Komiti ya Bogakolodi ya Baitseanape ka ga Bokgoba

thumb| Rre-Williame-George-Maxwell
thumb| Di-dhow di ne di dirisiwa go tsamaisa dithoto le makgoba
thumb| Bathuthusi ba diperela kwa Kgogometsong ya Peresia. Ka nako eo, madirelo a diperela a ne a laolwa ke tiro ya makgoba.
thumb| Tshimo ya oli 1932. Ofisi ya Boritane ya Merero ya Dinaga di Sele e ne ya kopa Khamphani ya Petroleum ya Iraq gore e se ka ya dirisa tiro ya makgoba kwa Gulf mme ya se ka ya atlega.
Komiti ya Kgakololo ya Bomankge ba Bokgoba (ACE) e ne e le komiti ya leruri ya Lekgotla la Kgolagano ya Ditšhaba, e e neng ya tlhomiwa ka 1933. E ne e le komiti ya ntlha e e tlhomameng ya Lekgotla la Kgolagano ya Ditšhaba, e e neng ya tlhomiwa morago ga dingwaga di le lesome tsa tiro ya go rarabolola kgang ya bokgoba ka dikomiti tsa nakwana mo Lekgotleng la Ditšhaba.

ACE e ne ya dira dipatlisiso tsa lefatshe lotlhe malebana le bokgoba, kgwebo ya makgoba le go patelediwa go dira tiro e e boima, mme ya akantsha ditsela tsa go rarabolola bothata jono. Tiro ya yone e ne ya thaya motheo wa Kopano e e Tlatsetsang ya go Fedisiwa ga Bokgoba ya 1956.

## Ditso

### Motheo
Lekgotla la Kgolagano ya Ditšhaba le ne le dirile tiro e e tlhagafetseng kgatlhanong le bokgoba jwa dithoto le kgwebo ya makgoba go tloga kwa tshimologong ya bo1920. Patlisiso ya Temporary Slavery Commission (TSC) e ne ya felela ka go tsenngwa tirisong ga Tumalano ya Bokgoba ya 1926.[ 1] Ka 1932 Komiti ya Bomankge ba Bokgoba (CES) e ne ya tlhomiwa go batlisisa bokgoni jwa Tumalano ya Bokgoba ya 1926.[ Diphelelo tsa seno di ne tsa dira gore Lekgotla la Kgolagano ya Ditšhaba le dumele gore go tlhokega gore go tlhomiwe komiti ya ka metlha go sekaseka kgang eno.

ACE e ne e sa tshwanela go letlelelwa go dira dipatlisiso ka tlhamalalo, mme e ne e tshwanetse go amogela fela tshedimosetso e e kwadilweng go tswa go dipuso. E ne e tshwanetse go nna ya kgakololo fela mme ditsamaiso tsa yone e le tsa sephiri, e bopilwe ke baitseanape ba ba ikemetseng ba le supa, ba ba neng ba tlhophilwe go ya go ile, ba ba neng ba tshwanetse go ithuta bosupi jo bo kwadilweng le go romela dipego go akantsha mekgwa ya go amogela tiro ya go fedisa bokgoba le kgwebo ya makgoba. [ 3] Bokgoba jo bo neng bo buiwa ka jone e ne e le bokgoba jwa dithoto, e seng tiro e e patelediwang.[ 3]

Ka 1933 CES e ne ya tlhoma komiti ya ntlha ya bokgoba ya leruri, Advisory Committee of Experts on Slavery (ACE). ACE e ne ya tshwara kopano ya yone ya ntlha mo ngwageng o o latelang, mme e ne e kopana ngwaga le ngwaga makgetlo a le matlhano fa gare ga 1934 le 1938.

Anti-Slavery Society e ne ya keteka go tlhomiwa ga ACE, e e neng ya tlhongwa ka ngwaga wa bo lekgolo wa Molao wa go Fedisa Bokgoba wa 1833, jaaka bokhutlo jwa bokgoba, Reginald Coupland o ne a supa tsholofelo ya gore "mekgwa e e maleba" ya go netefatsa go diragadiwa ga Tumalano ya Bokgoba ya 1926 e tlhamilwe, le gore o ne a sena pelaelo ya gore "kwa ntle ga gongwe kwa dikgaolong tse di kgakala le tse di sa tlhomamang tsa lefatshe kwa ntle ga go fitlhelelwa ke kakanyo e e tlhabologileng, go fedisiwa ga bokgoba" go ne go tlhomamisitswe. [ 4]

### Tiro
ACE e ne ya dira patlisiso e kgolo ya boditšhabatšhaba ka bokgoba jwa dithoto le kgwebo ya makgoba. Komiti eno e ne ya kopa dipego go tswa kwa dinageng tsotlhe tse e leng maloko a Lekgotla la Kgolagano ya Ditšhaba, go akaretsa le mebuso e megolo ya bokolone ya nako eo. Dipuso di ne tsa kopiwa gore di bege ka mefuta yotlhe ya bokgoba le kgwebo ya makgoba e e neng e dirwa mo mafelong a di neng di a laola, e leng selo se go neng go lebeletswe gore dinaga tse e leng maloko a Lekgotla la Kgolagano ya Ditšhaba tse di neng di le kafa tlase ga Tumalano ya Bokgoba ya 1926 di se gane.

Dikgang tse go neng go buisanwa ka tsone e ne e le tsa Mui tsai, bokgoba jwa dikoloto le bokgoba; go ne ga buisanwa ka boemo jwa basadi le dingwao tsa lenyalo tse di neng di tlhaola, mme e ne e le kgang e e thata, mme e ne ya busediwa morago ka 1936.

#### Aferika
ACE e ne ya kopa Ofisi ya Bokoloniale ya Boritane go botsolotsa makgoba otlhe a maloba mo Afrika gore ke eng ba ne ba sala le beng ba bona ba maloba le go tlhotlhomisa gore go diragetse eng ka makgoba a a tlogetseng; badiredi ba bokoloniale ba ne ba ikobela taelo ya babusi ba bone, mme Pegelo ya 1936 go ACE e ne e na le dintlha ka botlalo. 5]

Ba-Italy ba ne ba begela ACE gore makgoba otlhe a pele a kwa Tripolitania ya Italy  ⁇  bokgoba kwa Libya bo ne bo fedisitswe semmuso bogologolo  ⁇  ba ne ba gololesegile go tlogela beng ba bone ba pele ba Maarabia fa ba ne ba batla, mme ba ne ba sala ka gonne ba ne ba tshwenyegile mo maikutlong mo setšhabeng; le gore kwa di-oasis tsa Cyrenaica le kwa teng ga Sanusiya, kgwebo ya makgoba ya Trans-Saharan e ne ya phimolwa ka go tshwana le phenyo ya Italy, eo mo go yone makgoba a le 900 a neng a gololwa mo mmarakeng wa makgoba wa Kufra; gore makgoba a kwa Italy Eritrea jaanong a ne a newa tuelo mme ka jalo e ne e sa tlhole e le makgoba, le gore bokgoba le kgwebo ya makgoba kwa Somalia jaanong di ne di fedisitswe. 6]

Ka 1936, pego ya Advisory Committee of Experts on Slavery go tswa kwa Fora, Boritane le Italy e ne ya bolela gore botlhe ba ne ba tlhatlhoba metswedi ya metsi go bapa le ditsela tsa dikharabane kwa Sahara go lwantsha kgwebo ya makgoba a a neng a tswa kwa Nigeria go ya kwa Afrika Bokone. 5] Ka 1937 pego ya Advisory Committee of Experts on Slavery, France le Spain ba ne ba tlhomamisa gore ba ne ba lwantsha ditlhaselo tsa makgoba go tswa kwa bagwebing ba makgoba ba Trans-Saharan, mme ka 1938, Bafora ba ne ba bolela gore ba ne ba bone taolo ya mafelo a molelwane go bapa le Morocco le Algeria mme ba thibela kgwebo ya makgoba ya Trans-Saharan mo lefelong leo.[ 5]

Fora e ne ya bega fa bokgoba bo fedisitswe mo mafelong otlhe a Fora mo Aferika, go akaretsa le Bokgoba kwa Mauritania . 

Spain e ne ya bega gore ba fedisitse kgwebo ya makgoba kwa Morocco, mme ba ne ba tila go umaka bokgoba jaaka jo bo ntseng jalo. 6] Belgium le Portugal di ne tsa araba ACE ka gore ga ba na sepe se sengwe se ba ka se tsenyang morago ga pego ya bone ya 1932.[ 6]

Egepeto e ne ya araba ACE gore ga go  sa tlhole go na le bokgoba kwa Egepeto, le gore ga go na makgoba ape a mašwa a a ka isiwang ka kgwebo e e tsweletseng ya makgoba ya Lewatle le Lehibidu go ya kwa Egepeto ka gonne ba ne ba tlhokomela metsi a Lewatle le Lehibidu kwa ntle ga Egepeto, go thibela epe kgwebo ya makgoba. 

Pego nngwe ya Boritane e ne ya dumela gore le fa bokgoba kwa Palesetina le bokgoba kwa Jordan bo ne bo thibetswe ke balaodi ba bokoloniale ba Boritane, makgoba a ne a sa ntse a beilwe mo gare ga di- shaykh tsa Ba-Bedouin kwa Jordan le Palesetina ka sebopego sa go nna bareki. 

Netherlands e ne ya bega gore bokgoba kwa Dutch East Indies bo ne jwa fedisiwa, kwa ntle ga mafelo a a kgakala kwa Borneo le New Guinea a taolo ya Dutch e ne e le ya leina fela.  China e ne ya bega gore bokgoba kwa China bo ne bo seyo kwantle ga tsamaiso ya Mui tsai, e e neng e le tiragalo e e sa reng sepe thata. 

Ka nako e, Saudi Arabia e ne e le setšhaba se segolo sa makgoba mo lefatsheng, fela e ne e sireleditswe mo dipatlisisong ke molekane wa yona wa Boritane, yo o neng a tila go neela tshedimosetso epe e e tlhamaletseng gore a se ka a senya kamano ya bona le Saudi, mme a neela fela dikarabo tse di sa tlhamalalang tse di faposang gore Boiselamo bo ne bo rotloetsa go ntsha makgoba . 

Maborithane a ne a tsaya gore taolo ya bona mo kgaolong ya Gulf ga e a lekana go dira go le gontsi ka ga kgwebisano ya makgoba le bokgoba kwa Dinageng tsa Trucial, bokgoba kwa Qatar, bokgoba kwa Kuwait le bokgoba kwa Oman . Ofisi ya British India e ne ya gakolola balaodi ba Borithane gore maiteko ape a go diragatsa tumalano e e kgatlhanong le bokgoba mo kgaolong eno a ka baka dikhuduego tsa ikonomi le tsa sepolotiki, ka gonne bokgoba bo ne bo "tseneletse thata mo hisitoring ya bodumedi le ya sepolotiki".  Ka jalo pholisi ya Borithane e ne e le go netefaletsa Lekgotla la Ditšhaba gore kgaolo e ne e latela ditumalano tse di tshwanang tse di kgatlhanong le bokgoba tse di saenilweng ke Borithane, mme ka go tshwana le go thibela ditebelelo dipe tsa nnete tsa boditšhabatšhaba tsa lefelo leno, tse di neng di tla ganetsa dipolelo tseno.  Ka jalo, balaodi ba Borithane ba ne ba sa ntse ba tlhomamisetsa ACE gore Dinaga tsa Trucial, Qatar, Bahrain le Kuwait di ne di thibetse kgwebisano yotlhe ya makgoba mo kgaolong eo ka ditumalano le Borithane, fa ka nako e e tshwanang, Borithane e ne e gana ditlhatlhobo dipe tsa boditšhabatšhaba mo kgaolong eo tse di neng di tla senola gore go ne go na le kgwebisano e e kgethegileng mo kgaolong eo. intaseteri ya go tshwara ditlhapi tsa diperela, koo makgoba a neng a tshwarwa makgwakgwa thata gone. 

Ka 1936, Maborithane a ne a feleletsa a amogetse ACE gore go santse go na le bokgoba jo bo tswelelang le kgwebisano ya makgoba kwa Trucial States, Oman le Qatar, mme ba bolela gore e ne e lekanyeditswe, le gore makgoba otlhe a a neng a batla botshabelo kwa Ofising ya Baemedi ba Borithane kwa Sharjah a ne a newa manumission.  Tota e bile, dipego tsa Boritane di ne di nyatsa ka boomo bogolo jwa kgwebo e kgolo ya makgoba e e neng e tsweletse mo kgaolong eo. 

Mabapi le bokgoba kwa Kuwait, pegelo ya semmuso ya Ofisi ya Dinaga di Sele ya Borithane ya 1936 e ne ya bolela gore le fa go ne go sena tumalano e e kgatlhanong le bokgoba le Kuwait, shaykh wa Kuwait o ne a "fedisitse gotlhelele thekiso ya makgoba a mašwa", le gore makgoba a a neng a le teng a ne a gololesegile go ngongorega fa bangwe ba ne ba sa kgone go ngongorega. tsela, e go neng go bolelwa gore e ne ya fokotsa palo ya makgoba kwa Kuwa Ka 1937 ACE e ne ya fitlhelela katlego malebana le bokgoba kwa Bahrain, fa Sir George Maxwell, yo o neng a tlhagisa ‘tshekatsheko ya lefatshe lotlhe ya bokgoba’ ya ACE ka 1936, a ne a atlega go ntsha kgatelelo mo mmusi wa Bahrain gore a fedise bokgoba. 

Bokgoba kwa Yemen bo ne jwa tlhokomelwa mo ACO. Ka 1936, balaodi ba Boritane kwa Aden ba ne ba tlhatlhela pego ka bokgoba kwa Yemen. Pego ya Boritane e ne ya bolela ka makgoba a le 5 000 go ya go a le 10 000 mo palong ya batho ba le dimilione di le tharo.  Bontsi jwa makgoba a ne a rekisiwa go tswa kwa Afrika, kgotsa a tsholetswe ke Maaforika a a dirilweng makgoba kwa Yemen, mme bonnye jwa makgoba kwa Caucasian.  Bontsi jwa makgoba a banna e ne e le Maaforika, a tshwaregile ka tiro ya temothuo kgotsa e le masole.  Egepeto le Hejaz le tsone e ne e le baamogedi ba basadi ba Maindia ba ba neng ba rekisiwa ka Aden le Goa. &#x5B; *nbsp;needed* &#x5D; Pego e e neng ya kwalelwa ACE ka Hadhramaut e ne ya tlhalosa go nna gone ga basadi ba China ba ba neng ba rekisiwa go tswa kwa Singapore gore ba dirwe makgoba e le bagadingwana, basadi ba Baindia ba ba neng ba rekisiwa kwa Hadrhamaut gore ba rekisiwe ke banna ba bone, le bana ba Baindia ba ba neng ba isiwa koo semmuso go ya go ithuta bodumedi, mme ba rekisiwa fela fa ba goroga.  Maborithane a ne a leka go dira gore babusi ba lefelo leo ba ba neng ba le mo lotshitshing lwa lewatle ba Aden Protectorate ba saene tumalano ya go thibela kgwebo ya makgoba, mme ka January 1939, ke ba le mmalwa fela ba ba neng ba dirile jalo. 

#### Dipholisi
ACE e ne e laolwa ke Boritane ka George Maxwell, yo o neng a nna leloko le le laolang la ACE . Maxwell o ne a buelela ka katlego gore ACE e latele tlhaloso ya bokgoba ya TSC e e neng e le teng pele ga foo jaaka e e neng e kaya fela bokgoba jwa chattel le go nna mong wa batho, tlhaloso ya bokgoba e e neng ya ruiwa ke TSC, mme e e neng e sa akaretse mefuta e mengwe yotlhe ya tiro e e patelediwang go tila conflict. 

George Maxwell o ne a tlhoma mogopolo wa gagwe mo makgobeng a a neng a tshwerwe ke bagwebi ba makgoba; mo bathong ba ba tsetsweng e le makgoba, o ne a buelela manumission jaaka tuelo ya boitshwaro jo bo siameng, e e neng e siamisiwa ke ditemana go tswa mo Quran.  Quran e ne e le maleba mo bokaong jono ka gonne bokgoba jwa chattel ka nako eno bo ne bo le teng thata mo dinageng tsa Mamoseleme.

Ka 1938 George Maxwell wa ACE o ne a swetsa ka gore ditlhaselo tsa makgoba di ne di batla di sa tlhole di le teng; gore kgwebo ya makgoba e ne ya fokodiwa thata; gore bokgoba jwa chattel kwa Tshireletsong ya Aden le kwa Kgogometsong ya Peresia bo ne bo laolwa; le gore malebana le bokgoba kwa Saudi Arabia le bokgoba kwa Yemen, ga go na sepe se se fetang seo se ka lebelelwang . 

Ka February 1939, go ne ga dirwa tshwetso ya gore pokano ya borataro ya ACE e busediwe morago go fitlha moragonyana mo go one ngwaga oo; le fa go ntse jalo ka go runya ga Ntwa ya Lefatshe II ka 3 Lwetse 1939 tiro ya ACE e ne ya khutla ka katlego. 

### Ditlamorago le boswa
Tiro ya ACE e ne e kokoanya tshedimosetso fela go tswa mo metsweding e e gatisitsweng, diphethišene, maitemogelo a motho ka namana, dipegelo tsa puso le diNGO tse di tlhatlhobilweng; mme le fa e ne e thibetswe ke dinaga tsa bokoloniale’ (jaaka go okaoka ga Boritane go tsenelela mo bokgobeng jwa chattel kwa Setlhaketlhakeng sa Arabia), e ne ya felela ka gore bobedi dinaga tsa bokoloniale tsa Borithane le Fora di ntlafatse dipholisi tsa tsona tsa molao o o kgatlhanong le bokgoba. 

Patlisiso ya lefatshe ka bophara ya tiragalo ya bokgoba le kgwebisano ya makgoba e e dirilweng ke ACE magareng ga 1934 le 1939 e ne ya kgaosediwa ke go runya ga Ntwa ya Lefatshe II, fela e ne ya nna motheo wa tiro kgatlhanong le bokgoba e e neng ya dirwa ke UN morago ga ntwa . 

Fa Kgolagano ya Ditšhabatšhaba e ne e tlhatlhangwa ke Ditšhabakopano (UN) morago ga bokhutlo jwa Ntwa ya Lefatshe II, Charles Wilton Wood Greenidge wa Boditšhabatšhaba jo bo Kgatlhanong le Bokgoba o ne a direla UN go tsweletsa patlisiso ya bokgoba jwa lefatshe lotlhe e e neng e dirwa ke ACE ya Lekgotla, mme ka Tlhakole  Komiti ya Nakwana ya Ditšhabakopano e ne ya simolola e ne ya felela ka go tlhagisiwa ga Tumalano ya Tlaleletso ya go Fedisa Bokgoba . 

## Bona gape

* Khonferense ya Brussels e e Kgatlhanong le Bokgoba ya 1889–90, 1889
* Khomišene ya Bokgoba jwa Nakwana, 1924
* Komiti ya Bomankge ka ga Bokgoba, 1932
* Komiti ya Nakwana ya Bokgoba, 1950

## Ditshupiso

## Dikgokagano tsa kwa ntle

* Komiti ya Bogakolodi ya Baitseanape ka ga Bokgoba