaya çıkar ve düşünürler, reformcular veya manevi liderler aracılığıyla yaygınlık kazanabilir.

## Felsefi bağlam

Bergson’un açık ve kapalı ahlak kavramları, toplumların değişim ve dönüşüm süreçlerini açıklayan daha geniş bir felsefi yaklaşımın parçası olarak değerlendirilir. Kapalı ahlak toplumların iç bütünlüğünü korumaya yardımcı olurken, açık ahlak insanlığın daha kapsayıcı ve evrensel bir etik anlayış geliştirmesine katkı sağlar. Bu nedenle iki kavram, farklı tarihsel ve toplumsal koşullarda ortaya çıkan iki ayrı ahlaki yönelimi ifade eder.

Bergson'un yaklaşımında kapalı ahlak daha çok geleneksel topluluk yapılarıyla ilişkilendirilirken, açık ahlak bireysel özgürlük, yaratıcılık ve evrensel insan değerleriyle bağlantılıdır. Bu ayrım özellikle modern toplumlarda ahlakın bireysel ve toplumsal boyutları üzerine yapılan tartışmalarda sıkça referans verilen bir çerçeve oluşturmuştur.

## Toplumsal etkileri

Açık ve kapalı ahlak kavramları yalnızca felsefi bir ayrım olarak değil, aynı zamanda toplumsal değişim süreçlerini anlamada kullanılan kavramlar arasında da yer alır. Bazı düşünürler bu ayrımı toplumların yeniliklere, farklı kültürlere ve evrensel değerlere karşı tutumlarını açıklamak için kullanmıştır. Kapalı ahlakın daha çok geleneksel yapıların korunmasına yönelik olduğu; açık ahlakın ise değişime ve daha geniş insanlık değerlerine açık bir yaklaşımı temsil ettiği ileri sürülmektedir.

Bu kavramlar aynı zamanda ahlakın bireysel sorumluluk ile toplumsal düzen arasındaki ilişkisinin tartışılmasında da önemli bir teorik çerçeve sunar.

## Ayrıca bakınız

* Henri Bergson
* Ahlak felsefesi
* Etik
* Açık toplum

## Kaynakça

* Bergson, Henri (1932). *Les Deux Sources de la morale et de la religion*. Paris.
* Lawlor, Leonard; Moulard-Leonard, Valentine (2016). *Stanford Encyclopedia of Philosophy – Henri Bergson*.
* Jones, W. T. (1975). *A History of Western Philosophy*.

## Ayrıca bakınız
* Bergsonculuk
* Etik
* Ahlak

## Kaynakça