Ngina kenyatta

**Ngìna Kenyatta** (née Mūhoho; o tshotswe ka kgwedi ya Seetebosigo a le masome a mabedi le bone (24) ka ngwaga wa 1933), yo o itsegeng thata jaaka "Mama Ngìna", ke mosadi wa ntlha wa kwa Kenya. Ke motlholagadi wa Tautona wa ntlha wa Kenya, Jomo Kenyatta (~1889 -1978), le mmaagwe Tautona wa bone Uhuru Kenyatta yo o neng a dira go tloga ka ngwaga wa  2013 go fitlha ka ngwaga wa 2022.

## Hisitori
Mama Ngìna o tshotswe le Ngìna Mūhoho ke Kgosi Mūhoho wa Gatheha le Anne Nyokabi Muhoho kwa Ngenda, Kgaolo ya Kiambu, Porofense ya Bogare ka ngwaga wa 1933.   O nyetse Jomo Kenyatta jaaka mosadi wa gagwe wa bone ka ngwaga wa 1951, kopano e e tlhalosiwang e le "mpho" go Kenyatta go tswa mo morafeng wa gagwe, Kikuyu.Se se ne sa dira gore a bidiwe "mmaagwe morafe", mme a nna Mama Ngìna Kenyatta, mosadi wa ntlha wa kwa Kenya yo o neng a nna moporesidente ka ngwaga wa 1964. O ne a tle a tsamaye le ene mo mafelong a batho botlhe mme o ne a na le mebila mengwe kwa Nairobi  le Mombasa, mmogo le Legae la Bana,le le neng le reeletswe ka ene. Ka ngwaga wa 1965, o ne a nna motshegetsi wa Kenya Guiding.

Ka dingwaga tsa bo 1970, ene le badiredi ba bangwe ba maemo a a kwa godimo ba puso ba ne ba latofadiwa ka go nna le seabe mo kgwebong ya go rekisa dinaka tsa tlou e e neng e isa dinaka tsa tlou kwa ntle ga naga ka sefofane sa poraefete sa puso.Kgatiso ya kgwedi ya Motsheganong ka ngwaga wa 1975 ya New Scientist e ne ya mo tsopola jaaka mongwe wa "dikgosigadi tsa dinaka tsa tlou" tsa kwa Kenya mme gape a gatelela gore ba ne ba sa kgone go tlhomamisa ka botlalo gore ditatofatso tse di ne di le boammaaruri. Le fa go ntse jalo, New Scientist e ne ya bolela gore jaanong go na le bosupi jo bo kwadilweng jwa gore bobotlana leloko le le lengwe la lelapa la segosi la Kenya le ne le rometse ditone di feta thataro tsa dinaka tsa tlou kwa China.

Mama Ngìna o ne a nna Mokatoliki wa Roma, mme o ne a itsege ka go nna teng kwa Mmiseng Sontaga sengwe le sengwe mo thulaganyong ya Katoliki le bangwe ba bana ba bone. O ne gape a nna mongwe wa batho ba ba humileng go gaisa kwa Kenya, a na le masimo, dirapa, le dihotele.

Ka kgwedi ya Phalane ka ngwaga wa 2021, Pandora Papers e ne ya senola gore o tlogetse karolo ya khumo ya gagwe ka ngwaga wa 2017. Ene le morwawe Uhuru ba ne ba senolwa jaaka Modirisi 13173 ke Pandora Papers. Pego e ne ya bolela gore lelapa la ga Kenyatta le ne le na le dipeeletso tsa kwa moseja go akaretsa khamphane e e nang le dithoto tsa boleng jwa bonnye jwa diranta di le dimilione di le masome a mararo (30).

## Lelapa
Jomo Kenyatta o nyetse basadi ba le bane, Wahu Kenyatta, Edna Clarke, Grace Wanjiku, le Ngìna Kenyatta. Ka Wahu, Kenyatta o ne a nna le Peter Mūigai Kenyatta (1920-1979) le Margaret Rose Wambūi (1928 -2017). Ngwana a le mongwe fela wa ga Edna e ne e le Peter Magan Kenyatta. Grace o ne a tlhokafala fa a ne a tshola ngwana wa gagwe a le esi, Jane "Jeni" Gecaga (1950).

Bana ba ga Ngìna ba akaretsa Kristina Wambūi Pratt (1952  ), Uhuru Kenyatta, Anna Nyokabi Muthama, le Muhoho Kenyatta. Uhuru Kenyatta o ne a sa atlege go nna Tautona jaaka motlhatlhami wa Tautona ka ngwaga wa 2002 mme a nna Moporesidente wa bone wa Kenya. Mūhoho Kenyatta o na le kgwebo e kgolo ya lelapa mme ga a tsewe tsia ke batho. Ka nako ya fa Jomo Kenyatta a ne a le kwa botshwarong kwa Lodwar le Maralal, Ngìna o ne a nna le ene, fela jaaka bomorwadiabone, Jane le Wambūi. Mama Ngìna ke mmaagwe bana ba bangwe ba bararo ba ga Kenyatta, ba le babedi ke mosadi wa gagwe wa ntlha mme a le mongwe ke wa bobedi. 

Monsignor George Muhoho, moruti wa Roman Catholic kwa University of Nairobi, ke mongwe wa bomonnawe.

## Metswedi