Mamiki Qabathe

**Motlagomang Grazy "Mamiki" Qabathe** ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa wa kwa Free State. O ne a emetse phathi ya African National Congress (ANC) kwa palamenteng ya Free State gareng ga Ferikgong 2008 le Motsheganong 2024. Ka nako eo o ne a bereka mo khanseleng ya Free State  ka 2008 go tsena Motsheganong 2024.  Ka nako eo o berekile mo khanseleng ya Free State ka dingwaga tsa 2008 go tsena 2023, kwa ntleng ga nako e a neng a le motsamaisa dipuisano tsa palamente ya Free State go tswa ka 2015 go tsena 2019.

Qabathe o simolotse tiro ya gagwe ya sepolotiki e le molweladitshwanelo wa lekgotla la babereki la Aforika Borwa, le e le mmatoropo wa ntlha wa mmasepala wa Lejweleputswa. O thapilwe lantlha kwa khanseleng ya Free State ka Firikgong 2008 ka fa tlase ga ga moeteledipele Beatrice Marshoff a nna mo setilong seo mo sebakeng sa ntlha sa ga moeteledipele Ace Magashule. O berekile mo maemong a a farologaneng, e le mokhanselara wa temothuto, le ka fa tlase ga ga Magashule e le mothusa mokwaledi wa kgaolo wa lekalana la ANC la Free State go tswa ka 2008 fo tsena 2021.

Morago ga dingwaga tse nne e le motsamaisa dipuisano tsa palamente  go tswa ka 2015 go tsena 2019, Qabathe o ne a boela kwa khanseleng e le mokhanselara wa ditlhabololo go tswa ka Motsheganong 2019 go tsena Mopitlwe 2023. O ne a kobiwa ke moeteledipele Mxolisi Dukwana ka Mopitlwe 2023 a tswa mo khanseleng ya kgaolo ka ditlhopho tsa Motsheganong 2024.

## Botshelo jwa a le mmotlana le tiro
Qabathe o bonetswe kwa Hennenman a golela kwa Meloding, motsana o o kwa ntle ga Virginia kwa e leng Free State gompieno (e ne e le Orange Free State). O ne a nna matlhagatlhaga mo polotiking ya banana kgatlhanong le puso ya tlhaolele ka 1986, fa a le moithuti kwa Vista University kwa Bloemfontein, kwa a neng a nna leloko la Azania Students Organisation. Ka 1987 o ne a simolola tiro kwa khanseleng ya toropo ya Meloding ngwaga o o latelang a thapiwa kwa lekgotleng la babereki ba mmasepala (South African Municipal Workers Union), le le neng le berekisana le makgotla a a kopaneng a babereki ba Aforika Borwa (Congress of South African Trade Unions). Mo dingwageng tse di latelang, o ne a tlhatloga maemo mo SAMWU, pele e le mokhanselara wa lebentlele go nna motshwara madi wa kgaolo le mothusa tautona wa bobedi.

O ne a na le seabe gape mo lekalaneng la COSATU le morago ga phelelo ya puso ya tlhaolele ka 1994 o ne a nna le seabe mo African National Congress le lekgotla la teng la bomme. Fa mmasepala wa Lejweleputswa o tlhamiwa ka 2000, o ne a emela ANC e le mmatoropo wa ntlha wa kgaolo eo.

## Puso ya kgaolo

### Boeteledipele jwa ga Marshoff: 2008 go tsena 2009
Ka Ferikgong 2008, Qabathe o ne a isiwa kwa khanseleng ya Free State ke Beatrice Marshoff, moeteledipele wa nako eo  wa Free State. O ne a nna leloko la khansele ya temothuo. Ka Phukwi ngwaga oo, o ne a tlhatloga e le lantlha kwa nngweng ya diofisi tse tlhano tse ditona tsa ANC mo kgaolong ya Free State, o ne a tlhophiwa a sa ganediwe e le mothhsa mokwaledi wa kgaolo ya Free State wa ANC, a bereka  ka fa tlase ga ga Ace Magashule, e le modulasetilo wa kgaolo, le Sibongile Besani, e le mokwaledi wa kgaolo. Ka Phalane, Marshoff o ne a itsise ka tswakanyo e mo go yone Qabathe a neng a nna mokhanselara wa metshameko, botaki le ngwao, o ne a nna mo maemong ao mo sebakeng sa ga Marshoff a le mo ofising.

### Boeteledipele jwa ga Magashule:2009 go tsena 2018

### Maemo a mo khanseleng
Pele ga ditlhopho tsa 2009, Marshoff o ne a tlhatlhamiwa ke Ace Magashule e le moeteledipele wa kgaolo ya Free State. Mo khanseleng e ntsha ya ga Magashule, Qabathe o ne a busediwa kwa maemong a gagwe a pele e le mokhanselara wa temothuo. Mo dingwageng tse nne tse di latelang, Qabathe o ne a fetola maemo mo go tswakaneyeng matona kgapetsakgapetsa ga ga Magashule. O ne a fudusediwa kwa lephateng la puso ya tirisanommogo, bojanala le tsa tikologo ka Tlhakole 2011; a boela gape kwa lephateng la temothuo (le ka nako eo le neng le akaretsa tlhabololo magae) ka Mopitlo 2013. Mo ditlhophong tsa 2014, Qabatheo ne a tlhophiwa gape mo maemong a gagwe kwa khanseleng ya Free State, a le mo maemong a borobabobedi a lenaane la ANC. Magashule o le ene a neng a tlhophilwe gape, o ne a mo tlogela mo maemong a mokhanselara wa temothuo le tlhabololo magae.

#### Motsamaisa dipuisano tsa palamente ya Free State
Ka Mopitlwe a le lesome le bonngwe ngwaga wa 2015, o ne a tlhophiwa motsamaisa dipuisano tsa kgaolo ya Free State ka jalo a tswa mo khanseleng, o ne a tlhatlhama Sisi Mabe, o o tlhokafetseng ka 2014, Msebenzi Zwane a mo tlhatlhama e le mokhanselara wa temothuo ka Motsheganong.

### Porojekete ya Vrede ya maši
Pereko ya ga Qabathe e le mokhanselara ka fa tlase ga ga Magashule morago e ne ya baka dingangisano ka ntlha ya go tsaya karolo ga gagwe mo go tlhameng porojeke ya masi ya Vrede, e e tlhamilweng ka 2012 mme ya tswelela ka sebaka sa boraro sa ga Qabathe e le mokhanselara wa temothuo go tswa ka 2013 go tsena 2015. Porojeke e o e ne ya tlhotlhomisiwa morago ke moatlhodimogolo  Busisiwe Mkhwebane o a neng a atlhola ka 2020 gore Qabathe le Magashule le Msebenzi Zwane ba ba mo tlhatlhameng kgotsa a ba tlhatlhame mo lephateng la temothuo, ba bonwe molato wa go tlhoka go tsamaisa sentle ka a ne a reteletswe ke fo diragatsa tiro ya gagwe ya molaomotheo mo go kgotsofatseng porojekete.

Mkhwebane o ne a gakolola gore puso ya Free State e akanye ka go seegela Qabathe thoko ka seabe sa gagwe mo porojekeng ya masi ya Vrede. Phathi ya kganetso ya Economic Freedom Fighters e ne ya re Qabathe a rolwe marapo, fa ya Democratic Alliance (DA) e ne ya re lekgotla la ditshekatsheko le le faphegileng le mo tlhotlhomise ene le matona a mangwe a puso. DA e ne ya re fa godimo ga go palelwa ga gagwe e le mokhanselara, Qabathe o ne a sireletsa Zwane mo go tseyeng maikarabelo fa a le motsamaisa dipuisano tsa palamente.

### Go tlhophiwa gale e le mothusa mokwaledi wa ANC
Qabathe o ne a tlhophiwa gape mo ofising ya gagwe ya phathi e le mothusa mokwaledi wa ANC ka Motsheganong 2013 le Morule 2017, e ntse e le ka fa tlase ga modulasetilo wa kgaolo Magashule. Moragonyana ga go tlhophiwa gape ka 2017, maduo a ditlhopho a ne a latofadiwa ke kgotlatshekelo ka ntlha ya go tlhoka go tsamaya sentle ga ditlhopho, mme Qabathe o ne a tlhilomiwa e le leloko la setlhopha sa nakwana se se kgobokantsweng ke ANC go etelela pele phathi ya kgaolo go fitlhelela ditlhopho di tshwarwa gape.

### Boeteledipele jwa ga Ntombela: 2018 go tsena 2023
Fa ditlhopho tsa ANC di ne di tshwarwa gape ka Motsheganong 2018, Qabathe o ne a tlhophiwa a sa emiwa kgatlhanong ke ope, e le mothusa mokwaledi wa kgaolo, a bereka ka fa tlase ga ga Sam Mashinini, o a neng a tlhatlhama Magashule e le modulasetilo, le mokwaledi wa kgaolo Paseka Nompondo. Mo ditlhophong tsa 2019, o ne a nna mo maemong a bobedi a ANC a tlhophiwa gale mo palamenteng ya kgaolo. Mo boemong jwa go batla go tlhophiwa gape e le motsamaisa dipuisano, o ne a busiwa e le mokhanselara,kwa Sisi Ntombela, motlhatlhami wa ga Magashule e le moeteledipele, a mo tlhone mokhanselara wa ditlhabololo tsa magae.  Sebaka sa gagwe e le mothusa mokwaledi wa ANC se ne sa fela ka 2021 fa ANC e ne e koba baeteledipele ba kgaolo.

### Boeteledipele jwa ga Dukwana:2023 go tsena 2024
Ka Mopitlwe 2023, Qabathe o ne a kobiwa mo khanseleng ya ga Mxolisi Dukwana, o a neng a tlhatlhame Ntombela e le moeteledipele morago ga go ithola marapo ga ga Ntombela kgwedi e e fetileng. Qabathe o berekile a le kwa morago mo palamenteng ya kgaolo go fitlhelela ka ditlhopho tsa  Motsheganong 2024, fa a ne a tlogela setilo sa gagwe.

## Botshelo jwa gagwe
O nyetswe ebile o na le bana ba le bararo.

## Metswedi