Billy Murdoch

**William Lloyd Murdoch** (18 Phalane 1854 – 18 Tlhakole 1911) e ne e le motshameki wa kirikete wa Australia yo o neng a le mokapotene wa 

setlhopha sa bosetšhaba sa Australia mo metshamekong e le 16 ya Teko fa gare ga 1880 le 1890. Ka 2019 Murdoch o ne a tsenngwa mo Holong ya Botumo ya Kerikete ya Australia.

Le fa a ne a tsholelwa kwa Victoria, Murdoch o ne a golela kwa Sydney, mme a tshamekela New South Wales kirikete ya gagwe ya selegae ya Australia, a dira motshameko wa gagwe wa ntlha wa maemo a ntlha ka 1875. Motshameko wa gagwe wa ntlha wa Test o ne wa tla ka 1877, mo go se se neng se tsewa jaaka motshameko wa bobedi wa Test o o neng o tla tshamekiwa. Murdoch o simolotse tiro ya gagwe e le motshwaradiwikete, mme mo maemong a Test o ne a boloka wikete gangwe fela, mme Jack Blackham o ne a ratwa. Jaaka motshamiki wa dibetse, Murdoch o ne a ntsha dintlha tsa lekgolo la ntlha la dingwaga tse pedi mo kiriketeng ya Test (211 kgatlhanong le Engelane ka 1884) le lekgolo la ntlha la dingwaga tse tharo mo kiriketeng ya selegae ya Australia (321 kgatlhanong le Victoria ka 1882). Mo dingwageng tsa moragonyana, o ne a nna kwa Engelane, a tshamekela Sussex kirikete ya kgaolo (1893 go ya go 1899, e le mokapotene) le London County (1900 go ya go 1904). Ka 1892, o ne a etela Aforika Borwa le Engelane mme a tshameka mo motshamekong o le mongwe wa Test, mme seno sa dira gore e nne mongwe wa batshameki ba le mmalwa ba kirikete ba ba neng ba emela ditlhopha tse di fetang bongwe tsa boditšhabatšhaba. Motshameko wa bofelo wa ga Murdoch wa maemo a ntlha o ne wa tla a le dingwaga di le 49, ka Phatwe 1904. O ne a tlhokafala kwa Melbourne ka 1911, a le dingwaga di le 56.

## Botshelo jwa bogologolo
Murdoch o tsholetswe kwa Sandhurst (e jaanong e leng Bendigo), kwa Victoria, kwa go Gilbert Murdoch le mosadi wa gagwe Susanna (yo o tshotsweng e le Fleigge). Rraagwe e ne e le Moamerika wa lotso lwa Scotland, yo o neng a le koporale mo Sesoleng sa U.S. pele ga a fuduga go tswa kwa Maryland go ya kwa Tasmania ka 1849. O ne a tlhokafala pelenyana fela ga botsalo jwa morwawe. Lelapa le ne la fudugela kwa New South Wales mo masimologong a bo1860. Billy Murdoch le morwarraagwe yo mogolo e bong Gilbert, moragonyana ba ne ba ithuta molao kwa Yunibesithing ya Sydney. Billy Murdoch o ne a nyala Jemima Watson (1863–1917) morwadia John Boyd Watson ka la bo 8 Sedimonthole 1884 kwa Kerekeng e e Lokologileng ya Engelane, kwa Collingwood, kwa Victoria, kwa Australia.

## Boiphediso jwa go tshameka
Murdoch o ne a tsena mo setlhopheng sa gagwe sa maemo a ntlha ka 1875, ka nako eo a ne a tsewa e le motshwaradiwikete yo o gaisang mo Australia, e bile e le motshamiki wa letsogo la moja yo o nang le maduo a a kwa godimo. O ne a tshameka mo motshamekong wa bobedi wa Test o o kileng wa tshamekiwa, e leng thulano ya 1877 kgatlhanong le Engelane kwa Lebaleng la Kerikete la Melbourne (MCG). Moragonyana mo ngwageng oo, o ne a tshwanelega go nna mmueledi mme a bula tiro, "Murdoch & Murdoch", le morwarraagwe Gilbert, le fa e ne e le ya nako e khutshwane, a tšhona ka 1877. Murdoch o ne a itlhoma jaaka mongwe wa batshameki ba bagolo ba motlha oo mo dingwageng di le mmalwa tse di latelang kgatlhanong le motseletsele wa Te England, le. Ka 1881–82 o ne a nna monna wa ntlha kwa ntle ga W. G. Grace go ntsha lekgolo la dingwaga le le mararo la maemo a ntlha fa, jaaka mokapotene, a ne a dira 321 ya New South Wales kgatlhanong le Victoria kwa SCG. Di-innings di ne di na le di-four di le 38, di-three di le robongwe, di-two di le 41 le di-single di le 60 go tswa mo batshameki botlhe ba le lesome ba Victoria. E ne e le go kokota gono go go neng ga dira gore a tsewe ke setšhaba jaaka motshamiki yo o gaisang wa Australia. O ne a sa fenngwe mo e leng gore Tom Horan (yo Murdoch a neng a tla abelana le ene maemo a mantsi a a siameng a go betsa mo dingwageng tse di tlang) o ne a fokodiwa go nna kgopolo ya Leg ya bowling, e leng sekai sa ntlha se se itsiweng sa leano leo le le neng le ganetsana.

Murdoch ga a ise a ko a nne kgakala le dikganetsano. Go tlogela ga gagwe go nna motshwaradiwikete mo Tekong ya ntlha fela go ne ga dira gore motshamiki yo o kwa godimo wa Australia yo o bofefo, Fred Spofforth, a kgane motshameko ono. Ka 1884 jaaka mokapotene wa Australia o ne a amega mo seteraekeng sa batshameki, moo batshameki ba Australia ba neng ba gana go tshameka ntle le fa ba ne ba amogela karolo e kgolo ya go tsewa ga dikgoro. Gape e ne e le motshamiki yo go taboga ga gagwe go go neng go baka dikganetsano go neng ga baka kgotlhang fa gare ga New South Wales le setlhopha sa Seesemane se se neng se etile se se neng se eteletswe pele ke Lord Harris, mme seno le sone se ne sa baka dikhuduego tsa babogedi.

Dipontsho tsa hae tse ntle ka ho fetisisa tsa Test hangata di etsahala Engelane moo makgolo a hae a Test ka bobedi a neng a tshwarwa, 153 ha a ka a tswa Test ya pele naheng ya kgale ka 1880 The Oval, le 211 lebaleng le le leng dilemo tse nne hamorao. Dino tsa pele e ne e le tsa ntlha mokapotene a nosa lekgolo la dingwaga la Test, fa dino tsa morago e ne e le tsa ntlha tsa lekgolo la dingwaga le le pedi le le dirilweng mo kiriketeng ya Test.

Ka 1878, Murdoch o ne a etela Engelane le Amerika Bokone le setlhopha sa ntlha sa kirikete se se emelang Australia, a nna le seabe mo phenyong e e tumileng mo setlhopheng sa Marylebone Cricket Club (MCC). Mo maetong a 1880 le 1884 a Engelane o ne a etelela pele palogare ya go beta ya Australia. Kwa Engelane, o ne a tsewa e le mokapotene yo o gaisang e bile e le monna yo o lekaneng gore a lalediwe go nna mokapotene wa Sussex, e leng se a neng a se dira ka dipaka di le mmalwa. O ne a tsewa ke botlhe e le motshamiki yo o gaisang botlhe wa Australia wa motlha wa gagwe, a bo a gaisiwa fela ke mmampodi wa Engelane, e bong W. G. Grace.

Murdoch e ne e le motshameki yo o neng a le kwa ntle ga lebala yo di-drive tsa gagwe le di-cut stroke tsa gagwe di neng di tsewa e le dingwe tsa tse di gaisang tsa motlha wa gagwe; mme motshameko wa gagwe wa leoto go ne go bolelwa gore o ne o se maatla jalo, mme bokgoni jwa gagwe kgatlhanong le bowling e e siameng ya spin bo ne bo sa kgatlhe jaaka bo ka tswa bo kgatlhe. Gape, go ne go dumelwa gore o ne a tlhaela taolo kgatlhanong le bowling ya lobelo lwa maemo a a kwa godimo mo diwiketeng tse di thata; fa maemo, a ne a itekanetse, le fa go ntse jalo, gantsi go beta ga gagwe go ne go latela.

O ne a etela Engelane gape nd ka 1890, mme le fa a ne a le kwa godimo ga palogare ya paka eo, ga a ka a nna le tshono ya go boela a le mo sebopegong se se gaisang. Go tswa foo o ne a nna kwa Engelane, a tshwanelegela go ya kwa Sussex, mme a nna mokapotene wa kgaolo eo ka dipaka di le mmalwa. Mmogo le molekane wa gagwe wa pele wa Test wa Australia John Ferris, o ne a emela lefatshe la gagwe la go godisa kgatlhanong le Aforika Borwa kwa Motsekapa ka Mopitlwe 1892.

Mokgwa wa gagwe wa go tshameka o ne o sa mo rate mo dipakeng tsa dipula, mme o ne a dira dino tse dintsi tse di molemo mo lobakeng lwa dingwaga di ka nna 15. Gareng ga tseno go ka umakiwa 155 ya London County kgatlhanong le Lancashire ka 1903, mme mo ngwageng o o latelang 140 ya Gentlemen v Players, le fa ka nako eo a ne a le mo ngwageng wa gagwe wa masome a manè le borobongwe.

Boemo jwa ga Murdoch jaaka mongwe wa batshameki ba bagolo ba maemo a ntlha ba motlha wa gagwe bo ne jwa nonotshiwa ke dipalopalo tsa gagwe; Dipoelo di le 16 953 di ne tsa tsenngwa mo metshamekong e le 391 ka palogare ya 26.86 ka nako ya fa palogare ya go betsa e ne e le kwa tlase thata go na le mo metlheng ya segompieno.

Murdoch o tlhokafetse kwa Melbourne, kwa Australia ka 18 Tlhakole 1911; a le teng kwa motshamekong wa Test fa gare ga Australia le Aforika Borwa, o ne a tshwarwa ke apoplexy ka nako ya go ikhutsa ga dijo tsa motshegare mme a tlhokafala moragonyana mo thapameng. Setopo sa gagwe se ne sa omisiwa mme sa busediwa kwa Engelane go ya go fitlhwa kwa Mabitleng a Kensal Green kwa Lontone.

Rekoto ya ga Murdoch ya go nna mokapotene wa Test wa Australia e ne e le: metshameko e le 16, diphenyo di le tlhano, ditatlhegelo di le supa, ditshwano di le nne.

Gape o ne a nna moemedi wa ntlha go tshwara mo motshamekong wa bolesome le botlhano fela wa Test o o kileng wa tshamekiwa – e leng tiro e a neng a e kgona mo kganetsong.

## Metswedi