2018-2020 Kivu ebola salgını

**Kivu Ebola salgını**, 2018'den 2020'ye kadar Orta Afrika'daki Doğu Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (DRC) ortaya çıkan bir Ebola virüsü salgınıdır 1 Ağustos 2018 ile 25 Haziran 2020 arasında 3.470 bildirilen vaka ile sonuçlandı. Kivu salgını, ilk vakası 13 Ağustos 2018'de doğrulanan Ituri Eyaletini de etkiledi. Kasım 2018'de salgın, DRC tarihindeki en büyük, ve 2013–2016 Batı Afrika salgını'ndan sonra dünya çapında kaydedilen tarihteki ikinci en büyük Ebola salgını oldu, Haziran 2019'da virüs, ailesiyle birlikte Uganda'ya giren 5 yaşındaki Kongolu bir çocuğa bulaşarak  Uganda'ya ulaştı, ancak kontrol altına alındı.

Ocak 2015'te bölgede başlayan askeri çatışma, tedavi ve önleme çabalarını engelledi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), askeri çatışma ve sivil problemler, salgının hızla kötüleşmesine yol açabilecek potansiyel bir "mükemmel fırtına" olarak nitelendirdi. Mayıs 2019'da DSÖ, Ocak ayından bu yana sağlık tesislerine yapılan 42 saldırıda 85 sağlık çalışanının yaralandığını veya öldüğünü bildirdi. Bazı bölgelerde yardım kuruluşları şiddet nedeniyle çalışmalarını durdurmak zorunda kaldı. Sağlık çalışanları da muhalif politikacılar tarafından yayılan yanlış bilgilerle uğraşmak zorunda kaldı.

Kuzey Kivu ve çevresindeki bölgelerde kötüleşen güvenlik durumu nedeniyle DSÖ, Eylül 2018'de ulusal ve bölgesel düzeydeki risk değerlendirmesini "yüksek"ten "çok yüksek"e çıkardı. Ekim ayında, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, devam eden EVH salgınıyla daha iyi mücadele etmek için DRC'deki tüm silahlı düşmanlığın sona ermesi gerektiğini vurguladı. Goma'da teyit edilen bir vaka, DSÖ'nün dördüncü kez bir acil durum komitesi toplama kararını tetikledi, ve 17 Temmuz 2019'da DSÖ, en üst düzey olan Uluslararası Önemi Haiz Halk Sağlığı Acil Durumu anlamına gelen "PHEIC" ilan etti. Bu, DSÖ'nün en yüksek alarm seviyesidir.

15 Eylül 2019'da, DSÖ tarafından DRC'de EVH vakalarında bir miktar yavaşlama kaydedildi. Ancak, temaslı izleme %100'den az olmaya devam etti; ve %89'da kaldı. Ekim ayının ortasından itibaren virüsün bulaşması önemli ölçüde azaldı; O zamana kadar, salgının başladığı yerin yakınındaki Mandima bölgesiyle sınırlıydı ve DRC'deki yalnızca 27 sağlık bölgesini etkiliyordu (Tepe noktası 207 bölgeydi ). Yeni vakalar 17 Şubat 2020'ye kadar sıfıra düştü, ancak vakasız geçen 52 günden sonra, sahadaki gözetim ve müdahale ekipleri Nisan ortasında Beni sağlık bölgesinde üç yeni Ebola vakasını doğruladı. 25 Haziran 2020'de salgının sona erdiği ilan edildi.

Yeni ve ayrı bir salgın olarak Kongo sağlık bakanlığı 1 Haziran 2020'de kuzeybatı DRC'deki Équateur Eyaletinde kayıtların başlamasından bu yana on birinci Ebola salgını olarak tanımlanan Ebola vakaları olduğunu bildirdi. Bu ayrı salgın, 42 gün boyunca hiçbir vaka bildirilmemesi ardından 18 Kasım itibarıyla sona erdi. Virüs nedeniyle toplamda 130 vaka ve 55 ölüm meydana geldi.

## Epidemiyoloji
Aşağıda belirtildiği gibi ve Birleşmiş Milletler tarafından sunulan rakamlara göre, neredeyse iki yıllık bir süre içinde DRC'de toplam 3.470 vaka ile nihai ölüm sayısı 2.280'dir. Bu, bölgede aşı olmasına rağmen virüs için mükemmel bir fırtına yaratan devam eden askeri saldırılar nedeniyle çok zorlaştı. rVSV-ZEBOV veya canlı Ebola Zaire aşısı, Ebola'ya neden olan  Zaire Ebolavirus'ünü engeller. *Bildirilen vakaların grafiği, olası vakalar* olarak gömülmeden önce laboratuvar test örneğine sahip olamayan vakaları yansıtmaktadır.

### Kongo Demokratik Cumhuriyeti

1 Ağustos 2018'de, Kuzey Kivu sağlık bölümü Kongo sağlık bakanlığına 20 ölüm de dahil olmak üzere 26 hemorajik ateş vakasını bildirdi. Kinşasa'daki Ulusal Biyolojik Araştırma Enstitüsü'ne analiz için gönderilen altı numuneden dördü Ebola için pozitif çıktı ve o tarihte bir salgın ilan edildi. İndeks vakanın, 65 yaşındaki bir kadının 25 Temmuz'da Mangina'da ölümü ve güvenli olmayan bir şekilde gömülmesi olduğuna inanılıyor, bunu hızla yedi yakın aile üyesinin ölümü izledi. Bu salgın, Équateur eyaletindeki salgının sona ermesinden sadece birkaç gün sonra başladı. 1 Ağustos'ta, Ebola salgını ilan edildikten hemen sonra, Sınır Tanımayan Doktorlar/Médecins Sans Frontières (MSF), bir müdahalede bulunmak için salgının çıkış noktası olan Mangina'ya geldi. 2 Ağustos'ta Oxfam, DRC'deki bu son salgına verilen yanıtta yer alacağını belirtti. 4 Ağustos'ta DSÖ, DRC'deki mevcut durumun, çeşitli faktörlerden dolayı, halk sağlığı için ulusal ve bölgesel düzeyde bir "yüksek risk değerlendirmesi" gerektirdiğini belirtti.

3 Ağustos'a kadar virüs birden fazla yerde ortaya çıkmıştı; Beş sağlık bölgesinde vaka rapor edildi&nbsp;– Beni, Butembo, Oicha, Musienene ve Mabalako – Kuzey Kivu eyaleti ve ayrıca Ituri Eyaletinde Mandima ve Mambasa bölgelerinde de virüs görüldü. Ancak bir ay sonra yalnızca Mabalako, Mandima, Beni ve Oicha sağlık bölgelerinde doğrulanmış vakalar vardı. Mambasa Sağlık Bölgesindeki beş şüpheli vakanın EVH olmadığı kanıtlandı; Musienene Sağlık Bölgesi'ndeki bir olası vakayı ve Butembo Sağlık Bölgesi'ndeki iki olası vakayı doğrulamak mümkün olmadı. Bu sağlık bölgelerinin hiçbirinde yeni vaka kaydedilmemiştir.

DSÖ başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesu, 15 Ağustos'ta, KDC'deki salgının 2013-2016 Batı Afrika salgınından daha kötü olduğunu belirtti  IRC bunu devam eden Kivu çatışmasına bağladığını belirtti. Kivu salgını, DRC'de kaydedilen on salgından en büyüğüydü. Butembo'da teyit edilen ilk vaka 4 Eylül'de, Beni'de kaydedilen vakalardan birinin aslında Kalunguta Sağlık Bölgesi'nden geldiği açıklamasıyla birlikte ortaya çıktı.

Kasım ayında, EVH salgınının iki ilde ve 14 sağlık bölgesinde yayıldığı bildirildi. 23 Aralık'a kadar, EVH salgını daha fazla sağlık bölgesine yayılmıştı ve o zaman bu tür 18 alan etkilenmişti.

#### 2. En Büyük Ebola Salgınına Dönüşmesi
7 Ağustos 2018'de, DRC Halk Sağlığı Bakanlığı toplam sayının neredeyse 90 vakaya çıktığını belirtti  ve Uganda Sağlık Bakanlığı salgın sınırdan sadece 100&nbsp;km (62 mil) uzakta olduğu için ekstra gözetim uyarısı yayınladı. İki gün sonra toplam sayı neredeyse 100 vakaydı. 16 Ağustos'ta Birleşik Krallık, DRC'de EVH teşhisine ve izlenmesine yardımcı olacağını belirtti. 17 Ağustos 2018'de DSÖ, DRC'de ulaşılamayan belirli çatışma bölgelerinde daha fazla temaslı olabileceğini belirterek, yaklaşık 1.500 "temaslı" olduğunu bildirdi. 18 Ağustos'ta 954 kişi başarılı bir şekilde takip edildi; ancak Mandima Sağlık Bölgesi direnç gösterdi, bu nedenle temaslılar orada takip edilmedi. 4 Eylül'de, yaklaşık bir milyon insanın yaşadığı ve uluslararası bir havaalanı olan Butembo, Ebola salgınında ilk ölüm meydana geldi. DRC'deki Butembo şehri, yakındaki Uganda ile ticari bağlantılara sahiptir.

24 Eylül'de, önceki gün isyancı grupların ölümcül saldırısı nedeniyle Beni'de tüm temas takibi ve aşılarının öngörülebilir gelecekte durdurulacağı bildirildi. 25 Eylül'de DSÖ'den Peter Salama, güvensizliğin virüsü durdurma çabalarını engellediğini ve bir araya gelen bazı faktörlerin bir salgın için koşullar oluşturabileceğine inandığını belirtti. 18 Ekim'de ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), gezginlerin DRC'ye yönelik uyarısını tüm ABD'li gezginler için 1. seviyeden 2. seviyeye yükseltti. 26 Ekim'de DSÖ, teyit edilen vakaların yarısının herhangi bir ateş semptomu göstermediğini ve bu nedenle tanıyı zorlaştırdığını belirtti.

Eylül 2018'de *Lancet* anketine göre, Beni ve Butembo'da katılımcıların %25'i Ebola salgınının bir aldatmaca olduğuna inanıyordu. Bu inançlar, sağlık hizmeti arama veya aşı kabul etme olasılığının azalmasıyla ilişkiliydi.

6 Kasım 2018'de CDC, DRC'nin doğu bölgesindeki mevcut salgının potansiyel olarak kontrol edilemez olduğunu belirtti. Bu, 1976'dan beri ilk kez bir salgının kontrol altına alınamaması olacaktı. 13 Kasım'da DSÖ, viral salgının en az altı ay süreceğini belirtti.

29 Aralık 2018'de DRC Halk Sağlığı Bakanlığı, *"Beni, Butembo, Komanda ve Mabalako'daki müdahale faaliyetlerinin felç olması nedeniyle 0 yeni teyit edilmiş vaka tespit edildiğini"* ve art arda üç gün boyunca aşı yapılmadığını açıkladı. . 22 Ocak'ta, DRC Halk Sağlığı Bakanlığı durum raporunda toplam vaka sayısı 1.000 vakaya (951 şüpheli) yaklaştı. Aşağıdaki grafikler, karşılaştırma olarak 2014-15 Batı Afrika salgınının yanı sıra DRC'deki farklı konumlardaki EVH yoğunluğunu göstermektedir:
Dosya:Weekly Ebola cases 18 Mabalako.svg|16 Temmuz ve 31 Aralık 2018 tarihleri arasında Mabalako 
Dosya:Weekly Ebola cases 18-19 Beni.svg|23 Temmuz 2018 ile 28 Ocak 2019 arasında Beni
Dosya:Weekly Ebola cases 18-19 Butembo und Katwa.svg|23 Temmuz 2018 ile 4 Şubat 2019 arasında Katwa (turuncu) ve Butembo 
Dosya:2014 West Africa Ebola Epidemic - New Cases per Week.svg|Batı Afrika Ebola Salgını (mevcut salgınla karşılaştırma için). 
16 Mart 2019'da CDC direktörü, DRC'deki salgının bir yıl daha sürebileceğini ve ayrıca aşı kaynaklarının tükenebileceğini öne sürdü. DSÖ'ye göre Kaniyi Sağlık Bölgesi'nde aşıya direnç Mart 2019 itibarıyla devam etmektedir. Çevredeki bazı bölgelerde salgının bir aldatmaca olduğuna dair hâlâ bir inanç vardı.

2018'de Kuzey Kivu'daki salgına kadar, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde hiçbir salgın toplam 320 vakayı geçmemişti. 24 Şubat 2019 itibarıyla, salgın toplam vaka sayısı 1.000'i (1.048) aştı.

10 Mayıs 2019'da ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, salgının sonunda Batı Afrika salgınını geçebileceğini belirtti.

DSÖ Salgınlar ve Diğer Acil Durumlara İlişkin Haftalık Bülten'in 12 Mayıs 2019 sayısında, " *Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nde yeni EVH vakalarının sayısındaki devam eden artışın endişe verici olduğunu...*  25 Kasım 2019'da Beni'de yeniden şiddet olaylarının patlak verdiği ve bazı yardım kuruluşlarının tahliye edildiği bildirildi. Aynı rapora göre, yaklaşık 300 kişi enfekte bir kişi aracılığıyla EVH'ye maruz kalmış olabilir.

#### Goma'da Yayılım
14 Temmuz 2019'da, uluslararası bir havaalanına ve DRC'nin Ruanda ile doğu sınırına yakın 2 milyonluk son derece hareketli bir nüfusa sahip olan Kuzey Kivu'nun başkenti Goma'da ilk EVH vakası doğrulandı. Bu vaka, gezgin listelerinde farklı isimler bulunan üç sağlık kontrol noktasından geçen bir adamdı. DSÖ, kişinin bir tedavi merkezinde öldüğünü belirtirken  Reuters'e göre bir tedavi merkezine giderken yolda öldü. Bu vaka, DSÖ'nün, durumun resmi olarak Uluslararası Önemi Haiz Halk Sağlığı Acil Durumu koduyla  yeniden toplama kararını tetikledi.

30 Temmuz'da, Goma şehrinde görünüşe göre ilk vakayla bağlantılı olmayan ikinci bir EVH vakası doğrulandı. Ruanda ülkesindeki Goma sınırındaki sağlık tesislerinde Ebola simülasyon tatbikatları yapılıyordu. 1 Ağustos'ta Goma'da üçüncü bir EVH vakası doğrulandı. 22 Ağustos 2019'da, Goma'nın eteklerinde etkilenen bölge olan Nyiragongo Sağlık Bölgesi, başka bir vaka ortaya çıkmadan 21. güne ulaştı.

#### Güney Kivu Eyaletine Yayılım
16 Ağustos 2019'da, Ebola virüsü hastalığının Kuzey Kivu, Beni'den seyahat eden iki yeni vaka yoluyla üçüncü bir eyalet olan Güney Kivu'ya yayıldığı bildirildi.  22 Ağustos'a kadar Mwenga'daki vaka sayısı, ilk vakanın ziyaret ettiği bir sağlık tesisindeki bir kişi de dahil olmak üzere dörde yükseldi.

### Uganda

Ağustos 2018'de bir BM ajansı, DRC'yi Uganda'ya bırakanların Ebola ile enfekte olmadığından emin olmak için aktif taramanın yapıldığını belirtti. Uganda hükûmeti, DRC sınırında iki Ebola tedavi merkezi açtı, ancak Uganda'da  henüz teyit edilmiş bir vaka yoktu. 13 Haziran 2019 itibarıyla, etkilenen sınırın yakınında dokuz tedavi ünitesi bulunuyordu.

Uluslararası Kızıl Haç'a göre, "büyük olasılıklı bir senaryo", o sırada DRC'den gelen çok sayıda mülteci arasında Uganda'da tespit edilmeden giren asemptomatik bir vakayı barındırıyordu. 20 Eylül'de Uganda, Ebola virüsünün herhangi bir kişide tespit edilmesi durumunda derhal aşılamaya hazır olduğunu belirtti.

21 Eylül'de, DRC yetkilileri Uganda'ya giriş noktası olan Albert Gölü'nde doğrulanmış bir EVH vakası bildirdiler, ancak daha sonra Uganda topraklarında hiçbir vaka doğrulanmadı.

2 Kasım'da Uganda hükûmetinin virüse karşı proaktif bir önlem olarak DRC sınırındaki sağlık çalışanlarını aşılamaya başlayacağı bildirildi. Aşılar 7 Kasım'da başladı ve 13 Haziran 2019'a kadar 165 sahada 4.699 sağlık çalışanı aşılandı. Güney Sudan'da da proaktif aşılama gerçekleştirildi ve 7 Mayıs 2019'a kadar 1.471 sağlık çalışanı aşılandı.

2 Ocak 2019'da cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından DRC'den Uganda'ya mülteci hareketinin arttığı bildirildi. 12 Şubat'ta Uganda'da şüpheli bir Ebola vakasıyla temasları nedeniyle 13 kişinin izole edildiği bildirildi; laboratuvar sonuçları birkaç saat sonra negatif çıktı.

11 Haziran 2019'da DSÖ, virüsün Uganda'ya yayıldığını bildirdi. 5 yaşındaki Kongolu bir çocuk, önceki Pazar günü ailesiyle birlikte tıbbi yardım almak için Uganda'ya girdi. 12 Haziran'da DSÖ, 5 yaşındaki hastanın öldüğünü bildirirken, aynı ailede 2 Ebola enfeksiyonu vakası daha doğrulandı. 14 Haziran'da Uganda'da EVH'nin ilk kez tespit edilmesinden bu yana 112 temaslı olduğu bildirildi. Ugandalı temaslıların aşılanmasına 15 Haziran'da başlaması planlandı. 18 Haziran 2019 itibarıyla, Uganda Sağlık Bakanlığı'na göre 275 temaslı aşılanmıştır.

14 Temmuz'da, bir kişi EVH için semptomatik iken DRC'den Uganda ülkesine girdi; Bunu Mpondwe'deki temaslı aramaları izledi. 24 Temmuz'da Uganda, Ebola'sız ilan edilmek için herhangi bir EVH vakası olmadan gerekli 42 günlük süreyi ulaştı. 29 Ağustos'ta 9 yaşındaki Kongolu bir kız, DRC'den Kasese bölgesine geçtiğinde Uganda'da EVH testi pozitif çıkan dördüncü kişi oldu.

### Tanzanya

Tanzanya'daki olası EVH vakalarıyla ilgili olarak, DSÖ 21 Eylül 2019'da "bugüne kadar, bu hastaların ayırıcı tanısı için yapılan laboratuvar testleri de dahil olmak üzere klinik detaylar ve araştırma sonuçları DSÖ ile paylaşılmamıştır. DSÖ tarafından alınan yetersiz bilgi, hastalığın olası nedeni ile ilgili bir hipotez formüle edilmesine izin vermemektedir" şeklinde açıklama yaptı. 27 Eylül'de CDC ve ABD Dışişleri Bakanlığı potansiyel yolcuları Tanzanya'da bildirilmemiş EVH vakaları olasılığına karşı uyardı.

Tanzanya Sağlık Bakanı Ummy Mwalimu, 3 Ekim 2019'da Tanzanya'da Ebola salgını olmadığını belirtti. DSÖ'ye 18 Ekim'de bir dizi eylemin ana hatlarını çizen ve salgının başlamasından bu yana "29 Ebola şüpheli vakası bildirildiği, 17 numunenin (ikisi Eylül ayında) test edildiği ve Ebola için negatif olduğu" yorumunu içeren bir bilgi notu verildi.

### Tıbbi olarak tahliye edilen kişilerin bulunduğu ülkeler
29 Aralık'ta Ebola virüsüne maruz kalan (ve semptom göstermeyen) Amerikalı bir doktor tahliye edildi ve Nebraska Üniversitesi Tıp Merkezi'ne götürüldü. 12 Ocak'ta birey 21 gün semptomsuz kaldıktan sonra serbest bırakıldı.

Aşağıdaki tablo *doğrulanmış*, *olası* ve *şüpheli* vakaları ve *ölümleri göstermektedir* ; tablo aynı zamanda bu salgın sırasında bu vakaların meydana geldiği birden fazla ülkeyi de göstermektedir.

### Salgın ve askerî çatışma

Salgın sırasında, aralarında Özgür ve Egemen Kongo için Yurtseverler İttifakı ve Kuzey Kivu'daki Mai-Mayi Nduma défense du Congo-Rénové'nin de bulunduğu yaklaşık 70 silahlı askerî grup vardı. Çatışma binlerce kişiyi  yerinden etti ve salgına verilen yanıtı ciddi şekilde etkiledi. DSÖ'ye göre, sağlık çalışanlarına koruma için askerî personel eşlik etmeliydi ve halka aşılama mümkün olmayabilir. 11 Ağustos 2018'de, birkaç EVH vakasının bulunduğu Beni şehrine yaklaşık 24 mil uzaklıktaki Mayi-Moya'da bir militan grup nedeniyle yedi kişinin öldürüldüğü bildirildi.

24 Ağustos 2018'de Ebola'ya yakalanmış bir doktorun, askeri alanda erişilemeyen 97 kişiyle temas halinde olduğu ve bu nedenle teşhis konulamadığı bildirildi. Eylül ayında Beni'de 2 barış gücü askerinin isyancı gruplar tarafından saldırıya uğradığı ve yaralandığı  ve askeri saldırıda 14 kişinin öldüğü bildirildi. Eylül 2018'de DSÖ'nün Acil Duruma Hazırlık ve Müdahaleden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı, askeri çatışma ve sivil sorunların bir araya gelmesini, salgının hızla kötüleşmesine yol açabilecek potansiyel bir "mükemmel fırtına" olarak tanımladı.

20 Ekim 2018'de, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki silahlı bir isyancı grup, o zamanlar en kötü salgınlardan birini yaşayan Beni'de 13 sivili öldürdü ve 12 çocuğu rehin aldı. 11 Kasım'da Beni'de silahlı bir isyancı grubun saldırısında altı kişi öldü; sonuç olarak orada aşılar askıya alındı. 17 Kasım'da Beni'de silahlı bir isyancı grup tarafından bildirilen başka bir saldırı, EVH sınırlama çabalarının durdurulmasını ve DSÖ personelini şimdilik başka bir DRC şehrine tahliye etmeye zorladı. 6 Aralık'ta 18 sivil öldürüldüğü için Beni militan grupların saldırılarına hedef olmaya devam etti. 22 Aralık'ta, DRC Başkanlık seçimlerinin, Ebola'nın yakalandığı Beni bölgesi de dahil olmak üzere, EVH salgınına rağmen devam edeceği bildirildi. Dört gün sonra, 26 Aralık'ta, DRC hükûmeti, Beni gibi Ebola'dan etkilenen bölgelerin birkaç ay boyunca oy kullanmayacağını belirtmek için kararını geri aldı; bunun sonucunda seçim protestocuları Beni'deki bir Ebola değerlendirme merkezini yağmaladılar. Seçim sonuçları henüz açıklanmadığı için DRC hükûmetinin internet bağlantısını kestiği bildirildiğinde seçim sonrası gerginlikler devam etti.

29 Aralık 2018'de Oxfam, DRC'de devam eden şiddet nedeniyle çalışmalarını askıya alacağını söyledi; aynı gün, Uluslararası Kurtarma Komitesi de Ebola destek çabalarını askıya aldı. 18 Ocak'ta Afrika Birliği, DRC'de cumhurbaşkanlığı seçim sonuçları duyurularının askıya alınması gerektiğini belirtti.

## Patojen

DRC Halk Sağlığı Bakanlığı, yeni Ebola salgınına Zaire ebolavirüs türlerinin neden olduğunu doğruladı - Batı DRC'deki 2018 başlarındaki salgında yer alan aynı suş sözkonusu idi, ancak farklı genetik kodlama mevcuttu. Bilinen altı suşun en öldürücüsü (yeni keşfedilen *Bombali* suşu dahil), *Zaire* ebolavirus suşu vakaların %90'ına kadar ölüm oranına ulaşabilir. Hem Ebola hem de Marburg virüsü, şiddetli hemorajik ateşe neden olan bir virüs ailesi olan Filoviridae ailesinin üyesidir 

Virüsün doğal rezervuarının, Afrika'nın birçok yerinde yemek olarak kullanılan Afrika meyve yarasası  olduğu düşünülmektedir.

### Viral mekanizma

Gerçek EVH enfeksiyonunun önemli bir kısmı, çoklu organ yetmezliği ve şoka yol açan sistemik inflamasyon ile birlikte immün baskılanmaya dayanmaktadır. Sistemik iltihaplanma ve ateş vücuttaki birçok doku türüne zarar verebilir, ancak sonuçlar özellikle Ebola'nın pıhtılaşma üretmek için gerekli hücreleri yok ettiği karaciğerde çok derindir. Gastrointestinal sistemde hasarlı hücreler, hastaları dehidrasyon riskine sokan ishale yol açar. Ve böbreküstü bezinde virüs, kan basıncını düzenleyen steroidleri yapan hücreleri sakatlayarak dolaşımın çökmesine neden olur.

### Genetik epidemiyoloji
Genetik epidemiyoloji, genetik faktörlerin ve çevrenin nasıl etkileşime girdiğini inceleyen tıbbi bir alandır.

Bu durumda Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve komşu ülke Uganda'nın popülasyonlarını etkileyen salgın Genetik epidemiyoloji konusu olmuştur. Genetik dizileme, Équateur eyaletindeki 2018 salgınında yer alan ve sadece bir hafta önce sona eren Zaire ebolavirüsünün ilgisiz başka bir türünü zaten tanımlamıştı. Epidemiyolojik ve genetik olarak farklı iki Ebola salgınının haftalar içinde ortaya çıktığı ilk kez görülmüştü. 2020'de DRC'de üçüncü bir Zaire ebola virüsü salgını meydana geldi. Genom dizilimi, virüsün 1976'da ülkede keşfedilmesinden bu yana 11. salgın olan bu salgının, ne Kuzey Kivu Eyaletindeki ne de aynı bölgede 2018'deki önceki salgınla ilgili olduğunu gösteriyor.

## Bulaşma
Ebola virüsü, anne sütü, tükürük, dışkı, kan ve meni gibi çeşitli vücut sıvılarında bulunur ve temas kolaylığı nedeniyle onu oldukça bulaşıcı hale getirir. Birkaç iletim yöntemi bilinmesine rağmen, diğer birçok yöntemin bilinmeme olasılığı vardır ve daha fazla araştırılması gerekir. Bazı potansiyel bulaşma yolları:

* Damlacıklar: Virüs içeren damlacıklarla temas edildiğinde damlacık iletimi gerçekleşir.
* Fomitler : Bireyin patojen içeren bir yüzeyle temas etmesiyle oluşur.
* Vücut sıvıları: Ebola virüsünü insanlara bulaştırmanın en yaygın yolu, enfekte vücut sıvılarıyla temastır.

EVH ile enfekte olanlar genellikle bağışıklık kazanırlar, ancak bu tür bir bağışıklığın yalnızca geçici olduğu düşünülür. 31 Ekim 2019'da Beni'deki bir tedavi merkezinde asistanlık yapan bir EVH mağdurunun EVH ile yeniden enfekte olduğu ve öldüğü bildirildi; böyle bir olay görülmemişti.

## Sınırlama ve kontrol
Önceki Ebola salgınları sırasında aşı teknolojisi ve tedavi seçeneklerinde yapılan gelişmelere rağmen, Kuzey Kivu Salgını'nın etkili kontrolü, vakaların zamanında tanımlanması ve izolasyonu, hastane ortamlarındaki kontrol önlemleri, temasların tanımlanması ve takibi, toplum katılımı ve güvenli definler de dahil olmak üzere geleneksel halk sağlığı çabalarına dayanmaya devam etti. Batı Afrika Ebola Salgını'ndan elde edilen veriler, sıhhi gömme, vaka izolasyonu ve temas takibi için bir arada %60 etkililiğe ulaşan müdahale stratejilerinin günlük Ebola vakalarının sayısını büyük ölçüde azaltabileceğini ve salgını sadece 6 ay sonra sonlandırabileceğini gösterdi.

### Gözetim ve kişi takibi
Temas takibi, Ebola ile enfekte olmuş bir kişiyle temas etmiş olabilecek kişilerin belirlenmesi ve takibi olarak tanımlanmaktadır. İdeal olarak, yakın temaslılar bir vakaya bilinen son maruziyetlerinden 21 gün sonra gözlemlenir ve semptomatik hale gelirse izole edilir. Uygun şekilde eğitilmiş ve donanımlı personel tarafından dikkatli kayıt tutulması gerektiğinden, temasların hacmi ve izleme süresi Ebola gözetiminde zorluklar ortaya çıkardı. Sürveyans faaliyetlerini güçlendirmek için DRC Sağlık Bakanlığı standart Ebola vaka tanımlarını yaymaya, raporlama araçları ve iletişim stratejileri geliştirmeye ve günlük durum raporlarının dağıtımına başladı. Sağlık tesislerinde ve tedavi merkezlerinde Ebola vaka yönetimini ve enfeksiyon önleme ve kontrolünü güçlendirmek için etkilenen sağlık bölgelerine hızlı müdahale ekipleri görevlendirildi. Batı Afrika Ebola Salgını'na benzer şekilde, nispeten az sayıda (%10'dan az) Ebola vakası hemorajik semptomlarla başvurdu.

Kuzey Kivu ve Ituri'de, düzensiz şiddet olaylat ve etkilenen toplulukların bazı kısımlarında tepki toplama endişesi, hastalık sürveyansını büyük ölçüde etkiledi. Yerel sağlık kuruluşlarının kötü kayıt tutması da, sağlık merkezlerinde başka hastalıklar için tedavi görürken hastalığa maruz kalmış olabilecek temaslıların tespit edilmesini ve izlenmesini zorlaştırdı veya imkansız hale getirdi. Ek olarak, etkilenen popülasyonların yüksek derecedeki hareketliliği, ara sıra müdahaleye duyulan güvensizlikle birleştiğinde, tespit edilen temasların bazen uzun süreler boyunca takip edilmeden kaybedilmesi anlamına gelmiştir. Başlangıçta, temaslıların %30-50'sinin başlangıçta temaslı izleme ekipleri tarafından kaydedilmemiş olabileceği tahmin ediliyordu.

### Topluluk katılımı ve farkındalık
Kuzey Kivu ve Ituri'deki etkilenen nüfus arasında yapılan anketler, kısmen herhangi bir hükûmet veya dış eyleme yıllar boyunca güvensizlik olması nedeniyle Ebola müdahalesine genel bir güvensizlik olduğu, yerel kültürel uygulamalarla çatışmalar nedeniyle müdahaleye özel muhalefet ortaya çıktığını gösterdi. Ebola müdahalesini karmaşıklaştıran kültürel uygulamalardan bazıları, özellikle Ebola bulaşması için yüksek risk taşıyan olaylar olan vahşi hayvan eti tüketimi, aile veya köy etkinliklerinde düzenli toplantılar ve geleneksel cenaze törenleriydi. Ek olarak, etkilenen bölgedeki insanlar, hükûmete ve ayrıca insani yardım çalışanlarına yönelik güven algısının salgın boyunca azaldığını ve zaten karmaşık olan tepkileri daha da karmaşıklaştırdığını bildirdi.

## Kaynakça