open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ghanzi

**Ghanzi** ke toropo e e mo gare ga Sekaka sa Kalahari karolo e e kwa bophirima jwa Rephaboliki ya Botswana mo borwa jwa Aforika. Kgaolo eno e itsege mo teng ga naga ka madirelo a yone a nama ya kgomo. Tota e bile, balemibarui ba Ghanzi ba tlamela ka diperesente di ka nna 75% tsa diromelwantle tsa nama ya kgomo ya bosetšhaba, go ya ka Khomišene ya Nama ya Botswana, bogolosegolo kwa United Kingdom le kwa Yuropa.

Ka nako ya palobatho ya 2021, go ne go na le batho ba le 21,420 ba ba nnang mo toropong le ba bangwe ba le 6,900 gaufi le yone. Ghanzi ke bogare jwa tsamaiso ya Kgaolo ya Ghanzi mme e tsewa e le "motsemogolo" wa kgaolo, ka e le yone e kgolo go gaisa go ya ka palo ya batho le selekanyo sa thutafatshe.Sedika sa Ghanzi se bogolo jwa disekwerekilometara di le 117 910 (diheketara di le 29 140 000) mme se bapile le Ngamiland kwa bokone, Sedika sa Bogare kwa botlhaba, le Kgaolo ya Kgalagadi le Kweneg kwa borwa. Molelwane wa yone wa bophirima o tlhakanetswe le Namibia.

## Leina
Go peleta mo gongwe ga Ghanzi go akaretsa "Gantsi" - e e tsamaelanang thata le Setswana, puo ya setshaba ya Botswana - "Ghansi"; le "Gantsi". Gape go ile ga bolelwa gore dithanolo tse di farologaneng tsa Ghanzi tota di tswa mo lefokong la puo ya Naro "Gaentsii", le le kayang "marago a magolo a a rurugileng", le le kayang karolo ya mmele wa tshephe, mme moragonyana dikgomo tse di neng di phuthegela go dikologa pane mo lefelong leo. 

## Hisetori
Moaforikaner wa ntlha go nna kwa Ghanzi e ne e le Hendrik van Zyl yo o neng a phatsima, yo o neng a kgabaganya Kalahari mme a tlhoma kgwebo e nnye ya go tsoma le go gweba mo lefelong leo ka 1870 mme a bona khumo e e feteletseng mo kgwebong ya dinaka tsa tlou. Le fa go ntse jalo, khudugo ya ntlha e e bonalang ya Maburu kwa Ghanzi e simolotse ka 1897–1898.

Lefelo le gompieno le itsegeng ka leina la Ghanzi le ne la bidiwa "Kamp". Otele ya Kalahari Arms le banka ya Barclays kwa Ghanzi ke dingwe tsa dikgwebo tsa ntlha tse di simolotsweng kwa Ghanzi.

Motse wa Ghanzi e ne e le setlhogo sa athikele ya LA Times ya 1988 e e neng e tlhalosa kamano e e atamalaneng magareng ga baagi ba Afrikaner le bushmen. Ka nako eo, go ne go sena radio kgotsa thelebišene kwa Ghanzi, mme Hotele ya Kalahari Arms, e e neng e dikologilwe ke terata e e bogodimo jwa dikgato di le boferabongwe go dira gore ditau di se ka tsa tsena, e ne e le yone fela bara le lefelo la go ijesa monate mo lefelong leo.

## Baagi
Ghanzi ke lefelo la merafe e e farologaneng jaaka maAfrikanere, Basarwa, Bakgalagadi le Baherero, ba botlhe ba nang le mowa wa go itshokelana. Banni ba lefelo leno ba bua dipuo tse di farologaneng jaaka Seburu, Sekgoa, Sesarwa, Setswana, Sekgalagadi le Seherero, mme puo ya bone e e tlwaelegileng ke Se-Shekgalagari le Se-Naro. Le fa go se na tshedimosetso e e leng teng ka ga dipalo tsa ga jaana tsa baagi ba Maaforikanere, ka 1973, Maburu a Kalahari a ne a dira bokana ka 10% ya baagi kwa Ghanzi.

## Metswedi
Letlhakeng

**Letlhakeng** kana **Lethakeng** ke legae le le kwa kgalong ya Kweneng-Bophirima mo Botswana. Le gae le le dikilomethara di le masome a supa le botlhano, Bokoni Botlhaba jwa motse mogolo wa Bakwena Molepolole. Palo ya batho ba Letlhakeng e ne e le 7,229 ka palo batho ya ngwaga wa 2011.

Bontsi jwa morafe wa Letlhakeng ba tsewa e le karolo ya morafe wa Bakwena, o o tsamaisiwang go tswa mo kgotleng kwa Molepolole. Le fa go ntse jalo, kwa ntle ga mofuta wa Bakwena wa Setswana se se tlwaelegileng (se se itsegeng jaaka Se-kwena), batho ba le bantsi ba bua Se-Kgalagadi - puo e e farologaneng mme e amana le Setswana.

Letlhakeng o na le sekolo se segolwane (Mphuthe Community Secondary) se se neng sa fudugela mo dikagong tse disha ka ngwaga wa 2008 morago ga go fudusiwa go tswa mo lefelong la pele le le neng le na le tshekamelo ya go kokobela. Kokelwana e direla baagi mmogo le dikolo tse tharo tse dipotlana le diofisi di le mmalwa tsa pusoselegae. Go fitlhelela ka ngwaga wa 2005, ditsela tse di tsentsweng sekontiri di ne di felela kwa bogareng jwa motse mme maeto a a tswelelang pele a ne a kgaosediwa ka dipaka ka ntlha ya ditsela tsa letlapa kgotsa tsa motlhaba. Le fa go ntse jalo, jaanong go a kgonega go ya kwa metseng e mentsi e e mabapi kwantle ga bothata go latela lenaneo le legolo la go aga ditsela.

Go na le dikolo tse tharo kwa Letlhakeng e leng; 

* Sekolo se se potlana sa Letlhakeng 
* Sekolo se se potlana sa Gothibamang 
* Sekolo se segolwane sa Mphuthe 

Nngwe ya ditsela tse dikgolo mo motseng o reeletswe ka Bishop Frank Keikanetswe, mothei wa Kereke ya Seventh-day Adventist mo kgaolong eo.

## Puso le dipolotiki
Letlhakeng e ne e le karolo ya kgaolo ya botlhophi ya Letlhakeng-Lephephe mo ditlhophong tsa boemedi jwa palamente ya bosetshaba ya Botswana go simolola ka ngwaga wa 2009 go fitlhelela ka ngwaga wa 2024. 

Go na le dikgaolwana di le boferabobedi mo motseng. E leng Legononong,Shageng,Molehele,Goo Modimo,Goo Moiphisi,Goo Ratshosa,Mokwele le Ralebakeng.Go ya ka hisitori motse o ne o reeletswe ka lotlhaka lo loleele lo lo neng lo fitlhelwa go bapa le molatswana o moleele o o kgabaganyang motse.

## Batho ba ba tlhomologileng

* Eric Molebatsi, motshameki wa pele wa kgwele ya dinao wa Botswana 

## Bona gape

* Lenaane la ditoropo tse di mo Botswana

## Metswedi
Kopong

**Kopong** ke motsana o monnye mo kgaolong ya Kweneng mo Botswana. E ka nna dikilometara di le masome a mabedi le botlhano kwa bokone jwa Gaborone, toropokgolo wa Botswana. Palo ya batho e ne e le 5,571 ka palo ya batho ya 2001 mme ka 2011 e ne e le 9,520, mme e le bonno jwa borataro ka bontsi mo Kweneng. Jaanong e fetoga toropo ya kgobokano ya Gaborone e e nang le banni ba le 421,907 ka palobatho ya 2011. Mangwe a mafelo a a itsegeng thata a akaretsa Gospel Of God’s Grace Ministries, kereke e e tumileng e e neng e eteletswe pele ke Moporofeti Cedric Kobedi koo diketekete tsa batho di phuthegelang teng beke le beke go obamela.

## Bona gape

* Lenaane la ditoropo tse di mo Botswana.

## Metswedi
Mmopane

**Mmopane** ke motse yo o mo kgaolong ya Kweneng mo lefatsheng la Botswana.Motse o o dikilometara di ka nna lesome le botlhano go tswa kwa Gaborone, motsemogolo wa Botswana. O ne ona le baagi ba le 3.512 (ka ngwaga wa 2001) le batho ba le 421,907 go ya ka palo batho ya 2011.Jaanong ke karolo ya toropokgolo ya Gaborone e e nang le banni ba le 421 907 ka palobatho ya 2011  

## Metswedi
Shakawe

**Shakawe** ke motse o o mo sekhutlong sa bokone bophirima jwa lefatshe la Botswana kwa tshimologong ya makgobokgobo a Okavango, gaufi le Namibia le Angola. Shakawe o tsoga mo seemong sa yone sa pele sa go nna lefelo le lennye le le robetseng la Okavango. Mo batsamaing, Shakawe o kaya setempe sa go tsena kgotsa go tswa mo Botswana kgotsa lefelo la go etela dithaba tsa Tsodilo, lefelo la Ngwaoboswa ya Lefatshe la UNESCO, le le bokgakala jwa dikilometara di le masome a mane. Mo bathong ba Aforika Borwa ba ba yang malatsing a boikhutso, gantsi ke tshimologo ya loeto lwa go tshwara ditlhapi kwa Okavango Panhandle. Gape o dira gore o kgone go tsena mo Mothapong wa Caprivi.Themphereitšhara e e kwa godimo e e kileng ya kwadisiwa kwa Shakawe e ne e le 39.6 °C (103.3 °F).Themphereitšha e e kwa tlase e e kwadisitsweng kwa Shakawe e ne e le −6.1 °C (21.0 °F).O ne  ona le baagi ba le 4.389 (2001).

## Mafaratlhatlha
Motse o o direlwa ke lebala la difofane la Shakawe. Ke kgoro e e tsenang mo karolong e e kwa bokone ya Okavango Delta le kgaolo ya Linyanti. Difofane tse di hirilweng ka tlhamalalo di dirisiwa go ya kwa lebaleng la difofane, mme sefofane se segolo mo lefelong leno ke AirShakawe. Difofane ke tsone dipalangwa tse di nang le bonako thata mo lefelong leno.

Go tsamaya ka tsela go bonya. Go dirilwe ditsela tse di tsentsweng sekontiri mme di senyegile fa nako e ntse e tsamaya ka ntlha ya go sa tlhokomelwe sentle. Dipalangwa tsa dibese di teng go ya kwa toropong e kgolo ya Maun, mme se ke mosepele wa diura di le tlhano. Motse o mogolo le one o golagantswe le motlakase o mogolo. Gape go agiwa borogo mme bo tshwanetse go wediwa mo e ka nnang kwa bokhutlong jwa ngwaga wa 2019. Go agilwe matlo a bonno a a farologaneng le dikampa tsa ditante. Tse dikgolo ke tsa Xaro Lodge, Dikhabine tsa ga Drotsky le tsa Noka ya Shakawe. 

Shakawe o gola ka bonako o simolola ka mafelo a mabedi a mabenkele kgotsa mmolo. Mmolo mongwe le mongwe o na le lebenkele le legolo le le nang le dithoto tse dintsi. Gape o ne a tlhamile matlo a bonno a le mmalwa a safari. Go agiwa lefelo le lesha la mabenkele la bogolo jo bo magareng.

## Dipalopalo
Go ya ka palobatho ya bosetšhaba ya 2011, palo ya batho ba Shakawe le mafelo a a amanang le yona e ne e le 7,506. Motse wa Shakawe ka boone o ne o na le batho ba le 6,693.

## Metswedi
Lentsweletau

thumb|Lentsweletau ke motsana o o fitlhhelwang mo kgaolong ya Kweneng
**Lentsweletau** ke motsana o o fitlhelwang mo kgaolong ya Kweneng mo Botswana. O fitlhelwa dikilometara di le masome marataro mo bokone jwa toropo ya Gaborone. O nale banni ba le 4,916 go ya ka palo batho ya  2011 . Sephatlo sa banni ka bontsi ba tswa mo morafeng wa Bakwena, mo kgaolong ya Molepolole, mo kgaolong ya Kweneng.

Lentsweletau o ne a tsengwa mo mmepeng ka dingwaga tsa bo 1970s ke seopedi se se neng se tumile thata a bidiwa Cobra Kenalemang, yo o neng a rotloetsa yo mongwe monni wa Lentsweletau e bong Kotaeswele yo o thamileng pina e e neng ya tuma thata e e reng *"Kotaeshwele o dira mathaithai"* ka dingwaga tsa bo 1980s. Motsana o o itsege  thata gape ka mabelo a a tumileng a Toyota Desert Race e le kwa dikoloi di emang teng go tshela Leokwane e bile batho ba ka robala teng go itlosa bodutu.

## Metswedi
Mmadinare

**Mmadinare** ke motse o o fitlhwelwang mo kgaolong legare ya Botswana,o dikhilomethara di le lesome le botlhano go tswa Selibe Phikwe. Motse o ka bonya o gola go nna toropo,palo ya batho e ka tshwara 13 000 (go tswa mo palobatho ya 2004)o na le batho ba merafhe e e farologaneng go akaretsa Bangwato, Batalaote, Babirwa le babangwe fela jalo.Mmadinare e mo gare ga dithota; jaaka metse e mengwe mo Borwa jwa Afrika e ne ya simololwa ka nako ya dintwa mme dithota di ne di dirisiwa jaaka mokgwa wa tshireletso mo babeng, ka ba ne ba kgona go ba bona ba le kgakala.

## Thutafatshe
Noka ya Motloutse e feta mo karolong e e kwa bokone ya motse o o bidiwang, o o tlamelang Letamo la Letsibogo ka metsi, e le mo tseleng ya yone go ya kwa nokeng ya Shashe go ya kwa tlase kwa botlhabatsatsi. Noka e, e fokotsegile bontlhanngwe ka ntlha ya go epiwa ga motlhaba ke moepo wa kopore kwa Selibe Phikwe, o o bonang motlhaba mo nokeng go tlhatswa ditswakwa tsa bone tsa kopore. 

Lefelo le gape le na le bokgoni jo bo kwa godimo jwa bojanala le ditsompelo tsa diphologolo tsa naga, ka go na le diphologolo tse dintsi mo mafelong a a mabapi bogolo jang ditlou tse di senyang dijalo le dithoto tsa batho. Ka dinako tse dingwe matshelo a a latlhega mo thulaganyong eno.

## Hisetori
Motse o, o tlhamilwe ka dinako tsa bo 1900 ke Batalaote fa ba sena go ineela mo bonnong jwa bone kwa Palapye. Batalaote ba ne ba thibelela mme ba nna gaufi le thota ya Makome mme ba nna le dikgato tsa Kelele le Seboo. Ba ba tswang mo Aforika Borwa ba ne ba nna le go nna gaufi le Thaba ya Maretemagolo mme ba bopa kgotla ya Manga le kgotla ya Matabi. Malapa a segosi a Kelele le Seboo a ne a fisiwa go tswa kwa Mmadinare ka 1908 ke tsamaiso ya bokoloniale. Ba ne ba nna kwa Senyawe morago go ya ka bagolwane ba motse le borahisitori.

## Setso le metshameko
Banni ba Mmadinare ba tshela botshelo fela jo bo iketlileng, ba rata ditso le ngwao ya bone ,ba rata go ja dijo tsa setso jaaka mabele mme ka nako e nngwe Mmadinare o leka go tlhabologa go nna toropo mme o sa lebale ditso tsa bone jaaka o rotloediwa ke toropo kgolo Selibe Phikwe go tlhabologa. 

Go na le lebelo la ngwaga le ngwaga la dikhilomithara tse di lesome le le diragalang mo motseng le le tshwarwang ka letsatsi la keresemose mme ke lengwe la dilo tse di ngokang baeng ba motse bogolo jang ka kgwedi ya Sedimonthole. Mmadinare gantsi e rulaganya dikgaisano tsa kgwele ya dinao tsa dipaka tse di tshegediwang ke mekgatlho e e farologaneng.

## Dikago
Go na le ditlhabololo tse di setseng di bonala mo motseng jaaka dikago tsa  sepodise,sekolo se se kgolwane  le letamo la letsibogo, Motse o, o na le dikole tse dikgolwane dile pedi (Sekolo sa Makome le Sekolo sa Merementsi). Mmadinare o na le dikolo tse di potlana di le thataro tse e leng St Peters, Mmadinare, Phethu-mphoeng, Tlapalakoma, Kelele le Letsibogo, le dikolo di le mmalwa tsa bana ba ba iseng ba tsene sekolo. Bookelo jo bo potlana jwa Mmadinare ke bookelo jwa kgaolo jo bo tsamaisiwang ke puso jo bo fitlhelwang kwa Mmadinare.

## Metswedi
Gweta

**Gweta** ke motsana mo lefatsheng la Botswana. O sekgala sa dikhilomithara tse di makgolo mabedi le botlhano (lekgolo le makgolo mabedi le bosupa a sekgala) go tswa mo Maun le sekgala sa lekgolo sa dikhilomithara (sekgala sa masome a marataro le mabedi) go tswa Nata.

## Tlhatlhobo ya ditsatlholego
Go tswa golowe Makgadikgadi Pans a kaiwa le kgoro e go tsenwang ka yone go tswa kwa motseng wa Gweta, leina Gweta le tserwe mo modumo o dirwang ke digogwane tse di tona tse di fitlhelwang mo motlhabeng go fitlhela nako ya dipula e fitlha e bo ele gone di tswang go atolosa boleteng jwa tsone. 

## Diphologolo
Kgolo ya Makgadikgadi Pans e tona go feta Switzerland. Pele e kile ya bo ele noka e tona e tlatsweng ke lewatle, Makgadikgadi Pans mo bo gompeinong go o kgadile mme go fitlhelwa letswai teng. Dikgaphatana tsa letswai di gasame le didirisiwa tsa matlapa le didirisiwa tsa bogologolo   go tswa magareng ya dikete tse pedi  le dikete tse tlhano tsa dingwaga di ntse dile teng. Ka nako e ne ele nako e nneng go le metsi 35-75,000 a dipitsi tsa naga le diphologolo tse dingwe tsa naga di ile tsa fudusetswa  kwa lefelong le le nna ditau, le nkwe le diphatana tse dingw tse di latelang motlhala wa di nkwe tse le ditau. Piti ya naga le phologolo e itseng ka leina ka wildebeest di ile tsa fudusetswa go ralala dikgaphatana tsa botlhaba jwa Aferika ele tsone dipitse tsa naga le di wildebeest tse di tshidileng mo phudusong  ya tsone e bile ele tsone tse dile maemo a bobedi ka botona lefatshe ka bophara. Makgolo a dikete a phologotswana ya mmamoleyane go tlhagelela go ja fa go nale metsi a setseng.Dikgapha tse ke dineela ruri tse di fitlhelwang kwa sekakeng go tshwana le phologolo e bitswang meerkat le phiri e tshetlha, eleng tsone tse di leng tse tse di jang nama tsa boraro mo thulanganyo ya diphologolo tse di jang nama lefatshe ka bophara.

## Mephane
Mo lefelong le le dikologang Gweta go nale mafelo a tshomarelo a lefatshe kwa go fitlhelwang ditlhare tsa mophane.Ditlhare tsa mophane tse di tala di fitlhelwa sekgala sa masome mabedi le bosupa a dikhilomithara kwa botlhaba jwa Gweta kwa go kwadilweng ke batsomi le barekisi ba dingwaga tse di lesome ke boferabone tse di fetileng e bong Frederick Thomas Green le Hendrik Matthys van Zyl le batho ba bangwe.

Sekgala sa dikhilomithara tse di lesome le bongwe kgakala kwa botlhaba jwa ditlhare tse di tala tsa mophane tse di fitlhelwang morago ga go feta setlhare sa mophane se se bidilwang Chapman se se teeletsweng ka motsomi wa lefatshe la Aferika Borwa James Chapman, se se naleng bophara jwa masome mabedi le botlhano mo ditsong le tswa jaaka kganya ya ditsela. Ke lefelo le le fitlhelwang nne le dirisiwa ele poso ke bafiti ka tsela, barekisi le baeti, bontsi jwa bone ba tlogela mekwalo mo thitong ya ditlhare tse. Ka kgwedi ya Herikgong e lhola ga supa ka ngwaga wa 2016, setlhare sa ga Chapman sa mophane ke fa se wela fatshe.Go santse go ise go tsepame gore ke eng se se bakileng gore setlhare sa Mophane sa Chapman se wele fatshe le gore setlhare se se santse se tshela.

## Metswedi
Rakops

**Rakops**, o itsege gape ka leina la **Tsienyane** ke legae le le ko kgaolong ya legare ya lefatshe la Botswana Le ko borwa jwa Makgadikgadi Pan, Palo batho e ne ele 6, 396 ka Palo batho ya ngwaga wa 2011.

## Metswedi
Mopipi

**Mopipi** ke motse wa Botswana. O na le baagi ba le 3.066 (2001).
**Mopipi** o mo kgaolwaneng ya **Boteti** e e mo kgaolong ya Legare. Mopipi o dikhilomithara di le masome a matlhano le bobedi go tswa mo toropong ya **Orapa** fa o ya ko **Maun**
Motse o, o dikaganyeditswe ke Makgadikgadi a Nxai le Makgadikgadi. Makgadikgadi a go dumelwa gore a kile a bo e le matsha, mme ka go kgotlelesega ga tikologo metsi a kgala ga helela e le makgadikgadi a a letswai. Banni ba motse o, ba kile ba bo ba tshela ka tlhapi ka nako e Noka ya Boteti e neng e tshela.
Otse

**Otse** ke motsana wa malete mo Botswana. O na le baagi ba ka nna dikete tse tlhano, lekgolo le masome a ferabongwe le metso e mebedi (5.192 (2001) O mo tseleng ya Lobatse Le Gaborone gaufi le Lentswe la  mangwe a matona mo Botswana la Baratani. Fa gare ga motsana o, gona le letamo le banni ba one ba le dirisetsang ditiro tse dintsi jaaka bo go
lema le go nosa leruo la boneMotse o ke legae la Balete ba ba amanang le ba ba kwa Ramotswa, Gabane le Mogobane. Baagi e ne e le 7,636 ka palobatho ya 2011.

Go nale dikole tsa baithuti di le nne, tse dipotlana di le pedi,el leng Otse Primary le Baratani Primary, se segolwane sa Baratani Junior le se setona se se tumileng gontswa goolowe sa Moeding.

## Thutafatshe
Otse e dikologilwe ke dithota bogolo jang thota ya bagologolwane ya Baratani.

## Dikgogedi
Mafelo a mararo a hisitori: 

* **Lentswe la Baratani**; Se ke thota e e fitlhelwang mo motseng wa Otse e e nang le dikinane tse dintsi tsa selegae tse di golagantsweng le yone. Go na le tlhamane ka baratani ba ba botlana ba ba neng ba timelela, go bolelwa fa bobedi jo bo ne jwa gantshiwa tshono ya go nna mmogo ke batsadi ba bone, mme lorato lwa bone lo ne lo le maatla thata go ka kgaogana, tlhamane nngwe ya re go na le noga e kgolo thata, gongwe e le tshephe ya Aforika e e neng e nna mo thoteng e e neng ya ba ja. Thota ya Lentswe la Baratani e bapile le tsela ya Gaborone-Lobatse kwa bophirima jwa motse wa Otse. Thaba e ka nna dikhilomithara di le masome a mane le bobedi go tswa kwa motsemoshate wa Gaborone le dikhilomithara di le masome a mabedi go tswa kwa Lobatse.
* Segorong 
* Lefelo le le Lengwe la Diphologolo:- Lefelo la Diphologolo la Manyelanong

## Thuto
Otse o na le mafelo a tlhokomelo ya bana motshegare a le lesome, dikolo tse dipotlana di le pedi, sekolo se le sengwe se segolwane se se potlana, le sekolo se segolo se segolwane (Moeding College).

## Metswedi
Sefophe

Sefophe ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O dikhilomethara tse di masome a mane mo borwa-botlhaba jwa toropo ya moepo ebong Selebi-Phikwe, mo dikhilomethareng tse di makgolo go nale molelwane wa lefatshe la  Zimbabwe gape le wa lefatshe la Aferika Borwa. Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le 3,139.

## Metswedi
Sehithwa

**Sehithwa**  ke motsana yo mo kgaolong ya bokone bophirima jwa Botswana. O kwa borwa jwa kgaolo eo, go bapa le makgobokgobo a Ngami. Mo palong batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete, makgolo a mane le masome a supa le boferabobedi.

## Dipadi tse dingwe.
Gamabuo

**Gamabuo** ke motse mo kgaolong ya Bogare ya **[[Botswana]].** Motse o mo 50 km borwa-bophirima jwa Serowe, mme palo ya batho e ne e le 605 ka palobatho ya 2001**.**

## Metswedi
Mmankgodi

**Mmankgodi** ke motse o o mo kgaolong ya Kweneng mo Botswana. O fitlhelwa dikilometara di le masome a mararo le botlhano go ​​tswa kwa Gaborone le dikilometara di ka nna masome a mararo go tswa kwa molelwaneng le Aforika Borwa. Baagi ba Mmankgodi e ne e le 6,802 ka palobatho ya 2011.

Batho ba Mmankgodi ba bidiwa Bahurutshe, setlhopha se gape se fitlhelwang mo motseng wa Manyana. Ba gorogile mo kgaolong go tswa kwa Aforika Borwa go ralala lekgolo la dingwaga tsa bolesomerobedi ka ntlha ya kgatelelo ya Maburu, e e neng ya baka Ntwa ya Dimawe ka ngwaga wa 1852. Kgosi ya morafe wa Mmankgodi ke Kgosi Thobega , mme, jaaka go tlwaelegile mo Botswana, tumediso ya ‘kgosi’ ke sereto se se dirisiwang pele ga dikgosi’.

## Metswedi

## 
 ==
Goshwe

**Goshwe** ke motse o o mo kgaolong ya Legare ya Botswana. O gaufi le molelwane wa Zimbabwe mme ebile ona le sekolo se se potlana se se bidiwang sekolo-potlana sa Goshwe  le sekolo se segolwane. Baagi ba ne ba le 1 156 ka palobatho ya ngwaga wa 2001.

Motse wa Goshwe o tumile thata ka leruo le temo.Motse wa Goshwe o itsege thata e le lefelo la diphologolo le dijwalo.lefelo le gape le nale matlapa a fitlhegileng a a nang le ditshwantsho tsa botaki a a iseng a bonwe.Motse wa Goshwe o kgaogantswe ka maphata a mabedi e bong;legare la motse kwa go naleng kgotla teng, sekole se se potlana le sekole se segolwane. Malapa a batho a dikaganyeditse dikago tsa puso. Sephatla se sengwe sa motse o wa Goshwe ke Chilokoti kwa go lengwang teng.

Goshwe e bokgakala jwa dikhilomitara di le masome a mabedi go tswa kwa motseng o o bidiwang Tutume, mme fa o goroga mo motseng oo ka YouTube o tla lemoga go lela ga dipodi le dinku le go lela ga dikgomo.

## Metswedi
Groote Laagte

**Groote Laagte** ke motse oo mo kgaolong ya Kgaolo ya Ghanzi mo lefatsheng la Botswana. Motse o o gautshwane le molelwane wa Namibia, mo bokone bophirima jwa kgalo ya Ghanzi. Motse wa Groote Laagte o na le sekole se se potlana fa godimo ga moo ka ngwaga wa 2001 motsana o o nale palo batho ba le makgolo mane le masome a borobabobedi le boraro.
## Dipadi tse dingwe

## References
Hatsalatladi

**Hatsalatladi** ke motse mo kgaolong ya Kweneng (Kweneng District) mo Botswana. E na le batho ba le makgolo a le borataro le borobongwe (609) go ya ka palo batho 2001.

## Metswedi
Gojwane

**Gojwane** ke motse yo o mo kgaolong ya legare (Central District) mo Botswana.  Motse yo o agilwe mo sekgele sa dikilometara di le masome a robabongwe (90 km) mo borwa jwa Francistown mo selekanyong sa sephatlo go ya Palapye. Go na le sekolo se se botlana. Go na le baagi ba le 1.041 go ya ka palo batho 2001. 

## Metswedi
Gonutsuga

**Gonutsuga** yo o itsegeng gape ka **Gonitsoga** ke motse yo o mo kgaolong ya bokone-bophirima (North-West District) mo Botswana. Motse yo o ikaegile go bapa le bophirima jwa molelwane wa Namibia. O na le batho ba le makgolo a le matlhano le metso e le borataro (506) go ya ka palo batho 2001. 

## Metswedi
Ikongwe

**Ikongwe** ke motsana o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motsana o o dikilomitara dile 45 kwa botlhaba jwa Mahalapye. Motsana o o nale sekolo se se botlana, palo ya batho e ne ele 471 ka palo batho ya ngwaga wa 2001.

## Metswedi
1 Ngwanatsele

**1 Ngwanatsele** (*01.11*; *November 1*)

22.10 - 23.10 - 24.10 - 25.10 - 26.10 - 27.10 - 28.10 - 29.10 - 30.10 - 31.10 - **01.11** - 02.11 - 03.11 - 04.11 - 05.11 - 06.11 - 07.11 - 08.11 - 09.11 - 10.11 - 11.11
Inalegolo

**Inalegolo** ke motse o o mo kgaolong ya Kgalagadi mo Botswana. E mo karolong ya bokone-botlhaba jwa kgaolo, kwa sekakeng sa Kalahari, e na le sekolo se se potlana le lefelo la boitekanelo. Baagi e ne e le 533 ka palobatho ya 2011. Kgosi ya motse ke Kgosi Keamogetse Ghubi.

## Metswedi
Kompone ya Difofane ya Moremi

**Kopone ya Moremi Air Botswana** ke kompone ya difofane mo Maun, Botswana.

## Kitso ee tlhomameng
Kompone ya Moremi e kwa Maun, toropo kgolo ya botlhano mo lefatheng la Botswana. Kompone e e simolotswe ka ngwaga wa 1995.

## Bofefo

* 1 - Cessna 208 Grand Caravan
* 1 - Britten-Norman Islander
* 2 - Cessna 206 moemedi wa sefofane
* 2 - Cessna 210 molaodi
* 2 - Gipps GA8 Airvan
* 1 - PAC 750XSTOL

## Dikgoge tsa kwa ntle
*lefelo la selogelo la Moremi Air
*Kitso/MOREMI AIR/829 mokaedi wa sefofane

## Dipadi tsa kwa kgotsa tse dingwe:
Tshane

**[[Tshane]] ** ke motsana oo mo kgaolwaneng ya Kgalagadi ya mo Botswana. O mo sekakeng sa Kalahari, mme o direlwa ke ba lephata la boemelo jwa difofane ya Tshane. Motsana o o nale sekolo se se botlana mme palo ya batho e ne e le makgolo a a robabobedi, masome a matlhano le borobabobedi ka ngwaga wa 2011 mo palo batho.E na le lefelo la setso la !Xóõ. Megote e e kwa tlase e e kwadisitsweng kwa Tshane e ne e le −8.0 °C (17.6 °F). Megote e e kwa godimo e e kwadisitsweng kwa Tshane e ne e le 41.0 °C (105.8 °F).

Go dikologa Tshane go nale metsana ya Lehututu, Hukuntsi le Lokgwabe. Mme kwa go nang le batho ba le bantsi ke kwa Lehututu go nale dikolo tse di botlana tse pedi, se segolwane le sa tiro tsa diatla sa Matcheng. Bajanala ka bontsi ba etela motsana wa Lehututu go robala le itloso bodutu ka go bane go nale ntlo e go gorogelang baeng le lefelo la itloso bodutu bosigo..

## Metswedi
Tobane

**Tobane**  ke motsana oo mo botlhaba jwa lefatshe la Botswanao ka tshwara sekgele se se masome a mabedi go tsweng mo toropong ee epang kopore/nikile ya Selebi-Phikwe. O 21° 57' 0" kwa borwa, 27° 54' 0" kwa botlhaba. Motsana o o nale tsela ya sekonotere e e tswelang ko toropong e. Noka e tona e bidiwang Motloutse e feta ka motsana o kwa ntheng ya bokone botlhaba. Motsana o o nale ditlamelo tse dintsi jaaka metsi aa phepa go tswa letlamong la Shashe, motlakase,kgokelelo ya megala ya letlheka ka ba kompone ya Orange, Bemobile le Mascom. Gape e na le ditirelo tsa megala ya mo ntlong go tsweng kwa kompone ya megala ya Botswana. Go nale kokelwana, sekolo se se botlana le se segolwana. Palo ya batho e ka nna sekete makgolo a ferang bongwe le masome a mabedi le botlhano. 

## Metswedi
Bogadi

Bogadi ke tebogo e e fiwang boora mosetsana gotswa koo rramosimane pele ga bobedi bo tsena mo nyalong.  Mo ngwaong ya setswana,tsamaiso ya bogadi e farologanye. Gona le tsamaiso e ka yone bogadi bo nang le leelo, sekai, ka ngwao ya sengwaketse bogadi ke kgomo tsen robang bodedi, le nku e le ngwe e e bitswang mokwele kana lengwaelo.Seelo sa bogadi se bewa ke boora mosetswana.

Bogadi bo farologana le tsamaiso ya tlwaelo ya go duela ka madi. Ka gore mo tuelong ya madi boorra monna yo nyalang ba duela madi ko go boorra mosadi yoo nyalwang, bogadi ke fa botsadi jwa mosadi yo nyalwang bo neela botsadi jwa monna yo o nyalang dimpho ele ka ntlha ya mosadi yo o nyalwang. Mme le fa go tshwana bogadi ke dilwana tse di ntshiwang ke monna yo nyalang a di ntshetsa mosadi yo a mo nyalang ka nako ya lenyalo, tse di salang dile mo taolong ya ene mosadi yoo nyalwang.

## Metswedi
Kalamare

thumb|Kara_in_Kalamare_
**Kalamare** ke motsana o o mo kgaolong ya Legare ya Botswana. O sekgele sa dikhilomithara di le masome a mararo le botlhano go tswa kwa bokone-bophirima jwa Mahalapye. Motse o na le sekolo se sepotlana se se bidiwang Kalamare le sekolo se segolwane sa Kalamare le kokelwana ya botsogo. Baagi ba ne ba le 2,241 ka palobatho ya  ngwaga wa 2001.

## Metswedi
Noka ya Shashe

Noka ya **Shashe ** (kgotsa ka ngwetsela noka ya Shashi) ke letsogo le letona kwa molemeng la noka ya Limpopo mo Zimbabwe.

E fofomoga go tswa bokone-bophirima jwa toropo ya Francistown, Botswana mme e elelela kwa nokeng ya Limpopo kwa lefatsheng la Botswana, Zimbabwe le South Africa di kopanelang teng,kwa lesopeng la Shalimpo Transfrontier Conservation Area.

## Metsi a Noka

Noka ya Shashe ke seeledi sa noka, le go elela ga yone go ema mo malatsing a sekae a ngwaga. Noka e e ntsha seabe sa 12.2 % sa pula ya ngwaga ee kwa tlase go eleleleng mo Limpopo.

Nngwe ya matsogo aa matona a noka ya Shashe ke dinoka tsa Ramakwebana, Simukwe, Shashani  le  Thuli. Noka ee kwa tlase ya Shashe ke motswedi oo tletseng motlhaba, mo lefelong le le namileng le go nale makgabana  mo metsweding ya noka le mo lebaleng la motlhaba. Se se naya metsi aa nosetsang   maano a go balelwang Sibasa le Shashi.

Go fetla diketekete tsa makgolo a mabedi ngwaga tse di fetileng, noka ya Zambezi  e ne e elelela kwa borwa ka se se itsegeng ka Makgadikgadi Pan  (mo bogompienong eleng lefelo le go emang metsi aa mantsi) go ya nokeng ya Shashe le Limpopo River.

## Ditoropo Kgolo, ditoropo le bonno go bapa le noka

Bonno jwa mo ditoropo kgolong di tswa ka monokela go tsweng motsweding go ya bofelong jwa yone:

* Toropo ya Francistown
* Motsana wa Tuli.
* Leano la go nosetsa la Shashi

## Borogo le go Kgabaganya

Go nale borogo jwa dikoloi le jwa terena kwa borwa jwa Francistown.

Noka ya Shashe e aga molelwane wa ditshaba gareng ga Botswana le Zimbabwe mme ebile ga gona borogo. le fa go ntse jalo kwa Tuli, noka tsotlhe di kwa lefatsheng la Zimbabwe le fa go nale makgabaganyo aa ka fa molaong.

## Ditlhabologo

Noka ya shashe e gaufi le Francistown kwa letamong la Shashe . Se se isa metsi kwa toropong ya Francistown, metsana ee mabapi, meepo ya dikompone ya (Tati Nickel Mining Company/Norilsk Nickel) le Mupane Gold Mine (IAMGOLD).

## O ka tsibogela

* Go fetloga ga lefatshe ga noka ya Zambezi
* Nok ya Thuli
* Noka ya Mchabezi 

## Dipadi tsa kwa kgotsa tse dingwe:
* A.H.M. Görgens and R.A. Boroto. 1997. *River: flow balance anomalies, surprises and implications for integrated water resources management* . In: Proceedings of the 8th South African National Hydrology Symposium, Pretoria, South Africa

## Mola wa makwalo
Kachikau

**Kachikau** ke motse mo Botswana. O mo kgaolong ya botlhaba, e pele e neng e bopa Kgaolo ya Chobe, mme o na le dikole tse dipotlana le tse dikgolwane mmogo le kokelo ya botsogo. Palo ya batho e ne e le 881 ka palobatho ya 2001.

## Metswedi
Moiyabana

**Moiyabana** ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse wa Moiyabana o sekgele sa masome a matlhano borwa-bophirima jwa Serowe, gape motse o o nale dikole tse di potlana le tse dikgolwane ga mmogo le kokelwana. Ka ngwaga wa 2001 palo ya batho e ne ele 2,619.

## Kgosi e tsosololsa ngwao
Kgosi ya Moiyabana Kgosi Mokopakgomo Kgomokgwana a re fa e sale go bolodiwa mephato mo Gammangwato ngogola ka kgwedi ya Phukwi ba tsweletse ka go dira ditiro ka mephato tsa go tsosolosa ngwao le go ithaopa, gore tshaba eno e ikgakologelwe e bo e itse fa go itirela ka boithaopo go le molemo.
O buile jalo le ba lekalana la dikgang la BOPA mo potsolosong kwa Serowe, a bolela fa mophato o tsweletse ka go aga ntlo ya setso mo sekolong se se botlana sa motse oo, e e tla agwang ka mmu le bojang ja Setswana e tswalwa ka setlatla.A re maikaelelo ke go tla go tsenya didirisiwa tsa bogologolo jaaka jokwe, sesigo, matlalo ditlatlana le tse dingwe go ruta basha ka botshelo jwa pele gore ba tlhaloganye tse di neng di dirisiwa bogologolo.A re ba tsweletse ka go kgobokanya dikhwaere ka go lebega di nyeletse, mme ba tlhamile khwaere e le nngwe le mmoki. Kgosi a re maikaelelo ke go ipaakanyetsa letsatsi la boipuso jwa ngwaga eno.

Kgosi Kgomokgwana a re ba ikaelela gore ka Motsheganong ba phuthegele mo kgotleng ya motse wa bone wa Moiyabana go tla go tsosolosa ngwao ka metshameko ya bogologolo.A supa gore bagolo ba motse le badiragatsi ka go farologana ba tlaa rotloetsa ba bo ba supa gore tatedi ya madi e ditsela dintsi.E rile a bua ka matshwenyego a motse wa bone, a re seru se se ba wetseng mo motseng oo ke go timela ga batho ba e bileng e ne e le balwala tlhaloganyo.A re mme ba sale ba timetse ngogola go fitlhela le gompieno ga ba ise ba bonwe.O supile gore go tlhoka tlhokomelo ya balwetsi ba mohuta oo, a kopa botsadi jwa balwetse ba go ba tlhokomela.Kgosi a re o tshwenyegile thata ka banni ba motse wa gagwe ba ba sa tsibogeleng pitso ya kgosi mo kgotleng fa ba bilediwa go ya go batla motho yo o timetseng, a ikuela mo banning ba motse oo gore a ba thuse fa go le botlhoko kwa go yo mongwe gore ka moso le bone ba thusiwe.

## Metswedi
Barulaganye Bolofete

**Barulaganye Bolofete**  (yo o tshotsweng ka ngwaga wa 1979 kgwedi ya Morule letsatsi ele la lesome le bobedi) kemotshameki wa kgwele ya dinao mo Botswana. O tshameka e le motshamekagare wa setlhopha sa TASC FC. O tshamekile metshameko e le mebedi ya setlhopha sa setshaba se segolwane sa Dipitse tsa naga fa gare ga ngwaga wa dikete tse pedi le bongwe le wa dikete tse pedi le bodedi.Motshameko wa lekgotla la kgwele ya dinao o o tlwaelesegileng ka leina la kgwele ya dinao o tshamekiwa ke ditlhopha tse pedi di na le batshameki ba le lesome le bongwe setlhopha. Morago ga dingwaga tse di dikete tse pedi le motso, motshameko oo wa kgwele ya dinao o ne o setse o tshamekiwa ke batshameki ba ba fetang didikadike tse makgolo a mabedi le masome a matlhano a batshameki mo mafatsheng a a fetang makgolo a mabedi,se se dira motshameko oo go nna motshameko o o itsegeng lefatshe ka bophara.
Barolong Seboni

**Barolong Seboni**  (o tshotswe ka ngwaga wa 1957) mme ebile ke mmoki le moithuti wa Botswana.

## Bayokerafi
O tsholetswe mo Kanye,Botswana One a amogela tlotla ya BA ya go tswa mo Sekolong se Segolwane sa Yunibesithi Ya Botswana le setlankana sa gagwe sa Maemo a ntlha sa Masetase(masters) gotswa mo sekolong sa Mmadikolo sa Wisconsin–Madison. O ranoletse diane tsa setswana go ya kwa puong ya sekgoa. O ne gape le tsebe mo pampiring ya dikgang ya The Guardian mme o berekile gape mo seromamoweng. Barolong ke motlhami wa leloko la Botswana Writers Association(WABO). 

Barolong o ne a kwala le go ranola Dikwalo tsa Radio tsa Makgabaneng; soap opera e e theilweng mo radiong e e neng e ikaeletse go rotloetsa thobalano e e babalesegileng le matshelo a a itekanetseng mo Botswana ka go tshwantsha dikgang tsa botshelo jwa letsatsi le letsatsi.

## Dibuka tse a di gatlisetseng

* Seboni, B. (1986). *Images of the Sun*. African Studies Program of the University of Wisconsin-Madison. University of Wisconsin, African Studies Program, 1986
* *[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Screams_and_Pleas&action=edit&redlink=1 Screams and Pleas]*, ed. Seboni, Mmegi Publishing House, 1992 
* *Lovesongs*, Morula Publishers, 1994
* *[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Windsongs_of_the_Kgalagdi&action=edit&redlink=1 Windsongs of the Kgalagadi]*, Macmillan, 1995
* *[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Botswana_Cultural_Directory&action=edit&redlink=1 Botswana Cultural Directory]*, Morula Publishers, 1995
* *[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Botswana_Poetry_Anthology&action=edit&redlink=1 Botswana Poetry Anthology]*, ed. Seboni, and Biakolo, Morula Publishers, 2002
* *Lighting the Fire – [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Literature_Anthology&action=edit&redlink=1 Literature Anthology] for Secondary Schools*, Macmillan Botswana, 2003

## Dikgoge tsa kwa ntle

* A profile from a poetry festival
* Article by him explaining why he writes

## Metswedi
Barolong Seboni
Sefofane sa Setshaba sa Lefatshe la Bechuanaland

**Sefofane sa Setshaba sa Bechuanaland**  ene ele  sa lefatshe la Bechuanaland Protectorate ebile ene e emelela gotswa mo lefelong la Francistown.

Sefofane se sene sa agiwa ka Phalane a tlhola gangwe ngwaga wa 1965 ka thotloetso ya madi a puso ka Johnny Gibson yo neng a tsaya tsela ya gore a ipereke mo go tsa difofane ka ba Bechuanaland Safaris. Thuso gotswa mo go ba difofane ba Boritane Autair International Airways ene ya newa, ka go bona Autair a neela ba difofane ba lefatshe la Bechunaland difofane tsa ntlha tse pedi, Douglas DC-3. Sefofane sene sa thuswa ka tsa maranyane ke ba Air Trans Africa.

Go dira ga Sefofane gone ga simololwa ka Ngwanatsele a tlhola lesome le botlhano ngwaga wa 1965, gorago ga mo lephata la difofane lene ka potlako la simolola ditiro mo Francistown lemo toropong dile supa.  Mo lefatsheng ka bophara serofane se sene se tsamaya ka tselana e tswang mo Francistown goya Bulawayo mo Rhodesia le Livingstone mo Zambia, le gotswa mo Lobatse goya Johannesburg.

Sefofane se sene se fofa gotswa mo  Bulawayo-Francistown-Serowe-Gaborone-Johannesburg-Gaborone-Lobatse-Ghansi ka Mosupologo; Ghansi-Lobatse-Gaborone-Serowe-Francistown ka Labobedi; Francistown-Maun-Serondellas-Livingstone-Serondellas-Maun-Francistown Ka Laboraro; Francistown-Maun-Ghansi-Maun-Francistown ka Labone; Francistown-Serowe-Gaborone-Lobatse-Johannesburg-Lobatse-Gaborone-Serowe-Francistown ka Labotlhano; le gotswa mo Francistown goya Bulawayo ka Matlhatso.

Difofane tsa Francistown-Johannesburg le Francistown-Johannesburg-Francistown dine tsa simolola nako e santse ele teng ka ngwaga wa 1966 ka Mosupologo le Labotlhano  ka go latelana.  Sefofane se sene sa emisa tiro ka ngwaga wa 1966 oya fifing sebo es bewa goka se boloka. Go dira ga sefofane sa Setshaba tsa Bechuanaland gone ga tsewa ke ba lephata la difofane tsa setshaba ba Botswana  ka ngwaga wa 1966 o fela, yo Gibson le ene e neng ele karolo ya lephata le.

## Dipadi tse dingwe
Barokologadi ba Ga Maotwe

**Barokologadi** ba Ga Maotwe  ke morafe wa batswana ba ba nnang mo bokone botlhaba jwa Aforika Borwa Bane ba kgaogana le morafe wa bapedi 'Bapedi' mme ba batla boagedi kwa morafeng wa  Bakgatla Ba Kgafela.

Bane ba nna kwa motseng wa Lengwana , mme ba felela ba thibeletse mo motsebg wa Mankgopi gaufi le Ramotswa mo Botswana# Go tsweng ga bone kwa Mankgopi bane ba thibelela kwa Melorane e jaanong e leng lefelo la tlhokomelo diphologolo la Madikwe mo  Aferika Borwa.

Ka ngwaga wa 1950 khudugo e nngwe ene ya nna teng Barologadi ba Ga Maotwe bane ba latedisa khudugo e fa bane ba patelediwa go foduga mo Melorane goya Misgund,fa ba bangwe bane baya De Brak.

Ka ngwaga wa 1958 gotswa mo Misgund bane ba fudugela ko Pitsedisulejang yo jaanong e leng motse yo mogolo wa Barokologadi fa morafe yo mongwe one wa phuthegela kwa De Brak, Maretlwana, Sesobe, Nkaipaa, Ramotlhajwe Ramokgolela, Magong le Obakeng.

Kgosi Thari Maotwe ke ene yo a santseng ele kgosi ya Barokologadi.

## Ditshupiso

* WorldStatesmen website on political and administrative entities, per present state
France Mabiletsa

**France Mabiletsa**  (o tshotswe kgwedi ya Ngwanatsele a tlhola masome a mabedi le botlhano ngwaga ele wa 1962) ke mmampodi wa metshameko ya boditshabatshaba wa mabole wa bokete jo bo fa gare ebile a tswa Botswana. One a fiwa seetsele sa maemo a boraro se e leng tshipi ya ketletso ya bronze  mo metshamekong ya ngwaga wa 1994 ya mafatshefatshe one a phadisanya gape ka ngwaga wa 1992 ko metshamekong ya mafatshefatshe ya selemo e e bidiwang ka sekgowa gotwe Summer Olympics.

## Dipadi tse dingwe
Extension Gunners

**Extension Gunners FC**  ke setlhopha sa Botswana sa kgwele ya dinao se se nnang ko Lobatse.

## Katlego ya setlhopha
; **Liki e kgolwane ya Botswana: 3** 
:: 1992, 1993, 1994.

; **Sejana sa [[Coca Cola]]** 
:: 1988, 1996, 2011

; **Sejana sa botlhomogi sa Orange Kabelano : 3** 
:: 1996, 1998, 2001

## Bodiragatsi mo dikgwaisanong tsa CAF
* ** Kopi ya Setlhopha sa bagaka sa Aferika: 3 Tebego ya sone** 
:
::Ngwaga wa 1993: Leeto la Ditekeletso
:::Ngwaga wa 1994: Leeto la Ntlha
::::Ngwaga wa 1995: Leeto la ditekeletso

## Metswedi
Zutswa

thumb|Kwa Zutshwa aleng teng mo moalong wa lefatshe la Botswana**Zutshwa **  ke motsana yo o mo kgaolong ya Kgalagadi mo Botswana. O kwa bonwa kwa sekakeng sa Kalahari , gape o nale sekolo se se botlana. Mo palo bathong ya ngwaga wa dikete tse pedi le bongwe dipalo di ne dile makgolo a mane masome a marataro le metso e robabongwe (469).

Ka 2022, palo ya batho e ne e godile go fitlha ko go 680 . E na le seelo se se kwa tlase sa go itse go bala le go kwala mo metseng yotlhe ya kgaolo. 

## Metswedi
Zoroga

Zoroga ke motse yo mo kgaolong ya legare mo Botswana. O dikhilomethara di le masome a mane mo bophiri jwa Nata, mo tseleng ya Nata–Maun.Mo palo bathong dipalo e ne e le makgolo a borobabongwe,masome a mane le borobabobedi  mo palong bathong ya ngwaga wa 2001.
thumb|Kgaolo e motse wa Zoroga a fitlhelwang mo go yone mo lefatsheng la Botswana

## Ditlhabololo

Motse wa Zoroga o mo khutloleng ya go gokelela motlkase lefatshe ka bophara e go mo go yone go adimilweng madi kwa wedish Nordic Investment Bank le Nordea.Khutlolola e e simolodisitswe ke tona wa meepo,kgotlhelo le metsi ebong Rre Ponatshego Kedikilwe.Maikaelelo a se ke go tlisa dithabololo mo matshelong a batho.Motsana o nale sekolo se se potlana.Zoroga o nale sekolo se se potana se Zoroga Primary School mme baithuti ba ba pasitseng dithuto tsa bone ba tsewa kwa sekolong se golwane sa Maun Senior Secondary School.Go nale kokelwana mo motseng wa Zoroga mme fa diemo tsa balwetse di ela phekela ba ragogedisiwa kwa sepateleng se segolwane sa Nyangagwe kwa Francistown kana ko Gweta
.[2 

## Dilotsa Tlholego
Zoroga ke mengwe ya metsana ee humileng dilo tsa tlholego.Ka ngwaga wa 1998 go ne ga tswharwa phuthego ya mo motseng,maikaelelo e ne e le go tla ka metlhale ya go somarela dilo tsa tlholego.Ngwe ya metlhale e e ne eya nna gore dilo tsa tlholego di tshwanetse tsa somarelwa gore dikokomane tse di tla tlang di kgone go itshetsa ka meamuso eo.

## Dikgoge tse dingwe
Botswana
Zoroga

## Dipadi tse dingwe.
Boemelo jwa terena mo Botswana

## Tshimologo

Terena ke ngwe ya dipalamo tse di dirisiwang mo Botswana. Gantsi e dirisiwa go rwala dithoto kgotsa batho go ya mafelong aa farologanyeng.Go na le terena ee tswang mo toropo kgolo Gaborone go ya kwa toropong ya Francistown.Fa terena ee rwalang dithoto yone tsamaya mafelo aa farologanyeng le gone kwa mafatsheng aa mabapi. Ditlhwatlhwa tsa go palama terena di kwa tlase mo di letlang motho mongwe le mongwe go ka e palama.

## Mmele

Palo ya **maemelo a terena mo [[Botswana|Botswana]]**  a akaretsa:

## Ditoropo tse diterena di yang kwa go tsone
### Tse di leng teng

* Ramatlhabama, Aforika-Borwa yo e leng molelwane wa lefatshe la Botswana le la Aforika-borwa
* Lobatse 
* Gaborone - motse-mogolo wa lefatshe leno
* Palapye - makaranelo a diporo tse di rorang magala
* Serule -marakanelo a diporo
* Francistown 
* Ramokgwebana - yo o kopanetseng molelwane le lefatshe la zimbabwe

* Palo ya maemelo a terena mo {1}Botswana {/1} e akaretsa:
** Morupule - maemelo a diterena

* Serule - marakanelo a diporo
** Selibe Phikwe -maemelo a diterena

* Francistown -marakanelo a diporo
** Sowa - maemelo a diterena

### Katoloso
#### Go ya Namibia

* Mola wa Trans-Kalahari go ya Namibia - ngwaga wa 2008   o sekgele sa dikhilomethara di le makgolokgolo le makgolo a le marataro.

*
** Aranos - moepo o o mosha wa magala

* Palapye- o golaganye le Bulawayo mo Zimbabwe
*  Francistown 
*  Mafeking  
* Lobatse 

* Kang mo Botswana

* Ghanzi , kgonagalo ya moepo wa kopore le selefera .

* Morupule , moepo wa magala mo botlhaba jwa legare mo Botswana
----
*  Lefelo la Mariental 

*  Lefelo la Maltahohe 

*  Kgogomelo ya Shearwater , Namibia-maemelo a dikepe. 
*  Aus mo Namibia

#### Go ya Mozambique

* Go feta ka Aforika-Borwa kgotsa ka Zimbabwe 

* Gaborone go ya Maputo 

----

*  Serule , Botswanago feta ka  Zimbabwego ya  Maputo kwa (Newport)

#### Go ya Zambia

* Botswana- Zambia- borogo jwa Kazungula ngwaga wa-2010.

## Dikaelatikologo

* Buka ya sekaelatikologo ya UNHCR

## O ka leba gape

* Tsa mesepele mo Botswana
* Kompone ya diterena mo Botswana

## Bokhutlo

Terena e kotsi fela thata fa kotsi e ka e diragalela  go nna le tshenyego ee tseneletseng mme gape ga go motlhofo gore e diragalelwe ke kotsi.Ke ka moo batho ba ratang go e dirisa go na le dipalamo tse dingwe.

## Metswedi
Ukwi

**Ukwi**  ke motsana yo mo kgaolong ya sekaka sa Kalahari  mo Kgalagadi, botlhaba jwa Botswana, 30 km gotswa mo mololwaneng wa Namibia. Mo palong batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a mane ,masome a matlhano le boraro.
Ere ntswa sekgowa ele yone teme ya semmuso ya Botswana, diteme tse dingwe tse di farologaneng di a buiwa mo motseng yo jaaka: Seburu, Setswana, Nama, le !Xóõ.. 

## Dipadi tse dingwe
Folaga ya Botswana

thumb|Union Jack e ne e le folaga ya Botswana pele ga boipuso.
thumb|Folaga ya botswana
**Folaga ya setshaba ya [[Botswana]]** ene ya tlhomiwa ka Lwetse a tlhola masome a mararo ngwaga wa 1966. Folaga e enale mmala yo botala jwa loapi le yo kgabaganyang folaga ka bogare ole montsho , leyo  mosweu yo bonalang   le mebala e mengwe.  Mebala e e tsaya karolo ka selekanyo sa  9:1:4:1:9. Mmala wa botala jwa Loapi o emetse metsi, tota o raya pula, ebile otswa mo sekanong  sa Botswana se se mo Botswana coat-of-arms,se se kwadilweng gotwe *Pula* , seele sa Setswana se rayang "Let there be rain". Mebala ya bontsho le bosweu e emetse Kagiso, mme gape e emetse pitse ya naga e e nang le mebala ya sekano sa Lefatshe.

## Dikgoge tsa kwa ntle
*
Franco le Afro Musica

## Ka ga ene
**Franco le Afro Musica**  ke setlhopha sa batho bale lesome le bobedi gotswa Gabane sa kwasa kwasa  se se simolotsweng ke Frank "Franco" Lesokwane.

## Tiro
Jaaka ele tlhwaelo mo mminong wa Rhumba gore badini ba nne le maina ale mmalwa, Lesokwane le ene o nale maina a tswana le Stango, Lepako le Chakala. Fa a fetsa go tshamekela kgotsa go binela le go opelela setlhopha se se neng se eteletse pele mo Botswana, Franco,ga mmogo le mongwe wa letso la tanzania yo o neng a tsholetswe go tshameka katara, Shabani Mwanasande Yohana,  bane ba dira setlhopha mmogo mme ba simolola go tsamaya lefatshe ka bophara. Bane ba gogela bangwe ba ba neng ba nale botsipa ba mmino wa rhumbamme ba gatisa alebamo ya bone ya ntlha, *Ke lela le lona* , e fa go ranolwa e bidiwang I am crying with you.Maloko a mangwe a Afro Musica kebo Joseph Masamba(yo neng a tshameka katara ya kodu), Kumakili Kusere(wa katara ya kudu le lentswe le lesesane), Samurai Ngingo(yo o neng a letsa katara)

Morago ga *Ke lela le lona*  sedtlhopha se sene sa gatisa dialebamo dile mmalwa tse di neng tsa atlega. Setlhopha sene sa gatisa pina ya sone e e neng e itsagale ka *Tshutshumakala*  (seele sa setswana se se rayang terena),e e neng ya ba fenyisa dietsele tsa Botswana Music Union (BOMU). E ke pina e e bolelang kafa ba tshabang terena ka teng. Dipina gantsi dika dipolelo tse di kgatlhanong mo motseng jaaka boloi, boaka le loso. Gantsi ba kwala dipina tse di buang ka bone mo alebamong nngwe le nngwe, setlhopha se nale pina ele nngwe fela e e buang ka motsana mongwe mo Botswana, e eneng ya ba tlisetsa balatedi bale bantsi.  Setlhopha se se gapile dietsele dile mokawana , di akaretsa tsa BOMU "setlhopha sa ngwaga sa alebamo ya kwasakwasa  e e gaisitsing " ngwaga dile pedi ka tatelano ).Lefa go ntse jalo mo metshamekong ya sesupa ditshwantsho ya gagwe sa ntlha mo alebamong e ntsha "Mmamane Robala", Lesokwane, ga akaretsa baletsi ba gagwe kgotsa babini ba gagwe, thata thata mo pusolotsong le ko ntle fela mme ga a ikope maitswarelo ka ga seo. "Ke ba itsesitse batho mo dikhaseteng tsame batho ba batlang gape se sentsi. Ke kwadile ka bone mo dikwalong tsa dikhasete tsame. " Ke ne ke sa bone gole botlhokwa go ba akaretsa mo go dirweng ga motshikinyego yo," go bua Franco, fa a botsolotswa gore ke eng setlhopha sene se sa fa fiwa tshono ya goitsiwe ke setshaba jaaka ene mo setshwantshong sa motshikinyego. "Ga re a bona gole mosola go dira jalo. Batho batla bua jaka ba tlhola ba bua, mme gotswa mo bolaoding go tsaya ditswetso tse di tswanang letse. Gongwe Afro Musica etla bonala mo setshwantshong sa motshikinyego se sengwe.

Ka kgwedi ya Moranang ngwaga wa 2005, setlhopha sene sa ema nokeng Koffi Olomide mo loetong la gagwe la go ralala Aferika. Koffi one a kapiwa are 

## Tse a di diragaditseng ha e sale a tsena mo mmino
**Ke lela le lona* 
**Ba ntatola* 
**Robala Nnana* 
**O nyala leng* 
**Mmamane Robala* 
**Khutsanyana* 
**Spekere* 
**Koti Koti* 
**Baesekele* 
**Sephiri se dule*
*''Ke fela pelo

## Metswedi
Xakao

**Xakao**  ke motsana yo mo kgaolong ya bokone botlhaba jwa Botswana O bonwa gaufi le molelwane wa Namibia, fa noka ya Okavangoe tsenang teng mo Botswana Mo palo bathong ya ngwaga wa dikete tse pedi le bongwe dipalo tsa batho ba ba nnang mo motseng o dine di tsamaya ko seketeng le masome a mane le borobabongwe.

## Metswedi