open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eric Otieno

**Eric Otieno**(o tshotswe ka kgwedi ya Ferikgong e tlhola malatsi a le masome a mabedi ka ngwaga wa 1956) ke motshameki wa hoki ya lebala wa Kenya. O ne a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1984 kwa Los Angeles, kwa setlhopha sa Kenya se neng sa tsaya maemo a borobabongwe.

## Tse di kwa ntle

* Eric Otieno kwa the International Hockey Federation
* Eric Otieno kwa Olympedia

## Metswedi
Peter Akatsa

**Peter Akatsa** (o tshotswe ka kgwedi ya Motsheganong e tlhola malatsi ale lesome le bobedi ka ngwaga wa 1960 – O tlhokafetse ka kgwedi ya Phalane e tlhola malatsi a le bosupa ka ngwaga wa 2023) e ne e le motshameki wa hoki ya lebala wa Kenya. E ne e le motsaya karolo wa setlhopha sa bosetšhaba sa Kenya sa hoki ya lebala kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1984 kwa Los Angeles le kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988 kwa Seoul.Morago ga tiro ya gagwe ya diatleletiki, Akatsa o ne a dirisa dingwaga di feta masome a mabedi go katisa le go gakolola bašwa kwa Lexington, bogolosegolo kwa Sekolong sa Bokeresete sa Lexington (LCA). 

Akatsa o tlhokafetse ka ntlha ya kankere ya mala a matona ka kgwedi ya Phalane e tlhola malatsi a le bosupa ka ngwaga wa 2023, a le dingwaga di le masome a marataro le boraro.

## Tse di kwa ntle

* Peter Akatsa kwa the International Hockey Federation
* Peter Akatsa kwa Olympedia

## Metswedi
Botlhokwa Jwa Thekenoloji

## Thekenoloji mo Aforika Borwa
Thekenoloji e na le seabe se segolo mo tlhabololong ya loago le ikonomi ya Aforika Borwa, e dira jaaka selo se se botlhokwa mo go tlhameng dilo tse disha, thuto le go tlhola ditiro. Mo nageng e e nang le bokgoni jo bogolo le go tlhoka tekatekano go go tseneletseng, thekenoloji e naya batho ditshono tsa go fitlhelela tshedimosetso, tlhokomelo ya boitekanelo le ditirelo tsa madi. Didirisiwa tsa dijithale le go golaganngwa ga difouno tsa selula go fetotse puisano, go kgontsha dimilione tsa Maaforika Borwa go fitlhelela thuto ya mo inthaneteng, kgwebo ya ileketeroniki le ditirelo tsa puso tota le kwa mafelong a a kgakala.

### Tiriso ya Thekenoloji
Mo lephateng la kgwebo, thekenoloji e tshegetsa go nna le dikgwebo le go nna le bokgoni jwa go gaisana. Dikgwebo tse dinnye le tse di magareng di ikaega thata ka didirisiwa tsa thekenoloji go fitlhelela bareki, go laola ditiro tsa tsone le go atolosa kgwebo ya tsone mo lefatsheng lotlhe. Kgolo ya madirelo a thekenoloji, go akaretsa thekenoloji ya madi le thekenoloji ya go dira dilo tse disha, e na le seabe se segolo mo kgolong ya ikonomi le mo go direng gore e tswelele pele.

## Metswedi
Sekolo se segolwane sa thuto sa Ongwediva

**Sekolo se segolwane sa thuto sa Ongwediva** ke sengwe sa dikolo tse nne tse ditona tsa thuto kwa Namibia. Se ruta diploma tsa dingwaga di le tharo tsa thuto ya barutabana ba thuto go tswa kwa moding go ya kwa go ba dikolo tse ditona.

Sekolo seo se kwa Ongwediva, se tlhamilwe ka 1913 ke barongwa ba Finland. Fa godimo ga mafelo a borutelo, se ba le motlobo wa dibuka, lefelo la dikhomputara le boraki le boroko jwa baithuti. Go tswa ka Moranang a rogwa ngwaga wa 2010, sekolo se ne sa tsena mo lephateng la thuto kwa University of Namibia.

## Ba ba tseneng sekolo koo ba tlhwatlhwa

* Johannes Nakwafila
* Mzee Kaukungwa
* Henock Kankoshi
* Marten Kapewasha
* Neshani Andrea

## Metswedi
Johannes Nakwafila

**Johannes Kamati Nakwafila** (o o tshotsweng ka Phatwe a le masome mabedi le borobabobedi ngwaga wa 1957 kwa kgaolong ya Ohangwena) ke mopolotiki wa kwa Namibia. Ke morutabana ka tiro, o sale a nna leloko la khansele ya Namibia fa e sale ka 2004 le mokhanselara wa kgaolo ya botlhophi ya Epembe fa e sale ka 1999.

## Thuto le Pereko
Nakwafila ke sealogane sa sekolo se segolwane sa Ongwediva High School ka 1977 le sa ithutelo ditiro sa Ongwediva College ka 1979. Go tswa ka 1980 go tsena 1992, Nakwafila o berekile e le morutabana le motsamaisi wa sekolo sa Epembe sa Nehale, le a le mogokgo kwa sekolong se sebotlana sa Omishe ka 1992. O ne a tsena mo sepolotiking a bereka mo khanseleng ya ohangwena go tswa ka 1992 go tsena 1998; a nna leloko la komiti ya khansele ya Ohangwena go tswa ka 1999 go tsena 2004; e ne e le morulaganyi wa kgaolo wa SWAPO go tswa ka 1993 go tsena 1998, gape e le leloko la khansele ya boraro ya lefatshe ya kgaolo ya Ohangwena go tswa ka 2004 go tsena 2010; a nna leloko la khansele ya bone gape go tswa ka 2010 go tsena 2015. Nakwafila o berekile e le mokhanselara wa Epembe fa e sale ka 1999; a nna mo komiting ya madi a setśhaba le itsholelo go tswa ka 2005 go tsena 2010; mothusa modulasetilo wa komiti ya madi a setśhaba le itsholelo go tswa ka 2011 go tsena 2015.

## Metswedi
Mzee Kaukungwa

thumb|Kaukungua le Motsipe (ANC) kwa Amsterdam, 1981
**Simon Hafeni "Mzee" Kaukungwa** (o o tshostweng ka Phalane a le malatsi a marataro ngwaga wa 1919, a tlhokafala ka Lwetse a rogwa ngwaga wa 2014) e ne e le mopolotiki wa kwa Namibia le mogaka wa People's Liberation Army of Namibia (PLAN), le leloko la phathi ya SWAPO e simologa. O tsholetswe kwa motseng wa Ohalushu kwa kgaolong ya Ohangwena, kwa Ovamboland. Ka 2012, SWAPO e ne ya bula ofisi kwa Ohalushu ya e bitsa Kaukungwa.

## Ditso
Kaukungua o tsholetswe kwa motseng wa Ohalushu kwa kgaolong ya Ohangwena. E ne e le morwa moruti Nghishidumbi Nghosi Sam Noah Kaukungwa ka -Shangheta le Hifikepunye Rebecca (Mee Nangolo). E ne e le ngwana wa boraro mo lwapeng lwa bana ba le lesome le bobedi. Batsalwa le ene ke Monica Ningaeendunge, Polly Nghoshi, kgosi o o tlhokafetseng Setson Kamati, Naemi Kauna, Steven Shapua, Meriam Silvia Aishe-Oiwa le Helvi Ndapewoshali Nanghelo. O tsene sekolo se sebotlana sa bodiredi sa Ohalushu ka dingwaga tsa 1923 go tsena 1938, a tsweledisa dithuto tsa gagwe kwa Ongwediva Training College ka 1939.

Mzee Kaukungwa o tlhokafetse a le dingwaga di le masome a robabongwe le bone kwa kokelwaneng ya Ongwediva MediClinic.

## Metswedi
Marten Kapewasha

**Marten Nenkete Kapewasha** (o o tshotsweng ka Lwetse a le lesome le borobabongwa ngwaga wa 1949) ke mopolotiki le moemedi kwa mafatsheng a sele wa Namibia. ke leloko la komiti ya legare ya SWAPO fa e sale 1991, Kapewasha o ne a tlhomiwa moemedi wa Namibia kwa India ka Lwetse 2005 morago ga tiro ya dingwaga di le thataro mo maemong ao kwa Russia.

## Thuto
A tsholetswe kwa Oshinyadhila, kwa kgaolong ya Oshana, Kapewasha o alogile kwa sekolong se segolwane sa thuto sa Ongwediva ka 1970. O ne a aloga ka setlankana sa itsholelo, popego ya lefatshe le ditso ka 1981. Ka 2003, o ne a aloga ka diploma tsa tshireletso le tiragatso molao kwa Mikhali Lomonosov Academy kwa Moscow.

## Ntwa ya Namibia ya boipuso
Kapewasha e ne e le molweladitshwanelo wa banana wa SWAPO go fitlhelela ene le Jerry Ekandjo le Jacob Nghidinwa ka tshwarwa ka 1973. O ne a nna dingwaga di robabobedi kwa kgolegelong ya Robben Island, a gololwa ka 1981. O ne a simolola go ruta kwa sekolong se seikemetseng sa Gibeon kwa kgaolong ya hardap. Morago ga a sena go gololwa, o ne a nna leloko la bolweladitshwanelo gape ka lekgotla la banana la SWAPO a tlhophiwa go nna mothusa mokwaledi wa lekgotla leo ka 1989.

## Tiro ya sepolotiki
Kapewasha o ne a fenya setilo sa khansele ka ditlhopho tsa 1992 kwa Wanaheda, mo go neng ga baka kemedi ya gagwe ya kgaolo ya Khomas kwa khanseleng ya lefatshe. Go tswa ka 1994 go tsena 1996, o nea  bereka e le mothusa tona wa bananan le metshameko. Go tswa ka 1996 go tsena 1999, o berekile e le tona wa ditsha le tlhabololo.

## Metswedi
Neshani Andreas

**Neshani Andreas** (o o tshotsweng ka 1964 a tlhokafala ka Motsheganong 2011) ke mokwadi wa kwa Namibia, o o berekileng e le morutabana, gape a bereketse Peace Corps. O itsege ka buka ya gagwe ya *The Purple Violet of Oshaantu*, e e neng ya mo dira motho wa ntlha wa Namibia go akarediwa mo motseletseleng wa bakwadi ba Aforika wa Heinemann. O tlhokafetse a le dingwaga di le masome mane le borataro, ka ntlha ya kankere ya mafatlha ka ngwaga wa 2010.

## Botshelo jwa a le mmotlana
O tsholetswe kwa Walvis Bay, kwa South West Africa (kwa e leng Namibia gompieno), ka 1964, ke ngwana wa bobedi mo baneng ba robabobedi, o berekile pele kwa go dirwang diaparo teng. Batsadi ba gagwe ba ne ba berekela madirelo a ditlhapi. Andreas o sale a batla go nna mokwadi a santse a le monnye. O tsene sekolo kwa sekolong sa borutabana kwa Ongwediva, a rutateng dingwaga di le tlhano. O ne a ya go dira Bachelor of Arts le diploma ya thuto kwa University of Namibia. E ne e le mookamedi wa American peace Corps kwa Namibia dingwaga di le nne. O ne a kopana le motho wa ntlha o o mo rotloeditseng go kwala, selo se a reng ke nako e e botlhokwa thata mo botshelong jwa gagwe.

## Go kwala le go ruta
Go tswa ka 1988 go tsena 1992, Andreas o ne a ruta kwa sekolong sa legae kwa bokone jwa Namibia. Ka 2001 o ne a gatisa buka ya gagwe e e neng e rotloeditswe ke maiphitlhelo a gagwe koo. Buka e, e lebelela seemo sa basadi mo Namibia. Fa buka e e gatisiwa e le bontlha jwa motseletsele wa bakwadi ba Aforika ke mogatisi Heinemann; e ne e le mokwadi wa ntlha wa Namibia go akarediwa.

Buka e e ne ya gapa leitlho la mafatshefatshe, e le nngwe ya dibuka tsa ntlha go kwala morago ga boipuso le puso ya Aforika Borwa. O ne a tlhalosa gore ka nako eo, go kwala go ne go sa tlwaelesega kwa Namibia, are ke tiro e e bodutu. Ka nako ya fa a gatisa buka ya gagwe ya ntlha o ne a le dingwaga di le masome mararo le bosupa.

Andreas o ne a bereka e le morulaganyi wa bokopano jwa basadi ba Aforika ka nako ya fa a tlhokafala a le dingwaga di le masome mane le borataro. Lekgotla le le ikaelela go ruta basadi le basetsana. O ne a fitlhelwa a na le kankere ya mafatlha ka 2010.

## Metswedi
Michael Metz

**Michael Metz** (o tshotswe ka kgwedi ya Seetebosigo e tlhola malatsi a le lesome le borataro ka ngwaga wa 1964) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane, yo o fentseng mmentlele wa selefera kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988 kwa Seoul, Korea Borwa mo Jeremane Bophirima. Dingwaga di le nne moragonyana, fa Barcelona, ​​kwa Spain e ne e tshwara Diolimpiki tsa Selemo, e ne e le leloko la Setlhopha sa Bosetšhaba sa Banna se se neng sa gapa mmentlele wa gauta.

## Metswedi

* databaseOlympics

## Tse di kwa ntle

* Michael Metz kwa Olympedia
Lavinia Kapewasha

**Lavinia Kapewasha** ke morulaganyi, motlhami, mokwadi le modiragatsi wa kwa Namibia. Ke morulaganyi wa moletlo wa kwa Windhoek wa Otjomuise le morulaganyi wa setshwantsho sa 2023 sa *The Goal*.

## Botshelo jwa gagwe le thuto
Jaaka gofejane wa moemedi wa kwa mafatsheng Marten Kapewasha, Lavinia Tukuhole Kapewasha o ntse kwa India, Aforika Borwa le Russia e le ngwana. Ka 2015 o ne a aloga ka dithuto tsa bodiragatsi go tswa kwa East 15 Acting School, kwa Essex, UK. O ntse a le kwa Windhoek, Namibia fa e sale ka 2016.

## Pereko
Kapewasha o tlhamile kompone ya bodiragatsi ya Dark Brown Productions le Jenny Kadenge. Ke morulaganyi kwa National Theatre of Namibia. Jaaka mokwadi, o rotloediwa ke bakwadi ba ba kgonang go rulaganya, ba akaretsa Donald Glover, Rungano Nyoni le Wanuri Kahiu.

### Morulaganyi wa ditshwantsho

### Modiragatsi

## Metswedi
Dirk Brinkmann

**Dirk Brinkmann** (o tshotswe ka kgwedi ya Phalane e tlhola malatsi a le mabedi ka ngwaga wa 1964) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala kwa Jeremane Bophirima yo o neng a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo tse pedi. Mo makgetlong ano ka bobedi o ne a gapa mmentlele wa selefera le setlhopha sa gagwe kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1984 le kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988. O tsholetswe kwa Duisburg, kwa Northrhein-Westfalen. 

## Metswedi

* sports-reference

## Tse di kwa ntle

* Dirk Brinkmann kwa Olympedia
Thomas Brinkmann (field hockey)

**Thomas Brinkmann** (o tshotswe ka kgwedi ya Ferikgong e tlhola malatsi a le matlhano ka ngwaga wa 1968 kwa Duisburg) ke motshameki wa pele wa hoki wa lebala wa Mojeremane yo o neng a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988.

## Tse di kwa ntle
Thomas Brinkmann kwa Olympedia
Tuti Faal

**Tuti Faal**, o o itsegeng gape ka leina la **Tuti Faal Jammeh** (o o tshotsweng ka 1953 kwa Kembujen, ke mohumagadi wa pele wa lefatshe la bophirima jwa Aforika la Gambia. Jaaka mosadi wa ntlha wa ga tautona Yahya Jammeh, e ne e le mohumagadi go tswa ka 1994 go fitlhelela ba kgaogana ka 1998.

## Ka botshelo jwa gagwe
Lolwapa lwa ga Tuti Faal lo ne lo tswa kwa Mauritania. Faal o bereketse kompone ya ditlhaeletsanyo ya Gambia, Gambia Telecommunications Company.

Yahya Jammeh o nyetse Tuti Faal ka Lwetse 1994,dikgwedi fela morago ga go atlega mo go thankgoleng puso. E ne e le lonyalo lwa ntlha lwa ga Jammeh.

Tuti Faal o buile kwa bokopanong jwa mafatshefatshe jwa basadi kwa Beijing ka 1995, ka seemo sa basadi kwa Gambia. Ka Phalane 1997,o ne a ya kwa United States le monna wa gagwe mo loetong lwa tiro.

Ka a ne a sena bana mo lonyalong lwa bone,tautona Jammeh go bolelwa fa a ne a mo romela Saudi Arabia ka 1997 go tlhatlhobiwa. Ka Morule 1997, o ne a nyala Zeinab Jammeh a tlhala Tuti Faal fa a santse a le mo tlhatlhobong. Morago ga tlhalo,Tuti Faal o ne a tswa kwa ntlong ya botautona a ya go itshetlela kwa gae kwa Kembujeh.

O ne a ya go fetsa dingwaga tse pedi kwa Mauritani pele ga a boela Gambia ka 2006. Babegadikgang ba Gambia ba ne ba bega gore Jammeh o agetse Faal ntlo ebile o mo etela kgapetsakgapetsa. Go ne go na le magatwe a gore Jammeh o nyala gape.

Ka 2015, o ne a dira kopo ya botshabi kwa United States, a fudugela kwa Seattle, Washington.

## Metswedi
Zeinab Jammeh

**Zainab Suma Jammeh** (o o tshotsweng ka Phalane a le malatsi a matlhano ngwaga wa 1977) ke mohumagadi wa pele wa the Gambia le mosadi wa ga Yahya Jammeh, tautona wa pele wa the Gambia. Zainab o na le bana ba le babedi, mosetsana le mosimane, ba a ba tshotseng le Yahya Jammeh. Ka Lwetse 2019, komiti e e sekasekang tiriso ya madi ya ga Jammeh e e neng e tlhamilwe ke puso ya ga Barrow, e ne ya phatlalatsa maduo a tshekatsheko. Pego e ne ya supa gore o dirisa madi a a kanang ka didikadike di le tharo le dikete tse tharo a Gambia le didikadike tse pedi tsa di dolara tsa United States mo lekgotleng la gagwe.

## Botshelo jwa a le mmotlana
Zeinab Suma (kgotsa Soumah) ke ngwana wa ga Alhaji Ibrahima le Rhimou El Hassady Soumah kwa Morocco.

## Metswedi
Fanta Singhateh

**Fanta, Lady Singhaten, CRG** (o o tshotsweng ka lesome le boraro ngwaga wa 1929, a tlhokafala ka Motsheganong a le lesome le bobedi ngwaga wa 2023), o o itsegeng gape ka Fatou Basse Sagnia, kgotsa *Sagniang* e ne e le mohumagadi *wa [[The Gambia]]* go tswa ka 1966 go tsena 1970.

## Ka Botshelo jwa gagwe
Sungateh o tsholetswe kwa Georgetwon, kwa e leng Janjanbureh, The Gambia, ka Phukwi a le lesome le boraro ngwaga wa 1929. Ka 1949, o ne a nyalwa ke Sir Farimang Singhateh, o e neng e le ngaka ka nako eo, e le molaodi wa mo isagong wa The Gambia. Ba ne ba na le bana ba le barataro mmogo. Ene le monna wa gagwe, ba botlhe e leng Ahmadiyya, ba ne ba kwa Hajj, mo loetong lwa kwa Mecca ka 1964.

## Polotiki
Singhateh le monna wa gagwe e ne e le maloko a People's Progressive Party, e e tlhamilweng ka 1959. Jaaka bontlha jwa tiro ya bone mo phathing, ba ne ba bolotsa letsholo la go fedisa bokolone.

Singhateh ka bo ene o ne a itsege e le motho o o tshwereng ka thata mo phathing. Pele ga a nyalwa, Singhateh e ne e le molweladitshwanelo ebile e le mongwe wa batho bantlha go amogela diaparo tse di kileng tsa aparwa go tswa kwa Belgium go anamisale dikgaolo tsa Bakoteh, Sukuta le magae.

Singhateh o berekile e le mohumagadi wa the Gambia go tswa ka 1966 go tsena 1970, fa monna wa gagwe e le molaodi wa the Gambia. E ne e le batho ba Gambia ba ntlha go nna mo maemong ao, monna wa gagwe e le molaodimogolo, ene e le mohumagadi. Mo maemong a gagwe, o ne a itebagantse le go tshela sentle a rotloetsa ditiro tsa bopelotlhomogi go ema basadi nokeng. O ne a buelela tlhabololo ya ngwao, matshelo a batho le go tshedisana.

Fa le mo dingwageng di le masome a robabongwe, o ne a bula lefelo la thekiso ya borotho, le le rekisang ka ditlhwatlhwa tse di kwa tlase, se se letla mongwe le mongwe go reka. O tlhokafetse ka Motsheganong a le lesome le bobedi ngwaga wa 2023, a le dingwaga di le masome a robabongwe le boraro.

## Dietsele
Ka 2012, Singhateh o ne a nna molaodi mo tatelong ya Gambia. Fa monna wa gagwe a ne a fiwa tlotla ya knighthood ke Queen Elizabeth wa bobedi, Singhaten o ne a amogela mameo a Lady, a itsege mo go ba le bantsi e le Lady Fanta.

## Metswedi
Chilel Jawara

**Chilel, Lady Jawara** (o a neng a  fana ka N'Jie pele; o o tshotsweng ka 1952) ke mohumagadi wa pele wa The Gambia le motlholagadi wa ga tautona wa pele Sir Dawda Jawara.

## Botshelo jwa gagwe
Chilel Jawara ke morwadia mogwebi o o humileng Momodou Musa N'Jie (o o tshotsweng ka 1914 a tlhokafala ka 1990) leloko la batho ba Toucouleur. Rraagwe e ne e le leloko la phathi ya ga Pierre Sarr N'Jie ya United Party. Morago ga gore morwadie a nyalwe ke Jawara, o ne a ema nokeng People's Progressive Party (PPP).

Fa a santse a tsena sekolo sa Gambia High school (se gompieno se itsegeng ka Gambia Senior Secondary School) o ne a nyalwa ke tonakgolo wa gambia o a neng a tloga a nna tautona Dawda Jawara (o o tshotsweng ka 1924 a tlhokafala ka 2019) ka mopitlo 1969 a le dingwaga di le lesome le borataro. Monna wa gagwe o ne a kile a nyala Augusta Jawara pele (o o tshostweng ka 1924 a tlhokafala ka 1981) go tswa ka 1955 go fitlhelela ba kgaogana ka 1967. E ne e le mohumagadi wa Gambia go tswa ka 1970 go tsena 1994. O ne a na le bana ba robabobedi le ene. Mopolotiki wa Gambia Fatuumatta Njai ke setlogolo sa gagwe.

Ka 1978, sekepe sa Lady Chilel Jawara se ne sa reelelwa ka ene.

Ka 1981, ka maiteko a go thankgola puso a a neng a eteletswe pele ke Kukoi Samba Sanyang, Chilel Jawara o ne a falodisiwa ke sesole sa difofane sa Britain kgotsa go ya ka metswedi e mengwe ke sesole sa Senegal, mo barulaganying ba thankgolo ba ba neng ba mo gapile sebaka sa beke.

Chilel Jawara o ne a pata monna wa gagwe mo maetong a kwa mafatsheng, a akaretsa China ka 1975 le 1991, le South Korea ka 1984.

Ka 1993, o ne a amogela tlotla ya ga prince Henry go tswa kwa go tautona wa Portugal.

Ka 2018, o ne a ipelela dingwaga di le masome matlhano a le mo lonyalong le monna wa gagwe. Tautona wa pele Dawda Jawara o tlhokafetse ka Phatwe a le masome mabedi le bosupa ngwaga wa 2019.

## Metswedi
Kovambo Nujoma

**Kovambo Theopoldine Katjimune Nujoma** (o a neng a fana ka **Mushimba** pele; a tshotse ka Mopitlo a le lesome ngwaga wa 1933) ke mopolotiki le mohumagadi wa pele wa kwa Namibia.

Nujoma, o e leng motlholagadi wa ga tautona wa pele Sam Nujoma, e ne e le mohumagadi wa ntlha wa Namibia dingwaga di le lesome le botlhano go simolola lefatshe le le simololwa ka 1990 go tsena 2005. O filwe leina la  mmaarona.

## Botshelo jwa gagwe
Nujoma o tsholetswe kwa Windhoek ka Mopitlo a le lesome ngwga wa 1933, e le morwadia Johannes le Kandorera Mushimba. Batsalwa le ene ba akaretsa Aaron Mushimba, mogwebi le molwela boipuso jwa Namibia wa SWAPO.

O ne a nyalwa ke Sam Nujoma ka Motsheganong a le malatsi a marataro ngwaga wa 1956. Ba ne ba na le bana ba le bararo ba basimane le mosetsana a le nosi: Utoni Daniel (o o tshotsweng ka 1952), John Ndeshipanda (o o tshotsweng ka 1955 a tlhokafala ka 1993), Sakaria "Zacky" Nujoma (o o tshotsweng ka 1957) le Nelago Nujoma (o o tshotsweng ka 1959), o o tlhokafetseng a le digwedi di le lesome le borobabobedi fa monna wa gagwe a ne a tshabile.

Ka 1960, ka puso ya Aforika Borwa, Nujoma o ne a tshwerwe mme a le mo ntlong le monnawe Aaron Mushimba. O ne a lebisiwa molato fa monna wa gagwe a ne a tshabetse kwa Angola ka 1960, wa go rulaganya go mo latela kwa Angola ka jalo o ne a tlhaselwa ke masole a Aforika Borwa ba ba neng ba leka go mo gwetlha go bolaya monna wa gagwe.

Kovambo Nujoma o ne a nna mohumagadi wa ntlha wa Namibia fa lefattshe leo le tsaya boipuso ka Mopitlo a le amsome mabedi le motso ngwaga wa 1990. O nnile mohumagadi magato a le mararo, go fitlhelela tautona Sam Nujoma a ithola marapo ka mopitlo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2005.

## Dietsele
Kovambo Nujoma o ne a fiwa tlotla ya o o gaisitseng ka maemo a ntlha ka letsatsi la bagaka ka Phatwe a le masome mabedi le borataro ka 2014.

## Tlotla
Kwa Walvis Bay, tsela e ne ya reelelwa ka ene kwa borwa bophirima jwa toropo. Ntlo lohalahala kwa Windhoek le yone e reeletswe ka ene, e gompieno e bidiwang Kovambo Nujoma Community Hall.

## Metswedi
Hanns-Henning Fastrich

**[[:en:Hanns-Henning_Fastrich|Hanns-Henning Fartrich]]** (o tshotswe ka kgwedi yaPhatwe e tlhola malatsi a le masome a mabedi le boraro ka ngwaga wa 1963) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Bophirima jwa Jeremane, yo o neng a gapa mmentlele wa selefera le setlhopha sa Jeremane Bophirima kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988 kwa Seoul.

## Tse di kwa ntle

* Hans-Henning Fastrich kwa Olympedia

## Metswedi
Augusta Jawara

**Hannah Augusta Darling Jawara** (o a neng a fana ka Mahoney pele; o tshotswe ka Motsheganong ngwaga wa 1924, a tlhokafala ka Firikgong a le masome mabedi le motso ngwaga wa 1981), ke mooki wa kwa the Gambia, molweladitshwanelo tsa basadi le mokwadi wa metshameko. E ne e le mosadi wa ntlha wa ga Sir Dawda Jawara, tonakgolo wa the Gambia, go tswa ka 1955 go tsena 1967.

## Botshelo jwa gagwe
Hannah Augusta Darling Jawara o tsholetswe mo lolwapeng lo lo tlotlegang lwa SeKeresete lwa morafe wa Aku Creole. Ke morwadia Sir John Mahoney, motsamaisa dipuisano tsa palamente wa ntlha wa khansele ya Gambia, le mosadi wa gagwe, Hannah. Monnawe Augusta ke Louise N'Jie.

O tsene sekolo kwa Mohammedian High School, kwa a kopaneng teng le monna wa gagwe Dawda Jawara, pele ga a ithutela booki kwa Edinburgh, Scotland.

Ka Tlhakole 1955, o ne a nyalwa ke Dawda Jawara. Ngwana wa bone wa ntlha o tsholetswe kwa Edinburgh, kwa monna wa gagwe a neng a boetse teng go ithuta. Ka 1960, o ne a emela ditlhopho tsa 1960, mo phathing ya monna wa gagwe, ya PPP, mme a retelelwa ke go fenya. O ne a nna ntlhopheng wa nltha wa mosadi go emela ditlhopho tsa Gambia.

Ka 1962, o ne a tlhama lekgotla la basadi. Motshameko wa gagwe, African king, o rulagantswe ke Negro Arts Festical kwa Dakar ka 1966.

Ka 1967, ene le Dawda Jawara ba ne ba kgaogana, a boela mo tumelong ya islam. Ka 1968, o ne a gatisa buka ya Rebellion - e le buka ya ntlha go ditsong le ngwao ya gambia go dumalana le bana ba basetsana.Buka e, e ne e le motshameko ka Nyasta, mosetsana o a neng a nna kwa legaeng a lwela go fetsa dithuto tsa gagwe eseng go nna mo lonatylong lo lo rulagantsweng. Ka nako e e gatisitseng ka yone, ene e le tautona wa lekgotla la basadi la Gambia, le a thusitseng go le tlhama kwa Greater Banjul.

## Loso
Augusta Jawara o tlhokafetse kwa London ka Firikgong a le masome mabedi le motso ngwagawa 1981 a le dingwaga di le masome matlhano le borataro.

## Metswedi
Jeremia Nambinga

**Jeremia Nambinga** ( o o tshotsweng ka Morule a le lesome le boraro ngwaga wa 1946) ke mopolotiki wa kwa Namibia. Fa e sale ka 2008, Nambinga e ntse e le leloko la Rally for Democracy and Progress (RDP), e le tautona wa phathi go tswa ka 2015 go tsena 2018.

## Tsa Pereko
E le leloko la bogologolo la SWAPO, Nambinga e ne e le mothusa tona wa selegae le leloko la palamente ya Namibia go tswa ka 1995. Ka 2000, o ne a fudusediwa kwa lephateng la dikgolegelo kwaa  nenga  bereka e le mothusa tona go fitlhelela ka 2004. Mo ditlhophong tse di latelang o ne a rata go latlhegelwa ke lefelo la gagwe kwa palamenteng, e le wa masome matlhano le borataro mo lenaaneng la SWAPO ka ditilo di le masome matlhano le botlhano tse di fentsweng. O ne a tsenga gape e le ba ditilo tse di kwa morago fa Philemon Malima a ithola marapo moragonyana ga ditlhopho.

Nambinga o ithotse marapo ka Ngwanatsele 2007 morago ga go lebisiwa molato wa go atla go nna mmusomogolo kwa bokopanong jwa SWAPO. Ka Mopitlo 2008, Nambinga o ne a nna leloko la phathi e ntśha ya Rally for Democracy and Progress (RDP). Pele ga ditlhopho tsa ntlha tsa RDP ka Lwetse 2009, Nambinga o ne a nna mo maemong a lesome le bone mo go a le masome a supa le bobedi a a neng a le mo lenaaneng la palamente. O ne a nna tautona wa RDP ka 2015. o ne a tlhophololwa ka tlhopho ya go tlhoka go nna le tumelo mo go ene ka 2017 mme a lwantsha maduo kwa kgotlatshekelong, a fenya. Ka Phatwe 2018 o ne a ithola marapo mo botautoneng jwa phati.

## Metswedi
Letsha la Ngami

**[[:en:Lake_Ngami|Letsha la Ngami]]** ke letsha la endorheic mo Botswana, kwa bokone jwa sekaka sa Kalahari. E tladiwa ka dipaka ke Noka ya Taughe, e leng metsi a a tswang mo thulaganyong ya Noka ya Okavango a a elelang go tswa kwa letlhakoreng la bophirima la Okavango Delta. Ke nngwe ya masalela a a kgaoganeng a Let's have la bogologolo la Makgadikgadi. Le fa letsha leno le ngotlegile thata go simolola ka ngwaga wa sekete, makgolo a robabobedi le masome robabongwe (1890), le sa ntse ele lefelo le le botlhokwa la dinonyane le diphologolo tsa naga, segolobogolo mo dingwageng tsa morwalela.

## Maeto
Letsha la Ngami le ne le na le baeng ba le bantsi ba ba tumileng mo lekgolong la bolesome le boferabongwe (le go tsena mo lekgolong la bomasome mabedi) la dingwaga. Ka 1849 David Livingstone o ne a e tlhalosa e le "letsha le le phatsimang, le le boleele jwa dikilometara di ka nna  lekgolo le masome a mararo (130m) le bophara jwa dikilometara di le 30". Livingstone gape o ne a dira dintlha di le mmalwa tsa setso ka batho ba ba nnang mo lefelong leo; o ne a lemoga gore ba na le kgang e e tshwanang le ya Tora ya Babele, ntle le gore ditlhogo tsa baagi di ne di "phatlogile ka ntlha ya go wa ga sekhafole" (*Missionary Travels*, kgaolo ya masome mabedi le borataro).

Sengwe sa ditshwantsho se itsege se dirilwe mo motheong wa seketšhe sa ga Rre Alfred Ryder (1825-1850), morwa wa motaki William Mills Rider (1795 - 1841), lekawana la Moesemane le le neng le etetse Letsha la Ngami dikgwedi di le mmalwa fela pele Livingstone a goroga koo. O ne a tlhokafala fa a le mo tseleng a boa. Ryder o ne a dirile seketšhe sa letsha mme le fa se ne se tlogetswe se sa felelediwa, Livingstone o ne a tlhotlheletsa Mme Ryder go se adima go dira setshwantsho sa buka ya gagwe.Kwa ntle ga go kopolola pono ya letsha ka kelotlhoko, motaki yo o thapilweng ke Murray o ne a kopiwa go tsenya setlhopha sa lelapa mo setshwantshong go se dira gore se kgone go tshwantshiwa.

Charles John Andersson (yo o gatisitseng *[[Lake Ngami; or, Explorations and Discoveries during Four Years' Wanderings in the Wilds of Southwestern Africa]]* ka 1856) le Frederick Thomas Green le bone ba ne ba etela lefelo leo mo tshimologong ya dingwaga tsa bo 1850. Frederick Lugard o ne a etelelela pele letsholo la Maborithane go ya kwa letsheng ka ngwaga wa sekete makgolo a robabobedi, masome a robabongwe le borataro (1896). Arnold Weinholt Hodson o ne a feta mo lefelong leno mo loetong lwa gagwe go tswa kwa Serowe go ya kwa Victoria Falls ka sekete makgolo a robabongwe le borataro (1906).

Ngami Lacuna, e leng letsha la methane le le mo ngweding wa Saturn e leng Titan, le biditswe ka letsha leno.

## Metswedi


## Tsa kwa ntle

* Bala dikgang tsa beke le beke tsa selegae mo  The Ngami Times.
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Ngami" . Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.
Heiner Dopp

**Heiner Dopp** (o tshotswe ka kgwedi ya Seetebosigo e tlhola malatsi a le masome mabedi le bosupa ka ngwaga wa 1956 kwa Bad Dürkheim, Rheinland-Pfalz) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane Bophirima, yo o neng a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo di le tharo tsa naga ya gaabo. O ne a gapa mmentlele wa selefera le setlhopha sa gagwe, ka ngwaga wa.1984 (Los Angeles) le ka ngwaga wa 1988 (Seoul). Dopp o ne a tshameka la ntlha mo Diolimpiking ka ngwaga wa 1976 (Montreal).

O tshamekile metshameko ya boditšhabatšhaba e le 286 mo setlhopheng sa bosetšhaba, mme a fenya sekgele sa setlhopha sa Jeremane makgetlho a le borobabobedi le TG Frankenthal. Morago ga tiro ya gagwe ya hoki o ne a tsenelela mo dipolotiking tsa lefelo leo. Ka ngwaga wa 1999 o ne a nna ratoropo wa toropo ya gaabo ya Meckenheim.

## Tse di kwa ntle

* Heiner Dopp kwa the International Hockey Federation
* Heiner Dopp kwa *[[:en:German_Hockey_Federation|Deutscher Hockey-Bund]]* (in German)
* Heiner Dopp kwa Olympics.com
* Heiner Dopp kwa Olympedia 

## Metswedi
Jennely Matundu

**Jennely Matundu** (o o tshotsweng ka Ngwanatsele a le masome mabedi le bone ngwaga wa 1981 kwa Otjerunda kwa kgaolong ya Opuwo kwa Kunene) ke mopolotiki wa kwa Namibia o o berekang e le mothusa tona wa mafatshe a sele fa e sale ka Mopitlo 2020. O bereka gep e le mopalamente wa Namibia wa mo palamenteng ya borobabobedi.

## Thuto le Pereko
Matundu o alogile kwa !Gobs Secondary kwa a duleng ka setlankana sa mafatshefatshe ka 1998. Matundu o na le diploma le bachelor mo go tsa pereko go tswa kwa Namibia University of Science and Technology. O simolotse tiro ya gagwe e le morutuntshi wa dikhomputara kwa sekolongbse segolwane sa Putuavanga go tswa ka 1999 go tsena 2000. Pele ga a nna mothusa tona o ne a bereka e le o o amanyang setśhaba go tswa ka 2010 go 2019.

## Metswedi
Angela Zachepa

**Angela Zachepa-Muluzi** ke mopolotiki le mma matlotlo o o berekileng e le leloko la palamente. O itsege ka go nna ene o monnye go fetisa batho botlha ba ba kileng ba tlhophiwa go ya palamenteng kwa Malawi, se se mo dira gore a bidiwa "ngwana wa mo ntlong".

## Thuto le pereko
Zachepa-Muluzi o na le Bachelor Degree ya matlotlo go tswa kwa University of Malawi, Polytechnic. Morago ga go aloga, o ne a simolola tiro ya gagwe e le ramatlotlo.

## Tiro ya sepolotiki
Fa a le dingwaga di le masome mabedi le motso, Angela Zachepa-Muluzi o ne a tlhophiwa go nna lelok la palamente wa kgaolo ya botlhophi ya bokone botlhaba jwa Blantyre mo ditlhophong tsa 2004. Phenyo e e ne ya mo dira motho o monnye go fetisa mapalamente mo ditsong tsa palamente ya malawi. O ne a bereka mo legatong le le lengwefela, a latlhegelwa ke ditlhopho tse di latelang tsa 2009, kgatlhanong le Cecelia Chanzama, maduo a a neng a sa a itumelela.

## Botshelo jwa gagwe
Angela Zachepa-Muluzi o nyetswe ke Austin Muluzi, morwa tautona wa pele wa Malawi Bakili Muluzi.

## Metswedi
Constancia Mangue

**Constancia Mangue Ntsue Okomo** (o o tshotsweng ka Phatwe a le masome mabedi ngwaga wa 1952), o o itsegeng gape ka leina la **Constancia Mangue de Obiang**, ke mohumagadi wa Equatorial Guinea. O nyetswe ke tautona Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, gape ke mmaagwe mothusa tautona wa ntlha Teodoro Nguema Obiang Mangue.

## Metswedi
Vicente Ehate Tomi

**Vincente Ehate Tomi (**o o tshotsweng ka 1968) ke mopolotiki wa kwa Equatorial Guinea o e neng e le tonakgolo wa Equatorial Guinea go tswa ka Motsheganong a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2012 go fitlhelela Seetebosigo a le masome mabedi le bobedi ngwaga wa 2016. O ne a ntshiwa mo ofising ka 2016, a isiwa kgolegelong ka ntlha ya tshenyetso setśhaba.

## Metswedi
Fathia Nuri Khalid

**Fathia Nuri Khalid** ( o o tshotsweng ka Tlhakole a le masome mabedi ngwaga wa 1946 , a tlhokafala ka Phukwi a le masome mabedi le boraro ngwaga wa 2018) e ne e le morutabana wa kwa Lybia. E ne e le mosadi wa ntlha wa moteledipele wa pele wa Lybia Muammar Gaddafi, mohumagadi wa Lybia, le mmaagwe ngwana wa ga Gaddafi wa ntlha Muhammad.

## Botshelo jwa gagwe
Fathia Nuri Khalid e ne e le mosadi wa ntlha wa ga Gaddafi. Ba nyalane dikgwedi di le mmalwa fela pele ga Gaddafi a tsena mo pusong. E ne e le morutabana, mme go bolelwa fa lonyalo lwa bone lo nnile sebaka sa ngwaga fela, pele ga ba tlhalana gore gaddafi a nyale Safia Farkash.

## Metswedi
John Addo Kufuor

**John Addo Kufuor**, o o itsegeng gape ka leina la **Chief Kufuor** ke mogwebi wa kwa Ghana le morwa tautona wa pele, John Kufuor.

O berekile e le mogakolodi wa tsamaiso le mookamedi kwa PricewaterhouseCoopers, kwa ofising ya Aforika ka Ferikgong 2002.

Ka 2006, ene le rraagwe ba ne ba lebisiwa molato wa tshenyetso setśhaba mo go rekeng hotele kwa Accra. Ka Moranang 2016, o ne a tlhagelela mo pampiring e e neng e dule ka sephiri e supa tiro ya gagwe ya madi a setśhaba kwa Panama go fitlha khumo ya gagwe.

## Metswedi
Janeth Magufuli

**Janeth Magufuli** (o o tshotsweng ka 1960) ke morutunsthi le mohumagadi wa pele wa kwa Tanzania. O ne a nyetswe ke tautona wa Tanzania John Magufuli, a bereka e le mohumagadi wa lefatshe leo go tswa ka Ngwanatsele 2015 go fitlhelela monna wa gagwe a tlhokafala ka Mopitlo 2021.

Magufuli pele o ne a bereka e le morutabana kwa sdikolong tse dibotlana dingwaga di feta masome mabedi.

## Metswedi
Michael Hilgers

**Michael Hilgers** (o tshotswe ka kgwedi ya Phatwe e tlhola malatsi a le borataro ka ngwaga wa 1966) ke motshamiki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane, yo o fentseng mmentlele wa selefera kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988. Dingwaga di le nnè moragonyana, fa Barcelona, ​​kwa Spain e ne e tshwara Diolimpiki tsa Selemo, e ne e le leloko la Setlhopha sa Bosetšhaba sa Banna se se neng sa gapa mmentlele wa gauta. E re ka a ne a tshamekela Gladbacher HTC hoki ya tlelabo ka nako ya fa a ne a tshameka, moragonyana o ne a nna mookamedi wa Warsteiner HockeyPark kwa Mönchengladbach, e e neng e tshwere Sejana sa Lefatshe sa Hoki sa Banna sa 2006

## Metswedi

* databaseOlympics

## Tse di kwa ntle

* Michael Hilgers kwa Olympedia
Christian Schliemann

**Christian Schliemann** (o tshotswe ka kgwedi ya Phukwi e tlhola malatsi a le mane ka ngwaga wa 1962) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala wa Mojeremane yo o neng a tshamekela RTHC Bayer Leverkusen. O ne a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988, mme a gapa mmentlele wa selefera.

## Bayokerafi
Schliemann o tsholetswe kwa Leverkusen, kwa Rhine Bokone-Westphalia ka di 4 Phukwi 1962, mme a tsenela setlhopha sa bašwa sa RTHC Bayer Leverkusen. Ka ngwaga wa 1981 o ne a fenya Dikgaisano tsa Bommampodi ba Basha ba Yuropa, mme ka ngwaga wa 1982 o ne a fenya Sejana sa Lefatshe sa Basha le setlhopha sa Jeremane kwa Kuala Lumpur. Ka ngwaga wa 1982 Schliemann o ne a tshameka lekgetlo la ntlha mo setlhopheng se segolo. Ka ngwaga wa 1983 Schliemann e ne e le karolo ya setlhopha sa Jeremane kwa Dikgaisanong tsa Yuropa kwa Amstelveen, kwa setlhopha sa Jeremane se neng se gapa boronse gone. Ka ngwaga wa 1984 setlhopha sa Jeremane se ne sa fenya sekgele sa Bommampodi ba Yuropa ba ba mo Ntlong. Fa ba sena go tsaya boronse kwa Sejaneng sa Lefatshe ka  ngwaga wa 1986 kwa Lontone le kwa Dikgaisanong tsa Yuropa kwa Moscow ka 1987, setlhopha sa Jeremane se se neng se na le Schliemann se ne sa fenya gape ka ngwaga wa 1988 kwa Dikgaisanong tsa Yuropa tsa mo Ntlong. Kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988 kwa Seoul, Schliemann o ne a emisetsa Tobias Frank mme le setlhopha o ne a tsaya mmentlele wa selefera mo kgaisanong ya setlhopha. Kwa Sejaneng sa Lefatshe ka ngwaga wa 1990 kwa Lahore, Schliemann le setlhopha sa bosetšhaba ba ne ba fetsa mo maemong a bone.

Magareng ga ngwaga wa 1982 le ngwaga wa 1991, Schliemann o ne a tshameka mo metshamekong e le 112 ya boditšhabatšhaba, go akaretsa le e le 34 mo matlong. Fa e sa le Schliemann a simolola go tshameka hockey, o ntse a dira jaaka morekisi wa Bayer AG.

## Ditlhangwa
Komiti ya Bosetšhaba ya Diolimpiki ya Jeremane: Lekgotla la Diolimpiki la Rephaboliki ya Bosetšhaba ya Jeremane. Seoul 1988.

## Metswedi


## Tse di kwa ntle
Christian Schliemann kwa Olympedia
Omaatla Kebatho

**Omaatla Kebatho** (o tshotswe ka kgwedi ya Seetebosigo e tlhola malatsi a le lesome le borataro ka ngwaga wa 1993) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Motswana. 

## Tiro ya boditšhabatšhaba
**Dinno tsa boditšhabatšhaba**

Dinno le maduo a tlhagisa palo ya dino tsa Botswana pele

## Ditlotla

### Lekoko
**Orapa United**

* Botswana FA Cup:1 2018-19

#### Ka bo nosi

### Individual

* Botswana FA Cup Top Goalscorer: 2019

## Tse di kwa ntle

* Omaatla Kebatho kwa Soccerway

## Metswedi
Volker Fried

**Volker Fried** (o tshotswe ka kgwedi ya Tlhakole e rogwa ka 1961 kwa Osnabrück, Niedersachsen) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane Bophirima, yo o neng a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo di le nne tse di latelanang tsa Bophirima le Jeremane e e kopantsweng gape. O fentse mmentlele wa gauta le setlhopha sa gagwe kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1992 kwa Barcelona, ​​morago ga go gapa selefera kwa Diolimpiking tse pedi tse di fetileng kwa Los Angeles (1984) le Seoul (1988).

Fried o ne a bona palogotlhe ya di-cap tsa boditšhabatšhaba di le 290 tsa naga ya gaabo, mo dingwageng tse di fa gare ga ngwaga wa 1980 le wa 1996. O ne a rola tiro mo lefelong la boditšhabatšhaba morago ga Diolimpiki tsa Selemo tsa 1996 kwa Atlanta, Georgia. Morago ga tiro ya gagwe e e matlhagatlhaga o ne a nna mokatisi wa hoki kwa Düsseldorfer HC.

## Tse di kwa ntle

* Volker Fried kwa the International Hockey Federation
* Volker Fried kwa the European Hockey Federation
* Volker Fried kwa *[[:en:German_Hockey_Federation|Deutscher Hockey-Bund]]* (in German)
* Volker Fried kwa Olympics.com
* Volker Fried kwa Olympedia 

## Metswedi
Stefan Tewes

**Stefan Tewes** (o tshotswe ka kgwedi ya Ngwanatsele e tlhola malatsi a le masome a mabedi le bone ka ngwaga wa 1967 kwa Mülheim an der Ruhr, kwa Nordrhein-Westfalen) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane, yo o fentseng mmentlele wa gauta le Setlhopha sa Bosetšhaba sa Banna kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1992 kwa Barcelona, ​​kwa Spain. Morwarraagwe yo mmotlana e bong Jan-Peter (yo o tshotsweng ka ngwaga wa 1968) le ene o ne a le mo letlhakoreng leo le le fentseng. 

## Bona gape

* Coffee Fellows

## Metswedi

* databaseOlympics
* sports-reference

## Tse di kwa ntle

* Stefan Tewes kwa Olympedia
Andreas Mollandin

**Andreas Mollandin** (o tshotswe ka kgwedi ya Phatwe e tlhola malatsi a le mane ka ngwaga wa 1964 kwa Malmeneich) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala wa Jeremane yo o neng a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1988.

## Tse di kwa ntle

* Andreas Mollandin kwa Olympedia

## Metswedi
Stefan Saliger

**Stefan Saliger** (o tshotswe ka kgwedi ya Sedimonthole e tlhola malatsi a le masome a mabedi le boraro ka ngwaga wa 1967 kwa Limburg an der Lahn) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala wa Mojeremane yo o neng a gaisana mo Diolimpiking tsa Selemo tsa 1992 le mo Diolimpiking tsa Selemo tsa 1996.

## Tse di kwa ntle

* Stefan Saliger kwa Olympedia

## Metswedi
Christian Blunck

**Christian "Büdi" Blunck** (o tshotswe ka Seetebosigo e tlhola malatsi a le masome a mabedi le boferabodedi ka ngwaga wa 1968 kwa Hamburg) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane.

O ne a emela Setlhopha sa Bosetšhaba sa Banna kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1992 kwa Barcelona, ​​kwa Spain, a fenya mmentlele wa gauta mme a bidiwa Motshameki yo o Gaisang wa Kgaisano ya Diolimpiki.Gape o ne a le mo letlhakoreng le le neng la gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1996 kwa Atlanta, kwa United States, koo ba neng ba nna mo maemong a bone.

Mmaagwe Blunck e bong Greta le ene o ne a tshamekela setlhopha sa bosetšhaba sa Jeremane. O ne a rola tiro mo setlhopheng sa bosetšhaba ka 1998.[nopolo e a tlhokega] O ne a tshamekela Harvestehuder THC ya hockey ya tlelabo kwa Jeremane.

## Tse di kwa ntle

* Christian Blunck kwa Olympics.com
* Christian Blunck kwa Olympedia

## Metswedi
Jwaneng-Mabutsane

**Jwaneng-Mabutsane** ke kgaolo ya botlhophi mo kgaolong ya Borwa jwa Botswana e e emetsweng kwa kgotleng ya bosetshaba ya Botswana ke Omphemetse Kwapa wa UDC go tloga ka 2024.

## Porofaele ya kgaolotlhopho
Moeteledipele wa setulo seno, Ngwaketse West e ne e le setulo se se kwa thoko sa Botswana National Front go tloga ka ditlhopho tsa 2004 go fitlha fa se phatlaladiwa kwa tirong ya go kgaoganya melelwane ka 2012, setulo seno se ne sa tswelela ka tlwaelo eno ka go boutela Umbrella for Democratic Change mo ditlhophong tsa 2014. Go tsamaisana le katlego e e anameng e Botswana Democratic Party (BDP) e e fitlheletseng kwa dikgaolong tse di kwa borwa jwa Botswana ka nako ya ditlhopho tsa 2019, kgaolo eo e ne ya tlhopha BDP ka dintlha di le masome a mabedi mo lekgolong. Kgaolotlhopho e bontsi jwa metseselegae mme toropo ya meepo ya Jwaneng ke yone e e nang le batho ba le bantsi go gaisa, e akaretsa mafelo a a latelang:

# Jwaneng
# Mokhomma
# Mahotshwane
# Thankane
# Lefhoko
# Keng
# Sekoma
# Morwamosu
# Betesankwe
# Maokane
# Tsonyane
# Sese
# Khakhea
# Khonkhwa
# Mabutsane
# Kokong
# Kanaku
# Kutuku
# Itholoke
# Samane

## Metswedi
Xita (brand)

**Xita** (e e kwadilweng jaaka *Xita)* ke letshwaokgwebo la ditlaleletsi le mabenyane le le tlhomilweng ke One Rapelana ka 2015. Ke motlhami yo o ithutileng yo o nang le lemorago la go maketa le botsamaisi, yo o neng 

a fetola tiro ya gagwe ya go itlosa boduto go nna kgwebo ka 2018, mme a amogelwa ka ditlhamo tsa gagwe tse di bopelokgale, tse di tswelelang pele le tse di tlhotlhelediwang ke kanelo.

## Botshelo jwa ntlha le go tlhamiwa ga letshwaokgwebo
Rapelana mongwe o ne a aloga kwa Monash South ka dikirii ya Saense ya Kgwebo mo go tsa Papatso le Botsamaisi. Fa tiro ya gagwe ya go ithuta tiro e ne e fela ka 2014, o ne a simolola go dira diteko tsa go tlhaola diaparo tsa bogologolo ka botlhale le go dirisa dilo tse di jaaka dikhipha le di-CD gape go nna dithamo tse di dirilweng ka diatla. Letshwaokgwebo la boitlhamedi la Xita le ne la tlhotlhelediwa ke kamano ya letlha la gagwe la matsalo le Saint Zita, moragonyana le ne la fetolwa go nna Xita ka 2025.

## Phetogo ya letshwaokgwebo le mekgwa ya go tlhama
Kwa tshimologong a ne a dira ka matsela a dikhipha a a dirisitsweng gape, Rapelana o ne a atolosa didirisiwa tsa gagwe go akaretsa letlalo la maitirelo, di-offcut tsa letlalo la mmatota le kopore. Kgatelopele e e bontsha boineelo jwa gagwe mo go tswelediseng le mo mekgweng ya tlhagiso e e nang le maitsholo a a siameng.

Tiro ya gagwe e bontshitswe kwa mafelong a feshene le a go tlhama a a tshwanang le AFI Joburg Fashion Week (2018), Pontsho ya Botlhami ya Lima (2020–2021), makasine wa Glamour SA, le dipontsho tsa Feshene tsa Aforika tsa Musiamo wa Brooklyn kwa New York (2023).

## Temogo le khuetso
Rapelana o amogetswe jaaka rakgwebo yo o fentseng diawate, yo o amogetseng dikakgolo kwa meletlong ya Letsatsi la tautona ya kgaolo le kwa Dipontshong tsa Bosetšhaba tsa Kgwebo ya Basadi. Kgwebo ya gagwe gape e ne ya solegelwa molemo ke tshegetso ya puso mme ya bona kabelo/kadimo ya Letlole la Tlhabololo ya Banana kwa tshimologong ya tiro ya gagwe.

## Filosofi ya go tlhama le kanelo
Ditlhamo tsa ga Xita gantsi di tlhalosiwa e le “botaki jo bo aparwang,” jo bo kopanyang jometeri e e bogale le go anela dikgang. Tiro ya pele e ne e dirisa diseramiki le matsela a a kgaogantsweng, fa dikokoanyo tsa bošeng jaana di na le metswako ya kopore le letlalo la jometeri, bogolosegolo mo dikarolong tse di jaaka di-neckpiece le dibaga.

Filosofi ya gagwe ya go tlhama e akaretsa botho, go itsetsepela le go itlhalosa go laletsa ba ba aparang go golagana le karolo nngwe le nngwe jaaka sesupo sa boitshupo le loeto.

## Metswedi
Sekgabo Seselamarumo

**Sekgabo Seselamarumo** ke mmueledi wa banana, ke Motswana, molwela-mogare wa HIV e bile ke mogasi wa dikgang tsa dikgang. O itsege ka tiro ya gagwe ya go fokotsa kgobo ya HIV, ditshwanelo tsa basha tsa boitekanelo jwa thobalano le tsalo (SRHR), le go nna le seabe ga bašwa mo Botswana le mo kgaolong ya Borwa jwa Aforika. O tlhagisitswe jaaka Modiri wa Phetogo ke Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa AIDS (IAS), o dirile jaaka mmueledi wa bašwa mo thulaganyong ya Sentebale ya Let Youth Lead le go nna modulasetulo-mmogo wa Kokoano ya Boditšhabatšhaba ya bo 9 ka ga Basha, SRHR le HIV kwa Gaborone ka 2025.

## Botshelo jwa ntlha le thuto
Seselamarumo o ne a lemogiwa a na le HIV a le dingwaga di le supa ka 2003 mme a simolola kalafi ya dibolayamegare fa a sa ntse a le ngwana. O ne a senola phatlalatsa seemo sa gagwe sa HIV ka Mopitlwe 2016 ka nako ya letsholo la Botswana la Kgwedi ya Baša Kgatlhanong le AIDS. Moragonyana o ne a aloga ka dikirii ya Bachelor of Saense (Kakaretso) kwa mmadikolo.

## Bobueledi le tiro
Seselamarumo o matlhagatlhaga mo go bueleleng HIV le SRHR tse di eteletsweng pele ke bašwa. O ntse a le mmueledi wa bašwa mo thulaganyong ya Sentebale ya Let Youth Lead mme o dirile go kopanya boitekanelo jwa tlhaloganyo mo thulaganyong ya HIV. O tlhagisitse mo Radio Positive, lenaneo la radio le le kwa Botswana le le itebagantseng le thuto ya HIV le botsogo jwa tlhaloganyo mo bašweng.

Kwa Botswana Health Pitso ka Phalane 2023, Seselamarumo o ne a kopa gore go tlhamiwe sešwa mananeo a HIV/AIDS a a lebisitsweng mo bašweng, a nganga gore maiteko a mantsi a palelwa ke go supa ngwao ya bašwa le ditlhokego tsa go tsaya ditshwetso.

Gape o nnile le seabe mo patlisisong le mo katisong ya go buelela, a kwadilwe mo lenaaneng la maloko a Clinical Trial Design Academy ya AVAC, e e golaganyang babueledi ba baagi le patlisiso ya HIV le go tlhama diteko tsa kalafi.

## Temogo
E tlhagisitswe jaaka Modiri wa Phetogo wa IAS ke Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa AIDS (IAS).

O tlhophilwe go nna leloko la Sekolo sa go Tlhama Diteko tsa Kalafi sa AVAC.

O tlhagisitswe mo metsweding ya dikgang ya bosetšhaba ya Botswana ka ntlha ya bosupi jwa gagwe le go buelela.

## Metswedi
Andreas Keller

**Andreas Keller** (o tshotswe ka kgwedi ya Phalane e rogwa ka ngwaga wa 1965) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane Bophirima, yo o neng a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo tse tharo tsa naga ya gaabo. O ne a gapa mmentlele wa gauta le Jeremane kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1992 kwa Barcelona, ​​morago ga go bona selefera kwa Diolimpiking tse pedi tse di fetileng kwa Los Angeles tsa ngwaga wa (1984) le kwa Seoul ka ngwaga wa (1988), le Jeremane Bophirima. 

Motlhasedi wa pele le motshwaradino o amana le naletsana ya hoki ya mosadi wa Jeremane e bong Natascha Keller, yo o neng a gapa mmentlele wa gauta kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2004; ke morwarraagwe yo mogolo. Morwarraabone yo mmotlana e bong Florian Keller o ne a gapa gauta ya hoki kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2008. Rraabone Carsten ka ntlha ya gagwe o ne a gapa mmentlele wa gauta mo hoki ya lebala kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1972 kwa Munich, fa rraabonemogolo e bong Erwin ene a ne a gapa mmentlele wa selefera mo motshamekong oo kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1936 kwa Berlin.

Andreas Keller o ne a dirisana ka nakwana le mofenyi wa mmentlele wa selefera wa hoki Anke Wild, yo gape e leng mmaagwe bana ba gagwe ba babedi ba bagolo e bong Felix le Luca.

## Tse di kwa ntle

* Andreas Keller kwa Olympics.com
* Andreas Keller kwa Olympedia

## Metswedi
Erwin Keller

**Erwin Keller** (O tshotswe ka kgwedi ya Moranang e tlhola malatsi a le boferabobedi ka ngwaga wa 1905 kwa Concepción - O tlhokafetse ka kgwedi ya Phukwi e tlhola malatsi a le masome a mararo le motso ka ngwaga wa 1971 kwa Berlin Bophirima) e ne e le motshameki wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane, yo o neng a gapa mmentlele wa selefera wa naga ya gagwe kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1936 kwa Berlin.

Maloko a le mane a lelwapa la gagwe a fentse gauta ya hoki ya lebala kwa Jeremane. Morwawe Carsten Keller o ne a gapa mmentlele wa gauta kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1972 fela jaaka bana ba gagwe ba bararo, botlhe e le batlhasedi. Andreas o ne a nna mmampodi wa Diolimpiki ka 1992 (Barcelona), morago ga go gapa selefera kwa Diolimpiking tse pedi tse di fetileng kwa Los Angeles (1984)le kwa Seoul (1988). Natascha o ne a gaisana mo Diolimpiking di le tharo, a gapa gauta kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2004 kwa Athens. Kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2008 Florian  le ene o ne a gapa mmentlele wa gauta wa Jeremane.

## Tse di kwa ntle

* Erwin Keller kwa Olympedia
* profile
Carsten Keller

**Carsten Keller** (o tshotswe ka kgwedi ya Lwetse e tlhola malatsi a le boferabobedi ka ngwaga wa 1939) ke motshameki wa pele wa hoki ya lebala go tswa kwa Jeremane Bophirima, yo o neng a gapa mmentlele wa gauta wa naga ya gaabo kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1972 kwa Munich.O ne a tshamekela Jeremane metshameko ya boditšhabatšhaba e le 133, mme a rola tiro morago ga Metshameko ya Munich. Morago ga moo Keller o ne a nna mokatisi wa hoki.

Bana ba gagwe ba bararo le bone ba ne ba tshameka hockey ka maemo a a kwa godimo, mme botlhe e ne e le batlhasedi. Andreas  o ne a nna mmampodi wa Diolimpiki ka 1992 (Barcelona), morago ga go bona selefera kwa Diolimpiking tse pedi tse di fetileng kwa Los Angeles (1984) le kwa Seoul (1988). Natascha o ne a gaisana mo Diolimpiking di le nne, mme gape o ne a gapa mmentlele wa gauta kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2004 kwa Athens. Florian  o ne a gapa mmentlele wa gauta kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2008 kwa Beijing.

Rraagwe Carsten Keller e bong Erwin o ne a gapa mmentlele wa selefera mo go one motshameko oo kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1936 kwa Berlin.

## Tse di kwa ntle

* Carsten Keller kwa Olympics.com
* Carsten Keller kwa Olympedia

## Metswedi