Owen Jones (mimar)

**Owen Jones** (15 Şubat 1809 – 19 Nisan 1874), Britanyalı mimar, tasarımcı, yazar ve eğitimcidir. Victoria dönemi tasarımının önde gelen figürlerinden biri olarak kabul edilir. Özellikle renk teorisi, süsleme sanatı ve Doğu mimarisi üzerine çalışmalarıyla tanınır. En ünlü eseri, 1856'da yayımlanan *The Grammar of Ornament* (Süsleme Grameri) kitabıdır; bu kitap, dünya çapında süsleme desenlerini sistematik bir şekilde derleyerek modern tasarımın temel taşlarından biri haline gelmiştir. 

Jones, 1851 Büyük Sergisi'nin iç tasarımından sorumlu olmuş ve İslam, Mısır, Yunan ve diğer kültürlerin motiflerini Batı mimarisine entegre etmiştir. Tasarım felsefesi, "biçim işlevi takip eder" ilkesini önceden haber veren yaklaşımlarla Arts and Crafts hareketini etkilemiştir.

## Erken yaşamı
Owen Jones, 15 Şubat 1809'da Londra'nın Thames Nehri kenarındaki bir semtinde doğdu. Babası Owen Jones, Galli bir antikacı ve yerel tarihçiydi; bu, oğlunun erken yaşta sanat ve tarihle tanışmasını sağladı. Jones, gençliğinde mimarlık eğitimi almak üzere Royal Academy Schools'a katıldı. 1830'larda Avrupa ve Yakın Doğu'ya yaptığı seyahatler, kariyerini şekillendirdi. Özellikle 1833-1834 yıllarında İspanya, Mısır, Türkiye ve Yunanistan'ı ziyaret etti. Bu gezilerde, Alhambra Sarayı gibi İslam mimarisi örneklerini inceledi ve detaylı çizimler yaptı. Bu deneyimler, onun süsleme ve renk kullanımına dair görüşlerini derinden etkiledi.

Jones, 1836'da Londra'ya döndükten sonra mimarlık pratiğine başladı. Erken çalışmalarında, Doğu motiflerini Batı tasarımlarına uyarlama eğilimi gösterdi.

## Kariyeri

### Erken kariyer ve seyahatler
Jones'un kariyeri, 1830'ların sonlarında mimarlık ofislerinde çalışarak başladı. 1840'larda, mimar ve tasarımcı olarak ün kazandı. 1842'de, Alhambra Sarayı üzerine bir kitap yayımladı: *Plans, Elevations, Sections and Details of the Alhambra*. Bu eser, İslam mimarisinin Batı'da tanınmasını sağladı ve Jones'u süsleme uzmanı olarak konumlandırdı.

### Büyük sergi ve kamu projeleri
Jones'un en büyük başarısı, 1851'de Londra'da düzenlenen Büyük Sergi (Great Exhibition) oldu. Joseph Paxton'un tasarladığı Kristal Saray'ın iç dekorasyonundan sorumluydi. Jones, binanın renk düzenini belirledi; kırmızı, mavi ve sarı gibi canlı renkleri kullanarak ziyaretçileri etkiledi. Bu proje, onun renk teorisini pratikte uygulamasıydı: Jones, renklerin psikolojik etkilerini ve harmonisini vurguluyordu.

Sergiden sonra, Jones çeşitli kamu binalarının tasarımında yer aldı. Örneğin, 1850'lerde St. James's Hall'un iç dekorasyonunu yaptı. Ayrıca, mobilya, duvar kağıdı ve tekstil tasarımları üretti. Tasarımlarında, doğal motifleri geometrik desenlerle birleştirerek "doğalcı süsleme" kavramını geliştirdi.

### Eğitim ve yayınlar
Jones, tasarım eğitimine büyük önem verdi. 1852'de Londra'daki Tasarım Okulu'nda (School of Design) ders verdi. 1856'da yayımlanan *The Grammar of Ornament*, onun magnum opus'udur. Kitap, 100'den fazla renkli levha içerir ve Mısır, Yunan, Roma, İslam, Çin ve diğer kültürlerin süsleme örneklerini sınıflandırır. Jones, süslemenin evrensel kurallarını tanımlamaya çalıştı: örneğin, "Tüm süslemeler, yapının yapısına tabi olmalıdır" ilkesini savundu.

Diğer önemli yayınları arasında *Examples of Chinese Ornament* (1867) ve çeşitli makaleler bulunur. Jones, tasarımın endüstriyel üretime uyarlanmasını teşvik etti ve William Morris gibi figürleri etkiledi.

### Önemli eserleri
Jones, tasarım eğitimine büyük önem verdi. 1852'de Londra'daki Tasarım Okulu'nda (School of Design) ders verdi. 1856'da yayımlanan *The Grammar of Ornament*, onun magnum opus'udur. Kitap, 100'den fazla renkli levha içerir ve Mısır, Yunan, Roma, İslam, Çin ve diğer kültürlerin süsleme örneklerini sınıflandırır. Jones, süslemenin evrensel kurallarını tanımlamaya çalıştı: örneğin, "Tüm süslemeler, yapının yapısına tabi olmalıdır" ilkesini savundu.

Diğer önemli yayınları arasında *Examples of Chinese Ornament* (1867) ve çeşitli makaleler bulunur. Jones, tasarımın endüstriyel üretime uyarlanmasını teşvik etti ve William Morris gibi figürleri etkiledi.

## Ölümü ve mirası
Owen Jones, 19 Nisan 1874'te Londra'da, 65 yaşında öldü. Ölüm nedeni, muhtemelen kalp rahatsızlığıydı. Mezarı, Brompton Mezarlığı'ndadır.

Jones'un mirası, modern tasarımın temelini oluşturur. *The Grammar of Ornament*, grafik tasarım, mimarlık ve tekstil alanlarında hala referans kitabıdır. Arts and Crafts hareketi, Art Nouveau ve hatta Bauhaus, onun fikirlerinden etkilendi. Jones, kültürel çeşitliliği tasarımda birleştiren bir öncü olarak görülür. 20. yüzyılda, kitapları yeniden basıldı ve dijital ortamlarda erişilebilir hale getirildi.

Günümüzde, Jones'un çalışmaları Victoria and Albert Museum'da sergilenmektedir. Tasarım teorisyenleri, onun "biçim ve rengin uyumu" kavramını sürdürülebilir tasarım tartışmalarında referans alır.

## Ayrıca bakınız
* William Morris
* Arts and Crafts akımı
* Viktorya mimarisi
* Elhamra Sarayı

## Kaynakça

* Jones, Owen. *The Grammar of Ornament*. Londra: Day & Son, 1856.
* Ferry, Kathryn. "Owen Jones and the Alhambra." *Journal of Design History*, Cilt 18, No. 3 (2005): 245-260.
* Schoeser, Mary. "Owen Jones: Pioneer of Design." Londra: V&A Publishing, 2010.
* "Owen Jones." *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford University Press, 2004.