open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mmanoko

**Mmanoko **  ke motse yo mo kgaolong ya Kweneng e e mo Botswana. O dikhilomethara tse di masime a mane mo bokone-botlhaba jwa toropokgolo ya  Botswana, ebong Gaborone, mo letlhakoreng la tsela ya Gaborone, Molepolole. Mo palong bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo tsa batho di ne dile makgolo a bosupa,masome a brataro le boraro.

## Metswedi
Setlhopha sa Bolotlowa sa Botswana

Setlhopha sa **bolotlowa sa sechaba sa Botswana**  se ne sa emela lefatshe la  Botswana mo ditekong tsa bolotlowa tsa mafatshe fatshe.  Lefatshe la Botswana le ne le le mo dikgaisanyong tsa 2007 World Netball Championships‎ go iteisana borathana le ditlhopha tse dingwe gotsweng mafatshe a sele, ba ne ba fitsa kgaisanyo ya World Championships  bale mo maemong a lesome e le lekgetho lantlha ba tsenelela kgaisanyo eo.  Ba ne ba tsweledisa phenyo ya bone ka go tsaya maemo a bobedi ko kgaisanyong ya Nations Cup. Ko Singapore gone, ba ne ba tsaya maemo a bolesome le boraro.mo kgaisanyong ya 2011 World Championships.  Ka kgwedi ya Phukwi ya ngwaga wa 2011, Botswana e mo maemong a bolesome le borataro go ya ka kalo ya IFNA World Rankings. 

## Setlhopha
### Batshameki
Ka kgwedi ya Seetebosigo ya ngwaga wa 2011, ba Botswana Netball Association (BONA) ba ne ba bolelela sechaba gore batshameki ba le lesome le botlhano gore ke bo mang ba ba yang go tshameka ko metshamekong ya dichabachaba ya 2011 World Netball Championships e e simololang ka kgwedi ya Phukwi e tlhola malatsi a le mararo go ya go malatsi a le lesome kwa lefatsheng la Singapore.  Mo setlhopheng se se pikilweng, batshameki ba le lesome le bobedi ba tlhojwa go emela lefatshe la Botswana mo tournamenteng e tlabong e tswerwe go simolola ka kgwedi ya Phukwi e tlhola malatsi a le mararo go ya go malatsi a le lesome. 

### Bakatisi le bathusi ba bone
* **Mokatisi yo motona** : Seipei Gaelisiwe 
* **Mothusa mokatisi** : Delroy Nkomazana  
* **Mookamedi** : Gabankitse Mpete  

## Dikgaisanyo tse di feteleng

### World Netball Championships

### Meletlo ya metshameko e mengwe
* **2004 COSANA tournament** : 3rd 
* **2006 COSANA tournament** : 3rd 
* **2008 Nations Cup** : 2nd  

## O ka tsibogela
* Netball in Botswana 

## Metswedi
Motsana wa Pitseng, Botswana

**Pitseng**  ke motsana yo o mo  Botswana. O ikaegile fa gare ga toropo ya  Jwaneng le Moshupa mo kgaolong ya borwa. Plo ya batho ba Pitseng e ne e le makgolo a boferabobedi le masome a matlhano mo palo bahong ya ngwaga wa 2001. Mong wa motsana  ebong(Kgosi) ke  Mmolotsinyana Mafhoko.

## Makhanselara o kopa go reresiwa
Makhanselara a kgaolo ya borwa a kopile puso go emisa go dira diphetogo tse di dirwang kwa polaseng ya Banyana ka gore ga e a ba rerisa.Ba ne ba ntsha dingongorego tseo kwa phuthegong ya khansele, e e neng e biditswe ke mothusa tona ya temothuo, Rre Oreeditse Molebatsi ka Mosupologo.Makhanselara a ne a supa gore a swabisitswe ke dipapatso tse di ntshitsweng mo bosheng tsa go hirisa lefatshe la selekanyo sa diakere di le lesome mo polaseng eo ba sa rerisa bagolwane ba kgaolo jaaka kgosikgolo le one makhanselara.

Ba ne ba supa gore bontlha bongwe jwa polase eo, jwa sekidi sa diekere di le 22 0000, bo mo kgaolong ya ga Ngwaketse, ka jalo ba bona go tshwanetse gore go rerisiwe kgosikgolo ka lefatshe la bone.Mokhanselara wa ntlha go akgela e ne e le Kenalemongwe Mopipi wa Ranaka, a supa gore jaaka lephata la ditsha le la kaboditsha la ga Ngwaketse le bapaditse ditsha tseo mo dipampiring ka go farologana, go supa gore ga go na puso ya batho ka batho. Mokhanselara Abram Dibeela wa Pitseng le ene o ne a tlatsa mafoko a ga mokhanselara Mopipi ka gore ga a itumedisiwe ke se se dirilweng. 

## Ba ntsha mafatlha a bone
Mokhanselara wa Lotlhakane West, Rre Obakeng Modisaotsile, o ne a supa gore  thulaganyo e e tlaa solegela molemo balemibarui ba ba itsholetseng fela.

Mokhanselara Lentswe Mosanako wa Moshupa East, ene o ne a ngongorega ka gore kgaolo ya borwa e boleletswe gore ga e sa tlhole e na le lefatshe le le ka dirisediwang dipolase, o makatswa ke gore puso e bo e tsere tshwetso e. O ne a supa gore ka ntlha ya tlhaelo ya lefatshe, balemibarui ba kgaolo ya gagwe ba paletswe ke go dirisa mananeo mangwe a puso a a ka ba solegelang molemo. O ne a solofetse gore ba tlaa bona sengwe mo polaseng ya Banyana, gore ba tle ba akole mananeo jaaka Batswana ba bangwe.E rile fa a ntsha la gagwe, modulasetilo wa khansele ya borwa, Rre Leach Tlhomelang, a re “go mo pontsheng” gore therisano ga e a dirwa jaaka makhanselara a bolela.O ne a supa gore dingongorego tsa makhanselara a di ntshang di supa gore batlhophi ba bone ga ba a itumela mme a kopa gore go emisiwe mogopolo wa go bapatsa go hirisa lefatshe leo.

Le fa go ntse jalo, mothusa tona o ne a supa gore dikakgelo tsa makhanselara di supa gore di ka tswa di tsamaile bogole golo gongwe. O ne a bolela gore o tlaa isa dingongorego tsa bone kwa bagolwaneng gore ba sekaseke kgang e.Rre Molebatse, yo e leng mopalamente wa Tswapong borwa, o ne tlhalosetsa makhanselara gore dipapatso tse di ntshitsweng ga se tsa go rekisa lefatshe, ke tsa go le hirisa gore balemibarui gore ba oketse thobo ka gore seemo sa yone se kwa tlase.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Moshupa
Jwaneng

## Metswedi
Setlhaketlhake sa Impalila

**Impalila**  (yo nako dingwe a kwadiwang gotwe **Mpalila** ) ke setlhaketlhake se se kgakala mo botlhaba jwa ntlha ya lefatshe la Namibia, se se thibetsweng mo bokone ke metsi a noka ya  Zambezi  gape le mo borwa le mesi a noka ya  Chobe . Ke motse wa banni ba ka tshwra masome a mararo mo metsaneng  e le masome a mabedi le botlhano, go akarediwa Batswana  (go tswa mo Botswana) gape le  morafe wa Masubia  (go tswa mo  Namibia).

Impalila gantsi o tsenwa ka  Kasane mo Botswana, mo ntlheng ya lotshitshi la noka ya  Chobe. Go nale letso la ma Namibia gape le poso ya ba lephata la tsa phudugo mo setlhaketlhakeng. Gape go nale lefelo la maemelo a difofane la selekanyo sa lekgolokgolo le makgolo a mararo le di fofelang mo go lone, le le dirisiwang ke ba kompone ya charter flights go tlisa bajanala mo mafelong a go gorogelang baeng mo go one mo setlhaketlhakeng. Lefelo la difofane le ne le dirisiwa ke masole ka ngwaga wa 1980 ke sesole sa Aferika Borwa , ka botlhale lefelo le le mo boemong mo go lebaganeng le   Botswana, Zambia gape le Zimbabwe.

Impalila o eteletswe pele ke kgosi,yo o nang le ditlhata tsa go ka abela batlhoki lefatshe.

## Dikgge tsa kwa ntle
Botswana
Zambia
Zimbabwe
Namibia
South Aferika

## Dipadi tse dingwe
Marapong

Marapong ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O mo bophirima jwa toropo ya Francistown, mo tseleng e e yang kwa borwa e kopanya Francistown go ya Nata. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete le makgolo a mane le masome a mararo le borobabongwe.

## Bona gape
* Tutume
* Francistown

## Metswedi
Selekanyo sa Boimana

**Selekanyo sa Boimana **  mo go alafiweng ga go sa tshola ke  selekanyo se se atlegileng  sa boimana. Ke bontlha bongwe mo lekgolong jwa tekeletso e e bakang boimana,ditekeletso tse  ka kakaretso go raya fa motho a tsena mo kgweding fa go tsengwa  kgotsa go dirisiwa sengwe se e seng sa tlholego , se se ka nnang motlhofo go tsengwa ga sengwe se eseng sa tlholego (AI) kgotsa tsotlhe ka kakaretso mo vitro fertilization.

## Tlhaloso
Ga go na tlhaloso e e letlelelwang lefatshe ka bophara ya lefoko le. Ka go rialo mo selekanyong sa boimana jwa  IVF  go itebagantswe le kalafi ya sedika e e dirisiwang, didika tse di tsamaileng mo lenaneong la oocyte retrieval, kgotsa didika tse  ngwana a fetlotsweng di ne tsa dirwa. Mo diteng moragang, "boimana" ba ka raya bimana jwa boammaruri , bosupi jwa boimana  ka"ngwana" kgotsa go ipaya ga ngwana mo popelong ya ga mmagwe  (ka go rialo go papamadiwa  ka go re *selekanyo sa go ipaya ga ngwana mo popelong ya ga mmagwe* ). Fa go tswelelwa, selekanyo sa boimana se ka rotloediwa mo IVF ka go fetlola bana ba le bantsi mo go ka bakang tsholo ya bana ba le bantsi. Tlhaloso e e tsepameng mo  IVF e ka raya selekanyo sa boimana bo le bongwe se se kayang gore matshelo a a ka tsholwang fa go tshwantshangwa le didika tsa IVF.

## Dintlha tsa bofelo tse di tshwanang
Mo ntlheng e nngwe, selekanyo sa katlego se akaretsa kgotsa go nna teng ga losea le le tshelang(jaaka go ka twe *selekanyo sa katlego*  kgotsa *tsholo ya masea a a tshelang*  ka go latelelana). 

### Selekanyo sa tsholo ya masea a a tshelang
Selekanyo sa tsholo ya masea a a tshelang ke bontlha bongwe mo lekgolong jwa sedika se se elang kwa masea a a tshelang, gape ke selekanyo sa boimana jo bo katlolositsweng sa boimana jwa tshenyegelo gape le  masea a a tsholwang a tlhokafetses.
Fa go abelelwa, ka ngwaga wa 2007, dikokelwana tsa kwa Canada di nshitse kakanyo ya  Selekanyo sa tsholo ya masea a a tshelang ya selekanyo sa masome a mabedi le bosupa mo lekgolong go nale  vitro fertilisation. 

### Selekanyo sa go kopana ga peo ya ga Rre le Mme.
Mo IVF kgotsa le kwa le tswang teng, *Selekanyo sa go kopana ga peo ya ga Rre le Mme*  go ka dirisiwa go kala gore di kae oocytes tse di kopanang le karolonyana e nye ya setshidi ya peo ya ga Rre. Selekanyo sa peo e e kopana ya peo ya Rre le Mme  ya lefela mo sedikeng ,kwa go senang oocytes e felela di kopana, e bidiwa *go sa kgonagala ga kopana ya peo ya Rre le Mme ka tshobokano* . Kalafi e e boeletswang ya ICSI e ka dirisiwa kgotsa fela e le dipilisi ka go sa kgonagala ga kopana ya peo ya Rre le Mme ka tshobokano.

## Selekanyo sa Boimana sa  AI

Ka tshoboko,selekanyo sa boimana sa AI ke lesome go ya kwa selekanyo sa lesome le botlhano mo lekgolong la sedika sa go tsna mo kgweding fa go dirisiwa ICI,gape le selekanyo sa lesome le botlhano go ya kwa masome a mabedi mo lekgolong sa IUI.

## Selekanyo sa Boimana sa  IVF

Ka maranyane a a tlokafaditsweng, selekanyo sa boimana di thatafalela pele mo bogompienong fa go tshwantshanngwa le maloba. Ka ngwaga wa 2006,dikokelwana tsa kwa Canada di ntshitse kakanyo ya kakaretso a selekanyo sa boimana e le  masome a mararo le botlhano mo lekgolong. 

## Metswedi
Tsao, Botswana

**Tsao**  kgotsa **Tsau**  ke motsana oo mo kgaolong ya Bokone Bophirima jwa Botswana. O bapile le makgobokgobo a Okavango le letsha la Ngami. Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete, makgolo a mabedi le masome a ferang bongwe .

## Metswedi
Rre Abdul Patel

**Abdul Razak Mosa Patel**  (yo o tshotsweng ka kgwedi ya Sedimontlhole a tlhola ga nngwe ,ngwaga wa  1972 kwa India)ke motshameki yo o tsholetsweng kwa  India e le motshamiki wa  motshameko wa cricket yo mo bogompienong a tshamekelang setlhopha sa Botswana national cricket.

O tshameka mo maemong a go ngatla bolo e e latlhelwang ke batshameki ba ba kgatlhanong mo letsogong la moja le la molema mo setlhopheng sa  Botswana national cricket. O fentse seetsele sa mogaisa batshamiki botlhe mo lebaleng kwa makgaolakganyeng a dikgaisano tsa  World Cricket League Africa Division 2 , o ne a kgona go nna le dintlha tse di masome a bosupa le motso ka go tlaboga mme se sa kgona go fentsha setlhopha sa  Botswana kgatlhanong le lefatshe la  Mozambique.

## Go tuma ga ga  Abdul Patel

Rre Abdul Patel o tseneletse tsebe kgolo ya maranyane a internet ya Facebook.Go tuma ga gagwe go tla jaana moragao ga gore a fenye seetsele sa mogasa batshamiki ka ene mo lebaleng,ke ka moo baelamedi ba gagwe ba mo ratang le go fetla.Facebook e mo dira gore a tume fela thata ka gore batho ka bontsi ba batla go nna ditsala le ene.Abdul Patel ke motho yo o ratang go itsana le batho ebile o rata go nna le ditsala,ka a dumela gore seo se mo dira gore a ithute sengwe mo go bone.

## Kitso ka ga Rre Abdul Patel

 Current

        * Director at Rajby Australia Pty Ltd

Past

        * Product Development and Quality Specialist at Woolworths Australia / BIG W
        * Sourcing Executive at Texline Associates Pakistan (S) Pte Ltd
        * Regional Manager (Sourcing) at Mondial Orient Ltd (C&A Singapore)

        * Office Manager at Mondial Orient Ltd (C&A)
        * Merchandiser at C&A (Mondial Orient Ltd)
        * Merchandiser at Hawkesbay Sportswear Inc.

    see less

    see all
Education

        * Singapore Institute of Management
        * Southeastern University, Washington DC

Connections

    89 connections
Websites

        * Company Website

## Botshelo jwa ga Abdul Patel

Abdul Patel ke motho yo o ratang ka fa batho ba aparang ka teng ebile o dirile le dithuto tseo mme aboa a aloga mo go tsone.Ka go bo a dira le tsa kapari o ikgolagantse le barekisi ba tlhwatlhwa mo lefatsheng ba dikano di tshwana tsa Diesel, Jack&Jones, Nudie, Evisu, Miss Sixty and then the brands jaaka tse di bosupa tsa bo Rre tsa , J brand, True Religion, Paige le stores jaaka H&M, Espirit..

## Dikgoge tsa kwa ntle
India
Botswana
Gaborone
[[Botswana National Cricket==

## Dipadi tse dingwe.
Thuto Isago Trust

## Lefelo

Thuto Isago Trust e bonwa mo dikagong tsa  BNYC kwa kgotleng ya  White City mo Gantsi (Ghanzi), Botswana. 

## Ditso

Thuto Isago Trust e ne e itsege pele ka leina la  Gantsi Task Force on Out of School Youth (GTFOSY) mme go tsweng ka nqwaga wa  2004 go ya kwa go wa  2008 e ne ya amogela mananeo ka ba  Reducing Exploitive Child Labour in Southern Africa (RECLISA) batlhami ba  United States Department of Labor.  Mokgatlho o o fiwa dithuso go tsweng kwa  UNICEF mo Botswana.

K ngwaga wa 2007, Thuto Isago Trust e ne ya tshwara moletlo wa bothibelelo o o neng o bidiwa  Cuiskurusa o o neng o nale batseneledi ba le  250 ba ba neng ba robala kwa mantlong a borobalo a sekolo ses es potlana sa  K'Joe Primary School kwa New Xade mo Botswana. Ka ngwaga wa 2008, ba ne ba tshwara moletlo o mongwe gape kwa  Metsimantsho,mo  Botswana.

## Ponelopele

Ponelopele ya Thuto Isago Trust ke go bo ba nale bana botlhe ba kgaolo ya  Ghanzi mo dikolong, le gone go fokotsa dipalo tsa bana ba ba tlogelang sekolo ka boimana. Mokgatlo o o iketleditse go nela bana ba letso ka go farologana dithuto tse di malebang mo kgaolong ya  Ghanzi. 

## Maitlamo

Maitlamo a Thuto Isago Trust ke go dirisanya sentle le makalana a puso gape le ba NGO mo kfgaolong ya  Ghanzi mo go kwadiseng le go tsenya bana dikolo. Fa re tswelela, mokgatlho o o ruta bana dithuto tse di amanang le ngwao ka merafe ya bone  ka go farologana. 

## Dintlha tsa botlhokwa

Dintlha tsa botlhokwa tsa Thuto Isago Trust ke:

•G oketsa palo ya baithuti ba ba simololang sekolo mo kgaolong ya Gantsi bogolo jang mo dithutong tsotlhe (go fitlha ka dithuto tse dikgolwane  tsa lekwalo la boraro ) go fitlha selekanyo sa masome a bosupa mo lekgolong sa baithuti.

•Go tshegetsa palo ya selekanyo sa masome a bosupa mo lekgolong sa baithuti mo dikolong.

•Go atlolosa dipuisano le batsadi le gone go tsibosa batsadi ka botlhokwa thuto ka diphuthego tse di tshwarwang, ba ikgolagantse le badiredi ba mo kgaolong , ba lephata la  S&amp;CD, RADP ,thuto gape le NGOs. 

•Go fa dithuto tsa ithutelo tiro tse di maleba go kopanya botlhokwa jwa thuto ya mo motsaneng jaaka (.dithuto tsa temo thuo, dithuto tsa maranyane)

•To improve communication between teachers, parents and children.

## Dipadi tse dingwe.
Botsalano jwa lefatshe la Botswana le Russia

**Botsalano jwa lefatshe la Botswana le Russia **  () bo simolotse ka kgwedi ya Mopitlwe a tlhola borataro ngwaga wa 1970 fa lefatshe la Botswana gape le fa  bokopano jwa Soviet  bo simolodisa  botsalanano. 

Botsalano jwa gompieno magareng ga mafatshe a mabedi bo tlhalosia e le  jo bo tsamaalanang gape e le jwa sennela ruri.

Go ya  ka tona wa tsa merero ya mafatshe a sele a re , Russia ke nngwe ya mafatshe a ntlh go simolodisa botsalano  jo bo tsepameng  le lefatshe la  Botswana. 

## Botsalano jwa lefatshe la Botswana - Soviet
Botswana le bokopano jwa  Soviet bo simolotse botsalano jwa bone ka kgwedi ya Mopitlwe a tlhola borataro ngwaga wa  1970, gape le ditiro tsa  Soviet di ne di direlwa kwa diofising tsa boemidi jwa Soviet  kwa Lusaka, Zambia. Le fa mediro ya bone e amana thata le ngwao ya sekgowa lefatshe la, Botswana le ne la tsaya karolomo metshamekong ya 1980 Summer Olympics, se se le diri go nna lefatshe la ntlha go tsaya karolo mo metshamekong ya mafatshefatshe kwa  Moscow. Gape ka Ferikgong a tlhola lesome le bone ngwaga wa, 1977, mo pitsong ya go tlhaselwa ya  Botswana ke Southern Rhodesia,Soviet Union e ne ya kopana le lekgotla la tshireleltso molao la  United Nations Security Council  go kgala ditlhaselo tseo.

## Botsalano jwa mafatshe ka bobedi
Thekiso le itsholelo magareng ga mafatshe a mabedi ebong Russia le Botswana di  kanetsew mo tumalanong ya molao motheo wa Trade Agreement wa ngwaga wa 1987 gape le  ya  Agreement on Economic and Technical Cooperation of ngawaga wa 1988. Puso ya Russian Federation gape le puso ya lefatshe la  Botswana di dirile tshupo ya monwana ya tumalana mo ngwaong , boranyane jo bo kwa godimo le dithuto ka kgwedi ya Lwetse ngwaga wa 1999. Lefatshe la Russia le Botswana a sa tswa go nna le ditlamorago tse di nametsang tsa botsalano mo mafelong a le mantsi,bogolo jang mo go tlhabololeng matshelo a batho. Gape lefatshe la Russia le ntse le fa baithuti ba Botswana tshono ya go ithuta kwa lefatsheng la bone bogolo jang mo dithutong tsa botsogo tse mo bogompieng di thobaetsang lefatshe fela thata. Botswana gape ke ngwe ya mafatshe  a banni ba lefatshe la  Russian ba sa tlhokeng go dira diteseletso tsa Visa.  Russia e nale diofisi tsa kemidi mo Gaborone, fa Botswana a nale tsa gagwe di ofisi mo Russia  kwa Stockholm (Sweden) gape le borongwa gare ga mafatse a mabedi kwa Moscow.

## O ka tsibogela
* Botsalano jwa mafatshe a sele le Botswana
* Botsalano jwa mafatshe a sele le Russia

## Dipadi tse dingwe.

## Dikgoge tsa kwa ntle

* Diofisi tsa kemedi ya lefatshe la  Russian Federation mo Gaborone
Topisi

Topisi ke  motse o o mo kgaolong ya legare la Botswana. Motse wa Topisi o sekgale sa dikhilomethara di le masome a matlhano gotsweng bokone jwa Palapye, go bapisa tsela ya Palapye e yang ko Francistown, mo palong batho ya ngwaga wa 2001 go ne go nale batho ba le  1,289.

## Metswedi
Tsetseng

**Tsetseng **  ke motse yo mo kgaolong ya Kweneng e e mo Botswana. Motse o, o mo Sekakeng sa Kalahari, gotsweng sekgale sa dikhilomethara tse masome mane gotsweng bokone botlhaba jwa motse wa Kang. Mo palong bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a mararo le masome a borobabongwe le botlhano.

## Metswedi
Dikgaisano tsa metshameko ya 2010 COSAFA U-20 Cup

Dikgaisano tsa metshameko ya **2010 COSAFA U-20 Cup**  ke ya lesome le boferabongwe e ntse e tshegediwa e e akaretsang paphadisanyo magareng ga kgwele ya dinao ya banana mo kgaolong ya Borwa jwa Aferika. Botswana o tla tshegetsa metshameko eo.

## Lefatshe la Angola le ithola marapo mo metshamekong
Angola o ithotse marapo morago ga go sa kgona go tshegetsa metsameko ya COSAFA e e neng e tswanetse go tshwarwa ka Semonthole a simolola lesome le boraro go fitlha ka masome a mabedi le boferabongwe kwa toropokgolo Lubango le Benguela.
Mookamemedi mogolo wa COSAFA o ne a amogela pego e le ba  BOPA gore ba sntse ba seka seka na le mafatshe go ba thusa mo tshoganetso e e ba tletseng.
Sue Destombes a re ga go na mabaka ape a a romeletswemg ba COSAFA ke lefatshe la Angola go bo ba ithotse marapo mme ba mo maemong a go ka tlhalosa gore tautona ga a ka a kanela mokwalo wa go supa teseletso ya tshegetsa metshameko eo.A re se se swabisang nko go fetla molomo ke gore, tona wa metshameko  wa lefatshe leo ga a ka a kgatlhegela go mo fa phetolo morago ga tiragalo eo.
However Destombes said COSAFAs feels hard done by decision given that her office was informed very late.

## Ba tsaya karolo mo metshamekong

**Setlhopha sa  Ntlha** 
*
*
*
*

**Setlhopha sa  Bobedi** 
*
*
*

**Setlhopha sa  Boraro** 
*
*
*

**Setlhopha sa  Bone** 
*
*
*
*

 

## legato la ditlhophana
### Setlhopha sa Ntlha

----

----

### Setlhopha sa  Bobedi

----

----

### Setlhopha sa Boraro

----

----

### Setlhopha sa  Bone

----

----

## Legatlo la go ntshanwa

### Seka makgaolakgang

### Batshameki ba boraro ko makgaolakgang

### Makgaolakgang

## Banosi ba dino ba ba gaisitseng

## Dikgoge tsa kwa ntle
*COSAFA Website
*Tournament Draw
*Tournament Fixtures

## Dipadi tse dingwe.
Boipelo jwa Boipuso jwa lefatshe la Botswana

Boipelo jwa **Boipuso jwa lefatshe la Botswana  (BIP)**  e ne e le boipelo wa sepolotiki  mo Botswana jo bo saleng bo simolotse ka ngwaga wa 1964 go ya go fitlha ka ngwaga wa 1994.

BIP e simolotswe ka 1964 ke batho ba e kileng ya bo e le maloko a  Botswana People's Party (BPP) mme gape bo eteletswe pele ke Motsamai Mpho.

Mo nakong ya fa e santse e le teng ,BIP e ne e diragatsa ditiro tsa diphuthego tsa kganetso. Phuthego e e tseneletse ditlhopho tse di botlhano tsa dingwaga tsa  (1969, 1974, 1979, 1984, le 1989), mme ya kgona go nna le boemed kwa  khudutlhamageng  fela ga bedimo ngwageng wa (1969 le 1974), e ntse e fenya ditlilo tse pedi fela.

Kangwaga wa 1994, BIP e ne ya kopana le  Botswana Freedom Party (BFP) go aga Independence Freedom Party (IFP) ka botsamaisi jwa Motsamai Mpho. Phuthego ya IFP ya fenya boraro mo lekgolong  mo ditlhophong tsa Phalane a tlhola lesome le botlhano ngwaga wa 1994 mme ba seka ba kgona go bona boemedi kwa khudutlhamageng. Moragonyana,fa  IFP e itlama go tswa.

## Batswana ba ipaakanyetsa go keteka boipuso
Modulasetilo wa komiti ya ditlhabololo tsa motse wa Mahalapye mmaetsho Baareng Raphane, a re puso e abetse banni ba motse oo P53,890 e le madi a a tlaa dirisiwang go keteka boipuso jwa lefatshe leno jwa dingwaga di le masome a mane le botlhano.O boleletse motswedi wa dikgang wa BOPA mo potsolotsong, gore madi ao a tlaa kgaoganngwa ka dikgotlana di le masome a mabedi le bone tsa motse wa Mahalapye, mme a re o ka leboga go menagane fa morafe o ka nna le seabe mo tirong ya letsatsi leo ka jaana e le letsatsi le Batswana ba tshwanetseng go ipelafatsa ka lone.A re Batswana ba tshwanetse go tsaya letsatsi leo ka matsetseleko ka e le letsatsi le lefatshe la Botswana le boneng kgololesego ka lone mo mmusong wa ga Mmamosadinyana. Mme Raphane o kopile baeteledipele ba morafe jaaka dikgosi, magosana, makhanselara le badirelapuso go nna le seabe mo paakanyetsong boipuso. Mme Raphane a re e re ka motse wa Mahalapye o agetswe ke merafe e tshwana le Baherero, Baxhosa, Bangwato, Batswapong, Bakgalagadi, Basarwa, Bakalaka le Batalaote o ka nametsega pelo fa morafe mongwe le mongwe o ka apara kapari ya segabone le go supa ditso le dingwao tsa bone ka letsatsi leo go itumelela boipuso, jo lefatshe leno le bo boneng ka ngwaga wa 1966.

A re e re ntswa malatsi a boipuso a setse a atametse, o tshwenngwa ke gore batho bangwe ba ba tlhophilweng mo komiting ya boipuso ga ba tsene diphuthego tsa komiti ka tlhamalalo, mme a re seo ke sone se se kgoreletsang morafe go ya kwa kgotleng ka bontsi ka letsatsi la boipuso.Mme Raphane a re e re ntswa ba dumelane gore kgotlana nngwe le nngwe e ntshetse meletlo ya letsatsi la boipuso P100.00, o swabisiwa ke gore le gompieno dikgotlana tseo ga di ise di kgone go ntsha madi ao le mororo go setse malatsi a le lesome le botlhano gore go ketikiwe boipuso.E tlaa re kgwedi eno e le masome a mabedi le bone go tshwarwe dikgaisano tsa mmabontle kwa holong ya setshaba le e leng lone le tlaa nnang khumagadi ya letsatsi leo.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana
Ntlo ya peeletso ya lefatshe la Botswana

**National Archives of Botswana**  ke ntlo ya  peeletso  ya lefatshe la  Botswana. Ba beile dithoto do ka tshwara 20,000 mme ebile gape diofisi tse dikgolo di kwa  Gaborone.

Botswana National Archives and Records Services ke lekalana la puso le le simolodisitsweng ka molao motheo wa National Archives Act of 1978, yo o simolodisitsweng ka ngwaga wa 2007. Maitlamo a lephata le ke go beeletso kitso le go e tshwara ka mantlhotlho; le gone go baya sentle kitso ya lefatshe la Botswana.

## Kitso ka kakaretso
Lefelo le le beeletsa tsotlhe dikitso tse di tlhokang tshomarelo e e rileng gore dikokomane tse di tla tlang di kgone go anywa botsipa le gone go tlhaloganya ka tse di neg di diragala bogologolo.Ntlo ya peeletso e tshwana fela le lefelo le le tshegetsang difikantswe tsa lefatshe la Botswana,pharologanyo fela ke gore le lengwe le tshegetsa difikantswe fa le lengwe le tshegetsa kitso le ditlhoto tse di faphegileng.Bontsi jwa bajanala le bone bana ba sekolo tota ba rata go etela Ntlo ya peeletso ka e ba fa se ba se tlhokang,le gone go itse ka ka lefatshe la Botswana

## Tlhaloso ka ditirelo
Molao motheo wa National Archiveso tlhalosa gore tsotlhe dikitso tse di fetlang dingwaga tse di masome a mabedi  di letlelelwa go bonwa ke setshaba. Kitso e e beeleditsweng e botlhokwa ebile e ngwe ke ya lefatshe la Botswana. Go nale e e botlhokwa le go fetla e e buang ka boswa jwa lefatshe la Botswana,ebile go setse malebelanyana fela a le sekae. Ka jalo setshaba fa se etletse kwa diofising ba gakololwa go tshwara dithotho tse di beeleditsweng ka tshomarelo go itsa gore di seka tsa senyegela pele.Go bona kitso e yotlhe go nale motlhale yo o dirisiwang ke setshaba fa ba batla go tla go bona. Fa motho a batla go etlela lefelo le,o tshwanetse go tlatsa pampiri e a e fiwang. Go bona dithoto le kitso mo lefelong le ga go kganelwe ebile ke mahala.

## Melawana ya kobamele fa o le mo ntlong ya peeletso

Melawana e e latlelang e dirisiwa ke batho ba ba etlelang lefelo le.
# Ga gona pampiri epe e tswang ka lebatli la ntlo.
#  Tsotlhe dipampiri di lebelwa mo ntlong ya peeletso.
#  Baeti botlhe ba tlamiwa go tlatsa pampiri e e fa kgorong ya lebatli ka nako tsotlhe fa ba tsena mo ntlong.
#  Go ja,go goga motsoko le gone go tlamuka dithoto ga go letlelelwe..
#  Motho ga a letlelelwe go ntsha sepe kgotsa go tshwara sepe a sa fiwa teta.
#  Dibeke tsotlhe ga di letlelelwe go tsena mo ntlong ya peeletso.
#  Go ithutela mo dibukaneng tse di faphegileng tsa lokwala ga go letlelelwe.
# Modirisi o gakololwa go tlogela sepe se a neng a se dirisa fa a neng a se dirisetsa teng. 

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana

## Dipadi tse dingwe.

## O ka tsibogela
* Palo ya mafelo a dipeeletso
Modiri Marumo

**Modiri Marumo**  ke motshameki wa kgwele ya dinao o tshwotswe ka kgwedi ya (Phukwi e thola malatsi a marataro ka ngwaga wa 1976) ka moo ke Motswana yo otumileng ka go tshameka kgwele ya dinao. Ka ngwaga wa 2010 kgwedi e le Phatwe o ne a ikwadisa konteraka le ba ba ntlheng ya lefatshe la Aforika borwa ba setlhopa sa Bay United, le fa gontse jalo o ne a kile a  tshamekela setlhopa sa kwa Egypt ebong Haras El Hodood kwa lebaleng la Botswana Defence Force ka ngwaga wa 2008 kgwedi e le Tlhakole. Marumo ke motshameki wa pele wa setlhopa sa setshaba sa Botswana.

## Tiro ya setlhopha
Marumo o tsholetswe kwa Gaborone, mme o simolotse tiro ya gagwe le sesole sa Botswana. O saenetse setlhopha sa Egepeto sa Haras El Hodood ka Tlhakole 2008, mme a nna motshameki wa ntlha wa Botswana go tshamekela mo karolong e e kwa godimo ya Egepeto. O ne a fudugela kwa Aforika Borwa ka Phatwe 2010, a saena le Bay United. O feditse tiro ya gagwe le Polokwane City, le yone e le kwa Aforika Borwa.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Marumo o ne a tshamekela setlhopha sa bosetšhaba sa Botswana makgetlho a le masome a ferabongwe le botlhano magareng ga 1997 le 2015. Ka Firikgong 2012 e ne e le mongwe wa batshameki ba le mmalwa ba setlhopha sa bosetšhaba ba ba neng ba ngala tiro ka ntlha ya dituelo. O ne a rola tiro kwa tshimologong mo setlhopheng sa bosetšhaba ka Tlhakole 2012, morago ga Sejana sa Ditšhaba sa Aforika sa 2012, mme a boela kwa setlhopheng sa bosetšhaba gape ka Phukwi 2012. Ke ene fela motshwaradino yo o kileng a ntshiwa mo nakong ya go tlhago ya diphenalethi.

## Metswedi
Motshamiki wa kgwele ya dinao Kgakgamotso Pharo

**Kgakgamotso Pharo**  (o tshotswe ka kgwedi ya Seetebosigo a tlhola malatsi a le lesome le bosupa ka ngwaga wa 1982) ke Motswana yo o tumileng ka go tshameka kgwele ya dinao fa godimo ga moo ke motshameka pele wa setlhopa sa Boteti Young Fighters. Ka ngwaga wa 2005 o ne a fenya dietsele di le nne a le mo setlhopeng sa Botswana national football team.

## Bona gape

* Football in Botswana

*
Shorobe

**Shorobe **  ke motsana yo mo kgaolong ya bokone bophirima jwa Botswana. Motsana o o gaotshwane le Okavango Delta, fa godimo ga moo o nale kokelwana. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a borobabongwe le masome a matlhano le botlhano.

## Metswedi
Karakobis

**Karakobis**  (o itsege gape ka leina la **Karakubis** ) ke motsana oo mo kgaolong ya Ghanzi mo Botswana. Motse o, o mabapi le mololwane wa lefatshe la Namibia. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a bosupa le masome a borobobedi le botlhano.

## Metswedi
Mabesekwa

Mabesekwa ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse wa Mabesekwa o sekgele sa dikhilomitara tse masome a marataro go tsweng bophirima jwa toropo ya Francistown, e bile o na le  sekolo se se potlana. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo tsa motse wa Mabesekwe di ne dile makgolo a borobabobedi masome a borobabobedi le borataro.

## Metswedi
Mokgenene

Mokgenene  ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motsana o o mo dikilomitara the lekgolo le masome matlhano bokone jwa toropo kgolo Gaborone. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo tsa motse wa Mokgenene di ne dile makgolo a matlhano lesome le boraro.

## Motswedi
Bangwato

**[[:en:Ngwato_tribe|Bamangwato]]** kana **BagaMmangwatoke** gape gokatwe **BaNgwato** or **Ngwato** ke mongwe wa ,marafe  e metona ee robang bobedi  mo Botswana. Bamangwato  ba fitlhelwa kwa bogare jwa Serowe, Palapye  le Mahalapye mme motsemogolo wa yone morago ga ngwaga wa sekete, makgolo a robabongwe le bobedi (1902) ke Serowe.  Kgosi kgolo , maemo ao a amoganwang ele botswa ka tatelano mo lesikeng, ke mongwe wa bale lesome le botlhano  ba ba kotameng setilo kwa Ntlong ya Dikgosi, eleng yone ntlo ya Dikgosi ya lefatshe.  

## Tshilomologo/ Motheo
Thito ya Morafe wa Bamangwato keya dingwaga tsa sedikadike sa ngwaga tse di lekgolo tsa  paka ya 18th fa one o kgaogana le morafe wa Bakwena, mme lefa gontse jalo mo ngwageng tsa sedikadike sa ngwaga wa 19th morafe wa Bamangwato fela jaaka e mengwe o dirwa ke batho baba farologaneng. Ba botsadi jwa ga rre Sir Seretse Khama kafa go rraagwe le dikgosi tsa Bamangwato ba agile metse ele mmalwa ee akarersang Shoshong  le Phalatswe eo eitsegeng ka leina la Old Palapye. Pele ga go kgaogangwa ga merafe ka fa tsamaisong ee tlhamaletseng le ditlamelo tse di tsepameng , go ne go tlwaelesegile kana gosa gakgamatse gore morafe o fuduge fa seemo sa tikologong ese sese maleba kana kgatlhisang. Khama le lekoko la tsamaiso la  itshiriletso le dirile se fale NE le kgaoganya molelwane go dira seo eleng Kgaolo ya Legare gompieno mo Botswana. 

## Puo
Ka ngwaga wa  sekete, makgolo a robabongwe, masome a robabongwe le borobabobedi (1998) baithuti bane ba kgatlhwa thata ke puo e ya Sengwato morago gago lemoga fa ena le medumo  ee pharologanyo kana ee faphegileng ya (f-s).

## Bogosi
Tautona wa ntlha wa lefatshe la Botswana Rre Seretse Kgama e ne e le ene kgosi ya ntlha ya morafe wa Bamangwato. Morwae ebong  Rre Ian Khama ene ele tautona wa bone wa lefatshe la Botswana mme gape ele kgosikgolo ya morafe. 

## Metswedi


## Bona Gape

* Rulers of Bangwato (Bamangwato)
* Tswana
Satau

**Satau **  ke motsana yo mo kgaolong ya bokone bophirima jwa Botswana. O mo ntlheng ya botlhaba jwa kgaolo, e e neng e itsege ka leina la Chobe pele ga ngwaga wa 2001. Motsana wa Satau o na le sekole se se potlana le poso. Mo palo Batho ka ngwaga wa 2001, dipalo tsa batho kwa motseng wa Satau e ne e le makgolo a bosupa le masome a mararo.
Motsana oo wa Satau o itsege thata ka ngwao ee tiileng ya Seperu

## Metswedi
Ncaang

**Ncaang ** ke motsana o o mo kgaolwaneng ya Kgalagadi ya mo Botswana. Motse o o mo bokone jwa kgaolo ya Kgalagadi, mo sekakeng sa Kalahari. Mo palo batho ya ngwaga wa 2011 dipalo di ne dile makgolo a mabedi le masome a mabedi le boferabobedi.

## Metswedi
USA

**USA** ke naga e e leng kwa borwa jwa Amereka.  


United States Capitol west front edit2.jpg
Image:Golden Gate Bridge Clear.JPG
Image:0326New York City Statue of Liberty.JPG
Image:Castillo de Disneyland.jpg
Motse wa Senete

Motse wa **Senete** ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O atlametse molelwane wa lefatshe la Zimbabwe, mme ebile o nale sekolo se  se potlana le se se kgolwane gape le kokelwana. Senete o nale boswa jwa ngwao e e humileng  tsotlhe kwa batho ba letso la Bakalanga ba tlholegang teng. Banni ba motse wa Masokandolo ba fitlha batho kwa magageng a a kwa ditlhabeng. Motse wa Senete o selekanyo sa dikhilomethara tse di masome a mabedi le boraro go tsweng kwa motseng wa Tutume gape le selekanyo sa  lekgolo le masome a mabedi go tsweng kwa toropong ya Francistown. Ka ngwaga wa 2001 palo ya batho e ne e le dikete tse pedi, makgolo a mabedi le masome a mane le bongwe.

Bontsi jwa banni ba motse wa  Senete ba rutegile ka selekanyo sa masome a marataro mo lekgolong jwa palo ya batho ba bereka ditiro tse di faphegileng. Batho ba ba rutegileng jaaka Mmankge wa dithuto ebong Green gape le Ngaka Mbise ba tswa teng mo motseng o. Ditlhopha tsa kgwele ya dinao di akaretsa: Eleven Arrows gape le se se atlegileng sa Senete United 'Mashambo'. Gape o nale badiragatsi mo metshamekong  jaaka Leonard gwamulumba yo o sa tswang go simolola go diragatsa mo motshamekong mongwe yo o bitswang Makwetsepe Vol 1 le 2 e e simolodisitsweng kwa Palapye. 

## Metswedi
Nha Trang

thumb
thumb|Nha Trang
**Nha Trang** ke toropo kgolo kwa Vietnam, Asian. E na le baagi ba le 392.279 (2009).

*Nha Trang - Wikivoyage 
## Metswedi
Ngwao ya Botswana

thumb|Botswana traditional basket
Morefhe mongwe le mongwe o nale ngwao e ele wa yone mo go rayang 
gore ngwao e kgona go tshwana ebile ea farologana.

Go sa amanwe gope le teme epe ya morafhe ope fela mo Botswana, Setswana ke leatlhoda le le dirisetswang go kaya fa morefhe mongwe le mongwe ele leloko la banni ba Botswana.

## Bothakga jwa Batswana
thumb|ntlo ya setswana kwa national museum Botswana
Kwa Bokone jwa lefashe la Botswana.bo mme ba mage a koo(Etsha and Gumare) ba lemogiwa bothakga jwa go dira sesigo go tswa ditlhareng tsa naga. Disigo tse di dirilwe di farologanye ele mefuta ele meraro; e tona e nale sthibo go beeletsa, ee nngwe go belega dithoto mo thlogong. Go dirweng ga disisgo tse go oketswa boleng ka takiwa le go thatosiwa ka fa di dirwang ka teng kajaanong di direlwa kgwebo.

## Metswedi
Pontsho Moloi

**Pontsho "Piro" Moloi**  (o tshotswe ka Ngwanaatsele a tlhola malatsi a le masome mabedi le borobaboedi ka ngwaga wa 1981) ke Motswana o tshamekangkgwele ya dinao e le  motshameka pele wa setlhopa sa Mochudi Centre Chiefs. O ne a fiwa seetsele se se sesupang a filwe maemo a go tshameka lefatshe ka bophara ke ba setlhopha sa setshaba sa Botswana .Ga jaana ke mokatisi wa setlhopha sa Mochudi Centre Chiefs SC e bile ke mothusa mookamedi wa setlhopha sa setshaba sa banna ba bagolwane sa Botswana, sa Zebras .

## Tiro
Moloi o tshameketse ditlhopa tse di mogae jaaka Notwane F.C. le Mochudi Centre Chiefs. Ka ngwaga wa 2009, o ne a direla setlhopa sa Bay United F.C. paka e le ngwe fela ka dikgaisano tsa Aferika Borwa tsa National First Division.

## Metswedi

## Dikgolagano tse di kwa ntle
*Pontsho Moloi mo setlhopeng sa kgwele ya dinao sa sechaba
** Pontsho Moloi – FIFA rekote ya dikgaisano (archived)
Lebala la metshameko la motse wa Serowe

Lebala **la metshameko la Serowe **  ke kwa  mediro e farologaneng e dirwang teng,  lebala le le mo toropong ya Serowe, Botswana. Ke lengwe la mafelo a go tshamekelwang metshameko e farologaneng, lefelo le le kgobokanyeditswe madi a kana ka di dikadike tse di masome mabedi le bopupa, le ne la agiwa ka ngwaga wa 2002 ebile la tlhomiwa simmoso ka ngwaga wa 2003. Lebala la metshameko le sephara sa selekanyo sa dikete tse thataro. Lebala la metshameko le ke la mangmang ka le na le lebala la motshameko wa kgwele ya dinao, le bo le dikaganyediwa ke lebala la batabogi Mo legareng ga lebala la metshameko le go na le  di dirisiwa tsa metshameko ya high-jump, long-jump, pole vault le dirisiwa tsa metshameko e mengwe. Kwa ntle ga lebala la metshameko, mme go le mo lefelong le lengwe fela, go na le metshameko e mentsi ya jaaka   bolotloa, volleyball, softball le tennis. Lefelo le le nnile mosola thata mo motseng wa Serowe, ka le naya didirisiwa tsa lebala la metshameko le le haphegileng. Lefelo le le itshopile fa le nonofile thata mo le letang go ka nna lefelo le bommampodi ba lefatshe ba ka ithuthuntshang teng gape e ka nna lefelo la bonno la ditlhopha tsa lefatshe, se se fokotsa phetelelo ya tiriso mo lebaleng la metshameko la sechaba, le e leng lone fela mo bogompienong e leng lebala lametshameko la mangmang.

## Ditso
Mo dingwageng tse di fagare ga 2007, go ne ga tlhatlhoga mathata ka dikago tsa lebala la motshameko le, mathata e le morwalo o feteletseng se sene sa tlama gore go fudusiwe didirisiwa tsotlhe. Go nnile le dikakgelo tse dintsi thata go tsweng makgotlha a mangwe ka phudogo ya di dirisiwa ka ntlha ya mabotana a thubegang a dikaganyetseng tsa mabala a metshameko le a di ofisi. Mathata a mangwe e ne le gore lebala la metshameko le tla tshwanelwa ke go duelelwa madi a kana ka di dikadike tse tlhano go tiisa mmu, se e le ka ntlha ya gore mmu wa teng ga go a siamela dikago. Le fa gontse jalo, meono e e neng e dirilwe e ne ya emisiwa ka ntlha ya madi a mantsi a akanyeditsweng a ka nna selekanyo sa di dikadike tse masome mabedi a neng a a ka dirisetswang phudugo.

## Dipadi tse dingwe.
Poloto

**Poloto** ke tatelano ya ditiragalo mo nakong le mo lefelong le le rileng mme ditiragalo tseo di nale mabaka a adithlolang, le aa di gapeletsang go diragala. Le fa go le jalo go tshwanetse ga nna le batlhola dikgotlhang.
Rodipoto

**Rodipoto** ke toropo e, e kwa Gauteng ko lefatsheng la Aforika Borwa. Ke toropo e ntle tota.

## Metswedi
Tshwane

**Tshwane** ke motse setoropo wa Gauteng mo Aforika Borwa. Go sa na le dipuisano mabapi le go fetolela leina la Pretoria go la Tshwane. Ga jaanong masepala o bitswa ka Tshwane, mme toropo yona e sa ntse e bitswa Pretoria. Maina a mangwe a mebila e me golo a setse a fetoletswe mo maineng a bagaka ba tokologo. Ga jaana go tlhokega go re go thalwe naga setsha gore maina a mantshwa a a tle a itsiwe. Le ka taba e ya maina a mebila, go sa na le ditlhora boroko ka tsele e diphetogo tse di di tsamaisitsweng ka yona.

Gompieno ke utlwile mo seyalemoyeng gore batho ba le bantsi ba sa ntse ba gakantshwa ke maina a maswa a mebila mo Pretoria. Bontsi ba batho bo sa ntse bo dirisa maina a mebila a kgale. Go lebega ge se se tlhola tlhakatlhakano ka ge bontshi ba batho bo sa ntse bo kgomaretse maina a o. Go tlhokega seo sengwe se se botoka se se ka dirang gore maina a a mebila a dirisiwe mo puong nngwe le nngwe ya letsatsi.

Puo e e buiwang segolo setonna mo Pretoria ke Setswana se se tlhakaneng le Sezulu, Sesotho sa Leboa le Afrikaans.
Soshanguve

thumb|Soshanguve Crossing
**Soshanguve** ke motsesetoropo o mongwe mo Pitoria. Leina le la Soshanguve ke khutswafatso ya ditlhopa tse kgolo tsa maleme go ba dipuo tse di buiwang mo go ona, e leng Sotho, Shangane, Nguni le Venda. Dipuo tse di welang mo go Sotho ke Sesotho, Sepedi le Setswana, mo la Shangane e emela Xitsonga, Nguni yona e emela Sezulu, Sethosa, Seswati le Sendebele; Venda yona e emela Tshivenda. Go a tlhokagala gore re itse gore go tlile jwang gore motsesetoropo o o bidiwe Soshanguve mme Setswana  se ne se sa akaretswa mo go Sotho mo tshobokanyong e ya dipuo. 

## Metswedi
Nkange

Nkange ke motsana yo o fitlhelwa ko bokone bontlha jwa kgaolo Legare. Motse o o sekgala sekanna lesome lebotlhano go tsweng mo motseng wa Tutume. Nkange o na le le dikgotlana di ka dile bonne eleng Ipungu, Ndzonga, Fungwani le Mabuwe. Motse o dikologilwe ke metse ya Changate, Senete le Dagwi. Nkange o na le ditlhabololo ditswhana le sepatela, sekolo se se golwane Nkange CJSS, le tse potlana tse pedi Nkange primary le Mabuwe primary. Ditlhamelo di tshwana motakase le metsi ga e sa tole ile bothata jo bo kalo. Motse o go fitlhelwa batho ba letso la sekalaka mo bontsi ba bone ba santseng ba ipela ka ngwao ya bone le puo ya bone.

## Ngwao
Mo motseng wa Nkange go fitlhelwa Bakalaka mo go rayang gore banni ba mo motse o ba dirisa ngwao ya Sekalaka. Ngwao ya Sekalaka e dirisiwa mo medirong ka go farologana e tsamaelanang le botshelo jwa bone. Ngwao ya Sekalaka e pharologano le ya merafe e mengwe ka ntlha ya ditsamaiso. Mo sekalakeng gona le dilo tse difarologaneng tse go dirisiwa ngwao mo go tsone jaaka manyalo, leso, go rapela pula le go baa botsetse.

## Metshameko le itsebudutu
Motshameko wa kgwele ya dinao ke metshameko yo o tumileng fela thata ko motseng wa Nkange segolo jang ka nako ya mafelo a ngwaga. Ka kgwedi Morule go nna le metshameko ya Nkange top 8 e mo yone banni ba motse o bayang ko go tsamaisa nako, go itumela le ditsala le go dira ditsala tse disha. Motshameko yo o setse ile tumelo mo bangweng ba motse o, gona le ditlhopha ditshwana le Nkange Movers F.C, Young Brothers F.C, Nkange Champions, Flying Stars le tse dingwe.
Ko ntle ga kgele ya dinao gona le ko banni ba Nkange ba itisang teng jaaka bo Nkange Kwabangala Complex ko go nang le dishopo le ko go rekisewana dino tshididi jaaka bo Phutlhadichaba Bar.

## Dijo le maungo

Dijo tse di jewang thata ko motseng wa Nkange ke lebelebele, delele, phane le nama.

## Metswedi
Maitengwe

Maitengwe ke motse o mogolo o o fitlhelwang mo kgaolong ya Legare ya Botswana. O ne e o na le banni ba le 5 890ka palobatho ya ngwaga wa 2011. Ke mongwe wa metse e mentsi e e tlhabologang mo nageng mme e itsege thata ka meletlo ya yone ya malatsi a morena.

Kgosi kgolo ya motse ke Kgosi Dema. Le na le mafelo a a farologaneng e bong Mengwe. Le tumegile ka setlhare sa mophane. ==»

## Bona gape

* Lenaane la ditoropo tse di mo Botswana

## Metswedi
Goo-Tau

Goo-Tau ke motse o fitlhelwang mo kgaolong ya Tswapong bokone, o dikhilomithara di ka tshwara 310 go tswa mo toropo kgolo Gaborone. Ke motse o o nang le dikgotla tse pedi e bong Kgosing le Monneng. Motse wa Goo-tau o na le dikolo tse pedi se segolwane e bong Gosemama le se se potana e bong Goo tau primary. Banni ba motse o, segolo jang bagolo ba ikegile ka temo thuofa bontsi ba banana bone ba tsena dikolo. Motse o ke motse wa ntlha go nna le sekolo se segolwane mo kgaolong.

Bontsi ja batho ba morafe wa Goo Tau ba ikaya e le Bapedi ba ga Mapulane. Le fa go ntse jalo ba agile  le merafe e mengwe  e farologaneng. seroto sa Bapedi ba ke Mmutla wa lentswe.

## Metswedi
Nelson Mandela

**Nelson Mandela Rolihlahla** o tshotswe ka leina la **Rolihlahla Mandela** ka 18 Phukwi 1918 a tlhokafala ka la 5 Sedimonthole 2013) e ne e le moitsenape wa kgololosego ya batho le  molweladiphetogo wa go fedisa kgethololo ya mmala  Kwa Aforika Borwa. O ne a nna moporesidente wa ntlha wa Aforika Borwa go tloga ka 1994 go fitlha ka 1999. E ne e le tlhogo ya ntlha ya puso e ntsho Mo nageng, gape ele moporesidente wa ntlha yo o tlhophilweng mo ditlhophong tsa temokerasi tse di neng Di emela Batho botlhe ka tekatekano. Puso ya gagwe Ene ya tsepamisa maikutlo Mo go fediseng masalela a kgethololo ka go rotloetsa poelano ya merafe,  go aga kagiso ya bosetšhaba le go tlhomamisa temokerasi ya merafe e mentsi. Ka mo megopolong ya sepolotiki, e ne e le moAforika wa bosetšhaba yo o neng a tshegetsa tekatekano ya loago. O ne a direla e bile e le Moporesidente wa African National Congress (ANC) go tloga ka 1991 go fitlha ka 1997.
Russia

**Lydia Casey Jele (**o o itsegeng ka leina la Mashila; o tshotswe Ka di kgwedi ya Seetebosigo e tlhola malatsi a le masome a mabedi le bobedi ka ngwaga wa 1990). Ke motabogi wA lefatshe la Botswana o ile a go emela lefatshe kwa dikgaisanong tse Di potlana tsa sekgala sa makgolo mane a di mitharaO ne gape a tsaya Karolo mo motshamekong wa relay kwa dikgaisanong World Championships ka ngwaga wa 2013 kwa a ileng a palelwa ke atlegela go fetela kwa makgala kgang a di kgaisano tse.O ne a taboga mabelo a sekgala sa makgolo mane a di mithara kwa di Kgaisanong tsa Summer Championships ka ngwaga wa 2016. Mme o ile a atlega morago ga gore a fenye dikgaisano tsa Botswana Athletics Association.

ta ma

## Metswedi
Eesterust

**Eesterust** kana *First Rest* o gantse o kwalwang jaana *Eersterus* o sa kwalwa sentle ke toropo ya Aferika Borwa. Eesterust o dikilomitara dile lesome le botlhano gotswa kwa bogare jwa Petoria.

## Metswedi
Pilane

**Pilane** ke toropo e e ko lefatsheng la Botswana. E na le baagi ba le 1,178 (2001) toropo e e pabile le toropo ya Mochudi le toropo kgolo ya Botswana Gaborone.
Toteng

**Toteng** ke motsana o kwa bokoni bophirima jwa Ngamiland, Botswana. Metsana e mabapi le motse o ke Sehitwa, Bobideng, Tsau, Gumare, le Maun. Motsana o o nale sekolo le sepatela.

## Metswedi
Bethele

Bethele ke motsana o o fitlhelwang kwa Borolong le tshimo tsa barolong, o itsege ka Morolong. O supelwa ntlheng tsa tsela ya Lobatse Ramatlabama, o dikhilometara dile tlhano go tswa motseng wa Pitsane. Ntlheng le ditshingwana tsa barolong, ba ga Montshioa. Bethele o ageletse barolong, bahurutshe le batlhaping. Rrampudi waga Mopedi eleng ene wa ntlha go nna mo lefelong le, o ne ele Lehurutshi-moshaneng ka ntlha ya aparateiti.

## MOTSE WA BETHELE
Bethele o simolotse a bidiwa "KGORO", pele ga moo rre mongwe o neng a bidiwa "LETANE" o ne a tlhophiwele mogolwane kgotsa mookamedi yo o tla tsayang tshwetso ya go tlhopha leina kgotsa go fa metsana ya Barolong maina mme a ntsha leina are "BETHELE". Kgosi ya motse wa Bethele ke "RRE KGOSI FOFO MOTSHEGARE".

Banni ba Bethele ba bua teme ya mono gae, ba bua serolong. Motsana wa bethele o na le batho ba ka tshwara sekete mo go one. Banni ba itshetsa ka go loga ditotwana le ditilo tsa matlhaka mme ba direkisi mabapi fa toropong ya Lobatse kgotsa mo pitsane ka bophara. Themo thuo ke selo se banni ba remeletsenmg thata mo go sone ka se namola leuba ebile bontsi jwa barui ba lemela go jesa le leruo tota.

## NGWAO LE ITSHETSO

Barolong ba motse wa Bethele ba obamela ngwao ya bone ebile ba utlwa lefoko la kgosi kgolo e ba okametseng.Fela jaaka Banni ba Aforika borwa, bontsi jwa Barolong ba na le masika ko Aforika borwa ka jalo go na le Bethele ko Aforika borwa, bone ba bua teme ya "SEPEDI"

## Metswedi
Turkey

**Turkey**, (**Türkiye**) ke naga e e leng kwa borwa jwa Asi & Europa.

## Dipadi tse dingwe

* www.turkiye.gov.tr
Ronald Reagan

**Ronald Wilson Reagan** (1911-2004) 40th Tautona wa USA (1981-1989).


Image:Ronald Reagan in Cowboy From Brooklyn trailer.jpg
Image:Ronald Reagan televised address from the Oval Office, outlining plan for Tax Reduction Legislation July 1981.jpg
Image:ReaganBerlinWall.jpg
Image:Ronald Reagan 1985 presidential portrait.jpg
Image:President Ronald Reagan at a Rally for Senator David Durenberger in Minneapolis, Minnesota (cropped).jpg
Emma Wareus

## Emma Wareus
Emma Wareus ke mmalebopo wa lefatshe la Botswana a tswa mo toropo kgolo Gaborone. O tshotswe ka ngwaga wa 1990 ka kgwedi ya Phukwi e tlhola malatsi ale masome mabedi le borobabobedi. Ka ngwaga wa 2010 ka kgwedi ya phalane a tlholega malatsi a le masome a mararo kgarejwana ee e ne ya tsenelela dikgaisanyo tsa mmabontle wa bodichabachaba (Miss World 2010) kwa Sanya, China kwa neng a ikgapela maemo a bobedi. Maiteko a magolo a kgarejwana ee e ne e le ngwe ya ditso dikgolo tsa lefatshe la Botswana mo dikgaisanyong tsa mmabontle, morago ga malebopo Mpule Kwelagobe yo o neng a fenya ka maemo a ntllha ko mmabontleng wa bodichabachaba wa Miss Universe ka ngwaga wa 1999.

## Metswedi
Thabana ya Molaotheo

**Thabana ya Molaotheo** e fitlhelwa mo 11 Kotze Street gare ga Braamfontein, Johannesburg. E gaofi le ntlha ya bophirimatsatsi ya torotswana ya Hillbrow. 

Thabana ya Molaotheo ke situlo sa Lekgotla la Dinyewe la Molaotheo wa Aferika Borwa. Lekgotla la kgotla yantlha le leneng le tshwaretswe mo kagong entshwa le, le ne le tshwerwe ka kgwedi ya Tlhakole wa 2004.
Ntate

Ntate ke motsadi wa rre yo o godisang ngwana yo eleng wa madi a gagwe. Le fago ntse jalo ka setswana mogolo ke motsadi wa ngwana mongwe le mmongwe go sa kgathelesege gore ke ngwana wa ga semangmang kgotsa jang. Gantsi mo setswaneng ntate o kgona go bitswa papa, mme ka fa di temeng tsa ka fa seeng ntate o kgona go bitswa gotwe dad, daddy, pa, poppa, pople pops. Ntate ke mogolo yo eleng gore thatathata bana ba tsaya malebela mo ene mo dilong tse di tshwanang le boitshwaro, ditiro, mokgwa le maitseo.

## Dikgoge
Jeffrey., Wilcox, W. Bradford, The Importance of Fathers in the Healthy Development of Children, (2006)https://web.archive.org/web/20141111085117/https://www.childwelfare.gov/pubs/usermanuals/fatherhood/chaptertwo.cfm