Wonderkop

**Wonderkop** ke lefelo le le fitlhelwang kwa sedikeng sa **[[Bojanala Platinum District Municipality|Bojanala]], [[Bokone Bophirima]],** kwa **[[Aforika Borwa]]**. Lefelo le le bonwa gaufi le **[[Marikana]]**. Le ne le le mo tlase ga taolo ya Kgosi '''Bapo ba Mogale'''. Wonderkop e ne e sa "theiwa" ka tlhaloganyo ya setso, mme go na le moo e ne ya fetoga go tswa mo polaseng e e neng e agilwe ke balemirui ba basweu go nna motse o o neng o agilwe ke batho ba motse wa Batswana ka dingwaga tsa bo 1900. Meepo, bogolosegolo ya Dimetale tsa Setlhopha sa Platinum (PGMs) le chrome, e ne ya tlhagisiwa ka dingwaga tsa bo 1970 mme ya nna intaseteri e e laolang, mme ya lebisa kwa kgolong e e bonalang ya baagi le go tlhongwa ga mafelo a bonno a a sa tlhomamang. Moepo wa ntlha o ne o le gaufi e ne le moepo wa London Mine e e ne e itsege jaaka Lomnin. Wonderkop e ne e le lefelo la batswana, fela morago ga gore meepo e nne teng go ne go a nna le merafe e mengwe. Go ne go tla Mathosa, Matsonga, MaVenda,Basotho, Bapedi le batswantle na merafe e e farologaneng. Ka seo, go ne go a patelesega gore go nne le puo e e ke dirang gore baagi ba bue puo e le nngwe.

## Hisetori
Wonderkop, toropo e e mo Porofenseng ya Bokone Bophirima jwa Aforika Borwa, e na le hisitori e e lomaganeng le meepo le tiragalo e e botlhoko e e itsegeng jaaka polao ya Marikana. Lefelo leno le itsege ka ditiro tsa lone tsa meepo, bogolosegolo lefelo la go gakolosa la Wonderkop, mme gape le itsege thata ka polao ya 2012 ya Marikana kwa badiri ba meepo ba ba neng ba ngala tiro ba neng ba thuntshiwa gaufi le thaba ya Wonderkop .

### Hisetori ya Meepo:
Tshimologo ya Lekgolo la bo20 la dingwaga ke gore Wonderkop e ne e le polase, fela hisitori ya yona e golagantswe thata le ditiro tse di anameng tsa meepo ya polatinamo mo kgaolong ya Marikana. Gotloga ka 1970 go ya pele meepo ya polatinamo e ne ya nna intaseteri e e laolang, e e neng ya ngoka badiri ba le bantsi go tswa kwa Borwa jwa Aforika ka bophara.  

### Polao ya badiri ba moepo:
Lefelo le le ne la bona tlhokomelo ya boditšhabatšhaba ka ntlha ya polao ya Marikana ya 2012, kwa badiri ba meepo ba ba neng ba itaya ba neng ba bolawa ke mapodisi. Ka la bo 16 Phatwe 2012, Tirelo ya Sepodisi sa Aforika Borwa (SAPS) e ne ya thuntsha boidiidi jwa badiri ba meepo ba ba neng ba ngala tiro kwa Marikana, kwa Porofenseng ya Bokone Bophirima.  Mapodisi a bolaile badiri ba meepo ba le 34, mme ba tlogela ba le 78 ba gobetse thata. Morago ga tlhaselo ya molelo o o bulegileng - ba le 250 ba badiri ba meepo ba ne ba tshwarwa.

Tiragalo eno e ne ya fitlha kwa setlhoeng morago ga boipelaetso jo bo tseneletseng jwa beke yotlhe jo mo go jone badiri ba meepo ba neng ba batla gore dituelo di okediwe kwa moepong wa polatinamo wa Lonmin mo seteraekeng sa dikatse tsa naga. Seteraeke sa wildcat, kgotsa 'kgato ya madirelo e e seng ya semmuso', ke kgato ya seteraeke e e dirwang ke badiri ba ba kopaneng kwa ntle ga tetla ya boeteledipele jwa yunione, tshegetso, kgotsa kamogelo. Ka la bo 9 Phatwe badiri ba meepo ba ka nna dikete di le tharo ba ne ba ngala tiro go batla madi a go itshedisa. Ka Phatwe 10, setlhopha se segolo sa badiri ba meepo ba ba neng ba itaya se ne sa ya kwa ofising ya selegae ya National Union for Miners (NUM) gore ba kgone go batla tshegetso go tswa mo mokgatlhong wa bona, mme boemong jwa seo ba ne ba kopana le go thuntshiwa ga dikolo tse di tshelang, mme ga gobatsa badiri ba meepo ba babedi ka tsela e e bolayang. 

### Dipalopalo tsa Batho:

Wonderkop, toropo ka boyona, e mo Mmasepaleng wa Kgaolo ya Bojanala mme e na le baagi ba ba bopilweng thata ke Maaforika a Bantsho, ka diperesente tse dinnye tsa ditlhopha tse dingwe tsa merafe.
## Metswedi