open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fanele Ntuli

**Fanele Ntuli** (o tshotswe ka letsatsi la bosupa ka Mopitlo 1991), ke modiragatsi wa Aforika Borwa, mogasi wa thelebišene le modiri wa YouTube. O itsege thata ka dikarolo tsa gagwe mo difiliming tsa thelebišene tsa *Uzalo* le *Durban Gen*.

## Botshelo jwa gagwe
O tsene kwa Sekolong se Segolo sa Basetsana sa Durban ka 2003 mme a dira materiki ka 2008. Mme ka 2013, o ne a bona Setlankana se se Kwa Godimo sa dithuto tsa Drama go tswa kwa Kholetšheng ya Oaksfields.

## Tiro
Mo botshelong jwa gagwe kwa Oaksfields College, o ne a diragatsa mo ditlhagisong tsa bobogelo tse di jaaka; *In Love With Shakespeare* ka seabe sa "Mohumagadi Mac Beth", mo *The Story of Jane Doe* jaaka "Mooki Coco" le mo *Imagine* jaaka "Michelle, mmamaasalamose". Ka 2015, o ile a iponatsa lantlha mo thelebisheneng ka karolo e nnye ya "School girl" mo soapie ya *Isibaya*. Mme ka 2016, o ne a tsenelela motseletsele wa *[[Uzalo]]* go tshameka karolo ya "Mandisa". Morago ga katlego eo, o ne a kopanela le batshameki ba ka metlha ba e.tv. drama ya kalafi ya thelebišene ya *[[Durban Gen]]*, moo a tshamekang karolo ya "Ngaka Thandekile Zondo". Jaanong o tshameka karolo ya "Nomaswazi Magwaza" mo motseletseleng wa Uzalo morago ga go tshameka karolo ya "Mandisa" ka 2016.

## Metswedi
Emile Short

**Emile Francis Short** ke moatlhodi wa kwa Ghana,gape e le moithuti le molaodi wa ntlha wa ditshwanelo tsa setho le tshiamiso kwa Ghana.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Short o tshotswe ka Tlhakole a le malatsi a marataro ngwaga wa 1943, kwa Cape Coast,Gold Coast. E le ngwana wa ga Joseph Short, mmueledi wa kwa Sierra Leone le Wilhelmina Short, o a neng a fana ka Smith pele, motho wa lotso lwa Fante o bontlha jwa lotso lwa gagwe e leng lwa Sierra Leone ka rraagwemogolo mo lotlhakoreng lwa ga rraagwe, Francis Smith (moatlhodi), moatlhodi wa kgotlatshekelo kgolo ya Gold Coast. O simolotse sekolo se sebotlana kwa Jubilee School, kwa Cape Coast. Fa a le dingwaga di le lesome le bobedi, o ne a kwadisiwa kwa St Augustine's College kwa Cape Coast go dira setlankana sa O Level le A Level. Fa a fetsa sekolo se segolwane, Short o ne a ya go tsweledisa kwa University of London, kwa a ithutetseng LLB ya molao. O simolotse go bereka kwa England ka 1966 morago ga go ithutela setlankana sa Barrister at Law kwa Lincoln's Inn. O ne a aloga ka Master's degree wa molao go tswa kwa London School of Economics and Political Science. A simolola go bereka mo go tsa molao kwa Ghana ka 1973, morago ga go ithutela molao wa ngwao kwa Ghana School of Law. O na gale le doctorate ya tlotla go tswa kwa Northwestern University kwa Illinois.

## Tsa Pereko
Short o simolotse tiro ya semolao kwa Sierra Leone, kwa a thapilweng e le mmueledi wa lefatshe ka 1968 morago ga go ruta ka nakwana kwa Middlesex Polytechnic kwa London,United Kingdom. O simolotse tiro ya molao kwa Ghana ka 1974 kwa Max-Idam Chambers kwa Cape Coast. O rutile kwa sekolong sa University of Cape Coast kwa kgaolong e e kwa legareng la Ghana, a bereka gape e le mogakolodi wa United Nations Development Programme, le mokwaledi wa mafatshe a selekane kwa London, le kwa Carter Center kwa United States.

O ne a tlhomiwa molaodi wa ditshwanelo le tshiamiso kwa Ghana kwa tshimologong ya palamente ya bone ka 1993, ka tautona Jerry Rawlings.

Ka 2004, o ne a tsaya malatsi a boikhutso a go sa buiwang gore a fela leng, mo maemong a gagwe kwa CHRAJ go nna moatlhodi wa United Nations International Criminal Tribunal for Rwanda kwa Arusha Tanzania morago ga a sena go tlhophiwa mo maemong ao ke United Nations General Assembly. Se ke ka nako ya go atlholelwa melato ya ntwa kwa Rwanda. O ne a boela maemo a gagwe kwa CHRAJ ka Phatwe 2009. O ne a ithola marapo ka Morule 2010.

Short o nnile mogakolodi gape mo molaong wa mafatshefatshe, ditshwanelo tsa setho le tshiamiso mo makgethong a le mantsi.

## Metswedi
Anna Bossman

**Anna Bossman** (o o tshotsweng ka Morule a rogwa ngwaga wa 1957) ke molweladitshwanelo tsa setho wa kwa Ghana. Pele e ne e le mookamedi wa lephata le le kgatlhanong le tshenyetso setshabaa Afeican Devopment Bank. Ka 2017, o ne a tlhomiwa moemedi wa Ghana lwa France.

## Thuto
O tsholetswe kwa Kumasi,Ghana, e le ngwana wa ga Dr Jonathan Emmanuel Bossman,moemedi wa Ghana kwa United Nations kwa Geneva wa pele, le Alice  Decker. Anna Bossman o tsene sekolo kwa Cape Coast sa Holy Child School, a tswelela kwa Achimota school. O alogile kwa University of Ghana ka dithuto tsa molao le polotiki ka 1989, a simolola go diragatsa molao kwa Ghana ngwaga oo.

## Tse pereko
Morago ga go bereka e lr mothusa mmueledimogolo wa lefatshe kwa lephateng la tshiamiso la Ghana,Bossman o ne a ya go ipereka, mo dingwageng di le masome mabedi le botlhano o ne a bereka mo mohameng wa lookwane le gase le kgothetso, a bereka le dikompone tsa mafatshefatshe di akaretsa Tenneco kwa Gabon (kwa a neng a le mosadi wa ntlha go nna mokwaledi mogolo wa dikompone tsa petroleum tsa Gabon tse di neng di ikopantse), Congo, Ivory Coast, Angola le kwa Ghana, kwa e rileng ka 1996 a neng a tlhama kompone ya Bossman Consultancy Limited go ema nokeng mehama ya metlakase le kgothetso, metheo ya mafatshefatshe ga mmogo le dikompone tse di ikemetseng le babeeletsi ba dikgwebo.

O ne a le mothusa molaodi wa komiti ya ditshwanelo tsa setho le tshiamiso (CHRAJ) go tswa ka 2002 go tsena 2010, kwa a neng a thapiwa e le motshwarelela molaodi.

Ka Phukwi 2011, o ne a thapiwa ke African Development Bank go nna mookamedi wa lephata le le kgatlhanong le tshenyetso setshaba, maikarabelo a gagwe e le go netefatsa gore go a sekasikiwa ka tshenyo, tshenyetso setshaba le tshiamololo nngwe le nngwe.

### Tiro ya boemedi
Ka Seetebosigo 2017, o ne a thapiwa go nna moemedi wa Ghana kwa France, a kaela tautona wa France Emmanuel Macron ka Phatwe a le lesome le boraro ngwaga wa 2017 makwalo a a tlhomamisang se a leng sone. O ne a nna moemedi wa Ghana kwa Portugal, le moemedi wa sennela ruri wa lefatshe la gagwe kwa UNESCO.

## Botshelo jwa gagwe
Pele o ne a nyetswe ke ntlhopheng wa bo tonakgolo wa Burkina Faso Pierre-Claver Damiba; ba ne ba na le ngwana wa mosetsana.

## Dietsele tse di tlhophilweng
2008- Seetsele sa Ghana sa bomme ba ba atlegileng mo ditshwanelong tsa setho le molao (Ghana National Honorary Awards of Fame)

## Metswedi
Kwesi Ahwoi

**Kwesi Ahwoi** (o o tshotsweng ka Ngwanatsele a le lesome le bosupa ngwaga wa 1946) ke tona wa pele wa legae kwa Ghana. Ka 2015, o ne a nna moemedi wa ntlha wa Ghana kwa Comoros, o berekile gape e le moemedi wa Ghana kwa mafatsheng a mangwe a le mane; Lesotho, Mauritius, Seychelles le Swaziland.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Kwesi Ahwoi o tsene sekolo kwa Prempeh College kwa Kumasi kwa a alogileng ka GCE Ordinary Level ka 1965. 

## Metswedi
Regina Abelt

**Regina Abet** (o o tshotsweng ka Motsheganong a le lesome le bobedi ngwaga wa 1954) ke mohumagadi wa kwa Ethiopia wa pele wa lotso lwa German. O nnile mohumagadi go tswa ka Phatw a le masome mabedi le bobedi ngwaga wa 1995 go tsena Phalane a robabobedi ngwaga wa 2001.

## Tse di diragetseng pele
Abelt o tsholetswe kwa Germany. O berekile e le wa thuso ya potlako kwa Rwanda go tswa ka 1979 go tsena 1983. Abelt e ne e le mongwe wa baoki ba mafatshe a sele ba ba neng ba berekela kwa kgaolong ya Oromia kwa a neng a kopana le monna wa gagwe Dr. Negasso Gidada teng, o le ene e neng e le moithuti kwa Goethe University Frankfurt. Le ntswa a ne le teseletso ya Germany, Regina o ne a nna mohumagadi wa Ethiopia ka a ne a nyetswe ke tautona wa nako eo Dr. Negasso.

## Metswedi
William Kwasi Aboah

**William Kwasi Aboah** (o o tshotsweng ka Seetebosigo a le malatsi a mane ngwaga wa 1939 a  tlhokafala ka Phatwe 2017) e ne e le mmueledi le mopolotiki wa kwa Ghana. E ne e le tona wa sepodisi gape e le tona wa legae kwa Ghana.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Aboah o tshotswe ka Seetebosigo a le malatsi a mane ngwaga wa 1939. O tsene sekolo sa Larteh Presby ka dingwaga tsa 1951 go tsena 1954. O tsene sekolo sa katiso ya sepodise, a pasa go nna constable. Fa a bereka, o ne a dira dithuto tse dinwe kwa Acrra Workers College ka dingwaga tsa 1965 go tsena 1970. O tse ne kwa Police College ka 1977, a nna mothusa mookamedi wa mapodise. O ithutetse molao kwa University of Ghana ka dingwaga tsa 1978 go tsena 1981, a aloga ka LL.B. O ne a ya go tsweledisa dithuto kwa Ghana School of Law. O ne a dira masters degree kwa University College London.

## Tiro
Aboah o simolotse go bereka e le lepodisi le lebotlana. Morago o ne a ya go bereka e le detective constable. O ne a tlhatloga mo maemong a ya go nna inspector wa lepodisi, a bereka mo lephateng la tshekatsheko. O nnile mo maemong a a farologaneng mo sepodising sa Ghana, a nna molaodi wa sepodisi sa kgaolo ya Ashanti. O ne a ya go berekela kwa melelwaneng kwa a neng a le moeteledipele. O ne a nna mookamedi wa CID ka Phatwe 1999.

Aboah o ne a thapiwa ke tautona John Atta Mills go nna tona wa legae morago ga tswakanyo ya matona ka Firkgong 2012, o ne a tlhatlhamiwa ke Kwesi Ahwoi ka Tlhakole 2013.

## Tlotla
O ne a fiwa tlotla ya Sword of Honour ke tautona go bo a nnile ofisara o o gaisitseng ka 1977.

## Metswedi
Sthandwa Nzuza

**Sthandwa Nzuza** (o tshotswe ka letsatsi la boferabongwe la ga Tlhakole 1987), ke modiragatsi wa Aforika Borwa le mogasi wa seromamowa. O itsege thata ka dikarolo tse a di tshamekang mo difiliming tsa thelebišene jaaka; *Imbeleko*, *Uzalo* le *Ifalakhe, Durban Gen* le *Amalanga Awafani.*

## Botshelo jwa gagwe
Nzuza o tshotswe Tlhakole a ferabongwe ka 1984 kwa motsesetoropong wa Inanda kwa KwaZulu-Natal, Aforika Borwa. O weditse dithuto tsa gagwe tsa sekolo se segolwane ka 2002 kwa Kholetšheng ya Cambridge.

O nyetswe ke Philani Gama, moruti wa Durban e sale ka 2017. Ka 2020, o ne a tlhatlhela kgetse kgatlhanong le monna yo go bolelwang fa a ne a mo latofatsa ka go mo tlhasela.

## Tiro
Ka 2014, o ne a tlhagelela jaaka moeng yo o tlhageletseng mo thulaganyong ya dipuisano tsa mmino ya SABC1 ya *Zaziwa*. Ka 2017 o ne a tshameka mo filiming ya thelebišene ya Mzansi Magic ya *Imbeleko*. Ka 2019, o ne a tlhagelela mo difiliming tse pedi tsa thelebišene: *friendship*, le motseletsele wa drama tsa Mzansi Magic *eHostela* tse di nang le dikarolo tse di ipoeletsang. Ka 2017, o ne a tshameka karolo e e ipoeletsang ya "Innocentia" mo filiming ya SABC1 ya *Uzalo.* Seabe seno se ne sa ratwa thata mme o ne a tswelela go tshameka seabe se mo dipakeng tsa boraro le tsa bone. Morago ga katlego eo, Sthandwa o ne a dira karolo ya gagwe ya ntlha ya go etelela pele mo thelebišeneng jaaka "Nomvula" mo motseletseleng wa drama ya Mzansi Magic ya *Ifalakhe* ka 2019.

Ntle le dikarolo tseo tse di eteletseng pele, o ne gape a dira karolo ya moeng mo motseletseleng wa thelebišene le mo difiliming tsa sitcom tse di jaaka; *Mtunzini.com*, *My Perfect Family* le *Single Galz*. Ka 2020, o ne a tsenelela motseletsele wa difilimi wa *Durban Gen* ka seabe sa "Ngaka Zandile Mkhize".

Kwa ntle ga go diragatsa, gape ke mogasi yo o direlang seteišene sa seromamowa sa "Ukhozi FM".

## Bodiragatsi

## Metswedi
Zinash Tayachew

**Zinash Tayachew** (o o tshotsweng ka Firikgong a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1978) ke mopolotiki wa kwa Ethiopia, mopelotlhomogi le moopedi wa dipina tsa SeKeresete. Ke mosadi wa ga tonakgolo wa Ethiopia Abiy Ahmed le mohumagadi wa bone wa Ethiopia. Zinash ke moKeresete, o opela kwa kerekeng.

## Botshelo le Pereko
Zinash Tayachew o tshotswe ka Firikgong a le lesome le boraro ngwaga wa 1978, kwa toropong ya Gondar. Fa a aloga kwa Fasiledes Secondary School kwa Gonda, Zinash Tayachew o ne a ya go nna lesole, kwa a neng a kopana le monna wa gagwe Abiy Ahmed Ali, o e leng tonakgolo wa Ethiopia. Pele ga a nna mo maemong a, o ne a nna le barwadia bone ba bararo kwa Denver, Colorado.

Zinash le Abiy ba na le bana ba basetsana ba le bararo, Deborah, Rakeb le Amen. Bobedi boo ba ne ba amogela ngwana wa mosimane a le dingwaga di le tlhano Million Abiy ka Phatwe 2018 go mo godisa e le ngwana wa bone.

## Metswedi
Lucy Kibaki

**Lucy Muthoni Kibaki** (o o tshotsweng ka Firikgong a le lesome le boraro ngwaga wa 1936 - a tlhokafala ka Moranang a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2016) e ne e le mosadi wa ga tautona wa pele wa Kenya Mwai Kibaki, e le mohumagadi wa boraro wa Kenya go tswa ka 2002 go tsena 2013.

## Botshelo jwa gagwe
Lucy Muthoni o tshotswe ka 1936. Batsadi ba gagwe e ne e le Rev. John Kagai, moruti wa kereke ya Presbyteria le Rose Nyachomba, kwa Mukurwe-ini kwa Kenya. O tsene sekolo kwa Alliance Girls High School,  a ya go ithutela borutabana, a bereka pele kwa Kamwenja Teachers College le kwa Kiambu, kwa a neng a tlhatlosiwa maemo go nna mogokgo.

O kopane le Emilio Mwai Kibaki ka 1959. Morago ga go raatna dingwaga di le pedi, ba ne ba nyalana ka 1961, Lucy a tlogela tiro ya borutabana ka 1963. Ba ne ba na le bana ba le bane.

Lucy o tlhokafetse ka Moranang a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2016 kwa sepateleng sa Bupa Cromwell kwa London, morago ga go robadiwa ka nakwana kwa sepateleng sa nairobi ka go nna le botlhoko mo makgwafong. O ne a le dingwaga di le masome a robabobedi.

## Tiro ya boutlwelobotlhoko
Lucy Kibaki o ne a na le seabe mo mananenong a go lwantsha HIV/AIDS. E ne e le modulasetilo wa lekgotla la bahumagadi ba Aforika ba ba masome mane kgatlhanong le HIV/AIDS. Lucy Kibaki o ne a itsege ka go ema nokeng ba ba sa itsholelang le ba ba nang le bogole.

Lucy e ne e le leloko la pele la Kenya Girl Guides.

## Metswedi
Siyasanga Papu

**Siyasanga Catherine Papu** (o tshotswe Phukwi a le lesome le bone 1986), ke modiragatsi wa Aforika Borwa, mogwebi, seopedi le motaki wa ditshwantsho. O itsege thata ka dikarolo tse a di tshamekang mo difiliming tsa thelebišene jaaka; *Hillside*, *The Herd* le *Gomora*.

## Botshelo jwa gagwe
Siyasanga Papu o tshotswe ka la bo 14 Phukwi 1986 kwa Pretoria, Gauteng, Aforika Borwa.[3] O weditse sekolo se segolo kwa Hoerskool Elandspoort, e e kwa Danville, kwa bophirima jwa Pretoria go tloga ka 2000 go fitlha ka 2004. Mme ka 2005, o ne a ikwadisetsa go dira difilimi kwa Damelin.

## Tiro
Pele ga thelebišene, o ne a tlhagelela thata mo seraleng sa bobogelo kwa a neng a etela dinaga di sele le mo lefelong la gaeno fa e sale ka 2005.[4] Ka 2007, o ne a diragatsa mo terameng ya Speak Out e e neng ya tshwarelwa kwa hoteleng ya Sheraton. Ka 2008, o ne a diragatsa mo terameng ya bobogelo ya Ag Man Nee Man e e dirilweng ka Letsatsi la Lefatshe la Aids. Morago ga moo o ne a kopanela le motshameko wa mmino wa bobogelo, Jock of the Bushveld ka 2010 mme a tshameka karolo ya "kubu e e tsalang".

Ka 2006, o ne a tsenela terama ya SABC2 ya Hillside mme a tshameka karolo ya "Mooki Dineo".[3] O ne a boeletsa seabe seno mo pakeng ya bobedi le yone. Mme ka 2016, o ne a kopanela le paka ya bobedi ya terama ya Mzansi Magic ya Baitshepi le Baleofi go tshameka karolo ya "Lena Zondi". Ka 2015, karolo ya go nna Nomathemba mo motseletseleng wa terama e e fetang ya tlholego ya The Herd. Ka 2018, o ne a dira karolo e e ipoeletsang ya "Fezeka" mo pakeng ya borataro ya sesepa sa Mzansi Magic sa Isibaya. Ka one ngwaga oo, o ne a nna le seabe se segolo jaaka "Nomathemba" mo terameng ya Mzansi Magic e e fetang ya tlholego ya The Herd.[5]

Mme ka 2019, o ne a tlhagelela mo thelebišeneng ya Mzansi Magic a na le seabe se sennye jaaka "modirediloago". Moragonyana ka 2020, o ne a kopanela le batshameki ba ba eteletseng pele ba telenovela e nngwe ya Mzansi Magic ya Gomora go tshameka karolo ya "Pretty" ka dipaka tse pedi.[6] Kwa ntle ga bone, o ne a tlhagelela ka sewelo mo soapi opera ya Dikokomana: Boswa le Motse wa Morethetho.[5] Jaaka seopedi, o na le setlhopha sa dipina di le 6 mme o na le ditlhopho tse pedi tsa Naledi tsa dikarolo tse di tshamekiwang mo dipontshong tsa bobogelo jwa mmino.[4]

## Bodiragatsi

## Metswedi
Gertrude Maseko

**Gertrude Hendrina Maseko** ke leloko la pele la palamente le mohumagadi wa kwa Malawi wa gompieno.

Maseko o tswa kwa motseng wa Kapasule kwa kgaolong ya Balaka. O tsene sekolo wa St Mary's Secondary School kwa Zomba. E ne e le leloko la palamente ya DPP ka dingwaga tsa 2009 le 2014, a tlhophilwe mo ditlhophong tsa 2009. O nyetswe ke tautona Peter Mutharika ka Seetebosigo a le masome mabedi le motso ngwaga wa 2014.

## Ditiro tse di bonagalang
Gertrude o simolotse letsholo la Beautify Malawi, le le ikaelelang go phapafatsa ditoropo tsa Malawi. Se se tlhametse batho ba le mmalwa ditiro.

Ka 2018, Jean Kalilani o e neng e le tona wa bong, ba na le bogole le selegae o ne a rulaganya mekete ya letsatsi la bomme, le akaretsa mohumagadi, le itebagantse le bomme ba kwa mageng.

## Metswedi
Zakeeya Patel

**Zakeeya Patel** (o tshotswe ka letsatsi la borataro ka Firikgong 1988), ke modiragatsi le mogasi wa Aforika Borwa. O itsege thata ka dikarolo tsa gagwe mo motseletseleng wa difilimi tsa *[[Isidingo]]*, *[[7de Laan]]* le *High Rollers*.

## Botshelo jwa pele
Patel o tsholetswe kwa Durban, kwa Aforika Borwa. O tswa mo losikeng lwa Baindia mo letlhakoreng la ga rraagwe mme ke wa lotso lwa Mmala mo go la ga mmaagwe.[3] O alogile ka Dikirii ya BA Honors mo Bobogelong le Bodiragatsi go tswa kwa Yunibesithing ya Motsekapa.

## Tiro
Ka 2005, o ne a tshameka karolo ya 'Samantha Sharma' mo setshwantshong sa thelebišene sa Isidingo. Moragonyana pontsho eno e ne ya ratwa thata. Go sa le jalo ka 2013, o ne a nna mmampodi wa Setlha sa bo 6 sa Strictly Come Dancing ( mofuta wa Aforikaborwa wa go Bina le Dinaledi). Ka 2012, o ne a tlhagelela mo filiming ya metlae ya Material mme a tshameka karolo ya 'Aisha Kaif'.[4] Mme ka 2013, o ne a tlhagelela mo pontshong ya High Rollers. Ka 2014, o ne a tlhagelela ka terama ya serala ya Emotional Creature e mo go yone a neng a bona tshono ya go dira le molweladitshwanelo yo o tumileng wa Moamerika le mokwadi Eve Ensler.[5]

Ka 2018, o ne a tshameka mo filiming ya The Docket Ka 2019, o ne a tlhagelela mo motseletseleng wa ntlha wa Netflix Shadow. Ka one ngwaga oo, o ne a tshameka mo filiming ya Showmax e e tlhotlheletsang ya The Girl from St. Mo bokhutlong jwa 2019, o ne a tshameka karolo ya go tshegetsa mo filiming ya 3 Days to Go. Ka 2020, o ne a tshameka mo filiming e e latelang ya 2012 ya Material e e bidiwang New Material.[4]

## Botshelo jwa gagwe
Patel o ne a nyala moitseanape wa itsholelo e bong Rob Price mo moletlong wa ditumelo tse di farologaneng tsa ditso tse dintsi ka Ngwanaitseele 2017.[4] Ba ne ba fudugela kwa Los Angeles, kwa California ka Sedimonthole 2019.[6]

## Bodiragatsi

### Filimi

### Thelebishine

## Metswedi
Margaret Kenyatta

**Margaret Gakuo Kenyatta** ( o o tshotsweng ka Moranang a le malatsi a robabobedi ngwagagwa 1964) ke morutuntshi wa kwa Kenya o o berekileng e le mohumagadi wa Kenya go tswa ka 2013 go tsena 2022. O nyetswe ke Uhuru Kenyatta, tautona o o sa tswang go tswa mo setilong sa botautona kwa Kenya.

## Botshelo jwa gagwe
Maragaret Wanjiru Gakuo o tshotswe ka Moranang a le malatsi a robabobedi ngwaga wa 1964, a tsholwa ke rre wa mo kenya, Njuguna Gakuo, mookamedi wa pele wa koporase ya diterena ya Kenya, le mme wa mo Jeremane, Magdalena. O tsene sekolo kwa Kianda School, St. Andrews School kwa molo, Kenya, a amogela Bachelor of Education go tswa kwa Kenyatta University.

### Go lwela ditshwanelo
Kenyatta o supile maikutlo a gagwe ka palo ya dikgang tsa selegae kwa Kenya, tse di akaretsang botsogo jwa bomme le bana. Go na le lephata la bomme le bana kwa sepateleng se se reeletsweng ka ene.Kenyatta o rotloeditse balwetsi go lwantsha kankere ka go tlhatlhobiwa go sale nako, ba itlhatlhobele kankere ya mabele le ya popelo, le go lwantsha sukiri ka go tshela botshelo jo bo siameng. Kenyatta ke mo ema nokeng wa dithulaganyo tsa thuto le bopelotlhomogi kwa Kenya, o tsere karolo mo go bulweng ga sekolo sa WE Charity kwa Narok, le go rotloetsa go sirelediwa ga mafelo a ditso le digopotso.

Batho ba Kenya fa ba bua ka ene gantsi ba itebaganya le kapari le maitshwaro a gagwe, ba kgala go nna bonolo ga gagwe. Fa  asale a tlhomiwa, Kenyatta o eteletse pele letsholo la Beyond Zero, go fokotsa dipalo tsa mase a a tlhokafalang ka nako ya pelegi. Ka Phalane a le masome mabedi le bone ngwaga wa 2014, o ne a fiwa tlotla ya motho wa Kenya wa ngwaga. O tsena kereke ya katoliki, gape ke moithuti wa pele wa sekolo sa basetsana sa katoliki sa Kianda.

## Metswedi
Itumeleng Moseki

**Itumeleng Baldwin Moseki** (yo o tshotsweng ka ngwaga wa 1940) e ne e le Bishopo wa Kimberley le Kuruman wa lesome le bongwe go simolola ka ngwaga wa 1995 go fitlhela a rola tiro ka ngwaga wa 2006. Gape e ne e le motlhotlheletsi wa bahumanegi.

## Metswedi
George Swartz

**George Alfred Swartz** (O tshotswe ka kgwedi ya  Lwetse e tlhola malatsi a le boferabobedi ka ngwaga wa 1928 - O tlhokafetse ka kgwedi ya Ferikgong  a rogwa ka ngwaga wa 2006) e ne e le bishopo wa Anglican wa Aforika Borwa. E ne e le Mobishopo wa Kimberley le Kuruman wa borobabongwe.

## Thuto
Swartz o tsene sekolo kwa Yunibesithi ya Witwatersrand le Kholetśhe ya Pembroke, Cambridge.

## Boperesiti le go tlhatlosiwa go nna Episcopate
O ne a tlhomiwa ka ngwaga wa 1955, mme o ne a simolola tiro ya gagwe e le moruti kwa Cape Town mme a nna mo maemong a le mmalwa a boruti mo lefelong leo pele ga a nna bishopo wa suffragan wa diocese ka ngwaga wa 1972.

## Mobishopo wa Kimberley le wa Kuruman
Dingwaga di le lesome le bongwe moragonyana o ne a ranolelwa kwa Kimberley le Kuruman, ka ngwaga wa 1983, kwa a neng a nna gone go fitlha a rola tiro, ka ngwaga wa 1991.

## Kgolagano le Diocese ya Atlanta
Bishopo Swartz o ne a simolola kgolagano magareng ga Kimberley le Kuruman le Diocese ya Atlanta kwa Dinageng tse di Kopaneng tsa Amerika, mme ka kgwedi ya Seetebosigo e tlhola malatsi a le matlhano ka ngwaga wa 1984 o ne a newa Kgololesego ya Toropo ya Compton.

## Leso
O tlhokafetse a sena go rola tiro kwa Cape Town ka Maitsiboa a Ngwaga o Mošwa wa 2006.

## Metswedi
Nolo Phiri

**Nolo Phiri** (o tshotswe ka Tlhakole a le gane, 1987) ke modiragatsi wa Aforika Borwa, motlhagisi wa thelebišene, mmakgwebo le mokaedi, yo o itsegeng thata ka seabe sa gagwe jaaka Niki mo polelong ya Aforika Borwa ya *Rhythm City* le *Losing Lerato* (2019).

## Botshelo jwa pele le thuto
Nolo Phiri o goletse kwa Johannesburg, kwa a neng a simolola go kgatlhegela botaki gone a sa le monnye. O tsene Sekolo sa Bosetšhaba sa Bofiragatsi (NSA) kwa Johannesburg, kwa a neng a dira dithuto tse dikgolo tsa Botdiragatsi gone. Moragonyana, o ne a dira dikirii ya Bodiragatsi jwa Drama kwa Yunibesithing ya Witwatersrand, a tokafatsa bokgoni jwa gagwe go ya pele le go tlhaloganya tiro eo ka tsela e e tseneletseng.

## Tiro

### Bodiragatsi
Nolo Phiri o ne a amogelwa ke batho botlhe ka ntlha ya go tshwantsha ga gagwe Niki, lekgarebe le le nang le mathata, mo Rhythm City.[3] Tiragatso ya gagwe e ne ya akgolelwa boteng jwa yone le boammaaruri jwa yone, mme seno sa dira gore a nne le balatedi ba bantsi le go akgolwa ke batshwayadiphoso. Moanelwa wa ga Phiri o ne a le botlhokwa mo go bontsi jwa Rhythm City, Phiri o tlhageletse mo dipontshong tse dingwe tse di farologaneng tsa thelebišene le difilimi.[4]

Morago ga go tlogela Rhythm City,[5][6][7] Phiri o ne a tshameka mo difiliming tse di atlegileng mo kgwebong go akaretsa le Losing Lerato ya ga Kagiso Modupe (2019) le Home Wrecker (2023) e e neng ya atlega mo mabokosong.[8][9]

### Go tlhagisa le go kaela
Mo godimo ga go diragatsa, Nolo Phiri gape o nnile le seabe se segolo jaaka motlhagisi le mokaedi wa thelebišene. O dirile mo diporojekeng di le mmalwa tsa thelebišene tsa Aforikaborwa mme o nnile le seabe mo bokgoning jwa go tlhama le jwa go tlhagisa.[10]

## Tiro ya kgwebo
Letshwaolakgwebo la mokgabo la ga Nolo Phiri le ne la gololwa ka 2016 ka tirisanommogo le batlhami ba Apples and Oranges‚ kwa Johannesburg.

## Bodiragatsi

### Filimi

### Thelebishine

### Go dira difilimi

### Tsa go tlhagisa fela

* *[[Uzalo]]* *(2015)*
* ** *(2018)*
* *[[Muvhango]]* *(2020)*
* *016FM* (2024)

## Metswedi
Oganeditse Moseki

**Oganeditse Moseki** (O tshotswe ka kgwedi ya Seetebosigo e tlhola malatsi a le masome a mabedi le boferabongwe ka ngwaga wa1979) ke motabogi

wa Botswana. O ne a gaisana mo kgaisanong ya banna ya dimitara tsa 4 × 400 kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2004.

## Tse di kwa ntle

* Oganeditse Moseki kwa World Athletics
* Oganeditse Moseki kwa Olympics.com
* Oganeditse Moseki kwa Olympedia
* Oganeditse Moseki kwa the Commonwealth Games Federation (archived)

## Metswedi
Itumaleng Moseki

**Itumaleng Moseki (**o tshotswe ka 26 Phatwe 1991) ke motshameki wa kirikete wa Aforika Borwa.O dirile motshameko wa gagwe wa ntlha wa maemo a ntlha mo Northerns mo Sejaneng sa Porofense sa Malatsi a le 3 sa CSA sa 2018–19 ka Sedimonthole 13 2018.O dirile lekgetlo la gagwe la ntlha la Lenaane la A mo Bokone mo Kgwetlhong ya Letsatsi le le Lengwe la Porofense ya CSA ya 2018–19 ka 17 Mopitlwe 2019.

## Tse di kwa ntle

* Itumaleng Moseki kwa ESPNcricinfo

## Metswedi
Davies Phiri

**Davies Phiri** (o tshotswe ka kgwedi ya Moranang e rogwa 1976 kwa Mufulira) ke motshwaradino wa pele wa kgwele ya dinao wa Zambia yo ga jaana e leng mokatisi wa motshwaradino wa setlhopha sa kgwele ya dinao se se kwa Durban, AmaZulu F.C. O kile a tshamekela setlhopha sa Durban Stars, Golden Arrows le Kabwe Warriors. 

Fa a ne a santse a le motshameki o ne a le karolo ya setlhopha sa Zambia sa Sejana sa Ditšhabatšhaba sa Aforika sa 1996 se se neng se latlhegelwa ke Tunisia mo makgaolakgannyeng ka 4–2. E ne e le leloko la setlhopha sa Sejana sa Ditšhaba sa Aforika sa 1998, se se neng sa fetsa mo maemong a boraro mo setlhopheng sa D ka dintlha di le 4; setlhopha sa Sejana sa Ditšhaba tsa Aforika sa 2000, se se neng sa tsaya maemo a boraro mo setlhopheng sa C mo tikologong ya ntlha ya kgaisano; le, karolo ya setlhopha sa Sejana sa Ditšhaba sa Aforika sa 2002 se se neng sa fetsa mo maemong a bone mo Setlhopheng sa D ka ntlha e le 1.

O ne a kwadisiwa jaaka mokatise ka ngwaga wa 2011 mo setlhopheng sa setegeniki sa Zambia go thusa go baakanyetsa setlhopha sa Sejana sa Ditšhabatšhaba sa Aforika sa 2012. Setlhopha se ne sa tswelela go fenya kgaisano, 8-7 ka diphenalethi kgatlhanong le Ivory Coast.

## Tiro ya go katisa

Boiphediso jwa go tshameka

## Tse di kwa ntle

* Davies Phiri kwa National-Football-Teams.com

## Metswedi
Hillary Makasa

**Hillary Makasa** (O tshotswe ka kgwedi ya Ferikgong e tlhola malatsi a le lesome le bobedi ka ngwaga wa  1972 − O tlhokafetse ka kgwedi ya Phalane e tlhola malatsi a le matlhano ka ngwaga wa  2020) e ne e le motshameki wa kgwele ya dinao wa Zambia. O kile a tshamekela Nchanga Rangers.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Makasa o ne a le mo karolong ya ditlhopha tsa Sejana sa Ditšhaba tsa Aforika sa Zambia ka 1996, 1998 le 2000.

## Mokgatlho

* 1991–1999 : Roan United 🇿🇲

* 1990–2001 : Ajax Cape Town FC🇿🇦

* 2001–2002 :  Ria Stars 🇿🇦

* 2003–2004 : Nchanga Rangers 🇿🇲

## Leso
Makasa o tlhokafetse ka kgwedi ya Phalane e tlhola malatsi a le matlhano ka ngwaga wa 2020 kwa Bookelong jwa Thuto jwa Yunibesithi kwa Lusaka.

## Tse di kwa ntle

* Hillary Makasa – FIFA competition record (archived)

## Metswedi
Boston Mwanza

**Boston Mwanza** (o tshotswe ka kgwedi ya Sedimonthole e tlhola malatsi a le masome a mabedi le borataro  1977) ke motshameki wa pele wa kgwele ya dinao wa seporofešenale wa Zambia yo o neng a tshameka jaaka motshameki wa bogare. O tshamekile metshameko e le mene mo setlhopheng sa bosetšhaba sa Zambia ka 2001 le 2002. Gape o ne a bidiwa mo setlhopheng sa Zambia sa kgaisano ya Sejana sa Ditšhaba sa Aforika sa 2002.
## Tse di kwa ntle

* Boston Mwanza kwa WorldFootball.net
* Boston Mwanza kwa National-Football-Teams.com
* Boston Mwanza kwa Global Sports Archive
* Boston Mwanza kwa WorldFootball.net
* Boston Mwanza kwa Global Sports Archive

## Metswedi
Rethabile Ramaphakela

**Rethabile Ramaphakela** (o tshotswe ka Moranang a le lesome le boraro 1987), ke modiri wa difilimi wa Aforika Borwa, motlhagisi wa difilimi le modiragatsi. O itsege thata jaaka mokaedi le motlhagisi wa difilimi tse di tumileng tsa thelebišene le difilimi tsa *Seriously Single*, Netflix ya Ntlha ya "How to Ruin Christmas", *Bedford Wives* le *The Bang Bang Club*.

## Botshelo jwa gagwe
O tshotswe ka letsatsi la bolesome le boraro ka Moranang 1987 mo Aforika Borwa. O na le bomorwarraagwe ba babedi: Tshepo le Katleho.[nopolo e a tlhokega]

## Tiro
O simolotse tiro ya gagwe e le mogasi wa KTV. Rethabile mmogo le bomorwarraagwe ba babedi, o ne a simolola setlamo sa go tlhagisa difilimi sa 'Burnt Onion' ka 2010. Ka 2014, o ne a dira karolo ya tshegetso mo filiming ya boditšhabatšhaba ya *The Bang Bang Club*. Morago ga moo mo komponeng o ne a tlhagisa motshameko wa thelebišene wa *My Perfect Family*, o o neng wa gasiwa mo SABC1 ka 2015. Morago ga go gasa motshameko ono ka katlego, o ne a tlhagisa difilimi tse dikhutshwane jaaka *Goodbye Thokoza* tse di theilweng mo dintweng tsa kwa Thokoza ka dingwaga tsa bo 1980. Morago ga katlego ya metlae eo, o ne a tlhagisa difilimi tsa thelebišene tsa *Thuli no Thulani*, *Kota Life Crisis* le *Check Coast* ka ntlo eo ya tlhagiso.

Ka Phatwe 2020, o ne a kaela filimi ya metlae ya *[[Seriously Single]]* le morwarraagwe e bong Katleho Ramaphakela. E golotswe ka Phukwi a le masome mararo le motso ka 2020 mo Netflix.

## Bodiragatsi

## Metswedi
Ingrid Paulus

**Ingrid Paulus Vraagom**, ke modiragatsi wa Aforika Borwa, le mokaedi wa thelebišene. O tumile thata ka dikarolo tsa gagwe mo filiming ya *Elke Skewe Pot 2* le mo difiliming tsa thelebišene tsa *Sterk Skemer* le *7de Laan*.

## Botshelo jwa gagwe
O nyetse modiragatsi ka ene wa Aforika Borwa Denver Vraagom e sale ka 2005. Banyalani bano ba na le barwadi ba babedi: Skye le Hannah Elizabeth. Skye ke ngwana yo o tshelang ka bolwetse jwa autism.

## Tiro
Ka 1999, o ne a tshameka mo baesekopong e e neng e diretswe thelebishene ya *Sterk Skemer*. Mme ka 2000, o ne a dira iponagatso ya thelebišene ya ntlha le soapie ya SABC2 ya *7de Laan* mme a tshameka karolo ya "Vanessa Meintjies". O ne a tswelela go tshameka karolo eno dingwaga di le masome a mabedi. Ka Sedimonthole a le masome mararo le motso ka 2008, o ne a dira mmino wa batho ba ba tumileng le Grant Esterhuizen mo Moletlong o o Kgethegileng wa Ngwaga o Mosha wa Strictly Come Dancing, o o neng wa gasiwa mo SABC2.

Ka 2021, o ne a kaela kgaolo ya bo. 5071 mo filiming ya soapie ya *7de Laan* e e neng ya gasiwa ka Moranang a le masome mabedi le borataro 2021.

## Bodiragatsi

## Metswedi
Mark Sinyangwe

**Mark Sinyangwe** (O tshotswe ka kgwedi ya Sedimonthole e tlhola malatsi a le madome a mabedi le borobabongwe ka ngwaga wa  1979 – O tlhokafetse ka kgwedi ya Phatwe e tlhola malatsi a le lesome ka ngwaga wa  2011) e ne e le mosireletsi wa kgwele ya dinao wa Zambia.

## Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele
Sinyangwe o simolotse kgwele ya dinao kwa setlhopheng sa Chiwempala Leopards kwa Chingola pele a fudugela kwa Nkana F.C. Morago ga go tshamekela Nkana, Sinyangwe o ne a tswelela go tshamekela Nchanga Rangers, Green Buffaloes le Power Dynamos pele a rola tiro kwa Kitwe United.

Sinyangwe e ne e le karolo ya setlhopha sa Zambia sa Sejana sa Ditšhaba tsa Aforika sa 2006, se se neng sa nna mo maemong a boraro mo setlhopheng sa C mo tikologong ya ntlha ya kgaisano, ka jalo sa palelwa ke go bona ditshwanelego tsa go tsena mo makgaolakgannyeng a kotara.

## Mokgatho
2000–2003: Nkana FC

2004: Nchanga Rangers

2005: Green Buffalos

2006-20??: Power Dynamos

## Ka ga ene
Ka di kgwedi ya Phatwe e tlhola malatsi a le lesome le motso ngwaga wa 2011, Sinyangwe, wa dingwaga di le masome a mararo le motso, o ne a tlhokafala kwa bookelong jwa Ronald Ross kwa Mufulira morago ga bolwetse. O tlogetse  bana ba le bararo.

## Metswedi
Charles Lota

**Charles Lota** (o tshotswe ka kgwedi ya Ngwanatsele e tlhola malatsi a le lesome le bosupa 1978) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa pele wa Zambia yo o neng a tshameka jaaka motshameki wa bogare wa Konkola Blades, Kabwe Warriors le Red Arrows, mmogo le setlhopha sa kgwele ya dinao sa bosetšhaba sa Zambia.O ne a tshamekela Zambia kwa Sejaneng sa Ditšhaba sa Aforika sa 2002. 

## Metswedi
Peggy Phango

**Peggy Phango** (Seedimonthole a tlhola malatsi a le masome a mabedi le borobedi ka ngwaga wa 1928 – Phatwe a tlhola malatsi a supa ka ngwaga wa 1998) e ne e le modiragatsi le seopedi sa Aforika Borwa, go tloga ka dingwaga tsa bo 1960  a nna kwa Engelane.

## Botshelo jwa pele
Peggy Phango o bonetswe kwa Orlando, Teransefala, Aforika Borwa. O ne a katisiwa jaaka mooki, mme gape a opela mo ditlhopheng tsa jazz, fa a ne a le lekgarebe.

## Tiro
Ka 1959, Phango o ne a tlhophiwa go emisetsa ntsalae, Miriam Makeba, mo boeteledipeleng jwa mosadi jwa mmino wa King Kong, o o neng o bua ka motshameki wa mabole wa Aforika Borwa. Phango o ne a tlhagelela la ntlha mo seraleng sa London ka 1961, mo pontshong e le nngwe. Ka 1988, o ne a tshameka karolo ya "Bloody Mary" mo tsosolosong ya London ya Pacific Borwa. O ne a le mo setlhopheng sa mantswe le maloko a gagwe a batshameki ba King Kong, Patience Gowabe le Hazel Futa, ba ba bidiwang Velvettes; ba ne ba opelela Cyril Davies le Dinaledi Tsotlhe tsa gagwe mo ditlelapong ka dingwaga tsa bo 1960. O ne gape a rekota alebamo le setlhopha sa mmino sa Zila sa ga Dudu Pukwana.

Phango gape o ne a tshameka mo dikarolong tse e seng tsa mmino mo seraleng, go akaretsa le dipontsho tse di jaaka o ka se e tsamaye le wena, sejana, diphokoje tse dinnye, le go tshwara ditlhapi, drama ya ntlha ka Paulette Randall. O ne a tsamaya jaaka Rose mo Stepping Out ka dingwaga tsa bo 1980, mme e ne e le mongwe wa Maaforika Borwa yo ka bobedi a neng a tlhagelela le go ntsha maitemogelo a bone mo pontshong ya Ekhaya ka 1991.

O ne a tlhagelela mo thelebišeneng ya Borithane ka metlha, segolobogolo mo EastEnders le mo go fetoletsweng ga ditlhabi tse di golang tsa ga Adrian Mole. Ditlhagelelo tsa gagwe mo diterameng tsa thelebišene ke tse di buang ka Aforika Borwa di ne di akaretsa dikarolo mo go Batswasetlhabelo ba Tlhaolele (1978), Magolegwa a Segakolodi (1981), Dipatlisiso tsa ga Biko (1984), le Loso ke Karolo ya Thulaganyo (1986), ya bofelo e e theilweng mo pading ya ga Hilda Bernstein. Pelenyana fela ga loso lwa gagwe o ne a tlhagelela jaaka moanelwa Mme Wald mo kgaolong ya ntlha ya pontsho ya thelebišene e e sa bolong go nna teng, Tsheko le Pusoloso ya ga Lynda La Plante.

## Botshelo jwa gagwe
Peggy Phango o ne a nyala moletsi wa piano wa jazz wa Seesemane Johnny Parker ka 1965, jaaka mosadi wa gagwe wa bobedi. Ba ne ba na le barwadie ba babedi, e bong Abigail le Beverly. Phango o tlhokafetse ka 1998, a le dingwaga di le 69, kwa Lontone.

## Metswedi
Kgwedi ya go lemosa kankere ya mabele

**Ngwaga** mongwe le mongwe, ka kgwedi ya Diphalane, baagi mo lefatsheng lotlhe ba keteka kgwedi ya go lemosa kankere ya mabele. Mokete ono wa lefatshe lotlhe o diretswe go thusa batho go itse ka kankere ya mabele, go gatelela botlhokwa jwa go e lemoga ka bonako le go e tlhatlhoba, go thusa batho ba ba tshwerweng ke bolwetse jono le go bona madi a go dira dipatlisiso ka yone. E laletsa batho, mekgatlho le dipuso go nna le seabe mo ditirong tsa thuto, go buelela le go thibela malwetse.

## Lemorago la go lemosa kankere ya mabele
Kgwedi ya go lemosa kankere ya mabele e simologile ka 1985, fa mokgatlo wa kankere wa Amerika e ne e dirisana le Imperial Chemical Industries (e moragonyana e neng ya nna karolo ya AstraZeneca) go simolola letsholo la beke yotlhe ka Diphalane go rotloetsa go tlhatlhobiwa ka marang a a kwa tlase a a dirisiwang go lemoga kankere ya mabele fa e sa ntse e le mo dikgatong tsa yone tsa ntlha, pele ga matshwao a simolola go bonala. Fa nako e ntse e ya, tiro eno e ne ya dirwa kgwedi yotlhe mme ya gola go nna tiro e e dirwang mo lefatsheng lotlhe. Sengwe sa matshwao a a bonalang thata a letsholo leno ke lente le le pinki, le le neng la tsenngwa mo tirisong mo masimologong a dingwaga tsa bo1990. Ka sekai, ka 1992, ditlamo tsa Estée Lauder di ne tsa abela batho ditalama tse di pinki kwa mafelong a di rekisang ditlolo mo go one e le karolo ya letsholo leno.

Ngwe ya matshwao a a bonalang thata a letsholo leno ke lente le le pinki, le le neng la tsenngwa mo tirisong mo masimologong a dingwaga tsa bo1990. Ka sekai, ka 1992, ditlamo tsa Estée Lauder di ne tsa abela batho ditalama tse di pinki kwa mabenkeleng a tsone a ditlolo e le karolo ya letsholo leno. Diphalane e ne ya tlhophiwa gongwe ka ntlha ya nako ya tshimologo ya letsholo la 1985 le ka ntlha ya gore mebala ya letlhabula e setse e na le tlhokomelo ya setšhaba mo dinageng di le dintsi.

Mo lefatsheng lotlhe, kankere ya mabele ke yone e gantsi basadi ba nang le yone. Mo kgaolong ya Yuropa ya WHO ka 2020, basadi ba ka nna 576 337 ba ne ba tlhatlhobelwa kankere mme ba le 157 111 ba ne ba tlhokafala ka ntlha ya kankere ya mabele. Go fopholediwa gore go ne go na le batho ba le 2 296 840 ba ba neng ba tshwaeditswe ke HIV mo lefatsheng lotlhe ka 2022. World Cancer Research Fund (Lefapha la Lefatshe Lotlhe la go Batlisisa ka Kankere) Mo e ka nnang 70% ya dintsho tseno di direga kwa dinageng tse di humanegileng le tse di nang le lotseno lo lo fa gare, tse gantsi di sa kgoneng go bona malwetse ka bonako le go a alafa.
Soso Rungqu

**Sonwabise 'Soso' Rungqu** (o tshotswe Tlhakole a rogwa 1983), ke modiragatsi le seopedi sa Aforika Borwa. O tumile thata ka seabe sa gagwe mo motseletseleng o o tumileng wa *[[Isidingo]]*.

## Botshelo jwa gagwe
O tshotswe ka Tlhakole a rogwa 1983 kwa Amalinda, kwa East London, kwa Aforika Borwa. Ka 2001, o ne a dira materiki kwa Sekolong se Segolo sa Basetsana sa Clarendon. O alogile ka dikirii ya Botaki jwa Tiragatso mo Bobogelong jwa Mmino kwa Yunibesithing ya Thekenoloji ya Tshwane, kwa Pretoria. Rraagwe o tlhokafetse ka 2015.

O nyetswe mme o na le morwa a le 1.

## Tiro
Ka 2007, o ne a dira karolo ya gagwe ya ntlha ya bobogelo mo drameng ya *The Frog Prince and other stories* tse di neng di diragadiwa kwa Bobogelong jwa Baagi, (jo ga jaana bo itsiweng jaaka Bobogelo jwa Johannesburg). Soso o ne a dira lentswe le le tlwaelegileng la moanelwa wa dipopae 'Smartycat' mo pontshong ya bana ya Cool Catz go tloga ka 2008 go fitlha ka 2010. Fa nako e ntse e ya, o ne a diragatsa gape le mo bobogelong jwa dikolo tse dikgolwane le tse di potlana. Morago ga moo o ne a dira le lephata la Bodiragatsi le Setso dingwaga di le mmalwa. Seabe sa gagwe sa ntlha sa thelebišene se ne sa tla jaaka mo dithutong tsa PHD tsa Bana tsa channel ya Boitekanelo ya Mindset Network.

Kwa tshimologong, o ne a tlhagelela mo difiliming di le mmalwa tse di tumileng tsa thelebišene: *Mzansi Love*, *[[Scandal!]]*, *[[Rhythm City]]*, *Sokhulu & Partners* le *[[7de Laan]]*. Go sa le jalo, o ne a tlhagelela mo motseletseleng wa thelebišene wa *HeartLaughs* jaaka karolo ya DVD ya "Ditekanyetso mo Tirong". Ka 2014, o ne a tlhagelela mo difiliming tse dikhutshwane tsa *Awakening* mme morago ga moo mo filiming ya *Beneath the Art* ka 2015. Ka one ngwaga oo, o ne a tlhagisa karolo mo drameng ya radio ya *uHambolwethu* e e neng e gasiwa mo TruFM.

Ka 2016, o ne a tuma thata ka seabe sa 'Kau Morongwa' mo polelong ya *[[Isidingo]]*. O ne a tswelela go tshameka karolo eno go fitlha ka 2018 fa a neng a tlogela pontsho eo go ya go tlhokomela rraagwe yo o neng a lwala.

## Difilimi tsa thelebišene

* *[[7de Laan]]* e le Lerato
* *Igazi*  e le Queen Ngxabani
* *[[Isidingo]]*  e le Morongwa Kau
* *It's OK We're Family*  e le Soso Rungqu
* *Mzansi Love*  e le Zandile
* *[[Rhythm City]]*  e le Junkie Girl
* *[[Scandal!]]*  e le Kagiso
* *Sokhulu & Partners*  e le Deirdre Hosa
* *Tjovitjo*  e le Kopano
* *Zaziwa*  e le ene
* *[[Generations: The Legacy]]*  e le Detective Zanele
* Mogasi wa *Umakhelwane* mo *Moja Love 157*

## Metswedi
Michaella Russell

**Michaella Russell** ke modiragatsi wa mo Aforika Borwa. O tumile thata ka seabe sa gagwe sa 'Charlie Holmes' mo polelong e e tumileng ya thelebišene ya Isidingo.

## Botshelo jwa pele
Russell o tsholetswe mo Aforika Borwa. Rraagwe e ne e le mokgweetsi wa sefofane sa ntwa yo o neng a falola kotsi ya sefofane mme a sala a robegile lerapo la mokwatla le go latlhegelwa ke kgopolo ka ntlha ya go senyega ga boboko.[go tlhokega nopolo] O na le kgaitsadie a le mongwe. Malomaagwe ke moletsi wa katara ya jazz. O ne a ithuta dithuto tse pedi tsa Neuropsychology le Itsholelo. O ne a na le bothata jwa go ja go tloga a le dingwaga di le lesome le botlhano go fitlha a le dingwaga di le masome mabedi le bobedi.

## Tiro
Tiragatso ya ntlha ya ga Russell mo bobogelong e ne e le fa a le dingwaga di le robedi kgotsa robongwe.

Ka 2013, o ne a nna leloko la batshameki ba filimi e e tumileng ya Aforika Borwa ya *[[Isidingo]]* koo a neng a tshameka karolo ya go tshegetsa ya 'Charlie Holmes' gone. Ka 2016, o ne a nna mogasi wa thelebišene wa thulaganyo ya thelebišene ya Funatix. Ka 2017, o ne a tshameka mo filiming ya *Next Assignment Code Blue*.

## Bodiragatsi

## Metswedi
Dube Phiri

**Dube Phiri** (o tshotswe ka Ferikgong a tlhola malatsi a le lesome le borataro ka ngwaga wa 1983) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa kwa Zambia, yo ga jaana a tshamekelang Red Arrows F.C.

## Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele
O ne a tshamekela setlhopha sa Angola sa Primeiro de Agosto ka ngwaga wa 2008, o tsene mo setlhopheng seno ka ngwaga wa 2007 a tswa kwa Setlhopheng sa Ditshameko tsa Huíla. O ne a tshamekela setlhopha sa Red Arrows sa F.C. pele ga moo.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
E ne e le karolo ya setlhopha sa Zambia kwa Sejaneng sa Ditšhaba sa Aforika sa 2008.

## Ditlotla

### A le mongwe

* Zambia Super League Top scorer: 2005

## Metswedi
Ian Bakala

**Ian Bakala** (o tshotswe ka Ngwanatsele a rogwa ka ngwaga wa1980) ke motshameki wa pele wa kgwele ya dinao wa Zambia.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Motshameki yo wa bogare e ne e le karolo ya setlhopha sa Zambia sa Sejana sa Ditšhaba tsa Aforika sa 2006, se se neng sa nna mo maemong a boraro mo setlhopheng sa C mo tikologong ya ntlha ya kgaisano, ka jalo sa palelwa ke go bona ditshwanelego tsa go tsenela dikotara tsa makgaolakgang. Gape o ne a tsaya karolo kwa Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Bašwa tsa FIFA tsa 1999.

## Tiro ya botsamaisi
Ka ngwaga wa 2025, Bakala o ne a tlhomiwa go nna mokatisi wa setlhopha sa Zimbabwe sa CAPS United.

## Mekgatlho

* 2001–2003:🇿🇲  Kabwe Warriors
* 2003–2004: 🇧🇪 K.F.C. Germinal Beerschot
* 2004–2005: 🇿🇼 CAPS United FC
* 2006–2008: 🇦🇴 Primeiro de Agosto
* 2009: 🇦🇴 Kabuscorp Sport Clube do Palanca
* 2010–2012  🇦🇴Progresso Sambizanga
* 2014:  - 🇦🇴União Sport Clube do Uíge

## Metswedi
Djene Kaba Condé

**Djene Kaba Condé** (o o tshotsweng ka 1960 - a tlhokafala ka Moranang a  le malatsi a robabobedi ngwaga wa 2023) o berekile e le mohumagadi wa Guinea go tswa ka 2010 go fitlhelela monna wa gagwe Alpha Condè a thankgolwa mo thankgolong ya puso ya kwa Guinea ka 2021. O ne a na le bana ba le bararo.

## Thuto
Djene Kaba Condé o tsholetswe kwa Kankan ka 1960. O tsene sekolo kwa University Paris VII kwa France. O ne a na le Masters of Information Science le degree ya Communications go tswa kwa sekolong seo. O ne a na gape le degree ya sociology. O bereketse lekgotla la Francophonie kwa Paris, dingwaga di le lesome o ne a le mogakolodi wa kompone ya phiro ya ANPE-PARIS.

Conde o simolotse sekolo se sebotlana kwa Drame Oumar kwa Kankan. Morago ga go amogelwa kwa CEP,  o ne a tsweledisa dithuto tsa gagwe kwa Almamy College Samory Toure.

Conde o ne a ema nokeng tshekatsheko ya gagwe ya setlhogo sa: tlhaolele ya lotso le mmala mo bobegadikgang jwa France, tshwantshanyo ya Le Monde, Le Figaro le Liberation.

## Tse di diragetseng pele
Morago ga go aloga kwa sekolong sa ithutelo ditiro, Kaba o ne a simolola go bereka kwa lekgotleng la ngwao le tirisanommogo. Dingwaga di robabobedi o ne a nna mo maemong a a farologaneng, a akaretsa go nna mothusa mookamedi wa dipuisano, maranyane le phiro. O ne a thapiwa gape mo tirong ya go nna mogakolodi wa babereki kwa National Employment Agency.

## Sepolotiki
Djene Conde o ne a eme nokeng mokgatlho wa bomme ba ba itsholofetseng le masea, o o tlhamilweng ka Tlhakole 2011. Mokgatlho o dira ditiro tse di farologaneng, di akaretsa botsogo, tikologo, go tlhabolola basadi le basetsana.

## Metswedi
Shalate Sekhabi

**Kgabang Sekhabi** (o tshotswe ka Phukwi a le masome mabedi le bosupa, 2000), yo o itsegeng thata ka leina la **Shalate Sekhabi**, ke modiragatsi le seopedi sa Aforika Borwa. O itsege thata ka dikarolo tsa soap opera ya thelebišene jaaka, *[[The River]]*, le *[[House of Zwide]]*.

## Botshelo jwa gagwe
Sekhabi o tshotswe ka ngwaga wa 2000 kwa Mafikeng kwa Kgaolong ya Bokone Bophirima jwa Aforika Borwa. Rraagwe Aubrey Sekhabi ke mokwadi wa drama le mokaedi. Ka 2018, o ne a dira materiki kwa Kholetšheng ya Crawford, kwa Pretoria. Mme ka 2019, o ne a tsena kwa Yunibesithing ya Witwatersrand, mme moragonyana a aloga ka dikirii ya Bachelor mo difiliming le thelebišeneng.

## Tiro
Fa a le dingwaga di robabobedi, o ne a tsenelela khwaere ya sekolo le setlhopha sa drama. Go tswa foo, Sekhabi o ne a tsenelela Steele Models fa a le dingwaga di le lesome le bongwe. Fa a le dingwaga di le lesome le bone, o ne a dira difilimi tsa ntlha ka difilimi tse pedi tse dikhutshwane: *A Cup of Sugar* e e laolwang ke Xolile Tshabalala le *Making a Killing* e e laolwang ke Justine Head.

Ka Firikgong 2020, o ne a tshameka lekgetlho la ntlha mo thelebisheneng ka polelo ya 1Magic ya *The River*, koo a neng a tshameka karolo e e boaboelediwang ya "Millicent" mo pakeng ya boraro ya polelo e. Morago ga katlego ya soapie, o ne a lalediwa go tshameka karolo e e eteletseng pele ya "Shoki" mo soap opera ya e.tv ya *[[House of Zwide]]* ka one ngwaga oo. Moragonyana ka Firikgong 2021, motseletsele ono o ne wa tsaya sebaka sa difilimi tsa sesepa tsa Rhythm City tse di sa bolong go nna teng.

## Bodiragatsi

## Metswedi
Lauriane Doumbouya

**Lauriane Doumbouya** (o a neng a fana ka Darboux pele) ke mohumagadi wa mo Fora wa kwa Guinea fa e sale ka Lwetse a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2021. Ke mosadi wa ga tautona o o tshwareletseng wa Guinea, Mamady Doumbouya.

## Botshelo jwa gagwe

### Tiro kwa France
Lauriane Darboux o tsholetswe kwa Chabeuil, France. O feditse thuto ya gagwe ya dikgwedi tse tharo kwa Tulle ka 2005. O ne a kopana le monna wa gagwe Mamady Doubouya ka nako eo. O itse go palama dipitse, ka jalo o ne a nna leloko la Republican Guard ka 2006.

Ngwaga one oo, o ne a katisiwa kwa Libourne. O ne a boela kwa toropong ya kwa ga bone kwa Chabeuil, tiro ya gagwe a ya go simolola tiro ya gagwe ya sepodisi. O ne a amogela madi a maduo a mantle ka 2011 le 2014. O ne a nna lepodisi la molao ka Moranang 2016.

O ne a isiwa kwa lephateng la go sekaseka go thuebla batho kwa Valence, Drome, dibeke di se kae fela pele ga a ya Aforika.

### Mohumagadi wa Guinea
Fa monna wa gagwe a tsaya marapo a botautona mo thankgolong ya puso ya Guinea ya 2021, Lauriane o ne a nna mohumagadi wa Guinea. O ne a sa itsege kwa Guinea. O ne a le teng ka nako ya fa monna wa gagwe a tlhomamisiwa go nna tautona. Ka 2023, o ne a isa matshidiso morago ga merwalela ya kwa Coyah le Kindia. O ne a etelela pele moletlo wa Miss Guinee 2023. Ka 2024, o ne a tsaya karolo mo ditirelong tsa botsalano le mafatshe a sele di le dintsi.

## Botshelo jwa gagwe
Lolwapa lwa ga Darboux lo tswa kwa borwa jwa France.Fa e sale ka 2011, o ne a nyetswe ke tautona wa nakwana wa Guinea Mamady Doumbouya, o a kopaneng le ene moragonyana fela ga a sena go goroga kwa France ka 2005. Bobedi boo bo na le bana ba le bane (mosetsana le basimane ba bararo.)

## Metswedi