open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Modise Mokwadi Fly

**Modise Mokwadi Fly** e ne e le radipolotiki wa Motswana le molweladitshwanelo yo o neng a bolawa ka ngwaga wa 2010 ka ntlha ya go bolaya morwawe wa dingwaga tse pedi ka ngwaga wa 2006.

Fly e ne e le mokwaledikakaretso wa League ya banana ya Lekoko la Botswana Congress. Ka di 27 tsa Ngwanatsele 2006, Fly o ne a bolaya morwawe e bong Tawana Mosinyi ka selepe fa mosimane a ne a robetse. O ne a bolela gore o bolaile mosimane yoo ka phoso, fa a ntse a latlhela mapodisi ka selepe kwa ntle ga fensetere ya gagwe. Fly o ne a nganga gore mapodise a mo thuntshitse.

Fly o ne a bonwa molato wa polao ke kgotlatshekelokgolo kwa Francistown ka di 17 tsa kgwedi ya phalane 2008. Ka di 21 tsa kgwedi ya phalane, Moatlhodi Thomas Masuku o ne a mo atlholela loso ka go lepelela mme a akantsha gore a ikuele kwa kgotlatshekelo ya Apeal ya Botswana. Boikuelo jwa ga Fly bo ne jwa kgaolwa mme morago ga moo a bolawa kwa Kgolegelong ya Bogare ya Gaborone ka di 24 tsa kgwedi Mopitlwe 2010.

## Metswedi

* Oarabile Mosikare, "Death Penalty Clips Fly's Wings", *[[:en:Mmegi|Mmegi]]*, 2008-10-27, accessed 2009-01-16
** ——, "Botswana: BCP Activist Convicted of Murder", *[[:en:Mmegi|Mmegi]]*, 2008-10-20, accessed 2009-01-16
*** "Fly faces gallows for son's murder", *Republic of Botswana Daily News Archive*, 2008-10-23, accessed 2009-01-16
Gagoangwe

**Gagoangwe** (1845 go tsena 1924) e ne e le motshwarelela bogosi, ebile ele mohumagadi wa Bakgatla ba ga Mmanaana le Bangwaketse kwa e leng Botswana gompieno. Gagoangwe e ne e le leloko la lolwapa lwa Bakwena, e le Mokeresete wa tlhwatlhwa gape a tshwareletse ngwana wa ngwana wa gagwe Bathoen II bogosi.

## Botshelo jwa a a le mmotlana
Gagoangwe e ne e le morwadia Sechele I kgosi ya Bakwena. Sechele I o ne a fetogetse kwa tumelong ya Sekeresete ka dingwaga tsa 1840 di ya fifing, e le tiro ya ga David Livingstone; o a neng a fetotse Bakwena botlhe ba akaretsa Gaoangwe. Fa a le mmotlana, o ne a gonya leitlho la motlhanka. Rraagwe o ne a letla motlhanka go ipusolosetla ka go mo gonya leitlho jaaka Baebele e bua mo kgolaganong e kgologolo ere "leitlho le tswelwe ke leitlho" . Morago ga foo o ne a itsege jaaka mohumagadi o o leitlho lengwe fela.

## Lonyalo le bana
Gagoangwe o ne a nyetswe ke monna wa gagwe wa ntlha ebong kgosi Pilane. Ka ngwaga wa 1875, o ne a tsamaya le Bathoen I o e neng e le mojaboswa wa bogogi jwa Bangwaketse. Ka ngwaga wa 1890, Bathoen I le Gagoangwe ba ne ba nyalana mo lonyalong lwa Sekeresete, ba tlhomamisa lonyalo lwa bone mo matlhong a phuthego ya Sekeresete. E ne e le moKeresete wa tlhwatlhwa a bo a nna le seabe mo go ema nokeng London Missionary Society ga ga Bathoen I. Ka ngwaga wa 1910, Bathoen I o ne a tlhokafala, mme ngwana wa ga Gaoganwe o motona Seepapitso III a nna kgosi. Morago o ne a bolawa ke motsalwa le ene, Moepapitso ka ngwaga wa ,1916. Morago ga se, Gagoangwe o ne a laela gore ngwana wa gagwe Moepapitso a bolawe, a tsaya taolo ya bogosi ka ngwaga wa 1923. Go begiwa fa a ne a re ka lebele la gagwe le lengwe (ngwana) le kgaotswe, a le lengwe le lone le kgaolwe.

## Go busa
Ka ngwaga wa 1923, Gagoangwe o ne nna motshwarelela bogosi a tshwareletse Bathoen II. O ne a pagama setilo go tshwarelela ngwana wa ngwana wa gagwe bogosi. O ne a busa Bangwaketse, setlhopha sa Batswana ka nako e e masisi ya lefelo le. Kgaolo e ne e le mo ntweng ya boiouso kgatlhanong le Maburu le bagogi ba bokolone ba Britain.

Gagoangwe o ne a tsweledisa ditlhabololo tsa ga Seepapitso III a bo a sireleletsa morwadie ebong Ntebogang Ratshosa bogosi pele ga a tlhokafala.

## Metswedi
Mmoloki Nogeng

**Mmoloki Nogeng** (yo o tshotsweng ka Motsheganong 30, 1982) ke motshameki wa mabole go tswa kwa Botswana. Nogeng o ne a fenya mmentlele wa boronse kwa Metshamekong ya Kgweranoditšhaba ya 2006 kwa Melbourne, Australia, a latlhegelwa mo motshameking wa mabole wa Mauritian Bruno Julie mo makgaolakgannyeng a setlhopha sa bantamweight(54 kg).

## Metswedi

* Statistics at official 2006 Commonwealth Games website
Ronald Koone Sebego

**Ronald Koone Sebego** ke leloko la Palamente ya Pan-Afrika go tswa kwa Botswana le Kokoano ya bosetshaba ya Botswana. Gape ke leloko la Lekoko la Botswana Democratic Party.

## Metswedi
African Union. "List of members of the Pan-African Parliament"(PDF)Archived from the original (PDF) on 18 May 2011. Retrieved 5 October 2006
Edison Masisi

**Edison Setlhomo Keitshoketswe Masisi** ( o tshotswe ka di 31 Mopitlwe 1921 – o tlhokafetse ka di 14 Tlhakole 2003)e ne e le radipolotiki le 

modipolomate mo Botswana gape ke rraagwe Tautona wa pele wa Botswana, Mokgweetsi Masisi. O ne a direla e le leloko la palamente ya Moshupa fa gare ga ngwaga tsa 1965 le 1999. Masisi o ne a tsena kwa Tiger Kloofmmogo le Tautona Quett Masire. Morago ga go tshwanelega jaaka morutabana, o ne a ruta kwa Moshupa (1950-1964),o ne a nna mogokgo ka dingwaga tsa (1957-1964). Ka ngwaga wa 1964, o ne a rola tiro go gaisanela setulo sa Moshupa mo theketeng ya BDP. Mo ngwageng o o latelang, o ne a fenya mo ditlhophong mme a tlhomiwa go nna mothusa Tona ya Thuto, Badiri le Ditirelo tsa Loago. O ne a dira jaaka tona ya bobedi ya puso ya Merero ya Dinaga di Sele mo Kantorong ya Moporesidente go tloga ka 1969–1971. O ne a fudusediwa kwa Lephateng la Thuto ka ngwaga wa 1972,moragonyana  Lephata la Boitekanelo ka dingwaga tsa (1978-1979). Ka  ngwaga wa 1989, o ne a tlhophiwa go nna motlatsa-modulasetulo wa Kokoano Bosetšhaba, koo a neng a sala mo maemong ao go fitlha ka 1999. Ka 1993, o ne a tlhomiwa go nna mothusa Tona ya Matlole le Thulaganyo ya Tlhabololo. O ne a rola tiro mo dipolotiking tse di tlhagafetseng ka 1999.

## Metswedi
Malatsi a boitapoloso mo Botswana

**Malatsi a boitapoloso mo Botswana** a laolwa ke babereki ba puso ba ba neelwang nako ya boitapoloso e e duelelwang. Lenaneo la malatsi a boitapoloso la puso le solegela molemo thata babereki ba puso le dikgwebo tse si laolwang ke puso. Malatsi a mangwe a boipuso a tshwana le letsatsi pele ga Matsalo a Morena, ke a a tlwaelesegileng go dirwa letsatsi le le duelelwang, go tswa mo mohiring.

Malatsi a boitapoloso a Sekeresete jaaka letsatsi la matsalo a ga Jeso Keresete le Labotlhano o o molemo a a ketikiwa, o tsaya malatsi a boitapoloso go a letlelelwa mo malatsing a mangwe a sedumedi. Sekai, bana ba sekolo ba bangwe le babereki ba tsaya malatsi go ipelela malatsi a boitapoloso a tumelo ya Islam, Hinduism kgotsa a mangwe. A le fa go sa tswalwe dikgwebo a a ipelelwa: letsatsi la baratani, letsatsi la bomme le letsatsi la borre.

## Malatsi a boikhutso a setšhaba
Malatsi a boikhutso mo Botswana a laolwa ke palamente ya Botswana. Bontsi jwa babereki, ba puso le ba ba ikemetseng, ba na le tshwanelo ya go tsaya letsatsi ba le duelelwa. Le fa go ntse jalo, bahiri bangwe ba kgona go tlhoka gore babereki ba bereke ka letsatsi leo, mme mmereki o tshwanetse go amogela letsatsi a sa theogela go emeletsa letsatsi leo kgotsa a duelwe sephatlo kgotsa madi a gagwe a kgwedi gabedi.

## Malatsi a boikhutso mo Botswana

## Malatsi a boitapoloso a tumelo le ngwao
Malatsi a boitapoloso a tumelo le ngwao mo Botswana a supiwa ke pharologanyo ya ditumelo le ditiro.

### Malatsi a Sekeresete
Dikgwebo dingwe tse di ikemetseng le metheo e mengwe e a tswala ka letsatsi la Labotlhano o o molemo. Mmaraka wa madi le thekiso o a tswalwa ka letsatsi le. Bontsi jwa mabentlele a tswelela a butswe le ntswa mangwe a tswalwa pele ga nako e e tlwaelesegileng. Dikolo tsa puso di a tswalwa, ka letsatsi leo kgotsa e le bontlha jwa malatsi a boitapoloso a paka eo. Poso e a bula, dibanka tse di laolwang ke puso ga di tswale ka letsatsi le.

Dikompone di le dintsi, di akaretsa dibanka, marekisetso, le mabentlele a a ikemetseng a a bulang ka Tshipi a a tswala ka letsatsi le.

## Metswedi
Mompati Thuma

**Mompati Thuma** (o o tshotsweng ka Moranang a le malatsi a matlhano ngwaga wa 1981) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Motswana wa pele.O tshamekela setlhopha sa Botswana Defence Force XI mo lenaneong la kgwele mo Botswana.

## Pereko
O tshamekile moakgetho a ka nna masome a robabobedi le bone fa e sale a simolola go tshameka kgwele ka ngwaga wa 2004, se se mo dira motshameki o o tshamekileng gantsi go fetisa ba bangwe mo setlhopheng sa lefatshe.

## Botshelo jwa gagwe
Mompati Thuma o tswa mo lolwapenng lwa batho ba le bararo, ebile ke ene mosimane a le nosi mo lolwapeng lwa gagwe. O bereka e le lesole ebile e le mmereki wa puso. O kile a tshameka karate e le motshameko o a o ratang thata, o a neng a o ikatisetsa fa e sale ka nako ya a santse a tsena sekolo se sebotlana.

## Dipalo
palo ya dikgwele tse a di atlantseng le letloa mo mafatshefatsheng

## Metswedi
Wilson Theleso

**Wilson Theleso** (yo o tshotsweng ka di 25 tsa kgwedi ya Seetebosigo 1960) ke motabogi wa Botswana wa sekgala se seleele. O ne a gaisana mo marathoneng kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1984.

## Tse di kwa ntle

* Wilson Theleso kwa World Athletics
* Wilson Theleso kwa Olympics.com
* Wilson Theleso kwa Olympedia
* Wilson Theleso kwa Commonwealth Games Federation (archived)

## Metswedi
Lechedzani Luza

**Lecherzani Luza** (yo o tshotsweng ka di 20 Sedimonthole 1978) ke motshamiki wa mabole go tswa kwa Botswana. Kwa Metshamekong ya Kgweranoditšhaba ya 2002, Luza o ne a tsaya 

mmentlele wa selefera. O ne a tsaya gauta ka 2004 kwa Kgaisanong ya bobedi ya go Tshwanela Diolimpiki kwa Gaborone Botswana, kwa bofelong a fenya Georges Rakotoarimbelo wa Madagascar. O ne a ya kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2004 kwa Athens Greece, mme a fenngwa ke Hicham Mesbahi wa Morocco mo tikologong ya ntlha ya go kgaogana ga banna (– 51 kg)

## Metswedi

* sports-reference

## Tse di kwa ntle

*  kwa  (registration required)
* Lechedzani Luza kwa Olympedia
* Lechedzani Luza kwa Commonwealth Games Federation (archived)
* Lechedzani Luza kwa Melbourne 2006 Commonwealth Games (archived)
Gaefalale Sebeso

**Gaefalale Gaolebale Sebeso** (1908 - 1992) e ne e le mopolotiki wa Motswana. O nnile leloko la palamente ya Botswana go tswa ka ngwaga wa 1965 go tsena 1989, a emetse kgaolo ya Tswapong Borwa gape e le mothusa motsamaisa dipuisano tsa palamente ka nako ya eo. E ne e le leloko la phati ya sepolotiki ya Botswana Democratic Party.

## Ka botshelo jwa gagwe
Gaefalale Gaolebale Sebeso o tshotswe ka ngwaga wa 1908. Pele ga ntwa ya ntlha ya mafatshe, Sebeso e ne e le mogokgo wa sekolo sa Shoshong. O ne a gana go seegelwa kwa thoko ka nako ya ntwa, a bereka e le mmereki o eseng wa tiro e tona. morago ga ntwa, o nea  bereka mo lekgotleng la Sub-Africa, kwa Palapye ka ngwaga wa 1953 le kwa Mahalapye ka ngwaga wa 1964. Sebeso e e ne e le mongwe wa maloko a ntlha a Botswana Democratic party mo dingwageng tsa 1960. O ne a tlhophiwa go nna leloko la palamente ya ntlha ya Botswana go emela kgaolo ya Borwa jwa Tswapong ka ngwaga wa 1965, kwa a  neng a le mothusa motsamaisa dipuisano. O ne a eme nokeng peo molao e e sa amaneng le botautona. O ne a isa tshutiso go nonotsha palamente ya Botswana ka ngwaga wa 1988, a supa fa e nyenyafaditswe go nna mo maemong a lephata le lebotlana. Tshutiso e ne ya seegelwa kwa thoko dingwaga di le lesome le bone pele ga setlhopha se diragatsa dikakantsho, tse di neng tsa ganiwa ke matona ka nako eo. Sebeso o ne a ithola marapo mo palamenteng ka ngwaga wa 1989, o tlhokafetse ka ngwaga wa 1992.

## Metswedi
Archelaus Tsoebebe

**Archelaus Moleleki Tsoebebe** (Firikgong a le masome mabedi le borobabongwe 1904 go tsena 1986) e ne e le mopolotiki mo Botswana wa lotso lwa Sesotho. E ne e le mongwe wa basimolodi ba phathi ya sepolotiki ya Botswana Democratic Party, e a neng a e emetse kwa palamenteng ya Botswana go tswa ka ngwaga wa 1965 go tsena 1969. O berekile mo khuduthamageng ya Botswana e le tona wa tsa pereko le selegae.

## Botshelo jwa gagwe
Archelaus Moleleki Tsoebebe o tsholetswe mo lolwapeng lwa Basotho ka Firikgong a le malatsi a a masome mabedi le borobabongwe, ngwaga wa 1904 kwa Mafube Mission kwa kgaolong ya Matatiele kwa koloneng ya Kapa. O alogile mo sekolong ka ngwaga wa 1920 a ithutela borutabana kwa Mvenyane Institution go tswa ka ngwaga wa 1922 go tsena 1924 le kwa Lovedale go tswa ka 1925 go tsena 1926. O ne a ruta kwa Lovedale go tswa ka 1927 go tsena 1928 pele ga a tsena kwa Fort Hare ka 1929 go tsena 1931. O ne a fudugela kwa Bechuanaland Protectorate kwa a neng a bereka e le mogokgo go tswa ka ngwaga wa 1932 go tsena 1938. O tlhamile bokopano jwa barutabana (African teachers Association) ka ngwaga wa 1937, o tlhamile gape mokgatlho wa babereki ba puso (Bechaunaland Civil Servants Association) morago ga go berekela puso ka ngwaga wa 1949.

Tsoebebe e ne e le mopolotiki o o tlotlegang wa Bechuanaland Protectorate fa e le ka fa tlase ga taolo ya Britain. Ka ngwaga wa 1959, o ne a ithaopela go ema nokeng phathi e kgolo ya ntlha ya lefatshe ya Bechuanaland Federal Party. O ne a tlhophiwa mo khanseleng ya setso ya Bamangwato ka ngwaga wa 1960. Ka Moranang a le lesome le borobabongwe ngwaga wa 1961, Tsoebebe e ne e le mongwe wa banna ba ba neng ba tlhophilwe go emela kgaolo ya bokone jwa lefatshe, a bereka dingwaga di le tharo.

Tsoebeb o nnile leloko la Bechuanaland People's Party ka ngwaga wa 1961, mme o ne a kgobiwa marapo ke go tlhoka kemo nokeng ya yone mo merafeng. O ne a kopana le Seretse Khama le Quett Masire ba kwala molao motheo wa Botswana Democratic Party (e e neng e bidiwa Bechuanaland Natioanl Democratic Party). phathi e tlhamilwe ka Firikgong ngwaga wa 1962, Tsoebebe o ne a tlhophilwe go nna mothusa tautona wa yone. Fa lefatshe la Botswana le ne le simolola go ipusa ka ngwaga wa 1965, Tsoebebe o nea  tlhophiwa go nna leloko la palamente ya ntlha ya Botswana, a emetse kgaolo ya Bobirwa. O ne a thapiwa gape go nna tona wa tsa pereko le selegae. O ne a neelwa seetsele sa tlotla sa ga tautona ka ngwaga wa 1968, mme nako ya gagwe ya pereko e ne ya fela ka ngwaga wa 1969. Tsoebebe o ne a seka a nna le seabe mo sepolotiking morago ga foo, o ne a tlhokafala kwa Mahalapye ka ngwaga wa 1986.

## Metswedi
Ramsey D. Molefe

thumb|Molefe ka 1966
**Ramsey Diane Molefe** (Morule a le lesome le borataro 1914 go tsena ngwaga wa 2010) e ne e le mmoki le mopolotiki wa Botswana. O berekile e le mokwaledi wa palamente mo lephateng la temo thuo, e le mopalamente o o itlhophetsweng.

## Botshelo le pereko
Ramsey Diane Molefe o tshotswe ka Morule a le lesome le borataro ngwaga wa 1914 kwa Mochudi, Bechuanaland Protectorate (Botswana wa gompieno). O tsene sekolo kwa Tiger Kloof Educational Institute kwa a amogetseng setlankana sa go rutela borutabana ka ngwaga wa 1936. O ne a ya go tsweledisa dithuto kwa University of South Africa kwa a amogetseng dithuto tsa Bachelor's Degree in International Politics, puo ya Setswana le ditso ka ngwaga wa 1942.

O berekile e le morutabana, a tsaya maeto gareng ga Botswana, Aforika Borwa le Zambia. O ne a kwala buka ya gagwe ya ntlha ya maboko e bidiwa *Mesomo* fa a le kwa Zambia. E kwadilwe ka Setswana, o ne a dumela fa a tlisetsa lefatshe la gagwe mpho fa a boela gae. O berekile gape e le mmega dikgang, a kwalela dipampiri tsa dikgang tsa Aforika Borwa tsa *The Bantu World* le *Naledi Ya Batswana*, le pampiri ya dikgang ya Botswana Democratic party ya *Therisanyo*.

Molefe o tseneletse dipolotiki a nna leloko la palamente le le itlhophetsweng ke tautona. O berekile e le mokwaledi wa palamente mo lephateng la temothuo. Molefe e ne e le mogokgo wa sekolo se segolwane sa Mahalapye. Molefe o fentse kgaisano ya bokwadi ka ngwaga wa 1964 le kgaisano ya poko. O fentse ka maemo a bobedi mo kgaisanong e nngwe ya poko ka ngwaga wa 1980.

Molefe o tlhokafetse ka ngwaga wa 2010.

## Go kwala
Molefe o ne a dumela fa go kwala ka puo ya gagwe ya Setswana go thusa go rotloetsa go nna motlotlo ka puo fa go tshwantshanngwa le go itebaganya lego bua ka sekgoa mo go neng go tlwaelesegile. O ne a kwalela batho ba magae, a dumela fa ba ba sa rutegang le ba ba sa bueng Sekgoa ba ka tswelwa mosola ke molaetsa wa gagwe. O ne a dumela fa bakwadi e le batlhokomedi setšhaba.

O ne a bona go le botlhokwa mo makgarejwaneng go simolola go kwala, a re ga gona basadi ba baboki mo Botswana. Dikwalo tse a di kwadileng di akaretsa:

* Mesomo [Dijo tsa bagolo] (1965) - buka ya maboko ya Setswana
* Maipelo A Puo - buka ya maboko ya Setswana
* This is Botswana - buka e e sa gatisiwang ya Sekgoa ya ditiragalo tse di itlhametsweng.

## Metswedi
Palamente ya ntlha ya Botswana

**Palamente ya ntlha ya Botswana**, e na le maloko a le masome mararo le motso a khuduthamaga, e ne ya kopana mo Gaborone go tswa ka Lwetse 1966, fa lefatshe la Botswana le ne le tsaya boipuso go tswa mo go la United Kingdom go fitlhelela ka 1969. Boloko jwa yone bo ne bo tlhomilwe ke dilthopho tsa Bechuanaland tsa ngwaga wa 1965, tse di neng tsa fa Botswana Democratic Party taolo ya palamente ka maloko a le masome mabedi le borobabobedi, fa Botswana People's Party e ne ya amogela ditilo tse tharo tse di setseng.

## Maloko
Ba ba latelang ke maloko a palamente ya ntlha ya Botswana:

### Khuduthamaga

### Bagogi ba Palamente

### Ka kgaolo ya botlhophi

## Ditshedimosetso tse dingwe

* Ditlhopho mo Botswana

## Metswedi
Englishman Kgabo

**Englishman M.K Kgabo** (1925 - 1992) e ne e le mopolotiki wa Motswana. O berekile e le leloko la palamente ya Botswana go tswa kwa tshimologong ka ngwaga wa 1966 go tsena ka nako e a neng a ithola marapo ka bogosi ka ngwaga wa 1989.

## Botshelo jwa gagwe
Englishman M.K Kgabo o tshotswe ka ngwaga wa 1925. Mo botshelong jwa gagwe o berekile e le morutabana, morago a nna mokwaledi wa botsamaisi jwa motse jwa Bakwena. O ne a nna mopolotiki wa tlhwatlhwa morago ga go ema nokeng Bonewamang Padi Sechele mo go batleng go tsaya bogosi mo boemong jwa ga Moruakgomo Sechele. Kgabo o ne a nna leloko la Bechuanaland Democratic Party fa e simololwa, o ne a bereka go batla kemo nokeng ya phathi kwa Kweneng. Ka ngwaga wa 1966, o ne a simolola pereko mo palamenteng a emetse motse wa Molepolole botlhaba. O ntse dingwaga di le dintso a bereka e le tona wa tsa selegae le ditsha, a nna mo palamenteng go fitlhelela ka ngwaga wa 1989. Ka ngwaga wa 1991, o ne a nna modulasetilo wa komiti e e neng e lebelela dikgang tsa ditsha kwa Mogoditshane le mafelo a a mabapi, kgotsa komisine ya ga Kgabo. Kgabo o ne a tlhokafala ka ngwaga wa 1992.

## Metswedi
Maruping Dibotelo

**Maruping Dibotelo** ke molaodi wa Botswana o o nnileng molaodi mogolo wa Botswana go tswa ka 2010 go tsena 2018. O tshotswe ka Phalane a le lesome le boraro ngwaga wa 1947 kwa Thamaga.

## Metswedi
Tumiso Rakgare

**Tumiso Macdonald Rakgare** ke radipolotiki wa Motswana yo o neng a direla e le Tona wa Matlafatso ya Banana, Metshameko le Tlhabololo ya Ngwao.

## Metswedi
Pulafela Sebotho

**Pulafela M. Sebotho** e ne ele mopolotiki wa Botswana. One a tlhophiwa go ya palamenteng ya Botswana ka 1965 mo ditlhophong tsa sechaba go 

emela kgaolo ya Ngwaketse-Kgalagadi.

## Metswedi
Terence Rannowane

**Terence Rannowane** ke moatlhodi wa Botswana, o o berekileng e le moatlhodimogolo wa Botswana go tswa ka ngwaga wa 2018 go tsena 2025. Tiro ya gagwe ya boatlhodi e simolotse ka ngwaga wa 1990, o ne a thapiwa kwa kgotlatshekelong ya Botswana ka ngwaga wa 2008. Rannowane o berekile gape e le modulasetilo wa lekgotla la kgololo ya magolegwa, le komiti ya tekanyetso.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Rannowane o alogile kwa Mmadikolo wa Botswana ka Bachelor of Laws ka ngwaga wa 1990, le kwa University of Warwick ka Master of laws ka ngwaga wa 2003.

## Tsa pereko
Rannowane o nnile makaseterata ka ngwaga wa 1990, a tlhatloga go ya go nna makaseterata wa kgaolo ka ngwaga wa 2005. O ne a tlhomiwa moatlhodimogolo kwa kgotlatshekelong ya Botswana ka ngwaga wa 2008. O ne a  tlhomiwa modulasetilo wa lekgotla la tekanyetso, le le neng le tlhama dikgaolo tsa botlhophi ka ngwaga wa 2012. O berekile gape e le modulasetilo wa lekgotla la kgololo ya magolegwa le komiti ya go nna sentle ga bo mmakaseterata.

Tautona wa pele Mokgweetsi Masisi o ne a thapa Rannowane go tlhatlhama Maruping Dibotelo jaaka moatlhodimogolo a mo tlhomamisa ka Motsheganong a rogwa ngwaga wa 2018. Rannowane o ne a ikgogela morago mo tirong eo ka ntlha ya botsogo, a tlhatlhamiwa ke Gaolapelwe Ketlogetswe ka Firikgong a le lesome le borobabobedi ngwaga wa 2025.

Ka ngwaga wa 2014, Rannowane o ne a atlhola kopo e e tsisitsweng ke ba lekgotla la batho ba baratanang ka bong bo le bongwe (LEGABIBO) go kwadisa mokgatlho wa bone ka mongwe le mongwe a na le tshanelo ya go amana le o a batlang go amana le ene. Lekgotla la LEGABIBO  le ne la kwadisa ka ngwaga wa 2012, mme ba seka ba dumelelwa ka molaomotheo wa Botswana o sa lemoge batho ba baratanang ka bong bo bo tshwanang le gore go ba lemoga go tlaa bo go tlola molao wa makgotla wa Botswana.

## Metswedi
Mosha Gaolaolwe

**Mosha Gaolaolw**e (o tshotswe ka Morule a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 1993) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Motswana, a tshameka legare kwa morago mo kgweleng ya Botswana mo setlhopheng sa Township Rollers. O tshamekela gape setlhopha sa lefatshe.

## Ditlotla

### Setlhopha

### Township Rollers

* Liki ya Botswana: ga raro
* 2016 go tsena 2017, 2017 go tsena 2018, 2018 go tsena 2019
* Mascom Top 8
* 2017 go tsena 2018

### Ka bo nosi

* Setlhopha sa ngwaga (FUB) : 2017

## Metswedi
Tshimo ya dithunya (Botswana)

**Tshimo ya dithunya** ke tshimo e e botona jwa di heketara di supa e e kwa molelwaneng wa noka ya Notwane, dikhilomithara di le tharo kwa borwa-botlhaba jwa toropokgolo Gaborone.

Tshimo e e simolotswe lantlha ka Ngwanatsele a le malatsi a mabedi ngwaga wa 2007, ka maikaelelo a go sireletsa boswa jwa Botswana. Tshimo e e tlhokometswe mo mohameng wa ditso wa mabolokelo a ditso a lefatshe la Botswana. Ke tshimo ya ntlha ya dithunya mo Botswana, e na le ditlhare tsa bogologolo go tswa mo Botswana ka bophara.

## Thulaganyo
Tshimo e e kgaogantswe ga rataro go ya ka dikgaolo tse thataro tsa tikologo mo Botswana. Dikgaolo tse thataro le ditlhare tse di fitlhelwang mo go tsone ke:

* Chobe: Moporota le Mukusi
* Okavango le letšha la letswai: Tsaro le Mokolwane
* Mophane: Mophane le Monepenepe
* Bokone-botlhaba jwa Kalahari: Mokgwapha le Mosunyana
* Mashatu: Motha le More-o mosetlha
* Borwa bophirima jwa Kalahari: Hoodia le ditlhaga

Mo godimo ga go supa ditlhare tsa mo gae, tshimo e e bereka go somarela digopotso tsa ditlhare molefatsheng jaaka morula mo Gaborone, o bokopano jwa ntlha jwa Botswana Democratic Party bo neng bo tshwaretse teng.

## Dinepe
left|thumb|150x150px|Tshimo ya ditlhare Botswana

left|thumb|150x150px

## Metswedi
Kaone Boko

**Kaone Tumalano Boko** ke mmueledi wa Motswana ebile ke ene mosadi wa ntlha wa Botswana mo nakong ya gompieno oo tsholetsweng a bo a godisiwa kwa Moshupa. O ne a simolola go itsege morago ga ditlhopho le go tlhomamisiwa ga monna wa gagwe, tautona Duma Gideon Boko ka Ngwanatsele ngwaga wa 2024. Jaaka, mosadi wa ntlha, o nnile le seabe mo ditirong tsa semmuso tsa lefatshe, le go tsaya karolo mo mananenong a a amanang le tlhokomelo ya bana le basadi.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
O tsene sekolo kwa sekolong se segolwane sa Lobatse Senior Secondary, kwa a ileng a nna le kgatlhego mo bobueleding le molao. Kaone Boko o tsene sekolo kwa Mmadikolo, kwa a neng a aloga ka dithuto tsa molao. Go begiwa fa a dira dithuto tsa Masters in Law. O nnile le kitso mo go tsa boeteledipele jwa dikgwebo, go thibela go bona morokotso wa madi ka tsela e e seng ka fa molaong, le go sireletsa dithoto.

## Tiro ya gagwe mo go tsa molao
Kaone Boko ke mmueledi wa tsa kgwebo le thekiso, a na le sebaka sa dingwaga di le lesome a ntse a bereka tiro e. O bereketse diofisi tsa molao tse di ikemetseng, a gakolola ka go sala molao morago ga dikgwebo, o nnile mo maemong a le mmalwa, a rotloetsa go sa fitlhe sepe, go tsaya boikarabelo le go dira dilo ka fa molaong. Tiro ya gagwe e tswelela le mo go direleng setšhaba, go akaretsa go gakolola setšhaba ka tsa molao. O nnile le seabe mo go tsa boutlwelobotlhoko, di akaretsa go tsaya karolo mo meletlong ya go aba mesangwana ya bomme.

## Tiro ya gagwe jaaka mosadi wa ntlha
Kaone Boko o nnile mo maemong a go nna mosadi wa ntlha ka Ngwanatsele a robabobedi ngwaga wa 2024, morago ga go tlhomamisiwa semmusu ga monna wa gagwe, Duma Boko go nna tautona wa lefatshe. O tshwaraganetse tiro le tautona kwa ditirong tsa semmuso ebile o tsere karolo mo dikgannyeng tse di amang basadi le bana. Mananeo a gagwe a akareditse go etela mafelo a pelegi le a bana kwa a rotloeditseng botsogo jwa basadi, bophepa le go rotloetsa banana. Boko o buisitse setšhaba ka mathata a go tlhoka go ja sentle ga bana le go ima ga banana, a lebaganya bubueledi jwa gagwe le dikgang tse di amang setšhaba. Ka ngwaga wa 2025, o ne a tsweledisa tiro e e itebagantseng le go tokafatsa dikago tsa dikolo le go ema nokeng gokgona go stena sekolo mo magaeng a tshwana le Sankoyo.

## Botshelo jwa gagwe
O tsene mo lonyalong le Duma Gideon Boko, tautona wa borataro wa lefatshe la Botswana, ka ngwaga wa 2015.Bobedi bo bo na le bana, bo tshela botshelo jo bo iketlileng. Lonyalo lwa bone lo ne lwa segofadiwa ke Moruti Mmoloki Mogokgwane wa kereke ya Apostolic Faith Mission kwa Mogoditshane, ba supa bodumedi jwa bone.

## Ditshedimosetso tse dingwe

* Mosadi wa ntlha wa Botswana

## Metswedi
Mosadi wa ntlha wa Botswana

**Mosadi wa ntlha wa Botswana** ke mosadi wa tautona wa lefatshe la Botswana. Mosadi wa ntlha wa Botswana wa nako ya gompieno ke Kaone Boko, mosadi wa ga tautona Duma Boko.

Maemo a ke a moletlo fela ga a duelelwe. Tautona wa pele Mokgweetsi Masisi o ne a re mosadi wa gagwe Neo Masisi ga a tiro ya gagwe ga se go rotloetsa melao ya puso.

## Ditso
Go ne go sena mosadi wa ntlha wa Botswana go tsa ka ngwaga wa 2008, Moranang a rogwa go tsena kgwedi yone eo ka ngwaga wa 2018, ka tautona Ian Khama a ne a sa nyala. Go tlhoka mosadi wa ntlha go ne go le thata mo ditirong tse dingwe tsa semmuso, go ne ga sutisiwa gore go batliwa o o ka emelang mo ditirong dingwe. Go tlhoka go nyala ga ga tautona Khama go ne go ngangiwa ka gone ka ntlha ya tse di tlhokafalang mo ditirelong tsa setso.

## Basadi bantlha ba Botswana

## Metswedi
Jay Anstey

**Jessica "Jay" Carly Anstey** (o tshotswe ka Tlhakole a le lesome le boraro ka 1991), yo o itsegeng thata ka leina la Jay Anstey, ke modiragatsi le mmabontle wa Aforika Borwa. O tumile thata ka dikarolo tsa gagwe mo difiliming,  *Sleeper's Wake*, *Farewell Ella Bella*, *Tremors: A Cold Day in Hell, Hell Trip*.

## Botshelo jwa gagwe
Jessica o tshotswe ka Tlhakole a le lesome le boraro ka 1991 kwa Pretoria, Aforika Borwa. Rraagwe Norman Anstey le ene ke modiragatsi mme mmaagwe Penny Anstey e ne e le sebini sa ballet kwa PACT ballet. Ka nako ya botshelo jwa sekolo, o ne a dira sentle thata mo pianong, mo go opeleng le mo go bineng mo ballroom. O na le morwadiarraagwe a le mongwe: Amy, yo le ene e leng modiragatsi.

O ne a na le botsalano jwa nako e telele le Jonathan Boynton-Lee, modiragatsi ka ene le mogasi wa Top Billing. Gape ba ne ba tlhophiwa ke "You Spec" jaaka baratani ba ngwaga. Le fa go ntse jalo, ba ne ba kgaogana ba umaka go sa buisane sentle le dithulaganyo tse di thulanang. Mme ka 2017, o ne a ratana le Sean Kaplan.

Ka 2021, o ne a nyalana modiragatsi ka ene e bong Sean-Marco Vorster.

## Tiro
O ne a bona diploma ya gagwe ya bosetšhaba ya bodiragatsi jwa drama kwa Pretoria Technikon. Fa a sena go wetsa diploma ya gagwe, o ne a simolola go tlhagelela mo dipapatsong tsa Supersport, Red Berry, Yunibesithi ya Johannesburg le Edgars.

Ka 2006, o ne a dira filimi ya ntlha ka *Catch a Fire* mme a tshameka karolo ya "Katie Vos". Morago ga moo o ne a tlhagelela mo difiliming di le dintsi jaaka *Two World*s, *Sleeper's Wake*, *Friend Request* le *Rakka*. Ka 2011, o ne a tlhagelela lekgetlho la ntlha mo thelebišeneng ka karolo ya "Charlie Holmes" mo filiming ya SABC3 ya *Isidingo*. Seabe seno se ne sa nna phetogo e kgolo mo tirong ya gagwe ya bodiragatsi, koo a neng a tshameka seabe seno dingwaga di le supa ka go latelana go fitlha ka 2012. Ka 2012, Anstey o ne a tlhagelela mo filiming ya Canada ya *Inescapable*. Ka 2013, o ne a tsenelela paka ya botlhano ya kgaisano ya reality ya SABC1 ya *Tropika Island of Treasure* jaaka mongwe wa bagaisani ba ba tumileng. Morago ga moo, mo go one ngwaga oo, o ne a tsenela le paka ya borataro ya kgaisano ya reality ya SABC3 ya *Strictly Come Dancing*. Go sa le jalo, o ne a tlhagelela mo thelebišeneng mo motseletseleng wa M-Net wa *Snitch*, *Rhythm City* mo e.tv le *Young Leonardo* ya BBC.

Ka 2018, o ne a tshameka karolo ya ketapele ya "Elle" mo filiming e e tshosang ya *Farewell Ella Bella*. Filimi e ne ya supiwa kwa bobogelong kwa USA. Ka 2020, o ne a tsenelela motseletsele wa thelebishene wa M-Net (DStv 101) wa *Inconceivable*. Ka one ngwaga oo, o ne a tsenelela motseletsele o mongwe wa *Legacy* a dira seabe sa "Alexandra "Lexi" Price".

## Difilimi

## Metswedi
Agisanyang Mosimanegape

**Atisanyeng Mosimanegape** (yo o tshotsweng di 29 tsa kgwedi ya December 1978) ke motshameki wa 

pele wa kgwele ya dinao wa Motswana yo o neng a tshameka e le mosireletsi. O ne a tshamekela setlhopha sa kgwele ya dinao sa Botswana fa gare ga 1997 le 2002.

## Tse di kwa ntle

* Agisanyang Mosimanegape kwa National-Football-Teams.com
Mokgathi Mokgathi

**Mokgathi Mokgathi** ke motshameki wa Kgwele ya dinao wa tlhwatlhwa yo o tshamekang ele 

motlhasedi. O fentse dikepisi di le nne tsa Setlhopha sa Botswana.

## Tse di kwa ntle

* Mokgathi Mokgathi kwa National-Football-Teams.com
Pako Lekgari

**Pako Allen Lekgari** (yo o tshotsweng ka di 27 Sedimonthole 1987) ke motshameki wa kgwele ya 

dinao wa lefatshe la Botswana yo o tshamekelang Security Systems, e le motshamiki wa molema.

## Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele
O tsholetswe kwa Kanye, Lekgari o tshamekile kgwele ya dinao ya tlelabo ya Botswana Meat Commission, Uniao Flamengo Santos, Black Peril, Black Africa, Township Rollers, Jwaneng Galaxy le Security Systems.

O ne a dira ntlha ya gagwe ya ntlha ya lefatshe lotlhe ya Botswana ka 2013.

## Metswedi
Lekgotla Mosope

**Lekgotla Mosope** (yo o tshotsweng ka di 25 Phukwi 1983) ke motshameki wa setswerere wa squash yo o emetseng Botswana. O fitlheletse maemo a a kwa godimo a lefatshe ka No.132 ka di 1 tsa Mopitlwe 2010.

## Tse di kwa ntle

* Lekgotla Mosope – PSA World Tour profile kwa the Wayback Machine (archived January 11, 2013)
* Lekgotla Mosope kwa Squash Info

## Metswedi
Tebogo Sembowa

**Tebogo Sembowa** (o tshotswe ka di 7 Tlhakole 1988) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Motswana yo o tshamekelang setlhopha sa Jwaneng Galaxy mme 

o kile a tshameka mo setlhopheng sa bosetšhaba sa Botswana.

## Tse di kwa ntle

* Tebogo Sembowa – FIFA competition record (archived)
Deandra van der Colff

**Deandra van der Colff** (yo o tshotsweng ka Motsheganong a le masome mararo le motso 1993) ke mothumi wa Botswana yo o tsholetsweng kwa Zimbabwe.

O ne a gaisana mo 50 m freestyle le ditiragalo 50m tsa serurubele kwa Dikgaisanong tsa 2011 world aquatics le mo setaeleng sa 50 m, 50 m sa sehuba le ditiragalo tsa serurubele tsa 50m kwa Dikgaisanong tsa Lefatshe tsa FINA tsa go Thuma (25 m). Van der Colff le ene o ne a gaisana mo ditiragalong tsa dimetara di le 50 le tsa 50m butterfly event kwa Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Ditshedi tsa Metsi. 

## Metswedi
Justice Dipeba

**Justice Dipeba** (yo o tshotsweng ka Sedimonthole a le malatsi mararo 1973) ke motabogi wa Diolimpiki go 

tswa kwa Botswana yo o neng a gaisana kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 1996. O ne a gaisana mo tiragalong ya Banna ya dimitara di le 200 a emetse Botswana. Le fa go ntse jalo, o ne a nna mo maemong a botlhano ka nako ya 21.09 mo Heat 10, mme ka jalo a se ka a tswelela pele.Mo godimo ga moo, Dipeba e ne e le ene motshodi wa folaga ya Botswana ka nako ya moletlo wa go bula Diolimpiki tsa Selemo ka 1996.

Dipeba jaanong ke mokatisi wa sebele wa motabogi wa Botswana Isaac Makwala.

## Tse di kwa ntle

* Justice Dipeba kwa World Athletics
* Justice Dipeba kwa Olympics.com
* Justice Dipeba kwa Olympedia
* Justice Dipeba kwa the Commonwealth Games Federation (archived)

## Metswedi
Aforika Borwa Rainbow Nation

Aforika Borwa, e gantsi e bidiwang "Rainbow Nation", e na le ditso, dipuo le dingwao tse dintsi. Go farologana gono go bakilwe ke hisitori e e raraaneng e e bopilweng ke boswa jwa batho ba ba tlholegileng koo, bokoloniale le go fuduga ga batho. Naga eno e na le baagi ba ba fetang dimilione di le 60 mme e dirisa dipuo di le 12 tsa semolao, go akaretsa Sezulu, Sexhosa, Seafrikaans le Seesemane. Puo nngwe le nngwe e emela setso se se farologaneng se se nang le dingwao tsa sone, diaparo, mmino le dijo.

Mekgwa ya setso ya Seaforika e tswakane le mekgwa ya segompieno ya botshelo mo Aforika Borwa. Ka sekai, mekgabisa e e mebalabala ya batho ba BaZulu le ba BaNdebele e re bolelela ka batho le setšhaba sa bone. Ka fa letlhakoreng le lengwe, mmino wa jazz, wa kwaito le wa amapiano wa mo ditoropong o bontsha tsela e batho ba ba nnang mo ditoropong ba tlhamang ka yone. Dijo tsa mo Aforika Borwa le tsone di supa go nna le ditso tse di farologaneng. Dijo tse di jaaka bobotie, dijo tsa mmutla le braai (barbecue) di tlhotlhelediwa ke dingwao tsa SeDutch, Seindia, SeMalay le tsa batho ba ba tlholegileng mo Aforika. Gape go na le madumedi a a farologaneng, a Bokeresete e leng one a a anameng thata, mmogo le Boiselamo, Bohindu, ditumelo tsa setso tsa Seaforika le tse dingwe.
Daniel Nare

**Daniel Nare** ke motsamaisi wa kgwele ya dinao wa Botswana yo o neng a tsamaisa Security Systems FC

## Botshelo le tiro
Nare o tsholetswe mo Botswana. O biditswe ka leina la "Chicco". O ne a tshamekela Gilport Lions FC ka fa tlase ga motsamaisi wa Zimbabwe Clever Hunda. O ne a tlhomiwa go nna motsamaisi wa Extension Gunners FC. O ne a tsewa jaaka fa a dirile sentle fa a ntse a laola tlelapo.Morago ga moo, o ne a tlhomiwa go nna motsamaisi wa Gilport Lions FC. O thusitse setlhopha go fitlhelela maemo a bobedi mo liking. O ne a abelwa seetsele sa Mokatisi wa sephato sa Botswana ka 2012. O ne a tlhalosiwa fa a "aka nna mokatisi wa nako e e tlang wa Zebras morago ga gore a tshube tsela ka tsela e e setaele".

Morago ga moo, o ne a tlhomiwa go nna motsamaisi wa Letlapeng FC. O ne a laola tlelapo eno metshameko e le meraro pele a rola tiro. Morago ga moo, o ne a boela gape jaaka motsamaisi wa Extension Gunners FC. Morago ga moo, o ne a tlhomiwa go nna motsamaisi wa Miscellaneous SC Serowe. O ne a thusa setlhopha go nna le tshimologo ya tlhwatlhwa mo setlheng sa liki morago ga metshameko e le borobabobedi. Morago ga moo, o ne a tlhomiwa go nna motsamaisi wa Orapa United FC. O ne a thusa tlelapo go fitlha kwa makgaolakgannyeng a Sejana sa Mascom Top 8. Morago ga moo, o ne a tlhomiwa go nna motsamaisi wa Security Systems FC. O ne a newa tiro ya go thusa tlelapo go thibela go folosiwa.

## Metswedi
Lenaane la diopedi tsa Botswana

Baopedi le ditlhopha tsa mmino go tswa kwa Botswana.

## Afro-pop/jazz

* Samantha Mogwe

* Amantle Brown

## Folk

* Culture Spears

* Matsieng

## Kwaito

* Odirile Vee Sento

## Kwasa kwasa

* Franco and Afro Musica

* Kwasa Kwasa Band

## Rock and metal

* Crackdust

* Overthrust

* Skinflint

* Wrust
Christian Ntuba Greef

**Christian Ntuba Greef** ke moradipolotiki wa motswana le leloko la pele la palamente la Gaborone Bonnington South.
Tumo Nkape

**Tumo Nkape** (yo o tshotsweng ka di 24 Moranang 1998) ke motabogi wa bogare jwa Botswana. Ka 2024, o ne a nna mmampodi wa bosetšhaba wa dimitara di feta 800.

## Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele
O ne a gapa mmentlele wa selefera mo dimetara di le 400 le mmentlele wa selefera mo relay ya 4x400m kwa Dikgaisanong tsa 2017 tsa U20 tsa Aforika kwa Tlemcen, Algeria.

O ne a fenya boronse kwa Metshamekong ya Aforika ya 2023 kwa Accra, ka dimitara di le 800, ka sebele se se gaisang sa 1:46.08.Ka Moranang 2024, o ne a isa bojotlhe jwa gagwe ka namana go taboga mo nakong ya 1:45.25 kwa Cape-Town.

O ne a gapa sekgele sa Bommampodi ba Diatleletiki sa Botswana sa dimitara di le 800 kwa Gaborone ka Motsheganong 2024.O ne a fetsa mo maemong a bone a bone mo dimetara di le 800 kwa Dikgaisanong tsa Aforika tsa 2024 kwa Douala, kwa Cameroon ka Seetebosigo 2024. O ne a gaisana mo dimetara di le 800 kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2024 kwa Paris ka Phatwe 2024.

## Metswedi
Ndabili Bashingili

**Ndabili Bashingili** (yo o tshotsweng ka di 28 Sedimonthole 1979 kwa Semitwe) ke motabogi wa marathone wa Botswana.Bashingili o ne a dira tiro 

ya gagwe ya ntlha ya semmuso kwa Diolimpiki tsa Selemo tsa 2004 kwa Athens,kwa a neng a nna motabogi wa masome a mabedi le botlhano mo go batabogi ba le lekgolo mo marathoneng wa banna, ka nako ya 2:18:09.

Dingwaga di le nne morago ga go gaisana mo Diolimpiking tsa gagwe tsa bofelo, Bashingili o ne a tsenelela lekgetlo la bobedi, a le wa dingwaga di le 29, mo marathoneng wa banna kwa Diolimpiking tsa Selemo tsa 2008 kwa Beijing. O ne a fetsa lobelo ka katlego mo maemong a le masome a matlhano le borobongwe ka metsotswana e le borobabobedi morago ga Sanzania Ramadhani wa Tanzania, ka nako ya 2:25:11.

## Tse di kwa ntle

* Ndabili Bashingili kwa World Athletics
* Ndabili Bashingili kwa Olympics.com
* Ndabili Bashingili kwa Olympedia

## Metswedi
Molathegi Podile

**Molathegi Podile** ke motshameki wa pele wa kgwele ya dinao wa Motswana yo o neng a tshameka jaaka motlhasedi. O tshamekile motshameko o le mongwe mo setlhopheng sa setshaba sa kgwele ya dinaosa Botswana ka 1999.

## Tse di kwa ntle
Molathegi Podile kwa National-Football-Teams.com
Mpoeleng Mpoeleng

**Mpoeleng Mpoeleng** (o tshotswe ka 20 Motsheganong 1980) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa pele wa Motswana yo o tshamekileng 

dikepisi di le nne mo setlhopheng sa bosetšhaba sa kgwele ya dinao sa Botswana.

## Metswedi
Ilse Klink

**Ilse Klink** (o tshotswe ka Mopitlo a le malatsi mane 1972), ke modiragatsi le seopedi sa Aforika Borwa. O itsege thata ka dikarolo tsa gagwe mo metshamekong e e tumileng ya thelebišene ya *Isidingo* le *Inkaba* le *[[:en:Arendsvlei|Arendsvlei]]*.

## Botshelo jwa gagwe
O tshotswe ka Mopitlo a le malatsi mane ka 1972, kwa Cape Town, Aforika Borwa. O weditse BA ya gagwe ya Drama kwa Yunibesithing ya Pretoria. Ke mothomontsho wa ntlha go aloga kwa sekolong sa drama sa Yunibesithi ya Pretoria.

## Tiro
O simolotse tiro ya gagwe ya bodiragatsi la ntlha kwa Lekgotleng la Bodiragatsi jwa Tiragatso la Orange Free State. Ka 1999, o ne a tlhophelwa karolo ya 'Vanessa Booysens' mo motshamekong wa thelebišene wa Isidingo. Ka seabe seno se ne se ratwa thata, o ne a tswelela go tshameka moanelwa yono go fitlha ka 2007 kwa moragonyana a neng a gapa Sekgele sa Avanti sa Modiragatsi yo o Gaisang mo Soapie ka 2000. Ka 2012, o ne a tshameka seabe sa Moeteledipele wa Fashion Week 'Miranda Simons' mo telenovela ya Mzansi Magic ya *Inkaba.*

Go sa le jalo, o ne a diragatsa gape le mo ditlhagisong di le mmalwa tsa bobogelo jaaka *Fiddler on the Roof*, *Maru*, *The Fantasticks*, *Blomtyd is Bloeityd*, *Slegs vir Almal*, *Amen Corner*, *Chicago*, *Rent* le *Menopause the Musical.* O ne a tshameka dikarolo di le mmalwa tsa go tshegetsa bagodi mo difiliming tsa thelebišene tsa T*ussen Duiwels*, *Molo Fish*, *Hagenheim Streng Privaat* le *Snitch* 2.

Kwa ntle ga go diragatsa, ke seopedi, e leng seopedi se se eteletseng pele setlhopha sa mmino wa rock wa Seburu sa 'Ekstra Dik'. Mo difiliming, o ne a tshameka mo difiliming tsa *Ellen: The Ellen Pakkies Story*, *Cold Harbour*, *Dis ek*, *Anna* le *Stroomop*. Ka ntlha ya seabe sa gagwe mo filiming ya *Stroomop*, moragonyana o ne a abelwa Lenaka la Gauta la Modiragatsi yo o Gaisang wa Motshegetsi kwa dietseleng tsa Difilimi le Thelebišene tsa Aforika Borwa tsa 2019 (SAFTA).

Ka 2015, o ne a tshameka karolo e e kwa pele jaaka ‘Tamara van Niekerk’, morutabana wa mmino mo motseletseleng wa thelebišene wa *Roer Jou Voete*. Mme ka 2017, o ne a lalediwa go tshameka karolo ya 'Adeole' mo dipakeng tse tharo tsa drama ya kgolegelo ya Mzansi Magic ya *Lockdown*. Ka 2020, o ne a tshameka mo motseletseleng wa *[[Arendsvlei]]* mo pakeng ya yone ya boraro mo a neng a tshameka karolo ya 'Dortothy Galant'.

## Metshameko ya thelebišene

* *[[:en:7de_Laan|7de Laan]]* as Natasha Kleinhans
* *[[:en:Arendsvlei|Arendsvlei]]* as Dorothy Galant
* *Broken Vows* as Suzanne
* *Diamond City* as Abida
* *Fynskrif* as Evelyn
* *iNkaba* as Miranda Simons
* *Isidingo* as Vanessa Booysens
* *Lockdown* as Adeole
* *Roer Jou Voete* as Tamara van Niekerk
* *Snitch* as Dr Conchis
* *Sorted* as Ilse Klink
* "Kelders van Geheime" as Joyce Solomons

## Metswedi
Jodi Balfour

**Jodi Balfour** ke modiragatsi wa Aforika Borwa. O fentse sekgele sa Canadian Screen Award ka ntlha ya go tshameka jaaka Gladys Witham mo motseletseleng wa ''Bomb Girls'' (2012–2013). Fa e sa le ka nako eo o ntse a tshameka jaaka Ellen Waverly Wilson mo motseletseleng wa difilimi tsa Apple TV+ tsa *[[For All Mankind]]* (2019–2023).

## Botshelo jwa pele le thuto
Jodi Balfour o goletse kwa Cape Town, kwa Aforika Borwa.

O ithutile drama kwa Yunibesithing ya Cape Town, a aloga ka 2009.

## Tiro
Balfour o ne a fudugela kwa Canada go ya go dira, a tsaya dikarolo mo *Sanctuary* and *Supernatural*.

O ne a tlhophiwa go nna Gladys Witham mo motseletseleng wa drama ya thelebišene ya Canada ya *[[Bomb Girls]]* ka 2013. O fentse sekgele sa Canadian Screen Award sa Modiragatsi yo o Gaisang mo Filiming ya Thelebišene kgotsa mo Difiliming tse dinnye kwa Kabo dietseleng tsa  Canadian Screen Awards tsa boraro ka 2015 ka ntlha ya go dira ga gagwe mo filiming ya thelebišene e e latelang ya motseletsele ono ya *Bomb Girls: Facing the Enemy*.

Ka Tlhakole 2015, Balfour o ne a tsenngwa mo motseletseleng wa Cinemax wa *[[Quarry]]*. Go tloga ka 2019 go ya go 2023, o ne a tshameka mo motseletseleng wa drama ya lefaufau ya Apple TV+ ya *[[For All Mankind]]*.

Ka 2017, o ne a tshameka karolo ya ga Jacqueline Kennedy mo kgaolong ya borobedi ya paka ya bobedi ya *[[The Crown]]*.

Ka Moranang 2022, o ne a tsenngwa mo polelong ya kgwele ya dinao ya Apple TV+ ya *[[Ted Lasso]]*.

Mo filiming ya 2023 ya *[[Freud's Last Session]]*, o ne a tshameka karolo ya mosekaseki wa tlhaloganyo wa Moamerika Dorothy Burlingham, modirimmogo le molekane wa ga Anna Freud.[go tlhokega motswedi o o botoka]

## Botshelo jwa gagwe
Balfour o ne a nna kwa Vancouver, British Columbia, kwa Canada. Go tloga ka 2021 e ne e le mong-mmogo wa Nelson the Seagull, ntlo ya kofi le lebenkele la go apaya borotho mo tikologong ya Gastown ya toropo.

Ka Seetebosigo a le masome mararo 2021, o ne a itsise mo Instagram gore o itlhaola e le motho yo o sa tlwaelesegang, a bolela gore o ne a bona go golola go "atlarela le go sekaseka bo-queer jwa [gagwe] kwa bofelong." Ka di Phalane a le masome mabedi le bone 2021, Balfour o ne a itsise mo Instagram gore ene le Abbi Jacobson ba na le ngwaga ba ratana. Ba ne ba nyalana kwa Brooklyn, kwa New York, ka 2023.

## Bodiragatsi

### Filimi

### Thelebishine

### Theatre

## Dietsele le ditlhopho

## Metswedi
Michael Dingake

**Michael Kitso Dingake** (o tshotswe ka di 11 Tlhakole 1928 – abo a tlhokafala ka di 7 Moranang 2024) e ne e le molwela dipolotiki wa Botswana, mokwadi le tona yo o simolotseng Lekoko la Botswana Congress.

## Bayokerafi

### Thuto
Dingake o simolotse loeto lwa gagwe lwa thuto kwa Sekolong se se Potlana sa Bobonong, kwa a neng a tswelela ka dithuto tsa gagwe gone go tloga ka 1936 go fitlha ka 1941. O ne a ithuta kwa Aforika Borwa go ya kwa thutong ya gagwe ya sekontari, a ikwadisa kwa Setheong sa St Ansgars, kwa Roodepoort, go tloga ka 1942 go fitlha ka 1943, mme moragonyana a bona dithuto tsa gagwe tsa poraefete kwa Pax College ka 1942. kwa Kholetšheng ya Damelin kwa Johannesburg. 

Ka nako ya gagwe ya mathata, fa a ne a golegilwe kwa Robben Island, o ne a tsweledisa dithuto tsa gagwe, a bona dikirii di le tharo: BA mo Saenseng ya Sepolotiki le Itsholelo, BA mo Tsamaisong ya Setšhaba le Diakhaonto tsa Pusoselegae, le B.Com mo Ikonoming ya Kgwebo le Diakhaonto.

#### Tiro le Bolweladitshwanelo
Leeto la ga Dingake mo go nneng le seabe mo tirong le ne la simolola ka 1952 fa a ne a tsenela African National Congress (ANC) ka nako ya Letsholo la Botlhokakitso. Mo dingwageng tse di fetileng, o ne a tsaya dikarolo tse di farologaneng mo gare ga mokgatlho ono, go tswa mo go direleng jaaka mokwaledi wa Lekala la Alexandra ka 1957 go ya go tlhomiwa go nna Mokwaledi wa Bosetšhaba wa ANC.

Mo godimo ga go nna le seabe mo ANC, Dingake le ene o ne a nna leloko la Lekoko la Bokomonisi la Aforika Borwa (SACP) ka nako ya Seemo sa Maemo a Tshoganyetso ka 1960 morago ga Polao ya Sharpeville. Seabe sa gagwe se ne sa atologela kwa lefukeng la sesole la ANC, ukhonto we Sizwe (MK), kwa a neng a nna le seabe se se botlhokwa thata mo go thapeng le mo ditirong.

Le fa a ne a lebane le kotsi e kgolo ya botho, Dingake o ne a tswelela ka go nna molweladitshwanelo, le fa a sena go fudugela kwa Botswana ka 1965. Le fa go ntse jalo, loeto lwa gagwe lo ne lwa fetoga lefifi fa a ne a logelwa segwenegwene mme morago ga moo a tshwarwa fa a ntse a feta mo Rhodesia ka 1965. One a kgokgontshiwa thata ke ba South African Authorities mme ebile a nna le tshokolo e tona pele ga a atlholelwa dingwaga di le 15 kwa Setlhaketlhakeng sa Robben.

Morago ga go gololwa ga gagwe, Dingake o ne a fetogela mo legatong le lesha la botshelo jwa gagwe, a ineela mo diporojekeng tsa barutegi le tsa tlhabololo ya baagi kwa Yunibesithing ya Botswana. Lorato lwa gagwe lwa sepolotiki lo ne lwa nna lo tlhomame, lwa dira gore a nne motho yo o tlhageletseng mo teng ga Botswana National Front (BNF) mme morago a tsenelela Botswana Congress Party . E ne e le Leloko la Palamente la Gaborone Central go tloga ka 1994 go fitlha ka 1999.

Morago ga go rola tiro mo dipolotiking tsa bosetšhaba ka 2004, Dingake o ne a tswelela go nna le seabe mo setšhabeng jaaka mokwadi, motshwaedi le motshwaedi wa beke le beke wa lekwalodikgang la Mmegi.

##### Leso
Dingake o tlhokafetse ka di 7 Moranang 2024, a le dingwaga di le 96.

## Tse di kwa ntle

* Mr. Michael Kitso Dingake, *Kutlwano Magazine*

## Metswedi
Boiki Mothibi

**Boiki Mothibi** ke motshameki wa kgwele ya dinao wa pele yo o neng a tshameka jaaka motlhasedi. O fentse kepisi e le nngwe mo setlhopheng sa setshaba sa kgwele ya dinao sa Botswana ka 2004.

## Tse di kwa ntle

* Boiki Mothibi kwa National-Football-Teams.com
Tebogo Mothusi

**Tebogo Mothusi** (o tshotswe ka di 20 phalane 1977) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Motswana

. Magareng ga 2003 le 2005, o ne a tshamekela setlhopha sa kgwele ya dinao sa setshaba sa Botswana.

## Tse di kwa ntle

* Tebogo Mothusi kwa National-Football-Teams.com
Shepard Mosekgwa

**Shepard Mosekgwa** (o tshotswe ka 22 Motsheganong 1976) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Motswana yo o rotseng tiro. 

O tsholetswe kwa Selebi-Phikwe, Mosekgwa o ne a tshameka ele mosireletsi wa setlhopha sa BDF XI, TAFIC, Orapa Wanderers, Nico United le Jwaneng Comets.

O tshameketse setlhopha sa bosetšhaba sa kgwele ya dinao sa Botswana magareng ga 2002 le 2003, go akaretsa le go tlhagelela jaaka moemedi mo phenyong ya ntlha ya Botswana ya Sejana sa COSAFA 2003 sa 1-0 kgatlhanong le Namibia.

## Tse di kwa ntle

* Shepard Mosekgwa kwa National-Football-Teams.com

## Metswedi
Groenkloof

**Groenkloof** (ka Seaforikanse e kaya 'Mogorogoro o motala') ke torotswana ya bonno ya Pretoria, Aforikaborwa.

Motsethoko ono o o humileng kwa Pretoria o tumile ka ditlhare tsa one tse ditshweu tsa Jacaranda. E gaufi le bogare jwa toropo, le mafelo a a itsegeng thata a mabenkele a Brooklyn Square le Menlyn Park . Khamphase e kgolo ya Yunibesithi ya Pretoria ke fela dikilometara di le tharo ka kgweetso mme ke metsotso e le mmalwa go tswa kwa tselengkgolo ya N14 e e golaganyang Pretoria le Johannesburg (*ka N1*).

Motsethoko o fa gare ga Tsela ya Koningin Wilhelmina kwa botlhaba, Tsela ya George Storrar kwa bokone le Fort Klapperkop kwa borwa. Mebila ya Herbert Baker le van Wouw ke mengwe ya mebila e e itsegeng thata mo lefelong leno e bile ke legae la bangwe ba baagi ba ba humileng thata ba toropo eno.

## Ditshupiso