Joana Lina

**Joana Lina Ramos Baptista Cândido** (O belegwe ka 22 Phalane 1957) Ke moitsaanape mo go tsa itsholelo le sepolotiki. E ne e le leloko la People's Movement for the Liberation of Angola (MPLA). E ne e le motlatsa-modulasetilo wa mokgatlho mo National Circle ya Kokoano Bosetšhaba go tloga ka 1992 go fitlha ka 2022.[1[ 2[3

## Kitso ka gagwe

Lina o tshotswe ka 22 Phalane 1957 kwa Camabatela, kwa porofenseng ya Cuanza_Norte. Ke morwadia José Coimbra Baptista le Alexandrina Rodrigues Ramos da Cruz Baptista. Go tloga ka 1964 go fitlha ka 1968, o ne a ithuta sekolo sa poraemari kwa Escola Primária de Camabatela.[<sup> 4</sup>
Ka nako ya bongwana jwa gagwe, o ne a nna kwa N'dalatando. Mo nakong eno, go tloga ka 1969 go fitlha ka 1974, o ne a simolola sekolo sa gagwe sa sekontari le sa lycée kwa Liceu Adriano Moreira de Nadalatando. Pele a fudugela kwa Luanda, kwa Lina a neng a tsenela mokgatlho wa MPLA ka 1974, o ne a ya go dira jaaka moithaopi wa go thusa mokgatlho oo go ithuta go bala le go kwala kwa Cuanza Norte. Kwa Luanda, o ne gape a nna molweladiphetogo wa Organization of Angolan Women (OMA). Fa a ntse a le kwa Luanda, o ne a tsenela dithuto tsa mahala kwa Paulo Dias de Novais le Salvador Correia (e jaanong e leng Magistério Mutu-ya-Kevela) go tloga ka 1976 go fitlha ka 1978.[<sup>1</sup> O ne a ithutela dithuto tsa ikonomi go tswa ka 1978 go ya go 1982 kwa Sekolong sa Ikonomi sa Yunibesiti ya Agostinho Neto. Dingwaga di le dintsi morago ga moo, ka 2013, o ne a wetsa dithuto tsa gagwe tsa masters mo go tsa ikonomi ya sepolotiki ya tlhabololo go tswa mo yunibesithing e e tshwanang. [<sup>1</sup>
**
Tiro ya sepolotiki**

Kwa Angola e e ikemetseng, Lina o ne a simolola go dira kwa ntlokgolong ya MPLA jaaka mokwaledi wa Kabinete ya Komiti-Kgolo ya Tlhabololo ya Ikonomi le Togamaano, a eteletswe pele ke Moporesidente José Eduardo dos Santos. Ka phetogo ya leina la Lefapha la Dipolotiki tsa Ikonomi le Loago (DPES), o ne a nna motsamaisi ka 1983, ka Roberto Francisco de Almeida a setse a le Mokwaledi wa Komiti ya Bogare ya DPES, yo a neng a mo araba. [<sup>1</sup> Moragonyana o ne a nna leloko la Komiti ya Bosetšhaba ya OMA mo nakong eno. [2 [4]

Go tloga ka 1991 go fitlha ka 1997, Lina e ne e le Mokwaledi wa Naga le wa Tsweletso le Tlhabololo ya Basadi, e le Tona ya Lelapa le Tsweletso ya Basadi ka nako ya puso ya Kopano le Poelano ya Bosetšhaba.[<sup> 1</sup>
Ka nako e le nngwe, ka 1992, o ne a tlhophiwa go nna motlatsa-modulasetilo wa MPLA kwa Kokoanong ya Bosetšhaba, a nna, ka bonako morago ga go simolola tiro, Moporesidente wa Khomišene ya Ikonomi le Ditšhelete, mo lekgotleng la ntlha la melao ya makoko a mantsi mo nageng. Morago ga nako ya gagwe jaaka tona, Lina o ne a boela go dira mo kagong ya ka fa gare ya lekoko la MPLA, mme a boela go nna motsamaisi wa DPES. Le fa go ntse jalo, kwa khonferenseng ya lekoko ya 2003, o ne a tlhophiwa go nna Mokwaledi wa Tsamaiso le Matlotlo wa MPLA. O ne a tlhophiwa gape go nna motlatsa moporesidente ka 2008, a tswelela go direla jaaka motlatsa moporesidente wa bobedi wa Kokoano Bosetšhaba mme, go tloga ka 2012 go fitlha ka 2017, jaaka motlatsa moporesidente wa ntlha wa Kokoano [<sup> 4</sup>

Go simolola ka 1996, o ne a nna leloko la Angolan Football Federation (FAF), Komiti ya Angolan Olympic, Komiti ya Angolan Paralympic, le Komiti ya Basadi ba kwa magaeng, mmogo le go nna modulasetulo wa Kopano ya Mokgatlho wa Baitseanape ba Ikonomi. O theile Fundo Lwini, moo e leng karolo ya lekgotla la tsamaiso, mmoho le ho ba le mesebetsi e tshwanang le Banco SOL.[ 4 Lina o ne a tlhophiwa gape go nna motlatsa-modulasetilo ka 2017. Go tloga ka 2018 go fitlha ka 2020, e ne e le mmusi wa porofense ya Huambo,[<sup>4</sup> moragonyana a fetela go nna mmusi wa porofense ya Luanda go tloga ka 2020 go fitlha ka 2021.

O ne a kwalwa mo maemong a 100 mo lenaaneng la MPLA la Politburo ya bo 8 ya People's Movement for the Liberation of Angola mo ditlhophong tsa kakaretso tsa Angola tsa 2022.[<sup>1</sup> Go ne ga tlhophiwa bakgethi ba le 67 fela go tswa mo lekokong la bosetšhaba mme ka jalo, morago ga dingwaga di le dintsi mo palamenteng, Lina o ne a nna moemedi mme ka jalo a se ka a nna mo kopanong eo ya Khonkerese.[<sup> 7</sup>

## Metswedi

[1 "Joana Lina Ramos Baptista Cândido". Assembleia Nacional de Angola. 2018. Retrieved 30 August 2024.

[2 "Deputados tomam posse na Assembleia Nacional de Angola". DW. 28 September 2017. Retrieved 30 August 2024.

[3 "Lista de candidatos às eleições de 2017" (PDF). Tribunal Constitucional de Angola. 2017. Archived from the original (PDF) on 2017-10-25. Retrieved 30 August 2024.

[4 Biography of Joana Lina Ramos Baptista Cândido. JMPLA de Belas. 8 August 2020.

[5 "Cópia arquivada". Archived from the original on 2014-03-07. Retrieved 30 August 2024.

[6 "Lista de Candidatos - MPLA" (PDF). Tribunal Constitucional de Angola. 2022. Archived from the original (PDF) on 2022-07-27. Retrieved 2024-08-31.

[7 "Resultados 2022: Eleições Gerais". Comissão Nacional Eleitoral. 2022.