Thoko Didiza

**Angela Thokozile Didiza** (Msane; o o tshotsweng ka Seetebosigo a le malatsi a mabedi ngwaga wa 1965) ke mopolotiki wa Aforika Borwa o o berekang e le motsamaisa dipuisano tsa palamente fa e sale ka Seetebosigo a le lesome le bone ngwaga wa 2024. ke leloko la phathi ya African National Congress (ANC), pele e ne e le tona wa temothuo, tlhabololo ditsha le tlhabololo magae ka Motsheganong 2019 go tsena Seetebosigo 2024. O berekile pele mo palamenteng ka dingwaga tsa 199 go tsena 2008.

Didiza o tseneletse polotiki ka go lwela ditshwanelo tsa puso ya tlhaolele, pele mo makgotleng a SeKeresete le ditlhopha tsa basadi. Ke mokwaledi mogolo wa ntlha wa lekgotla la basadi go stwa ka 1992 go tsena 1994. O ne a tlhophiwa mo paalmenteng ya ntlha morago ga puso ya tlhaolele e le ntlhopheng wa lekgotla la banana ba  African National Congress ka 1994, a nna mothusa tona wa temothuo ka 1994 go tsena 1999, mo pusong ya ga Mandela ya National Unity. O dirisana thata le motlhatlhami wa ga Nelson Mandela ebong Thabo Mbeki, o ne a tlhatloga maemo mo pusong ya ga Mbeki,a  bereka e le tona wa temothuo le ditsha go tswa ka Seetebosigo 1999 go tsena Motsheganong 2006 le tona wa pereko go tswa ka Motsheganong 2006 go tsena Lwetse 2008.

O ne a le gareng ga matona a le mmalwa a a ithotseng marapo morago ga go ntshiwa ga ga Mbeki ke ANC ka Lwetse 2008. Morago ga go ikhutsa mo polotiking go tswa ka 2008 go tsena 2014, Didiza o ne a boela palamenteng ka 2014 e le modulasetilo wa palamente, maemo a a nnileng mo go one mo lobakeng lotlhe lwa palamente ya botlhano ya puso ya batho ka batho. Ka nako eo, o ne a ema e le ntlhopheng wa ANC wa mmatoropo wa Tshwane ka 2016 mo ditlhophong tsa mmasepala mme a retelelwa, go tlhophiwa ga gagwe go ne ga baka malatsi a le mmalwa a megwanto ya baema nokeng ba ANC kwa toropong.

O ne a boela kwa palamenteng e le tona wa temothuo, tlhabololo ditsha le magae morago ga ditlhopho tsa 2019, a tlhophilwe ke tautona Cyril Ramaphosa. Morago ga ditlhopho tsa 2024, o ne a tlhophiwa motsamaisa dipuisano tsa palamente.

Didiza pele o ne a tlhophilwe mo komiting ya setshaba ya ANC ka 1997. E ne e le leloko la komiti go tswa ka 1997 go tsena 2007 le go tswa ka 2012 go fitlha gompieno. Go tlhoka go nna teng ga gagwe mo komiting go tswa ka 2007 go tsena 2012 go ne ga sala mprago bokopano jwa ANC kwa Polokwane, kwa a neng a simolodisa kopo ya go nna mothusa mokwaledimogolo wa ANC mo go bo ntlhopheng ba ba neetsweng Mbeki.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Didiza o tshotswe ka Seetebosigo a le malatsi a mabedi ngwaga wa 1965 kwa Durban kwa e neng e le kgaolo ya Natal. E ne e le ene a mmotlana mo baneng ba bararo ba tshotswe ke Vusimuzi le Assiena Ntombenhle Msane, mmaagwe o ne a tswa mo lolwapeng lwa balemi barui ba babotlana kwa e leng Mpumalanga gompieno. Disiza o tsene sekolo kwa Ohlange kwa Inanda, se se tlhamilweng ke John Dube wa African National Congress (ANC). Ka ngwaga wa gagwe wa bofelo kwa sekolong ka 1981, o ne a kopana le Phumzile Mlambo, o morago a neng a nna mosadi wa ntlha go nna mothusa motsamaisa dipuisano kwa Aforika Borwa; Mlambo o ne a nna tsala le mogakolodi wa polotiki wa ga Didiza.

Le ntswa Didiza a ne a sna thutego ya dikolo tse dikgolwanr ka nako ya go lwela ditshwanelo kgatlhanong le puso ya tlhaolele, o ne a fetsa dithuto tsa diploma di le mmalwa, di akaretsa ya bobegadikgang. Morago ga phelelo ya puso ya tlhaolele, o ne a fetsa degree di le tharo: ya polotiki ka 2003, Honours tsa polotiki ka 2007 go tswa kwa University of South Africa, le Masters ya go okamela thuto e kgolwane go tswa kwa University of Melbourne.

## Pereko a sale mmotlana le go lwela ditshwanelo
Didiza o berekile e le mokwaledi wa Mafika Mbuli, mmueledi wa kwa Natal, go fitlhelela ka 1985, fa a nna mokwaledi, morago a nna morulaganyiwa lekgotla la kereke ya Diakonia Ecumenical. A ne a tsene mo polotiking ka kereke e, o ne a nna le seabe mo ketelelong pele ya lekgotla la bomme ba Natal, ga mmogo le makgotla a mokunyata wa ANC, e ka nako eo e neng e kobilwe mo Aforika Borwa. Ka 1987, o ne a le leloko la setlhopha sa bomme ba ba neng ba ya bokopanong kwa diofisikgolo tsa botshabelo jwa ANC kwa Lusaka,Zambia, kwa a neng morago a kobiwa, ka mongwe wa baeteledipele a ne a mo supa ka monwana go neela Bridgette Mabandla dintlha.

## Metswedi