Bokopano jwa kwa Brussels jwa ngwaga wa 1889 go tsena ka 1890, go ema kgatlhanong le bokgoba

thumb|Mokete kwa Brussels. Go iteelwa kgosi legofi fa a buelela molao wa bokopano jwa Brussels wa 1890
**Bokopano jwa kwa Brussels jwa ngwaga wa 1889 go tsena 1890** jwa go ema kgatlhanong le bokgoba,  bo ne bo tshwaretswe kwa Brussels ka Ngwanatsele a le lesome le borobabobedi ngwaga wa 1889 go tsena Phukwi a le malatsi a mabedi ngwaga wa 1890, bo ne jwa fela ka go tsenngwa mo tirisong ga molao wa bokopano jwa Brussels wa 1890 wa kemiso ya kgwebo ya makgoba le bokgoba mo Aforika. Bokopano bo ne bo eme nokeng melao ya bokolone bo dirisa ntwa kgatlhanong le bokgoba jaaka seipato. Tiragalo le tshimolo ya yone di ne di tlhotlhelediwa thata ke kgatlhego ya setšhaba. Dipuso di ne di dira jaaka ekete di eme nokeng maikaelelo a ditshwanelo tsa setho go dira gore go rata maemo ga bone go lebege go amogelesega.

## Lemorago
Leopold wa bobedi, kgosi e e neng e nyoretswe maatla ya batho ba Belgium, o ne a ikotlhaela dikganelo tsa maatla tse di neng di dirisiwa mo go ene ka ntlha ya maemo a gagwe a mmusi wa molaomotheo. O ne a dira tsamaiso ya go aga puso ya gagwe ya segosi e e feletseng mo Aforika, mo go neng ga baka go tlhamiwa ga Congo Free State. Leopold o ne a kgona go gapa kgaolo eo ka go tlhotlheletsa mafatshe a mangwa a kwa Europe kwa bokopanong jwa Benin jwa Aforika gore o dira tiro ya mautlwelobotlhoko le ditshwanelo tsa setho ebile o tla seke a lope lekgetho mo thekisong. Ka lekgotla la mafatshe la Congo, o ne a kgona go gapa bontsi jwa kgampu ya Congo. Congo Free State e ne ya nna lefatshe le le ikemetseng le farologane le Belgium, a kopantswe ke Kgosi. Le ne le laolwa ke Leopold wa bobedi, le ntswa a ise a ke a etele lefatshe leo.

### Lestsholo la tumelo kgatlhanong le bokgoba la ga Lavigerie
[thumb|Bagwebi ba makgoba ba ditso tsa Arab-Swahili le ba ba neng ba ab tswhere mo lotshitshing lwa noka ya Ruvuma kwa [Mozambique]]
Ka nako ya go kgaratlhela Aforika ka dingwaga tsa 1880 di le fa gare, le ntswa bokopano jwa dikolone jwa kwa Benin bo ne bo solofeditse go namola batho, matshwenyego a babusi ba dikolone e ne e le a kgaolo le a itsholelo. Se se ne se tla fetoga ka ngwaga wa 1888. Mo mafokong a boremelelo kwa Paris le London, Cardinal Charles Lavigerie, o a neng a simolotse letsholo la sedumedi kgatlhanong le bokgoba, o ne a kgala dipogisego tsa kgwebo ya makgoba go kgabaganya noka ya Indian, segolo jang kgwebo ya bokgoba kwa Zanzibar. O ne a gwetlha baithaopi ba masole mo mafatsheng otlhe go tsaya kgato k bofefo go emisa kgwebo ya makgoba kwa botlhaba jwa Aforika.

Leopold wa bobedi o ne a etse tlhoko letsholo la dithero tsa ga Laviregie. O ne a tshwenngwa thata ke maano a go romela sesole sa mafatshefatshe sa sephiri. Se se ka raya go gapiwa ga Congo wa gagwe. Mophato o o wa sesole go ka siama fela fa e ne e le ka fa tlase ga boeteledipele jwa puso ya Congo. Leopold o ne a tshaba gape gore Laviregie , o mo mafokong a gagwe a pele a neng a kile a supa Tippu Tip ka monwana go bo a gweba ka makgoba, o ka gobatsa molao wa Arabea wa Congo Free State.

Morago ga go kopana le Leopold, le fa go ntse jalo, Lavigerie o ne a tlogela mogopolo wa sesole sa mafatshe se se ithaopileng.  Loeto lwa go nna kgatlhanong le bokgoba lo ne jaanong lo rulaganngwa ke mokgatlho wa mafatshe o o kgatlhanong le bokgoba, o bereka le babusi ba dikolone ba ba amegang. Mo puong ya gagwe ya kwa Brussels,le ntwa Laviregie a supile kgwebo ya makgoba e e golellang pele kwa Congo Free State ka monwana o o bogale, o ne a re se ke ka ntlha ya tlhaelo ya didirisiwa.

### Go ya kwa bokopanong
thumb|Charles Lavigerie, motlhami wa barongwa ba Aforika
Letsholo la sedumedi la ga Levigerie ga le a kgotletsa letsholo la kgatlhanong le bokgoba fela, mme gape go ne ga tswa bokopano jwa kgatlhanong le bokgoba. Go dira mafatshe a a kwa botlhaba le legare la Aforika dikolone ga mafatshe a Europe go bakile mathata a le mmalwa, bogolo jang ka boeteledipele jwa ditso tsa Arabea-Swahili. Sekai se se papametseng ke tsuologo ya Arab-Swahili e e neng ya baka kganelo ya lotshitshi lwa botlhaba lwa Aforika ke mafatshe a Germany le Britain.

Bokopano jwa Brussels kgatlhanong le bokgoba le bone ka tsela nngwe bo gwetlhile letsholo le le tsweletseng la Britain kgatlhanong le kgwebo ya makgoba le bokgoba mo bogosing jwa Ottoman. Letsholo le ne la nna le kgatelopele ka go ne go lebeletswe bokopano jwa Brussels jo bo nneg bo tshwaneste go diragala ka Ngwanatsele ngwaga wa 1889. Ofisi ya Britain ya mafatshe a sele e ne ya supetsa babusi ba Ottoman gore bogosi jwa bone bo tla kgalwa ka ba sa tsenya bokopano jwa Ottoman jwa 1880 mo tirisong kwa bokopanong jo bo tlang jwa Brussels jo bo kgatlhanong le bokgoba, ntle le fa ba ka tsaya kgato pele ga bone, le gore kgato e e tseneletseng e e kgatlhanong le bokgoba e ka fenyetsa bogosi jwa Ottoman megopolo ya batho ba Europe. Kgatelelo ya lefatshe la Britain e ne ya tswa maduo fa kgosi Abdul Hamid wa bobedi a itsise molao wa Kanunname wa 1889 ka Morule a le masome a mararo ngwaga wa 1889, e le molao wa ntlha o o neng o fedisa kgwebo ya makgoba semmuso mo bogosing jwa Ottoman.

## Bokopano
thumb|Auguste Lambermont o ne a etelela pele bokopano
Lefatshe la Britain, morago ga go buisana le la Germany, le ne la kopa lefatshe la Belgium go bitsa bokopano jwa mafatshe jwa kgwebo ya makgoba. Lefatshe la Belgium le ne le tlhophilwe go kokobetsa dipelaelo tsa mafatshe a France le Portugal. Ka Ngwanatsele ngwaga wa 1889 a le lesome le borobabobedi, baemedi ba mafatshe a le lesome le bosupa ba ne ba kopana kwa Brussels dikgwedi di robabobedi di sa tlhomagana. Dikopano tse di diragetse kwa lephateng la mafatshe a sele la Belgium. Lambermont o ne a tlhophiwa go nna tautona wa bokopano jo. Ditetla tsa molao go emisa kgwebo ya bokgoba mo kgaolong ya Aforika go ne go lekana le leano la bokolone bo bongwe gape. Se se ne se dirwa ke mabaka a gore sepe se se neng se na le seabe mo go oketseng puso ya Europe se tshwanetse go fokotsa kgato ya bagwebi ba makgoba.

## Kgato
Molao wa bokopano jwa Brussels o ne o tlhalosa gore dira gore go nne le ditsamaiso tsa molao, tumelo le sesole mo dikoloneng tsa Aforika le mafatshe a a sireleditsweng ke yone tsela e e siameng go emisa kgwebo ya bokgoba. Ntlha ya botlhokwa mo lenaaneng e ne e le go laola go tsisiwa ga dibetsa. Kgwebo ya dibetsa e ne ya seka ya nonotsha fela batho ba Arab-Swahili, mme ditlhobolo le marumo e ne e le ditsela tse dingwe tsa go gweba ka makgoba.

Go emisa kgwebo ya makgoba kwa lewatleng, go ne go tshwanela gore go nne le taolo e e tseneletseng ya dikepe. Pele mo ntweng kgatlhanong le kgwebo ya makgoba ya Atlantic,lefatshe la England le ne le feditse ditumalano ka mawatle le mafatshe a aa farologaneng. Se se ne sa letla sesole sa England go tlhatlhoba dikepe tsa mafatshe a sele gore a ga di a tshola makgoba. Lefatshe la England le ne la batla tumalano ya mafatshe kwa bokopanong e e tla a letlang tshwanelo ya go tlhotlhomisa. Lefatshe la France, le fa go ntse jalo, le ne le sale le ema kgatlhanong le tshwanelo eo ka e ne e dira gore masole a England a lewatle a nne mapodisi a sesole, kgato e e ne e supa tirisanommogo gareng ga bobedi boo.

Kwa phelelong kgwebo ya bokgoba e ne e ka emisiwa fa go batla makgoba a masha go ka nyelela. Ka jalo, go fedisa bokgoba jwa lewatle la Indian gotlhelele, bokgoba bo ne bo tshwanela go fedisiwa kwa mafatsheng a go goregelwang kwa go one. Le fa go ntse jalo, bokopano ga bo a ka jwa ya kgakala jalo: go tsisiwa ga makgoba ke gone fela go builweng ka gone. Bogosi jwa Ottoman bo gwetlhilwe ke bokopano, bo ne jwa fetisa molao o mosha o o emisang theko ya makgoba, tsamaiso ya bone le go rekisa makgba, mme jwa tlogela bokgoba. Makgoba a a neng a le mo kgolegelong le a a neng a tsisitswe go se ka fa molaong a ne a tshwanelwa ke go neelwa makwalo a kgololo.

### Lekgetho la theko
thumb|Kgosi Leopold wa bobedi wa Belgium o ne a tshwere bokopano
lekgetho la theko mo gae ke lone le neng le tshwentse Leopold. Molao wa Berlin o ne o emisitse tuelo ya makgetho a theko ya mo gae kwa kgampung ya Congo ka lobaka lwa dingwaga di le masome mabedi. Jaanong o ne a batla go busetsa se kwa morago, morago ga dingwaga fela di le tlhano. 
thumb|Setshwantsho sa ngwaga wa 1904 ka go tlhoka go tsaya kgato ga polotiki ya mafatshefatshe ya ditshwanelo tsa setho ka ditiro ste di setlhogo kwa Congo Free State
Mo puisanong ya pele le lefatshe la England, Leopold o ne a kopile gore mafatshe otlhe a neng a nnile  le ditshenyegelo mo ntweng kgatlhanong le kgwebo ya makgoba a letlelelwe go duela lekgetho la theko; go ne go sena o o ganneng se. Leopold ka jalo o ne a batla gore se se akarediwe mo thulaganyong ya bokopano, mme Lambermont o ne a dumela gore ba tshwanetse go nna kelotlhoko. Ka Motsheganong a le lesome, Lambermont o ne a isa kakanyetso e kwa bokopanong. O ne a kopa kemiso ya molao wa bone wa molao wa Berlin, a kopa gore mafatshe a kgampu ya Congo a letlelelwe go duela lekgetho la tse di tsenang la lesome mo lekgolong la madi, kemiso kgotsa lekgetho la dinotagi le lone le ne la akanngwa, ka di amamana le kgwebo ya makgoba. Tlhabololo ya go dira ditirelo tsa phatlalatsa go ema nokeng kgwebo go ne go tlhoka madi. Fa godimo ga foo, mafatshe a a neng a le kwa pele kgatlhanong le bokgoba a ne a tshwanelwa ke go letlelelwa, ka tiro ya bone ya ditshwanelo tsa setho e jele madi a mantsi.

Pele mafatshe a Netherlands le United States a ne a le kgatlhanong le kakanyetso e, mme morago ga dipuisano tsa lobaka le kitso ya ga Leopold, botlhe ba ne ba dumalana, Leopold o ne a fenya, mme ka Phukwi a le malatsi a mabedi, molao le kitsiso ya bokopano jwa Brussels o ne o ka bewa monwana.

## Ditlamorago
Bokopano bo ne jwa gwetlha puisano ya tumalano ya ntlha go emisa kgwebo ya makgoba kwa lewatleng la Indian, bokopano jwa Brussels, o o neng wa dumalanwa ka ngwaga wa 1890, wa simolola go bereka ka Moranang a le malatsi a mabedi ngwaga wa 1892.

Ka Lwetse a le lesome, ngwaga wa 1991, bokopano jwa Saint German-en-Laye jwa 1919 go baakanya molao wa Berlin wa 1885 le kitsiso ya Brussels ya 1890, bo ne jwa sireletsa go fokotsa bokgoba ka mefuta yotlhe le kgwebo ya makgoba ka tsela kgotsa ka lewatle, se se baakanyetsa bokopano jwa United Nations jwa Lwetse a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1926, mabapi le bokgoba.

## Ba tsaya karolo

## Ditshedimosetso tse dingwe

* Tumalano ya 1926 ya bokgoba
* Ditiro tse di setlhogo kwa Congo Free State
* Khomišene ya bokgoba jwa nakwana
* Komiti ya bogakolodi ya baitseanape ka ga bokgoba

## Metswedi