Kozan

**Kozan**, Adana ilinin bir ilçesidir. Adana ovasının Yukarı Ova denilen kısmında düz arazinin tepelik bölgeye geçtiği kesimde kurulmuş olup, il merkezine uzaklığı 73&nbsp;km'dir. İlçe kuzeyde Kayseri, Yahyalı, Feke, Saimbeyli; doğuda Osmaniye, Kadirli; güneyde Ceyhan, İmamoğlu; batıda Aladağ ilçeleriyle çevrilmiştir. Kozan ilçesinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 137 metredir. Adana'nın, metropoller, hariç iki büyük ilçesinden birisidir. Ayrıca Adana İl Sınırları içindeki en geniş ilçe durumundadır. Tarih boyunca önemli bir yerleşim olan Kozan Kilikya Ermeni Krallığı'nın başkentliğini yapmış olup Osmanlı ile Cumhuriyet döneminde 1926'ya kadar vilayetlik yapmıştır. Ancak 1926'da bazı milletvekilleri yüzünden vilayetliği lağvedilmiştir. Ayrıca vilayetken Fevzi Çakmak'ı TBMM'ye milletvekili olarak göndermiştir.

Profesyonel liglerde oynayan tek takımı Kozanspor'dur. Bölgesel Amatör Ligde mücadele etmektedir. Kulüp tarihi boyunca bir 3. Lig bir Bölgesel Amatör Lig arası gidip gelse de 2015 yılında 3. Lige yükselmiş ve bir daha hiç düşmemiştir. İç saha maçlarını İsmet Atlı Stadında oynar.

İlçenin yüzölçümü 1.903 km²dir.

İlçenin *Kozan Dağı*, *Dengin Yoktur Kozan* ve *Kozan* gibi çok sayıda tanıdık türküleri bulunmaktadır. Otağ TV adında bir televizyon kanalı, Kozan FM ve Sis FM adında da iki radyosu bulunmaktadır. 7 adet yerel gazetesi bulunan Kozan, İnternet haberciliğinde birçok ilden ileri durumdadır. Eğitimde de oldukça iyi olan Kozan'ın okuryazarlık oranı birçok ilçeden yüksektir. İlçede Çukurova Üniversitesi'ne bağlı yüksekokul mevcuttur. İlçeye 4 yıllık fakülte kurulmuştur. Ekonomide de yükselen güç olan Kozan'da *[[Kozan Organize Sanayi Bölgesi]]* bulunmaktadır. Türkiye'nin birçok yerinde Kozan'dan göç etmiş olanların kurmuş olduğu, Kozan adını taşıyan yerleşim yerleri de mevcuttur (Kozanlı, Kulu, Kozanlı, Soma, Kozan, Çandır, Kozan, Serik, Hacılar vb).

## Etimoloji
Şehrin bilinen en eski ismi *Sis* veya Siski'dir. Roma kontrolü altında şehre *Flavias* veya *Flaviopolis* denilmiştir. Bizans döneminde ise şehrin eski Yunanca ismi olan Sision (Σίσιον) yaygınlık kazanmıştır. Ermenicede şehre *Sis* (Սիս) veya *Sissu* denilmiştir. Şehre *Kozan* (Osmanlıca: قوزان) isminin verilmesi, aslen Gaziantep'in Kozan köyü kökenli Kozanoğlu Hanedanı'na (1689-1865) dayanmaktadır.

Kozan adı eski Türkçede aynı zamanda bazı boyların totemi olan “Yaban Tavşanı” (İng. jack Rabbit, Hare) anlamına gelir. Genellikle Ogur Türkçesinde çok eskiden kullanılan “Ksoran” biçiminin, Ogur-Oğuz değişimiyle yani –r ve –s/z değişimiyle “Kozan” şeklini almasıyla oluşmuştur. Diğer Kuzey Türkçelerinde çoğunlukla “Kıyan-Kuyan-Koyon-Köyön-Kodan-koygun” biçiminde görülen bu kelime Türkiye'de Orta Anadolu'da “Göcen-Gocen-Gozan” biçiminde fakat “Yaban Tavşanı Yavrusu” anlamında kullanılır. Orta Çağ'dan önce kaydı yoktur fakat kesinlikle iki nedenden dolayı daha eskidir. 1- bazı kuzey-doğu formları çok eski bir biçimi olan *Koḏan (Kozan) şeklindedir. 2- *Kuyan kelimesi Çuvaşca'daki (Ogur) eski *X/Ksoran biçiminin daha yeni bir formunun oldukça eski bir kanıtıdır ki burada –r ve -ḏ yani –s/z değişiminden dolayı *Koḏan (Kozan) biçimini alır. Diğer formları ise; Teleüt: Koyon/Köyön, Khakas: Kozan/Xozan, Tuva: Kodan/Koygun, Türkmen: Tawşan/ Dawuşğan, Bulgar: Tawşan ve Kıyan/Kuyan, biçimindedir. Ayrıca; Eski Uygurcada (8. yüzyıl): Koyan/koyun, Çağataycada PdC: Koyan, Harezm'de: koyan, Codex Cumanicus'ta: Koyan, Biruni'de: Tuşkan, Kaşgarlı'da: Tavyişgan, «Imennik» Yıl 866 (Bul): Dvansh, Dovshon, Tatar: Kuyan, Taushan ve Karaçay-Balkar: K'on, olarak kayıtlıdır. Modern lehçelerde ise; Başkurd: kuyan, Nogay: Koyan, Kazak: Koyan, Kırgız: Koyon, Karakalpak: koyan, Altay: koyon / köyön, Leb (Lop/Karluk): koyon / köyön, Koyb: kozan, Sakha: Kozan, Şor: Kozan, Hakas: Hozan ve bazı orta kuzey, orta güney ve kuzey batı lehçelerinde koyan vb. biçimlerdedir.

## Nüfus
1893 yılında Osmanlı Devleti tarafından yapılan nüfus sayımına göre Sis (Kozan) kazasının nüfusu 32.507 kişidir. Bunun %56'sı Müslümanlardan (çoğunluğu Türk), %43'ü Gayrimüslimlerden (çoğunluğu Ermeni) oluşmaktaydı. Kazada 18.338 Türk (Müslüman), 14.026 Ermeni, 56 Katolik ve 87 Protestan yaşamaktaydı. Aynı yılda Kozan sancağının toplam nüfusu 84.312 idi. Bunlardan 55.269 (%66) Müslüman ve 29.043 (%34) gayrimüslim idi.

İlçenin nüfusu 31 Aralık 2020 tarihinde açıklanan ADNKS kesin sonuçlarına göre 132.974'tür.

Kozan ilçe merkezi ve köylerin tamamı Müslüman Türklerden oluşmaktadır, etnik yapıda farklılık yoktur. Ancak az sayıda Balkan Göçmeni bulunur. İlçenin bugünkü görünümde dış savaşlar sırasındaki dış göçler etkilidir. Özellikle Aydın-Söke, Musul-Kerkük ve Bulgaristan ve Makedonya göçmenleriyle yerli Halk olan Varsak, Sırkıntılı Karakeçili, Sarıkeçili Türkleriyle beraber bölgedeki Türk nüfusunu oluşturur. Türklerden ayrı olarak Toros Arapı denen Arap ırkı Torosların eteklerinde yaşarlar.

## Mahalleler

Kozan'ın 103 mahallesinin 18'i merkezde bulunmaktadır. Merkez mahallelerinde 90.908 kişi (%69,7) yaşamaktadır. En uzak mahallesi ise 79&nbsp;km uzaklıktaki **Y.Keçili**'dir. Merkez mahalleleri dışında nüfusu en fazla olan mahalle, 1.540 kişi ile **Hamam**'dır. Kozan'nın nüfusu 2017 yılında %0,36 kişi artmıştır.

**Kozan ilçesinin mahallelerinin ilçeye uzaklığı, rakımı ve nüfusu**

 Km, **Cumhuriyet** Mahallesi'nde bulunan kaymakamlığa olan uzaklıktır.

## Belediye başkanları
* Mustafa Atlı (2024-günümüz) Milliyetçi Hareket Partisi
* Kazım Özgan (2019-2024) Saadet Partisi
* Musa Öztürk (2014-2019) Milliyetçi Hareket Partisi
* Kazım Özgan (2004-2014; 2 dönem) AK Parti
* Mehmet Açıkgöz (1994-2004; 2 Dönem) Milliyetçi Hareket Partisi
* Mustafa Azgın (1977-1980 / 1989-1994; 2 Dönem)
* Ersan Arıkan (1984-1989) Anavatan Partisi
* A. Kuddusi Çalatlı (1980-1984)
* Mustafa Azgın (1977-1980) Cumhuriyet Halk Partisi
* Hasan Basri Demirci (1963-1977) Adalet Partisi

## Coğrafi konum

## Kardeş şehirler
*  Kadirli, Türkiye
*  Kozanlı, Kulu, Türkiye
*  Beyoğlu, Türkiye
*  Beypazarı, Türkiye
*  Yumurtalık, Adana, Türkiye
*  Frankfurt, Almanya

## Ayrıca bakınız
* Kozan Barajı
* Kozanspor
* Anavarza
* Anavarza Kalesi
* Hoşkadem Camii
* Kozan Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti
* Kozan Katliamı
* Kozan Sancağı
* İsmet Atlı Stadı
* Kozan Spor Salonu
* Kozan Organize Sanayi Bölgesi
* Kilikya Ermeni Krallığı
* 1268 Kilikya depremi
* Kozanoğlu
* Karabucak Savunması
* Horzum Yaylası

## Galeri

Anavarza Kalesinden Kilikya Görünümü.JPG|Anavarza Kalesi'nden
Anavarza'dan Kilikya şehri.JPG|Anavarza Kalesi'nden
Anazarbus clikya west gate and anvarza castle.JPG|Kilikya kenti batı kapısından Anavarza Kalesi
Anavarza Kalesi.JPG|Kilikya kenti batı kapısından Anavarza Kalesi
Armenianmeds.gif|1199-1375 tarihleri arasında Kilikya Ermeni Krallığı
Siscapital.jpg|Kilikya Başkenti Kozan (Sis)
Ağzıkaraca köyü şehitliği onur mutlay (1).jpg|Kozan Katliamı/Ağzıkaraca Köyü Şehitliği
Kozan Kalesinden Kozan.jpeg|Kozan Kalesinden, Kozan (1)
Adana Vilayet — Memalik-i Mahruse-i Shahane-ye Mahsus Mukemmel ve Mufassal Atlas (1907).jpg|Kozan Sancağı (1907)
Road D815, Kozan - Adana 02.JPG|Adana-Sivas Karayolu, Durmuşlu Köyü-Kozan
Kozan Kalesi, Kozan 12.JPG|Kozan Kalesi'nden, Kozan (2)
2Walls View, Kozan Castle 02.JPG|Kozan Kalesi girişi
Arıkan Konağı, Kozan - Adana 03.JPG|Arıkan Konağı
Atatürk Parkı, Kozan.JPG|Atatürk Parkı
City view, Kozan 07.JPG|Kozan Genel Görünüm
City view, Kozan 02.JPG|Kozan Genel Görünüm (2)
City view, Kozan 06.JPG|Kozan Genel Görünüm (3)
Ciğer Kebabı, Kozan 05.JPG|Ciğer Kebabı
Local Orange Variety of Kozan - Kozan Yerli Portakal 04.jpg|Kozan'ın sembolü Kozan portakalı
Castle Bucak - Bucak Kalesi.jpg|Bucak Kalesi
Arıkan Konağı, Kozan - Adana 04.JPG|Arıkan Konağı (2)
Kozan Barajı, Kozan - Adana 03.JPG|Kozan Barajı
Kozan Barajı, Kozan - Adana 02.jpg|Kozan Barajı (2)
Gedikli, Kozan 01.JPG|Kozan Barajı (3)
Kilgen Stream - Kozan, Adana 01.JPG|Kilgen Çayı
Kilgen Çayı - Kozan, Adana 01.JPG|Kilgen Çayı (2)
Kilgen Çayı - Kozan, Adana 03.JPG|Kilgen Çayı (3)
Anavarza Castle.jpg|Anavarza Kalesi


## Dış bağlantılar
* YerelNET
* Kozan Kaymakamlığı
* Kozan Belediyesi 

## Notlar

## Kaynakça