Khonferense ya lefatshe lotlhe kgatlhanong le tlhaolele

Khonferense ya Lefatshe Kgatlhanong le Bosemorafe (WCAR) ke motseletsele wa ditiragalo tsa boditšhabatšhaba tse di rulagantsweng ke UNESCO go rotloetsa ntwa kgatlhanong le dikgopolo le maitsholo a bosemorafe. Go setse go tshwerwe dikhonferense di le tlhano go fitlha jaanong, ka 1978, 1983, 2001, 2009 le 2021. E tlhomilwe morago ga Ntwa ya Lefatshe II le Polao ya Kgailo jaaka setheo se se ikaegileng ka Ditšhaba Tse di Kopaneng, UNESCO e simolotse ka bonako fela fa e sena go tlhomiwa go rotloetsa dithuto tsa saense tse di malebana le ditlhopha tsa ditso le go anamisiwa ga tsone mo bathong go fedisa dikgopolo tse di seng boammaaruri tsa saense tsa go tlhaola batho ka lotso. Nngwe ya dibuka tsa yone tsa ntlha tse di neng tsa gatisiwa e ne e le The Race Question ka 1950, e e neng e saenilwe ke bakanoki ba ba farologaneng ba ba itsegeng mo lefatsheng lotlhe.

## Khonferense ya 1978
Khonferense ya Lefatshe Lotlhe Kgatlhanong le Tlhaolele e ne ya tshwarwa ka 1978 kwa Geneva, kwa Switzerland. Selo se segolo se go neng go buiwa thata ka sone mo khonferenseng eno e ne e le melao ya tlhaolele ya Afrika Borwa ya go tlhaola batho ka lotso le go ba tlhaola. Se se ne se akaretsa go kgala dikamano tsa Iseraele le Aforika Borwa (segolo segolo tsa ikonomi le tsa sesole), kopo ya gore Khansele ya Tshireletsego ya Ditšhaba tse di Kopaneng e sekaseke "go tlhoma dikotlhao tse di akaretsang le tse di pateletsang" mo Aforika Borwa le "dipuso tse dingwe tsa tlhaolele tsa Aforika Borwa", le go tshwaya apartheid phoso mo Aforika Borwa.[ Gape go ne go na le polelo le thulaganyo ya tiro e e neng e tswa mo khonferenseng e e neng e kgala go gaisa ga lotso, bosemorafe, le kgethololo ya lotso, le go kopa didiriswa tsa thuto go rotloetsa "go tlhaloganyana magareng ga batho botlhe le go supa ... motheo wa tekatekano ya lotso le lotso", gareng ga dipolelo tse dingwe. [ 2]

## Khonferense ya 1983
Khonferense ya Lefatshe Lotlhe Kgatlhanong le Tlhaolele le yone e ne ya tshwarelwa kwa Geneva, kwa Switzerland ka 1983.

## Khonferense ya 2001
Khonferense ya 2001 e ne ya tshwarelwa kwa Durban, mo Afrika Borwa, ka fa tlase ga kemedi ya lekgotla la Ditšhaba Tse di Kopaneng, go tloga ka di 31 tsa Phatwe go fitlha ka di 8 tsa Lwetse 2001. Poresidente wa pele wa kwa Ireland e bong Mary Robinson, yo ka nako eo e neng e le Mokomisinara yo Mogolo wa Ditshwanelo tsa Botho wa lekgotla la Ditšhaba Tse di Kopaneng, o ne a etelela pele jaaka mokwaledikakaretso.

Khonferense eno e e neng e na le setlhogo se se reng "Khonferense ya Lefatshe Lotlhe Kgatlhanong le Tlhaolele, go Tlhaola Batho ka Lotso, go Tlhoa Baeng le Dilo Tse di Amanang le Tsone", e ne e bua ka go sa tshwarwe sentle ga setlhopha se sengwe sa batho se le kgatlhanong le se sengwe. Nako e ntsi e ne e lebagane le tsela eo Baiseraele ba neng ba tshwara Ba-Palestine ka yone,[1] mme go ne go sa buiwe thata ka ditshwanelo tsa batho le polao ya morafe kwa dikarolong tse dingwe tsa lefatshe.

Kopano ya 2001 e ne ya tshwaiwa ke dikgotlhang tsa kwa Botlhabagare le boswa jwa bokgoba, mme e ne ya tsamaisana le ditlhaselo mo Iseraele le ditshupetso tse di kgatlhanong le Iseraele kwa khonferenseng e e tsamaelanang ya mekgatlho e e seng ya puso. United States le Israel di ne tsa ikgogela morago kwa bogareng jwa khonferense ka ntlha ya tharabololo e ba neng ba akanya gore e ne e tshwaya Iseraele diphoso e bile e tshwantsha Zionism le bosemorafe. 2][3] European Union le yone e ne ya gana go amogela mafoko a a neng a dirisiwa ke dinaga tsa Maarabia tse di neng di tshwaya Iseraele phoso ka ntlha ya "ditiro tsa bosemorafe". 4]

Gape kwa khonferenseng eo, dinaga tsa Afrika, tse di neng di eteletswe pele ke Nigeria le Zimbabwe, le mekgatlho e e seng ya puso ya Afrika le Amerika di ne di batla gore naga nngwe le nngwe e e dirileng bokgoba e kope maitshwarelo ka bongwe ka bongwe, e bo e bo amogele e le tlolomolao kgatlhanong le batho, mme e duele ditshenyegelo tse e di dirileng. Ba-Yuropa ba ne ba tshegetsa Boritane mme se Ba-Afrika ba neng ba se bona fela e ne e le go kopa gore go tshegediwe New African Initiative, go imololwa dikoloto, madi a go lwantsha AIDS, go busediwa ga madi a puso a a utswitsweng a a neng a romelwa kwa Bophirima ke babusaesi ba pele le ditsala tsa bone, le go fedisa go gweba ka batho. Mme lefoko 'go baakanya' ga le a ka la nna teng. 5]

## Khonferense ya 2009
Khonferense ya Lefatshe Lotlhe Kgatlhanong le Tlhaolele e ne ya tshwarwa ka 2009 kwa Geneva, Switzerland. Canada, Israel, United States of America, New Zealand, Germany,[1] Italy,[2] Sweden,[3] the Netherlands,[4] Poland[5] le, morago ga go belaela, Australia[6] ba ne ba itsise gore ga ba kitla ba nna le seabe mo khonferenseng.

Mark Mardell wa dikgang tsa BBC o ne a bega jaana: Ka Mantaga wa fa Khonferense e ne e tla simolola, Tona ya Merero ya Boditšhabatšhaba ya kwa Italy e bong Franco Frattini (yo go fitlha ngogola e neng e le Mokomišenara wa Yuropa wa tshireletsego le tshiamiso) o ne a bolelela lokwalodikgang lwa Il Giornale lwa kwa Italy gore go palelwa ga Yuropa go dumalana ka tsela e e tshwanang ya go dira dilo e ne e le "phoso e e masisi thata, ka gonne e bontsha gore le fa go buiwa thata ka kgang eno, ga re kgone go dumalana ka selo se le sengwe se se tshwanang ka bothata jo bo masisi: e leng go lwantsha tlhaolele, e e leng selo se gantsi re buang thata ka sone kwa Brussels".

Frattini o ne a tswelela jaana: "Ke akanya gore go ne go ka nna botoka gore go dirwe tumalano ka tlhwatlhwa epe fela. Mme seno, go sa kgathalesege gore mo ditokomaneng tse di neng di baakanyeditswe kopano ya kwa Geneva, kwa ntle ga ditlhabololo di sekae tse dinnye, go ne ga nna go ntse go na le mokgwa wa motheo wa go tshwantsha Iseraele le naga e e tlhaolang batho ka lotso go na le go e tshwantsha le puso ya batho ka batho. Go sa ntse go na le dipolelo tse di sa amogelesegeng tse fa di ka bo di dumelana le se se neng sa buiwa kwa pokanong ya ditona tsa EU, di ka bong di ile tsa dira gore batho ba se ka ba ya kwa khonferenseng  ⁇  jaaka re sweditse go dira, le jaaka United States, Canada, Australia, New Zealand le Netherlands di sweditse go dira". (Mark Mardell, Dikgang Tsa BBC)

Tona ya tsa kwa ntle ya New Zealand Murray McCully o ne a re ga a kgotsofalele gore mafoko a tlhatlhobo a tla thibela khonferense go "fologela mo mofuteng o o tshwanang wa kganetsano e e bogale le e e senang mosola e e diragetseng ka 2001," mme o ne a bega gore o ne a tshwenyegile gore e ka dirisiwa ke dinaga tsa Bamoseleme go tshwaya Iseraele diphoso le go lekanyetsa kgololesego ya puo fa go tla mo go tshwayeng bodumedi jwa bone diphoso. (go begilwe ke Associated Press ka April 20)

Ka letsatsi la ntlha la kopano, Fora e ne ya bolela gore Bayuropa ba ne ba tla tswa fa Ahmadinejad a ne a ka bua sengwe se se kgatlhanong le Bajuda. "Re tla tshwanelwa ke go tlhalosa seno ka tsela e e phepafetseng. Ga re kitla re letlelela gore go nne le diphoso dipe", go ne ga rialo Tona ya Merero ya Dinaga di Sele ya Fora Bernard Kouchner a bolelela France Info. "Fa a ka bua ditatofatso tsa bosemorafe kgotsa tsa go nna kgatlhanong le Semite, re tla tswa mo phaposing eno ka bonako". 1]

Jeremane e ne ya swetsa go nna kgakala le kopano ka ntlha ya matshwenyego a bophirima a gore tiragalo e ka nna ya nna le ditshwaelo tse di kgatlhanong le Semiti, go netefaditswe ke motlhankedi yo mogolo kwa Berlin ka Labone. 2]

Mo puong ya gagwe e e simololang, Mokwaledikakaretso wa lekgotla la Ditšhaba Tse di Kopaneng e bong Ban Ki-moon o ne a re, "Dinaga dingwe tse ka tshwanelo di tshwanetseng go re thusa go tlhama tsela e e isang kwa isagweng e e botoka ga di yo mono. Kwa ntle ga diholo tseno, ditlhopha tse di kgatlhegelang dilo tse di farologaneng tsa sepolotiki le tsa megopolo di goela kwa godimo di le kgatlhanong le tse dingwe ka bogale". 1]

Moragonyana mo letsatsing leo, baemedi ba ka nna 40 ba ne ba tswa mo puong ya ga poresidente wa Iran e bong Mahmoud Ahmadinejad morago ga gore a tlhalose Iseraele e le "puso ya tlhaolele" le go tlhasela go tlhomiwa ga naga ya Iseraele. BBC e ne ya bega gore Fora, e e neng e tlhagisitse ka go tswa mo tirong, e ne ya tlhalosa seno e re ke "puo e e tletseng letlhoo".

Go tswa mo tirong e ne e le matlhotlhapelo mo dikamanong tsa setšhaba tsa Ditšhaba tse di Kopaneng,[3] tse di neng di solofetse gore khonferense e tla nna sekao se se phatsimang sa se se tshwanetseng go dirwa ke UN: go kopana go lwantsha tshiamololo mo lefatsheng, go boletse Imogen Foulkes wa BBC kwa Geneva. Modirimmogo le ene Jeremy Paxman o ne a tlhalosa go tswa mo tirong e le "tiro e e sa siamang", a bolela gore batho ba tshwanetse go nna le tshwanelo ya go tshwaya Bo-Zionist phoso.

Poresidente Ahmadinejad, yo e leng ene fela moeteledipele yo mogolo yo o neng a le teng kwa khonferenseng eo, o ne a bolela gore bafaladi ba Bajuda ba ba tswang kwa Yuropa le United States ba ne ba romelwa kwa Botlhabagare morago ga Ntwa ya Lefatshe II "gore ba tle ba tlhome puso ya tlhaolele kwa Palesetina e e gapilweng". O ne a tswelela pele jaana a dirisa moranodi: "Mme tota, e le go duelela ditlamorago tse di maswe tsa tlhaolele kwa Yuropa, ba ne ba thusa go tlisa puso e e setlhogo le e e gatelelang thata ya tlhaolele kwa Palesetina". Moemedi wa Fora Jean-Baptiste Mattei o ne a re: "Fela fa a simolola go bua ka kgang ya Bajuta le Iseraele, re ne re sena lebaka la go nna mo phaposing". 3]

Moemedi wa Boritane e bong Peter Gooderham, yo le ene a neng a le mo gare ga ba ba neng ba tsamaya, o ne a re mafoko a ga Ahmadinejad a ne a le "matlhabisa ditlhong e bile a tsosa tlhakatlhakano". O ne a itsise babegadikgang ba ba neng ba phuthegile a re: "Mafoko a a ntseng jalo a a tlhabisang ditlhong a a kgatlhanong le Bajuda ga a tshwanela go nna teng mo kokoanong ya lekgotla la Ditšhaba Tse di Kopaneng e e kgatlhanong le tlhaolele". (Dikgang Tsa BBC)

Puo ya ga Ahmadinejad e ne ya gasiwa mo Internet ke lekgotla la Ditšhaba tse di Kopaneng,[4] mme Foreign Policy Journal, e e gatisang dikgang mo inthaneteng, e ne ya itlhaganelela go gatisa polelo ya gagwe.[ 5]

## Khonferense ya 2021
Ka Lwetse 2021, Kopano Kakaretso ya UN e ne ya keteka segopotso sa bo 20 sa khonferense ya yona ya 2001 ka go ikana go oketsa maiteko a yone a go lwantsha bosemorafe. Ketsahalo ena e ile ya thibelwa ke Albania, Australia, Austria, Bulgaria, Canada, Colombia, Croatia, Cyprus, Czech Republic, Denmark, Dominican Republic, Estonia, France, Georgia, Germany, Greece, Honduras, Hungary, Israel, Italy, Latvia, Lithuania, Montenegro, Moldova, Netherlands, New Zealand, North Macedonia, Poland, Romania, Serbia, Slovakia, Slovenia, Spain, Sweden, Ukraine, United Kingdom, United States le Uruguay. Lekgotla la Yuropa le lone ga le a ka la nna le seabe mo tiragalong eno ya go gopola kgotsa go bua mo go yone.

## Bona gape

* Durban III
* Iseraele le tlhaolele
* Letsatsi la Boditšhabatšhaba la go Itshokelana
* United Nations General Assembly Resolution 3379