kulupu jan Mon

**kulupu jan Mon**  li kulupu jan tan ma Asija pi open suno anpa.

## ma
jan mute pi kulupu Mon li lon ma Asija. 

* sike suno 2000 la jan ~2777039 li lon ma Sonko. 
* sike suno 2019 la jan 1393547 li lon ma Wije. 
* sike suno 2015 la jan 595028 li lon ma Lajo.
** mute la ona li lon ma Lajo sewi.
* sike suno 2015 la jan 250070 li lon ma Tawi.

jan mute li lon ma ante kin.

* sike suno 2019 la jan 327000 li lon ma Mewika.
** mute la ona li lon ma Kaliponja li lon ma Minisota li lon ma Wikansen.
* sike suno 1999 la jan 4000 li lon ma Alensina.
* sike suno 2011 la jan 3438 li lon ma Oselija.
* sike suno 1999 la jan 600 li lon ma Kanata.

## kulupu

kulupu mute li lon kulupu Mon.

* 
* 
* 
*  

nimi pi kulupu ni li kama tan len ona. kulupu Mon Ta la meli li jo e len walo lon tenpo namako. kulupu Mon Len la meli li jo e len laso. kulupu Mon Tu la jan li jo e len pimeja. kulupu Mon Owa la jan li jo e len pi kule mute.

kulupu Mon Ta en kulupu Mon Len li suli lon ma Mewika lon ma Asija.

lon toki Inli la nimi pi kulupu ale ni li "Hmong." sitelen "hm" li sitelen pi kalama /m̥/. kalama ni li lon open pi nimi "Hmoob Dawb" (kulupu Mon Ta). taso, kulupu Mon ale ala li jo e kalama ni. open pi nimi "Moob Leeg" (kulupu Mon Len) li /m/. ni la, nimi "Hmong" li toki ala e kulupu Mon Len. taso, jan li wile toki e kulupu ale la tenpo mute la ona li kepeken nimi "Hmong." ni li ike tawa jan mute pi kulupu Mon Len.

## tenpo pini

ma open pi kulupu Mon la jan mute li pilin ante. ona li ken ma Po li ken ma Monko li ken ma Sonko. taso jan li sona pona e ni: ona li kama lon ma Sonko. taso tenpo suli nanpa 18 la ona li kama utala e jan pi ma Sonko. kulupu Sonko li suli a. kulupu Mon li lili. ni la kulupu Sonko li anpa e kulupu Mon. ona li weka e lipu pi kulupu Mon e sitelen pi kulupu Mon. ni la sona mute pi kulupu Mon li weka. kulupu Sonko li lawa ike e jan pi kulupu Mon. lawa ona li ni: 

* jan pi kulupu Mon o sitelen ala e toki ona.
** jan pi kulupu Mon li awen sitelen e toki ona kepeken linja lon len ona. ni la kulupu Sonko li sona ala e ni: linja ni li sitelen e toki. ona li pilin e ni: linja ni li len taso.
* jan pi kulupu Mon o pali ala e ijo pi nasin sewi ona.
* jan pi kulupu Mon o pali. ona li kama ala e mani tan pali ni. ona li wile ala pali la ona o awen pali.

taso, jan mute li tawa tan lawa ike ni. ona li tawa ma Lajo li tawa ma Wije li tawa ma Tawi li tawa ma poka ante. jan mute li tawa ma Lajo. ona li pali e tomo li kama e kasi. ona li jo ala e mani mute. ona li sitelen ala e toki ona. ona li pana e sona pi tenpo pini ona kepeken toki uta taso. taso tenpo kama la jan li kama sitelen e ona kepeken sitelen Lasina kepeken sitelen Pa A Mon.

tenpo suli nanpa 20 la ma Kanse li kama lawa e ma Lajo. ona li lawa ike e ona. lawa ona la jan ale pi kulupu Mon o pana e mani tawa lawa. taso jan ni li jo ala e mani mute. ona li jo ala e mani la ona o pana e kasi moku ona. ona li jo ala e kasi la ona o pana e jan lili ona. kin la ona o pali. lawa li pana ala e mani tawa ona tan pali ni. lawa ni li ike suli tawa jan pi kulupu Mon. ni la ona li kama utala e ona. ona li utala pona, taso pini la ma Kanse li anpa e ona lon sike suno 1920. taso, ma Kanse li weka tan ma pi kulupu Mon. lawa ona li pini.

lon sike suno 1960 la ma Mewika li utala e ma Wije tan ni: nasin pi ma Wije li nasin pi pali kulupu. ma Wije li wile e ni: nasin ni li kama lon ma Lajo. taso ma Mewika li wile ala lon ma Lajo. ni la jan pi kulupu Mon li utala e nasin ni lon ma Lajo. kin la jan pi kulupu Mon li utala lon ma Wije. jan mute pi kulupu Mon li kama moli tan utala ni. utala li pini la jan 75000-150000 pi kulupu Mon li moli.

utala ni li pini la jan mute pi kulupu Mon li tawa ma ante lon ma Amelika lon ma Elopa. taso jan mute li awen lon ma Asija kin.