Edna Kiplagat

**Edna Ngeringwony Kiplagat** (o tshotswe ka kgwedi ya Ngwanatsele e le lesome le botlhano (15) ka ngwaga wa 1979) ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Kenya. E ne e le mmampodi wa lefatshe ka ngwaga wa 2011 le ka ngwaga wa 2013 mo marathong. O ne a itshupa e le motabogi wa maemo a a kwa godimo wa marathone ka go fenya kwa Los Angeles le New York City Marathons ka ngwaga wa 2010. Rekoto ya gagwe e e kwa godimo mo sekgaleng seo ke ya diura di le 2:19:50 e a e beileng kwa London Marathon ka ngwaga wa 2012. A le dingwaga di le masome a mararo le bosupa (37), Kiplagat o ne a fenya Boston Marathon ka ngwaga wa  2017 ka nako ya diura di le 2:21:52, mme a gapa sekgele sa selefera sa marathon kwa IAAF World Championships kwa London..Ka nako ya fa a ne a na le dingwaga di le masome a mararo le boferabongwe (39), o ne a le wa bobedi kwa Boston Marathon wa ngwaga wa 2019 mme a nna wa bone mo kgaisanong ya Metshameko ya Lefatshe e e neng ya latela. A le dingwaga di le masome a mane le  bongwe (41), o ne a fenya Boston Marathon wa ngwaga wa 2021, a nna mofenyi yo mogolo go gaisa mo World Marathon Major (monna kgotsa mosadi).

## Tiro
Kwa sekgaleng sa dimetara di le 3000, Kiplagat o ne a gapa sekgele sa selefera kwa Dikgaisanyong tsa Lefatshe tsa Bašwa tsa ngwaga wa 1996 le sekgele sa boronse kwa Dikgaisanyong tsa Lefatshe tsa Bašwa tsa ngwaga wa 1998.

O ne a fetsa a le lesome le boraro mo lobelong lo loleele kwa Dikgaisanyong tsa Lefatshe tsa Cross Country ka ngwaga wa 2006. Mo go yone paka eo o ne a rekota rekoto ya gagwe e e gaisang mo metareng ya 5000, ka metsotso e le 15:57.3 ka kgwedi ya Phukwi kwa Nairobi, le halofo ya marathone, ka diura tse 1:09:32 ka Diphalane kwa San Jose. Ka kgwedi ya Seetebosigo ka ngwaga wa 2007 o ne a taboga dimetara di le 10 000 ka metsotso e le 33:27.0 kwa Nairobi. O ne a fenya Virginia Beach Rock 'n' Roll Half Marathon ka ngwaga wa 2006, Lilac Bloomsday Run ka ngwaga wa 2007 le Bay to Breakers ka ngwaga wa  2007 (San Francisco).

**2010**

Kiplagat o ne a feletsa a le mo maemong a bobedi morago ga Emily Chebet kwa kgwedi ya  2010 Freihofer's Run for Women, a taboga ka nako ya 15:20 mme a gapa $5000 mo tseleng. O ne a kgona go tsaya maemo a boraro kwa Beach to Beacon race ka kgwedi ya Phatwe ka ngwaga wa 2010,mme a fetsa go dira jalo kwa Falmouth Road Race dibeke di le pedi morago ga moo (a fetsa kwa morago ga Lineth Chepkurui le Wude Ayalew kwa dikgaisanong ka bobedi).

Kiplagat o ne a fenya Los Angeles Marathon ka ngwaga wa 2010, e ne e le marathone wa gagwe wa bobedi, mme a tswelela go fenya New York City Marathon ka ngwaga wa  2010. O ne a fenya basadi ba babedi ba ba neng ba simolola go taboga mo marathong, e bong Shalane Flanagan wa kwa United States le Mary Keitany wa kwa Kenya, ba ba neng ba tsaya maemo a bobedi le a boraro.

**2011**

O ne a taboga nako e e gaisang ya 1:09:00 mo New York City Half Marathon, a fetsa e le mofenyi wa bobedi morago ga Caroline Rotich.O ne a lwa le Keitany gape kwa London Marathon wa ngwaga wa 2011, mme o ne a fenngwa ke moganetsi wa gagwe wa mo gae. Le fa go ntse jalo, Kiplagat o ne a itumeletse go bona maemo a boraro ka nako ya gagwe ya 2:20:46 e e neng e le nako e e gaisang ya gagwe, e e neng e le botoka mo nakong ya gagwe ya pele ka metsotso e le metlhano. Kiplagat e ne e le ene yo o neng a ratiwa thata mo kgaisanong ya ngwaga wa  2011 World Championships Marathon mme o ne a atlega, a tsaya sekgele sa basadi ka nako ya diura di le 2:28:43. Phenyo ya gagwe e ne e sa bonale e tlhomamisegile fa a ne a wa mo dikilometareng di le 5 tsa bofelo, mme molekane wa gagwe wa mo setlhopheng e bile e le wa boraro Sharon Cherop o ne a ema mo gare ga lobelo go thusa Kiplagat go ema. Kiplagat, Cherop le Priscah Jeptoo ba ne ba dira gore Kenya e bone dimetale  ⁇  lekgetlo la ntlha fa morafe mongwe le mongwe o ne o tsaya dimetale tsotlhe tse tharo mo kgaisanong ya lefatshe ya marathone.O ne a tsenela Montferland Run ka kgobalo e nnye mme a fetsa e le mofenyi wa bobedi morago ga Abebech Afework.

**2012**

O simolotse ka ngwaga wa 2012 ka bojang mme a tla la boraro kwa Kenya Cross Country Championships. Se e ne e le go ipaakanyetsa ga gagwe ka ngwaga wa 2012 London Marathon, kwa a neng a le motabogi wa bofelo go gwetlha mofenyi wa bofelo Mary Keitany mme a fetsa lobelo e le motabogi wa bobedi ka nako ya gagwe ya 2:19:50 hours.Kiplagat o ne a tlhophiwa mo setlhopheng sa metshameko ya Diolimpiki sa Kenya ka ntlha ya seo. O ne a fenya New York Mini 10K ka June. Kwa metshamekong ya ngwaga wa 2012 London Olympics o ne a retelelwa ke go boeletsa katlego ya gagwe kwa toropokgolong ya Brithani mme a kgona fela go tsaya maemo a masome a mabedi mo marathong a Olympic ka nako ya diura di le 2:27:52. Dibeke di le thataro morago ga moo o ne a taboga kwa Great North Run mme a dira botoka, a tlhoma rekoto ya gagwe ya 1:07:41 ka nako ya fa a ne a feleletsa e le motshameki wa bobedi morago ga Tirunesh Dibaba.

**2013**

Edna Kiplagat gaufi le bogare jwa tsela mo Boston Marathon wa ngwaga wa  2017 e a e fentseng

Kiplagat o ne a fetsa e le mofenyi wa bobedi kwa London Marathon mo ngwageng wa bobedi o o latelanang, mo lekgetlhong leno a le kwa morago ga Priscah Jeptoo. 

Moragonyana ka ngwaga wa 2013 o ne a nna mosadi wa ntlha go nna le sereto sa lefatshe sa marathone fa a ne a amogela sekgele sa gauta sa ntlha ka letsatsi la go bulwa ga dikgaisano tsa lefatshe tsa metshameko ya diatleletiki, a fenya Valeria Straneo le Kayoko Fukushi ka nako ya diura di le 2:25:44.

**2014**

Morago ga go fetsa kwa podium mo go nngwe le nngwe ya dikgatiso tse tharo tse di fetileng, Kiplagat kwa bofelong o ne a fenya kwa London Marathon kwa pele ga Florence Kiplagat (yo o sa amaneng le ene) ka nako ya diura di le 2:20:21.

Kiplagat o ne a fetsa ka ngwaga wa 2014 ka 2:36:24 (a le mo maemong a bo 13) kwa New York City Marathon wa ngwaga wa 2014.

**2015**

Kiplagat o ne a boela gape kwa London Marathon ka ngwaga wa 2015 ka nako ya diura tsa 2:27:16 (lefelo la bo 11). O feditse mo maemong a botlhano kwa IAAF World Championships ka ngwaga wa 2015 kwa Beijing ka nako ya 2:28:15 diura.

**2016**

Ka ngwaga wa 2016 Kiplagat o ne a boela kwa Top 3 ya merafe e megolo ka dinako tse di potlakileng thata tsa go wetsa go feta ngwaga o le mongwe pele ga foo. O feditse ka nako ya diura di le 2:22:36 a le mo maemong a boraro kwa Tokyo Marathon ka ngwaga wa 2016, mme ka nako ya diura di le 2:23:28 a le mo maemong a bobedi kwa Chicago Marathon ka ngwaga wa 2016.

**2017**

A na le dingwaga di le 37, Kiplagat o ne a fenya Boston Marathon ka ngwaga wa 2017 ka nako ya diura di le 2:21:52. 

Phenyo eno e ne e le ya gagwe ya ntlha kwa Boston Marathon morago ga go taboga ka tsela e e tlhomologileng ka dingwaga di le lesome. Kiplagat o bolela jaana: "Ke dirile mo e ka nnang sengwe le sengwe mo motshamekong wa rona, mme e ne e le nngwe ya ditoro tsa me go taboga lobelo lwa Boston, e leng lobelo lwa marathone lwa bogologolo go gaisa otlhe mo lefatsheng". "E bile gape go tla raya gore ke setse ke kile ka taboga di le tlhano tsa di le thataro tsa Abbott World Marathon Majors mo godimo ga metshameko ya Diolimpiki le Dikgaisano tsa Lefatshe".

Ka kgwedi ya Phatwe, Kiplagat o ne a tsaya karolo mo metshamekong ya ngwaga wa 2017 World Championships in Athletics e e neng e tshwaretswe kwa London. O ne a gapa sekgele sa selefera mo marathong a basadi ka nako ya 2:27:18. O ne a eteletswe pele ke Rose Chelimo.

**2021**

Kiplagat o ne a gaisana mo ngwageng wa 2021 Boston Marathon, e e neng ya sutisetswa kwa Columbus Day holiday ka October, kwa tlase ga kgwedi pele ga letsatsi la gagwe la matsalo la bo 42. O ne a bolelwa e le mofenyi morago ga gore Diana Kipyokei, yo o neng a le kwa pele ga gagwe ka metsotswana e le 24, a se ka a kgona go tsenela kgaisano ka gonne a ne a dirisa di-corticosteroid tse di oketsang bokgoni jwa gagwe jwa go taboga. Kiplagat o ne a tlhatlosediwa kwa maemong a ntlha ka tsela e e busetsang morago. Phenyo ya gagwe e mo dirile motshameki wa mogaka yo mogolo go gaisa, e ka tswa e le monna kgotsa mosadi, go fenya kgaisano ya World Marathon Major. Ka nako e a neng a fenya ka yone, o ne a le mogolo ka dingwaga di le tharo go feta mosadi yo o neng a tshotse rekoto e e fetileng, Constantina Diță.

## Botshelo jwa gagwe
Kiplagat o tswa kwa Iten, Kenya, mme o thapisitswe go nna lepodise.

Kiplagat o bolela jaana: "Ke mongwe wa batho ba ba tlhomang sekao mo toropong le mo nageng ya gaetsho. "Ke ile ka nna motlhatlheledi wa basetsana kwa sekolong mme ke ile ka thusa basadi gore ba tlhome mekgatlho ya setšhaba. Gape ke thusa bana ba ba sa kgoneng go duelela madi a sekolo". 

Kiplagat le monna wa gagwe ba na le bana ba le batlhano  ⁇  ba le babedi ba gagwe, ba le babedi ba ba amogetsweng go tswa go kgaitsadie yo o neng a tlhokafala ka kankere ya mabele ka ngwaga wa 2003, mme a le mongwe a amogetswe go tswa moagisaneng yo o neng a tlhokafala ka nako ya pelegi ka ngwaga wa 2013. Bana ba gagwe e bong Wendy le Carlos ba ne ba le kwa moleng wa phitlhelelo le kwa moletlong wa go mo abela sekgele ka ntlha ya phenyo ya gagwe mo lebelong la ngwaga le ngwaga la bo121 la Boston Marathon.Ba nna kwa Longmont Colorado. O simolotse Edna Kiplagat Foundation go oketsa kitso ya kankere ya mabele. Kiplagat gape o ithaopa go dira gore batho ba itse ka ga tsamaiso ya matlakala go boloka tikologo e le phepa. Kiplagat ke Mokatoliki wa Roma yo o ineetseng.

## Metshelo