open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tshekedi Khama II

**Tshekedi Khama II** (o tshotswe ka 9 Seetebosigo 1958) ke lepolotiki la Motswana. Ke leloko la pele la palamente ya Botswana gotswa kwa Serowe Bokone botlhaba. Gape ke leloko la setlhopha sa polotiki sa Botswana Patriotic Party. O ne a kgaolwa ka mo Kokoanong ya Bosetšhaba morago ga go seke go tsenelele dikopano tse pedi ka go latelanang ka ntlha ya go ikisa lejwa ga gagwe kwa Aforika Borwa. 

## Ka ga gagwe
Ke monnawe Tautona wa Botswana wa pele, Seretse Khama Ian Khama, ebile ele ngwana wa boraro wa ga Tautona ya ntlha ya Botswana, Seretse Khama le Ruth Williams Khama.

### Tiro ya sepolotiki
Khama o ne a tlhophiwa go nna mopalamente wa bosetshaba kwa Serowe Bokone Bophirima mo ditlhophong tsa tlaleletso tsa Serowe Bokone Bophirima ka ngwaga wa 2008 morago ga gore setilo seo se sale se sena ope fa mogolowe a ne a nna tautona e le leloko la phathi ya Botswana Democratic Party (BDP). Morago ga moo o ne a tlhophiwa gape ka 2009 le 2014. Go tloga ka 2012 go fitlha ka 2018 e ne e le Tona ya Tikologo, Tshomarelo, Ditsompelo tsa Tlholego le Bojanala. Ka ngwaga wa 2018, Tautona Mokgweetsi Masisi o ne a mo dira Tona ya Banana, Metshameko le Ngwao.

Pele ga ditlhopho tsa kakaretso tsa 2019, o ne a tlogela BDP go tsenelela lekoko le lesha la Botswana Patriotic Front (BPF), mme e ne e le mongwe wa bontlhopheng ba le bararo ba BPF ba ba neng ba tlhophilwe.

## Go tshwarwa le go ya lejwa
Ka Mopitlo 2022 morwarraagwe, Ian Khama, o ne a bolela gore Mokgweetsi Masisi o ne a laela gore Tshekedi a tshwarwe le gore Bokaedi jwa Matlhale le Tshireletso bo ne jwa tshwara Tshekedi. Moragonyana go ne ga netefadiwa gore o ne a tshwarwa mmogo le morwarraagwe e bong Anthony le mosadi wa ga Tshekedi e bong Thea ka ntlha ya ditumalano tsa tshenyetso setshaba tse di neng di dirilwe ke kompone ya bone ya Seleka Springs. Go ne ga bolelwa gore kompone eo e dira kgwebo le Sesole sa Botswana, mme ofisi ya Seleka Springs e ne ya nna lefelo la bokwaledi jwa BPF, kwa go neng go gatisiwa dikarata tsa maloko gone. Fa ba sena go gololwa, ba ne ba tsaya loeto go ya kwa Aforika Borwa go ya kwa go Ian kwa Tshekedi a ntseng a le mo botshabelong fa e sale ka nako eo. O ne a kgabaganya ka kgoro ya molelwane wa pioneer gaufi le Lobatse. Moatholdi, morago ga gore Tshekedi a seka a tsenelela dikopano di le pedi tsa palamente, o boletse fa a lekile go ikgolaganya le ene kwa Aforika Borwa ka Mopalamente Leepetswe Lesedi mme a se ka a bona karabo. O ne a araba ka go bolela gore ka Mopitlo a le malatsi a masome mabedi le boraro 2023 o ne a itsise sebui ka matshosetsi a go tshwarwa ke DIS.

## Metswedi
Makalamabedi

**Makalamabedi**  ke motse o mo kgaolong ya Bokone Bophirima jwa Botswana. Motse o fitlhelwa ntlheng ya Borwa-Botlhaba jwa kgaolo ya one motse o e e leng kwa Bokone Bophirima, gape motse o o newa dithuso ke mapagamelo a tsa difofane ka a gautshwane le motse o, mapagamelo a tsa difofane a itsege ka leina la Makalamabedi Airport. Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo tsa batho di ne di le makgolo a mararo masome mane le bone.

## Metswedi
Uniao Flamengo Santos

**Uniao Flamengo Santos** , ke setlhopa sa kgwele ya dinao setlhopa sa kwa ##Gabane|Gabane ##, mo ##Botswana|Botswana## se se ikaegileng mo ##Gaborone|Gaborone### Metshameko ya bone ya mo gae e rshamekelwa kwa lebaleng la mmadikolo mo Gaborone#

Setlhopa se se reeletswe leina la sone mo ditlhopaneng tsa kwa lefatsheng la Brazilebong, Flamengo, le Santos# Mebala ya tsone, le fa go ntse jalo ke bududu le bosweu, gape diaparo tsa bone tsa setlhopa di tshwana le tsa setlhopa sa setshaba sa Argentine 's#

Uniao Flamengo Santos e ne ya atlolosetswa kwa maemong aa kwa godimo, se eleng motshamekong wa tatelano oo rotloediwang ke ba kompone ya Mascom , mo motlheng wa lobaka la dingwaga ka 2005 le 2006, fa setlhopa se fetsa mo kalosong ya ntlha go ya mo go ee latelang mo borwa se ne sele mo maemong a ntlha# Ka ngwaga wa 2006 le 2007 setlhopa se feditse se le mo maemong a bolesome le motso mo motshamekong wa tatelano oo rotloediwang ke ba kompone ya Mascom# Uniao Flamengo Santos e feditse e le mo maemong a boraro mo motlheng wa ngwaga wa 2007 le 2008 mo motshamekong wa tatelano oo rotloediwang ke ba kompone ya Mascom#

## Katlego ya setlhopha
***Motshameko wa FA Challenge Cup mo #Botswana#: 1** 
:
::2009
## Bodiragatsi mo dikgaisanong tsa CAF
***CAF Confederation Cup: ponagalo ya ntlha#** 
:
::Ngwaga wa 2010: Leeto la Ditekeletso# Bofelo Setlhopa sa Uniao Flamingo Santos ke nngwe sa ditlhopa tse di supang kgolo ya kgele ya dinao mo Botswana#Go supafala fa se tswa kgakala se atlega mo ebile se ngoka batshamiki ba ba potlana,e re morago se ba age go nna batshamiki ba tlhwatlha#

## Mebala ya tsone, le fa go ntse jalo ke bududu le bosweu, gape diaparo tsa bone tsa setlhopa di tshwana le tsa {0}setlhopa sa setshaba sa Argentina {/0}{1/}
Seabo Gabanakgosi

**Seabo Gabanakgosi**  (o tshotswe ka kgwedi ya Seetebosigo a tlhola malatsi a le lesome le borobabongwe ka ngwaga wa 1979,) ke Motswana yo o tshamekang kgwele ya dinao e le motshameka gare. O kile a nna motshameki wa kgwele ya dinao a tshamekela setlhopa sa sechaba sa Botswana mo dingwageng tse di fagare ga 1998 le 2006.

## Dikgoge tsa kwa ntle

## 
*
Natale

Natale ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motsana o o bonwa dikhilometara dile masome a le boraro kwa bophirima jwa toropo ya Francistown, mme gape o na sekolo se se potlana. Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le 1,719.

## Ditso tsa motse

Ditso di supa fa banni ba motse o ba ne ba tlholega kwa lefatsheng la Zimbabwe.Motse wa Natale o mo tseleng ee yang kwa Orapa.E rile ka dintlwa tsa bogologolo banni ba siela mo Botswana go bona botshabo jo bo sireletsegileng mme ba felela ba filwe boagedi mono.Banni ke ba letso la sekalaka,teme tse ba di buang ke tsa sekalaka le Setebele. Go nale kgosi le kgosana ba eteletse motse o.Motse o mongwe oo mabapi le motse o ke wa Borolong.

## Ditlamelo

Motsana wa Natale o santse o tlhabololwa,mo nakong ya gompieno o santse o nale tsela ya dikoloi ee tswelang kwa toropong ee epeng teemane ya Orapa.Palo ya botho ke yone ee rotoetsang ditlhabololo tse.Ba kompone ya Mascom le Orange ba sa tswa go gokelela tshipi ya maranyane e le tsela ngwe ya go tlhabolola mohama wa dipuisanyo ka megala ya letlheka.

## Bokhutlo

Motse wa Natale ke motse o o itsegeng ka kagiso le tlhokgamo ke ka moo o itsegeng mo Botswana.Dipalo tsa borukuthi di a laolesega ntateng ya gore batho ba totana ebile mongwe le mongwe o tlhaloganya ditshwanelo tsa batho ba bangwe.Fa o tsena mo Natale o kgatlhantshiwa ke batho ba ba nang le lorato bogolo jang fao le moeti.

## Metswedi
Lefatshe la barotse

Lefatatshe la barotse ke kgaolo e mo bophirima jwa lefatshe la zambia, gape ke legae la batho ba morafe wa ba lozi kana Bariotse ba ba neng ba itsewe jaaka Luyi kana Aluyi pele.  Pelo ya lefatshe la bone ke Barotse floodplain ko godimo ga noka ya Zambezi, le yone e e tsege jaaka Bulozi kana Lyondo, mme e akaretsa lefelo le fa godimo la thaba, le akaretsa se se itsegeng gompieno jaaka kgaolo ya bophirima ya lefatshe la Zambia. Mo dingwageng tse di fitileng tsa puso ya mmamosadinyana, lefatshe la barotse le ne le akaretsa mafelo a a gautshwane a eleng bokonibophirima, legare le borwa le Caprivi ko bokonebothaba jwa Namibia le bontha bongwe jwa borwa bothaba jwa Angola le go fitlha ko Cuando kgotsa noka ya Mashi.

Puso ysa ntlha ya kgosi ya lefatshe la barotsi e ne ele kgosi Litunga se se raya gore ‘mothokomedi wa lefatshe’, yo one a tsholwa ke Litunga Mulambwa yo o neng busa mo dingwageng tse dikete tse lesome le boferabongwe tse difitileng le ka ngwanangwana wa gagwe, Litunga Lewanika yo mogolo  yo o busitseng go tswa ka ngwaga wa 1878 go fithelela ngwaga wa 1916, a bo a ikutsa ka nagwaga wa 1884 go fithelela wa 1885, yo o ne a tshosolosa ditso tsa ba Lozi mo itsholelo ya sepolotiki mo nako ya thaselo ya bakololo, dikgaisano tsa mo gare, matshosetsi a kwa ntle jaaka tse di neng tsa dirwa ke matebele le go gasama ga puso ya Europa. 

Mo ditsong seemo sa lefatshe la barotse ko tshimologong ya puso ya Europa se sene se sa tshwane le sa mafelo a mangwe a neng a nna lefatshe la Zambia.  E ne e le lefelo la ntlha ko bokoni jwa Noka ya Zambezi e e ya nna le tumalano ya ditswa mmung le komponi ya Britain ya aferika borwa YA GA Cecil Rhodes.  Moragonyana Lewanika o ne a ya go ngongorega ko lontone le mmamosadi Victoria gore komponi ya BSAC ga ba bua sentle dintlha tsa tumalano, mme ngongorego ya gagwe ga e a ka ya reediwa, ka ngwaga 1900, Britain e ne supa ka semmuso gore lefelo le sireleditswe gape le a le laola jaaka bontlha bongwe jwa Bokoni-bophirima jwa Rhodesia. 

Batho ba lefatshe la Barotsi ba tswelela ba batla go tsewa jaaka lefatshe mme ba letelelwa go ikemela ka nosi mo mafatsheng a neng a latelam, Rhodesia wa ko bokoni le Zambia yo o ipusang.  Ka nako ya dipuisano tsa boipuso tsa pele, batho ba barotse ba kopa gore mmamosadi Victoria a tswelele a ba sireleditse.  Keletso ya go secede e ne e buiwa nako le nako, se sa dira dikgothang le puso kana goromente ya ga Kenneth Kaunda, se se ne sa supwa ke go fetola leina go tswa mo Lefatsheng la barotse go ya ko kgaolong ya Bophirima.  Go ya ka dikakgelo tsa barotsi, goromente ya mo lusaka e ne sa letelele gore lefatshe la Barotse le thabologe___ le ne le na le tsela  e e siameng e lengwe e e neng e tsena mo legareng, go tswa mo Lusaka go ya ko toropo kggolo ya kgaolo ya Mongu, gape e sena dithabololo tse di leng teng mo mafatsheng a mangwe.  Motswedi wa motlakase o ne e se wa maemo a ntlha, o ikaegile ka madrelo a motlakase a ko Karioba.  Ditlamorago tsa dilo tse di ntse di a buiwa nako le nako.

Goromente ya lefatshe la Barotsi ke Kuta,m le tlhomilwe ke tona kgolo Ngambela.

## Dipadi tse dingwe

:**Dipadi tse dingwe tse di akaretsang** 
:*Barotseland.com
Botswana TV

**Botswana TV**  ke segasa ditshwantsho tsa motshikinyego sa Lefatshe la Botswana mo borwa jwa Aferika. Di ofisi tsa segasa ditshwantsho di mo toropokgolo Gaborone, tse di bidiwang gotwe "Mass Media Complex". Diofisi tse di dira ka bojotlhe gore batho ba bone thuso yotlhe e ba e tlhokang e amana le go gasa ditshwantsho. E nale mananeo a a rutang batho ka tsa botshelo, bontsi jwa one ke a mo gae mme a mangwe a bo a rekilwe go tsweng kwa mafatsheng a a mabapi le one tota a a kwa kgakala.

## Palo ya mananeo ka go farologana

## Sekai sa Dikgang tsa BTV
Kompone ya motlakase ya Botswana Power Corporation e tshephisa Batswana go tla go lebelela metshameko ya sejana sa "African Cup of Nations" e e tlaa simololang mo bogautshwaneng go sena dikgoreletsi dipe tsa go kgaoga ga motlakase.

Kgang e e tlhomamisitswe ke moanamisa mafoko wa kompone eo Rre Spencer Moreri mo puisanong le lekalana la dikgang la BOPA ka Labotlhano. O buile jalo morago ga gore barati le barotloetsi ba kgwele ya dinao ba tshwenyege ka letlhoko la motlakase le le apereng lefatshe leno ka bophara. Go kgaoga mo ga motlakase ga go jese barati ba kgwele ya dinao diwelang ka ba tshoga gore e ka nna ya re ka nako ya gore ba bogele metshameko e mo thelebisheneng seemo sa kgaogo ya motlakase se bo se ise se tokafale.

Rre Moreri o tlhalositse fa tlhaelo e ya motlakase lefatshe ka bophara e bakilwe ke gore go santse go baakanngwa madirelo a motlakase a Morupule le a Orapa. A re mo nakong eno ba ikaegile ka dikompone tse e leng tsone tse dikgolo tsa motlakase, jaaka ya Eskom ya Aferika Borwa. O boletse fa kompone e e setse e sa kgone go ntsha motlakase o o lekaneng kwa ga yone. E re dikgang di eme jalo, Rre Moreri o ne a ikuela mo setshabeng ka kakaretso go dirisa selekanyo sa motlakase se se leng teng ka tshomarelo ka go tima didirisiwa tsa motlakase tse di sa tlhokafaleng.

A re letlhoko la motlakase le tlaa tswelela le le teng le fa seemo se ka tokafala, ka jalo a gakolola gore go timiwe didirisiwa tsa motlakase nako nngwe le nngwe fa motlakase o kgaogile go di babalela. O tlhalositse fa go tle go nne le kgaogo ya motlakase ka dinako tse go sa solofelwang. A re go bakwa ke mathata a mafaratlhatlha a a anamisang motlakase, mme a kopa setshaba go begela ba ofisi e e gaufi fa go nna le bothata jo. Rre Moreri o weditse ka gore le bone ba tshwenyegile e bile maiteko a tsweletse go busetsa seemo mo taolong. O kopile setshaba segolo bogolo bagwebi go nna le mowa wa go tlhaloganya seru se se wetseng lefatshe leno.

## Dipadi tse dingwe
Botswana Television

## Dikgoge tsa kwa ntle

## Dipadi tse dingwe
*Aterese ya Lyngsat
Mabolokelo a ditso a lefatshe la Botswana

thumb|(2020)
Lefelo la **Botswana National Museum** le le itsegeng gape ka leina la National Museum and Art Gallery, le bonwa kwa toropo kgolong ebong Gaborone, ke lefelo le letona le le nang le manno aa kwa godimo aa nang le dingwe tse di dirilweng ka diatla tsa lefatshe , Motlobo wa dibuka le lefelo la maemo a kwa godimo, pele fa re nankola  tshimo ya ditlhare ka kgwedi ya Ngwanatsele ngwaga wa 2007, ditshupo tsa botswerere jwa  ngwao ya Batswana le botlaki gape e itibagantse le go ipelela tiro ya batlaki ba mono. 

Lefelo la mabolokelo a ditso le itlamile go beeletsa lefelo la Tsodilo , ditso tsa ntlha tsa mono le boswa jwa lobopo,[10] go tsweng mo maitekong a mangwe.[13] Ke batlhokomedi ba lefelo la boitlapolosa la Tsholofelo , lefelo le kwa go boloketsweng "negro wa kwa Banyoles,"yo itsegeng ka leina la "El Negro" mo Botswana, go latedisa mmele go tswa kwa lefelong la mabolokelo a ditso a Darder mo Banyoles, kwa Spain.

Lefelo le la mabolokelo a ditso le simolodisitswe ka ngwaga wa 1967 ka tshitiso ya molaomotheo wa Palamente mme wa bulelwa kwa setshabeng ka fa molaong ka ngwaga wa 1968. Lefelo la mabolokelo a ditso le ne le ipelela ngwaga tse di masome a mane ka ngwaga wa 2008 ka fa tlase ga mola oo reng "lefelo la mabolokelo a ditso e le badiredi ba phetlogo ya setho le ditlhabololo", e itshupa fa e dirisiwa ke lekgotlana la mafatshefatshe la mabolokelo a ditso.

## Bokhutlo

Ditso di botlhokwa fela thata ka jalo di thusa dikokomane tse di tla tlang go itse ka tse di neng di diragala mo lefatsheng.Re tshwanetse go ithuta go boloka ditso le ngwao ka jalo seo se tlisa mowa wa boja mmogo fa gare ga batho le kutlwisisanya.Ditso tsa lefatshe di kgona go tlhabolola itsholelo ya lefatshe ka jalo bajanala ba rata go etela mo lefatsheng go tla go di bona.

## Dipadi tse dingwe

## Dikgolagano tsedi kwa ntle
*Mafela a semmuso
Kodibeleng

**Kodibeleng** ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana.O bokgakala jwa dikhilomitara di le 99 go tswa kwa motsemogolong wa Central Serowe,le masome a le bosupa go tswa kwa botlhaba jwa Mahalapye, o na le sekolo se se botlana. Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete, makgolo a mabedi le borataro.

Mo patlisisong ya thutafatshe e e dirilweng ke Lephata la Dipatlisiso tsa Lefatshe la Botswana ka ngwaga wa 1976, go ne ga fitlhelwa petse ya metsi a a kwa tlase a ne a le gaufi le boalogodimo mme a tladiwa gape ka dipaka go tswa kwa dithoteng tse di gaufi. Mokgwa o mogolo wa goga metsi mo motseng ono e ne e le ka didiba tse di boteng le dikhuti tse di epilweng, le fa metsi a ne a le a boleng jo bo farologaneng, ka dinako tse dingwe a le letswai kgotsa a le foreshe. Patlisiso e tlhalositse fa go ne go na le thuo ya dikgomo e e neng e dirwa ka ngwaga wa 1976, le gore leruo le metlhape e megolo ya dikgomo ke lone lebaka le legolo la tiriso ya metsi. Ga jaana, Kodibeleng e na le leruo la Moralane.

Patlisiso eo ya thutafatshe e tshwaetse ka gore Kodibeleng e ne e "fudilwe thata mme go ne go sa kgonagale gore e boele e nne le dimela tse di siameng ntle le fa dikgomo di le mo masakeng[di tswaletswe] mme lefelo la go nosetsa le aname mo lefelong le legolo." Go oketsa mathata a metsi a motse, patlisiso e fitlhetse gore gantsi metsi a ne a kgotlelesega ka ntlha ya metsi a a tswang mo godimo ga lefatshe a a elelang a boela mo didibeng.

Le fa tiro e e tlwaelegileng thata ya meepo mo kgaolongpotlana ya Mahalapye e le go epa motlhaba, Kodibeleng e na le Porojeke ya Gase ya Kalahari.E eteletswe pele ke setlhopha sa Kalahari Energy Botswana (KEB), e leng yone fela khamphani mo Botswana e e ineetseng gotlhelele go dira kgwebo ya metswedi ya methane e e mo magaleng mo kgaolong eo. KEB e ne ya bona dilaesense tsa ntlha tsa go batlisisa magala go tswa mo go tse di neng tsa tlogelwa ke ISCOR.KEB e ne ya dira diteko mme dipholo tsa tsone di ne tsa supa gore go na le di-gas saturation tse di siameng, mme seno se ne sa dira gore Puso ya Botswana e dire thutopatlisiso ya yone. Thutopatlisiso e e latelang e ne ya supa "gase e ntsi mo magaleng ... a Central Kalahari Karoo Basin." Go tloga ka 2008 go fitlha ka 2015, sediriswa sa go epa (RD20) se ne sa simolola go epa, mme go ne ga wediwa thulaganyo ya didiba tsa 5-Spot, e e neng ya bontsha kelelo e e maatla ya gase.

## Metswedi
Makopong

**Makopong ** ke motsana o o mo kgaolong ya Kgalagadi mo Botswana. O bapile le mololwane wa Aferika Borwa. Mo palo batho ya ngwaga wa 2011, dipalo di ne di le 1,697. 

## Metswedi
Malwelwe

**Malwelwe**  ke motse yo mo kgaolong ya Kweneng e e mo Botswana. O dikhilomitara di le masome a supa kwa bokone bophirima jwa Molepolole. Mo palong batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a ferangbongwe le masome a mararo.

## Dipadi tse dingwe
Lefelo la diphologolo la Khutse

**Lefelo la diphologolo la Khutse**  ke lefelo la boitapoloso mo Botswana.Lefelo la diphologolo la Khutse ke lone le le ratiwang thata ke baeng ba toropokgolo ya Gaborone, ka ebile le le gaufi le yone.selekanyo sa dikhilomithara tse di makolo a mabedi le masome a mane di isa Batsamai kana Bajanala ko mafelong a a rategang jaaka metse ya kgaolo ya Kalahari,go balelwa le motse mogolo o go gorosang kwa Kalahari ebong Molepolole.

## Mosola wa lefelo diphologolo
Lefelo le le gaufi fela thata le Makgobokgobo a Okavango ka jalo dipholologolo ka nako ya pula e tshologa di kopanela teng go oketsa palo ya tsone mme di boe gape do tshola tse dingwe mme se se tlise koketsego ya bojanala.Makgobokgobo a tumile segolo jang ka diphologolo tsa one. Bojanala mo lefelong le bo akaretsa thata go bogela le go kapa ditshwantsho tsa diphologolo le matlotlo a mangwe a tlholego.Letsomo le le laolwang le go tshwara ditlhapi le tsone ke dingwe tsa tse di dirwang. Go nale mefuta e ka nna lekgolo le lesome le bobedi (112) ya diphologolo tse di amusang, mme bontsi jwa diphologolo tse ke tsone tota tse di okang bakjanala.

## Mafelo a bogorogelo a baeng
Khutse o nale mafelo a a palonyana a go ka gorogelang baeng,mafelo a a fa boroko, dijo le gone go bontsha baeng diphologolo mo sekgweng.Khutse o raya "lefelo le motho a ka namang maoto a iketle a ja a bo a nwa", mme ebile batho ba boe ba lalediwa go nwa ba bo ba ja ka mo go pharologanyo le ga mafatshe a mangwe.

Dikago tse di agilwe ka mokgwa wa Se Aferika, Khutse Lodge gantsi ba rata go bontsha baeng diphologolo tse di leng teng mo mafelong a a mabapi mme ba boe ba ba kopanya le batho ba morafe wa Sesarwa. Lefelo le le butswe ka ngwaga wa 2003 ,ebile lefelo le la bogorogele le nale mantlo a borobalo a le masome a mabedi le bone.Mantlo a a agilwe ka bonokopila jo bo jesang matlho monatle,mo teng ga ntlo ngwe le ngwe moeng o fitlhela sepe se a se tlhokang.

## Letso la batho ba ba mabapi le Khutse
Bontsi jwa merafe e e nnang mo mafelong a a mabapi ke ya Basarwa le Kgalagadi,ke bone tota banni ba ba tlholegang mo lfelong le.Dilo tsa bone tse di betlilweng le tse di bopilweng gantsi di rekisiwa teng fa,se se kgatlha bajanala fa ba etetse lefelo le.Dingwe di rekisetswa Khutse Lodge go dirisiwa go kgabisa.Merafe e ka bobedi e utlwan fela thata le go dirisanya le batho ba merafe e sele ebile ba nale nako e ba rutang bajanala ka difikantswe tsa lefelo la bone.Banni ba lefelo le ke batsomi,seo ke sone se ba tshelang ka sone mme ebile ba dirisa mefutla e le mentsi ya go tsoma.Ba itse go dupa diphologolo fa ba ile go tsoma

## Dikgoge tsa kwa ntle
Khutse Game Reserve
Khutse Kalahari Lodge

## Dipadi tse dingwe
HIV/AIDS mo Botswana

Botswana ke lengwe la mafatshe a a wetsweng ke seru sa bolwetsi jwa leroborobo.  Dipalo tsa kanamo ya mogare mo bathong ba dingwaga tse di lesome le botlhano go ya kwa go tse di masome a mane le boferabongwe ke 24.1% e leng ngwe ya dipalo tse di kwa godimo mo Aforika.  Tlhakanelo dikobo e diragalang magare ga batho ba bong jo bo sa tshwaneng ke ngwe ya dilo tse di oketsang kanamo ya mogare. Banana ba basetsana ba mo diphatseng tsa go ka tsenwa ke mogare go feta batho botlhe. Young men ages 15 to 24 experience an HIV prevalence rate of 5.7 percent, while young women in the same age group experience prevalence rates of 15.3 percent.  Palo ya banana ba basimane ba dingwaga tse di fagare ga lesome le botlhano go ya kwa go tse masome a mabedi le bone ke 5.7%, fa basetsana ba dingwaga tse palo ya bone e le 15.3%. Kanamo ya mogare e farologana go ya ka maranyane a a ka ga lefatshe, kanamo ya mogare e ntsi thata kwa metseng ya dintlhana, mme e nne ko tlase kwa motse o motonatona wa dikago tsa segompieno ga mmogo le kwa dikgaolong. Lophatla lwa United Nations Development Programme lo akanyetsa  gore e tlare ka ngwaga wa 2010 bana ba palo e feta 20% e tlaabo e le masiela/ dikhutsana. Lolwapa lo lo katlologaneng le sechaba ba iphele matsapa a go ka tlhokomela masiela a. mogare wa HIV o nnele sekgoreletse mo ditlhabologo tsa lefatshe la Botswana di tshwana le bo itsholelo, tlhomamo ya seplotiki ga mmogo le lobaka lwa dingwaga tse motho a tshwanetse go tshela ka lone mo lefatsheng go simologa ka ngwaga o ne lefatshe le tsaya boipuso. 

Ditshenyegelo tsa go tlhokomela botsog jwa ba ba amilweng ke mogare di e le magoletsa mo malwapeng. Tlatlhegelo ya madi go ka itshetsa ka o ne fa motlhokomedi a tlhokafetse ka ntlha ya mogare le yone e kwa godimo.  Bontsi jwa batho ba ba berekang mo Botswana ke batho ba bagolwane ba ba setseng ba amilwe ke mogare mo ebileng bangwe ba tlogetse tiro.  Go simologa ka ngwaga wa 1999 go ya kwa go 2005 Botswana o latlhegetswe ke batho ba palo e kana ka 17% ba botsogo ka ntlha ya bolwetse jwa leroborobo.  Tatlhegelo e ntsi ya barutabana ka ntlha ya leroborobo o fokotsa boleng jwa thuto ga mmogo le nako e bana ba e tsayang go rutiwa. Go solofelwa fa go palo ya bana ba ba tswang mo dikolong e tla ya magoletsa ka go bob ba patikega go thusa ba ba lwalang ko lawapeng ga mmogo le go thusa ka madi.  Ka ngwaga wa 2011 Lephatla la thuto la thuto le simolola go ruta ka bolwetsi jwa Segajaja. 

Teach Aids le le tlhamilweng ke ba Starnford Uiversity le tla ga neelwa dikolo tsotlhe go ruta batho ba dingwaga tse borataro go ya kwa go tse masome a mabedi le bone. The TeachAIDS prevention software, developed at Stanford University, will be distributed to every primary, secondary, and tertiary educational institution in the country, reaching all learners from 6 to 24 years of age nationwide.

## O ka tsibogela
* Seru sa AIDS
* Segajaja mo Aforika

## Metswedi
Bere

**Bere** ke motsana o mo kgaolong ya Ghanzi mo Botswana. Motse o mo botlhaba jwa kgaolo e, gape motse o na le sekole se se potlana. Mo palong batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a mane, masome a matlhano le boraro. Bere gone jaanong ke nngwe ya mafelo a kwa legare la Kalahari a go tsoma go setseng go le mo tirisong.

## Ditlhabolo

Motsana wa Bere o santse o nale palo ya batho ee kwa tlase ka jalo ditlhabololo di santse di ise di simololwe. Banni ba Bere ba tsenya bana ba bone dikwele tse dikgolwane kwa Gantsi le metsana ee gaufi. Go nale tsela ee fetlang mo motsaneng wa Bere go ya mafelong a mangwe.

## Diteme

Kwa motsaneng wa Bere go na le merafe ee farologanyeng jaaka Baherero,Basarwa le emengwe.Ka jalo diteme tse di buiwang koo ke tsa Shekalahari, Seherero le Sesarwa.Banni ba koo ba nale tirisanyo mmogo ee tseneletseng le ntswa ba tswa mo mefrafeng ee farologanyeng.

## Bokhutlo

Bere o etelwa thata ke bajanala  bogolo jang fa ba fetela kwa Gantsi le Kgalagadi.Jaaka dipalo tsa batho di gola ditlhabololo di tla bo di simolola go dirwa.

## Metswedi
Poso ya Botswana

**Poso ya Botswana**  ke kompone ee itebagantseng le go romela dikwalo mo Botswana. Ke kompone ee laolwang ke lefatshe,tota ya puso ya Botswana, ee direlang ka fa tlase ga lephata la tsa dipuisano le maranyane.

## Ditso
Poso ya Botswana e simolotse morago ka ngwaga wa 1875,fa lekgotlana la London Missionary Society le ne le simolola go dira. Morago, bobedi jwa “batabogi” ba ne ba rwala makwalo gare ga mafelo a mabedi go tsweng  Bulawayo yo a bitswang gompieno Zimbabwe, go ya  Mafikeng, yo a bitswang gompieno Aforika Borwa. Morago, fa seporo se sena go agiwa, terena ya emisetsa batabogi. Ka ngwaga wa bo 1990 lephata la Dikwalo le ne la ithekela dikoloi tsa bone tse di bofefo go rwala dikwalo le ngata ya dithoto. Lephata la Poso le le simolodisitsweng ke barongwa ka lobaka lwa dingwaga tse di lekgolo le simologile mo Bechuanaland Protectorate Postal Services. Fa Botswana a tsaya boipuso ka ngwaga wa 1966, le ne la itshwaya ka lena la **Lephata la Poso le megala**. Mo nakong eo dithuso tse di neng di fiwa e ne e le tsa go baya madi mo bankeng. 

Ka ngwaga wa 1980, *Botswana Telecommunications Corporation* e ne ya ikemela ka nosi. Ngwaga tse pedi moragonyana, banka ya * Botswana Savings* e ne ya ikemela ka nosi le yone. Labofelo Poso ya Botswana e ne ya ikemela ka nosi ka ngwaga wa 1989. Botswana Savings Bank e nale tumalano le Poso ya Botswana, go fa teseletso ya go banka madi mo makalaneng a le lekgolo le masome a mabedi a poso (120) Botswana otlhe.

## Bokhutlo

Poso ya Botswana e ntse e dira sentle mo nakong ya gompieno.Bontsi jwa batho ba dirisa kompone e go romela makwalo a bone mo mafelong aa farologanyeng.

## o ka tsibogela
*Tiba ya makwalo le Ditso tsa Poso ya Botswana
*Banka ya Botswana Savings 

## Dipadi tse dingwe

## Dikgoge tsa kwa ntle
* www.botspost.co.bw
Charles Tibone

**Mbiganyi Charles Tibone**  ke lepolotiki moBotswana. O ne a tlhophiwa go ya  palamenteng  mo ditlhopong tsa  Phalane ngwaga wa 2004 go tsweng mo kgaolong ya Bophirima jwa Tati gape a emetse phuthego ee busang ya  Botswana Democratic Party. Go tsweng ditlhophong,Rre Tibone o ne a tlhophiwa go nna modiredi wa lephata la kgotlheletso ya metsi le ditswa mmung, ka Ngwanatsele a tlhola borobabongwe,ngwaga wa 2004, a direla mo lefelong le go fitlhelela ka kgwedi ya Ferikgong ngwaga wa 2007, fa a ne a tlhophiwa modiredi wa tsa Metse le selegae. Fa tautona Rre  Ian Khama a tsena mo ofising ya botautona ka kgwedi ya Moranang a tlhola ga ngwe,ngwaga wa 2008, o ne a ntsha Rre  Tibone mo khuduthamageng ya palamente.

## Katlego ya Botshelo jwa gagwe

Tibone o ithutetse dithut tsa gagwe kwa unibesithing ya Botswana, Lesotho le Swaziland. Moragonyana o ne a fiwa setlankana sa maemo a go tsweng boalogane jwa dithuto tsa mafatshefatshe tsa tshomarelo- madi le tsa go dira le molao wa mafatshefatshe kwa uniesithing ya  Oxford. O ne a direla kwa lephateng la metse selegae le kwa maphata a tsa thomo ya mafatshe a sele pele ga a tsena mo maphateng a e seng a puso.O ne a nna mokaedi mogolo wa kompone ya Gaborone Delta.

## Botho jwa gagwe

Rre Charles Tibone ke motho yo o ratang go itsane le batho.Mo nakong ya fa e santse e le mopalamente o ne a ikitsise sechaba fa a ile gom buisa puthego kwa metsaneng le kwa ditoropo.Charles o tseneletse maranyane a go buisanya a Facebook,mo e le tsela ya go ikgolaganya le batho ba ba batlang go itse ka katlego ya botshelo jwa gagwe.

## Bokhutlo

Ka go tuma le go rutega ga gagwe Tibone o fetlogile mogaka wa sekgantshwane mo bananeng ka e le mokaedi wa tlhwatlhwa mo matshelong a bone.
## Dipadi tse dingwe
Tumelo ya Islam mo Botswana

**Islam**  ke tumelo e e tona ya boraro mo Botswana, e latela ya Christianity gape le ditumelo tse dingwe# Islam e tlile mo lefatsheng ka go fuduga ga Ma muslim go tsweng borwa jwa Asia, ba ba agileng mo lefelong ka nako ya puso ya ga Mmamosadinyana# Ma muslim ba akaretsa bongwe mo lekgolong jwa batho# Losika fa gare ga ditlhopa tsa ditumelo tse e tlisa kagiso le botsalano le mororo kgolo ya dikgogakgogano tsa tumelo mo ntlheng e ngwe ya Aferika#

## Kereke ya Ma Muslim

Ma Muslim ba kopanela fa kereng ya bone matlhatso mngwe le mangwe go ya ditlhapelongKereke ya bone e bapile le mmadikolo wa Botswana.Lefoko“Muslim” le raya gore ene yo o ikanang go sala morago dikeletso tsa modimo ,go sa kgatlhalesege gore ke wa letso la kwa kae,gore ke mokae kgotsa ditso tsa kwa morafe wa gagabo. Go nna bontlha jwa tumelo ya Islam go motlhofo.Mongwe o ka ikana a le nosi kgoa fa pele ga bakaulengwe ba gagwe kwa kerekeng..

## Botshelo jwa se Muslim

Badumedi ba tumelo ya Islam ke batho ba ba tshelang ka nama, merogo le maungo bontsi jwa bone.Ba dumela gore diruiwa ke tsa Modimo Allah ka jalo ga di tlhabiwa di tshwanetse go rapelelwa mme go dirisewe thipa e e bogale gore di seka tsa utlwa botlhoko thata. Tikologo le sengwe le sengwe se mo go yone di botlhokwa mme di tshwanetswe go somarelwa.

## Bokhutlo

Tumelo ya seMuslim ke nngwe ya ditumelo tse d kgatlhegelwang ke batho ka bontsi, ke ka moo e golang thata mo Botswana. Badumedi ba rata go abelana se ba se ithutang ka Modimo Allah le batho ba bangwe.

## References


## Dikgolagano tsa kwa ntle
* US State department report on religion in Botswana

Tumelo mo Botswana]e a ka bontsi ba Botswana ba ba ithutang kwa Asia ba solofetswe go nna bontlha jwa tumelo gape go ka seke go nne kgakgamalo fa Botswana a ne a ka nna puso ya Islamic mo ngwageng wa 3000]
Mokoro wa kwa Kazungula

**Mokoro wa kwa Kazungula**  ke  pantoni ee kgabaganyang boleele jwa selekanyo sa makgolo a mane a noka ya Zambezi gare ga Botswana le Zambia. Ke nngwe ya mekoro ee metona mo borwa bogare jwa Aferika, o nale nonofo ya selekanyo sa 70 tonnes. Thuso e e fiwa ke bakgweetsi ba le babedi ba mokoro gape ba direla fa melelwaneng ya Kazungula, Zambia le Kazungula, Botswana. 

E kopanya tsela ya  Livingstone- Sesheke (ee kopanelang kwa Trans–Caprivi kwa Katima Mulilo gape e bo e aga bontlha bongwe jwa Walvis Bay) go ya kwa go ee tona mo bokone-borwa jwa Botswana go fetla ka Francistown le Gaborone go ya Aferika Borwa,gape le go ya kwa {8 } Kasane-tseleng ee fetlang kwa maphothophothong a Victoria go tsena mo Zimbabwe. E direla mafatshe a mararo go kaela dikoloi mo (Zambia, Zimbabwe le Botswana)gape le a mangwe a mararo ebong (Namibia, South Africa le DR Congo).

Ka ngwaga wa 2003 mokoro o ne wa tlhagogelwa ke  kotsi  fa koloi ya mogobagoba e e neng e rwele phetelela ya kwa Zambia e ne ya menola mokoro mme batho ba le lesome le borobabobedi ba ileng ba nwela mo metsing. Kotsi e e ne ya lebagangwa ba ba kalang bokete jwa dithoto mo Zambia go tlhoka go lebisisa bokete jwa dikoloi.

Ka kgwedi ya Phatwe ngwaga wa 2007 puso ya lefatshe la Zambia le Botswana ba ne ba tlhalosa ka maikaelelo a go dira borogo fa lefelong le go emisetsa mokoro.  

Kwa Kazungula bokopanelo jwa mafatshe a mane ebong (Zambia, Zimbabwe, Botswana, Namibia)a tla ka selekanyonyana se sennye kgotsa selekanyo sa lesome go kopanela fa lefelong le le rileng (CLARIFY  THIS SENTENCE) "Edwin Mogoelelwa". Go nna go fetoga ga metswedi ya noka gape le go tlhoka kgolagano kgotsa ntlha ya botlhokwa go baka go sa kgonagaleng ka teng ga ntlha  ee leng teng gompienong. 

Mafatshe a a kgatlhwa thata ke go aga borogo,Botswana le Zambia, a mo ntlheng e ngwe mo go lebegang a kopanela molelwane yo o kgotsa selekanyo sa lesome, mo go ka diragalang gore go tlhokege dirisiwa ga molelwane mongwe wa baagisanyi. Popego ya noka gape le letsogo la noka mo lefelong e ela mo kgonagalong ya go bokhutlo jwa gore borogo bo tla nna fa kae go tsweng gaufi le fa ntlheng ya lefelo gape jaana gongwe e tsenelela kwa molelwaneng wa Zimbabwe. Zimbabwe o nale borogo le Zambia kwa maphothophothong a Victoria , sekgele sa dikhilomethara tse di masome a bosupa go tsweng kwa Kazungula. Namibia o nale makgabaganyo le Zambia gale kwa Katima Mlilo go tswa sekgele sa dikhilomethara tse di lekgolo le masome a matlhano kwa godimo ga noka. Bao ba ba tlang ba tswa Aferika Borwa go ya moepong wa kopore kwa Zambia kgotsa Lusaka ka tsela,ba tsena ka Zimbabwe ba dikhilomethara tse di mmalwa gaufi.

## Bokhutlo

Mokoro o thusa batho go tlolela kwa mafatsheng a mane a ka jalo se se tlisa kutlwisisanyo gareng ga mafatshe a mane.

## Dipadi tse dingwe
Kemedi ya lefatshe la Botswana kwa Washington, D.C.

**Kemedi ya Botswana kwa Washington, D.C.**  ke yone rephaboliki ya Botswana ya  tlhomo botsalanyo kwa lefatsheng la United States of America. E bonwa kwa pateng ya 1531 New Hampshire, mo bokoni-bophirima jwa, Washington, D.C., kwa sedikong sa Dupont mo mabaping. 

## Kitso ka moemedi
Moemedi ke Tebelelo Seretse. O ntse moemedi wa lefatshe la Botswana kwa United States of America ka Tlhakole a tlhola lesome le borataro ngwaga wa 2011. Se ke tiro ya gagwe ya ntlha ya go nna moemedi wa lefatshe.

Go tshweng ka ngwaga wa 1999 go fitlha ka ngwaga wa 2004 o ne a direla mo pusong ya Botswana.O ne a le tona wa ditiro, mesepele le dipalamo go tsweng ka kgwedi ya Tlhakole ngwaga wa 2002 go ya kwa kgweding ya Phalane ngwaga wa 2004. Seretse o mo setlhopeng sa ba badiri ba molao mo Botswana mme a amogela go nna modiri wa molao e sale ka ngwaga wa 1995, gape le leloko la bitsanape ba ba kanokang itsholelo go tsweng ka ngwaga wa 2009. E ntse e le leloko la phutlhego ya Botswana Democratic Party.

Seretse o amogetse setlankana sa dithuto tsa go dira le molao tsa kwa Mmadikolo wa Botswana ka ngwaga wa 1995, MA mo go tsa kanoko ya Itsholelo kwa Mmadikolo wa Cincinnati (Ohio) ka ngwaga wa 1980, o nale bana ba le bane ebile o rata go go itshidila mmele, go bala le go etla.Seretse io bua puo ya Sekalaka, Setswana le Sekgowa.

## Dikago
Kago e ne ya agiwa ka ngwaga wa 1887 go tlisa botsalanyo, badiri ba molao, gape le mokwadi Simon Wolf. Ke seatswi sa bodiko jwa kgaolo ya ditso tsaDupont, mme e lopile selekanyo sa $2,266,160 Beng Ba ba itsegeng ba akaretsa William F. Aldrich, Thomas H. Anderson, Thomas Leiter (morwa wa ga Levi Leiter) gape le  badiredi ba puso le setlhopa sa bagodi.

## Botsalano
Go tswa goo ngwale Botswana o dira sentle mo go godiseng botsalano le lefatshe la United States. Botsalano jo! ba bakile gore go nne le kutlwisisanyo gareng ga mafatshe a mabedi. Mo go se lefatshe la United States of America le thusa Botswana ka go letla baithuti go ithutela dithuto tsa tiro kwa lefatsheng leo. Kabelano ya dingwao tse pedi ke sone se tlwaelesegileng. Bagwebi ba Botswana ba nale teta ya go ka rekisa dithoto tsa bone kwa lefatsheng leo.

## Bokhutlo
Go botlhokwa go simolodisa botsalano gareng ga mafatshe,se se tlisa kutlwisisanyo e e netameng gareng ga mafatshe a mabedi. Mafatshe a thusana ka nako ya fa go tlhagogile mathata.

## Dipadi tse dingwe

## Dikgoge tsa kwa ntle
*Officialike websiayiti
*wikimapia
Glody Dube

**Glody Dube**  (o tshotswe ka Phukwi a tlhola gabedi ngwaga wa 1978 mo Matshelagabedi ) ke motlabogi wa Botswana yo o itebagantseng le mabelo a a fagare a selekanyo sa  makgolo a borobabobedi.Glody o tsene sekolo se se potlana kwa Matshelagabedi Primary School ka ngwaga wa 1985-1992 a ya go tsweledisa dithuto tsa gagwe kwa Matsiloje Secondary School ka ngwaga wa 1993-1996.O ne a dira bontle mo dithutong tsa gagwe tse dikgolwane.

## Katlego ya gagwe
Motlabogi ebong Glody Dube o ne a tlhopiwa go nna leloko la Botswana Arthlets Association ka ngwaga wa 2007 morago ga go tlogela go tlabogela lefatshe la Botswana.E ne  e le modiri yo o ratang tiro ya gagwe mo maemong a bokwaledi jwa lekoko la BAA.O ntse o direla mo lekokong la BAA le fa mo bosheng a ne a kgaphelwa ka fa tlhoko ntateng ya boitsholo jwa gagwe jo bo neng bo sa jese diwelang ba lekoko la gagwe.Mme o ne a itshwarelwa mme ba mmusetse.

## Diphenyo tsa gagwe
### Bogolo jwa gagwe
*Sekgele sa selekanyo sa makgolo a borobabobedi - 1:44.59 min (2001) - tshupo ya setshaba ke 1:44.47 min.
*1500 metres - 3:39.60 min (2001) - tshupo ya setshaba

## Bokhutlo
Glody o kile a baya lefatshe la Botswana mo mmepeng ka go dira sentle kwa dikgaisanong tsa mabelo  tse a neng  a di tsenelela.O itsege lefatshe ka bophara ka gore o nale polelo ee kgatlhisang matlho ke ka moo a itsegeng.Re ka mo tshwantshanya le Mme Amantle Montsho yo gompieno a dira sentle le e ne mo mabelong.

## Metswedi
Tshimoyapula

Tshimoyapula ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana.  Motsana o, o sekgale sa dikhilomethara dile masome a mane le botlhano gotsweng bokone botlhaba jwa Serowe, fa godimo gamo motse o, o na le sekolo sese botlana.  Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete, makgolo a mane le masome a marataro le bosupa.  

## Dipadi tse dingwe.
Hotele ya Victoria Falls

Hotele ya** kwa maphmothophothong a Victoria **  ke hotele ya ditso kwa maphothophothong a Victoria mo, Zimbabwe. Hotele e e lebaganye le kgoro ya bobedi gape le  borogo jwa maphothophotho a Victoriac go tsweng kwa a elelelang teng.

## Segologolo
Hotele e e butswe ka ngwaga wa 1904 go fa bapagami ba ba neng ba fetla ka seporo se se neng se sa tswa go agiwa, nngwe ya maano a seporo sa Cape go ya Cairo. Moragonyana e ne ya nna sefetla sa makwalo a BOAC a ditirelo gareng gaSouthampton le Aferika Borwa. Hotele e e santse e kile ya fa baeti ba bogosi boroko mo makgetlhong a mmalwa, ba akaretsa King George VI ka kgwedi ya Moranang ngwaga wa 1947.

Hotele e ntse e ele lefelo la bokopanelo jwa sepoloti. Ka ngwaga wa 1949 Roy Welensky o ne  rulaganya bokopano gone koo go bua ka ka tlholo ya Federation of Rhodesia le Nyasaland, gape ka ngwaga wa 1963 bokopano jwa kwa hoteleng e e kwa maphothophothong e ne ya baka kgaogano ya bokopano.

Hotele ke leloko la dihotele tse di eteletseng pele mo dtlhopheng tsa lefatsheng. E laolwa ke kompone ya African Sun Limited.

## Metswedi
Toropo ya Ramokgwebana

**Ramokgwebana** ke toropo e e mo kgaolong ya  bokonebotlhaba jwa Botswana, go bapa le molelwane wa kwa botlhaba. Mo ntlheng e nngwe go motse wa  Plumtree mo, Zimbabwe. Toropo e e ikaegile fa bokopanelong jwa seporo gare gaFrancistown gape le Bulawayo mo, Zimbabwe.Letso la batho ba ba tlholegang kwa toropong e ke bakalaka bangwe ke matebele a saleng a sitse mo Botswana ka nako ya dintlwa tsa bogologolo.Puo e e buiwang ke batho ke Setebele,Sekalaka le Setswana..

## Tsela ya Francistown-Ramokgwebana
Ramokgwebana o golagangwa ke tsela ya A1 e e tswang mo toropong ya Francistown go ya Kwa Zimbabwe.Tsela e e ne ya ntshafadiwa mabaka e le gore e ne e baka dikotsi tse di neng di fetsa matshelo a batho fa go le dipula Ramokgwebana.Tsela ya A1 e agiwa ke kompone ya Sinohydro Corporation Limited.A1 e ne e tshwanetse go wediwa ka Morule a tlhola masome a mararo le motso mme letsatsi le le ne la atlolosiwa ka mabaka a dipula tse di neng di kgoreletsa le go fuduga ga kompone e.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Ramokgwebana
Botswana

## Dipadi tse dingwe

ref>https://web.archive.org/web/20120808015949/http://www.onewater.org/stories/story/zimbabwe
ECCO City Green

**ECCO City Greens FC** ke setlhopa sa kgwele ya dinao (kgwele) go tswa mo Botswana kwa Francistown. Mokatisi wa tlhwatlhwa yo o tlhabolotseng setlhopa se ke Rre Stanley Muwanga yo ileng a kobiwa moragonyana ga lobaka ka magatwe a gore ga a bereke sentle le setlhopha.

## Katlego ya setlhopha
***Lekoko la tlhogo ya lekgotla la Mascom : ** 
:
::2007
***Coca Cola : 1** 
:
::Bafenyi ba ba latelang: 2007

## Tafole ya batshamiki ba tlhwatlhwa

 1.Township Rollers (Gaborone)              30 24  4  2 79-24 76  Champions
 2.Centre Chiefs (Mochudi)                  30 19  8  3 80-24 65
 3.ECCO City Greens (Francistown)           30 16  7  7 54-44 55
 4.Gaborone United (Gaborone)               30 14  7  9 47-36 49
 5.Botswana Defence Force XI (Mogoditshane) 30 14  6 10 43-40 48
 6.Nico United (Selebi Phikwe)              30 14  6 10 53-55 48
 7.Uniao Flamengo Santos (Gaborone)         30 14  4 12 53-53 46
 8.Botswana Meat Commission (Lobatse)       30 11  9 10 49-40 42
 9.Police XI (Otse)                         30 11  7 12 36-42 40
 10.TAFIC (Francistown)                     30  9 10 11 34-42 37
 11.Notwane FC (Gaborone)                   30  9  9 12 42-46 36
 12.Extension Gunners (Lobatse)             30 10  4 16 36-47 34
 13.Miscellaneous (Serowe)                  30  6  8 16 38-60 26
 - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
 14.Motlakase (Palapye)                     30  5  9 16 37-58 24  Ba ba kgaolwang mo tlhogong ya lekgotla la Mascom.

## Bafenyi ba ngwaga wa 2007/06

 1.ECCO City Green (Francistown)            30 21  4  5 65-37 67  Champions
 2.Centre Chiefs (Mochudi)                  30 19  5  6 72-36 62
 3.Botswana Defence Force XI (Mogoditshane) 30 16  9  5 43-25 57
 4.Gaborone United (Gaborone)               30 14  6 10 41-43 48
 5.Police XI (Otse)                         30 12 10  8 47-42 46
 6.Botswana Meat Commission (Lobatse)       30 11 11  8 32-26 44
 7.Notwane FC (Gaborone)                    30 11  9 10 49-36 42
 8.Township Rollers (Gaborone)              30 11  9 10 43-36 42
 9.TAFIC (Francistown)                      30 10  8 12 40-45 38
 10.Nico United (Selebi Phikwe)             30  8 11 11 38-46 35
 11.Uniao Flamengo Santos (Gaborone)        30 10  5 15 37-47 35
 12.TASC (Francistown)                      30  9  7 14 37-44 34
 13.Lobtrans Gunners (Lobatse)              30  7 10 13 31-40 31

## Setlhopha sa mo bo gompienong

## Metswedi
Lebala la metshameko la Lobatse

**Lebala la metshameko la Lobatse**  ke lebala le le dirisetswang metshameko ka go farologana  kwa Lobatse mo, Botswana. Le dirisetswa thata metshameko ya kgwele ya dinao gape le direla jaaka lebala la mo gae la setlhopha sa Extention Gunners. Lebala le le tshwara selekanyo saz batho ba le dikete tse masome a mabedi.
Gompieno go santse go tlhabololwa sesha lebala la Lobatse mo go solofetsweng go khutlisiwa fa ngwaga o ya bokhutlong. 

## Metswedi
Folaga ya sechaba sa Botswana

Folaga ya setshaba ya Botswana ene ya tlhomiwa ka Lwetse a tlhola masome a mararo ngwaga wa 1966.Pele fa lefatshe la Botswana le tsaya bopuso ka kgwedi ya Lwetse a tlhola masome a mararo ngwaga wa 19966 Botswana o ne a bidiwa  British Prolectorate Bechuanaland a busiwa ke barongwa ba kwa Aferika Borwa.
Ka nako eo Folaga e ne e nale diribo tsa kopana le kgolokwe fagare ka mekwalo ya S.A.H.C. e e emetseng South Africa High Commission.
Ka Lwetse a tlhola masome a mararo ngwaga wa 1966 Botswana atsaya Boipuso Folaga e ntsha e ne ya dirwa e nale leina “Botswana”. Botswana o nale ledi le le nonofileng fela that go fetla mafatshe a Aferika.Folaga ga se letsela fela le le nang le sesupo.E tshwnetse go bua mo dipelong tsa batho le gone go fa molaetsa kwa bathong.Botswana ke lefatshe le le sha le le busitsweng dingwaga tse di lesome le boraro mme gape le nale ngomaelo e e atlegileng,re ka nna ra Bona Botswana e le mangwe a mafatshe a a eteletseng pele.

## Pheletso ya Mebala
Folaga e nale mmala wa botala jwa loapi le yo kgabaganyang folaga ka bogare ole montsho , leyo  mosweu yo bonalang   le mebala e mengwe.  Mebala e e tsaya karolo ka selekanyo sa  9:1:4:1:9. Mmala wa botala jwa Loapi o emetse metsi, tota o raya pula, ebile otswa mo sekanong  sa Botswana se se mo Botswana coat-of-arms,se se kwadilweng gotwe Pula, seele sa Setswana se rayang "Let there be rain". Mebala ya bontsho le bosweu e emetse Kagiso, mme gape e emetse pitse ya naga e e nang le mebala ya sekano sa Lefatshe.



## Dikgoge tsa kwa ntle
*
Badimo

thumb|Sangoma a buisana le Badimo ka ditaola
**Badimo** ( lefoko la Sesotho le Setswana ) ke leina la Tumelo ya setso ya Aforika la batho ba Botswana, Lesotho le Aforika Borwa. Le ntswa bontsi jwa Basotho le Batswana e le BaKeresete, bontsi jwa bone ba setse morago dingwao tsa Badimo le fa ba setse morago tumelo e nngwe gape.

Le fa lefoko "Badimo", go twaelesegile le ranolelwa ko sekgoweng e le "ancestors" ga le reye batho ba ba tlhokafetseng, mme le raya "baswi ba ba tshelang". Mo setsong sa maAforika, baswi ba tswelelela ba thusa batho ntse ba tlhokafetse. Go dumelwa gore motho fa a tlhokafala, o ya go lebelela ba ba tshelang a le ko lefelong le lengwe, ba kgona go otlhaa ba ba sa ba itumediseng. Kotlhao mo mothong e ka nna botshelo jo bo senang tswelelo pele, bolwetse, dikotsi kgotsa go tlhoka go atlega. Go itumedisa Badimo, motho o tshwanetse go ba abela bojalwa, dinku kgotsa dipudi.

## Tlholego
Ga ba bonwe mme ba utluwa ke bana le bagodi fela. ba bua puo ya bone ba bo ba dira modumo wa phefo e e bogale fa ba suta. Ba thusa batho mo go tsa botsogo ebile ba kgona go laola gore a motho o tswelela a tsoga sentle kgotsa nnyaa ka bo leng teng jwa bone. Go ne go na le dikgang tse dintsi tsa basimanyana ba ba neng ba gapiwa ba bo ba busiwa, ba itse puo ya Badimo ka botlalo. Bana ba ba tlhophiwa go bereka le Badimo fa ba tswelela le ditiro. Go na le meletlo ya ngwao e e dirwang ngwaga le ngwaga pele ga pula ya ntlha go leboga Badimi ka thobo ya ngwaga o o fetileng. Mo meletlong e, bojalwa jwa Setswana bo a apewa, mme go bolawe phologolo, e apewe e bo e isiwe kwa dithabeng kwa Badimo ba fitlhilweng teng, lefelo le le bidiwa kwa Badimong kgotsa Difokeng ka Sesotho. Ba ba isang dilo tse ba tlaa tlogela dijo mme ba boe moragonyana go buisana le Badimo le go tsaya didirisiwa. Ba tlaa bolelela Badimo gore setšhaba se ikutlwa jang ka matshelo a bone. Fa Badimo ba kgotsofeste, ba tlaa bolelela batho ba ba foo gore ba solofela eng mo go bone. Badimo gape ba bereka go itsise ba losika ka loso lwa kgotsa ka mongwe o o gaufi le go tlhokafala.

## Pharologanyo ya tumelo
Badimo ba amangwa le tumelo e kgolo mo Botswana, Lesotho le Aforika Borwa kwa palo potlana fela e leng batho ba ba dirang SeKeresete se se tlhapileng. 

## Metswedi
Mababe

**Mababe**  ke motsana yo mo kgaolong ya bokone bophirima jwa Botswana. Motse o mo botlhaba jwa kgaolo e, gape motse o na le sekole se se potlana. Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile lekgolo le masome a matlhano le bosupa.

## Metswedi
Sepako

Sepako ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse o o mo bokone botlhaba, ebile o sekgele sa dikilomitara tse lesome le botlhano go tsweng motse wa Nata, motse o o gaotshwane le molelwane wa Zimbabwe, fa godimo ga moo motse wa Sepako o nale sekole se se potlana. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a marataro ,masome a mabedi le bosupa.

## Metswedi
Seronga

**Seronga**  ke motse o mo kgaolong ya Bokone-bophirima jwa, Botswana. Motse o fitlhelwa gaotshwane le kwa tshimologo ya metsi aOkavango Delta, fa godimo ga moo motse oo nale tsela e lolameng e ka dirisiwang ke difofane. Mo palo batho ka ngwaga wa 2001 ya motse wa Seronga dipalo di ne di le sekete makgolo a marataro le masome a mane le bongwe.

## Metswedi
Pelonomi Venson-Moitoi

thumb|Pelonomi Venson-Moitoi
**Pelonomi Venson-Moitoi**  ke Motswana, mokwaladikgang gape le ke lepolotiki la pathi ya Botswana Democratic Party. O ne a tlhophiwa go ya lekgotleng le legolo le le dirang melao ka ngwaga wa 1999 e le mongwe wa leloko le le kgetlhegileng go tlhophiwa gape a tlhophiwa mo ditlhophong tsa ngwaga wa 2004.
Venson-Moitoi e ne e le tona wa mebereko, dipagamo le ditlhaeletsanyo go tsweng ka ngwaga wa 2001 go ya kwa go wa 2002 gape le tona wa dipapadi, madirelo, diphologolo le bojanala go tsweng ka ngwaga wa 2002 go ya kwa go 2004.
O ne a tlhomiwa go nna tona wa ditlhaeletsanyo le maranyane kwa khuduthamageng ka ngwaga wa 2004. Mo khudutlhamageng ya ngwaga wa 2009, Venson-Moitoi o ne a tlhomiwa go nna tona wa ditlhaeletsanyo,maranyane le kakanyo. O ne a tla ka metlhale ya go tlhabolola itsholelo ya lefatshe ka tiriso ya Maranyane a ICT. Ebile o ne a akaretsa tiriso ya maranyane mo dithung tsa baithuto,mo e le nngwe tsela ya go tlhabolola maduo a bone.

Mme Venson o direla kwa lephateng la thuto e le tona wa lone.O ikemiseditse go thusa baithuti le barutabana ka tsotlhe dithuso tse ba ka di tlhokang. Pelonomi Venson-Moitoi o ne a tswa ka leano la go thusa baithuti ba dikolo tsa ithutelo tiro ka go ba duelela madi gore ba tsene dikolo kwa mafatsheng a sele, se e le tsele ya gore ba atswe maranyane le kitso tsa mafatshe a sele mme e re morago ba bowa ba kgone go tla go thusa lefatshe mo go tlhabologeng.

## Tshoboko
Venson o diretse lefatshe la Botswana ka lobaka le le leele. Ke ka moo a nang le tirisanyo mmogo le maloko a palamente.Bopelotele jwa gagwe mo tirong bo thusa lefatshe go tswelela le tlhabologa. Botswerere jwa gagwe bo ka nna jwa felela bo dirile gore a felele a tlhophilwe go nna mothusa tautona wa lefatshe la Botswana.

## Metswedi

## Dikgoge tsa kwa ntle

*Profile on Ministry of Communications, Science, and Technology homepage
Dovedale, Botswana

Dovedale ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse o o gaotshwane le noka ya Limpopo ga mmogo le molelwane wa lefatshe la Aferika Borwa, motse wa Dovedale o mo Borwa-Botlhaba, sekgele sa dikilomitara tse masome matlhano go tsweng motse wa Mahalapye, gape motse o o nale sekole se se potlana. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a supa le borataro.

## Dipadi tse dingwe.