open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
DBN gogo

**Mandisa Radebe** o itsege jaaka DBN Gogo, ke DJ wa Afrika Borwa le motlhami wa mmino yo o tshotswe ka kgwedi ya Motsheganong ele masome a mabedi le boferabobedi (28) ka ngwaga wa 1993. O tsholetswe kwa Durban mme a golela kwa Pretoria, o ne a bona tlhokomelo ya selegae morago ga go gololwa ga pina ya gagwe ya ntlha "Khuza Gogo", e e neng ya amogelwa jaaka ya Platinamo mo Afrika Borwa. 

## Tiro
Ka kgwedi ya  Moranang 2020, o ne a tlhagelela mo Channel O's Lockdown House Party e e neng e tshwerwe ke Channel 0 mme a ngoka kgatlhego ya selegae.

"Khuza Gogo" e e nang le Mpura, Ama Avenger, le M.J e ne ya gololwa ka la 19 Mopitlwe 2021. Pina e ne ya netefadiwa platinamo ke kwa Afrika Borwa. 

Ka  kgwedi ya Phato ele masome a mabedi le bongwe(21) ka ngwaga  2021, EP ya gagwe ya ntlha ya tirisanommogo Thokoza Café le DJ Dinho e ne ya gololwa [1] 

Ka kgwedi ya Diphalane 2021, o ne a nna Moaforika Borwa wa ntlha go tsenela lenaneo la Global Equal la Spotify.  

Ka kgwedi ya Tlhakole ele  bongwe (1), o ne a itsisiwe jaaka moamogedi wa Boiler Room x Ballantine's True Music Studios.[ 9] Rekoto ya gagwe ya rekoto Zikode Records e ne ya tlhomiwa ka kgwedi ya Tlhakole 2022, ka tirisanommogo le Universal Music Group.  

"Bells" le TNK MusiQ, DJ Stopper le Eltonk SA e ne ya gololwa ka kgwedi ya Mopitlwe e thola malatsi a mane(4), 2022. Pina e tsene mo Local Streaming Top 10 kwa palo 1. 

Ka kgwedi ya Mopitlwe 2022, o ne a tlhagisiwa mo lenaneong la Spotify Africa Radar. 

Ka kgwedi ya  Moranang ale masome a mabedi le bone (24), o ne a le kwa Coachella Valley Music and Arts Festival e e neng e tshwaretswe kwa U.S.  

Kwa tshimologong ya Ngwanatsele 2022, o ne a itsise alebamo ya gagwe ya ntlha ya studio What's Real.

Alebamo e ne ya gololwa ka  kgwedi ya  Ngwanatsele ele masome a mabedi le botlhano(25) ka ngwaga wa 2022. 

Ka ngwaga wa 2023, o ne a dira mmogo le moopedi yo o nang le talente Zee Nxumalo le DJ duo Shakes & Les mo pineng ya "Funk 55". Pina e ne ya fitlha kwa maemong a bo 6 mme ya newa setifikeiti sa 5× platinum ke Recording Industry of South Africa (RiSA).

## Botshelo jwa Gagwe
Mandisa Radebe o belegetswe kwa Durban, fela lelapa la gagwe le ne la fudugela kwa Pretoria kwa a goletseng teng mme a fetsa bongwana jwa gagwe teng. O ne a simolola go kgatlhegela mmino a sa le monnye, a nna le seabe mo dikoranteng tsa sekolo. O ne a ithutela molao kwa Yunibesithing ya Pretoria. 

Radebe o tswa mo lelapeng la bagwebi le la sepolotiki. Ke morwadia tona wa maloba wa Aforika Borwa mo pusong Jeff Radebe yo gape e neng e le tona wa maloba wa maatla. Mogwebi wa mosadi le mogwebi wa meepo Bridgette Motsepe Radebe ke mmaagwe wa bobedi..

Gape o amana le ramatlotlo wa Afrika Borwa Patrice Motsepe le Tautona wa Afrika Borwa Cyril Ramapho.

## Metswedi
Bridget Masango

**Bridget Staff Masango** (o o tshotsweng ka Tlhakole a le masome mabedi le boraro ngwaga wa 1962) ke mopolotiki wa Aforika Borwa wa Democratic Alliance go tswa kwa Gauteng, o e nnileng leloko la palamente fa e sale ka Phalane 2015.  Mo palamenteng ya tshwantsho ya DA, o ne a bereka e le tona wa tshwantsho wa ditlhabololo tsa selegaego tswa ka Phalane 2015 go tsena Seetebosigo 2024. Go tswa ka Motsheganong 2014 go tsena Phalane 2015, Masango o ne a bereka e le moemedi wa sennela ruri kwa khanseleng ya dikgaolo.

## Tse di diragetseng pele
Masango o tsholetswe kwa Kwambonambi kwa bokone jwa kgaolo e e neng e le Natal pele (kwa KwaZulu-Natal.) Ke ngwana wa borataro mo go ba ferabongwe. O ne a fudugela kwa kgaolong ya Transvaal, kwa rraagwe a neng a thapilwe teng e le mokata dikago.

O ne a berekela Group 5, kwa a kopaneng teng le lepolotiki la pele la Democratic Alliance Michael Moriarty. Masango e ne e le leloko la phathi ga Inkatha Freedom Party, pele ga a nna matlhagatlhaga mo DA, o ne a bereka e le mookamedi wa ditlhaeletsanyo kwa lekgotleng la Nelson Mandela Children's Foundation.

## Khansele ya dikgaolo (2014 - 2015)
Pele ga ditlhopho tsa 2014, o ne a le mo maemong a a kwa tlase mo manaaneng a DA ka bobedi.O ne a seka a tlhophiwa go ya palamenteng ka ntlha ya seo. Le fa go ntse jalo, DA e ne ya mo tlhopga go emela phathi kwa khanseleng ya dijgaolo. Ka Motsheganong a le masome mabedi le bobedi ngwaga wa 2014, Masango o ne a tlhomamisiwa semmuso jaaka moemedi wa sennela ruri wa NCOP wa Gauteng.

Ka Phalane a le malatsi a mararo ngwaga wa 2015, moeteledipele wa DA Mmusi Maimane, o ne a mo thapa go nna tona wa tshwantsho wa ditlhabololo tsa selegae. O ne a ithola marapo kwa NCOP ka Phalane a le malatsi a matlhano.

### Dithomo tsa komiti

* Komiti ya thuto le itloso bodutu
* Komiti ya tsa selegae
* Komiti ya ditlhaeletsanyo le dikgwebo
* Komiti ya ditsha le ditswammung

## Palamente
Ka Phalane a le malatsi a marataro ngwaga wa 2015, masango o ne a tsena mo palamenteng. O ne a nna leloko la komiti ya ditlhabololo ka Phalane a le lesome le botlhano. Ka 2016, Masango o ne a botsa gore ke mang o o duelelang boroko jwa di ranta di le diktete di le lekgolo le lesome jwa ga tona wa nako eo wa ditlhabololo Bathabile Dlamini kwa The Oyster Box.

Ka Tlhakole a le lesome le botlhano ngwaga wa 2017, o ne a buisa palamente e le lantlha kwa dipuisanong tsa seemo sa lefatsehe tsa ngwaga le ngwaga. Masango o ne a tlhophiwa gape kwa ditlhophong tsa lefatshe tsa 2019. Ka Seetebosigo 2020, Masango o ne a re tautona Cyril Ramaphosa a ntshe Lindiwe Zulu mo maemonga tona wa ditlhabololo.

Ka Morule 2020, Masango o ne a busediwa mo maemong a gagwe a palamente ya tshwantsho ke moeteledipele wa DA, John Steenhuisen.

Masango o ne a tlhophiwa gape go boela kwa palamenteng ka ditlhopho tsa 2024. Morago o ne a tlhophiwa go nna modulasetilo wa komiti ya ditlhabololo.

### Thomo ya komiti

* Komiti ya ditlhabololo

## Botshelo jwa gagwe
Masango o ne a nyetswe a na le ngwana wa mosetsana a le esi. Kgaitsadie o mongwe fela o tlhokafetse ka Motsheganong 2015.

## Metswedi
Karabo Dhlamini

**Karabo Angel ‘Cream’ Dhlamini** (yo o tshotsweng ka Lwetse a le lesome borobabobedi ka 2001) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Aforika Borwa yo o tshamekang kwa morago wa setlhopha sa Liki ya Basadi ya SAFA sa Mamelodi Sundowns le setlhopha sa bosetšhaba sa basadi sa Aforika Borwa.

O ne a bidiwa mo kgatong ya setlhopha sa XI e e gaisang kwa Liking ya Ditshimega ya Basadi ya CAF ya 2024.

## Tiro ya kholetšhe
Ka 2021, e ne e le moithuti kwa Yunibesithing ya Oakland, a emela kgwele ya dinao ya basadi ya Oakland Golden Grizzlies ka thuso ya madi a go ithuta.

## Tiro ya setlhopha

### Bomme ba Mamelodi Sundowns
Ka 2023, o ne a ya kwa setlhopheng sa Liki ya Basadi ya SAFA sa Mamelodi Sundowns Ladies.

O ne a le karolo ya setlhopha se se fentseng dikgele tsa Liki ya Ditshimega ya Basadi ya COSAFA ya 2023, Liki ya Ditshimega ya Basadi ya CAF ya 2023 le Liki ya Super ya Hollywoodbets ya 2023. O ne a bidiwa mo kgatong ya setlhopha sa XI e e gaisang kwa Liking ya Ditshimega ya Basadi ya CAF ya 2024.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Dhlamini o ne a emetse Aforika Borwa kwa Sejaneng sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA sa 2018 sa U-17 kwa Uruguay kwa a neng a tlhomiwa jaaka mokapotene wa setlhopha. O ne a tshameka la ntlha ka Firikgong a le lesome le boferabongwe ka 2019 mo tatlhegelong ya botsalano ya nno go tse pedi kgatlhanong le Netherlands a le dingwaga di le lesome le bosupa pele ga a tswelela go bidiwa jaaka leloko le lennye go gaisa la setlhopha sa Aforika Borwa sa Sejana sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA sa 2019.

Kwa Dikgaisanong tsa Basadi tsa COSAFA tsa 2020, Dhlamini o ne a bona seetsele sa gagwe sa ntlha le setlhopha sa bosetšhaba se segolo jaaka Aforika Borwa e ne e tlhagelela jaaka bommampodi. O ne a tlhagelela makgetlho a le mane mo kgaisanong eo, a simolola mo dikgaisanong tsotlhe tsa go kgaola. E ne e le ka nako ya kgaisano e fa Dhlamini a ne a nosa nno ya gagwe ya ntlha ya boditšhabatšhaba ka nako ya phenyo ya dino tse pedi go lefela la Angola.

Ka Phukwi 2022, Dhlamini e ne e le leloko la setlhopha sa Aforika Borwa se se neng sa fetoga bafenyi kwa Sejaneng sa Ditšhabatšhaba sa Basadi sa Aforika sa 2022 mme a tlhagelela makgetlho a le matlhano kwa kgaisanong eo.

## Ditlotla

### Bomme ba Mamelodi Sundowns

* Liki ya Ditshimega tsa Basadi ya CAF: 2023
* Liki ya Ditshimega tsa Basadi ya COSAFA: 2023
* Liki ya Basadi ya SAFA: 2023

### Aforika Borwa

* Bommampodi ba Basadi ba COSAFA: 2020
* Sejana sa Ditšhabatšhaba sa Aforika sa Basadi: 2022

### Ka bo ga gagwe

* Liki ya Basadi ya Ditshimega tsa CAF ya 2024: XI e e Gaisang ya Kgato ya Setlhopha

## Metswedi
Buyelwa Sonjica

**Buyelwa Patience Sonjica** (o o tshotsweng ka Mopitlo a le masome mabedi le boraro ngwaga wa 1950) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekileng e le tona wa metsi le tikologo go tswa ka Motsheganong 2009 go fitlhelela Ngwanatsele 2010.

## Botshelo jwa gagwe
Sonjica o amogetse dithuto tsa degree go tswa kwa University of Vista le Rhodes University. O berekile e le mooki wa moithuti le morutabana.

## Politiki
Ka 1976 go tsena 1977 o ne a tsaya karolo mo polotiking ya baithuti kwa East London. O ne a le matlhagatlhaga kgatlhanong le puso ya tlhaolele mo UDF le SADTU fa African National Congress e ne e se mo molaong kwa Aforika Borwa. Morago ga go boela ga ANC, o ne a nna matlhagatlhaga kwa Port Elizabeth mo go yone.

Fa e sale ka ditlhopho tsa 1994, Sonjica e ne e le leloko la palamente ya Aforika Borwa. E ne e le mothusa tona wa lephata la bodiragatsi le ngwao. Ka 2004, o ne a tlhomiwa tona wa lephata la metsi le dikgwa, ka 2006 e le tona wa ditswammung le kgothetso, le ka 2009 e le tona wa metsi le tikologo.

## Metswedi
Chinasa T. Okolo

**Chinasa T. Okolo** ke mmatlisisi kwa Brookings Institution. O dira mo tsamaisong ya Artificial Intelligence (AI). 

## Botshelo jwa gagwe pele
Batsadi ba ga Okolo ba ne ba fudugela kwa United States ba tswa kwa Nigeria. O tsholetswe kwa Kansas City, kwa Missouri mme a golela teng. Okolo o ne a tlhalosa gore kgatlhego ya gagwe ya go dira patlisiso e tlhotlhelediwa ke go lemoga ga gagwe tlhaolele ya semorafe. O na le kgaitsadie wa mawelana.

## Thuto le Katiso
Okolo o weditse dikirii ya gagwe ya bachelor kwa Pomona College kwa California le dikirii ya gagwe ya master mo go tsa saense ya dikhomputara le Ph.D. mo go tsa saense ya dikhomputara kwa Yunibesithing ya Cornell.  

Ka nako ya dithuto tsa gagwe, Okolo o ne a dira dipatlisiso ka pono ya khomputara le maemo a biomedical a ditiriso tsa kalafi. O ne a ikgaoganya ka tiriso ya mekgwa ya ethnographic go batlisisa pholisi ya tlhokomelo ya boitekanelo mo Global South.  

Okolo o ne a dira tiro ya katiso le Microsoft le Apple.

Ka nako ya dithuto tsa gagwe, o ne a bua ka Twitter jaaka motswedi o o botlhokwa wa tshedimosetso mo go ene. 6]

## Metswedi
Tiisetso Makhubela

**Tiisetso Martha Makhubela** (yo o tshotsweng ka Moranang a le malatsi a masome mabedi le bone 1997) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Aforika Borwa yo o tshamekang fa gare wa setlhopha sa Liki ya Basadi ya SAFA sa Mamelodi Sundowns le setlhopha sa bosetšhaba sa basadi sa Aforika Borwa.

## Tiro ya setlhopha

### Bomme ba Mamelodi Sundowns
Ka 2021, o ne a ya kwa Mamelodi Sundowns kwa Aforika Borwa mme e ne e le karolo ya setlhopha se se neng se le mo maemong a bobedi mo Liking ya Basadi ya Cosafa ya 2022 le Liki ya Basadi ya CAF ya 2022.

Ka 2023, o ne a le karolo ya setlhopha se se fentseng Liki ya Ditshimega ya Basadi ya COSAFA ya 2023.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Makhubela e ne e le karolo ya setlhopha sa bosetšhaba sa basadi sa Aforika Borwa kwa Sejaneng sa Ditšhaba sa Basadi sa Aforika sa 2018 fa ba ne ba fetsa mo maemong a bobedi.

Ka 2019, o ne a emela lefatshe kwa Sejaneng sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA sa 2019 kwa Fora.

O ne a le karolo ya setlhopha sa bosetšhaba sa basadi sa Aforika Borwa kwa Sejaneng sa Ditšhaba sa Basadi sa Aforika sa 2022 kwa ba neng ba gapa sekgele sa bone sa ntlha sa kontinente kwa Morocco.

Ka 2023, o ne a le karolo ya setlhopha sa Banyana Banyana se se neng sa fitlha kwa maemong a bofelo a bolesome le borataro kwa Sejaneng sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA sa 2023.

## Ditlotla

### Aforika Borwa
Sejana sa Ditšhabatšhaba sa Basadi sa Aforika: 2022, maemo a bobedi: 2018

### Setlhopha

### Mamelodi Sundowns

* Liki ya Basadi ya SAFA: 2021, 2022, 2023
* Liki ya Ditshimega tsa Basadi ya CAF: maemo a bobedi: 2022
* Liki ya Ditshimega tsa Basadi ya COSAFA: 2023 maemo a bobedi: 2022

## Metswedi
Jane Manganye

**Jane Manganye** ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekileng e le leloko la palamente ya Aforika Borwa go tswa ka Motsheganong 2009 go tsena Motsheganong 2014. E ne e le mothusa motsamaisa dipuisano tsa palamente ya kgaolo ya Bokone Bophirima go tswa ka Motsheganong 2014 go tsena Motsheganong 2019. Manganye ke leloko la African National Congress.

## Tiro ya sepolotiki
E le leloko la African National Congress, Manganye o ne a tlhophiwa mo palamenteng mo ditlhophong tsa 2009. Ka legato la ntlha, e ne e le leloko la komiti ya metsi le tikologo, komiti e e okametseng go isa ditirelo kwa bathong, le komiti ha bojanala. Ofisi ya gagwe ya botlhopi e ne e le kwa Rustenburg.

Ka 2013, o ne a tlhophiwa modulasetilo wa lekgotla la bomme la African National Congress wa kgaolo.

Manganye o ne a tlhophiwa go ya palamenteng ya kgaolo ya bokone bophirima ka ditlhopho tsa 2014. Fa palamente e boa, o ne a tlhophiwa mothusa motsamaisa dipuisano tsa palamente. Ka 2014 gape, boeteledipele jwa ANC bo ne bo solofetse gore o tlaa bapatsa Bathabile Dlamini go nna tautona wa lekgotla la basadi. Mme Manganye o ne a bapatsa Angie Motshekga, selo se se neng sa baka go seegelwa kwa thoko mo bodulasetilong jwa lekgotla la bomme.

Ka Morule 2017, baeteledipele ba ANC ba kgaolo ba ne ba tshosetsa go mo rola marapo a bothusa motsamaisa dipuisano, fa a sa ithole marapo. Manganye o ne a ipelaetsa fa a kobiwa ka ntlha ya kemo nokeng ya gagwe mo go mothusa tautona wa ANC Cyril Ramaphosa. Makgotla a ANC a dikgaolo a ne a ema nokeng Nkosazana Dlamini-Zuma ka dipalo tse di kwa godimo. Baeteledipele ba kgaolo ba ne ba ganetsa mafoko a gagwe. O ne a tswelela e le mothusa motsamaisa dipuisano go fitlhelela sebaka sa gagwe se fela.

Manganye o ne a boela kwa palamenteng morago ga ditlhopho tsa 2019.  O ne a tloga a thapiwa go nna mo komiting ya tlhabololo magae.

Manganye o ne a seka a emela ditlhopho gape ka 2024.

## Metswedi
Nesrine Malik

**Nesrine Malik** FRSL ke mmegadikgang yo o tsholetsweng kwa Sudan le mokwadi wa We Need New Stories: Challenging the Toxic Myths Behind Our Age of Discontent (W&N, 2019). Malik o nna kwa London, ke mokwaladikgang wa The Guardian mme o ne a dira jaaka modulasetulo wa lenaneo la dikgang la beke le beke la BBC Dateline London. 

## Botshelo jwa gagwe jwa pele
Malik o belegetswe kwa Khartoum, Sudan, mme o godiseditswe kwa Kenya, Egypt le Saudi Arabia.O ne a tsena kwa Yunibesithing ya Amerika kwa Cairo le Yunibesithi ya Khartoum jaaka moithuti pele a fudugela kwa UK ka  ngwaga wa 2004 go ya go fetsa dithuto tsa gagwe kwa Yunibesithing ya London. 

## Ditlotla le dikgele
Ka ngwaga wa  2017, Malik o ne a tlhophiwa go nna "Mokwadi/Mokwadi wa Ngwaga" ke Diversity in Media Awards. Mo go one ngwaga oo, o ne a tlotliwa jaaka "Society and Diversity Commentator of the Year" kwa Editorial Intelligence Comment Awards.

Ka ngwaga wa 2019, Orwell Foundation e ne ya tsenya Malik mo lenaaneng la ba ba neng ba tlile go fiwa sekgele sa Orwell Prize ka ntlha ya tiro ya gagwe ya go tlhalosa "bosula jwa loago" jwa kwa Boritane ka go " senola tikologo e e sa siamang". Ka bobedi jwa 2019 le 2020, Malik o ne a tlhophiwa jaaka "Mokwadi wa Dikakgelo wa Ngwaga" kwa British Journalism Awards.

Ka ka ngwaga wa 2021 Orwell Foundation e ne ya tlhopha Malik gape go nna mo lenaaneng le leleele la Orwell Prize for journalism. Ka 2021, Malik o ne a amogela Robert B. Silvers Prize for Journalism.[ O ne a tlhophiwa go nna leloko la Royal Society of Literature ka ngwaga wa 2023.

## Metswedi
Bongeka Gamede

**Bongeka S'mangele Gamede** (yo o tshotsweng ka Motsheganong a le masome mabedi le bobedi ka 1999) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Aforika Borwa yo o tshamekang kwa morago mo setlhopheng sa Elitedivisionen sa FC Nordsjælland le mo setlhopheng sa bosetšhaba sa basadi sa Aforika Borwa.

O ne a le karolo ya setlhopha sa bosetšhaba fa se ne se gapa sekgele sa sone sa ntlha sa kontinente kwa Sejaneng sa Ditšhabatšhaba sa Basadi sa Aforika sa 2022.

Gamede e ne e le karolo ya setlhopha sa Yunibesithi ya Kapa Bophirima fa ba ne ba nna yunibesithi ya ntlha go fenya Liki ya Ditshimega tsa Basadi ya COSAFA le go iponna phatlha kwa  Liking ya Ditshimega tsa Basadi ya CAF. O ne a lekana le motshwaradino yo o kwa godimo mo kgaisanong mme a tsena mo Setlhopheng sa Best XI sa Kgato ya Setlhopha mmogo le sa XI e e Gaisang ka kakaretso.

## Botshelo jwa gagwe
Motse wa gaabo Gamede ke Ixopo kwa Kwazulu-Natal. Ka 2024 o ne a aloga kwa Yunibesithing ya Kapa Bophirima ka Bachelo of Arts mo Bojanaleng.

## Tiro ya kholetšhe

### Yunibesiti ya Kapa Bophirima
Gamede o ne a tshamekela yunibesithi fa a ne a dira dithuto tsa gagwe tsa Bojanala.

Ka 2023 o ne a bidiwa Mofenyi wa Motshameki wa Ngwaga wa 2023 kwa yunibesithing.

O nositse dino di le tharo mo Liking ya Ditshimega ya Basadi ya COSAFA ya 2024 go thusa setlhopha go fenya sekgele sa sone sa ntlha le go iponna phatlha kwa Liking ya Ditshimega ya Basadi ya CAF. O ne a tlhophiwa mo XI e e Gaisang ya Liki ya Ditshimega tsa Basadi ya COSAFA ya 2024.

## Tiro ya setlhopha

### FC Nordsjælland
O saenetse setlhopha sa Elitedivisionen sa FC Nordsjælland ka 2024.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Motshameki wa pele wa Aforika Borwa wa dingwaga tse di ka fa tlase ga lesome le bosupa le wa boditšhabatšhaba wa ka fa tlase ga masome mabedi, o ne a akarediwa mo setlhopheng sa Aforika Borwa sa Sejana sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA sa 2019 le fa a ne a ise a ke a emele setlhopha sa bosetšhaba mo maemong a a kwa godimo mo nakong e e fetileng. Moithuti wa bojanala kwa Yunibesithing ya Kapa Bophirima, o ne a tshwanelwa ke go sutisa ditlhatlhobo tsa gagwe tsa ngwaga wa ntlha gore a kgone go tlhagelela kwa kgaisanong. O ne a tshameka lekgetlho la ntlha la boditšhabatšhaba mo motshamekong wa botsalano wa pele ga Sejana sa Lefatshe kgatlhanong le Norway ka Seetebosigo a thola malatsi a le mabedi 2019, a tsena jaaka moemedi mo go fenngweng ga Aforika Borwa ka tse supa go tse pedi.

## Ditlotla

* Sejana sa Ditšhaba sa Basadi sa Aforika: 2022, mofenyi wa bobedi: 2018
* Liki ya Ditshimega tsa Basadi ya COSAFA: 2024

### Ka bo ga gagwe

* Mofenyi wa Motshameki wa Ngwaga wa Yunibesithi ya Kapa Bophirima: 2023
* Liki ya Ditshimega tsa Basadi ya COSAFA: Monosi wa dino yo o kwa godimo wa 2024 (ba lekana ka dino di le tharo)

## Metswedi
Lindiwe Hendricks

**Lindiwe Benedicta Hendricks** (o o tshotsweng ka Phukwi a le masome mabedi le borobabogwe ngwaga wa 1957 kwa Vryburg, Kapa bokone), o a neng a itsege ka leina la **Lindiwe Ngwane** pele, ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa le leloko la palamente. O berekile e le tona wa metsi le dikgwa kwa lephateng la metsi le dikgwa go tswa ka Motsheganong a le masome mabedi le bobedi ngwaga wa 2006 go tsena Motsheganong a le lesome ngwaga wa 2009.

Pele o berekile e le tona wa ditswammung le kgothetso go tswa ka 2005 go tsena 2006, a nna tona wa dikgwebo le madirelo go tswa ka 1995 go tsena 2005. E ne e le mopati wa Ngwane & Ngwane Attorneys, ofisi ya molao e e kwa Durban, go tswa ka 1986 go tsena 1988, a nna mmuledi kwa kgotlatshekelong e tona go tswa ka 1995 go tsena 1999.

## Metswedi
Rediet Abebe

**Rediet Abebe** (Amharic: ረድኤት አበበ; o tshotswe  ka ngwaga 1991) ke moitsesaense wa dikhomputara wa Moethiopia yo o dirang ka di-algorithms le botlhale jwa maitirelo. Ke porofesa yo o thusang wa saense ya dikhomputara kwa Yunibesithing ya California, kwa Berkeley. Pele ga moo, e ne e le Junior Fellow kwa Harvard Society of Fellows.  

Dipatlisiso tsa ga Abebe di tlhabolola dipalo le dikhomputara tsa go sekaseka dipotso tse di amanang le go sa lekalekane le tshiamiso ya kabo.  O ne a nna motlhami-mmogo wa mekgatlho e e farologaneng ya dipatlisiso tsa Mechanism Design for Social Good (MD4SG) le Black in AI.

## Botshelo le thuto
Abebe o tshotswe  ka ngwaga wa 1991 kwa Addis Ababa, Ethiopia, mme a golela mo motseng oo. O ne a rutwa mo Kharikhulamong ya Bosetšhaba ya Ethiopia kwa Sekolong sa Nasaretha pele a fenya sekgele sa go ya Sekolong sa Boditšhabatšhaba sa Addis Ababa go ya kwa sekolong se segolo. 

Abebe o tsene kwa Harvard University koo a boneng Bachelor of Arts degree mo dipalong mme morago a nna le Master of Science degree mo dipalong tse di dirisiwang. Jaaka moithuti wa dikerii, o ne a kwala dipampiri tsa patlisiso ka dipalo, fisikisi, le boitekanelo jwa setšhaba. Fa a ne a le kwa Harvard, Abebe o ne a nna le seabe mo The Harvard Crimson jaaka mokwadi wa badiri, koo a neng a tsepamisitse mogopolo mo tsamaisong ya dikolo tsa botlhe tsa Cambridge (2009-2011).

Morago ga go fetsa kwa kholetšheng, o ne a ya kwa Yunibesithing ya Cambridge jaaka Governor William Shirley Scholar kwa Pembroke College. O weditse Karolo III ya Mathematics Tripos mme a bona Master of Advanced Studies mo dipalong tse di itshekileng ka fa tlase ga tlhokomelo ya Imre Leader.

Abebe o weditse dithuto tsa gagwe tsa bongaka mo thutong ya dikhomputara kwa Yunibesithing ya Cornell, koo a neng a gakololwa ke Jon Kleinberg. Thutopatlisiso ya gagwe e dirile seabe se se botlhokwa mo makaleng a le mantsi a saense ya dikhomputara, a amogela ACM SIGKDD Dissertation Award ya 2020 le tlotlo ya ACM SIGecom Dissertation Award. Ke ene mosadi wa ntlha wa motho-montsho go fetsa Ph.D. mo computer science mo hisetoring ya yunibesiti. 

## Metswedi
Victoria Kimani

**Victoria Kimani** (o tshotswe ka kgwedi ya Phukwi ele masome a mabedi le boferabobedi (28) ka ngwaga wa  1985)  ke moopedi wa kwa Kenya, mokwadi wa dipina, le motshameki yo pele a neng a saenetse kwa labeleng ya rekoto ya kwa Nigeria ya Chocolate City.   Album ya gagwe ya ntlha e ne ya gololwa ka ngwaga wa 2016. 

O tlhageletse mo filiming ya 7 Inch Curve. .

## Botshelo le Tiro
Botshelo le tiro Kimani o bolela gore o simolotse tiro ya gagwe ka go direla Mercy Myra. Ka ntlha ya go tsaya maeto a le mantsi, o ne a tlhopha go tlogela sekolo gore a tswelele ka tiro ya gagwe ya mmino. 

Pele ga go gololwa ga alebamo ya  ngwaga wa 2012 ya rapper wa kwa Russia Timati ya Swagg, ene le Kimani ba ne ba rekota pina e e bidiwang "Love to Love" (No9 mo lenaaneng la dipina).

Kwa bokhutlong jwa ngwaga wa 2012, o ne a nna moopedi wa ntlha wa mosadi go saenelwa ke letshwaokgwebo la mmino la Chocolate City, a golola pina ya gagwe ya ntlha ka fa tlase ga letshwaokgwebo, "Mtoto", ka kgwedi ya Mopitlwe ka ngwaga wa  2013. Bidio eno e dirilwe kwa Los Angeles.  

Fa gare ga ngwaga wa 2014 le ngwaga wa 2016, Kimani o ne a golola pina e le nngwe "Show", e e dirilweng ke moopedi le motlhami Tekno Miles le dipina tse dingwe tse di jaaka; "Vex"; "Two of Dem"; "Loving You"; le "Booty Bounce", e e nang le bataki ba Tanzania Diamond Platnumz le Ommy Dimpoz; ka ngwaga wa  2016, Kimani o ne a golola pina ya gagwe e ntšha "All the Way", e e nang le Khuli Chana.  

Ka di kgwedi ya  Motsheganong ele lesome le boraro (13) ka ngwaga wa  2015, Kimani le diopedi tse supa tsa basadi ba Aforika, Cobhams Asuquo le setlhopha sa badiri ba One Campaign ba ne ba kopana kwa Johannesburg go tlhama "Strong Girl". 11] Pina e na le baopedi Waje (Nigeria), Vanessa Mdee (Tanzania), Arielle T (Gabon), Gabriela (Mozambique), Yemi Alade (Nigeria), Selmor Mtukudzi (Zimbabwe), Judith Sephuma (South Africa), Blessing Nwafor (South Africa) le motshameki Omotola Jalade Ekeinde (Nigeria).[ 12]

Kimani o ne a golola alebamo ya Safari ka kgwedi ya Sedimonthole ngwaga wa 2017, e a neng a dira mmogo le bataki ba bangwe ba Seaforika: Sarkodie, Khuli Chana, Jesse Jagz, Phyno, le Ice Prince. 

Ka kgwedi ya Sedimonthole ka ngwaga wa 2017, mo potsolotsong ya radio le Adelle Onyango le Shaffie Weru, Kimani o ne a senola gore konteraka ya gagwe le Chocolate City e fedile, mme o ne a ikutlwa gore ke nako ya gore a nne moletsi yo o ikemetseng. 

## Dikgele le ditlhopho

## Metswedi
Tebogo Modise

**Tebogo Constance Modise** (o o tshotsweng ka Phukwi a le malatsi a robabongwe ngwaga wa 1969) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o a neng a emetse African National Congress (ANC) kwa khanseleng ya dikgaolo fa e sale ka Motsheganong 2019. Pele o berekile mo khanseleng ya Bokone Bophirima go tswa ka Ngwanatsele 2010 le Firikgong 2016, fa a ne a ithola marapo mo palamenteng ya kgaolo ya Bokone Bophirima go nna mmatoropo wa mmasepala wa Ratlou.

## Botshelo jwa a le mmotlana
Modise o tsholetswe kwa mmasepaleng wa Ratlou kwa e leng kgaolo ya Bokone Bophirima gompieno.

## Metswedi
Ontlametse Mochware

**Ontlametse Regina Mochware** (o o tshotsweng ka Seetebosigo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 1960) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekileng mo khanseleng ya Bokone Bophirima e le tona wa ngwao, botaki le ditso go tswa ka Motsheganong 2016 go tsena Motsheganong 2019. O ne a emetse palamente ya Bokone Bophirima go tswa ka Firikgong 2016 go tsena Motsheganong 2019.

Ke morutabana wa pele le mogokgo wa sekolo, Mochware e ne e le mmatoropo wa mmasepla wa Kagisano go tswa ka 2006 go tsena 2014. O en a ithola marapo a mmatoropo ka Motsheganong 2014 gore a tlhomamisiwe mo ofising ya palamente le khansele ya Bokone Bophirima ya ga Supra Mahumapelo. Le fa go ntse jalo, o ne a seka a emela ditlhopho tsa 2014, se se raya gore go thapiwa ga gagwe go ne go sa itshetlela go ya ka molao wa Aforika Borwa. O ne a ithola marapo mo maemong a gagwe a masha moragonyana fela a sena go tlhomamisiwa, morago a ya go bereka e le mogakolodi wa sepolotiki wa ga Mahumapelo go fitlhelela ka Firikgong 2016, fa a ne a tsena mo palamenteng semmuso.

## Botshelo jwa a le mmotlanna le pereko
Mochware o tshotswe ka Seetebosigo a le masome mabedi le motso nwgaga wa 1960 kwa motseng wa Gamanyai gaufi le Ganyesa kwa e leng kgaolo ya Bokone Bophirima gompieno. O na le dithuto tsa degree ya borutabana le bookamedi jwa dikgwebo. O simolotse go bereka e le morutabana ka ngwaga wa 1980 a nna mogokgo ka 1997. Go tswa ka 2000, o berekile ka nakwana e le mokhanselara wa kwa Bokone Bophirima, a emetse ANC.

Ka 2005, Mochware o ne a ithola marapo mo tirong ya gagwe ya bogokgo go bereka mo polotiking. Ngwaga o o latelang, o ne a tlhophiwa go nna mmatoropo wa Kagisano; o berekile mo ofising eo dingwaga di robabobedi; go tswa ka 2006 go tsena 2014. Ka nako ya gagwe e le mamtoropo, o ne a tlhatloga maemo mo ANC le mo lekgotleng la bomme la ANC mo kgaolong.

## Metswedi
Thandi Modise

**Thandi Ruth Modise** (o o tshotsweng ka Morule a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1959) ke mopolotiki wa Aforika Borwa o o berekileng e le tona wa tshireletso le masole a pele go tswa ka 2021 go tsena 2023. Pele o ne a le moeteledipele wa kgaolo ya Bokone Bophirima go tswa ka 2010 go tsena 2014, modulasetilo wa khansele ya dikgaolo go tswa ka 2014 go tsena 2019, le motsamaisa dipuisano tsa palamente go tswa ka 2019 go tsena 2021.

Modise o nnile leloko la African National Congress (ANC) fa e sale ka tsuologo ya 1976 ya Soweto, fa a ne a tswa mo sekolong go nna leloko la Umkhonto we Siswe (MK), lekgotla la ANC la batshabi. Ka 1978, o ne a boela Aforika Borwa e le lesole le le katisitsweng la MK go tswa ka 1980 go tsena 1988 o ne a tshwarwa mo molaong wa go batla go thankgola puso ka a ne a lweladitshwanelo kgatlhanong le puso ya tlhaolele.

O ne a tlhophiwa mo palamenteng ya Aforika Borwa ka ditlhopho tsa 1994 tsa ntlha tsa puso ya batho ka batho. Morago ga dingwaga di le lesome mo palamenteng, o ne a bereka e le motsamaisa dipuisano tsa palamente ya kgaolo ya Bokone Bophirima go tswa ka 2004 go tsena 2009 pele ga a nna moeteledipele ka 2010. O ne a boela kwa pusong ka Phatwe 2022, fa tautona Cyril Ramaphosa a mo tlhoma go tlhatlhama Nosiviwe Mapisa-Nqakula e le tona wa tshireletso.

Modise o nnile mo maemong a a farologaneng kwa ANC, a akaretsa e le mothusa tona wa lekgotla la basadi ba ANC go tswa ka 1993 go tsena 2003 ka fa tlase ga ga Winnie Madikizela-Mandela, le e le mothusa mokwaledi mogolo wa ANC go tswa ka 2007 go tsena 2012 ka fa tlase ga ga Jacob Zuma. O ne a tlhophilwe pele mo komiting ya ANC ka Morule 1994, a tlhophiwa gape sebaka sa dingwaga tse tlhano ka Morule 2022.

## Botshelo jwa a le mmotlana le go lwela ditshwanelo
Modise o tshotswe ka Morule a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1959 kwa Huhudi, motse setoropo o o gaufi le Vryburg kwa e leng kgaolo ya Bokone Bophirima gompieno. Rraagwe, Frans Modise, e ne e le mmereki wa seporo le leloko la African National Congress (ANC), e e neng ya seegelwa kwa thoko ke puso ya tlhaolele ngwaga morago ga Modise a sena go belegwa. E ne e le ngwana wa bofelo mo baneng ba le barataro.

Modise o tsene sekolo kwa Barolong High School go fitlhelela a tswa mo sekolong ka Phukwi 1976 ka dikgoberego tsa Soweto. Go gwanta ga baithuti go ne go le mashetla thata kwa Huhudi ka ntlha ya matshosetsi a gore motse o o o tlaa tsenngwa mo lefatsheng le le ikemetseng la Bophuthatswana. Morago, ka Phukwi, Modise le baithuti ba bangwe, ba ne ba tshabela kwa Botswana, ba kgabaganya molelwane ka maoto, ba nna bontlha jwa batshabi ba ANC.

## Metswedi
Refiloe Jane

**Refiloe Jane** (yo o tshotsweng ka Phatwe a le malatsi mane ka 1992) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa seporofešenale wa Aforika Borwa yo o tshamekang fa gare le mokapotene wa setlhopha sa bosetšhaba sa basadi sa Aforika Borwa. O tshamekela setlhopha sa liki ya basadi ya SAFA sa TS Galaxy Queens.

## Tiro ya setlhopha

### Canberra United
Go tloga ka Phatwe a le masome mabedi 2018 go fitlha ka 2019, Canberra United e ne ya itsise gore e saenne Jane mo Setlheng sa Liki ya W ya 2018–19. O ne a tsenelela setlhopha seno mmogo le Moaforika Borwa ka ene e bong Rhoda Mulaudzi; ke batshameki ba ntlha go tswa kwa Aforika Borwa go tshameka mo W-League.

### AC Milan
Morago ga go kgaogana le setlhopha sa Australia sa Canberra United ka Moranang 2019, Refiloe o ne a saenela setlhopha sa Italy sa Serie A sa Liki ya Basadi sa AC Milan ka tumalano ya ngwaga o le mongwe ka madi a a sa itsiweng.

### Sassuolo
Ka Phatwe 2022, o ne a tsenelela setlhopha sa Serie A sa Italy sa Sassuolo. Morago ga dipaka tse pedi kwa setlhopha, o ne a tsamaya ka selemo sa 2024, a batla kgwetlho e ntšha.

### TS Galaxy Queens
O boile morago ga go nna kwa thoko dikgwedi di le lesome ka ntlha ya kgobalo ka go saena le setlhopha sa liki ya basadi ya SAFA sa TS Galaxy Queens. Jane o ne a tshameka lekgetlho la ntlha ka Mopitlo a le lesome le botlhano 2025 mme a thusa go nosa ntlha ya ntlha mo phenyong ya tse pedi go lefela kgatlhanong le First Touch.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Jane o ne a emela Aforika Borwa kwa Diolimpiking tsa London tsa 2012. Ka Lwetse 2014, Jane o ne a bidiwa mo lenaaneng la dikgaisano tsa Basadi ba Aforika tsa 2014 kwa Namibia.

Jane o ne a bidiwa mo setlhopheng sa Aforika Borwa sa Diolimpiki tsa Selemo tsa 2016 mme o ne a tshameka motsotso mongwe le mongwe wa metshameko e meraro ya setlhopha ya ditlhopha. Ka Tlhakole 2019, Jane o ne a tlhagelela lekgetlho la bo lekgolo mo Aforika Borwa.

O ne a le mokapotene wa setlhopha sa bosetšhaba sa basadi sa Aforika Borwa kwa Sejaneng sa Ditšhaba sa Basadi sa Aforika kwa ba neng ba gapa sekgele sa bone sa ntlha sa kontinente le Sejana sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA sa 2023 kwa ba neng ba fitlha kwa maemong a bofelo a ba ba lesome le borataro. Jane o ne a tshameka metshameko e mebedi ya ntlha, mo tatlhegelong ya tse pedi go e le nngwe kgatlhanong le Sweden le maleka a tse pedi setlhopha kgatlhanong le Argentina, kwa a neng a tswa mo Lebaleng la Dunedin kwa New Zealand ka lepara  morago ga go thulana thata le motshamiki wa fa gare wa Argentina Florencia Bonsegundo. Aforika Borwa e ne ya tswelela go fenya Italy ka dino di le tharo go tse pedi kwantle ga ga Jane, mme ya tswela ntle mo ditlhopheng tsa bofelo tse di lesome le borataro ba fenngwa ka dino tse pedi go lefela ke Netherlands.

## Metswedi
Wendy Nelson (Mopolotiki)

**Wendy Joy Nelson** (o o tshotsweng ka Morule a le masome mabedi le botlhabo ngwaga wa 1962) ke mopolotiki wa Aforika Borwa go tswa kwa Bokone Bophirima. E ne e le tona wa madi,itsholelo le tlhabololo kgwebo go wa Bokone Bophirima go tswa ka 2015 go tsena 2018, le tona wa bojanala go tswa ka 2018 go tsena 2019. O ne a le leloko la palamente ya Bokone Bophirima wa ANC go tswa ka 2014 go tsena 2019. O berekile e le moeteledipele wa Bokone Bophirima wa nakwana ka 2018. E ne e le leloko la palamente go tswa ka 2009 go tsena 2014. Nelson o ne tsere karolo gape mo polotiking ya mmasepala wa kgaolo ya Kenneth Kaunda.

Nelson o ne tshwarelwa tsietso ka Phatwe 2019. O ne a fenya tsheko, moatlhodi wa Bokone Bophirima o ne a seka a mmona molato ope o a neng a o lebisitswe.

## Tiro ya gagwe mo sepolotiking
O berekile e le mokhanselara wa mmasepala wa Matlosana go tswa ka 1994 go tsena 2000. Ka nako eo, o ne a bereka e le leloko la mmasepala wa Kenneth Kaunda. O ne a tlhomiwa leloko la komiti ya ketelelo pele toropo morago ga ditlhopho tsa 2000 tsa mmasepala. Go tswa ka 2006 go tsena 2009, e ne e le motsamaisa dipuisano tsa mmasepala.

Nelsone ne e le leloko la palamente ya Aforika Borwa go tswa ka 2009 go tsena 2014. Ka nako ya gagwe e le mopalamente, o berekile e le motlhokomedi wa komiti ya COGTA.

Morago ga ditlhopho tsa 2014, Nelson o ne a nna leloko la palamente ya Bokone Bophirima. Moeteledipele Supra Mahumapelo o ne a mo tlhopha go nna mokhanselara wa madi, itsholelo le tlhabololo dikgwebo.

Moeteledipele Supra Maumapelo o ne a itsise ka Motsheganong a le malatsi a robabongwe gore o tla tsaya malatsi a boitapoloso a a faphegileng morago ga megwanto e e go neng go lwelwa gore a ntshiwe mo maemong. Nelson o ne a tlhomiwa moeteledipele wa nakwana. Go tlhomiwa ga gagwe go ne ga baka mekubukubu ka Nelson ka nako eo a ne a lebanwe ke magatwe a tsietso. Mahumapelo o ne a ithola marapo semmuso ka Motsheganong a le masome mabedi le boraro ngwaga wa 2018, Nelson a tswelela mo maemong a go tshwarelela go fitlhelela Job Mokgoro a tlhophiwa a bo a tlhomamisiwa. Nelson o ne a tlhophiwa kwa khanseleng e le mokhanselara wa bojanala, a bereka mo maemong ao go fitlhelela a tswa mo pusong ya khansele ka Motsheganong 2019.

Ka Phatwe 2019,Nelson le tlhogo wa lephata la botsogo la kgaolo, Thabo Lekalakala, ba ne ba tshwarelwa go tsietsa. Nelson o ne a na le seabe mo go thapiweng ga ga Lekalakala mo go neng go se ka fa tsamaisong. Go tshwarwa ga ga Nelson e ne e le lantlha tona wa puso a tshwarwa morago ga go tsenelela dikgang tsa kgaolo ga puso. Nelson le Dr. Lekalakala ba ne ba fenya tsheko eo. Kgotla tshekelo ya Bokone Bophirima e ne ya tsholola tsheko ya mokhanselara wa pele wa Bokone Bophirma Wendy Nelson le tlhogo ya lephata la botsogo wa pele Dr Andrew Lekalakala ya tsietso. Diphathi tsa kganetso di ne tsa supa fa di ituemeletse go tshwarwa ga bone. Moeteledipele wa Democratic Alliance wa dikgaolo, Joe McGluwa, o ne a re go tshwarwa mo, ke lemmenyana fela mo tshenyetso setshaba e e diragalang kwa Bokone Bophirima. Lekgotla la African Transformation Movement (ATM) le ne la amogela go tshwarwa mo.

## Metswedi
Mavis Owusu

**Mavis Owusu** (o tshotswe ka kgwedi  Sedimonthole ele supa(7) ka ngwga wa 2003) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa kwa Ghana yo o tshamekang jaaka motshameki wa kwa pele wa Saudi Women's Premier League club Al Hilal le setlhopha sa bosetšhaba sa Ghana.

## Tiro ya go tshameka
Ampem Darkoa Basadi 

Fa a ne a na le dingwaga di le lesome le botlhano (15), Owusu o ne a setse a tshamekela Ampem Darkoa Ladies mme o ne a tshamekela setlhopha seo go fitlha ka ngwaga wa  2023. O ne a tshameka karolo e kgolo mo go atlegiseng Ampem Darkoa. a fitlha kwa makgaolakgannyeng a Kgaisano e e Kgethegileng ya Basadi ya Ghana. fa thoko ga ba le babedi ba kwa Ghana ba Malta Guinness ba ba neng ba fenya mo kgaisanong ya basadi ya maemo a a kwa godimo jaaka Ampem ba ne ba tlotlomadiwa jaaka bommampodi ka dipaka tse pedi tse di latelanang.  O ne a dira dipholo di le tharo mo Ampem e e fetsang mo maemong a bobedi mo 2022 CAF Women's Champions League WAFU Zone B Qualifiers.

Al Hilal 

Ka kgwedi ya Phalane 2023, Owusu o ne a saena le Al Hilal ya Saudi. Ka di kgwedi ya Phalane ele lesome le borarao (13) 2023, Owusu o ne a simolola go tshameka mo Al Hilal jaaka motshameki wa ntlha mo motshamekong o o neng o se na maduo kgatlhanong le Al Qadsiah. Ka di 4 Ngwanatsele 2023, o ne a tsenya bolo ya gagwe ya ntlha mo go fenngweng ga Al-Riyadh ka 4-0. 

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Owusu e ne e le karolo ya setlhopha sa bosetshaba sa kgwele ya dinao sa Ghana sa basadi ba ba ka fa tlase ga dingwaga di le lesome le bosupa (17) sa FIFA U-17 Women's World Cup ya 2018 kwa Uruguay.  

Ngwaga morago ga moo, a le dingwaga di le lesome le borataro (16), Owusu o ne a bidiwa lekgetlo la ntlha go tla go tshameka mo setlhopheng sa bosetšhaba sa bagodi sa ngwaga wa 2019 WAFU Zone B Women's Cup kwa Ivory Coast. Ka kgwedi ya  Motsheganong ele lesome(10) ka ngwaga wa  2019, o ne a tsenya bolo ya gagwe ya ntlha ya boditšhabatšhaba kgatlhanong le Togo. 

## Ditlotla
Ampem Darkoa

Women Ghana Women's Premier League: 2021-22, 2022-23 

CAF Women's Champions League WAFU Zone B Qualifiers: 2023

## Metswedi
Boitumelo Tshwene

**Boitumelo Shadrack Tshwene** (o o tlhokafetseng ka Phalane a le lesome le motso ngwaga wa 2015) e ne e le mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o a neng a emetse African National Congress (ANC) kwa palamenteng ya kgaolo ya Bokone Bophirima. O berekile gape mo khanseleng ya Bokone Bophirima ka fa tlase ga baeteledipele Maureen Modiselle le Thandi Modise go tswa ka Motsheganong 2009 go tsena Motsheganong 2012.

## Botshelo jwa a le mmotlana
Tshwene o tshotswe ka 1959 kgotsa 1960, pele e ne e le morutabana ka tiro.

## Metswedi
Adejoké Bakare

**Adejoké "Joké" Bakare** ke moapei wa kwa Boritane yo a bonetsweng kwa Nigeria yo a itsegeng ka dijo tsa Afrika Bophirima. Ka  ngwaga wa 2024, o ne a nna mosadi wa ntlha wa motho montsho kwa United Kingdom go abelwa naledi ya Michelin. Moragonyana mo go one ngwaga oo, o ne a tlhophiwa go nna Moapei wa ngwaga kwa National Restaurant Awards.

## Histori
Botshelo jwa gagwe jwa pele

Bakare o bonetswe le go golela kwa Kaduna, Nigeria. Mmaagwe o tswa mo lotsong lwa Ba-Igbo mme rraagwe ke Mo-Yoruba, mme o goletse kwa karolong e e kwa bokone ya Nigeria; e e mo tlhagisitseng mo ditsong tse di farologaneng fa a ntse a gola.  Fa a ntse a ithutela dithuto tsa biomedical sciences kwa [Ahamadu Bello University, Zaria, Kaduna state], o ne a itshedisa ka go tsamaisa kariki ya ditlhapi le ditšhipisi. 

Ka ngwaga wa 1999, o ne a fudugela kwa United Kingdom go ya go ithuta. Fa a ntse a dira mo mefameng e e farologaneng go akaretsa tsamaiso ya thoto, Bakare o ne a tswelela ka kgatlhego le lorato lwa gagwe lwa go apaya. E ne e le moapei yo o ithutileng ka boena, o ne a tsamaisa teraka ya dijo tsa mo mmileng kwa ntle ga kereke ya gagwe, mme moragonyana a nna moamogedi wa dikolo tsa dijo tsa maitseboa, a abelana kgatlhego ya gagwe ka dijo tsa kwa bophirima jwa Afrika  

Ka ngwaga wa 2019, ditsala tsa gagwe di ne tsa mo rotloetsa go tsenela kgaisano ya go apaya ya Brixton Kitchen, kwa sekgele se segolo e neng e le lebenkele la dikgwedi di le tharo kwa Brixton Village. O ne a gakgamala fa Bakare a fenya kgaisano mo setlhopheng sa batho ba ba sa itshepang. 

Chishuru ka kgwedi ya  Lwetse 2020, Bakare o ne a bula Chishuru, lebenkele la pop-up kwa Brixton, Lontone e e itsegeng ka dijo tsa segompieno tsa Afrika Bophirima. [1] Ka ngwaga wa 2022, Chishuru e ne ya bidiwa London's Best Restaurant ke Time Out Magazine. 11] 

Chishuru o ne a tla tlhagelela mo mafelong a mangwe a le mmalwa a a neng a tla tlhagelela go ralala Lontone, pele a gola go feta lefelo la bone la Brixton. Ka kgwedi ya Lwetse ka ngwaga wa  2023, Bakare le Chishuru ba ne ba nna kwa Fitzrovia.[ Ka Ngwanatsele 2023, tshekatsheko e e siameng ya tshekatsheko ya dijo Charlotte Ivers ya Chishuru e tlisitse tlhokomelo e e okeditsweng kwa resetšhurenteng. 12] 

Ka  kgwedi ya  Tlhakole e tlhola malatsi a le matlhano(5) ka ngwaga wa 2024, Chishuru le chef Bakare ba ne ba abelwa naledi ya Michelin. 13] Ka go amogelwa, Bakare o ne a nna mosadi wa ntlha wa motho montsho mo United Kingdom go nna moapei wa naledi ya Michelin.[ O ne a nna mosadi wa bobedi wa motho montsho mo lefatsheng go abelwa naledi ya Michelin morago ga Georgiana Viou wa kwa Fora, yo o neng a abelwa naledi ya Michelin ka  ngwga wa 2023.

Ka kgwedi ya Seetebosigo ka ngwaga wa 2024, Bakare o ne a bidiwa "Chef of the Year" kwa National Restaurant Awards ya Time Out..

## Metswedi
Jessica Motaung

**Jessica Kaizer Motaung** (o tshotswe ka kgwedi ya  Phatwe ele masome amabedi le boraro(23) ka ngwaga wa  1973) ke motho wa mo sesupaditswantsho wa Aforika Borwa, motsamaisi wa metshameko, le mofenyi wa kgaisano ya bontle.

## Tiro
Motaung o ne a tlhophiwa go nna motsamaisi wa papatso wa Kaizer Chiefs Football Club ka ngwaga wa 2003.

Ka ngwaga wa 2023 o ne a tlhophiwa go nna motlatsa-moporesidente wa CAF African Clubs Association (ACA). 

Ka ngwaga wa 2025 o ne a tlhophiwa go nna leloko la FIFA Men's Football Stakeholders Committee. 

## Botshelo jwa gagwe
Motaung o belegwe ke mogokgo wa kgwele ya dinao Kaizer Motaung le mosadi wa gagwe Valeta (née Julegka) kwa Johannesburg mme ke ngwana wa boraro mo baneng ba le batlhano.  Jessica Motaung o na le bomonnawe ba le bararo Thabo (1969 - 2012), Bobby (yo o tshotswe ka ngwaga wa  1970), Kaizer Jnr (yo o tshotswe ka  ngwaga wa 1981), le kgaitsadie yo mmotlana Kemiso (yo o tshotswe ka ngwaga wa 1979).

## Mmabontle
**Mohumagadi Gauteng** 

O ne a fenya serwalo sa Miss Gauteng  ka ngwaga wa 1997.

**Mohumagadi Afrika Borwa** 

Motaung e ne e le kgarebe ya ntlha ya mmampodi wa Miss South Africa 1997 Kerishnie Naicker. Ka ntlha ya fa Naicker a ne a sa kgone go tsenela kgaisano ya Miss World, o ne a tlhophiwa go emela Afrika Borwa kwa Miss World 1997. 

**Mohumagadi wa Lefatshe**

O ne a tlhophiwa go nna kgosigadi ya bobedi ya Miss World 1997 e bong Diana Hayden wa kwa India. O ne a fenya leina la Miss World Africa 1997.

## Kgwele ya Dinao
Ka ngwaga wa 1998 e ne e le motshwaramegolo wa Speak Out, lenaneo la dikgang la dipatlisiso le le dirilweng ke South African Broadcasting Corporation.

## Dietsele/Dimpho

* Miss World 1997: Second Princess

* Miss South Africa 1997: First Princess
* Miss Gauteng 1997
* Women's Day Awards, seven most influential women in South Africa. (2014)
* Top Ten, South Africa's most influential women (2015)

* Honoured by Protea Glen Secondary School as one of South Africa's most influential women (2020)

## Metswedi
Regina Mogolola

**Regina Keresi Mogolola** (yo o tshotsweng ka kgwedi ya Moranang ele lesome le bosupa (17) ka ngwaga wa 1993) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa mo Afrika Borwa yo o tshamekang jaaka motshameki wa mo gare wa SAFA Women's League club JVW F.C. le mo setlhopheng sa bosetšhaba sa basadi sa Afrika Borwa.

O ne a fenya CAF Women's Champions League le Mamelodi Sundowns. 

## Tiro ya Tsa Metshameko
**Basadi ba Sundowns**

Mogolola o fentse CAF Women's Champions League le Mamelodi Sundowns Ladies. O ne gape a fenya SAFA Women's League le setlhopha seo.  

**JVW** 

Mogolola joined JVW at the start of the 2025 season.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
E ne e le karolo ya setlhopha sa bagodi kwa COSAFA Women's Championship ya 2017.

Mogolola e ne e le karolo ya setlhopha se se godileng se se neng sa tla mo maemong a bone kwa Sejaneng sa Ditšhaba sa Basadi sa Afrika sa ngwaga wa 2024 kwa Morocco. 

## Ditlotla

* CAF Women's Champions League: 2021, 2023
* SAFA Women's League: 2021, 2022, 2023, 2024

## Metswedi
Korra Obidi

**Anita Chukwumfumnaya Obidi** (o tshotswe ka  kgwedi ya Seetebosigo ele masome amabedi le boraro(23) ka ngwaga wa  1991), yo o itsegeng jaaka Korra Obidi, ke moopedi wa kwa Nigeria, mokwadi wa dipina, motantshi le mmotlelara. 

## Botshelo le thuto
Obidi o tswa kwa Igbuzo (Ibusa) kwa Delta State, South-South Nigeria. O tsholetswe mo lelapeng la basetsana ba le bararo le mosimane. Mmaagwe o tlhokafetse. O godiseditswe mo lelapeng la Sekeresete le le neng le tseneletse thata mo bodumeding le le neng le tseneletse thata mo Bodireding jwa Botshelo jwa Sekeresete jo bo Boteng, jo bo dirileng gore a fitlheletse lorato lwa gagwe lwa go bina mo batsading ba gagwe fa a ntse a gola. 

## Tiro
**Go bina**

O ne a tlhophiwa ke AFRIMMA go nna Mmatantshi yo o gaisang ka ngwaga wa  2017. O ne a tshameka ka dipina tsa gagwe ka ngwaga wa  2017/2018 kwa  Basketball Africa League. O ne a le mo kgaisanong ya ngwaga wa 2019 ya American talent show So You Think You Can Dance fa a ne a le moimana thata.O simolotse tiro ya gagwe ya go bina ka ngwaga wa 2007, a tlhagelela mo pineng ya rapper wa mosadi wa Nigeria Sasha P. 

**Tsa kgaso** 

Obidi e ne e le naledi ya bana mo difiliming tsa kwa Nigeria tsa Nollywood kwa bokhutlong jwa dingwaga tsa bo 2000. Morago ga go khutla, o ne a boa gape ka ngwaga wa 2022 jaaka mongwe wa batshameki ba ba neng ba tshameka mo filiming ya Nollywood, What If. Filimi e ne gape e na le Alexx Ekubo, Bolanle Ninalowo, Mercy Ima Macjoe le Patience Ozokwor. O ne gape a tlhagelela mo thelebišeneng ya Another Ordinary Day; The Flatmates; Lumba Boys mmogo le Francis Duru; le mo filiming ya Saro, the musical. 11] 

**Go gata Mmabontle** 

O kile a tsamaya mo tseleng ya diaparo kwa Port Harcourt International Fashion Week le kwa GTBank Fashion Week. O ne gape a tsenela kgaisano ya Miss Global kwa Nigeria kwa a neng a tlotlomadiwa jaaka Miss Congeniality. E ne e le mosadi yo motona mo bidiong ya mmino wa setlhopha sa Amerika sa Black Eyed Peas, e e nang le setlhogo sa Wings mmogo le sa baopedi ba kwa Nigeria ba Tekno le Orezi's Whine For Daddy..  

**Mmino**

Obidi o ne a golola pina ya gagwe ya ntlha ka ngwaga wa 2015 e e bidiwang Man Like You. Bidio eno e ne ya tsamaisiwa ke Paul Gambit.O ne gape a golola pina e e bidiwang Kilibe e e nang le Mz Kiss, mme morago a golola Vibration e e nang le Victoria Kimani.O ne a golola dialebamo tse pedi tsa mmino e leng Woman Power Series (2016) le Sounds From The Throne Room (2019).

## Botshelo jwa gagwe
Obidi o ne a nyalwa ke Dr. Justin Dean ka kgwedi ya Sedimonthole ka ngwaga wa 2017 mme ba na le bana ba le babedi mmogo. Balekane ba ga jaana ba tlhalane.  O ne a bolela gore botsogo jwa gagwe jwa tlhaloganyo ke lengwe la mabaka a a dirileng gore a tlogele lenyalo la gagwe.Monna wa gagwe wa pele o ne a mo latofatsa ka gore ga a mo tshepe.O nna kwa United States. 

## Metswedi