İran'da LGBT tarihi

İran'daki LGBT bireylerin tarihi binlerce yıla yayılıyor. Eşcinsellik İslam'da günah olarak görülüyor ve İran da dahil olmak üzere neredeyse tüm Müslüman çoğunluklu ülkelerde yasaklandı. İslam öncesi İran'da, bir eşcinsellik geleneği vardı, ancak çoğu, özellikle Zerdüştler iki erkek arasındaki oğlancılığa ve cinsel aktiviteye karşı hoşgörüsüzdü. Ammianus Marcellinus'a göre İranlılar “erkeklerle ahlaksız ilişkilerden uzaktı”. Aslında çoğu İranlı, Gazneliler ve Selçukluların işgaline kadar eşcinselliğe hoşgörülü değildi.

1980'lerin ortalarından başlayarak, İslam Hükûmeti iktidardayken, 7.000 kadar eşcinsel asıldı, vuruldu, taşlandı veya yakılarak öldürüldü. Devrimden bu yana, eşcinselliğin cezası, en yüksek ceza ölüm olmak üzere Şeriat yasalarına dayanmaktadır. Trans bireylerin sorunları, 1979 devriminden önceki hükûmet tarafından hiçbir zaman resmi olarak ele alınmadı, ancak İslam Devrimi'nden sonra cinsiyet değiştirme ameliyatına izin verildi ve hükûmet mali yardıma ihtiyacı olanlar için prosedürün maliyetinin yarısını karşılıyor.

## İslami dönem

İranlılar arasında eşcinselliğin eski varlığını açıkça gösteren önemli miktarda Farsça literatür var. Fars şiirinde manevi/dini aşka ek olarak cinsel aşka da göndermeler bulunabilir. Sadi'nin Bostan ve Gulistan'ındaki gazeller (aşk şiiri) ve metinler, erkek ve kadın arasındaki sevgiden daha çok erkekler arasındaki aşkı tasvir eder. Bazı şiirlerde Sadi'nin sevgilisi güzel bir kadın değil, genç bir adamdır.

Avrupalı seyyahlar, İran Şahı Abbas'ın (1588-1629) şarap ve şenliklerin yanı sıra büyüleyici sayfalar (minyatür) ve bardak taşıyıcıları (sakiler) için sahip olduğu zevke dikkat çekti. Rıza Abbasi'nin homo-erotik niteliklere sahip bir tablosu, hükümdarın bu tür zevklerden zevk aldığını gösteriyor.

## 20. yüzyıl İran'ı

Pehlevi Hanedanlığı'nın son hükümdarı olan Muhammed Rıza Pehlevi'nin yönetimi altında eşcinsellik, eşcinsel bir düğünün haber yapılmasına izin verilecek kadar tolere edildi. 1970'lerin sonlarında, bazı İranlılar, Gay Liberation hareketine benzer bir eşcinsel hakları örgütü kurmaktan bahsetmeye bile başladılar. Devrime kadar eşcinsel davranışların hoş görüldüğü bazı gece kulüpleri vardı. Ancak Şah döneminde eşcinsellik her yerde hala tabuydu ve çoğu zaman destek ve rehberlik için aileye veya arkadaşlara eşcinsellik açıklanamazdı. Kafası karışan veya cinselliğini sorgulayan gençlere veya insanlara yardımcı olacak hiçbir kamu kurumu yoktu:

Janet Afary, 1979 devriminin kısmen Şah rejimine ve özellikle mahkemeyle bağları olan iki genç adam arasındaki sahte bir eşcinsel düğüne karşı ahlaki öfkeden kaynaklandığını savundu. Bunun İran'daki eşcinsel karşıtı baskının ölümcüllüğünü açıkladığını söylüyor.

## İran İslam Cumhuriyeti
İran İslam Cumhuriyeti'nin kurulmasından sonra eşcinseller de dahil olmak üzere binlerce insan alenen idam edildi. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu'nun 1987 tarihli bir raporu, 1979 devriminden sonra 7.000 kadar insanın vurularak, asılarak, taşlanarak veya yakılarak öldürüldüğünü tahmin ediyor.

1979 İran Devrimi'nden sonra kurulan yeni dini hükûmet, İslam'ın kınadığı ve İran ceza kanununa göre kamçı ve ölüm cezasına çarptırılan transeksüelleri ve travestileri gey ve lezbiyenler olarak sınıflandırdı. 1986'da transseksüeller "heteroseksüel" olarak yeniden sınıflandırıldı.

1979 İran devriminden bu yana, kanunlar İslami Şeriat hukukuna dayanmaktadır. Geleneksel, heteroseksüel bir evliliğin (yani sodomi veya zina) dışında gerçekleşen tüm cinsel ilişkiler yasa dışıdır ve rızaya dayalı veya rıza dışı sodomi arasında yasal bir ayrım yapılmaz. Rızalı yetişkinler arasında özel olarak meydana gelen eşcinsel ilişkiler suçtur ve azami ölüm cezası taşır. Zorla eşcinsel ilişkiler (tecavüz) genellikle idamla sonuçlanır. 18 yaşından büyükler için ölüm cezası helâl, cinayet işlenmişse 15 yaşında caizdir. (Mahkeme kayıtlarıyla yaşları 19'a çıkarılan Mahmud Askeri ve Ayaz Merhuni'ye bakınız). İran Parlamentosu tarafından 30 Temmuz 1991'de onaylanan ve nihayet 28 Kasım 1991'de Anayasa Koruma Konseyi tarafından onaylanan madde 108'den 140'a kadar olan maddeler eşcinsellik ve cezalarından açıkça bahsetmektedir.

24 Eylül 2007'de, İran Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad, Kolombiya Üniversitesi'nde konuşurken, "İranlı kadınlar artık temel insan haklarından mahrum bırakılıyor ve hükümetiniz eşcinsel olan İran vatandaşlarına idam dahil olmak üzere acımasız cezalar verdi. Bunları neden yapıyorsunuz?" sorusuna "Bizde sizin ülkenizdeki gibi eşcinseller yok. Bunu sana kim söyledi bilmiyorum." yanıtıyla karşılık verdi. Bir yardımcı daha sonra yanlış alıntılandığını ve aslında "Amerikan toplumuyla karşılaştırıldığında, çok fazla eşcinselimiz olmadığını" söylediğini söyledi. Yardımcı ayrıca "tarihi, dini ve kültürel farklılıklar nedeniyle eşcinselliğin İran'da ve İslam dünyasında Batı'dakinden daha az yaygın olduğunu" da açıkladı. Bu konuda Efsane Necmabadi'nin yazdığı bir kitap; *Bıyıklı kadınlar ve sakalsız erkekler: İran modernitesinin toplumsal cinsiyet ve cinsel kaygıları.*

### Transseksüel hakları
Transseksüel hakları için ilk kampanyacılardan biri Meryem Hatun Mulkara. Devrimden önce, fiziksel olarak kadına dönüşmeyi çok istiyordu ama ameliyata parası yetmedi. Ayrıca, dini izin istedi. 1975'ten beri devrimin lideri olacak ve sürgünde olan Ruhullah Humeyni'ye mektuplar yazıyordu. Devrimden sonra işinden kovuldu, zorla testosteron enjekte edildi ve hastanede tedaviye alındı. Daha sonra bağlantısının yardımıyla serbest bırakıldı ve diğer birçok lider için lobi yapmaya devam etti. Daha sonra İran'a dönen Humeyni'yi görmeye gitti. İlk başta korumaları tarafından durdurulup dövüldü, ancak sonunda Humeyni ona cinsiyet değiştirme operasyonuna onay verdiği bir mektup verdi. Mektup daha sonra İran'da bu tür operasyonlara izin veren fetva olarak biliniyor.

## Kaynakça