open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
jan Ewi Peseli

li jan musi tan ma Mewika. ona li kama lon tenpo sike suno nanpa 1935 li moli tan pakala pilin lon tenpo sike suno nanpa 1977.

## jan Ewi lili

mama pi jan Ewi li jan pi mani lili. ona mute li lon ma tomo Tupelo. mama mije sona li tan ma Sukosi. mama meli sona li tan ma Amelika.

jan Ewi lili li olin mute e mama ona. mama pi jan Ewi li jan nasin sewi li tawa ma nasin sewi lon tenpo ale. jan Ewi lili li kama sona e kalama musi lon ma nasin sewi.

tenpo sike suno nanpa luka tu wan pi jan Ewi, la mama li pana tawa jan Ewi e ilo kalama musi lili. jan Ewi lili li musi mute kepeken ilo kalama musi.

ma tomo mama li ike tawa mama. tan ni ona ale li tawa ma tomo Menpi.

## jan Ewi li kama suli
tenpo ni: jan Ewi li kama sona lon ma sona, la ona li kute e kalama musi pi jan pimeja li tawa kulupu pi jan pimeja. ni li ike tawa jan mute tan ni: jan walo en jan pimeja li awen tu lon Amelika lon tenpo ni.

jan sona lawa li toki tawa jan Ewi e ni: jan Ewi li ken ala kalama musi. taso jan Ewi li kalama musi lon kalama musi utala pi jan pi kama sona. jan Ewi li utala pona.

## jan pi kalama musi

jan Ewi li kalama musi kepeken toki kalama en ilo kalama musi pi poki linja. kalama musi ona li pona tawa jan pi mute suli. jan mute pi kalama musi li sona e kalama musi pi jan Ewi li musi sama. kalama musi pi jan Ewi li kama e kalama musi nimi kiwen. sike pi kalama musi li kama e mani mute. tan ni ale, jan mute li nimi e ona sama ni: "jan lawa pi kalama musi kiwen".

jan Ewi li kalama musi, la ona li tawa musi sama ni: ona li tawa sike e poka li tawa nasa e noka. ni li pona tawa jan pi mute suli. taso ni li ike tawa jan ijo tan ni: ona li sama unpa.

len musi pi jan Ewi li lukin kule en nasa. linja lawa ona li lukin nasa sin. ni li pona tawa jan pi mute suli. taso ni li ike tawa jan ijo. ona li toki e ni: jan Ewi li nasa ike e jan lili.

## jan pi sitelen tawa

ni li pona tawa jan lawa pi sitelen tawa: kalama musi pi Jan Ewi li tawa jan mute. sitelen tawa pi jan Ewi li ken pali e mani mute. ona mute li toki tawa jan Ewi e ni: o kalama musi lon sitelen tawa. jan Ewi li kama jan pi sitelen tawa li pona tawa jan mute.

jan lawa mute Amelika li pilin e ni: wawa pi jan Ewi li suli. Tan ni, jan Ewi li toki lon sitelen tawa e ni: Amelika li pona li suli.

## pini

jan Ewi li jan pi mani mute. ona en meli ona li lon tomo suli. jan Ewi li tawa tomo telo, taso li kama ala. meli pi jan Ewi li tawa tomo telo li lukin e ni: jan Ewi li moli. jan pi pona sijelo li toki e ni: jan Ewi li moli tan pakala pilin.

## jan Ewi li moli ala moli?
jan ijo li pilin e ni: jan Ewi li moli ala, taso li lon ma pi sona ala. jan ijo li toki e ni: mi lukin e jan Ewi! jan mute li pilin e ni: toki ni li nasa.
jan Jan Silesen

li jan pi kalama musi. ona li pali e kalama musi pi pona mute.

tenpo 1970 la ona li kama sike e suno li kama lon tan mama ona. tenpo mama ona li kama jo e jan Jan Silesen la ona li lon ma Kanse.

tenpo lili la ona li pali e kalama musi ni tawa sitelen tawa. jan mute li sona e jan Jan Silesen tan ni: ona li pali e kalama musi tawa sitelen tawa Ameli.

ona li ken pali e kalama musi kepeken kalama musi ilo mute. ona li kepeken kalama musi ilo kute e kalama musi ilo pi linja mute.

## kalama musi ona pi sitelen tawa
sitelen tawa li jo e kalama musi ona li sitelen tawa ni:
* "jan Ameli". (toki Kanse la nimi pi sitelen tawa ni li nimi Ameliè).
* "jan Lenin o tawa pona!". (toki Inli la nimi pi sitelen tawa ni li nimi "Good bye, Lenin!").
* "jan Tabali". (toki Kanse la nimi pi sitelen tawa ni li nimi "Tabarly").
* "CICLO, tenpo pini mute la tawa li lon". (toki Epanja la nimi pi sitelen tawa ni li nimi "CICLO, érase una vez un viaje.")
jan Juliju Kesali

li jan lawa pi jan utala pi ma Loma li jan lawa pi ma Loma. utala pi ma Loma en ma Kalija la jan Kesali li pakala li anpa e . jan Kesali la utala insa pi ma Loma li lon. utala ni la jan Kesali li pakala li anpa li moli e jan kulupu Opima (*toki Lasina la nimi Optimas)* la jan Kesali li lawa e ma Loma. taso jan kulupu pi nasin lawa pi ma Loma li moli e jan Kesali kepeken ilo kipisi. lon wile moli pi jan Juliju Kesali, ona li mama e jan Okuse.

## utala pi ma Kalija
open pi utala ni li lon sike suno nanpa 58 BCE la, kulupu utala pi ma Loma li utala e jan pi ma Kalija li lanpan e ma ale lon ma Kalija. jan Juliju Kesali en jan Labinu (jan pona pi jan Juliju Kesali) li lawa pi utala ni. utala ni li pini lon sike suno 50 BCE. sewi suli li utala pi ma tomo Alesija. lon utala ni la, jan Juliju Kesali li anpa e .
## utala insa pi ma Loma
### utala lon ma Masu
## lawa pi jan Juliju Kesali
### nasin tenpo pi jan Juliju Kesali
### moli pi jan Juliju Kesali

## tan sona

## lipu ante
*Julius Caesar - kulupu pi sitelen tawa tan jan Historia Civilis lon ilo Jutu
kulupu Jejusi

li kulupu jan tan kulupu Isale tan kulupu Iwisi. nasin sewi kulupu li nasin sewi Jajasi. jan pi kulupu ni li kute mute e nasin ni. jan ante li kute ala e ona.

kulupu mute li lon kulupu Isale li kama wan lon kulupu Jejusi. nimi kulupu li tan nimi pi ma Jejusi lon ma Isale. 

jan pi kulupu Jejusi li lon ma mute. ona li mute lon ma Isale lon ma Mewika.

kulupu Jejusi li ike tawa jan mute. jan ni li ike e ona li pakala e ona li moli e ona.

jan pi kulupu Jejusi li kepeken toki ante mute. toki Iwisi en toki Alamaja li toki pi lipu Tanaka. tenpo pini la, toki Iwisi li kama toki moli. taso toki Iwisi li kama suli sin lon ma Isale. toki ante pi jan pi kulupu Jejusi li toki Isisi, li toki Lasino, li toki ante mute.

## jan suli pi kulupu Jejusi
* jan Ape Ansan
* jan Jesu
* jan Ka Maku
* jan Sameno
jan Kajekosu Sapusi Sowapi

**jan Kajekosu Sapusi Sowapi **(toki Inli: *Kaikhosru Shapurji Sorabji*) li jan pi kalama musi tan ma Inli. tenpo sike nanpa 1892 la, ona li kama lon lon ma tomo Lanten. mama ona li jan Sapusi Sowapi li jan Matelin Osi. ona li pana e nimi Lijon Toti Sowapi tawa ona. taso, ona li ante e nimi ona.

ona li sitelen e kalama musi li kepeken ilo kalama pimeja walo. ni li kalama musi suli ona:
* 
* 
* 
tenpo sike nanpa 1936 la, ona li kama pini pana e kalama ona tawa jan mute pi tenpo sama li kama pana e kalama lon lipu taso. kin la ona li kama toki e ni: jan ale o kalama ala e kalama ona tawa jan pi tenpo sama. tenpo mute la, ona li lon ala poka pi jan ante. ona li kepeken tenpo ni tawa pali pi kalama musi sin. tenpo sike nanpa 1976 la, ona li kama e ni: sin la, jan ante li ken kalama e kalama ona. tenpo sike nanpa 1988 la, ona li moli.
jan Kamala Ewi

li jan lawa nanpa tu pi ma Mewika lon tenpo pi jan lawa So Paten. ona li meli lawa nanpa tu pi ma Mewika lon tenpo nanpa wan. jan lawa nanpa wan ona li jan So Paten.

ona li kama lon . ona li tan  pi ma Kaliponija. ona li tawa tomo sona suli Awa pi ma tomo Wasinton li tawa tomo sona suli pi ma Kaliponija.

mama meli ona li jan Samala Kopalan Ewi. ona li jan pi ma Mewika tan ma Palata. mama mije ona li jan Tana Ewi. ona li jan pi ma Mewika tan ma Sameka.

mije ona li jan Ta Enka. ona li mije pi meli lawa nanpa tu lon tenpo nanpa wan lon ma Mewika.

jan So Paten li weka tan wile lawa sin la jan Kamala Ewi li alasa e ni: ona li kama jan lawa sin.

## tan sona
jan Elototo

li jan sitelen tan ma Elena pi tenpo . ona li sitelen e toki pi tenpo pini.

## lipu ante
* lipu "sona wile" tan jan Elototo lon toki pona
jan Ilan Ma

li jan esun li mama pi kulupu esun. ona li jo e mani Tala pi ma Mewika nanpa 224 000 000 000.

ona li pali e  e , li jan lawa pi , li mama e  e  lon poka pi mama ante.

tenpo pini lili la, ona li kama jo e . kulupu ni la, ona li ante e nimi ona. ona li pana e nimi X tawa ilo ni.

wile pi jan lawa pi tenpo sike 2024 la, ona li pilin pona tawa jan Tana Tan, li pana e mani mute tawa ona.
jan Kin Soni

li lawa e ma Soson lon tenpo pini. mama ona li jan Kin Isan li jan Kin Sonsu. jan Kin Soni li moli la, lili ona jan Kin Sonun li kama lawa.

## jan lili
*
*
*jan Kin Sonun
*
*
jan Lase

jan Lase li jan pi pali lipu tan ma Sonko. toki Sonko la  nimi ona li 老子 (Laozi) li 李耳. nimi ni li sitelen e ni: jan sona pi tenpo sike mute mute.  lipu ona li lipu lawa tawa nasin sewi nasin pona. nimi tawa lipu ni li lipu Totesin. jan sona li sona lili mute tawa ona. ken la ona li pana sona e jan Konse. jan mute li pilin e ni: ona li jan sewi.

tenpo pi *nasin 100 pi ma Sonko* la jan Lase li lon. ona li kama lon la nimi ona li jan Lijalu. *ma Tu <small>([[toki Sonko]] la: 楚)</small>* la ona li kama lon.
jan Makokan

li jan pi sona toki tan ma Mewika. ona li mama pi toki Sinan li mama pi .

sona toki la, jan Makokan li kama sona e toki pi kulupu jan nanpa wan pi ma Amelika. tenpo sike nanpa 1970 la, ona li kama jo e  pi sona toki tan . tenpo sike nanpa 1977 la, ona li sitelen e lipu sona suli tawa nasin lawa nimi pi toki  tawa  pi .

## tan sona
jan Makuwe

**jan Makuwe** li mije li lon ma Kanata. toki pona li pona mute tawa ona. ona li kama sona e toki Epelanto. ona li pali e sitelen pona pi jan Makuwe.
jan Make Sason

**jan Make Sose Sason** li jan pi kalama musi en tawa musi tan ma Mewika. sitelen pi kalama musi ona li pona mute tawa jan mute. sitelen pi kalama musi pi jan ante li pona lili tawa jan mute. 

jan mute tan kulupu mama sama pi jan Make li jan pi kalama musi. 

tenpo sike suno 2009 la jan Make Sason li moli tan ni: jan sona sijelo ona li pana e ilo lape wawa tawa ona.
jan Mimoku

**jan Mimoku** li jan pi toki pona li jan pi toki Epelanto li jan pi ma Netelan. toki Netelan la nimi ona li **Joop Kiefte** anu **Abel Johannes Kiefte**. nimi ante pi jan Mimoku li LaPingvino lon toki Epelanto. tenpo sike 1989 la ona li kama lon. ona li lon nasin sewi Pawa.

ona li sona pona e toki Epelanto. toki pona li pona tawa jan Mimoku. tenpo pini la jan Mimoku li lawa e kulupu pi toki pona lon lipu Jaku. ona li mama pi kulupu suli "toki pona" lon lipu Pepu.

jan Mimoku li pali e nasin sitelen sin pi toki pona lon tenpo sike 2006 li pana e nimi "sitelen pona" tawa nasin sitelen ni. jan Sonja li pali e nasin sitelen ona la ona li toki e ni tawa jan Mimoku: mi ken ala ken kepeken nimi "sitelen pona"? jan Mimoku li toki e ni: sina ken.

## lipu ante

*lipu "" lon lipu Wikipesija pi toki Epelanto
jan Kankunijeso

**jan Kankunijeso** li mama li jan lawa pi ma Tajome lon ma Apika tan tenpo pini. tenpo ni la, ma ni li lon ma Penin. sina toki e toki ona la, nimi ona li *Ganye Hessou*. tenpo ni la, jan li sona lili e ni.
jan Sin Kupa

li jan suli pi poki kalama. ona li tan ma Mewika. mama mije ona li tan ma Posuka. ona li pali e kalama musi Sasu.
jan Misali

li jan pi toki pona li pali e sitelen tawa. ona li tan ma Mewika. ona li tonsi (kon pi nasin tu ala). ona li wile ala e unpa. ona li wile ala e jan olin. ona li jo e lawa kule (ASD).

ona li pana e sitelen tawa lon ilo Jutu. ona li pali e sitelen tawa pi toki sin. sitelen mute li lon la nimi pi kulupu sitelen ni li *"Conlang Critic"*. ona la ona li toki e pona pi toki sin e ike ona. ona la toki pona li toki sin nanpa wan.

ona li pali e sitelen tawa *[https://www.youtube.com/playlist?list=PLuYLhuXt4HrQIv3xnDxZqRaLfmxB2U5rJ 12 Days of sona pi toki pona]*. jan mute li kama sona e toki pona kepeken ona.

ona li pali e sitelen tawa pi ijo ante kin. ijo ni wan li musi *Hangman*.

ona li toki e ni: nasin nanpa pi nanpa luka wan li pona mute.

## lipu ante

* sitelen tawa pi jan Misali (pi)
* kalama musi pi jan Misali
jan Piki Nise

li tan ma tomo Röcken lon ma Tosi. kalama musi en sona ali li pona tawa ona.

jan Nise li pilin e ni: nasin sewi Kolisu li wawa ala li wile e ma ante taso. sewi li pona tawa jan pi nasin sewi Kolisu. ona li weka e ijo ike. ni li ike. mi mute li wile ala wile e ijo ike? jan li wawa ala. jan li wile ala e ijo ike. tenpo ni li pona li ike li pakala! ijo ike li ali. ijo pona li ali kin. ijo ike li kama e ni: mi mute li pali mute. ijo pona kin li kama e ni. ijo ike en ijo pona li pona tawa jan.
jan Ota Jukijo

li jan sitelen tan ma Nijon. jan mute li sona ona tan ni: ona li mama pi sitelen pi weka tomo pi kulupu ISO. ona li pali e toki Lokoso kin.


ijo:PublicInformationSymbol EmergencyExit.svg|sitelen pi weka tomo pi kulupu ISO
jan Osiseju

tenpo pini la **jan Osiseju** (toki Elena *Ὀδυσσεύς*, toki Lasina *Odysseus*) li jan lawa pi ma Itaka (ma Elena). ona li mije pi jan Penelo. ona li mama pi jan Telemasu.
jan No Mujon

**jan No Mujon ** li mije li jan lawa nanpa luka luka luka wan pi ma Anku. toki ona la nimi ona li 노무현. awen lon sike suno 1946 ma tomo Kime lon ma Kijensan Nanto. tawa lon kulupu Uli. nasin sewi Kolisu nimi li *Iustinus*. ona li moli lon sike suno 2009.

## ante
*jan Simin : 유시민
*jan Esan : 이해찬
*jan Mijonsu : 한명숙
*jan Jansu : 권양숙
*jan Jonsan : 김영삼
*jan Tesun : 김대중
*jan Sewin : 문재인
*jan Tonjon : 정동영
*jan Sekijun : 정세균
jan Puta

li mama pi nasin sewi Puta. tawa sona pi kulupu ona la jan lawa pi ma Kapilatu li mama e ona. tenpo open la, ona li .
jan Wi Sen

li jan pi kalama musi. tenpo mama la, nimi ona li nimi . ona li pali e kalama musi ni: "Superfreak" en "You and I" en "Give It to Me Baby" en "Cold Blooded" en "17".

## lipu ante
* lipu lawa pi jan Wiki Seme
jan Sameno

li mama pi toki Epelanto.

ona li jan pi kulupu Jejuta li kama lon ma Posuka lon . tenpo mute la ona li lon ma tomo Wasawa. tenpo pi jan Sameno la ma Losi li lawa lon wan ni pi ma Posuka.

jan pi kulupu Jejuta en jan pi ma Tosi en jan pi ma Posuka en jan pi ma Losi li lon ma tomo Pijawiso li toki e toki mute. jan li utala e jan pi toki ante. jan Sameno li pilin e ni: jan li toki e toki ante la jan li utala. jan Sameno li wile pali e toki tawa jan ale tan ni: ona li wile weka e utala.
jan Oto Tome

li jan pi sona kasi li jan sitelen li jan pona.

## sona pi lon en pali ona
tenpo sike 1862 la jan Oto li jo e sona lawa tan kasi pi namako moli. tenpo 1872 la ona li jo e sike kiwen tan ni: ona li awen e jan pakala pi utala pi ma Kanse en ma Pusija (*Prussia*). 1876 la ona li kama jan lawa pi tomo sona. 1880 la ona li kama jan lawa pi tomo sona lawa. 1882 la ona li kama jan sona.

1887 la ona li pali e tomo sona kasi. 1912 la kasi mute mute mute mute (1'400'000) li lon tomo ni. ni li pona tawa jan, tawa tomo sona. 1910 la tomo ni li kama lili. 1914 la ona li open lon tomo Pola (*Flora*).
jan li sona pona e ona kepeken lipu ona pi sona kasi pi kasi pi ma Tosi en ma Esalasi en ma Suwasi pi kepeken nimi en sitelen pi kepeken tomo sona en tomo sina* *(*Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz in Wort und Bild für Schule und Haus*). lipu ni li kama lon tenpo sike pi 1885.
jan So Paten

li jan lawa nanpa 46 pi ma Mewika. ona li jan pi kulupu Temokasi. ona li open lawa lon sike nanpa 2021 li pini lon sike nanpa 2025. tenpo pini la ona li jan lawa nanpa tu pi jan Pawa Opama. ni li open lon sike nanpa 2009 li pini lon sike nanpa 2017.

ona li open lon ma tomo Kenton pi ma Pensiwenja. ona li lili la ona li lon ma ma Telawe. ona li pini e kama sona lon tomo sona suli pi ma Telawe lon sike nanpa 1965. ona li pini e kama sona pi nasin lawa lon tomo sona pi ma Siwaku lon ma lili Nujo lon sike nanpa 1968.

sike nanpa 1972 la ona li anpa e jan Kele Pa li kama jan pi pali lawa lon ma Telawe. ni li open lon sike nanpa 1973 li awen tawa sike nanpa 2009. ona li alasa kama jan lawa pi ma Mewika lon sike nanpa 1988 lon sike nanpa 2008. taso ona li kama ala ni. tenpo pi alasa ni pini la jan Pawa Opama li wile e ni: jan Paten li kama lawa lon poka ona. jan Paten li lawa lon poka pi jan Opama lon sike lawa tu. 

sike nanpa 2020 la jan Paten li kama alasa sin e ni: ona li kama jan lawa pi ma Mewika. ona li alasa e ni lon poka pi jan Kamala Ewi. ona li anpa e jan lawa Tana Tan li kama jan lawa sin.

sike mun nanpa tu tu pi tenpo sike 2023 la jan Paten li open sin e alasa ni: ona li kama jan lawa sin pi ma Mewika lon tenpo sike 2024. jan mute pi kulupu Temokasi li wile e ona. taso tenpo mute pi tenpo sike 2024 la jan li kama toki mute wawa e ike ona. wile ona la jan Paten o weka tan wile lawa sin. jan Paten li kute e jan mute ni li toki e ni: ona li kama ala alasa sin e wawa lawa. toki ona sin la jan ale o wile e jan Kamala Ewi. jan Ewi o kama jan lawa sin.wile pi jan lawa li pini la, jan Tana Tan li anpa e jan Kamala Ewi li kama jan lawa sin pi ma Mewika lon tenpo sike nanpa 2025.

## kulupu mama
tenpo pini la ona li olin e jan Nelija Anta Paten. ona tu li kama wan lon olin li mama e jan Po e jan Anta e jan Najomi. pakala pi tomo tawa la jan Nelija en jan Najomi li moli. tenpo ni la meli olin pi jan Paten li jan Si Paten. ona tu li mama e jan Ali.
jan Sopija Jano

**jan Sopija Jano **(*Sofia Jannok*) li jan kalama musi. ona li jan Sami meli. ona li toki e toki Sami lete e toki Wensa e toki Inli lili. ona li kalama musi kepeken toki Sami lete en toki Inli li kalama musi e kalama musi Sami. ona li tan ma tomo Gällivare pi ma Wensa.

## sike kalama musi
jan Sopija Jano li jo e sike kalama musi tu:

*Čeaskat *(walo)

*Áššogáttis *(poka seli lili)

## kalama musi pi ''Čeaskat''
sike kalama musi Čeaskat li jo e kalama musi luka luka tu.

#*Boade Mu Mielde *(o kama poka mi)
#*Mánu Mánna *(jan lili pi lun)
#*Gáibmo *(jan nimi sama)
#*Goaskin *(waso wawa)
#*Gáhkkor *(waso lawa pimeja)
#*New Years Eve *(tenpo pimeja pi tenpo sike e suno sin)
#*Mu Moras *(pilin ike mi)
#*Liekkas *(sina seli)
#*Báhkka *(seli suli)
#*Nástecalbmi *(oko suno lili)
#*Whiter Than Snow *(walo pi ko telo lete)
#*Ija Salas *(lon luka pi tenpo pimeja)

## kalama musi pi ''Áššogáttis''
sike kalama musi Áššogáttis li jo kalama musi luka luka wan.

#*Áššogáttis* (poka seli lili)
#*Árvas *(ma lete ala poka kasi pi Árvas)
#*Liekkas *(sina seli)
#*Irene *(jan Ilene)
#*Davadát *(kon tawa tan suno)
#*Váralaš* (ona li pona li ike)
#*Sámi eatnan duodariid *(ma lete suli Sami)
#*Vuolvojávrri* (telo pi Vuolvojávrri)
#*Golle Máze* (ma tomo Máze pi kiwen jelo)
#*Vássán áiggit* (tenpo pini)
#*Dulla lulla* (kalama musi lape Dulla)
jan Tana Tan

li jan pi nasin lawa pi ma Mewika nanpa  li jan pi nasin lawa lon ma Mewika nanpa . ona li jan esun li jan pi sitelen lawa. jo ona la mani mute li lon. ona li pali e tomo mute e tomo esun pi weka mani. ona li tan ma tomo Nujo lon ma Mewika. jan pi ma Mewika li wile e jan lawa pi ma Mewika lon tenpo sike 2024 la jan Tana Tan li anpa e jan Kamala Ewi li kama jan lawa sin. sin la ona li kama lawa li pini lawa li kama kin lawa. jan mute pi ma Mewika li pilin ike tawa ona. tenpo pini la ona li open e utala esun pi ma Mewika en ma Sonko tan pona pi ma Mewika.

## wile ona
ona li jan pi kulupu Wepalikan. jan mute li toki e ni: ona li jan pi nasin ma. ona li pona li ike tawa jan mute. jan ike ona li toki e ni: ona li ike tawa jan pi ma ante. jan pona ona li toki e ni: ona li pona tawa esun li pona tawa ijo pi ma Mewika. jan Tana Tan li toki e ni: esun tan ma ante la o mani mute. esun tan ma Mewika la o mani lili. ona li wile pini e utala pi ma Ukawina en ma Lusi.

## tan sona
kulupu jan Tata

**jan Tata** (toki Losi - татары, toki Tata - татарлар) li jan lon ma Tata (Татарстан, Tatarstan). ona li toki kepeken toki Tata.
jan Pije

**jan Pije** li jan pi toki pona. ona li pali e "lipu pi jan Pije." 

tenpo pini la, jan mute li kama sona e toki pona kepeken lipu ni. taso, ona li weka e lipu ona lon tenpo suno 2020. tan seme la, ona li pali lon tenpo pini. ona li ken ala e ante ona tan ni: ona li ike tawa pali. tenpo ni la, ona li lipu sona ante pi toki pona.
jan Tokin

li jan sitelen pi toki Inli li jan pi sona toki. ona sitelen e lipu musi pi jan lili e lipu musi pi jan lawa pi sike wawa. tenpo sike 1892 pi tenpo mun wan pi tenpo suno tu wan la ona li kama lon. tenpo sike nanpa 1973 pi tenpo mun luka tu tu pi tenpo suno tu la ona li moli.

## lon pi pali ona
tenpo sike nanpa 1922 la jan Tokin li kama sitelen e lipu Simalilijon. ona li sitelen e lipu musi pi jan lili tawa jan lili tu tu ona. tenpo sike nanpa 1937 la jan Tenli Anujun li pana e lipu tawa ma.

tenpo sike nanpa 1948 la ona li pali e lipu pi jan lawa pi sike wawa. ona li pana e ona tawa kulupu pi jan Alen pi jan Unwin (*George Allen & Unwin*) la kulupu ni li wile ala pana e lipu ona tawa ma. tenpo sike nanpa 1950 la jan Tokin li tawa kulupu pi jan Kolin (*William Collins*). taso kulupu pi jan Kolin li toki e ni: "lipu sina li suli ike. sina wile weka e mute tan lipu sina." tenpo sike nanpa 1952 la jan Tokin li tawa kulupu pi jan Alen pi jan Unwin li toki tawa ona: "sina wile la mi lili e lipu mi". taso kulupu Alen en Unwin li wile ala e ni: lipu pi lawa sike pi kama lili. ona li pana e ale pi lipu ni.

tenpo sike nanpa 1960 la lipu pi lawa sike li kama tawa ma Mewika kepeken kulupu lipu Palanteni. lipu ona li kama pona mute mute.

## moli ona
tenpo sike nanpa 1972 la insa pi jan Tokin li kama ike. jan pi pona sijelo li toki e ni tawa ona: "o moku ala e telo nasa loje". 

tenpo seli pi tenpo sike nanpa 1973 la ona li tawa jan pona ona. tenpo suno ante la ona li lon esun musi pi tenpo sike lon pi meli pi jan pona pi jan Tokin. ona li moku lili e telo nasa. tenpo pimeja la ona li pilin ike. tenpo suno la ona li lon tomo pi pona sijelo. tomo ni la jan pona li lukin e lupa insa pi jan Tokin. ona li moli la ona li jo e tenpo sike 81. jan Tokin moli li lon poka pi meli ona.

## jan lili ona
jan lili pi jan Tokin li jan Kitope Tokin (*Christopher Tolkien*). jan Kitope kin li sitelen e lipu pi ma pi mama ona. jan Kitope li pana e lipu Simalilijon tawa ma.
jan Sen

**jan Sen** li mije lon ma Kanata. mama ona li tan ma Enkon. toki Inli la nimi ona li *James Wong*. toki Sonko la ona li 黃鎮永.

ona li jan pona pi jan Sonja.
jan Wilijan Sepija

anu  anu  li kama lon tenpo sike nanpa 1564 lon  li moli lon sike suno nanpa 1616 lon ma tomo sama. ma Inli la ona li sitelen e toki musi li jan pi toki musi. tenpo ni la toki musi ona li suli lon ma ale. tenpo mute la jan li musi e sitelen musi ona li sitelen tawa e ona.

jan ante mute pi sitelen musi li lili. ona li suli.

## kama
jan li sona ala e tenpo suno ni: jan Wilijan Sepija li kama lon. ona li kama jan lili Kolisu lon tenpo sike nanpa 1564. mama mije ona li jan Son Sepija, mama meli ona li jan Meli Aten li tan kulupu mama mani. tomo sona la jan Wilijan Sepija li kama sona e toki pi tenpo pini e tenpo pini e nasin kulupu pona e nasin pi sitelen musi. ni la ona li kama sona e nasin pi pali musi pi tenpo pini.

ona li suli pi sike suno 18, la ona li kama kulupu olin pi jan An Asawe. ona meli li tan kulupu mama pi pali ma. tan unpa ona jan lili mute ni li kama lon: meli lili Susana, mije lili Anne, meli lili Susi. jan Anne li jo e suli pi sike suno 11 taso, la ona li kama moli tan ijo weka.

tenpo sike nanpa 1592 la ma tomo Lontan la jan Wilijan Sepija li lon kulupu pi pali musi lon tomo pi jan lawa pi ma Inli.

## jan pi sitelen musi, jan pi pali musi, jan esun
jan Wilijan Sepija li pana e mani e sitelen musi tawa kulupu ona pi pali musi li pali musi lili lon ona. sitelen ona pi pali musi li kama pona mute tawa jan.

sike suno nanpa 1596 la jan Wilijan Sepija li kama jo e tomo pi pali musi lon poka pi jan ante. tomo ni li jo e sewi pi open ala. kepeken ni la kulupu li ken pali musi lon tenpo lete. jan pi kama pona li wile pana e mani mute.

sike suno nanpa 1599 la kulupu pi jan Wilijan Sepija li kama e tomo pi pali musi. jan Wilijan Sepija li kama jo e ona lon poka pi jan ante. kepeken ni la jan Wilijan Sepija li kama jo e mani e wawa.

## pini
sike suno nanpa 1608 la jan Wilijan Sepija li kama lon tomo lon ma tomo Lapo lon tenpo sin. ona li awen jan pona pi jan sama pi pali musi li tawa ma tomo Lantan lon tenpo mute li pana e pona tawa pali musi pi ona mute.

## pali ona
*lipu jan Anle
*lipu jan Antoniju en jan Kejopata
*lipu jan Lomejo en jan Sulije
*lipu jan lawa Lita nanpa tu wan
*lipu jan lawa Lija
*lipu jan Mape
* lipu jan Otelo
*lipu jan Tulija Sisa
*lipu Tenpe
jan esun

**jan [[esun]]** li kama jo e mani kepeken nasin ni: ona li kama jo e ijo pi esun suli kepeken mani lili li pana e ijo tawa jan li kama jo e mani mute. jan esun li lawa e esun.
jan Melani Masine

li jan pi kalama musi. tenpo suno 28 pi tenpo mun 4 pi tenpo sike 1995 la ona li kama lon. tenpo ni la ona li kin lon. linja lawa ona li jo e kule pi tu ante. 

## sona pi pali ona
tenpo sike 2012 la jan Melani li lon . sitelen tawa ni li musi utala pi kalama musi toki. ni la jan Melani li kalama e kalama musi *Toxic* pi . kalama ona la jan pilin nanpa tu wan li kepeken e nena pona. jan pona pi jan Melani li . taso tenpo kama mute la ona li weka e esun musi.

tenpo pi weka ona la jan Melani li pali e kalama ona. tenpo sike 2014 la ona li pali e . tenpo kama la jan Masine li pali e poki pi kalama musi .

## kalama musi ona
jan Melani li pali e kalama mute. ona li pali e poki kalama tu.
poki kalama "*Cry Baby*" li kama lon pi tenpo sike 2015 li jo e kalama ni:
#*Alphabet boy*
#*Cake*
#*Carousel*
#*Cry Baby*
#*Dollhouse*
#*Gingerbread Man*
#*Mad Hatter*
#*Milk & Cookies*
#*Mrs. Potato Head*
#*Pacify Her*
#*Pity Party*
#*Play Date*
#*Sippy Cup*
#*Soap*
#*Tag, You're it*
#*Teddy Bear*
#*Training Wheels*

tenpo sike 2019 la jan Melani li pana e poki kalama "K-12' li pana e sitelen tawa pi poki kalama ni. poki ni li jo e kalama ni:
#*Wheels on the Bus*
#*Class Fight*
#*The Principal*
#*Show & Tell*
#*Nurse's Office*
#*Drama Club*
#*Strawberry Shortcake*
#*Lunchbox Friends*
#*Orange Juice*
#*Detention*
#*Teacher's Pet*
#*High School Sweethearts*
#*Recess*
kin la jan Masine li pali kalama pi poki ala. ona li ni:
**Bittersweet tragedy*
**Piggyback*
**Dead to Me*
**Firedrill*
jan lawa Iwan pi nanpa tu tu

**jan lawa Iwan nanpa tu tu** anu **jan lawa Iwan pi pilin seli** li jan lawa mama pi ma Losi majuna.

## ona li jan lili la lipu sona
mama mije ona li jan pi kulupu mama Lulikowisi. mama meli ona li jan kin.

jan lili Iwan li kama lon la mama li pana e nimi Iwan tawa ona tan jan sewi Ijowan.

mama mije li moli la jan lili Iwan li kama jan lawa. taso, jan Iwan li kama ala tenpo sike 15 la kulupu jan li lawa e ma. tenpo sike wan la kulupu li lawa. tenpo sike ante la kulupu li kama pakala.

tenpo sike 1545 la jan Iwan li kama tenpo sike 15 li kama jan lawa wawa.

## tenpo pi lawa ona
jan Iwan li pali e ante mute pi sona lawa ma.

jan Iwan li tawa utala ma Kasan.

jan Iwan li tawa utala ma Asakan.

jan Iwan li pali e pana pi ma Piten la ma Wensa li pilin ike li utala e ma Losi. 

kin la ma Lipon li utala e ma Losi.

jan Iwan li tawa utala ma Kilema.

ona li pali e pali ante musi e pali ante musi ala.

## moli
tenpo sike 1584 la jan Iwan li moli tan ni: ona li pilin ike mute mute. ken la jan poka ona li moli e ona kepeken telo ike.
jan lawa nanpa tu

jan lawa li weka la jan lawa nanpa tu li jan lawa. ma mute la jan lawa li jo e jan lawa nanpa tu tan ni: jan lawa li ken moli en weka. ma Mewika la jan lawa nanpa tu li jan Sesi Wan.
jan lili

**jan lili** li jan. jan li lon la ona li kama suli. jan lili li lon tenpo lili. tan ni la ona li suli ala li lili. jan lili li wile pali e mute li wile ante e ali. taso jan suli li pilin e ni: mi lon tenpo mute. tan ni la mi pona. tan ni la jan lili li pona ala.
jan Wekiliju

li jan pi sitelen toki tan ma Loma pi tenpo pini. ona li sitelen e lipu Eneje.

musi la ona li lon lipu Siwina Komesija tan jan Tante.
jan lili li jo e palisa seli lili (sitelen tawa)

sitelen tawa ni la **jan lili li jo e palisa seli lili**. jan James Williamson li pali e sitelen tawa ni. ona li jo e kalama ala.

ona li tan toki pi nimi sama. jan Antesen (Hans Christian Andersen) li pali e toki ni.

## seme li lon
tenpo lete li lon. jan meli lili li esun e palisa seli lili. taso jan ala li wile esun e ona. jan meli lili li kama e seli nanpa wan la ona li lukin e seli lon tomo. ona li kama e seli nanpa tu la ona li lukin e moku mute. ona li kama e seli nanpa tu wan la ona li lukin e kasi pi tenpo kama Jesuwa. ona li kama e seli nanpa tu tu la ona li lukin e mama mama ona. jan lili li moli. jan sewi li pana e kon ona tawa sewi. jan utala li tawa la ona li lukin e jan lili moli.

## lipu ante
* sitelen tawa ni lon lipu Komon
kulupu Alcoholics Anonymous

la jan li alasa moku ala e telo nasa.  en  li open e kulupu. ona li pali e nasin ni pi kipisi luka luka tu:
# mi mute li kama toki e ni: mi ken ala moku pona e telo nasa. mi ken ala pona e ali mi.
# li kama sona e ni: ijo wawa li ken sin e lawa mi.
# li kama wile e ni: sewi o awen e lipu mi. ni li ken sewi pi nasin mute.
# li alasa wawa pi monsuta ala e sona pi lawa mi.
# li toki lon ike mi tawa sewi, tawa mi, tawa jan ante.
# li kama wile e ni: sewi o pona e ike ali mi.
# li toki e wile ni tawa sewi.
# li sitelen tan ni: mi pakala e jan seme? li kama ken pona e ona.
# li pona e jan ni. taso alasa pona li ike e jan, la ala.
# li awen alasa sona e lawa mi, li utala ala e sona pi pakala mi.
# li alasa toki pona tawa sewi kepeken toki sewi, kepeken toki insa, li alasa sona e wile ona, e wawa pi pali ni.
# li kama sewi tan kipisi pini ni, li alasa pana e sona ni tawa jan ali pi moku nasa ike, li pali tan nasin ni lon pali mi ali.
jan pi pilin ike lon kulupu

**jan pi pilin ike lon kulupu** li sona ala e ni: nasin seme la jan li toki tawa jan ante.

jan ni li pilin pona tawa jan ante la, ona li ken ala toki e ni tawa jan ante ni.

ona li pilin ike tan ni.
jan sona

**jan sona** li sona e ijo mute li pali sona mute. tenpo mute la jan sona li kama sona e ijo li pana e sona ona tawa jan ante.

jan sona mute li pali lon tomo sona suli.

## lipu ante
*nasin sona
kala pi poki insa mama

li soweli pi nena mama. sijelo ona li sama kala. taso, lon la, kala ni li soweli. kala ni li jo e lawa wawa. tan ni la, ona li ken jo e sona mute.

kala soweli li lon telo suli.

sijelo ona li ken kama suli mute mute. kala laso pi poki insa mama (toki Lasina: *Balaenoptera musculus*) li soweli suli nanpa wan pi tenpo ale.
kalama toki lili

**kalama lili** li wan pi toki jan. nimi ali pi toki jan li jo e kalama lili wan anu mute. jan li ante e kalama lili wan tawa nimi la, nimi ni li kama nimi ante. ken la, nimi "kute" en nimi "kule" li sama ala, anu nimi "ala" en nimi "ale" li sama ala.

toki pona li jo e kalama lili luka luka tu tu: a, e, i, o, u, p, t, k, s, m, n, l, j, w. toki ante mute li jo e kalama lili mute. toki ante mute lili li jo e kalama lili mute lili. 

toki pona la kalama lili ale li jo e sitelen lili wan. toki ante la, sitelen lili wan li ken jo e kalama lili mute.
toki Inli la, sitelen lili "a" li kalama lili /&#230;/ lon nimi *back*, li kalama lili sama /ei/ lon nimi *name*. toki ante la, kalama lili wan li ken jo e sitelen lili mute. toki Kanse la, kalama lili /o/ li sitelen "au" anu "aux" anu "o" lon nimi ante.

sona pi kalama lili li sona pi kalama toki.

jan li tu e kalama lili ale. ni li **kalama lili tawa** (a, e, i, o, u) li **kalama lili awen** (p, t, k; s; m, n; l, j, w).
sina toki e **kalama lili tawa** la uta sina li open.
sina toki e **kalama lili awen** la uta sina li open ala.
jan utala li tawa noka weka mute lon ma Sonko

toki Sonko la, nimi pi tawa noka ni li 長征, Chángzhēng.

tenpo pini la, kulupu lawa Komintan li lawa e ma Sonko.  ona li lawa kepeken nasin mani.  jan pali li lon.  nasin mani li pona ala tawa ona mute.  ona li wile lawa kepeken nasin loje li pali e kulupu lawa sin li utala e kulupu lawa Komintan.  nimi li kulupu Sonkokonsantan.

kulupu lawa pi nasin pali li lon ma Kijansi pi ma Sonko.  kulupu utala Komintan li utala e ona mute li suli.  kulupu utala pi nasin pali li lili.  kulupu utala pi nasin pali li tawa weka mute tawa ni: jan utala pi kulupu Komintan li pakala ala e ona mute.  ona li sike wan e suno la, ona li tawa noka.  ona li tawa mute mute.  ona li tawa lon nena suli li tawa lon lete li tawa lon seli. jan mute li moli.  ona li tawa la, ona li weka e ma e ijo e ilo utala tan jan lawa utala pi ma Sonko.  jan pali li kama poka ona.  ona li tawa lon ma luka luka wan pi ma Sonko li tawa.

tenpo ni la, kulupu lawa pi nasin pali li lawa e ma Sonko. toki pi tawa noka li pona mute tawa ona li suli mute tawa ona.
jelo

**jelo** li kule. pan en kili li ken jelo. insa pi sike mama waso li jelo. mun mi la, suno mi li walo jelo tawa jan. jelo li jo e sitelen lili `#ffff00`.

## sitelen jelo

ijo:Flag of the Vatican City.svg|len pi ma Wasikano
ijo:Cavendish Banana DS.jpg|kili palisa jelo
ijo:Raw egg.jpg|insa pi sike mama waso
kalama musi lawa pi ma Losi

kalama musi ***Государственный гимн Российской Федерации*** li kalama musi lawa pi ma Losi. jan Alesante Alesanto li sitelen e kalama pi kalama musi ni. kalama musi ni li kalama musi lawa pi ma wan pi ma lili Sowije. ma Losi li ante lili e ona.

## nimi lon toki Losi
 Россия — священная наша держава,
 Россия — любимая наша страна.
 Могучая воля, великая слава —
 Твоё достоянье на все времена!
 Славься, Отечество наше свободное,
 Братских народов союз вековой,
 Предками данная мудрость народная!
 Славься, страна! Мы гордимся тобой!
 
 От южных морей до полярного края
 Раскинулись наши леса и поля.
 Одна ты на свете! Одна ты такая —
 Хранимая Богом родная земля!
 Славься, Отечество наше свободное,
 Братских народов союз вековой,
 Предками данная мудрость народная!
 Славься, страна! Мы гордимся тобой!
 
 Широкий простор для мечты и для жизни
 Грядущие нам открывают года.
 Нам силу даёт наша верность Отчизне.
 Так было, так есть и так будет всегда!
 Славься, Отечество наше свободное,
 Братских народов союз вековой,
 Предками данная мудрость народная!
 Славься, страна! Мы гордимся тобой!

## nimi lon toki pona
ma Losi li ma sewi mi mute.ma Losi li ma olen mi mute.sina jo e wawa suli e sona jan suli.tenpo ale la sina li lon!o sewi, ma mama mi mute.tenpo mute la sina ma pi jan sama.jan pi nanpa wan mute li pana tawa mi mute e sona pi jan!ma o sewi! mi mute olen e sina!ma kasi li ma ala kasi litan telo seli tawa ma lete.sina taso lon ma sike! sina taso ni sama!jan nasin sewi Poke li awen e sina!o sewi, ma mama mi mute.tenpo mute la sina ma pi jan sama.jan pi nanpa wan mute li pana tawa mi mute e sona pi jan!ma o sewi! mi mute olen e sina!tenpo kama la tenpo sike e suno lipana tawa mi mute e ma mute mute tawa sona en lon pi jan.pona tawa ma mama pi mi mute li pana tawa mi mute e wawatenpo pini la tenpo ni la tenpo ale la ni li lon!o sewi, ma mama mi mute.tenpo mute la sina ma pi jan sama.jan pi nanpa wan mute li pana tawa mi mute e sona pi jan!ma o sewi! mi mute olen e sina!
kalama musi

**kalama musi** li musi kepeken kalama. jan li pali kalama pona lon tenpo tawa pana kalama musi. kalama musi li lon nasin kulupu jan ali.

jan li ken pana e kalama musi kepeken uta anu ilo kalama. kalama musi mute li jo e toki, taso kalama musi ante li jo ala e toki. kalama mute ken lon e kalama musi. kalama ale ala li kalama musi. taso jan li pana e kalama lon tenpo, kepeken sona pi kalama musi la, ona li ken pana e kalama musi pona. kalama musi ni li ken namako e kute.

ona li nasin mute pi kalama musi. kalama musi mute li pana tan ni: pali wan. mute pi pali wan ni li pali pi nasin sewi anu pali lon tomo tawa telo. taso, kalama musi mute li pana tan ni: ona li musi taso.

kalama musi li suli tawa nasin jan mute. tenpo ni la, esun pi kalama musi li suli.

## tenpo pini
tenpo  suli la, jan li pali e kalama musi. jan pi tenpo ni li kama jo e ilo kalama tan tenpo pi sitelen ala lon anpa ma.

sitelen toki li kama la, sitelen toki li toki pi kalama musi. jan li sona e sitelen toki sona tan tenpo ni pi kalama tan ma Palata tan ma Elena tan ma Sonko tan ma Ilan kin. taso, sitelen lili pi awen kalama tan tenpo ni li lon. majuna la, sitelen kalama nanpa wan pi awen lon tenpo mi li kalama musi Uli. ona li kama tan tenpo sike 1400 BCE anu tenpo poka.

## sitelen awen pi kalama musi
### sitelen lipu

tenpo mute la, jan li awen e kalama musi kepeken nasin ni: sitelen e kalama lon lipu. tenpo la, ona li nasin mute pi sitelen e kalama musi. ona li jo e linja pi sitelen lili mute. tenpo ni la, nasin pi awen e kalama musi lon lipu li sama lon ma ali. tenpo open la, nasin ni kama tan ma Elopa. jan ken lukin e lipu ni en pali e kalama musi lon ona kepeken ilo kalama.

### sitelen kalama
tenpo ni la, jan ken awen e kalama pi kalama musi kin. kalama musi li pali lon tenpo open la, ona li ken jo e kalama sama kin kepeken nasin ni (jan ken awen e kalama ante kepeken nasin ni). sitelen pi kalama awen li kama lon tenpo suli nanpa 19. tenpo ni la, sitelen pi kalama awen li suli mute tawa nasin ni: jan li kute e kalama musi.

## nasin pi kalama musi

### ilo pi kalama musi

Mehter_davul.jpg|jan li kalama kepeken poki kalama

jan li ken pali e kalama musi kepeken ilo kalama ale.
### kalama musi uta

Freddie Mercury performing in New Haven, CT, November 1977.jpg|jan Pesi Mekuwi
Billie Holiday, Downbeat, New York, N.Y., ca. Feb. 1947 (William P. Gottlieb 04251).jpg|jan Pili Olite

kalama musi uta la, jan li pali e kalama musi kepeken kalama uta ona. kalama musi uta li ken jo e toki kin. kalama musi toki li suli tawa kalama musi. ona li ken jo e jan kalama wan anu jan kalama mute. 

## lon nasin jan
kalama musi Telo Nasa

**kalama musi Telo Nasa** li kalama musi. nimi tan ona li lon toki Epelanto. kulupu jan pi toki Epelanto pi ma Katala li pali e nimi ni li pana e kalama musi ni tawa kama kulupu Ijoko lon tenpo sike 2006. nimi ona li ni:

:*Alkohol', alkohol',*
:*alkohol', alkohol', alkohol'!*
:*Tien ĉi venis por ebriiĝi*
:*pri esperanto fajfas ni*

kalama musi ni li pona mute tawa jan pi kama kulupu ni. jan pi toki pona li insa jan ni li pana e nimi pi kalama musi tawa toki pona. nimi ona li ni:

:*telo nasa, telo nasa,*
:*telo nasa, telo nasa, telo nasa!*
:*mi kama lon ni pi kama nasa,*
:*toki Epelanto li lawa ala*

kama kulupu Ijoko lon tenpo sike 2006 la jan pi toki pona li pana e kalama musi ni lon tenpo pi suno pini pi ma ale tawa jan mute pi toki Epelanto. jan li pilin e ni: tenpo pini la jan li pana ala e kalama musi lon toki pona tawa jan mute. kalama musi ni li nanpa wan.
kama kulupu Ijoko

**kama kulupu Ijoko** li kama kulupu pi toki Epelanto li lawa tawa jan lili pi toki Epelanto. tenpo sike ali la ona li lon ma ante. jan mute pi toki Epelanto li kama.

tenpo sike 2006 la kama kulupu Ijoko li lon ma tomo Salajewo lon ma Posan.

tenpo sike 2015 la kama kulupu Ijoko li lon ma tomo Wipaten lon ma Tosi. jan tu tu pi toki pona li kulupu lon kama kulupu Ijoko ni.
kama kulupu Ijoko lon tenpo sike 2006

**[[tenpo sike 2006]]** la **[[kama kulupu Ijoko]]** li lon ma tomo Salajepo lon ma Posan. jan lili pi toki Epelanto pi nanpa 300 li kama tawa ona. jan pi toki pona li lon insa ona li pana sona e toki pona li kama pi kulupu toki.

## pana sona

tenpo suno pi nanpa tu pi kama kulupu Ijoko ni la jan pi toki pona li pana sona e toki pona tawa jan ante kepeken toki Epelanto. jan ni li pali e ona tan ni: jan mute pi toki Epelanto lon kama kulupu pi toki akesi li wile kama sona e toki pona.

### jan seme li lon
jan pi nanpa luka luka luka wan li kama kulupu. jan ni li ante: jan wan li sona e toki pona, jan tu li sona ala e toki pona.

### jan seme li pana sona
* jan Male li pana sona e nimi e nasin toki. ona li kepeken e lipu pi kama sona pi jan Pije en jan Jim Henry.
* jan Mila li toki e kalama pi toki pona.
* jan Pinjo li pana e kalama musi "o lape". tenpo pini la jan Sowelilili li pali e nimi pi kalama musi ni.

## kulupu toki
tenpo suno pi nanpa luka wan pi kama kulupu Ijoko ni la jan pi toki pona li kama pi kulupu toki. jan pi nanpa luka luka li lon. jan wan li kama sona e toki pona lon tenpo pini. jan ante li kama sona e toki pona lon kulupu pi kama sona lon kama kulupu Ijoko ni.

### jan seme li lon

jan ni pi toki pona li lon:
# jan Niko tan ma Netelan
# jan Pinjo tan ma Netelan
# jan Mila tan ma Sumi
# jan Sami tan ma Posan
# jan Male tan ma Seki
# jan Manu tan ma Wensa
# jan Moku tan ma Tosi
# jan Miki tan ma Netelan
kin la jan ante li lon lili:
* jan Las tan ma Mewika en jan Ana tan ma Posuka li kama li lon lili li weka. ona li toki e ni: mi sona toki lili e toki pona.
* jan Kanse tan ma Kanse li pana e lipu toki tawa jan ante kepeken jan pona ona.

### jan li toki e seme
jan ali li toki kepeken toki pona li toki e ni:
* lukin pi tomo poka
* kon en sewi
* lipu sewi Pipija lon toki pona
* kulupu pi toki musi pi ma ali lon toki pona (jan pi ma wan li lukin e toki musi wan pi ma sina li pana e ona tawa toki pona. jan pi ma ante li pali e sama lon ma ona.)
* pana sona pi toki pona kepeken ilo pi sitelen tawa Farbskatol' (jan lawa pi ilo ni li wile pali e ni)

jan Sami li pana e kalama musi Telo Nasa tawa toki pona. jan ali li pana e ona lon tenpo pi suno pini pi ma ali.
kama sona

jan li **kama sona** la ona li kama jo e sona tan jan ante anu pali ona anu ijo poka. jan li kama lon la ona li sona e ala li wile kama sona. tan ni la ona li alasa li kama jo e sona tan ma ona tan jan ante. jan li lon la, ona ken kama jo e sona sin. jan li ken kama jo e sona pi ijo mute. soweli li ken kama jo e sona kin. tenpo ni la, jan li ken pali e ilo pi kama sona.

nasin mute pi kama sona li lon. tomo sona li tomo pi pana sona li tomo pi kama sona.
kama kulupu Etoso

**kama kulupu Etoso** anu **kama sona pi toki pona lon ma Elopa** li kama kulupu pi toki pona. jan li tawa ona tan ni: jan li wile kama sona e toki pona lon poka pi jan ante. kama kulupu ni li lon ma tomo Pono lon ma Seki li lon tenpo mun nanpa luka tu tu lon tenpo sike 2015.

## pilin en tan
tenpo sike mute la jan mute li tawa ma Lowenki tan ni: jan li wile kama sona e toki Epelanto lon poka pi jan ante. nimi pi kama kulupu ni li "*Somera Esperanto-Studado*" lon toki Epelanto. nimi lili ona li *SES*. jan Male li pana e nimi ona tawa toki pona. nimi pi kama kulupu ni li "*[[kama sona pi toki Epelanto lon tenpo seli]]*". kulupu E@I li pali e kama kulupu ni.

tenpo sike 2015 la jan Elin li pali lon kulupu E@I. jan Elin en jan Wena li kama tawa kama sona pi toki Epelanto lon tenpo seli lon tenpo sike 2015. jan Elin li pilin e ni: mi o pali e kama kulupu sama tawa toki pona.

jan Wena li pana e nimi tawa kama kulupu ni. toki Epelanto la nimi ona li "**Eŭropa Tokipona Studado**". nimi lili li "**EToSo**". toki pona la nimi ona li **kama sona pi toki pona lon ma Elopa**. nimi lili li **kama kulupu Etoso**.

## jan kulupu
jan luka tu wan li kama li tan ma luka. jan ni li kama tawa kama kulupu Etoso:

* jan Elin tan ma Losi (tenpo pi kama ni la ona li pali lon ma Lowenki)
* jan Wena tan ma Seki
* (tenpo lili la) jan Male tan ma Seki
* jan Mimoku tan ma Netelan
* jan Tomi tan ma Tosi
* jan Piki tan ma Tosi
* jan Jana tan ma Losi (tenpo pi kama ni la ona li lon ma Tosi)
* (tenpo lili la) jan Mika tan ma Lowenki

## pali jan

jan ale li toki pona lon tenpo mute. toki nanpa tu li toki Epelanto tan ni: jan ale li jan pi toki Epelanto.

tenpo suno nanpa wan la jan pi kama kulupu Etoso en jan Sonja li toki kepeken ilo sona.

tenpo suno nanpa tu la jan Male li toki e tenpo pini pi ma Seki lon toki pona. sina ken lukin e ni lon lipu Jutu lon ni: https://www.youtube.com/watch?v=FkKSRbuI8Qw&list=PLrnxJ3Vx-N6GOwUosYSSgS5gacPOXFJsD

jan mute li lukin e ma tomo Pono. jan li pali e lukin pi ma tomo lon toki pona taso lon tenpo nanpa wan.

tenpo pimeja la jan Elin en jan Wena en jan Jana en jan Mimoku li lukin e ni: mun li kama pimeja lon tenpo lili.
kasi nasa

**kasi nasa** li ijo pi lawa nasa. jan li moku e ona la pilin nasa en pilin pona li kama. tenpo mute la jan li pilin e ni: ona li moku e kasi ni la sona li kama. tan ni la, nimi li ken kasi sona. taso la, kasi nasa li ken ike. 

nasin ante la jan li ken kepeken kasi nasa. jan li ken seli e ona, li ken pali e len kepeken ona.

kulupu lawa mute li toki lawa e ni: o kepeken ala e kasi nasa. taso la, ma mute li ken e ona tawa misikeke.

## esun pi kasi nasa
ma mute la, kulupu lawa li ken ala e esun pi kasi nasa. ma ni la, jan li esun e kasi nasa la, ona li kama lon tomo awen. ma ante la, kulupu lawa li moli e jan tan esun pi kasi nasa.
kasi pi moku soweli

**kasi pi moku pipi** anu **kasi pi alasa pipi **li kasi li pali e ni: pipi anu akesi lili li pilin e ona la kasi ni li moku e ona.

kasi ni li pali e ni tan ni: ma li ike li telo li jo ala e moku.

kasi pi moku pipi li mute li ante. kasi li tawa. kasi ante li tawa ala.

## kasi pi poki telo
kasi pi poki telo li jo e poki. poki ni li jo e telo lon insa ona li alasa e pipi.

selo poki li jo e ko suwi. ko ni li pona tawa pipi li kama e ni: pipi li tawa poki. pipi ni li kama moli telo lon poki telo.

tenpo pini la poki ni li lipu kasi. ona li kama ante li kama lipu kasi poki.

## kasi pi linja ko
kasi pi linja ko li jo e ko lon linja ona. ko ni li pali e ni: pipi li pilin e ona la pipi li ken ala tawa. linja li tawa pipi li sike e ona. pipi li moli li kama telo. kasi li moku e telo ni kepeken selo ona.
## kasi pi poki alasa
kasi ni li jo e poki. tenpo pona la poki ni li open. linja pilin li lon insa poki ni. pipi li kama li pilin e linja ni la poki li pini e pipi lon insa ona. kasi li moku e telo pipi. moku pini la poki li open li pana e sijelo pipi pi telo ala.

tenpo pini la poki ni li lipu kasi. ona li kama ante li kama lipu kasi poki.
kalama musi lawa pi ma Netelan

kalama musi pi ma Netelan li kalama musi Wilhelmus. jan li sona ala e ni: jan seme li pali e kalama musi. kalama musi li sin ala mute mute. nimi pi kalama musi li lon tenpo sike 1570. taso kalama musi Wilhelmus li kalama musi pi ma Netelan lon tenpo sike 1932.

## nimi lon toki Netelan
Wilhelmus van Nassouwe

ben ik, van Duitsen bloed,

den vaderland getrouwe

blijf ik tot in den dood.

Een Prinse van Oranje

ben ik, vrij, onverveerd,

den Koning van Hispanje

heb ik altijd geëerd.

## ante toki
mi jan Wilemuwanasawe.

mi jo e telo loje pi ma Tosi.

mi olin e ma mi

tawa tenpo moli.

mi jan lawa lili pi kulupu Okanje

sama waso poka pilin ike ala.

tenpo ale la mi pilin e ni:

jan lawa pi ma Epanja li suli mute.
kasi suli

**kasi suli** li kasi li jo e palisa kasi e lipu kasi e linja kasi ma. ona li ken sike e suno lon tenpo mute.

kasi suli li mute. ona li nasin mute pi kasi suli pi lukin ante.

kasi ni mute li lon ma sama la ni li ma pi kasi suli.

## sijelo
### linja kasi ma

linja ni li awen e kasi lon ma. kin la ona li kama jo e moku tan ma li tawa e moku ni tawa wan kasi ante.
### palisa kasi

palisa ni li lon tan ni: lipu kasi lon palisa lili li lon sewi li jo e suno. ona li wile kin e ni: kasi ante li kama jo ala e suno.

insa palisa li tawa e moku tan linja tawa lipu li tawa e moku tan lipu tawa linja. 

kasi suli li jo e palisa lili mute. palisa lili li lon sewi pi palisa suli. soweli mute li lon palisa kasi. waso mute li pali e tomo lon palisa ona. 

selo kasi li awen e telo lon kasi li kama e ni: soweli li moku ala e kasi. kasi li kama suli la selo li kama kiwen li weka lili.

jan li kipisi e palisa la ona li ken lukin e sike kasi. kasi li sike e suno lon tenpo wan la sike wan sin li kama. sike li jo e wan tu. wan pi tenpo lete li suli li walo. wan pi tenpo lete mute li lili li pimeja. jan pi sona kasi li ken sona e ijo pi tenpo pini tan lukin e sike ni. tenpo pi telo mute la sike li kama suli. tenpo pi telo lili la sike li kama lili.

### lipu kasi

lipu ni li kama jo e kon ike e telo e suno li pana e ijo suwi e kon pona. kasi li kepeken ijo suwi ni li suli e linja e lipu sin ona. soweli li kepeken kon pona ni li pana e kon ike.

tenpo lete la lipu li ken kama kule li anpa. ma seli la kasi li anpa ala e lipu. 

ante la, kasi suli mute li awen e lipu ona lon tenpo ale. lipu pi kasi ni li linja lili li palisa lili. kin la, kasi mute pi kulupu ni li ken kili e kili pi selo pi lipu kiwen mute. kili ni li sike li palisa li poki e sike mama kasi. 

soweli en pipi li moku e lipu tan ni: lipu li jo e moku pona.
kili

**kili** li ijo pi sijelo kasi. soweli en jan li ken moku e ona. kasi kule la lipu kule li kama kili. ona li poki pi sike lili ona.

tenpo pini la jan li alasa mute e kili. tenpo ni la ona li mama e kasi li kama jo e kili ona.

kili ante mute li lon:

* kili lili lawa
* kili ma
** kili ma sike
** kili ma sike suwi
* kili lon kasi suli
** kili meli
** kili palisa jelo
** kili pi ike tan

## sitelen

File:A Grande Batata.jpg|kili ma sike
File:Pears.jpg|kili meli
File:Bananas_white_background.jpg|kili palisa jelo
soko sewi

**soko sewi** li soko li sewi li ilo ante pi kon jan.

jan li moku e kili ni la ona li pilin ante li pilin nasa.

kili lili lawa sewi li pana e ilo Psilocybin lon sijelo. ilo ni li sama ilo LSD tawa jan.

jan li ken pilin e ni: "mi ken toki tawa kon sewi. kon ante li kepeken e sijelo mi!"

tenpo mute la kili ni li pana e pilin pona tawa jan. ken la jan li ken kute e sitelen li ken lukin e kalama li kama jo e sona mute.

taso jan li ken kin pilin ike tan kili ni.
jan li pilin ike la ona li ken toki e ni tawa jan sewi: "ali li nasa! ali li sama! tenpo ali la ijo li nasa. mi ken pali e seme? mi wile lon tomo mi!"

ona li wile pilin pona la ona li ken toki e ni tawa jan sewi: "mi kama pilin pona. ali li pona. sina pona!"

kili ni li sewi tawa jan pi tenpo pini lon ma Mewika. ona li kepeken e kili ni tan nasin sewi ona.