open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karlıyazı, Göle

**Karlıyazı**, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Karlıyazı köyünün Türkçe kaynaklardaki eski adı **Kirziyan**, Gürcüce **Kirziani**'den (კირზიანი) geliyor olabilir. Kirziani, "çan çiçeği" anlamındaki "kirza" (კირზა) kelimesinden türemiş olup çan çiçekli yer anlamına gelir. Bu yer adı 1886 tarihli Rus nüfus sayımında "Kirzian" (Кирзиан) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Kirziyan" (كرزییان) olarak geçer.

Kirziyan köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Kirzian (Кирзиан) olarak kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Arpaşen nahiyesinin 12 köyünden biriydi. 1886 yılında köyün nüfusu, 80'i erkek ve 72'si kadın olmak üzere, 19 hanede yaşayan 152 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Kürt olarak kaydedilmiştir. Kirziyan köyü, Arpaşen nahiyesinin idari merkeziydi. Kirziyan köyünün nüfusu 1896 yılında 249 kişi, 1906 yılında 227 kişi olarak tespit edilmiştir.

Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezmiş olan Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, Kirziani köyünün gün boyu güneş alan açık bir alanda kurulu olduğunu belirtmiş, adının "Pirmziani" (პირმზიანი: güneşli yer) olabileceğini ileri sürmüştür.

Kirziyan köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.

Kirziyan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Kirziyan" (كرزییان) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 442 kişiden oluşuyordu. Kirziyan Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Karlıyazı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Karlıyazı köyünün nüfusu 838 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 197 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 38&nbsp;km, Göle ilçe merkezine 21&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Mollahasan, Göle

**Mollahasan**, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Bu yerleşimin bilinen eski adı, Mollahasan'dır. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde 
"Molla Gasan" (Молла-Гасан), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise "Molla Hasan" (ملا خسن) olarak geçer.

Mollahasan köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince "Molla Gasan" (Молла-Гасан) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün 1886 yılındaki nüfusu, 167 kişiden oluşuyordu. Bu nüfus içinde 130 kişi Türk, 37 kişi Kürt olarak kaydedilmiştir. Molla Hasan köyünün nüfusu 1896 yılında 183 kişiye, 1906 yılında 241 kişiye ulaşmıştır.

Molla Hasan köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Molla Hasan Türkiye'ye bırakıldı.

Mollahasan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Molla Hasan" (ملا خسن) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 508 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Mollahasan köyünün nüfusu 909 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde sadece 260 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 66&nbsp;km, Göle ilçe merkezine 23&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Okçu, Göle

**Okçu**, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Okçu köyünün eski adı **Oçhi**'dir. Gürcüce bir kelime olan Oçhi (ოჩხი), akarsu içinde balık tutmak için taşla çevrili gölete denir. Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli de Oçhi'nin (ოჩხი) Gürcüce bir kelime olduğunu yazmış, ancak anlamını vermemiştir. Bu yerleşim 1854 tarihli Kiepert haritasında, muhtemelen metatez sonucunda "Ochtschi" (Ohçi) şeklinde yazılmıştır. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde de "Ohçi" (Охчи) olarak geçer.

Oçhi köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün sınırları içindeki megalit yapı kalıntısı, bu yörenin eskiden beri yerleşim analı olduğunu göstermektedir. Ohçi'nin bulunduğu Kola bölgesi, sadece ilk çağlara uzanan tarihi kalıntılar açısından değil, dokuz azizle bağlantılı olarak Gürcü Ortodoks inancında da önemli bir yere sahiptir.

Oçhi köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince "Ohçi" (Охчи) olarak kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Köyün nüfusu Kürtlerden oluşuyordu ve 1886 nüfus tespitinde burada 137 kişi yaşıyordu. Ohçi'nin nüfusu 1896 yılında 127 kişi, 1906 yılında 223 kişi olarak tespit edilmiştir.

Oçhi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Ohçi Türkiye'ye bırakıldı.

Okçu veya Oçhi köyü 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde geçmemektedir. 1935 genel nüfus sayımında "Okçu" olarak yazılmış olan yerleşim, Göle kazasının merkez nahiyesine bağlı olan köyde sadece 99 kişi yaşıyordu. Söz konusu nüfus 1940 yılında 233 kişiye ulaşmıştır. 1965 genel nüfus sayımında Okçu köyünün nüfusu 429 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 105 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 44&nbsp;km, Göle ilçe merkezine 1&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Senemoğlu, Göle

**Senemoğlu**, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Köyün bilinen en eski adı Senemoğlu'dur. 1886 tarihli Rus nüfus tespitinde Sanam-Ogli (Санам-Оглы), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de Senem Oğli (سنم اوغلی) olarak geçer.

Senemoğlu köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir.

Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinde köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Senemoğlu'nda bu dönemde Kürtler yaşıyordu ve köyün nüfusu 116 kişiden oluşuyordu. Köyün nüfusu 1896 yılında 151 kişi, 1906 yılında 217 kişi olarak tespit edilmiştir.

Senemoğlu köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.

Senemoğlu köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Göle kazasının Merdenik olarak bilinen merkez nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 586 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Senemoğlu köyünün nüfusu 1.092 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde 303 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya

Senemoğlu köyü Ardahan il merkezine 49&nbsp;km, Göle ilçe merkezine 5&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Samandöken, Göle

**Samandöken**, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Samandöken köyünün eski adı **Sinoti**'dir. Sinoti (სინოთი), Türkçe kaynaklarda erken dönemde Sinod, geç dönemde Sinot olarak geçer. Nitekim Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde Sinodi (سنودی) ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sinot (سینوت) şeklinde yazılmıştır.

Sinot köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Kola bölgesi, dokuz azizle bağlantılı olarak Gürcü Ortodoks inancında da önemli bir yere sahiptir. Öte yandan köyde varlığı bilinen kilise, 16. yüzyılda Osmanlıların eline geçmesinden önce de buranın bir yerleşim olduğunu göstermektedir.

Sinoti köyü, Osmanlı cebe defterine (1694-1732) göre, Ardahan-i Küçük livasının Hoçevan nahiyesine bağlıydı. Hicri 1108 (1696/1697) tarihinde hasılası 6.000 akçe olan köy,  Mirza adlı bir kişiye tahsis edilmişti. Hicri 1113 (1701/1702) tarihinde ise, Ardahan-i Küçük livasının Kuzey nahiyesine bağlıydı ve hasaılası 4.500 akçe idi. Aynı dönemde Mamirvan livasının Mamirvan nahiyesine bağlı bir köy de Sinodi (سنودی) adını taşıyordu.

Sinoati köyü, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince Signot (Сигнот) olarak kaydedilen köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlı Karavenk nahiyesinin 11 köyünden biriydi. Rus döneminde köyde Kürtler yaşıyordu ve köyün 1886 yılındaki nüfusu, 121'i erkek ve 124'ü kadın olmak üzere, 36 hanede yaşayan 245 kişiden oluşuyordu. Signot köyü Karavenk nahiyesinin idari merkeziydi.  Bu nüfus 1896 yılında 331 kişiye, 1906 yılında 370 kişiye ulaşmıştır.

Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili, 1907 yılında Göle bölgesindeki araştırma gezisinde notlarında köyde eski bir kilisenin bulunduğunu, yıkılmış olan bu kilisenin taşlarıyla köylülerin cami inşa etmiş olduğu belirtir. Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli ie, 1917 yılında köyün adını Sinodi (სინოდი) şeklinde yazmış ve köyde yıkık halde bir Gürcü kilisesinin bulunduğunu belirtmiştir.

Sinot köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Sinot Türkiye'ye bırakıldı.

Sinot veya Signot köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Sinot (سینوت) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesi olan Merdenik'e bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında köy aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 745 kişiden oluşuyordu. Sinot Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında  7267 sayılı kanunla Samandöken olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Samandöken köyünün nüfusu 1.385 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 334 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 59&nbsp;km, Göle ilçe merkezine 14&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Toptaş, Göle

**Toptaş**, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Topdaş veya Toptaş, köyün bilinen en eski adıdır. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında "Top-daş" (Топ-Даш) olarak geçer. 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde de "Top Daş" (طوپ داش) şeklinde yazılmıştır.

Toptaş köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim bu bölgeyi Osmanlılar 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Kola bölgesi, dokuz azizle bağlantılı olarak Gürcü Ortodoks inancında da önemli bir yere sahiptir.

Türkçe Göle olarak bilinen Kola bölgesi, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, 93 Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresince "Top Daş" (Топ-Даш) olarak kaydedilmiş olan köy, Ardahan sancağının Göle kazasına bağlıydı. Rus döneminde köyde Kürtler yaşıyordu ve köyün 1886 yılındaki nüfusu 37 kişiden oluşuyordu.

Top-Daş köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre fiilen Ermenistan'ın sınırları içinde kaldı. 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca köy Türkiye'ye bırakıldı.

Toptaş köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Topdaş" (طوپداش) adıyla Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesi olan Merdenik nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Toptaş" biçiminde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 198 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Toptaş köyünün nüfusu 389 kişiye ulaşmıştı ve bu nüfus içinde sadece 3 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 62&nbsp;km, Göle ilçe merkezine 18&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yeniköy, Göle

**Yeniköy**, Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Yeniköy, eski Osmanlı kayıtlarına yer almamıştır. Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli 1917 yılında, Yeniköy'ün eski bir köyün yerinde yeni kurulmuş bir yerleşim olduğunu belirtmiştir. Ortadan kalkmış bir köy olan Kaznafar'ın yerleşim alanı, bugünkü Yeniköy'ün sınırları içindedir.

Yeniköy, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel bölgelerden biri olan Kola'da yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köydeki kilise ve kale de Gürcülerden kalmış olmalıdır. Martvileli'nin sözünü ettiği kilise, köyün eski bir yerleşim ve buranın eski sakinlerinin Hristiyan bir halk olduğunu göstermektedir.

Yeniköy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Yeni Köy (یكی كوی) şeklinde kaydedilmiştir. Bu sırada köy Kars vilayetinin Göle kazasının Okam nahiyesine bağlıydı. 1940 genel nüfus sayımında "Yeniköy" biçiminde yazılmış olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 308 kişiden oluşuyordu. 1965 genel nüfus sayımında Yeniköy'ün nüfusu 724 kişiye yükselmişti ve bu nüfus içinde 117 kişi okuma yazma biliyordu.

Bugünkü Yeniköy'ün sınırları içinde, Kaznafar'ın dışında, terk edilmiş bir yerleşim daha bulunmaktadır. Köyün 4&nbsp;km kuzeybatısında yer alan yerleşimde günümüze tek nefli bir kilisenin kalıntıları ulaşmıştır. Köylülerin "Kumluk" olarak adlandırdığı bu yerleşimin tarihsel adı bilinmemektedir. Bununla birlikte söz konusu kilise, ortadan kalkmış olan köyün eski bir Hristiyan yerleşimi olduğunu göstermektedir.

## Coğrafya
Yeniköy Ardahan il merkezine 43&nbsp;km, Göle ilçe merkezine ise 38&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Şaziye Moral

**Şaziye Moral** (1903, Kırcaali – 9 Nisan 1985, İstanbul), Türk tiyatro ve sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı.

Cumhuriyetin ilanından önce sahneye çıkan ilk iki (Afife Jale) Müslüman kadın oyuncudan biridir.

Babası memur Halit Bey'di. Annesi doğumda hayatını kaybetti. İkiziyle birlikte büyükbabası tarafından büyütüldüler. Merhamlı Muharebesi sırasında kuşatma altında kaldılar. Daha sonra ikiziyle beraber İstanbul'a göç ettiler.Dârülmuallimât'ta okudu. 1919'da Celal Yakup'un *Kırık Kalp* oyunuyla ilk kez sahneye çıktı. Ama Müslüman kadınların tiyatroda oynamasının yasak olduğu gerekçesiyle polis kovuşturmasına uğradı. Amatör bir toplulukla turnelere çıktıktan sonra 1924'te Darülbedayi'ye girdi. Raşit Rıza ve Bedia Muvahhit ile beraber turneler yaptılar. 1977'de emekli olana değin 200'ü aşkın oyunda, 60'tan fazla filmde rol oynadı ve sinemada seslendirme çalışmaları yaptı. 9 Nisan 1985 tarihinde İstanbul'da 82 yaşında öldü.

## Kaynakça
*
Budaklı

## Yerleşim yerleri
* Budaklı, Gerger - Adıyaman ili Gerger ilçesine bağlı köy
* Budaklı, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Budaklı, Güroymak - Bitlis ili Güroymak ilçesine bağlı köy
* Budaklı, Hizan - Bitlis ili Hizan ilçesine bağlı köy
* Budaklı, Tatvan - Bitlis ili Tatvan ilçesine bağlı köy
* Budaklı, Karaçoban - Erzurum ili Karaçoban ilçesine bağlı mahalle
* Budaklı, Dulkadiroğlu - Kahramanmaraş ili Dulkadiroğlu ilçesine bağlı mahalle
* Budaklı, Daday - Kastamonu ili Daday ilçesine bağlı köy
* Budaklı, Midyat - Mardin ili Midyat ilçesine bağlı mahalle
* Budaklı, Sivas - Sivas ili merkez ilçesine bağlı köy
* Budaklı, Bozova - Şanlıurfa ili Bozova ilçesine bağlı mahalle
* Budaklı, Niksar - Tokat ili Niksar ilçesine bağlı köy
* Budaklı, Hekimhan - Malatya ili Hekimhan ilçesine bağlı mahalle
Çalıdere

* Çalıdere, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Çalıdere, Bayburt - Bayburt ili merkez ilçesine bağlı köy
* Çalıdere, Lalapaşa - Edirne ili Lalapaşa ilçesine bağlı köy
Çullu

**Çullu** aşağıdaki anlamlara gelebilir:

## Yerleşim yerleri
* Çullu, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Çullu, Köprüköy - Erzurum ili Köprüköy ilçesine bağlı mahalle
* Çullu, Karaburun - İzmir ili Karaburun ilçesine bağlı mahalle
Muhammed Ali Şah

**Muhammed Ali Şah Kaçar** (21 Haziran 1872 – 5 Nisan 1925) 1907-1909 yılları arasında İran şahı olarak hüküm sürdü.

Kaçar hanedanından Muzaffereddin Şah'ın oğluydu. Azerbaycan valisiyken babasının ölümü üzerine tahta çıktı. Önce meşrutiyet ve reform karşıtı görüşlerini paylaşan Eminü's-Sultan'ı, onun öldürülmesi üzerine de liberal görüşlü Nasırülmülk'ü baş vezirliğe getirdi. Kamuoyunun baskısı sonucunda, Ulusal Danışma Meclisi'nin daha önce kabul ettiği anayasayı onaylamak zorunda kaldı. Bağımsızlığını, toprak bütünlüğünü ve sınırlarını güvence altına alma karşılığında İran'ın kuzey ve orta kesimini Rusların, güneydoğu kesimini de İngilizlerin denetimine bırakan antlaşmalar yaptı. Haziran 1908'de meclisi kapatarak binasını top ateşine tutturdu. Çok sayıda milletvekilinin ölümüne yol açan bu olayın ardından Azerbaycan ve öbür eyaletlerde ayaklanma başladı. Kısa sürede iç savaşa dönüşen bu ayaklanmayı bastıramayınca, tahtını bırakarak Rusya'ya sığınmak zorunda kaldı. Yerine çocuk yaştaki oğlu Ahmet Şah geçti. Muhammed Şah 1911'de tahtı ele geçirmek için Rusların yardımıyla İran'a girdiyse de başarılı olamayarak tekrar Rusya'ya döndü. Rusya'nın ardından 1920'de İstanbul'a gelen Şah daha sonra San Remo - İtalya'ya geçti. 5 Nisan 1925'te San Remo'da hayatını kaybetti. Mezarı İmam Hüseyin Türbesi'nde Irak'ın Kerbela şehrinde bulunmaktadır.

## Kaynakça
Transatlantik

**Transatlantik**, Atlas Okyanusu'nu aşarak Avrupa ve Amerika arasında sefer yapan deniz araçlarının genel ismidir. Atlantik'i aşan anlamına gelen bu terim Kuzey Amerika ile Avrupa arasında yolcu, kargo veya ilişkileri nitelemekte de kullanılabilir.

## Kaynakça
Dengeli

**Dengeli** aşağıdaki anlamlara gelebilir:
* Dengeli, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Denge - Herhangi bir olgunun türevinin sıfıra eşit olma durumu
** Hidrostatik denge - Kütleçekime dayalı sıkıştırmanın, bayırgı basıncı ile dengelendiği durum
** Termodinamik denge - Cisimler arası net ısı transferinin sıfır olması durumu
** Suni denge - Mahir Çayan'ın ortaya attığı teori
** Mekanik denge - Bir katı cisim için cisme etkiyen bileşke kuvvet vektörünün ve bileşke moment vektörünün sıfır olması
** Kimyasal denge - İki yönlü bir tepkimede; ürünlerin meydana geliş hızının, ürünlerden tekrar reaksiyona girenlerin meydana geliş hızına eşit olduğu durum
** Sanki dengeli hal değişimi - Dengeli olmayan ama dengeli gerçekleşmiş gibi kabul edilebilecek hal değişimlerine verilen genel ad
** Dengeli translokasyon - (translokasyon) Bir kromozomun kaybolan parçasının ya da kopan bir parçasının başka bir kromozoma yapışması şeklinde görülen kromozom anomalilerinden biri
** Denge noktası - (equilibrium noktası), serbest piyasadaki fiyat-miktar grafiğinde arz-talep eğrilerinin kesiştiği nokta
** Dinamik denge sistemi - (DSA) Volvo'nun S40 ve S80 modellerinde uyguladığı bir sistem
Dereyolu

* Dereyolu, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Dereyolu, Mutki - Bitlis ili Mutki ilçesine bağlı köy
* Dereyolu, Terme - Samsun ili Terme ilçesine bağlı mahalle
Filizli

* Filizli, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Filizli, Olur - Erzurum ili Olurilçesine bağlı mahalle
Gedik (anlam ayrımı)

**Gedik** ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:

* Gedik, esnafa verilen bir imtiyaz
* Gedik, Diyadin, Ağrı ili Diyadin ilçesine bağlı köy
* Gedik, Göle, Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Gedik, Nazilli, Aydın ili Nazilli ilçesine bağlı mahalle
Konstans

**Konstans** (Latince tüm ismi: *Flavius Julius Constans*) (d. 320 &dash; ö. 350) 337 ile 350 yılları arasında Roma imparatoruydu.

## Hayatı
Büyük Konstantin ve ikinci karısı Fausta'nın üçüncü ve en küçük oğullarıydı. 337 yılında ağabeyleri II. Konstantius ve II. Konstantin ile birlikte başa geldi.

341-342 yılları arasında Konstans Franklara karşı başarılı bir sefer yürüttü.

Yazar Julius Firmicus Maternus, Konstans'ın 343 yılının ilk aylarında Büyük Britanya'yı gittiğinden bahseder ama nedenini belirtmez. Bu durumda Konstans, Britanya'ya giden son Roma hükümdarıdır. Yolculuğunun sürati ve Manş Denizi'ni tehlikeli kış aylarında geçtiği göz önüne alındığında bunun acil bir askerî durumdan kaynaklandığı düşünülebilir. Tarihçiler bunun sebebinin Piktler ve İskoçları bastırmak olabileceğini söylerler.

### Ölümü
350 yılında general Magnentius askerlerin desteğiyle Ren sınırında kendini imparator ilan etti ve ardından Roma İmparatorluğu'nun batısının tamamına talip oldu. Konstans'ın arkasında destek yoktu bu yüzden hayatını kurtarmak üzere kaçtı. Magnentius'un askerleri kendisini Galya'nın güneydoğusunda köşeye sıkıştırdılar ve öldürdüler.

## Dini politikası

Konstantin hanedanı üyelerinin çoğu bir şekilde dine ilgi duymuştur. Konstans 341 yılında Pagan kurban verme eylemlerini yasaklayan bir ferman yayımlamıştı. Arius hizibine karşılık İznikçileri desteklemiş, buna karşılık II. Konstantius Ariusçuları desteklemiştir. Hatta Konstans, Serdika konsilini İskenderiyeli Athanasius ile Konstantinopolisli Pavlus arasındaki çekişmeyi çözmeye çağırmıştır.

## Kaynakça
Salambo (roman)

**Salambo** Gustave Flaubert tarafından yazılmış bir romandır. Özet olarak Kartaca Cumhuriyeti'yle paralı askerlerin yaptığı savaşlar sırasında başlayan, savaşların sona ermesiyle son bölümde hüzünlü bir şekilde biten bir aşkın romanı ve aynı zamanda tarihi şahsiyetlerin yer aldığı tarihi bir romandır.

Özellikle  Salambo ile Mathonun karşılaştığı bölümler, Hamilkar'ın katıldığı toplantının anlatıldığı bölüm ve savaşın anlatıldığı bölümler oldukça etkileyici bir şekilde tasvir edilmiştir.

Roman, yazarın aylar süren araştırma ve çalışmasının ürünüdür. Yazar romanda geçen yerleri ziyaret etmiş ve ayrıntılı bilgiler toplamıştır. Tasvirlerin bu denli etkili olmasının sebebi budur.
Karatavuk (anlam ayrımı)

* Karatavuk - Kuş türü
* Karatavuk, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Karatavuk (oyun) (Blackbird) - David Harrower tarafından 2005 yılında yazılmış tiyatro oyunu.
Kayaaltı

* Kayaaltı, Burdur - Burdur ili merkez ilçesine bağlı köy
* Kayaaltı, Demre - Antalya ili Demre ilçesine bağlı mahalle
* Kayaaltı, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Kayaaltı, Gölmarmara - Manisa ili Gölmarmara ilçesine bağlı mahalle
* Kayaaltı, Hacıbektaş - Nevşehir ili Hacıbektaş ilçesine bağlı köy
* Kayaaltı, Oltu - Erzurum ili Oltu ilçesine bağlı mahalle
* Kayaaltı, Pınarbaşı - Kayseri ili Pınarbaşı ilçesine bağlı mahalle
Kuzupınarı

* Kuzupınarı, Yumurtalık - Adana ili Yumurtalık ilçesine bağlı mahalle
* Kuzupınarı, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Kuzupınarı, Yenice - Çanakkale ili Yenice ilçesine bağlı köy
Senemoğlu (anlam ayrımı)

* Senemoğlu, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Senemoğlu, Ortaköy - Çorum ili Ortaköy ilçesine bağlı köy
Tellioğlu

* Tellioğlu, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Tellioğlu, Devrek - Zonguldak ili Devrek ilçesine bağlı köy
Uğurtaşı

* Uğurtaşı, Göle - Ardahan ili Göle ilçesine bağlı köy
* Uğurtaşı, Torul - Gümüşhane ili Torul ilçesine bağlı köy
Levan Kobiaşvili

**Levan Kobiaşvili** (; d. 10 Temmuz 1977, Tiflis), Gürcü futbolcudur. 183&nbsp;cm boyunda, 78 kilogram ağırlığındadır. 2014'te futbolu bıraktı ve 5 Ekim 2015'te Gürcistan Futbol Federasyonu başkanlığına seçildi.

## Dış bağlantılar
* 

*
WCW Monday Nitro

**WCW Monday Nitro**, Amerikan güreşi programıdır. 1995 yılı ile 2001 yılları arasında TNT kanalında pazartesi genelde saat 21:45 gibi yayınlanırdı. 1996 yılından 1998 yılına kadar pazartesi geceleri en çok reyting alan programdı. Bu programda genelde şov amaçlı olan Amerikan güreşi yayınlanırdı.Ana şirket olan WCW, 2000'li yılların başında yaşadığı finansal sorunlardan dolayı WWE'nin sahibi Vince McMahon tarafından satın alınmıştır.

## Programın sunuluşu

Programa Nitro kızlarının gösterileri ile başlanırdı. Daha sonra güreşçilerin sırayla güreşmesiyle devam ederdi. Bazen ise güreşçi röportajlarını ve çeşitli etkinlikler yapılırdı. Daha sonra reyting getirmeyince 2001 yılında yayınlanmaya son verildi.
Çavdarlı, Hanak

**Çavdarlı**, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Çavdarlı köyünün eski adı, **Verana Nakalakevi**'dir. Gürcüce bir yer adı olan Verana Nakalekevi (ვერანა ნაქალაქევი), "harap olmuş eski şehir yeri" anlamına gelir. Türkçeye "Viran Nakala" olarak girmiştir. Nitekim  1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Viran Nakala (ویران نقلا) olarak geçer.

Verana Nakalakevi köyü, tarihsel Gürcistan'ın güneybatı kesimini oluşturan Eruşeti bölgesinde yer alır. Eruşeti bölgesi, Gürcistan'ın en eski Hristiyanlık merkezleri arasında yer alıyordu. Osmanlılar Eruşeti bölgesini ve köyü, 16. yüzyılın ortasında Gürcülerden ele geçirmiştir. Varlığı bilinen dört kilise de bu dönemden kalmış olmalıdır.

Verana Nakalakevi köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 nüfus tespitinde, Gürcücesine uygun olarak  Verana Nakalakev (Верана-Накалакевъ) şeklinde kaydettiği bu yerleşim, Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlı Sorsi nahiyesinin dokuz köyünden biriydi. Nüfusu, 27'si erkek ve 33'ü kadın olmak üzere, 7 hanede yaşayan 60 kişiden oluşuyordu. Bu nüfusun tamamı Türkmenlerden oluşuyordu.

Gürcü gazeteci ve araştırmacı Konstantine Martvileli, Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesine yaptığı araştırma gezisi notlarında, Verana Nakalakevi  (ვერანა ნაქალაქევი) köyünde Türkmenlerin yaşadığını, köyün hemen dışında bazısı büyük bazısı küçük dört adet yıkık kilisenin olduğunu, Verana Nakalakevi'nin etrafında ise eskiden on kadar Gürcü köyünün ve bu eski köylerin çevresinde 13 adet kilisenin yıkıntılarının bulunduğunu yazmıştır.

Verana Nakalakevi köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından köy fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla, Verana Nakalakevi köyünü de kapsayan Ardahan ile Artvin bölgeleri Türkiye'ye bırakıldı.

Verana Nakalakevi köyü, 1928 yılında "Viran Nakala" adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında da "Viranakala" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 160 kişiden oluşuyordu. Köyün adı daha sonra "Virannakala", "Virananakale" gibi biçimlerde de yazılmıştır. Verana Nakalakevi / Viran Nakala  "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çavdarlı olarak değiştirilmiştir.

## Coğrafya

Çavdarlı köyü, Ardahan il merkezine 41&nbsp;km, Hanak ilçe merkezine 13&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Güneşgören, Hanak

**Güneşgören**, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Güneşgören köyünün eski adı Karkadan veya Kerkedan'dir. Nitekim 1886 tarihli Rus nüfus sayımında Karkadan (Кяркядан), 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kerkedan (كركدان) olarak geçer.

Kerkedan köyü, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alıyordu. Bu bölge 16. yüzyılın ortasında Gürüclerden Osmanlılara geçti. Doksanüç Harbi'nin ardından 1878 yılında imzalanan Berlin Antlaşması'yla bu bölge ve köy Ruslara bırakıldı. 1886 tarihli Rus nüfus tespiti sırasında Karkadan olarak kaydedilmiş olan yerleşim, Ardahan sancağının Ardahan kazasına (*uçastok*) bağlıydı. Bu sırada köyde sadece 12 Türkmen yaşıyordu. Ancak köydeki megalit kale ve bir kule kalıntısı buranın çok eski yerleşme olduğunu göstermektedir. Bu nüfus 1896'da 14 kişiye, 1906'da 110 kişiye ulaşmıştır. Köye yeni bir Türkmen nüfusunun yerleştirildiği son kayıttan anlaşılmaktadır.

Kerkedan köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Bolşevik hükûmeti 7 Mayıs 1920'de Gürcistan hükûmetiyle imzaladığı Moskova Antlaşması'yla da  Ardahan bölgesini bağımsız Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Ardahan bölgesi ve Kerkedan köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan'ın topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla, Kerkedan köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Kerkedan köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 215 kişiden oluşuyordu. Geç dönemde Kerkeden olarak da yazılmış olan Kerkedan veya Karkadan  "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Güneşgören olarak değiştirilmiştir. Güneşgören köyünün nüfusu 1965 yılında 405 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde 119 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 41&nbsp;km, Hanak ilçe merkezine 15&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Çiçeklidağ, Hanak

**Çiçeklidağ**, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Çiçeklidağ'ın eski adı Fayatlı'dır. Bununla birlikte 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde 
Kayatlı (قایاطلی) olarak geçer. 93 Harbi'nin ardından Ardahan bölgesini ele geçiren Ruslar ise köyü 1886 yılında Fayatlı (Фаятлы) adıyla kaydetmiştir.

Fayatlı, tarihsel Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alır. Eruşeti bölgesi, Gürcistan'ın en eski Hristiyanlık merkeziydi. Osmanlıların Gürcülerden ele geçirdiği toprakların bir kısmının tahririni kapsayan *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı ve 1595 tarihli defterde Fayatlı'nın adı geçmemekle birlikte, bugünkü Çiçeklidağ köyünün sınırları içinde kalan Ali köyü, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesinin bir köyü olarak yer alır. Bu tarihte köy boşalmış ve Osmanlı idaresinin "Ala Kilisa" veya "Ali Kilisa" (الی كلیسا) adıyla kaydettiği kilisesi kalmıştı. Bununla birlikte bu kilisenin akıbeti bilinmemektedir.

1595 tarihli Osmanlı tahrir defterinde adının geçmemesine karşın, Rusların 1886 yılında gerçekleştirdiği nüfusu tespiti sırasında büyük bir köy olması, Fayatlı'nın eski bir yerleşme olduğunu göstermektedir. Rus idaresinde Fayatlı, Ardahan sancağının (*okrug*) Ardahan kazasına (*uçastok*) bağlı Sorsi nahiyesinin köylerinden biriydi. Köyün nüfusu 344 kişiden oluşuyordu. Bu sırada köydeki 4 kişi Kürt, nüfusun kalanı kısmı ise Türkmen olarak kaydedilmiştir. Bu tarihte Fayatlı bu nahiyenin nüfus açısından üçüncü büyük köyüydü. Rus idaresinde Fayatlı'nın nüfusu artmış, 1896'da 400 kişiye, 1906'da 419 kişiye ulaşmıştır.

Fayatlı köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından köy fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla, Fayatlı köyünü de kapsayan Ardahan ile Artvin bölgeleri Türkiye'ye bırakıldı.

Fayatlı köyü, 1928 yılında muhtemelen sehven "Kayatlı" adıyla kaydedilmiştir. Bu tarihte köy Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında "Fayatlı" olarak kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 446 kişiden oluşuyordu. Fayatlı  "yabancı kökten geldiği ve iltibasa yol açtığı" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Çiçeklidağ olarak değiştirilmiştir.

## Coğrafya

Çiçeklidağ köyü, Ardahan il merkezine 45&nbsp;km, Hanak ilçe merkezine 19&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Koyunpınarı, Hanak

**Koyunpınarı**, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Koyunpınarı'nın eski adı **Sashara**'dır. Bu yer adı Gürcüceden (სასხარა) erken dönem Osmanlı tahrir defterine aynı biçimde Sashara (ساسخارا) olarak geçmiştir. Daha sonra Türkçede Saskara'ya (ساسقارە) dönüşmüştür.

Sashara köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Artani'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyün yaylasındaki megalit yapı kalıntısı, buranın eski bir yerleşim alanı olduğunu göstermektedir.

Sashara köyü, 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterine göre köy Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Büyükçe bir yerleşim olup nüfusu 38 haneden oluşuyordu. İspenç vermekle yüklüm erkeler kendi ve baba adlarının çoğu, Gogiça, Polada, İason, Otia, Meraba, Papuna, Basil, Davit, Manase, Sesia, Giorgi, Saba, Gaguna, İoseb, Mikel Gürcü adlarıydı. Köyde buğday, arpa ve yonca tarımılı ile arıcılık yapılıyor, domuz ve koyun besleniyordu.r. Büyük bir olasılıkla bu dönemden kalma köy kilise günümüzde tamamen ortadan kaldırılmıştır.

Sashara köyü, Çıldır Eyaleti'nin 1694-1732 dönemini kapsayan cebe defterinde de Sashara (ساسخارا) olarak geçer. Hicri 1136 (1723/1724) tarihinde aynı idari konuma sahip olan köyün hasılası 16.450 akçe idi.

Sashara, uzun süre Osmanlı egemenliğinde kaldıktan sonra, Doksanüç Harbi'nin ardından 1878'de imzalanan Berlin Antlaşması'yla Osmanlı Devleti tarafından Çarlık Rusya'sına bırakıldı. Rus idaresinin 1886 yılında yaptığı nüfus tespitine Soshara (Сосхара) olarak kaydettiği köy, Ardahan sancağının Ardahan kazasına (*uçastok*) bağlıydı. Köyün nüfusu, "Türkmen" olarak kaydedilmiş olan 354 kişiden oluşuyordu.

Sashara köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Bolşevik hükûmeti 7 Mayıs 1920'de Gürcistan hükûmetiyle imzaladığı Moskova Antlaşması'yla da  Ardahan bölgesini bağımsız Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Ardahan bölgesi ve Sashara köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nin topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti'nin 16 Mart 1921'de imzaladığı Moskova Antlaşması'yla, Sashara köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Sashara köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Saskara (ساسقارە) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 1.067 kişiden oluşuyordu. Sashara veya Saskara  "yabancı kökten geldiği" için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Koyunpınarı olarak değiştirilmiştir. Koyunpınarı köyünün nüfusu 1965 yılında 1.828 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 313 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 32&nbsp;km, Hanak ilçe merkezine 6&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Karakale, Hanak

**Karakale**, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Karakale köyünün eski adı **Şavtsihe**'dir. Gürcüce bir yer adı olan Şavtsihe (შავციხე) "kara kale" anlamına gelir. 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde Şavsihe (شاوسخی) olarak geçer. Bu yer adı daha sonra Türkçeye Kara Kala (قرە قلعە) / Karakale olarak çevrilmiş ve kayıtlara bu şekilde geçmiştir. Ortadan kalkmış bir köy olan Roketi'nin yerleşim alanı Karakale'nin bugünkü sınırları içinde bulunmaktadır.

Şavtsihe köyü, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alıyordu. Nitekim Osmanlılar bu köyü 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmiştir. Köyde varlığı bilinen kilise de bu dönemden kalmıştır.

Şavtsihe köyü, 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı mufassal defterine göre, Gürcistan Vilayeti içinde, Ardahan-i Büzürg livasının Meşe nahiyesine bağlıydı. Köy boş olarak kaydedilmiştir. Şavtsihe adı zaman içinde "Kara Kala"ya dönüşmüştür.

Şavtsihe köyü, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca, savaş tazminatının bir parçası olarak Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin 1886 tarihli nüfus tespitinde, Çıldır kazasındaki Karakale köyünden ayırt etmek için Karakala-Meşa (Каракала-Меша) adıyla kaydedilmiştir. Bu sırada bu yerleşim, Ardahan sancağının Poshov kazasının Sorsi nahiyesinin 16 köyünden biriydi. Nüfusu, 51'i erkek ve 52'si kadın olmak üzere, 15 hanede yaşayan 103 kişiden oluşuyordu. Köy halkının tamamı Türk olarak yazılmıştır.

Karakala köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonlarında Rusya'nın bölgeden çekilmesinden bir süre sonra, bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Sovyet Rusya'nın Bolşevik hükûmeti 7 Mayıs 1920'de Gürcistan hükûmetiyle imzaladığı Moskova Antlaşması'yla da  Ardahan bölgesini bağımsız Gürcistan'ın bir parçası olarak tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında Ankara Hükümeti'nin Tiflis hükûmetine verdiği ültimatom üzerine Gürcü idaresinin çekilmesinin ardından Ardahan bölgesi ve Karakala köyü fiilen Türkiye'ye katıldı. Gürcistan'ın topraklarının işgal edilmesinin ardından Sovyet Rusya ile Ankara Hükümeti arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla, Karakala köyünü de kapsayan Ardahan bölgesi Türkiye'ye bırakıldı.

Karakale köyü, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Kara Kala (قرە قلعە) adıyla Kars vilayetinin Ardahan kazasının Hanak nahiyesine bağlıydı. 1935 genel nüfus sayımında aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 326 kişiden oluşuyordu. Karakale köyünde 1965 yılında 553 kişi yaşıyor ve bu nüfus içinde 162 kişi okuma yazma biliyordu.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 46&nbsp;km, Hanak ilçe merkezine 20&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
Yamçılı, Hanak

**Yamçılı**, Ardahan ilinin Hanak ilçesine bağlı bir köydür.

## Tarihçe

Yamçılı köyünün eski adı **Maçveti** veya **Maçueti**'dir. Nitekim 1595 tarihli Osmanlı mufassal defterinde ve 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde Maçvit / Maçvet (ماچویت) olarak geçer. Gürcüce bir yer adı olan Maçveti / Maçueti (მაჩვეთი / მაჩუეთი), "maçvi / maçuy" (მაჩვი / მაჩუჲ: porsuk) kelimesinden türemiş olup "porsuk yeri" gibi bir anlama gelir.

Maçueti olarak da bilinen Maçveti, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan bölgelerden biri olan Eruşeti'de yer alır. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ortalarında Gürcülerden ele geçirmiştir. Maçveti köyünün kilisesi bu dönemden kalmış olmalıdır. Yıkılmış olan bu kilisenin yerinde günümüzde cami bulunmaktadır.

Maçveti, 1595 tarihli ve *[[Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan]]* adlı Osmanlı tahrir defterine göre Gürcistan Vilayeti içinde Ardahan-i Büzürg (Büyük Ardahan) livasının Meşe nahiyesine bağlı köylerden biriydi. Ancak bu tarihte köy tamamen boşalmıştı.

Maçveti, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından imzalanan Berlin Antlaşması uyarınca Osmanlı Devleti tarafından Rusya'ya bırakıldı. Rus idaresinin Maçuet (Мачует) adıyla kaydettiği köy Ardahan sancağının Ardahan kazasına bağlıydı. 1886 yılı tespitine göre köyde, 92'si erkek ve 81'i kadın olmak üzere 20 hanede 173 kişi yaşıyordu. Bir hane hariç nüfusun tamamı Türk olarak kaydedilmiştir. Bir hanede ise, 5'i erkek ve 2'si kadın olmak üzer 7 Kürt yaşıyordu. Maçuet aynı zamanda bu kazaya bağlı nahiyelerden biriydi. Maçueti nahiyesi (маркяз: merkez) beş köyü kapsıyordu. Bu köyler Ahaşeni, Carishevi, Nunusi, Oruşeti ile Maçueti idi. Maçuet nahiyenin idari merkeziydi. Maçuet nahiyesinin nüfusu 568'i Türk ve 196'sı Kürt olmak üzere, 96 hanede yaşayan 764 kişiden oluşuyordu.

Birinci Dünya Savaşı sonlarında Ruslar bölgeden çekilince, Maçveti köyünün de yer aldığı  Ardahan sancağı büyük bölümü fiilen bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. 7 Mayıs 1920 tarihli Moskova Antlaşması'yla Sovyet Rusya Gürcistan'ı yaklaşık olarak o günkü fiili sınırları içinde tanıdı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgalinin ardından Ankara Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması'yla Maçveti köyü yeniden Türkiye'ye katıldı.

Maçveti, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde "Maçvet/Maçvit" adıyla Kars vilayetinin Poshof kazsına bağlı Damal nahiyesinin bir köyüydü. 1940 genel nüfus sayımında "Maçivet" biçiminde kaydedilmiş olan köy, aynı idari konuma sahipti ve nüfusu 349 kişiden oluşuyordu. Hanak'ın ilçe olmasının (1958) ardından Damal nahiyesi bu ilçeye bağlandı ve Maçveti Hanak'ın bir köyü haline geldi. Maçveti veya Maçvet Türkçe olmadığı için köyün adı 1959 yılında 7267 sayılı kanunla Yamçılı olarak değiştirilmiştir. 1965 genel nüfus sayımında Yamçılı köyünün nüfusu 713 kişiden oluşuyor ve bu nüfus içinde sadece 90 kişi okuma yazma biliyordu. 1992 yılında Ardahan il olunca, Yamçılı köyü bu ilin sınırları içinde kaldı.

## Coğrafya
Köy, Ardahan il merkezine 42&nbsp;km, Hanak ilçe merkezine 16&nbsp;km uzaklıktadır.

## Nüfus

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*
İşleme

**İşleme** ya da **gerçekleme**, (bilgisayarda) çizilmiş ya da düzenlenmiş olan ham modeli bir program aracılığıyla işleyip resim ya da video haline çevirmektir. Bu işlemi gerçekleştirmek için çeşitli bilgisayar yazılımlarına gereksinim duyulur. Bu işlemi yapan yazılımlara "işleyici" denir.

İşleme, mimarlık, bilgisayar oyunları, simülatörler, sinema ve televizyon gibi alanlarda ağırlıkla kullanılır. Bunların dışında bilgisayarla tasarım yapılan bütün alanlarda gerçekleştirilen bir işlemdir.

İşleme, bilgisayarın işlemcisine çok yük bindirdiğinden uzun sürebilir ve yüksek performanslı bir bilgisayara gerek duyulabilir. Kullanılan işlemci hızı ve sayısı işleme süresini etkiler. Günümüzde Nvidia CUDA ve AMD OpenCL teknolojiler sayesinde grafik işlemeyi CPU'ya göre daha başarılı olan GPU'ya yaptırarak işleme süresinin kısaltılması sağlanmaktadır. Ayrıca bazı yardımcı programlar ile birden fazla bilgisayarın ortak çalışması sağlanabilmektedir.

İşlemede kullanılan matematik dalları şunlardır: doğrusal cebir, kalkülüs, sayısal yöntemler, sayısal sinyal işleme, Monte Carlo benzetimi.

## İşleme denklemi

İşleme ile ilgili ana bilimsel/kuramsal kavram aşağıdaki denklemdir ve bu denklem en geniş ve en soyut anlamıyla işlemenin algısal olmayan biçimsel bir ifadesidir. Bütün tam algoritmalar bu denklemin belli birer çözümüdür.

: L_o(x, \vec w) = L_e(x, \vec w) + \int_\Omega f_r(x, \vec w', \vec w) L_i(x, \vec w') (\vec w' \cdot \vec n) d\vec w'

Anlamı: Belli bir konum ve yönde dışarı çıkan ışık (Lo); yayılan ve yansıtılan ışıkların toplamıdır. Yansıtılan ışık (Li), bütün yönlerden gelen ışıkların toplamının yüzey yansıtması ve gelme açısı ile çarpımıdır. Bu denklem, dışarıya doğru olan ışık ile içeriye doğru olan ışığı bir etkileşim noktası aracılığıyla birbirine bağlayarak, bir ekrandaki bütün ışık aktarımını ifade eder. Işığın bir yüzeyle etkileşimi ise iki yönlü yansıtma dağılımı fonksiyonu ile ifade edilir.
Arıkonak

* Arıkonak, Sincik - Adıyaman ili Sincik ilçesine bağlı köy
* Arıkonak, Hanak - Ardahan ili Hanak ilçesine bağlı köy
Mental Ray

**Mental Ray**, Alman Mental Images firması tarafından geliştirilmiş bir render yazılımıdır. en çok 3D Studio Max programı tarafından kullanılmaktadır. Bir plugin'dir. Geliştirilme amacı gerçekçi renderlardır.
Börk

**Kişi adları:**
* Edmund Burke - (Edmund Börk) İngiliz siyaset adamı

**Köy adları:**
* Börk, Hanak - Ardahan ili Hanak ilçesine bağlı köy
Çavdarlı

* Çavdarlı, Afyonkarahisar - Afyonkarahisar ili merkez ilçesine bağlı köy
* Çavdarlı, Hanak - Ardahan ili Hanak ilçesine bağlı köy
* Çavdarlı, Şavşat - Artvin ili Şavşat ilçesine bağlı köy
* Çavdarlı, Aziziye - Erzurum ili Aziziye ilçesine bağlı mahgalle
* Çavdarlı, Niğde - Niğde ili merkez ilçesine bağlı köy
Çayağzı

**Çayağzı** aşağıdaki anlamlara gelebilir:

## Yerleşim yerleri
* Çayağzı, Hanak - Ardahan ili Hanak ilçesine bağlı köy
* Çayağzı, Şavşat - Artvin ili Şavşat ilçesine bağlı köy
* Çayağzı, Erdek - Balıkesir ili Erdek ilçesine bağlı mahalle
* Çayağzı, Bingöl - Bingöl ili merkez ilçesine bağlı mahalle
* Çayağzı, Yayladere - Bingöl ili Yayladere ilçesine bağlı mahalle
* Çayağzı, Akçakoca - Düzce ili Akçakoca ilçesine bağlı köy
* Çayağzı, Beykoz - İstanbul ili Beykoz ilçesine bağlı mahalle
* Çayağzı, Kiraz - İzmir ili Kiraz ilçesine bağlı mahalle
* Çayağzı, Kırşehir - Kırşehir ili merkez ilçesine bağlı köy
* Çayağzı, Durağan - Sinop ili Durağan ilçesine bağlı köy
Güneşgören

* Güneşgören, Tutak - Ağrı ili Tutak ilçesine bağlı köy
* Güneşgören, Hanak - Ardahan ili Hanak ilçesine bağlı köy
İncedere

* İncedere, Hanak - Ardahan ili Hanak ilçesine bağlı köy
* İncedere, Posof - Ardahan ili Posof ilçesine bağlı köy
* İncedere, Tortum - Erzurum ili Tortum ilçesine bağlı mahalle
* İncedere, Şiran - Gümüşhane ili Şiran ilçesine bağlı köy
* İncedere, Akyaka - Kars ili Akyaka ilçesine bağlı köy
Koyunpınarı

## Yerleşim yerleri
* Koyunpınar, Hanak, Ardahan ili Hanak ilçesine bağlı köy
* Koyunpınar, Tatvan, Bitlis ili Tatvan ilçesine bağlı köy
Sevimli

**Kitap adları:**
* Sevimli Bir Aşk Hikayesi - Charles Bukowski'nin kitabı
## Yerleşim yerleri
* Sevimli, Hanak - Ardahan ili Hanak ilçesine bağlı köy
* Sevimli, Kızıltepe - Mardin ili Kızıltepe ilçesine bağlı mahalle
* Sevimli, Ortahisar - Trabzon ili Ortahisar ilçesine bağlı mahalle
## Soyadı ''Sevimli'' olanlar
* Yeter Sevimli (1948–1992), Türk boksör
* Seyit Osman Sevimli (d. 1952), Türk mühendis ve siyasetçi
Nimet Karatekin

**Nimet Karatekin** (1921 - 18 Temmuz 2014), Türk piyanist ve öğretim görevlisidir.

Ankara Devlet Konservatuvarı piyano anasanat dalı eski başkanıdır. Rengim Gökmen, İbrahim Yazıcı, Emre Şen gibi sanatçıları yetiştirmiştir.

18 Temmuz 2014'te ölmüştür. Aşiyan Mezarlığı'na defnedilmiştir.
## Kaynakça
Düzenbaz

***Düzenbaz*** (İngilizce: *Rogue*) fantastik rol yapma oyunlarındaki karakter sınıflardan birisidir. Hırsızlık konusunda kendini geliştirmiştir. Kilitli kapıları açma ve sinsice adam öldürebilme yeteneğine sahiptirler.
Araliaceae

**Araliaceae**, Apiales takımına bağlı bir bitki familyasıdır.

## Taksonomi
**Araliaceae** familyasına bağlı cinsler (2022):
# *[[Aralia]]* - L. 
# *[[Cheirodendron]]* - Nutt. ex Seem.	 
# *[[Dendropanax]]* - Decne. & Planch.	 
# *[[Eleutherococcus]]* - Maxim. 
# *[[Fatsia]]* - Decne. & Planch.	 
# *[[Hedera]]* - L. 
# *[[Hydrocotyle]]* - L.	 
# *[[Kalopanax]]* - Miq. 
# *[[Meryta]]* - J.R. Forst. & G. Forst.	 
# *[[Neopanax]]* - Allan	 
# *[[Oplopanax]]* - (Torr. & A. Gray) Miq.	 
# *[[Oreopanax]]* - Decne. & Planch.	 
# *[[Osmoxylon]]* - Miq.	 
# *[[Panax]]* - L. – ginseng	 
# *[[Polyscias]]* - J.R. Forst. & G. Forst.	 
# *[[Pseudopanax]]* - K. Koch	 
# *[[Schefflera]]* - J.R. Forst. & G. Forst.	 
# *[[Tetrapanax]]* - (K. Koch) K. Koch

## Dış bağlantılar
* Frodin, D. G. and R. Govaerts. 2004. World Checklist and Bibliography of Araliaceae. Kew Publishing.
* Araliaceae Resource Center 
* Araliaceae in BoDD – Botanical Dermatology Database 
* 
* 

## Kaynakça
21. Yüzyılda Türkiye

***21. Yüzyılda Türkiye***, Emre Kongar'ın 1999 yılında çıkardığı kitap. Kitapta Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze kültürel, siyasi ve ekonomik alanda yaşanan değişimler vardır. Kongar, kitabında Türkiye'nin geçirdiği toplumsal dönüşümün Avrupa ülkeleriyle paralel olmadığını savunur. Kongar'a göre Türkiye siyaseti her zaman gelenekçi-liberal ve devletçi-elit partilerin siyasi çekişmeleriyle geçmiştir.
Kızılcıkgiller

**Kızılcıkgiller** (Cornaceae), Cornales takımına ait, genellikle kısa boylu ağaçcıkları kapsayan bir familyadır.

Familya üyelerinin basit ve karşılıklı dizilmiş yaprakları vardır. Familya üyelerinden kızılcık (*Cornus mas*) Türkiye'de yetişir.

## Dış bağlantılar