Noma Dumezweni

**Noma Dumezweni** (yo o tshotsweng ka Phukwi a le masome mabedi le boferabobedi 1969) ke modiragatsi wa moAforika Borwa-Borithane. Ka 2006, o ne a gapa Sekgele sa Laurence Olivier sa Tiragatso e e Gaisang mo Seabeng sa Tshegetso ka ntlha ya tiragatso ya gagwe jaaka Ruth yo mmotlana mo filiming ya *[[Raisin in the Sun]]* kwa Bobogelong jwa Lyric Hammersmith. Ka 2017, o ne a gapa Sekgele sa Laurence Olivier sa Modiragatsi yo o Gaisang mo Seabeng sa Tshegetso ka ntlha ya go tshameka jaaka Hermione Granger mo tiragalong ya ntlha ya West End ya *[[Harry Potter and the Cursed Child]]*; o ne a boeletsa karolo eno mo pontshong ya ntlha ya Broadway mme, ka 2018, o ne a tlhophelwa Sekgele sa Tony sa Modiragatsi yo o Gaisang mo Drameng.

## Botshelo jwa gagwe
O tsholetswe kwa Mbabane kwa Swaziland (Eswatini ya gompieno), ka 1969 ke batsadi ba Aforika Borwa, Dumezweni o ne a nna kwa Botswana, Kenya le Uganda. O gorogile kwa Enyelane e le motshabi a le dingwaga di le supa le morwadiarragwe le mmaagwe. O ne a nna la ntlha kwa Felixstowe, Suffolk, kwa a neng a rutelwa teng, pele a fudugela kwa Lontone fa a le dingwaga di le lesome le boferabobedi.

## Tiro

### Bobogelo

#### Tiro ya pele
Tiro ya ga Dumezweni mo bobogelong e akaretsa: Moporesidente wa Phaposi e e Senang Sepe le Ura e Re neng re sa Itse Sepe ka Yone[4] kwa Bobogelong jwa Bosetšhaba, kwa Lontone;[5] Morara mo Letsatsing wa ga Vic yo Mmotlana kwa Lyric Hammersmith, kwa Lontone[6] (e a neng a e gapa Sekgele sa gagwe sa ntlha sa Laurence Olivier sa Bodiragatsi jo bo Gaisang); Toro ya Bosigo,[8] Mong le Margarita,[9] Nathan yo o Botlhale[10] le Ntlo ya Kofi kwa Bobogelong jwa Moletlo wa Chichester, Baanelwa ba le Barataro ba ba Batlang Mokwadi mo tlhagisong ya Moletlo wa Chichester kwa Bobogelong jwa Gielgud[11][12] le Monna wa Bogosi wa Bush[1].

#### Royal Shakespeare Company
Dumezweni o ne a diragatsa mo Macbeth ya 2014 le Anthony Sher jaaka Moloi wa Ntlha.[14] Ka 2002, o ne a tshameka Charmian mo go Antony le Cleopatra[15] le Ursula mo go Modumo o Mogolo ka ga Sepe[16] mo Khamphaning ya Segosi ya Shakespeare (RSC). Ka 2006, o ne a diragatsa mo Sefitlholong le Mugabe.[17]

O ne a boela kwa RSC ka 2009–11. Ka dikgakologo tsa 2009, o ne a tlhagelela mo Kgannyeng ya Mariga ya RSC.[18][19][20] Gape o ne a tshameka Olyana mo go The Grainstone, Calphurnia mo go Julius Caesar,[21] Mooki mo go Romeo le Juliet, Morgan Le Fay mo go Le Morte d'Arthur, Ngaka mo go Dintsu Tse Dinnye,[22] le Alice mo Tseleng ya Adelaide.

#### Bobogelo jo bongwe
Ka 2012, o ne a tshameka karolo ya ga Rita mo go Belong kwa Bobogelong jwa Kgotlatshekelo ya Segosi.[23] Ka 2013, o ne a tshameka karolo ya Mohumagatsana ka Bofefo le Alice mo go Henry V e e neng e tshamekiwa ke Jude Law kwa Bobogelong jwa Noël Coward. Kwa Kgotlatshekelong ya Segosi, o ne a tshameka karolo ya ga Mme Twit mo The Twits, e leng kgang e e neng ya fetolwa mo seraleng ka Roald Dahl wa leina le le tshwanang.

Ka 2013–2014, o ne a tlhagelela mo Motho yo o Suleng Bosigo Joo kwa Bobogelong jwa Fugard kwa Motsekapa, Bobogelo jwa Mmaraka kwa Johannesburg, jo moragonyana bo neng jwa fudusediwa kwa Bobogelong jwa Hampstead kwa Lontone.[24] Ka 2015, pontsho e ne ya fudugela kwa Sekolong sa Mmino sa Brooklyn (BAM) mme o ne a akgolelwa "tiragatso ya gagwe e e se nang molato".[25] O ne a tshameka mo go Linda kwa Royal Court Theatre ya London ka Ngwanaitseele 2015, a tsena mo tirong e e neng ya tlogelwa ke Kim Cattrall ka kitsiso ya malatsi a le mmalwa pele ga bosigo jwa bobegadikgang. Fa a naya tlhagiso eno dinaledi di le tlhano, motshwayadiphoso yo mogolo wa bobogelo wa Daily Telegraph e bong Dominic Cavendish o ne a kwala jaana: "Fa ba ka kgona go tsenya mo mabotlolong le go tlhagisa sengwe le sengwe se Noma Dumezweni a nang le sone ka bontsi, tsweetswee, ke batla go otara se se tla mo thusang botshelo jotlhe jwa gagwe." Ntlo ya Metshameko ya ga Sam Wanamaker.[27] Ka 2015, o ne a tshameka karolo ya ga Don José mo filiming ya Carmen ya ga Georges Bizet, e e neng e fetotswe go tswa mo filiming ya ga Georges Bizet.[28]

Ka Sedimonthole 2015, go ne ga itsisiwe gore Dumezweni o tlhophilwe go nna Hermione Granger mo Harry Potter le Ngwana yo o Hutsitsweng.[29] Mo kitsisong, motshwayadiphoso wa bobogelo Kate Maltby o ne a mo tlhalosa jaaka "modiragatsi yo o nnang a tshwaragane le go kgatlha."[30] Go latlhelwa ga Dumezweni yo montsho jaaka Hermione go ne ga tsosa motlotlo o o tlhoafetseng, o J. K. Rowling a neng a o araba ka gore letlalo la ga Hermione ga le ise le ko le tlhalosiwe jaaka le lesweu[]3. Ka 2017, Dumezweni o ne a gapa Sekgele sa gagwe sa bobedi sa Laurence Olivier sa Tiragatso e e Gaisang mo Seabeng sa Tshegetso.[32] Ka ntlha ya tiragatso ya gagwe mo tirong eno, Dumezweni o ne a kwalwa mo lenaaneng la basadi ba le 100 ba BBC ka 2018.[33] O ne a boeletsa seabe sa gagwe kwa Broadway kwa Bobogelong jwa Lyric ka 2018.[34]

Ka 2022, o ne a tshameka karolo ya ga Nora Helmer mo Ntlong ya Dimpopi, Karolo 2 ya ga Lucas Hnath.[35]

### Thelebishene
Dumezweni o ne a tlhagelela mo dipontshong di le mmalwa tsa thelebishene, mme ka 2018, o ne a tshameka mo Black Earth Rising, e leng terama ya ga Hugo Blick e e neng e bua ka go sekisiwa ga dikebekwa tsa ntwa. O ne a tshameka karolo ya moithutatshelo wa lewatle Fiffany mo motseletseleng wa metlae wa HBO Max o o Dirilweng ka Lorato (2021–2022).[36]

Ka 2020, o ne a tlhagelela mo motseletseleng wa HBO wa The Undoing mmogo le Nicole Kidman, Hugh Grant, le Donald Sutherland.[37] Motseletsele ono o ne wa tlhophiwa makgetlo a le mmalwa kwa Diawateng tsa Golden Globes le tsa Emmy.[38] Dumezweni o tshameka karolo ya ga Haley Fitzgerald, mmueledi yo o maatla yo o thapilweng ke ngaka e e humileng ya tlhaloganyo ya New York (Kidman) go emela monna wa gagwe (Grant), ngaka ya kankere ya bana e e latofaditsweng ka polao e e setlhogo ya mohumagadi wa gagwe.[37] Seabe seno se dirile gore Dumezweni a kgone go fitlhelela bareetsi ba Amerika ka ntlha ya katlego ya motseletsele ono.[39]

Ka 2022, Dumezweni o tlhagelela ared mo motseletseleng wa Netflix The Watcher jaaka Theodora Birch, mmatlisisi wa poraefete yo o thapilweng ke lelapa la ga Brannock.[40] Ka 2025 o ne a tshameka karolo ya ga Mensah mo thelebišeneng ya motseletsele wa ditlhamane tsa saense tsa ga Martha Wells tsa The Murderbot Diaries mo Apple TV+. Go ne ga itsisiwe ka Phukwi gore motseletsele ono o tla ntšhwafadiwa go nna mo pakeng ya bobedi.[41]

### Filimi

## Metswedi