open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Botswana Savings Bank

**Botswana Savings Bank** **BSB**, ke mokgatlho wa ditirelo tsa madi mo lefatsheng  Botswana. E letleletswe jaaka banka ya tlhabololo ke Banka ya Botswana, e e leng yone molaodi wa dibanka tsotlhe tsa setšhaba.

## Tshekatsheko
BSB ke mokgatlho wa ditirelo tsa madi wa puso o o kgobokanyang madi a selegae ka go amogela madi a ipeelo a bareki, go adimisa madi go ya ka maemo a kgwebo le go neela ditirelo tse dingwe tsa madi jaaka di bona go le botlhokwa go fitlhelela letlhoko la batho ba Botswana. E tlhomilwe semmuso ka 1992 ka molao wa palamente.

## Ditirelo
Banka e neela bareki ba yone diakhaonto tsa go boloka, go adima madi, go adimelwa dikoloi le go adima dilo tse dingwe tse di sireleditsweng. Banka e, ke leloko la World Savings Banks Institute. Go ya ka Banka ya Botswana, Botswana Savings Bank e ne e na le dithoto tse di ka nnang US$73 million (BWP:480 million) go tloga ka  kgwedi ya Sedimonthole 2009.

## Makala
Banka e, e na le makala a mararo(3); le lengwe kwa Gaborone mme a mangwe a kwa Francistown le Palapye. Mo godimo ga moo, BSB e na le tumalano ya tirisanommogo le BotswanaPost go neela ditirelo tsa banka ka mafelo a poso a a fetang 120 go ralala naga.

## Bona gape

* BotswanaPost
* Maina a Dibanka tsa Botswana
* Poso ya Botswana

## Metswedi
West Hanahai

**West Hanahai** ke motse yo o mo kgaolong ya Ghanzi (Ghanzi District) mo Botswana. Motse yo o ikaegile ko legare la kgaolo, mabapi le Central Kalahari Game Reserve e e sekgele se ka nnang dikilometara di le masome a matlhano (50) mo borwa bophirima jwa motse wa Ghanzi. Go agiwa ga tsela ya Trans-Kalahari Highway mo boemong jwa go dirisa tsela e kgologolo ya Gaborone-Ghanzi go nnile le kgwetlho ko West and East Hanahai tse di bakileng kwelo tlase ya motsele tsele wa dikoloi. Letlhoko la ditiro le pateleditse banni ba kgaolo go inaakanya le ditiro tsa nako khutshwane tsa sechaba (e itsege gape e le twantso lehuma) ga mmogo le dijo tsa mahala go tswa ko go goromente. Go na le sekolo se se botlana le kokelwana ko West Hanahai. Go nnile le batho ba le makgolo a matlhano le masome a le borataro (560) ka palo batho ya 2001.

## Metswedi
Tubu

**Tubu** ke motse yo o mo kgaolong ya bokone bophirima mo Botswana, mo sekgeleng sa dikilometara di le lesome (10 km) mo botlhaba jwa motse wa Gumare. Tubu o ikaegile go bapa le makgobokgobo a Okavango, go na le sekolo se se botlana, kokelwana ga mmogo le motlakase. Batho ba ne ba le makgolo a le boraro le masome a le borobabongwe lemetso e le mebedi (392) ka palo batho ya ngwaga wa 2001. Tubu ke mokgoro wa meraka le masimo mo banning ba lefelo, ka jalo motse o itemogela koketsego ya batho ka nako ya temo.

## Ditso
Mo ditsong, motse wa Tubu o tlhamilwe ke bontsi jwa banni ba metse e mo gompieno e itsegeng ka Gwekachumo le Kandalangoti. Motse wa Tubu o tlholegile e le moraka yo o neng o bonwa kwa Gwekachumo. Mo dingwageng tsa 1970 di simologa, batho ba ne ba fuduga go tswa Gwekachumo go ya go nna kwa Kandalangoti, yo o gompieno a itsegeng e le Tubu. Morago ga lefelo le lemogiwa jaaka bonno, le ne la fetoga go itsege jaaka Tubu. Leina Kandalangoti le ne la fetolwa go nna Tubu. Mo bogompieno Kandalangoti ke moraka yo o sekgele se ka tswara kilometara go tswa Tubu. Tubu o dikaganyetswe ke metse e e akaretsang Samotshoka, Ngocho, Xanaga, Xara Gwekachumo, Chaa le Xowa

Bontsi jwa banni ba Tumu ke ba morafe wa Bayei. Go akaretsa le bonnye jwa morafe wa Ba-Hambukushu le Batswana. Banni ba Tubu ba itshetsa ka temo thuo e e akaretsang go lema le go rua diphologolo. Mengwe ya metswedi ya itshetso ya bone e akaretsa go tshwara ditlhapi, go loga ditlatlana, go loga, tiriso ya ditsa ditlholego le tsengwe, tse di dirwang ka go etelwa. Tswii le maungo a  palm ke dijo tsa konokono. Tswii e bonwa thata mo di nokeng ka bontsi  tsa Botswana le lefatshe ka bophara. Kara ya ditonki, go kgweetsa ditonki le dipitse ga mmogo le mokoro ke mehuta ya mosepele e e dirisiwang.

## Dipadi tse dingwe
Facts about Tubu village, Botswana

## Metswedi
Toromoja

**Toromoja** ke motse yo o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse yo o ikaegile go bapa le lecha la Makgadikgadi, mo botlhaba jwa karolo ya kgaolo. Toromoja o na le sekolo se se botlana. Batho ba ne ba le makgolo a marataro le masome a le mane le metso e robabongwe (649) ka palo batho 2001. 

## Metswedi
Robelela

**Robelela** ke motsana o mo kgaolong ya Legare ya lefatshe la Botswana. Motsana o o kwa Borwa-Botlhaba jwa toropo ya Francistown go bapa le mololwane wa Zimbabwe. Palo ya batho e ne ele 471 ka palo batho ya 2001.

Robelela mo kgaolong-potlana ya Bobirwa, ke motse o o gaufi thata le letamo la Dikgatlhong, le le weditsweng ka ngwaga wa 2012. Letamo le e tlaa bo e le lone le letona mo Botswana le le kgonang go rwala dikhubikimetara di le dimilione di le makgolo a mane. Go rulagantswe gore go dirwe motswedi o o yang kwa Selebi-Phikwe go isa metsi kwa metsweding ya Bokone le Borwa, e e tla isang metsi kwa borwa go tswa kwa Selebi-Phikwe go ya kwa Gaborone.

Go tla ga badiri ba kago ba dikarolo tse tharo tse dikgolo tsa porojeke, e e akaretsang tsela e ncha e e tsentsweng sekontiri, le go fudusiwa ga mafelo a bonno a a amegang go simolotse go oketsa palo ya batho ba Robelela, mme go na le matshwenyego a gore baagi bano ba pele ba neng ba seegetswe kwa thoko ba mo kotsing e kgolo ya go tshwaediwa ke mogare (HIV/AIDS) le malwetse a tlhakanelo dikobo. Ka go lemoga kotsi ya merafe e e tsamayang le go tshelanwa ga mogare wa HIV le malwetse a tlhakanelo dikobo Lephata la tsa Merero ya Metsi le dirile konteraka le Tebelopele (NGO e kgolo mo Botswana, e e rweleng maikarabelo a Kgakololo le Diteko tsa HIV/AIDS) go diragatsa lenaneo la tshereganyo, thuto le go dira diteko mo kgaolong. Tebelopele e tlhomile Golekanye Monare go nna Motsamaisi wa Porojekete ya Letamo la Dikgathong.

## Metswedi
Arild Eik

**Arild Eik** (yo a tshotsweng kgwedi ya Phalane e tlhola malatsi ale lesome le borataro ka ngwaga wa 2009) e ne e le modiri wa thuso ya ditlhabololo wa Norway e bile e le motlhankedi wa boditšhabatšhaba.

Tiro ya gagwe ya ntlha ya boemedi e ne e le kwa Tanzania. Go tloga ka  ngwaga wa 1996 go fitlha kwa tshimologong ya ngwaga wa 1997 o ne a dira ele motsamaisi wa Norwegian Agency for Development Cooperation.

Ka selemo sa ngwaga wa 1997 o ne a tlhatlosiwa maemo go tswa mo maemong a mothusi wa motsamaisi wa Norwegian Agency for Development Cooperation go ya go moemedi wa Norway kwa lefatsheng la Zimbabwe  Go tloga ka Tlhakole 1998 o ne gape a le moemedi kwa Botswana, mme go tloga ka Mopitlwe 1998 o ne a nna moemedi kwa Mauritius. Ka 2002 o ne a fudusediwa kwa Malaysia, mme go tloga ka Mopitlwe 2003 o ne gape e le moemedi kwa Brunei.

O ne a tlotlomadiwa jaaka Knight, First Class of the Royal Norwegian Order of St. Olav ka 1995. O tlhokafetse ka Mopitlwe 2009.

## Metswedi
Thobo Kgoboge

**Thobo Kgoboge** ke motshamiki wa kgwele ya dinao mo Botswana yo o tshamekelang setlhopha sa Nico United. O gapile seetsele se le sengwe mo setlhopheng sa sechaba sa Botswana.

## Dipadi tse dingwe
Thobo Kgoboge at National-Football-Teams.com

## Metswedi
Lekgotlana la Botswana Scouts Association

**Botswana Scouts Association** ke lekgotlana la lekalana la Masupatsela mo lefatsheng la Botswana le le tlhamilweng ka ngwaga wa 1936, le le nna leloko la World Organisation of The Scout Movement wa setlhopha sa Masupatsela ka ngwaga wa 1958. Setlhopha sa basimane fela ba Botswana Scouts Association le ile la ikgapela boloko godimo ga Masupatsela a le dikete tse dimasome (10,000); ka jalo WOSM e ne ya ntsha maloko a le dikete tse pedi le masome a supa le botlhano (2,075) mo ngwageng wa 2011.

## Ditiro
Masupatsela a mo Botswana ba gola ba ithutela ditiro tsa diatla go tswa kwa batsading le ba malwapa a bone. Ba dirisa boitseanape bo tshwana le go gotsa molelo, go apaya, go batla dikaelo tsa mosepele ba dirisa letsatsi, dinaledi, go kokoana ga batho, bosimolodi, thuso tsa potlako le tse dingwe hela jalo mo botshelong jwa tsatsi le letsatsi.

Ditlhophana tsa masupatsela di kopana mo dikoleng tsa dikgaolo tsa tsone kana kontle fela mo metseng. Masupatsela ba amane le mananeo a ithutuntsho ya go itirelo ka diatla gammogo le tse dingwe ditiro tsa motseselegae.Dingwe tsa mananeo a ke thuo ya dikoko, thuo ya dinotshe, go betla, go thula ditshipi le temo ya maungo le merogo.

Masupatsela a nna a tsaya lobaka lo lo leele mo maetong a masa a itloso bodutu mo dikgweng. Maeto a bone a tlhokana le kelotlhoko e e tseneletseng, ka go na le diphologolo tse di ntsi tse borai jaaka ditlou le ditau.

Boeteledipele jwa bo rre ba bagolwane bo dingalo mo Botswana, ka borre ba sa ikamanye le bana go fitlhelela bana ba fitlha dingwa di le lesome le bone (14). Ka mabaka a se bontsi jwa baeteledi ke bomme, barutabana le baruti ba bo rre.

Bontsi jwa ditlhophana tsa Masupatsela ba na le ditshingwana tsa merogo gape ba ruitwa ka go tlhokomela dikgomo,dinku le dipodi.

## Thulaganyo ya dikarolo

* Cub Scouts
* Boy Scouts
* Rovers

Sekano sa Bosupatsela ke *Nna o i Paakantse*, *[[:en:Scout_Motto|Be Prepared]]* ka Setswana

## Sekano
Sekopelo sa boloko ba lekgotlana la Botswana Scouts Association le na le bontlha bongwe jwa tlhogo ya tau, e leng sesupo se se dirisiwang mo lefatsheng la Botswana ka jaana e ne e le lefatshe le neng le busiwa ke  lekalana la Bosupatsela jwa kwa ga Mmamosadinyana (British Scounting).

## Bona gape
* Botswana Girl Guides Association

## Metswedi


## Dipadi tse dingwe

* Official website
Alex Matshameko

**Alex Matshameko** (o tshotswe ka 22 October 1979 kwa toropong ya Francistown) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa lefatshe la Botswana.

## Botshelo
Alex Matshameko o  tshameka jaaka mosireletsi. O tshameketse ditlhopha si tshwana le  Botswana Meat Commission FC. O ne a tshamekela setlhopha sa setšhaba sa kgwele ya dinao sa Botswana metshameko e mebedi ka 2005. Matshameko o ne a tlhagelela jaaka motshameki wa tlaletso mo kgaisanong ya Afrika Cup of Nations ya 2008 e e neng ya fenngwa ke Mauritana.

## Tse di kwa ntle
Alex Matshameko  at National Football Teams

Alex Matshameko at Transfermarkt.com

## Metswedi
Thabala

**Thabala** ke motse yo o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse yo o ikagile mo sekgeleng se le dikilometara di le masome a mararo le botlhano (35 km) mo bophirima jwa Serowe, mme gape o na le sekolo se se botlana. Batho ba ne ba le dikete pedi, makgolo a mabedi, masome a robedi le metso e le mene (2, 284) ka palo batho 2001. .

## Metswedi
Tewane

**Tewane** ke motse yo o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Tewane o ikagile mo sekgeleng sa dikilometara di le masome mane (40 km) mo bokone jwa Mahalapye, mme gape o na le sekolo se se botlana. Batho ba ne ba le lekgolo le masome a mabedi le metso e le borataro (126) mo palo batho 2001. 

## Metswedi
Itumeleng Duiker

**Itumeleng Duiker** (o tshotswe ka 16 Firikgong ka ngwaga wa 1972) ke motshameki wa pele wa kgwele ya dinao wa lefatshe la  Botswana. O tshameketse setlhopha sa setšhaba sa Botswana go simolola ka 1992 go emma ka 2000 ka jaana ke mokatisi mogolo wa setlhopha sa Extension Gunners.

## Tiro ya gagwe ya go tshameka kgwele
Duiker o ne a tshameka jaaka motshameki yo o fa gare ga motshameko. O ne a tshamekela setlhopha sa setšhaba sa kgwele ya dinao sa Botswana fa gare ga dingwaga tsa 1992 le 2000.  Mo nakong ya gompieno, Duiker ke mokatisi mogolo wa Extension Gunners mo Botswana Premier League. 

Duiker o ne a nosa nno e le nngwe fela ya Botswana mo tatlhegelong ya dino tse pedi go e le nngwe (2-1) ya setlhopha sa Botswana fa se tshameka kgatlhanong le sa Nigeria ka nako ya go ipatlela phatlha mo kgaisanong ya 1994 FIFA World Cup. Gape o ne a nna le seabe mo setlhopheng sa Extension Gunners se se neng sa fenya Botswana Premier League gararo ka tatelano magareng ga dingwaga tsa 1992 le 1994.

Ka setlha sa kgwele ya dinao sa 1998/99 Duiker o ne  a ya kwa lefatsheng la Aforika Borwa a ya go tshamekela setlhopha sa Dynamos Giyani. 

## Tiro ya go nna mokatisi
Go tloga ka 2018, Duiker ke mokatisi mogolo wa Extension Gunners. O tsere maemo ka  ngwaga wa 2017 jaaka motsamaisi yo o tlhokometseng setlhopha mme o ne a ntsha maduo a mantle thata mme a fiwa maemo a nako e e tletseng/sennela ruri.

Duiker o kile gape a etelela pele setlhopha sa setšhaba sa Botswana sa bana ba ka fa tlase ga dingwaga di le 17.

## Metswedi


## Tse di kwa ntle

* Itumeleng Duiker kwa National-Football-Teams.com
* Itumeleng Duiker at FIFA.com at archive.today (archived 2013-01-23
Anna Mokgethi

**Anna Maria Mokgethi** ke me wa Motswana yoo mo polotiking, o simolotse go direla mo lephateng la Merero ya Setshaba, Boagedi le Tsa Bong ka kgwedi ya Lwetse 2019. Ke mopalamente yoo emetseng kgaolong ya bokone jwa Bonnington mo Gaborone. Mme Mokgethi ke leloko la Botswana Democratic Party.

## Tsa Sepolotiki
Mokgethi o simologile ele leloko la Botswana Congress Party, pele a tlogela a ya go ikgolaganya le Botswana Democratic Party. Pele ga  ditlhopho tsa 2019, o ne a tlhopiwa ele moemedi wa kgaolong ya bokone jwa Bonnington. One a fenya ka tsedidi Mogolwane wa kganetso Duma Gideon Boko ka kgwedi ya Phatwe e tlhola malatsi a le masome a mabedi le boraro, a sena go iponela tlhopo tse dikete tse tlharo le masome a mararo le boraro gona le tsa ga Boko tse di sekete makgolo a roba bobedi masome a matlhano le bongwe. o ne a ikanisiwa ele moemedi wa palamente ka kgwedi ya Lwetse a tlhola malatsi ale matlhano 2019. 

Ka kgwedi ya Lwetse e tlhola malatsi ale marataro 2019, Tautona Mokgweetsi Masisi one a tlhoma Mme Mokgethi mo lephateng la Merero ya Setshaba, Boagedi le Tsa Bong. O ne a ikanisiwa abo a tlhatlhama Mme Dorcas Makgato-malesu tsatsi lone leo.

## Botshelo jwa gagwe
Morwadie wa gagwe, Sarona Motlhagodi, yo o itsegeng ka tsa pereko ele Sasa Klass, o tlhokafetse kgwedi ya Mopitlo e tlhola malatsi a le marataro 2021 mo kotsing ya sefofane sa thootomo.

## Metswedi
Mogakolodi Ngele

**Mogakolodi Ngele** (o tshotswe ka Phalane a le malatsi a marataro 1990 mo Gaborone) ke motshameki wa kgwele ya dinao yo o tshamekelang setlhopha sa Dinare FC gammogo le setlhopha sa kgwele ya dinao  sa lefatshe la Botswana e le motshameki wa legare. O ne a simolotse a le ko Mamelodi Sundowns mme a tlolela kwa Bidvest Wits. O ne a tshameka Sejana sa Aforika sa Ditshaba ka 2012. Ka 2014 o ne a nna le ditumalano tsa kadimo tsa ngwaga tse tlhano le Mamelodi Sundowns F.C. mme e le gore o tlaa nna le setlhopha sa gagwe go fitlhelela paka ya tshameko ya 2014 -2015. O ne a adimiwa ke Bidvest Wits gape ka paka ya tshameko ya 2016-17 ko a neng a fenya gammogo le  Bidvest Wits Absa Premiership morago ga go fenya Cape Town, Mamelodi Sunsowns le Kaizer Chiefs.

Morago ga go boela morago go tswa Bidvest Wits, ka paka ya metshameko ya 2017 -2018, o ne tlholwa ke go bona tshono ya go tshameka, a tshameka gangwe fela mo pakeng yotlhe ya metshameko ka mokatisi wa Mamelodi Sundowns ebong Pitso Mosimane o ne a re "o tlhoka go itshupa gore a o ka nna mo batshameking ba ntlha ba ba lesome le bongwe".

Ka Firikgong a le masome mabedi le boraro 2018 o ne adimiwa setlhopha sa Absa Premiership, Supersport United sebaka sa kgwedi tse thataro.

Magakolodi Ngele yo o itsegeng gape ka leina "Tsotso" mo bogompienong o tserwe ke setlhopha mo gae mo Botswana sa Dinare FC. 

## Boditshabatshaba

### Dino tsa boditshabatshaba

: *Dino le maduo di kwala palo ya dino tsa Botswana pele.*

## Ditlotla

### Bongwe

* Monosi wa dino tse di gaisang wa Mascom Top 8 Cup : 2012
* Mofenyi wa Telkom knockout le Platinum Stars: 2013
* Mofenyi wa MTN 8 le Platinum stars: 2013

### Setlhopha

* Bommampodi jwa Absa Premiership 2016/17

## Metswedi
Ntebogang Ratshosa

## Ntebogang Ratshosa
**Ntebogang Ratshosa** (1882 - 1979) e ne e le motshwareledi wa bogosi jwa BaNgwaketse, nngwe ya merafe ee borobabobedi ya Botswana go tswa 1924-1928. One ele mosadi wa ntlha go nna leloko la Native Advisory Council of Botswana.

## Ka ga gagwe
Ntebogang o tsetswe ka 1882. Batsadi ba gagwe ene e le Gagoangwe le Bathoen wa ntlha. Batsadi ba gagwe ba ne ba thoba mmogo ka 1975, ba ya go nyalana mosekereseteng  ka 1890. O godisitswe mo sekereseteng. O ne a tsenye sekole. Mongwe wa bo morwa rraagwe e ne ele Kgosi Seepapitso wa bobedi yo o neng a bolawa ke morwa rraabo ebong Moepapitso ka 1916. Mmaabone ebong Gagoangwe a laola gore Moepapitso a bolawe, mme ya nna ene motshwarelela bogosi ka  Seepapitso wa bobedi one a sale mmotlana.

## Botshwareledi
ka ngwaga wa 1923, Gaogangwe, yo a neng a setse a itseelwa ke bolwetse kwa kankere, o ile a nna motshwareledi ka maikaelelo a go somarela bogosi kwa ngwana wa ngwana wa gagwe Bathoeng wa bobedi. O ile a tlhokafala mo go yone ngwaga yeo, mme pele ga a tlhokafala, o ne a tlhomamisitse gore Bogosi jwa ga Bathoeng wa bobedi bo tlaa tswelela ka fa tlase ga tlhokomelo ya ga mmangwanaagwe eleng Ntebogang Ratshosa. Batshwareledi ba ne ba lemogiwa mo dotlhopheng tse di farologaneng mo Botswana. Se se tsisitse thitibalo mo nageng mo dingwageng di supa. Ntebogang o ile a tlhoma khansele ya baeteledipele bale barataro Mme o ne a bereka thata le ale mogwe Kgamphu Kamodi. Botshwareledi jwa gagwe le Mme mmaagwe bobne boblemogiwa semmuso ke ba ga Mmamosadinyana ka ba ne ba dumela fa e tlaa rotloetsa kgatlhego ya ga Mmamosadinyana mo nageng.

## Metswedi
Tebelelo Seretse

## KA GA ENE
**Tebelelo Mazile Seretse** ke mosadi wa ntlha go nna moemedi wa lefatse la Botswana ko lefatsheng la Ditshaba Tse di Kopaneng tsa Amerika-United States of America go simolala ka kgwedi ya Tlhakole a tlhola malatsi a le lesome le metso e mene mo ngwageng wa kete pedi le lesome le motso (11 Tlhakole 2011). Ka nako ya ha a le mopalamente, ka ngwaga wa 1999-2004, o nnile tona mo mehapheng e meraro e: Motswarelela Tona ya tsa Ofisi ya ga Tautona (Acting Minister of Presidential Affairs), Tona ya tsa Papadi le Madirelo, Diphologolo-Makgabisanaga le Bojanala,  (Minister of Trade and Industry, Wildlife and Tourism) le Tona ya tsa Ditiro, Mesepele le Ditlhaeletsano ( Minister of Works, Transport and Communications). 

O ne a nna Moeteledipele le Modulasetilo wa RPC Data Limited e e leng kompone e kgolo ya ditirelo tse di tswakantsweng tsa botegeniki jwa kitso mo Botswana..

## DITHUTEGO
Mme Seretse o alogile mo dithutong tse di potlana tsa Itsholelo (BA in Economics) le tsa Dipalo tsa madi (BA in Accounting) ko sekolong se segolo sa ithutelo ditiro sa Morgan State University pele a ya go dira dithuto tsedi kgolwane tsa bommantswitswidi ko unibesithing ya Cincinnati le dithuto tsedi potlana tsa molao mo Onibesithing ya Botswana.

Ka Lwetse 2021, Tona ya Thuto e Kgolwane, Dipatlisiso, Maranyane le Botegeniki e leng  Dr. Douglas Letsholathebe o ne a dira kitsiso ya gore Mme Seretse o tlhomilwe go nna Mogokgo wa unibesithi ya Botswana. Go tlhomiwa mo ga ga Mme Tebelelo Mazile Seretse e le mogokgo wa Unibesithi Ya Botswana go dirilwe ke Tautona Mokgweetsi Masisi go simolola ka Lwetse a tlhola gangwe 2022 go fitlhela ka Phatwe a le malatsi a le masome mararo le motso o le mongwe ka ngwaga wa 2026.

## METSWEDI
Joel Mogorosi

**Joel Mogorosi** (yo o tshotsweng ka kgwedi ya Phatwe e tlhola malatsi a le mabedi ka ngwaga wa 1984) Ke motshameki wa pele wa kgwele ya dinao go tswa kwa Botswana.  E ne e le motshameka pele mo setlhopheng sa kgwele ya dinao sa Township Rollers, Gaborone United le mo setlhopheng se segolwane sa sechaba (dipitse tsa naga). O itsege ga motshameko wa gagwe wa go tsapoga ebile a le bonako kwa dinaong. Mogorosi of nositse nno ya gagwe ya ntlha ya mafatshefatshe ka go nosa nno a le kwa ntle ga lebokoso fa ba tshameka le lefatshe la Togo ka Lwetse a tlhola malatsi a le mane 2010. Nno ya gagwe ya bobedi ya mafatshefatshe o e nositse fa ba tshameka le setlhopha sa Sweden ka Firikgong a le malatsi a lesome le boferabongwe ka 2011. 

Mogorosi o ne a ya go tshamekela kwa Aforika Borwa morago ga gore setlhopha sa Township Rollers le Bloemfontein Celtics F.C. di dumalane ka Phukwi 2012. Go tsweng kwa setlhopheng sa Township Rollers, Mogorosi o ne amogelwa ke setlhopha sa Gaborone United (GU) se se tlwaelesegileng ka go bidiwa "*The money machine"*.
## Tiro ya gagwe
Mogorosi o tshamekile motshameko wa gagwe wa ntlha wa mafatshefatshe a tshamekela lefatshe la Botswana ka Motsheganong a le masome mararo le motso ka 2008 fa ba tshameka le setlhopha sa lefatshe la Madagascar mo kgaisanong ya mafatshefatshe ya kgwele ya dinao (FIFA) mo motshameko o neng wa fela ka maleka a lefela setlhopha.

O nositse nno ya gagwe ya ntlha fa ba tshameka le lefatshe la Togo mo kgaisanong ya kgwele ya dinao ya mafatshe a Aforika. Lefatshe la Botswana le fentse motshameko oo ka dino dile pedi go e le ngwe ya lefatshe la Togo.

O nositse dino tsa gagwe tsa ntlha tse pedi mo motshamekong wa Botsalano kgatlhanong le Sudan Borwa, Botswana e fenya motshameko ka 3-0.

### Dino tsa boditšhabatšhaba
*Lenaane la dino le maduo, palo ya dino tsa Botswana di tla pele.*

## Metswedi
Sasa Klaas

**Sarona Motlhagodi** (17 Motsheganong 1993 – 5 Mopitlo 2021), yo a neng a tumile ka leina la Sasa Klaas, e ne e le moopedi, mokwadi wa dipina, ga mmogo le motshwarakgang wa thelebišene wa Motswana.O tshotswe ka 17 Motsheganong 1993 mo Botswana, a tla a godisiwa ka boesi jwa gagwe ke mmaagwe,Anna Mokgethi, yo e leng lepolotiki la Motswana. E ne e le modiragatsi wa popotla, mo gape a neng a bonwa e le "Kgosigadi ya Hip Hop" mo Botswana. O tumile thata ka pina ya gagwe ya *[[Mma Mongwato]]*. O ne a kile a nna le botsalano le Bakang "Baxon" Moitoi.

## Tiro ya gagwe
Moopedi yo, yo o neng a tumile thata ka leina la Sasa Klaas kana Mma Mongwato e ne e moopedi wa mmino wa rap e bile e le mokwadi wa dipina.. E ne e le moopedi yo o itsegeng thata ka tiro ya gagwe e ntle mo mererong ya mmino wa hip-hop. Tiro ya ga Sasa Klaas ya mmino le moopelo e simolotse ka A *Ke Mo Khande* a dirisana mmogo le Thato 'Scar' Matlhabaphiri. E rile mo nakong e khutshwane fela morago ga moo, o ne a nna mogasi wa thulaganyo ya The Foundation: Next Level go tloga ka 2011 go fitlha ka ngwaga 2012 mo e.tv Botswana. Pina ya gagwe ya ntlha a le nosi, *Hadsan*, e ne ya gatisiwa ya ba ya gololwa.

### Dingwe tsa dipina tsa ga Sasa Klaas

* Mma Mongwato
* H.A.D.S.A.N
* Playing with Myself
* You
* The Best Things
* Vapors
* Bafaba ba style
* Mosoroto

## Loso

O tlhokafetse ka 5 Mopitlo 2021 mo maitseboeng. Sasa o ne a na le dingwaga di le masome a mabedi le bosupa fa a tlhokafala mo kotsing yasefofane sa tlhootomo sa  R44 kwa Xumabee Game Ranch (gaufi le Sojwe).

## Metswedi
Kedia

**Kedia** ke motse yo o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse yo o ikagile mo sekgele sa dikilometara di le lesome le botlhano (15 km) mo borwa-botlhaba jwa motse mogolo Mopipi. Go na le sekolo se se botlana. Batho ba ne ba le makgolo a supa, masome a robongwe le metso e le meraro (793) go ya ka palo batho 2001.

## Metswedi
Kavimba

**Kavimba** ke motse yo o mo kgaolong ya bokone-bophirima mo Botswana. Motse yo o ne o ikagile mo botlhaba jwa karolo ya kgaolo ya Chobe pele ga ngwaga wa 2001. Go na le sekolo se se botlana mme ga gona se se golwane. Batho ba ne ba le 519 ka palo batho 2001. 

## Metswedi
Makabelo Mosothoane

**'Makabelo Priscilla Mosothoane** (o tshotswe ka ngwaga wa 1952 kwa motseng wa Kanye mo Botswana) ke mopolotiki wa lesotho o dirileng e le tona wa tsa thuto go simolola ka ngwaga wa 2012 go ema ka 2015. O berekile e le mooki le morutabana pele ga a tsena mo polotiking.

## Tiro ya gagwe
'Makabelo kemopolotiki wa lefatshe la Lesotho yo o neng a direla jaaka Tona ya Thuto le Katiso go tloga ka ngwaga wa 2012 go fitlha ka 2015, mo pusong ya ga Tom Thabane. Pele ga a tsenelela tsa sepolotiki, o kile a bereka e le mooki le morutabana wa sekolo. Mme Makabelo gape e ne e le moeteledipele wa lekalana la Red Cross Society. 

## Botshelo jwa gagwe
Mosothoane o tsholetswe kwa Kanye mo Botswana, mo lelapeng la setswana. Puo ya gaabo e ne e le Setswana. Mosothoane o ne a tsena sekolo se segolwane kwa Gaborone (motsemogolo wa Botswana), mme morago ga moo a wetsa dithuto tsa gagwe tsa dipoloma ya booki, a direla kwa Gaborone kwa sepateleng sa  Princess Marina. O ne a fudugela kwa Lesotho go ya go ithuta kwa National University of Lesotho, a aloga ka 1982 ka Bachelor of Arts in Education. Mosothoane o ne a nna kwa Lesotho morago ga go aloga, mme a simolola jalo go bereka jaaka morutabana wa sekolo se segolwane, a ruta kwa dikolong tsa Linare le Hlotse. Ka 1987, o ne a simolola go dira kwa sekolong sa sekgoa kwa kgaolong ya Leribe, kwa a neng a tlhatloga maemo go nna mogokgo ka ngwaga wa 1991. Kwa ntle ga tiro ya gagwe mo thutong, Mosothoane o ne a tlhophiwa go nna tautona wa Lesotho Red Cross Society ka 2003.

## Dipolotiki
Mosothoane o ne a tlhophiwa go nna leloko la Khuduthamaga ya setshaba ka ditlhopho tsa setshaba tsa 2012 e le leloko la setlamo sa Lesotho Congress for Democracy (LCD), a fenya mo kgaolong ya Hlotse. O ne a fenya Lineo Molise, yo e neng a setse a le mo pusong e le mothusa tona. Morago ga ditlhopho, Mosothoane o ne a dirwa Tona ya Thuto le Katiso mo pusong e e kopaneng e e neng e dirilwe ke Tonakgolo Tom Thabane wa All Basotho Convention (ABC). Ka nako ya fa a ne a le tona ya thuto, o ne a simolola kharikhulamo e ntšha ya setšhaba ya dikolo tse dipotlana, mme gape o ne a okamela go rulaganngwa ga ditlhatlhobo tsa dikolo tse dikgolwane (secondary), tse pele di neng di tsamaisiwa ke Cambridge International Examinations (mokgatlho wa kwa Boritane).

Ka Ngwanatsele 2014, Mosothoane o ne a tlhomiwa gape go nna Tona ya Ditlhaeletsano le Maranyane ka maemo a go tshwarelela, morago ga go lelekwa ga ga Selibe Mochoboroane mo lephateng le. Mochoboroane o ne a supa fa go tlosiwa ga gagwe go ne go se  ka fa molaong, mme a gana go tlogela tiro ya gagwe kgotsa go tlogela didirisiwa tse dingwe tsa lephata. Mosothoane o ne a sutela Joang Molapo mo maemong a go tshwarelela tonakgolo ka Tlhakole 2015. Ka nako eo Mochoboroane o ne e sa ntse a ganetsa go nna mo molaong ga go lelekwa ga gagwe. E re le ntswa e ne a le tonakgolo, o ne a fenngwa mo ditlhophong tsa ntlha/tekeletso tsa LCD pele ga ditlhopho tsa kakaretso tsa 2015, mme ka jalo ga a ka a nna mo setulong sa gagwe mo Khuduthamaga ya setšhaba.

## Bona gape
Polotiki ya Lesotho

## Metswedi
Thomas Tlou

**Thomas Tlou** (o tshotswe  kgwedi ya Seetebosigo e rogwa ka ngwaga wa 1932 mme a tlhokafala ka 28 Seetebosigo 2010) e ne e le motlhatlhelela dithuto gape e le mokwadi kgotsane moithuti wa dilo tsa ditso, gape e ne e le moemedi wa pele wa Botswana mo lekgotleng la United Nations. Tlou o tsholetswe kwa Gwanda kwa go itsegeng e le Southern Rhodesia mo bo gompienong  ka ngwaga wa 1932.

Tlou o tsene kwa Luther College go tswa ka ngwaga wa1962 go fitlha ka ngwaga wa 1965, ko a ileng a aloga magnum cum laude mo ditsong tsa Aferika. Tlou o buile a ya ithutela kwa Johns Hopkins University, le kwa Mmadikolo wa Wisconsin-Madison kwa Amerika. Ka ngwaga wa 1971 o ile kopana le  Mmadikolo(University of Botswana), Lesotho le Swaziland, (UBLS), o ne  a ya Mmadikolo, go ruta ka dithuto tsa ditso. O ne a tlogela tsa borutontshi go ya go direla lephata la ga gororomente ka jalo go tswa ka ngwaga wa 1976 go fitlha ka ngwaga wa 1980 e ne ya nna moemedi wa se nnela ruri wa Botswana kwa lekgotleng la United Nations.

Tlou e ne e le Motswana wa ntlha go nna mothusa tonakgolo wa University of Botswana, a direla jalo go simolola ka ngwaga wa 1985 go fitlha ka ngwaga wa 1998. Go tloga foo o ne a tswelela gone kwa yunibesithing ye a neng adirela ko go yone e le motlhatlhelela dithuto mogolo wa yunibesithi ka dithuto tsa ditso, kwa bo felong o ne a tlogela tiro ka ngwaga wa 2006.

Tlou e ne gape e le modulasetilo wa lekgotlana la di Yunibesithi tsa Mafatshe a selekane a direla mo bookameding jwa lekgotlana la di Yunibesithi tsa Aferika. Mo Botswana o diretse mo lephateng la Dithuto tse Dikgolwane tsa ithutelo ditiro mme ya re ka ngwaga wa 2005 e ne ya nna modulasetilo wa Botswana Institute for Development Policy Analysis (BIDPA).

O ne a tsena mo nyalong le Motlhatlhelela Dithuto mogolo e bong Sheila Tlou, yo e neng e le moeteledipele wa Botswana mo lephateng la tsa botsogo go simolola ka ngwaga wa 2004 go fitlha ka ngwaga wa 2008 gape e le  mothusa motlhatlhelela dithuto mogolo wa pele ka dithuto tsa booki kwa Mmadikolo mo Botswana.

## Dietsele
Ka ngwaga wa 2006 Tou o ne fiwa seetsele segolwane sa bo doctorate kwa Yunibesithing ya Kapa. O ne a boa a amogela  tlotla ya Botswana Presidential order of Honour, le go dirwa Chevailer dans *L'Ordre des Palmes academiques* ke France.

## Ditiro
Tlou o kwadile kgotsa o kile a kwala bontsi jwa selekanyo sa boleng jo bo atlegileng ka ditso tsa mo lefatsheng la Botswana.

* Tlou, Thomas; Campbell, Alec(1997). *History of Botswana* (2nd ed.). Gaborone: Macmillian.ISBN 0-33-36531-3

* Tlou, Thomas; Parsons, Neil; Henderson, Willie (1995). *Seretse Khama, 1921-1980*. Macmillian
* Tlou, Thomas (1985). *A History of Ngamiland:1750 to 1906.* Macmillian

## Metswedi

Moribame, Samuel (27 June 2006)."Tlou getys UCT honorary degrees". *[https://www.mmegi.bw/ Mmegi Online.]*
Mmasekgoa Masire-Mwamba

## Ka ga ene
**Mmasekgoa Masire-Mwamba** ke motsamaisi wa *Botswana* le modiredi wa puso wa mafatshefatshe, yo o nang le maitemogelo kgotsa boitseanape jo bo kwa godimo ja dingwaga tse di fetang masome a mararo  mo go tsa kgwebo, tlhabololo le ditherisano tsa mafatshe tse di farologaneng. Mmasekgoa Masire-Mwamba e ne e le Mothusa Mokwaledi-mogolo wa Commonwealth go tloga ka 2008 go fitlha ka 2014.

## Botshelo jwa gagwe le thuto
**Mmasekgoa Masire-Mwamba** o tshotswe e le Gabaipone Masire ka Mopitlo a supa 1960 kwa motseng wa Kanye, a tsalwa jalo ke Ketumile Quett Joni Masire le Gladys Olebile Masire mme a golela kwa Gaborone kwa a simolotseng sekolo sa gagwe kwa Thornhill Primary School teng. O ne a fiwa leina la Gabaipone go tlotla mmaagwe rre rraagwe e bong Gabaipone. Ka leina le legolo jalo, gantsi motho o fiwa leina le lengwe, ka jalo a bidiwa Mmasekgoa. Leina la Mmasekgoa le ne la feleletsa le bipile leina la gagwe la mmatota ebong Gabaipone.

Morago ga moo o ne a amogelwa kwa Yunibesithing ya Lontone a aloga ka Bachelor of Science electronics and physics. Ka 1990 o ne a aloga ka Masters of Business Administration (MBA) go tswa kwa Yunibesithing ya Pittsburgh. Masire-Mwamba o na le dithuto tse dikgolwane tsa dikirii ya Bachelor of Law (LLB) go tswa kwa University of South Africa (UNISA) le Advanced Management Diploma go tswa kwa IESE Business School, Spain. Ke motlhatlheledi yo o nang setlankana, ka a tlhomile kompone e e ikemetseng e e nayang thutuntsho ya bokgoni jo bo bonolo e e itebagantseng le Boeteledipele le Taolo ya Boto.

Masire-Mwamba e ne e le Moeteledipele wa ntlha wa Motswana kwa Botswana Export Development and Investment Authority (BEDIA), Setheo sa bosetšhaba sa Thotloetso ya Peeletso sa Botswana.

Ka 2009, o amogetswe mo lephateng la semolao ke Mokgatlho o o Tlotlegang wa Middle Temple Inn o o neng wa mo naya Tlotlo ya Bencher

Ka Ngwanatsele 2015, o ne a nna wa bobedi fa morago ga ga Patricia Scotland go tswa kwa Dominica mo tlhophong ya go nna Mokwaledi-Kakaretso wa Mafatshe a Selekane, a latlhegelwa ka ditalama di le masome mabedi le borataro go tse masome mabedi le bone. O abetswe sekgele sa Boditšhabatšhaba sa Basadi mo Boeteledipeleng ke Dr. Long, kwa Phuthegong ya Sepolotiki ya Lontone ka 2018 mme o kile a nna Tautona  wa Basadi ba Botswana mo Kgwebong.

## Botshelo jwa gagwe
Masire-Mwamba o nyalane le Trevor Mwamba, yo e kileng ya bo e le Moruti wa Botswana le Moduedisi wa Barking, kwa Lontone Botlhaba. O na le bana ba le bararo.

## Temogo
O ne a lemogwa jaaka mongwe wa basadi ba le lekgolo ba BBC ba 2013.

## Metswedi
Botswana Energy Regulatory Authory

**Botswana Energy Regulatory Authority (BERA)**  ke lekalana la molao tsamaiso wa kgotesto le boranayane le le ka fa tlase ga tebelelo ya ga goromente wa lefatshe la Botswana. Lekalana le le simolodisitswe morago ga gore molao wa Botswana Energy Regulatory Act o tsene mo tirisong ka ngwaga wa 2016 le bo le simolola ditiro tsa lone ka ngwaga wa 2017 kgwedi ya Lwetse e rogwa ( 1st September, 2017).

## Bona gape

* List of energy regulatory bodies
* Botswana Power Corporation
* Botswana Railways
* Companies and Intellectual Property Authority
* Energy Regulatory Authority (Albania)
* Electricity distribution companies by country

## Metswedi


## Dipadi tse dingwe
Official website
Tepo Loapi

**Tepo Loapi** e tlwaelesegileng ka leina la sekgoa **climate** lefoko le le sa bolong go dirisiwa sebaka se se leele go tlhalosa maemo a loapi, lefoko le ga la bolo go dirisiwa dingwaga di feta 30. Gantsi,  go fetoga ga maemo a loapi a farologana e ka nna sebaka sa kgwedi go ya kwa go feta dingwaga dile diketekete. Dingwe tsa diphetogo tsa maemo a loapi tse di tlwaelegileng di kalwa ka letsatsi, bongola, kgatelelo ya atemosefere, phefo, le pula. Ka tlhaloganyo e kgolwane, tepo loapi ke seemo sa dikarolo tsa tsamaiso ya loapi, go akaretsa atemosefere, hydrosphere, cryosphere, lithosphere le biosphere le tirisanommogo magareng ga tsone. Tepo loapi ya lefelo e amiwa ke latitude kgotsa longitude, naga, bogodimo, tiriso ya lefatshe le metsi a a fa gaufi le makhubu a o ne.

Tepo loapi e ka kgaoganngwa go ya ka  diphetogo tse di tlwaelegileng, gantsi letsatsi, serame le pula. Mokgwa o o neng o dirisiwa thata e ne e le wa Köppen climate classification. Tsamaiso ya Thornthwaite, e e sa leng e dirisiwa go simolola ka ngwaga wa 1948, e akaretsa evapotranspiration mmogo le tshedimosetso ya letsatsi, serame le pula mme e dirisiwa mo go ithuteng go farologana ga ditshedi le gore phetogo ya tepo loapi e e ama jang. Sa bofelo, Bergeron le Spatial Synoptic Classification systems e lebisa tlhokomelo mo motsweding wa moya o o tlhalosang tepo loapi ya kgaolo.

Paleoclimatology ke thuto ya tepo loapi ya bogologolo. Baitsanape ba tepo loapi ba batla go tlhalosa go farologana ga tepo loapi mo dikarolong tsotlhe tsa Lefatshe ka nako nngwe le nngwe, go simolola ka nako ya go bopiwa ga Lefatshe. E re ka go ne go na le ditlhatlhobo di le mmalwa tse di tlhamaletseng tsa tlelaemete pele ga lekgolo la bo19 la dingwaga, paleoclimates e fopholediwa go tswa mo go tse di fetofetogang. Di akaretsa bosupi jo e seng jwa ditshedi jaaka disediment e e fitlhelwang mo boalong jwa letsha le mo dikgapetleng tsa aese le bosupi jwa ditshedi jo bo tshwanang le mesako ya ditlhare le dikorale. Mekgwa ya tepo loapi ke mekgwa ya dipalo ya tlelaomete ya nako e e fetileng, ya jaanong, le ya mo isagweng. Go fetoga ga tepo loapi go ka diragala ka nako e telele le e khutshwane ka ntlha ya mabaka a a farologaneng. Go gotela ga bosheng go buiwa ka go gotela ga lefatshe, mo go felelang ka go kgaoganngwa gape. Ka sekai, "go fetoga ga 3 °C [5 °F] o palogareng letsatai ya ngwaga le ngwaga go tsamaisana le go fetoga ga isotherms ya dikilometara di ka  300 o o ka nnang  o o kwa latitude (mo lefelong le le nang le themperetlele) kgotsa  m [1,600  mo bogodimong. Ka jalo, mefuta ya ditshedi e solofetswe go ya kwa godimo mo bogodimong kgotsa go ya kwa latitude ka ntlha ya go fetofetoga ga mafelo a tepo loapi".

## Metswedi
Motshameko wa bolotloa mo Botswana

Motshameko wa bolotloa mo Botswana o tshamekiwa thata ke basadi. Basetsana ba simolola go kopana le motshameko o kwa dikolong tse di potlana, e le bontlha bongwe jwa dithuto tsa bone.

## Ditso
Mokgatlho wa Netball Association mo Botswana ke one o o okametseng tsa bolotloa mo Botswana. O simolodisitswe ka dingwaga tsa 1970. Ke leloko la IFNA le COSANA (Confederation of Southern African Associations).

Ka dingwaga tsa 1970, bolotloa e ne ya simolodisiwa ele motshameko wa baithuti mo dikolong tsa mafatshefatshe tse di ikemetseng ka nosi.

Go tlwaelesegile gore borre ba bereka ele baeteledipele, bakatisi le bagodi ba motshameko o. Ba na le ditlhopha tsa bone. Se se ne sa simolola go fetoga ka dingwaga tsa 2000, fa go emisiwa ditlhopha tse eleng tsa borre fela mme go simololwa tse di nang le batho ba bong jo bo farologaneng (banna le basadi)

## Kgaisano tsa sechaba
Lefatshe la Botswana le na le baeteledipele ba le masome a mararo le bakatisi ba ba katisitsweng mono mme ba neetswe ditlankana kwa Aferika Borwa ba le masome a mabedi le bobedi.

Kgolagano ya bolotloa ya lebentlele la Spar - Good for you ke yone kgaisano e e botlhokwa ya sechaba mo Botswana. Tshwanelo ya go raya kgolagano leina  e neetswe lebentlele la Spar ka ngwaga wa 2010. Kgolagano e kgaogantswe ka makalana a le mabedi, la Borwa le la Bokone. Metshameko ya paka ya ngwaga wa 2010 e simologile ka Motsheganong a le malatsi a a masome a mabedi le bobedi. Kgolagano ya bafenyi e ne ya tshwarwa ka kgwedi ya Ngwanatsele ele masome a mabedi le bosupa ka ngwaga wa 2010 kwa mabaleng a BONA mo Gaborone.

## Kgaisano ya mafatshefatshe
Lefatshe la Botswana le tsere karolo mo dikgaisanong tsa ngwaga le ngwaga tsa COSANA ka 2008.

Ka kgwedi ya Phatwe ngwaga wa 2016, setlhopha sa bomme sa sechaba se ne sa bewa mo maemong a masome a mabedi mo lefatsheng ka kakaretso.

## Metswedi
Ditlhopho tsa 1965 tsa Bechuanaland

Ditlhopho tsa sechaba di ne tsa tshwarwa mo Bechuanaland Protectorate ka ngwaga wa 1965, kgwedi ya Mopitlo e tlhola gangwe, e le ditlhopho tsa ntlha tsa ditshwanelo tsa go tlhopha. Maduo a ne a supa phenyo ya ba Bechuanaland Democratic Party, mme Seretse Khama ya nna ene tonakgolo. Morago ga ditlhopho, lefatshe le na la ikemela ka nosi ka leina la Botswana ka ngwaga wa 1966 kgwedi ya Lwetse e le malatsi a a masome marataro, Khama a nna ene tautona ya lone.

## Letsholo la go ipapapatsa
Ditlhopho di ne di emetswe ke diphathi tse tharo tse ditona  ebong; Bechuanaland Democratic Party e e neng e eteletswe pele ke Khama, Bechuanaland People's Party e eteletswe pele ke Philip Matante le Bechuanaland Independence Party e gogiwa ke Motsamai Mpho. Go ne go na le o o neng a ikemetse ka nosi, G.E.N Mannathoko, o o neng a eteletse bophirima jwa Tati. Mo kgaolong ya botlhophi ya Lobatse le Barolong, go ne go na le baemedi ba phathi ya Bechuanaland People's Party ba le babedi, o mongwe wa bone a emetse lephata la ga Motsete.

Le ntswa go ne go amogetswe gore BDP e ka fenya motlhofo, go ne go na le kgatlhego ka ditlhopho tse. Phathi ya BDP e ne e bonwa ele phathi e e nang le baeteledipele le melao e e utlwalang fa e bapisiwa le baeteledipele ba diphathi tse dingwe ba ba neng ba gogagogana ka dinako tsotlhe. Baemedi ba BDP ba le bararo ba ne ba tlhophiwa ba sa ganediwe ke ope kwa Gantsi, Kgalagadi le bophirima jwa Kweneng.

## Maduo

## Metswedi
Moepo wa diteemane wa Jwaneng

thumb|(2007)
Moepo wa diteemane wa Jwaneng ke one moepo o o humileng go gaisa meepo yotlhe mo lefatsheng ka bophara.  Moepo o o kwa legare la borwa, mo mokgatsheng wa molapo wa Naledi kwa Kalahari dikilomithara di ka nna lekgolo le masome a mabedi kwa bophirima jwa toropokgolo Gaborone. Leina Jwaneng le raya lefelo la matlapana kgotsa majwe a mannye, moepo o ke wa kompone ya Debswana, e e leng tirisanommogo gareng ga kompone ya De Beers le goromente wa Botswana. Mo meepong e le mene ya kompone e, moepo wa Jwaneng ke wa bobedi ka bosha, o simolotse go bereka ka ngwaga wa 1982.

Moepo wa Jwaneng ke moepo wa lehuti le le butsweng. O ntsha dimilione di le boferabongwe le metso e meraro tsa matlapa a ka nnang le teemene ka ngwaga, le di milione di le masome a mararo le bosupa tsa matlapa a a senang teemane. Moepo o o mo godimo ga diphaephe di le tharo tsa leje la kimberlite, le le apesitseng di mithara di le 520,000 kwa tlase ga lefatshe. Moepo o o ntsha di milione di le lesome le motso la di carats tsa diteemane.  

Moepo wa Jwaneng o fira batho ba feta dikete tsa pedi le lekgolo . Moepo o ke one gape o o tlhokomelang le go laola sepatela mo Jwaneng le maemelo difofane a Jwaneng. Moepo o o na le setlankana sa tikologo e e siameng sa ISO 14001, e le one moepo wa ntlha mo Botswna go fitlhelela setlankana seo ka ngwaga wa 2000. Moeop wa Jwaneng o itsege ka tshireletsego ya maemo a ntlha, le go fenya dietsele tse dintsi mono Botswana le mo lefatsheng ka kakaretso. 

## Metswedi
Kgope

**Kgope** ke motse yo o mo kgaolong ya Kweneng mo Botswana. Motse yo o agilwe mo selekanyo sa dikilometara di le masome a matlhano (50 km) mo bokone jwa toropo kgolo ya Botswana, Gaborone. Go na le sekolo se se botlana ko Kgope. Go ya ka palo batho ya 2001, go ne go na le batho ba le makgolo a matlhano le metso e supa (507). 

## Metswedi
Khisa

**Khisa** kana **Kisa** ke motse yo o mo kgaolong ya Kgalagadi (Kgalagadi District) mo Botswana. Motse yo o mabapi le molelwane wa South Africa, ko bokone-botlhaba jwa kgaolo ya Tshabong. Go ya ka palo batho ya 2011, go ne go na le batho ba le makgolo a mararo, masome a ferabobedi le metso e le meraro (383).

## Metswedi
Khuis

**Khuis** ke motse yo o mo kgaolong ya kgalagadi (Kgalagadi District) mo Botswana. Motse yo o ikagile go bapa le molelwane wa South Africa. Go na le sekolo se se botlana ko Khuis le batho ba le makgolo a robabobedi, masome a robongwe le metso e supa (897) go ya ka palo batho ya 2011.

## Metswedi
Kgaisano ya Mma lobopo wa Botswana

Kgaisano ya Mma lobopo wa Botswana e simolodisitswe ka ngwaga wa 1999, mme mofenyi wa yone a gaisana kwa dikgaisanong tsa mma lobopo.

## Ditso

### 1999 go ya kwa 2004
Kgaisano ya ntlha ya mma lobopo wa Botswana  e ne e tshwaretswe kwa Grand Palm Hotel Casino Resort mo toropokgolo Gaborone ka ngwaga wa 1999, kgwedi ya Mopitlo e le malatsi a a lesome le boferabongwe.  Ka ngwaga wa 1999, Mpule Kwelagobe o ne a nna mme wa boraro go tswa mo Aferika go ka rwesiwa serwalo sa phenyo ya kgaisano ya mma lobopo. Mo dingwageng tsa 2002 go fitlha ka tsa 2003, lefatshe le ne la seka la tsaya karolo mo kgaisanong ya mma lobopo, mme ka ngwaga wa 2004 lefatshe le ne la romela mofenyi wa mma lobopo wa Botswana kwa lefatsheng la Ecuador go tsaya karolo mo kgaisanong ya mma lobopo ya ngwaga wa 2004.

### 2010 go ya kwa 2013
Ka ngwaga wa 2010, Mos Syde Worldwide Entertainment Group, e eleng kompone ya mafatshefatshe ya tsa itloso bodutu le tsa kapari, e ne ya fudugela mo Botswana mme ya etelela pele kgaisano ya mma lobopo wa Botswana morago ga dingwaga tse thataro Botswana a sa tseye karolo. Tirelo Ramasedi o ne a tsaya sekgele sa mma lobopo wa Botswana ka ngwaga wa 2010 kwa moletlong o o neng o tshwaretswe mo Gaborone kgwedi ya Phukwi e le malatsi a le lesome le motso. O ne a emela lefatshe la Botswana kwa kgaisanong ya mma lobopo ya 2010 kwa Las Vegas kgwedi ya Phatwe e le malatsi a le masome a mabedi le boraro. Bafenyi ba ba mo salang morago e ne ya nna Larona Kgabo ka ngwaga wa 2011, Sheillah Molelekwa ka 2012 le Tsaone Macheng ka 2013. Ngwaga wa 2013 ke one wa bofelo o lefatshe la Botswana le neng la tsaya karolo mo kgaisanong ya mma lobopo. Moeteledipele wa kgaisano ke Safie Sekgwa.

### Magatwe a ngwaga wa 2019
Kwelagobe o ne a ganetsa magatwe a a neng a supa fa ele ene a eteletseng pele kgaisano ya mma lobopo mo Botswana ka ngwaga wa 2019. O ne a bua fa seo e se boammaruri e bile a sa itse gore dipego tse di senang boammaruri tseo di gasitswe ke mang, le go supa fa a sena kgatlhego epe ya go dira seo.

## Bafenyi

## Bona gape

* Mma lobopo

## Metswedi
Molelwane wa Botswana le Aferika Borwa

The **border between Botswana and South Africa** is 1,969 kilometres (1,223 mi) long. More than 90% of the border follows rivers, including the Nossob, Molopo, Marico and Limpopo.

Molelwane o o fa gare ga lefatshe la Botswana le la Aferika Borwa o  dikhilometara di le sekete, makgolo a mabedi le masome a mabedi le boraro ka sekgele. Selekanyo sa masome a ferabongwe mo lekgolong sa molelwane o, se setse morago melapo, e e akaretsang Nossob, Molopo, Marico le Limpopo.

## Metswedi
Khurutshe

thumb|Sediba sa dikgomo  ko  morakeng wa kurutshe
**Khurutshe** ke motse yo o mo kgaolong ya kgatleng (Kgatleng District) mo Botswana. Motse yo o ikagile mo selekanyong sa dikilometara di le lekgolo (100 km) mo bokone jwa Mochudi mme gape o na le sekolo se sebotlana. Batho ba ne ba le masome a mararo le metso le le botlhano (35) go ya ka palo batho ya 2001. 

## Metswedi
Khwee

**Khwee** ke motse yo o mo kgaolong ya legare (Central District) mo Botswana. Motse yo o bonwa mo sekgele sa dikilometara di le masome a marataro (60 km) mo borwa jwa toropo ya moepo Letlhakane. Go na le sekolo se se botlana. Go ya ka palo batho ya 2001, go ne go na le batho ba le makgolo a mane, masome a supa le metso e le supa.

## Metswedi
Kokotsha

**Kokotsha** ke motse yo o mo kgaolong ya Kgalagadi (Kgalagadi District) mo borwa jwa Botswana. Motse yo o bonwa mo botlhaba jwa karolo ya kgaolo, mo bokone jwa Werda. Go ya ka palo batho ya 2011, go ne go na le batho ba le sekete, makgolo a mabedi, masome a mabedi le metso e le bone (1,224).

## Metswedi
Komana

**Komana** ke motse yo o mo kgaolong ya bokone-bophirima (North-West District) mo Botswana. Motse yo o ikagile go bapa le makgobokgobo a Okavango (Okavango Delta) le lecha la Ngami (Lake Ngami). Go ya ka palo batho ya 2001, batho ba ne ba le lekgolo, masome a robabobedi le metso e le merataro (186). 

## Metswedi
Lepokole

**Lepokole** ke motse yo o mo kgaolong ya legare (Central District) mo Botswana. Motse yo o bonwa gaufi le molelwane wa Zimbabwe, go na le sekolo se se botlana. Batho ba ne ba le makgolo a matlhano le metso e metlhano (505) go ya ka palo batho ya 2001. 

## Metswedi
Leshibitse

**Leshibitse** ke motse yo o mo kgaolong ya Kgatleng (Kgatleng District) mo Botswana. Motse yo o ikagile sekgele se le dikilometara di le masome a robabobedi le metso e le metlhano (85 km) mo bokone jwa Mochudi. Go na le sekolo se sebotlana. Batho ba ne ba le makgolo a mane le metso e le supa go ya ka palo batho ya 2001.

## Metswedi
Lepashe

**Lepashe** ke motse yo o mo kgaolong ya legare (Central District) mo Botswana. Motse yo o ikagile mo botlhaba jwa Francistown, mo letshitsing la Noka ya Lepashe. Batho ba ne ba le makgolo a mararo, masome a mane le metso e supa (347) go ya ka palo batho ya 2001.

## Metswedi
Lephephe

**Lephephe**, yo o itsegeng gape jaaka **Lehepe** kana **Lephepe**, ke motse yo o mo kgaolong ya Kweneng mo Botswana. Go ya ka palo batho ya 2001, batho ba ne ba le makgolo a supa, masome a mane le metso e mebedi (742). 

## Puso le dipolotiki
Lephephe e ne e le karolo ya kgaolo ya botlhophi ya Letlhakeng-Lephephe mo ditlhophong tsa boemedi jwa Kokoano Bosetšhaba ya Botswana go simolola ka ngwaga wa 2009 go fitlhelela ka 2024.

## Metswedi
Majwanaadipitse

**Majwanaadipitse** ke motse yo o mo kgaolong ya legare (Central District) mo Botswana, yo o sekgele se dikilometara di le masome a supa (70 km) mo bokone jwa Palapye. Motse yo o na le sekolo se sebotlana. Go ya ka palo batho ya 2001, batho ba ne ba le makgolo a mane, masome a mabedi le metso e botlhano (425).

## Metswedi
Makunda

**Makunda** ke motse yo o mo kgaolong ya Ghanzi mo Botswana. Motse yo o ikagile gaufi le molelwane wa Namibia. Batho ba ne ba le makgolo a mararo, masome a mararo le motso o le mongwe (331) ka palo batho ya 2001.

## Metswedi
Maleshe

**Maleshe** ke motse yo o mo kgaolong ya Kgalagadi mo Botswana. Motse yo o ikagile gaufi le motse mogolo wa kgaolo, Tshabong. Go na le sekolo se se botlana mo motseng yo. Batho ba ne ba le makgolo a mane, masome a marataro le metso e le mebedi (462) ka palo batho ya 2011. Go na gape le kokelwana, kgwebo tse di potlana tsa dimausu le marekisetso a mgolwane mo Maleshe.

## Metswedi
Malolwane

**Malolwane** ke motse yo o mo kagolong ya Kgatleng (Kgatleng District) mo Botswana. Motse yo o ikagile mo sekgele sa dikilometara di le masome a supa (70 km) mo botlhaba jwa Gaborone. Batho ba ne ba le dikete tse pedi, makgolo a mararo, masome a le borataro le metso e ferabongwe (2, 369) ka palo batho ya 2001.

Motse yo o na le dikgotla (Dikgoro kana Dikgotlana) tse di akaretsang Matlou, Matlotla, Phaphane, Malebye, Sione, Makobeng, Motlabane le tse dingwe. Kgolo ya motse wa Malolwane e bakwa ke go nna teng ga ditsha tsa bonno mo tikologong mo go ngokang batho ba ba gaufi le ba ba kgakala go dira motse legae la bone.

## Metswedi
Mantshwabisi

**Mantshwabisi** ke motse yo o mo kgaolong ya Kweneng mo Botswana. Motse yo o ikagile mo sekgele sa dikilometara di le masome a mane le metso e le botlhano (45 km) mo bokone-bophirima jwa Molepolole, gaufi le tsela ya Molepolole-Letlhakeng. Go ya ka palo batho ya 2001, batho ba Mantshwabisi ba ne ba le makgolo a mane, masome a le borataro le metso e le mene (464).

## Metswedi
Maralaleng

**Maralaleng** ke motse yo o mo kgaolong ya Kgalagadi mo Botswana. Motse yo o ikagile mo botlhaba jwa motse mogolo wa kgaolo, Tshabong. Go na le sekolo se se botlana mo motseng. Seemo sa loapi mo motseng wa Maralaleng ke se tlwaelesegileng go le sekaka. Go ya ka palo batho ya 2011, batho ba ne ba le makgolo a matlhano, masome a ferabobedi le metso e le borataro (586).

## Metswedi