ma Pasiju

anu **ma Pasila** li ma suli lon ma Amelika seli. toki lawa pi ma Pasiju li toki Potuke. ma pi toki Potuke la ona li ma pi suli nanpa wan. jan Pasiju pi kute ala li toki kepeken toki luka Pasiju (toki Libras). ma tomo lawa ona li ma tomo Pasilija. ma tomo pi suli nanpa wan li ma tomo San Palu.

ma Ulukawi en ma Alensina en ma Palakawi en ma Polipija en ma Pelu en ma Kolonpija en ma Penesuwela en ma Kajana en ma Suliname en ma Kijan li lon poka pi ma Pasiju. sama la ma Pasiju li lon poka pi telo suli Alansi.

ma Pasiju la kasi mute en soweli mute en akesi mute en kala mute en pipi mute li lon. ma ni la ma kasi Amasonja en ma kasi telo Pantana en ma kasi pi seli lili Kasinka en ma kasi Alansi en ma kasi Sekatu en ma mute ante li lon. pakala pi ma kasi ni li ike tawa ma ale.

ma Pasiju la jan mute en kulupu ante li lon.

## tenpo pini

### tenpo pi lawa Potuke
tenpo pini suli la, jan li lon ma Pasiju. kulupu jan nanpa wan pi tenpo pini li mute, kulupu ni pi mute lili li kulupu Tupi e kulupu Se.  tan ma Potuke li kama sona e ma Pasiju lon tenpo pi sike suno nanpa 1500. tenpo sike 1530 tawa tenpo sike 1822 la, ma Potuke li lawa e ma Pasiju. tenpo poka pini la, ma Pasiju en ma Potuke li sama tawa ma pi jan lawa pi ma Potuke. taso, tenpo sike 1822 la, ma Pasiju li kama wan taso. tenpo open la, jan wan li lawa e ma Pasiju, taso tenpo sike nanpa 1889 tawa tenpo ni la, jan mute ken lawa.

### lawa wan pi ma Pasila

#### jo jan
tenpo pi lawa Potuke tawa tenpo pi sike suno nanpa 1850 la, esun pi jan jo li pana e jan pimeja mute tawa ma Pasiju. sike suno 1888 la jan jo li ike tawa lipu lawa pi ma Pasiju.

### ijo jan pi ma Pasila
tenpo sike 1889 la jan utala pi ma Pasiju lanpan e lawa tan jan Petu nanpa tu. 

tenpo sike 1964 la jan utala pi ma Pasiju lanpan e lawa. tenpo ni tawa tenpo sike 1985 la, jan utala pi ma Pasiju li lawa e ma Pasiju. taso tenpo ni la, jan ale li ken lawa. jan li olin ala e kulupu lawa la jan ni mute li moli. jan mute li sona e ni: kulupu utala li moli e  li toki e ni: jan li moli e ona. ma Pasiju jo e mani suli tan ni: kulupu lawa li esun e mani mute. mani suli li sama ala. mani pi jan mani mute li suli mute. mani pi jan jo lili li suli ala. jan lawa li nimi .

tenpo sike 1988 la kulupu lawa li pali e lipu lawa sewi. lipu lawa sewi pi tenpo sike 1988 li lipu lawa sewi lon ma Pasiju nanpa wan pi toki e ni: jan pi ken ala lukin e sitelen ken jo e lawa. lipu li toki e ni: jan ale pi ma Pasiju jo e tomo e sijelo kama pona e sona. tenpo ni la ma Pasiju li jo e mani lili tan ni: kulupu utala li esun e mani mute. kulupu lawa ken ala pana mani tawa jan esun pi ma ante. mani ma Pasila li wawa ala. esun kepeken ona li wile e mani mute tawa ijo lili.  li pali e mani sin tan ni.  

## ma
ma ante mute li lon ma Pasiju. ma ni li ma suli nanpa wan lon ma Sulamelika. kin ma ni li ma suli nanpa luka lon ma mi. lon ma Pasiju li ma kasi Amasonija e ma kasi Kasinka e ma kasi Sekatu e ma kasi Alansi e ma kasi Pantana e ma kasi Panpa.

### nasin telo
nasin telo suli lon ma Pasiju li nasin telo Amasona en nasin telo San Pansiku en nasin telo Palana.

### nena ma
nena ma suli nanpa wan lon ma Pasiju li . ni li lon ma Kolama. nena ma ante li . kulupu nena mute li lon ma Pasiju kin. mute lili li  e  e .

### ma kipisi

#### ma kipisi pi tenpo pini
tenpo pini la ma kipisi lon ma Pasiju li:

### ma tomo suli

tenpo sike 2024 la ma tomo suli pi ma Pasiju li ni li jo e nanpa jan ni:

ma tomo Pasilija li ma tomo lawa pi ma Pasiju. ma tomo ni lon ma lili lawa.

## jan
musi pi sike noka li pona tawa jan mute lon ma Pasiju. jan mute ken musi pona e ona.

### jan lawa

## tan sona