Baki Mezarlığı

**Baki Mezarlığı** (Arapça: ٱلْبَقِيْع) veya **Cennetü'l-Baki** (Arapça:جنة البقيع), Müslümanların Medine'deki ilk mezarlığıdır.

Baki Mezarlığı Mescid-i Nebevi'ye dış avlusunun doğu cephesinden bitişiktir. Mescid'in Baki Kapısı'nın (Arapça: باب البقيع) veya diğer adıyla Cuma Kapısı'nın (Arapça: باب الجمعة) doğrudan karşısında yer alır.

Müslümanların, Muhammed'in ve ardılı iki halifenin kabirlerini ziyaretten sonra, Cennetü'l Baki'de yatan sahabelerin ve diğer Müslümanların kabirlerini ziyaret etmelerinin İslam dinince müstehap olduğuna inanılır.

İmam Müslim'in rivayet ettiği bir hadiste, Cebrail'in Muhammed'e gelerek: “*Ey Muhammed! Rabbin sana, ehli bakii ziyaret etmeni, onlar için mağfiret dilemeni emrediyor.*” dediği yazar. Başka bir sahih hadiste de: “*Ben baki ehline dua etmek için oraya gönderildim.*” dediği rivayet edilir.

## Tarihçe

Mezarlığın olduğu alan Muhammed Mekke'den Yesrib'e (şimdiki adıyla Medine) hicret ettiğinde teke dikeni cinsi bitkilerle kaplıydı. Hicretten sonra yeni evlerin bu çalılık alanın yakınına yapılmaya başlanmasıyla burası mezarlık olarak belirlendi ve dikenli çalılar temizlendi. Mezarlık Mescid-i Nebevi ile birlikte inşa edildi ve 622 yılında (Hicrî 1 yılı) açıldı.

### Mezarlığa hürmetsizlik ve tahribat
Necd'deki Diriye şehrinin emiri Muhammed bin Suud, Vahhabi hareketinin kurucusu Muhammed bin Abdülvehhâb ile 1744 yılında bir araya gelerek 1727'de kurulmuş olan Diriye Emirliği'ni Arabistan'ın hükmetmek Birinci Suudi Devleti olarak yeniden şekillendirdi. Kurdukları devleti yönetecek hanedanına babasının adını vererek Suud Hanedanı’nı kurdu. Emirlik'in sonraki yöneticileri hem emir hem de imam olarak anıldılar.

Emirlik'in bir sonraki imamı olan Abdülaziz bin Muhammed Suûdi liderliğindeki Vahhabiler 1801'de Kerbela'yı istila etti, Hüseyin bin Ali’nin türbesini yağmaladı. 1803'te Mekke'yi ele geçirdikten sonra Diriye'ye dönen Abdülaziz, Kasım 1803'te Kerbela Baskını'nın intikamı olarak Şiilerce öldürüldü. Abdülaziz'in yerine geçen Diriye Emirliği'nin 3. İmamı ve Emiri Said bin Abdülaziz Suûdi'nin önderliğinde Hicaz'ın fethine devam eden Vahhabiler Nisan 1804'te Medine'yi Osmanlılardan aldı. Baki Mezarlığı'ndaki bütün yapıları yıktılar ve mezar taşlarını kırdılar.

Osmanlı padişahı II. Mahmud'un talimatıyla başlanan Osmanlı-Suudi Savaşları sırasında Medine'yi tekrar ele geçirmek için hareket eden Tosun Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu Aralık 1811'de El-Safra Savaşı’nda geri püskürtüldü. Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın Ahmet Bonaparte Paşa ile gönderdiği 20.000 kişilik takviye kuvvetin de yardımıyla 1812'de Tosun Paşa Medine'yi tekrar kuşattı ve şehri Vahhabilerden geri aldı.

1814/15 yıllarında serüvenleri sırasında Medine'yi de ziyaret eden Johann Ludwig Burckhardt iki cilt olarak yayımlanmış Travels in Arabia (Türkçe: Arabistandaki Seyahatlerim) isimli kitabının Medine'ye ayırdığı kısmında Baki Mezarlığı hakkında şunları yazmıştır.

Vahhabi yönetimi sona erdikten sonraki yıllarda Baki Mezarlığı'ndaki mezarlar ve türbeler tekrar yapılmıştır. İbrahim Rifat Paşa'nın 1901-1908 yılları arasındaki dört hac ziyaretindeki deneyimlerini ve gözlemlerini yazdığı Mirʾâtü'l-Ḥaremeyn (Haremeyn Tarihi) eserinde gözlemlediği yapıları şöyle aktarmıştır.

Suûdi Hanedanı Hicaz'ı 1925'te tekrar ele geçirdi. Sonraki yıl İbn Suud kadıdan alınan dini icazete dayanarak mezarlığın yıkılmasına izin verdi. Bir Vahhabi milis kuvveti olan İhvan 21 Nisan 1926'da yıkıma başladı. En küçük mezartaşı bile kırıldı. Muhammed'in türbesinin de yıkılacağına dair söylentilerin artması sonrası İbn Suud türbenin yıkılmayacağını açıkladı.

Bugün hiçbir türbe ve mezar taşının bulunmadığı Baki yine mezarlık olarak kullanılmaktadır.

## Definler
Mescid-i Nebevi inşa aşamasındayken ölen sahabe Es'ad bin Zürare bu mezarlığa gömülen ilk kişidir.

Bedir Muharebesi'nde sefere çıkılmadan önce rahatsızlanan ve Muhammed Medine'de değilken 17 Ramazan 2'de ölen kızı Rukiyye Baki Mezarlığı'na gömülmüştür. Rukiyye Muhammed’in ev halkından Baki Mezarlığı'na gömülen ilk kişidir.

Bedir Muharebesi'nin az sonrasında, Hicri 3 yılında ölen Osman bin Maz'un, muhacirlerden bu mezarlığa defnedilen ilk sahabedir.

### Muhammed'in ailesi ve yakınları
* Halime, süt annesi
* Zeyneb bint Huzeyme (596-625), eşi
* Meymûne bint Haris (ö. 632), eşi
* Reyhâne bint Zeyd (612 - 632), eşi
* Mâriye (ö. 637), eşi
* Zeyneb bint Cahş (593 - 641), eşi
* Hafsa bint Ömer (605-658), eşi
* Ümmü Habibe (594-665), eşi
* Ümmü Seleme (596-683), eşi
* Safiyye bint Huyey (611-671), eşi
* Aişe (613-678), eşi
* Fatıma (606-632), kızı
* Rukiyye bint Muhammed (601 - 624), kızı
* Zeyneb bint Muhammed, (599 - 629), kızı
* İbrahim (630 - 632), oğlu
* Abbas bin Abdulmuttalib (566 - 652), amcası
* Safiyye bint Abdülmuttalib (567 - 640), halası
* Hasan bin Ali (669–624), torunu
* Zeynelâbidîn (659-713), kuşak torunu
* Muhammed el-Bakır (676-731), 3. kuşak torunu
* Ca'fer es-Sâdık (702-765), 4. kuşak torunu

### Diğer
*Ebu Bekir (573 - 634), ilk halife
*Ömer bin Hattab (583 - 644), ikinci halife
*Osman bin Affan (574 - 656), üçüncü halife
*Osman bin Maz'un (ö. 623), ilk defnedilen sahabi
*Fatıma bint Esed, Ali'nin annesi
* Ubeyy bin Kâb (ö. 654), Muhammed'in vahiy katibi
*Ümmü'l-Benîn, Ali'nin eşi
*Mâlik bin Enes (712 - 795), Fıkıh alimi
*Şeyh Şamil (1797 - 1871), Dağıstanlı imam ve komutan
*Abdülmecid (1868 - 1944), son halife
*Mahmut Sami Ramazanoğlu (1892 - 1984) Erenköy Cemaati (Altınoluk) lideri

## Galeri
 

Dosya:Baghi tomb.jpg|Baki'de dört Şii imamın türbesi yıkılmadan önce
Dosya:Bagicemetry.JPG|Baki Mezarlığı
Dosya:Baqi Halimah.jpg|Halime'nin mezarı
Dosya:Baqi Ibrahim.jpg|Muhammed'in evladı olan İbrahim'in mezarı


## Ayrıca bakınız
* Cennet'ül Muallâ
* Vadi's-Selam

## Kaynakça

## Dış bağlantılar