Nikolay Basov

**Nikolay Gennadiyevich Basov** (; d. 14 Aralık 1922 – ö. 1 Temmuz 2001), Sovyet fizikçi ve eğitmendir. Lazer ve maser'in gelişmesini sağlayan kuantum optiği alanındaki temel çalışmalarından dolayı, Basov 1964 yılında Nobel Fizik Ödülünü Alexander Prokhorov ve Charles Hard Townes ile paylaştı.

## Gençliği
Basov, günümüzde Lipetsk Oblastına bağlı olan Usman şehrinde 1922 yılında doğdu. 1941 yılında Voronej'de okulunu bitirdi ve askerliğini Kuibyshev Askeri Tıp Akademisi'nde yaptı. 1943 yılında akademiden ayrıldı ve Kızıl Ordu da görev yaptı. II. Dünya Savaşı'na günümüzde Ukrayna sınırlarında olan bölgede katıldı.

## Profesyonel kariyeri
Basov, 1950 yılında Ulusal Nükleer Araştırmalar Üniversitesi'nden (MEPhI) mezun oldu. Daha sonra Lebedev Fizik Enstitüsü'nde (LPI) çalıştı. Burada, 1953 yılında PhD'ye eşdeğer olan *[[kandidat]]* lisansını yaptı ve 1956 yılında *Bilim Doktoru* derecesini aldı. 1973-1988 yılları arasında LPI'nın rektörlüğünü yaptı. 1966 yılında Sovyetler Birliği Bilim Akademisine seçildi. 1967 yılında, Presidium of the Academy'nin bir üyesi olarak seçildi ve 1990 yılına kadar başkanı olarak görev yaptı. Münih Uluslararası Bilim Akademisinin onursal başkanı olarak seçildi. 2001'deki ölümüne kadar LPI'daki kuantum radyofizik laboratuvarının başında bulundu.

### Füze savunması
Basov'a 1964'te Nobel Ödülü kazandıran, lazer ve maser'in geliştirilmesine yaptığı katkılar, yeni füze savunma girişimlerine yol açtı.

## Politika
1951 yılında politikaya girdi ve 1974 Sovyetler Birliği parlamentosunun bir üyesi oldu. Amerika Birleşik Devletleri başkanı Ronald Reagan'ın 1983'te Stratejik Savunma Girişimi üzerine yaptığı konuşma üzerine, Basov, New York Times gazetesind diğer Sovyet bilim adamlarıyla birlikte bu girişimin kınanması üzerine bir mektup imzaladı. 1985'te Sovyetler Birliği'nin SDI'nin ABD'yle yaptığı teklifleri eşleştirebileceğini ilan etti.

## Kitapları
*N. G. Basov, K. A. Brueckner (Genel Yayın Yönetmeni), S. W. Haan, C. Yamanaka. *Atalet Sıkıştırma Füzyonu*, 1992, Amerikan Fizik Enstitüsü tarafından yayınlanan Fizik serilerinde Araştırma Eğilimleri (günümüzde Springer, New York). .
*V. Stefan and N. G. Basov (Editörler). *Yarı İletken Bilim ve Teknoloji*, 1. kitap yarı iletken Lazerler. (Stefan Üniversitesi Serisi) (kitap), 1999. .
*V. Stefan and N. G. Basov (Editörler). *Yarı İletken Bilim ve Teknoloji*, 2. kitap: Quantum Dots ve Quantum Wells. (Stefan University Serisi) (kitap), 1999. .

## Ödülleri
* Lenin Ödülü (1959)
* Nobel Fizik Ödülü (1964, Kuantum elektroniği alanındaki öncü çalışmalarından dolayı)
* Sosyalist Emek Kahramanı Madalyası — iki kez (1969, 1982)
* Çekoslovakya Bilim Akademisi Altın Madalyası (1975)
* A. Volta Altın Madalyası (1977)
* Kalinga Ödülü (1986)
* Sovyetler Birliği Devlet Ödülü (1989)
* Lomonosov Büyük Altın Madalyası, Moskova Devlet Üniversitesi (1990)
* Lenin Nişanı – beş kez
* Vatan İçin Hizmet Nişanı, 2. sınıf
* Vatanseverlik Savaşı Nişanı, 2. sınıf

## Ayrıca bakınız
*Eksimer lazer
*Maser
*Aleksandr Prohorov

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
*Basov'un mezarı
*Detaylı biyografi 
*Biyografi  from the *[[Nobel Foundation]]*.
* Oral History interview transcript with Nikolay Basov 14 September 1984, American Institute of Physics, Niels Bohr Library and Archives