open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Claudia Romo Edelman

**Claudia Romo Edelman** (née **Claudia González Romo**) ke molweladitshwanelo tsa loago, sebui, le modipolomate wa nako e e fetileng wa Mexico le Switzerland. E ne e le Moeteledipele wa Ditlhaeletsano wa MokwalediMogolo wa Lekgotla la Ditshaba mme o ne a dira tiro ya go buelela UNICEF mo lefatsheng lotlhe, gape o ne a dira mo tirong ya go dirisana le batho le go rekisa mo mekgatlhong e mengwe ya boditšhabatšhaba, e e jaaka Foramo ya Itsholelo ya Lefatshe Lotlhe, Setheo sa Batshabi sa Lekgotla la Ditshaba le Letlole la Lefatshe Lotlhe la go lwantsha AIDS, Bolwetse jwa mafatlha le Malaria.

## Thuto
Claudia Romo Edelman o na le dikirii tsa ditlhaeletsano le botlhalefi go tswa kwa Universidad Intercontinental, kwa Mexico, mmogo le masters mo ditlhaeletsanong tsa sepolotiki go tswa kwa London School of Economics.

## Tiro
Claudia o dirile jaaka mookamedi wa ditlhaeletsano mo Kantorong ya Khuduthamaga ya Mokwaledikakaretso wa Ditšhabakopano, a direla mogakolodi yo o kgethegileng wa Lenaneo la 2030 la Tlhabololo e e Tswelelang le phetogo ya tlelaemete.Ka 2014 o ne a simolola gape go buelela UNICEF mo lefatsheng lotlhe,mme e nnile leloko la Boto ya Kholetšhe ya Thuto ya Bank Street.

O dirile mo dikamano tsa setšhaba le go bapatsa mo mekgatlhong ya boditšhabatšhaba e e jaaka Foramo ya itsholelo ya Lefatshe, Setheo sa Batshabi sa Ditšhabakopanole Letlole la Lefatshe Lotlhe go lwantsha AIDS, Bolwetse jwa mafatlha le Malaria.Claudia gape e nnile moporofesa yo o etileng wa go maketa kwa Yunibesithing ya Geneva.

Romo Edelman o nnile le seabe mo dipolatefomong tsa bobegakgang tse di akaretsang Despierta América (Yunivision), NBC-Telemundo, AdAge, El Heraldo ya Mexico, le Reforma. O ne a tlhoma letsholo la Hispanic Star ka fa tlase ga Mokgatlho wa We Are All Human, o o tlhomang mogopolo mo go bonaleng le mo go emeleng baagi ba Hispanic le Latinx kwa United States. Ka 2024, o ne a simolola mmogo podcast ya A LA LATINA –*The Playbook to Succeed Being Your Authentic Self* e e neng e tlhomolola maitemogelo a seporofešenale a batsamaisi ba Latina.

## Botshelo jwa gagwe
Claudia ke morwadia motshamiki wa kwa Mexico e bong Cecilia Romo le Raúl Domingo González Soto. O nna kwa New York City, o nyetse Richard Edelman mme o na le bana ba le babedi. Gape o bua dipuo di le thataro.

## Ditlotla le dietsele

* Latino Leaders Magazine 100 Latinas, 2020, 2025.
* TIME’s Latino Leaders, 2024 List.

* People en Español Poderosas, 25 Most Influential Latinas, 2020, 2025.
* ALPFA’s 50 Most Powerful Latinas, 2019, 2020, 2021, 2022.
* Crain’s Notable Hispanic Leaders and Executives Award, 2021.
* HPRA President’s Award, 2023.

## Metswedi
Namibia, Land of the Brave

**Namibia, Land of the Brave** ke pina ya setšhaba ya kwa Namibia, e e amogetsweng ka Morule ngwaga wa 1991. E kwadilwe ke Axali Doëseb, o e neng e le molaodi wa setlhopha sa mmino wa setso go tswa kwa sekakeng sa Kalahari. Doëseb o ne a tlhophilwe go kwala pina e morago ga go fenya phadisano e e neng ya tshwarwa morago ga lefatshe la Namibia le sena go tsaya boipuso ka 1990.

## Ditso
Pina ya ntlha ya setšhaba ya Namibia, le ntswa e ne e se ya semmuso, e ne e le "Das Sudwesterlied" fa ba le mo taolong ya bokolone ya Germany e le South West Africa. Morago ga gore le nne South West Africa e le taolo ya League of Nations go nna mo tlhokomelong ya Union of South Africa, pina e e ne ya fetolwa go nna "Die Stem van Suid-Africa" go tshwana le ya Aforika Borwa. Morago ga boipuso, pina ya "Nkosi Sikelel'iAfrika" e ne ya amogelwa go nna pina ya nakwana ya setšhaba go fitlhelela go amogelwa semmuso pina ya semmuso ya setšhaba. Morago go ne ga tsewa tshwetso ya gore lefatshe la Namibia le tlhoka pina ya setšhaba e e faphegileng, go ne ga diriwa phadisano ya lefatshe leo ka bophara go kwala pina ya setšhaba e ntšha. Phadisano e ne ya fenngwa ke Axali Doeseb ka "Namibia, Land of the Brave".  Pina e e ne ya tshamikiwa lantlha mo moletlong wa phatlalatsa wa go ipelela boipuso jwa ntlha ga Namibia morago ga kgololesego mo go la Aforika Borwa ka 1991. Go tshwana ga seele sa ntlha sa pina sa "Land of the Brave" le pina ya setšhaba ya United States ya "The star-Spangled Banner", go lemogilwe ke baakgedi.

Go kwalwa ga pina ya setšhaba ya Namibia go ne go eteletswe pele ke Hidipo Hamutenya, modulasetilo wa nako eo wa komiti potlana ya dikao tsa lefatshe. Ka ngwaga wa 2006, Hamutenya o ne a bolela fa a kwadile mafoko a pina eo ka bo ene, "a le mo sefofaneng go ya Cuba".  Doëseb o ne a ganetsa seo. Ka ngwaga wa 2023, mapolotiki Andrew Matjila le Ben Amadhila ba ne ba ema nokeng se Hamutenya a neng a se bua.

## Molao
Palamente ya Namibia e ne ya fetisa molao wa 1991 wa pina ya setšhaba ya Republic of Namibia. Se se ne se tlhomamisa gore "Namibia, Land of the Brave" ke yone pina ya setšhaba ya Namibia; molao ore ope o o ka rogang pina eo, o ka atlholelwa dingwaga di le tlhano mo kgolegelong kgotsa a lopiwa madi a a kana ka dikete di le masome mabedi tsa madi a ranta kgotsa dilo tseo tsotlhe; molao o gape o ne o letla tautona wa Namibia go dira melawana e e tsamaelanang le pina eo.

## Mafoko

## Metswedi
Andrew Matjila

**Andrew Matjila** (o o tshotsweng ka 1932) e ne e le mopolotiki wa kwa Namibia. E le leloko la Democratic Turnhalle Alliance (DTA), Matjila o nnile le seabe ka nako ya puso nakwana ya phetogo go tswa ka 1985 go tsena 1989 kwa a neng a le tona wa thuto. Matjila gape e ne e le leloko la palamente ya Namibia le palamente ya ntlha ya Namibia a le mo DTA.

## Metswedi
Amy Howe

**Amy Howe** ke mookamedi wa go betšha wa kwa Amerika. Ga jaanong jaana ke Mokhuduthamaga wa FanDuel.Ke moefangele wa kgapetsakgapetsa wa boitlosobodutu jo bo tshelang.

## Botshelo jwa ntlha le thuto
Howe o tsholetswe kwa Edene, kwa New York, e leng torotswana ya Buffalo.Koo o ne a tsena sekolo se segolwane sa Eden Junior / Senior. Ka 1994, Howe o ne a amogela Bachelor of Saense (B.S.) mo Kgwebong, Botsamaisi, Papatsong, le Ditirelo tse di Amanang le Tshegetso go tswa kwa Yunibesithing ya Cornell. Ka 1999 o ne a amogela Masetase ya Tsamaiso ya Kgwebo (MBA) mo go tsa Papatso/Tsamaiso ya Papatso go tswa kwa Sekolong sa Kgwebo sa Wharton sa Yunibesithi ya Pennsylvania.

## Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele
Howe o simolotse tiro ya gagwe kwa Accenture e le mosekaseki wa kgwebo ka 1994. Ka 1997 o ne a tlogela Accenture go ya go dira MBA ya gagwe. Morago ga moo o ne a tsenela McKinsey & Company mme a dira tsela ya gagwe go fitlha a nna molekane mo dingwageng tsa gagwe di le 14 le khamphani eno. O ne a thapiwa kwa Live Nation ke Mokhuduthamaga Michael Rapino mme a nna leloko la khamphani e le motlhankedi yo mogolo wa leano ka 2014.

Ka 2015, Howe o ne a nna leloko la Ticketmaster ya Amerika Bokone jaaka COO.Ka 2020 o ne a tlogela Mogwebi wa Ditekete.

Ka 2021, Amy o ne a tlhomiwa go nna Mokhuduthamaga wa FanDuel.

## Ditlotla
Ka 2015, o ne a bidiwa mo lenaaneng la Basadi mo Mminong la 2015 la Billboard: Bakhuduthamaga ba le 50 ba ba Maatla go gaisa mo Intasetering. Ka 2016, o ne a bidiwa mo lenaaneng la Basadi mo Mminong la Billboard la 2016: Bakhuduthamaga ba le 100 ba ba Maatla go gaisa. Ka 2017, o ne a bidiwa mo lenaaneng la Basadi ba Mmino wa 2017 la Billboard: Bakhuduthamaga ba ba Maatla go gaisa mo Intasetering.Howe o ne a tlhophiwa gape mo lenaaneng la Bafetodi ba Metshameko la 2017 la Jenale ya Kgwebo ya Metshameko mme a kwalwa mo lenaaneng la 2018 la Lekgotla la Bosetšhaba la Dipharologano la Basadi ba ba Maatla go gaisa ba le 50 ba ba kwa Godimo mo Thekenolojing.

## Diboto
Howe ke mongwe wa batsamaisi ba Live Nation ba ba gakololang le go gakolola dikhamphani tse di tlhophilweng ke Women Nation Fund, letlole la dipeeletso la mo kgatong ya ntlha le le beeletsang mo dikhamphaning tse di tlhomilweng ke basadi tse di tlamelang ka setlhagiswa kgotsa tirelo mo lefelong la boitlosobodutu jo bo tshelang.

## Metswedi
Muesee Kazapua

thumb|Kazapua ka 2016
**Muesee Kazapua** (o o tshotsweng ka 1980) ke mopolotiki wa SWAPO kwa Windhoek, toropokgolo ya Namibia. E ne e le ratoropo wa Windhoek go tswa ka 2014 go tsena 2019.

Kazapua o tsene sekolo se segolwane sa Augustineum, o na le degree tsa tlhabololo banana, tsamaiso puso le boeteledipele. Ke leloko la lekgotla la banana la SWAPO le leloko la pele la mokgatlho wa baithuti wa NANSO. O ne a ithaopile gape kwa khanseleng ya banana.

## Metswedi
Joel Kaapanda

**Joel Natangwe Kaapanda** (o o tshotsweng ka Seetebosigo a le lesome le bobedi ngwaga wa 1945) ke moemedi wa kwa mafatsheng ebile ke mopolotiki wa Namibia. Ke leloko la SWAPO, Kapaanda e ne e le molaodi wa ntlha wa Namibia kwa India go tswa ka 1995 go tsena 2002 pele ga a nna leloko la palamente, le tona.

## Botshelo jwa gagwe le thuto
Kapaanda o tshotswe ka Seetebosigo a le lesome le bobedi ngwaga wa 1945 kwa ondukuta kwa Ovamboland kwa South West Africa, kwa gompieno e leng kgaolo ya Omusati ya Namibia. Ka dingwaga tsa 1970, Kapaanda o ne a simolola pereko ele morutabana wa sekolo se sebotlana kwa kgaolong ya Omusati. O tsene sekolo gape kwa Paulinum Theological Seminary kwa Otjimbingwe gareng ga dingwaga tsa 1976 le 1978, a nna mopolotiki mo People's Liberation Army of Namibia (PLAN).Ka ngwaga wa 1981 o ne a tshabel kwa Germany kwa Hamburg go nna ra metlakase. Go tswa ka 1981 go tsena 1986, Kaapanda e ne e le moeteledipele wa baithuti ba SWAPO kwa Hamburg.

Morago ga boipuso jwa Namibia ka 1990, Kaapanda o ne a ya go dira dithuto di le mmalwa kwa mafatsheng, ya ntlha e le B.A ka 1992, BA (Honours) ka 1993 kwa University of Adelaide kwa Australia, le diploma tsa pereko (1998) kwa Indira Gandhi University le MA ya polotiki ka 2000 kwa University of Dehli.

## Tsa pereko
Ka ngwaga wa 1987 Kaapanda o ne a nna moemedi wa SWAPO kwa Australia. Go tswa ka 1994 go tsena 1995 o ne a bereka e le mookamedi wa Okahuro Fisheries pele ga a nna molaodi wa ntlha wa Namibia kwa India ka 1995. O berekile go fitlhelela ka Lwetse 2002 fa tautona Sam Nujoma a ne a mo thapa go nna tona wa tsa selegae, matlo le tlhabololo magae. Kaapanda o ne a le mo palamenteng ya Namibia e le leloko le le sa tlhopheng ka Ngwanatsele 2002.

Ka 2005, Kaapanda o ne a nna leloko le le tlhophang la palamente morago ga go nna wa bosupa mo lenaneeng la SWAPO. O ne a fudusediwa kwa lephateng la ditiro tsa setshaba, dipalamo le ditlhaeletsanyo kwa a berekileng teng go fitlhelela ka 2008, a fudusediwa gape kwa lephateng ya ditlhaeletsanyo le maranyane kwa a nenga  le tona go tsena ka Mopitlo 2015.

Kaapanda o ne a se kwa godimo mo go lekaneng mo lenaaneng la SWAPO la ditlhopho tsa bopalamente tsa 2014 mme a tsenelela palamente ka nakwana go tsw ka Firikgong go tsena Mopitlo 2020.

## Dietsele le go lemogiwa
Ka letsatsi la bagaka ka 2014, o ne a fiwa tlotla ya Most Brilliant Order of the sun, maemo a bobedi.

## Metswedi
Moses Katjiuongua

**Moses Katjikuru Katjiuongu**a (o o tshotsweng ka Moranang a le masome mabedi le bone ngwaga wa 1942 a tlhokafala ka Mopitlo a le malatsi a robabobedi ngwaga wa 2011) e ne e le mopolotiki wa kwa Namibia, tona mo pusong ya nakwana ya phetogo, leloko la palamente ya Namibia.

## Botshelo jwa a le mmotlana, thuto le go tshaba
Katjiuongua o tsene sekolo se sebotlana kwa Aminus, go tswa ka 1956 go tsena 1959 o ne a tsena kwa Swedish Confederation of Labour College kwa Bechuanaland (kwa e leng Botswana gompieno). Ditiro tsa gagwe tsa sepolotiki di ne di tsweletse ka nako e le nngwe le dithuto tsa gagwe. Morago ga go aloga, o ne a tshaba, a ya go bereka kwa South West African National Union (SWANU) kwa Cairo, Egypt. Go tswa ka 1961 go tsena 1962 o ne a ithutela bobega dikgang kwa Magdeburg, kwa botlhaba jwa Germany mo thusong ya madi ya SWANU.

Katjiuongua o ne a kopana le Mao Zedong mo loetong go ya China morago ga 1963. Go tswa foo o ne a boela kwa Tanzania, gape go bereka kwa ofising ya SWANU.

Katjioungua gape o ne a na le BA mo sepolotiking le MA mo go tsa mafatshe, itsholelo le popego go tswa kwa Stockholm University e a e boneng a le o loetong gareng ga 1798 le 1980. O ne a tswelela a dira master's degree mo public administration kwa Carleton University kwa Ottawa Ontario, Canada.

## Go boela Namibia
Ka ngwaga wa 1982, Katjiuongua o ne a boela Namibia a nna tautona wa SWANU. Mo maemong ao, o ne a etelela pele setlhopha sa SWANU go ya bokopnaong jwa diphathi ka Lwetse 1983, mme phathi ya gagwe e ne ya kgaogana mo potsong ya boemedi. Bokopano jo bo neng bo biditswe ke ba baganetsi bo ne jwa mo golola mo maemong le ba ba mo emang nokeng mo komiting ya legare ya 1984. Se se ne sa nyenyafatsa seriti sa phathi.

Ka Motsheganong a le lesome ngwaga wa 1985, o ne athapiwa go nna tona wa babereki, le botsogo mo palamenteng ya nakwana ya phetogo. O ne a emela ditlhopho tsa 1989 tsa pele ga boipuso e le moemedi wa National Patriotic Front (NPF) phathi e a neng a e tlhamile, e ne e le ene fela leloko la phathi eo le le fentseng ditlhopho. Mo ditlhophong tsa 1994 o ne a simolola Democratic Coalition of Namibia, e tlhatlhama NPF, a fenya gape e le ene fela wa phathi eo o o fentseng. Mo ditlhophong tsa 1999, DCN e ne ya retelelwa ke go fenya setilo. Katjiuongua o ne a phatlalatsa phathi ka 2003.

Katjiuongua o ne a nyetse Rebecca Matjituavi. Ba ne ba na le bana ba le bane.

## Metswedi
Lindiwe Chibi

**Lindiwe Chibi** (1976–2007), e ne e le modiragatsi wa Aforika Borwa. O tsewa jaaka mongwe wa badiragatsi ba ba nang le bokgoni thata mo thelebišeneng ya Aforika Borwa, o itsege thata ka seabe sa gagwe sa 'Doobsie' mo motseletseleng o o ratwang thata wa *Muvhango*.

## Go thuntshiwa le loso
Ka Moranang a le masome mararo ka 2005, mokapelo wa gagwe Dan Mokoena, o ne a mo hula ka tlhobolo mo sefatlhegong fa Chibi a ne a le kwa legaeng la ga mmaagwe. lerumo le le neng la thuntshiwa gaufi, le ne la tsena mo marameng a gagwe mme la tswa ka fa morago ga tlhogo ya gagwe. O ne a ragosediwa kwa kokelong ya Garden City Clinic mme a nna mo coma dibeke di le tharo. Fa a sena go tsoga mo coma, o ne a swa ditokololo go ya kwa letlhakoreng la moja la mmele wa gagwe. Ka nako ya fa a ne a tokafala mo dikgobalong tse di masisi, o ne a bolawa ke pneumonia kwa Kokelong jwa Chris Hani-Baragwanath kwa Soweto ka 2007 a le dingwaga di le masome mararo le motso.

## Tiro
Ka 1995, o ne a simolola tiro ya gagwe ya bodiragatsi ka motshameko wa threatre wa *Ekuseni* e e neng ya diragadiwa kwa Civic Theatre. Morago ga moo o ne a diragatsa mo drameng ya *Game* kwa Windybrow Theatre, kwa a neng a amogela Seetsele sa Modiragatsi yo o Gaisang. Morago ga moo o ne a tshameka karolo ya ga 'Stella Kowalski' mo drameng ya bogologolo, *A Street Car Named Desire* mmogo le mo go *The Pen* le *Molora*. O tshamekile karolo e e tumileng ya motho yo o bosula 'Doobsie' mo motseletseleng wa thelebišene wa *Muvhango*. Morago ga loso lwa gagwe, go ne ga itsisiwe gore seabe sa gagwe se rotswe tiro.

Ka Phatwe a le malatsi mararo 2018, Mokgatlho wa Market Theatre o ne wa bitsa phaposi ya boto ya boalo jo bo kwa godimo go tlotla Chibi.

## Metswedi


## Tse di kwa ntle

*  kwa 
* Lover suspect is back in jail
* Every actor has own style
* Doobsie's boyfriend may face murder rap
* South Africa: Actress's Ex-Boyfriend May Face Murder Charge
Jailoshini Naidoo

**Jailoshini Naidoo** ke mogasi wa thelebišene wa Aforika Borwa, modiragatsi le motshameki wa metlae yo o emeng. O itsege thata ka seabe sa gagwe sa go nna Jennifer Kandasamy mo motseletseleng wa difilimi tsa Kandasamys.

## Botshelo jwa bogologolo
Jailoshini Naidoo o goletse kwa Chatsworth. O ne a ya kwa Yunibesithing ya Durban-Westville mme a bona dikirii ya gagwe ya ntlha mo kalafing ya bana fa a ntse a ithuta gape le terama, Seesemane le thuto. O ne gape a ya kwa Yunibesithing ya Aforika Borwa kwa a neng a ithutela Dikamano le Setšhaba teng. Morago ga kholetšhe, o ne a dira jaaka morutabana wa terama le wa Seesemane.

## Dipogelo
Buka ya Sekgwa (2007) jaaka Raksha

1949 (2008; moanelwa a le esi mo terameng)

Kwa Ntlheng (2010; ditlhaka di le 30+)

Modimo wa Polao (2011)

Go tlhotlhorega (2013)

Kwa Ntlheng (2014; ditlhaka di le 20+)

Rakgadi Rama le Ditsala (2014)

Khari ka go Tshega (2016)

## Tse di kwa ntle

*  kwa 

## Metswedi
Park Rynie

**Park Rynie** ke toropo e nnye ya mafelo a boikhutso mo Lebopong la Borwa la KwaZulu-Natal mo Aforika

Borwa. E tlhomilwe ka 1857 mme gongwe e biditswe ka Renetta (yo o bidiwang Rynie) Hoets, mosadi wa mongwe wa John Phillip Hoffman, molekane mo femeng ya Nosworthy & Co. e e rekileng polase ya ntlha go tlhabololwa. Go ne go na le seteišene sa go tshwara maruarua fano se se agilweng ka nako ya Ntwa ya Lefatshe I, Park Rynie Whales Ltd. Go ne ga agiwa gape lefelo la go thuba makhubu, Rocky Bar Pier le lefelo la go kotama.

MaAforika Borwa a Maindia ke setlhopha se le sengwe fela se segolo sa baagi kwa Park Rynie.

Selo se segolo se se gogelang toropo eno ke mabopo a lewatle a a sa tlwaelegang. Di na le boleng jo bo kgatlhang jwa thutafatshe le jwa hisitori.

## Thutafatshe
Park Rynie e mo bogareng jwa Durban le Port Shepstone, mo e ka nnang dikilometara di le 63 kwa borwabophirima jwa Durban le dikilometara di le 63 kwa bokonebotlhaba jwa Port Shepstone. Metse e e mabapi le yone e akaretsa Scottburgh kwa bokone, Pennington kwa borwa, le Umzinto, e e ka nnang dikilometara di le 8 kwa bophirima.

## Dipalangwa

### Ditsela
Park Rynie e bapile le tsela ya lebopo ya R102, e e golaganyang kwa bokone go ya kwa Scottburgh le Umkomaas le kwa borwa go ya kwa Pennington le Hibberdene. Tsela ya R612 e golaganya Park Rynie le Umzinto le Ixopo kwa bophirima mme e neelana ka phitlhelelo ya tsela e e gololesegileng ya N2 (e e yang kwa Durban le Port Shepstone), e e kgabaganyang kwa bophirima.

## Metswedi

Sub Place Park Rynie". *Census 2011*
KwaCele

**KwaCele** ke motsana o monnye o o mo kgaolong ya lebopo la borwa la KwaZulu-Natal, Aforika Borwa. Motse o o tsamaisiwa ke kgosi ya Lekgotla la Setso la Cele.

## Temokerafi
Ka 2011, palo ya batho ba motse e ne ya kwalwa e le 4,252 mo lefelong la 1.728 km.

## Thutafatshe
Motse o o kwa kgaolong ya Lebopo la Borwa kwa KwaZulu-Natal, o na le makeišene a a mabapi jaaka Amahlongwa, Amandawe, Dududu, Umzinto.

## Dikolo
Mo motseng go na le palo e ntsi ya dikolo tse dipotlana e leng:

* Celokuhle Junior Primary
* Shonkweni Junior primary
* Amacebo primary school

## Metswedi
Michelle Beling

**Michelle Beling-Pretorius**, ke modiragatsi wa Aforika Borwa. O itsege thata ka dikarolo tsa gagwe mo difiliming tse di tumileng tsa *[[Isidingo]]*, **'.

== Botshelo jwa gagwe ==
O tshotswe le go golela kwa [[Botlhaba jwa kapa]], Aforika Borwa.

== Tiro ==
O simolotse tiro ya bodiragatsi a sa le monnye thata. O ne a tsenelela theatre ya Aforika Borwa la ntlha mme a diragatsa mo metshamekong e le mmalwa ya serala go ralala lefatshe. Ka 1999, o ne a fudugela kwa Gauteng go ya go dira tiro ya seporofešenale. Mo botshelong jwa gagwe kwa Gauteng, o ne a dira tiragatso ya gagwe ya ntlha phatlalatsa mo ''Girl Talk 2000''. Morago ga moo o ne a tlhagelela jaaka 'Patty' yo o botlhoko mo ''Grease Stadium Spectacular''.

O ne a tshameka lekgetlho la ntlha mo thelebisheneng ka motseletsele wa **' ka 2009. Mo motseletseleng oo, o ne a tshameka karolo ya 'Candice (Candy) Botha Smith' go tswa mo Dipakeng tsa bolesome go ya go tsa bolesome le boferabobedi. O ne a tlhagelela jaaka moeng mo motseletseleng wa *Generations*. O ne a tshameka karolo ya go tshegetsa ya 'Janine Cullanan' mo motseletseleng wa difilimi wa *High Rollers* mme morago ga moo a tsenelela filimi e e tumileng sa thelebišene ya *[[Isidingo]]* kwa a neng a tshameka karolo ya 'Wendy' gone.

## Bodiragatsi

* ''Egoli: Place of Gold'' ele Candice (Candy) Botha Smith
* *Generations* ele Modiragatsi wa Moeng
* *High Rollers* ele Janine Cullanan
* *[[Isidingo]]* ele Wendy

## Metswedi


## Tse di kwa ntle

*  kwa
Kagiso ya ga Dora

**Kagiso ya ga Dora** ke terama ya bosenyi ya Aforika Borwa ya 2016 e e laolwang ke Konstandino Kalarytis mme e tshamekiwa ke Khabonina Qubeka, Danny Keogh, Hlubi Mboya, Ronnie Nyakale le Paballo Koza.

## Batshameki

* Denel Honeyball as Kelly
* Danny Keogh as Stavro
* Paballo Koza as Peace
* Yule Masiteng as Father Khumalo
* Israel Makoe as Shakes
* Hlubi Mboya as Connie
* Tinah Mnumzana as Dora's mom
* Molefi Monaisa as Themba
* Ronnie Nyakale as Vusi
* Khabonina Qubeka as Dora
* Meren Reddy as Ravi

## Kamogelo
Theresa Smith wa Inthanete e e Ikemetseng o ne a naya filimi eno dinaledi di le nne mo go tse tlhano.

## Dikabelo le ditlhopho
Filimi e ne ya tlhophiwa go bona Diawate di le tlhano tsa Akhatemi ya Difilimi tsa Aforika, go akaretsa le Phitlhelelo e e Gaisang mo Modumong, Modiragatsi yo o Gaisang mo Seabeng se se Etelelang Pele (Khabonina Qubeka), Modiragatsi yo Mosha yo o Gaisang (Paballo Koza), Ditlolo tse di Gaisang le Sesupo se se Gaisang.

Kwa Moletlong wa Boditšhabatšhaba wa Difilimi wa Boston, Qubeka o ne a gapa Sekgele sa Moya wa Indie sa Modiragatsi yo o Gaisang mme mokaedi Konstandino Kalarytis o ne a gapa Sekgele sa Temogo e e Kgethegileng.

Ka ntlha ya tiragatso ya gagwe, Hlubi Mboya o ne a gapa Sekgele sa Difilimi le Thelebišene sa Aforika Borwa sa Modiragatsi yo o Gaisang wa Motshegetsi mo Filiming e e Kgethegileng. Nerine Pienaar le Jolandi Pienaar le bone ba ne ba tlhophiwa go bona Awate ya SAFTA ya Phitlhelelo e e Gaisang mo go Tlhameng Diaparo – Filimi e e Bontshiwang.

Filimi eno gape e ne ya gapa kabo ya Filimi e e Gaisang ya Aforika Borwa kwa Moletlong wa Difilimi wa Jozi mme ya tlhophiwa go bona Kabo ya Rapid Lion ya Filimi e e Gaisang ya Aforika Borwa.

## Tse di kwa ntle

* ** kwa 
* *[https://www.rottentomatoes.com/m/doras_peace Dora's Peace]* kwa Rotten Tomatoes

## Metswedi
Alan Rake

**Alan Rake** (o  tshotswe ka ngwaga wa 1933) ke mmega dikgang wa lotso lwa English le mokwadi wa Aforika.

## Botshelo
Alan Rake o tsene sekolo kwa Oxford University, kwa a ithutetseng philosophy, polotiki le itsholelo. O ne a lalediwa ke Jim Bailey, o le ene a tseneng sekolo kwa Oxford, go berekela bukana ya itloso bodutu ya *Drum*. Ka dingwaga tsa 1950 o ne a bula ofisi kwa Nairobi ya bukana eo, a bereka e le mokwadi wa botlhaba jwa Aforika. Ka dingwaga tsa 1960 di simologa, o ne aberekela Drum kwa Aforika Borwa ka nakwana, a bereka gape e le mookamedi wa Drum kwa bophirima jwa Aforika, pele ga a tswelela ka go berekela Drum kwa botlhaba jwa Aforika a le kwa Lontone.

Ka ngwaga wa 1986 o ne a nna okwadi wa nakwana wa pampiri ya dikgang ya *[[Africa Continenta]]*l.

Ka 1969 o ne a simolola go rulaganya bukana ya kgwedi le kgwedi ya kwa aLondon ya African Development, e morago e neng ya fetolwa leina go nna New African. O ne a nna koo e le morulaganyi go fitlhelela a ithola marapo ka 1999.

## Ditiro tsa gagwe

* (le John Dickie) Who's who in Africa; baeteledipele ba polotiki, sesole le kgwebo mo Aforika. London: Moreki le mogwebi wa Aforika, 1973.

* *Who's Who in Africa: leaders for the 1990s*. Metuchen, N.J.: Scarecrow Press, 1992.
* *100 Great Africans*. Metuchen, N.J.: Scarecrow Press, 1994.

## Metswedi
Sepatela sa puso sa Katutura

**Sepatela sa puso sa Katurur**a ke sepatela se se kwa Katurura, toropo ya batho bantsho e e kwa Windhoek, Namibia. Sone le sepatela sa Windhoek Central ke tsone fela tsa puso mo kgaolong ya Windhoek, ebile e le tsone fela tse go romelwang batho kwa go tsone go tswa dikokelong. Ka Ngwanatsele 2008, sepatela se ne sa tsenya maranyane a go thutafatsa metsi ka letsatsi e le bontlha jwa letsholo la ditlhabololo.

## Metswedi
Lekgotla la babereki ba Namibia

**Lekgotla la babereki la Namibia** le le itsegeng ka **NUNW,** ke lengwe la makgotla a babereki a mararo kwa Namibia. Le tlhamilwe ka 1970 le amana le SWAPO, phathi e e busang kwa Namibia.

## Ditso
Lekgotla le le tlhamilwe e le la babereki botlhe ka Moranang 1970 ka tharabololo ya 1969 kgotsa 1970 ya bokopano jwa SWAPO kwa Tanzania. Go tswa ka nako eo, lekgotla le le ne la nna la SWAPO.

Ka ngwaga wa 1978, lekgotla le le ne la amana le lekgotla la mafatshefatshe la makgotla a babereki. Diofisikgolo tsa lone di ne tsa tlhomiwa kwa Lunada, Angola ka 1979. Go tswa ka 1986, makgotla a a farologanneg a babereki a ne a tlhamiwa mo Namibia  ka fa tlase ga lekgotla le, ka 1989 go ne ga nna le bokopano jo bo neng jwa kopanya makgotla a. Ka jalo lekgotla le le ne la nna la makgotla a a farologaneng le le tlhomilweng semmuso ka 1989. Ka 1991, lekgotla le le ne le amana le a mangwe a supa ka boloko jwa dikete di le masome a marataro.

Ka Phalane 2009, lekgotla le le ne la ikamanya le bokopano jwa makgotla a babereki la mafatshefatshe, le ikgogela orago mo go la pele. Ka Firikgong 2014, le ne la tlhomamisa go amana le SWAPO ga lone, le supa fa bobedi boo bo na le maiphithelo a a tshwanang ka nako ya bokolone le maemo a SWAPO mo sepolotiking.

## Ba ba amanang le bone
Lekgotla le le na le makgotla a robabongwe a le amanang le one ka dipalo tsa boloko tse di akanyediwang ka 2017.

## Maloko a tlhwatlhwa

* Tjekero Tweya, tona, tautona wa lekgotla la babereki 1991 go tsena 1993
* Bernhardt Esau, mokwaledi mogolo wa lekgotla la babereki ka 1991
* Evilastus Kaaronda, mokwaledi wa pele
* Hafeni Ludwigh Ndemula
* Pohamba Shifeta
* Ismael Kasuto, tautona go tswa ka Motsheganong a rogwa, 2015
* Risto Kapenda, tautona wa gompieno

## Metswedi
Pohamba Shifeta

**Pohamba Penomwenyo Shifeta** (o o tshotsweng ka Mopitlo a le masome mabedi le bosupa ngwaga wa 1968) ke mopolotiki wa kwa Namibia. E ne e le tona wa tikologo le bojanala wa Namibia go tswa ka Mopitlo 2015 go tsena Mopitlo  le masome mabedi le motso ngwaga wa 2025.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Shifeta o tsholetswe kwa Ongenga kwa kgaolong ya Ohangwena. O ne a na le seabe mo lekgotleng la SWAPO la babereki ba Namibia le mokgatlho wa baithuti fa e sale ka 1988. O ne a aloga ka degree ya sepolotiki kwa University of Namibia ka 1966. O ne a  nnile le seabe gape mo lekgotleng la banana la SWAPO. Shifeta ke mmueledi wa semolao o feditse dithuto tsa molao kwa University of South Africa.

## Pereko mo go tsa sepolotiki
Shifeta o ne a tlhophiwa mo palamenteng ya Namibia ya 2004 e le ntlhopheng wa SWAPO. O ne a thapiwa go nna mothusa tona wa lephata la banana, pereko, metshameko le ngwao ka Mopitlo 2005, o ne a nna mo maemong a morago ga ditlhopho tsa 2009. Ka nako ya fa go tswakanngwa mapalamente ka Morule 2012, morago ga bokopano jwa ngwaga le ngwaga jwa SWAPO jwa botlhano, Shifeta o ne a fudusediwa kwa maemong a mothusa tona wa tsa tikologo le bojanala, a bereka ka fa tlase ga ga Uahekua Herunga.

Mo palamenteng ya ga tautona Hage Geingob, e e simolotseng ka Mopitlo 2015, Shifeta o ne a tlhatlosiwa maemo go nna tona wa tikologo le bojanala.

## Metswedi
Lekgotla la babereki ba meepo la Namibia

**Lekgotla la babereki ba meepo la Namibia** (MUN) ke lengwe la makgotla a a nonofileng a thata a babereki kwa Namibia. Le na le seabe se setona mo sepolotiking sa Namibia gape le berekisana le phathi e e busang ya South West Africa People's Organization (SWAPO). Lekgotla le le tlhamilwe ka 1989. Le amana le lekgotla la babereki la Namibia le ne le na le maloko a le dikete di robabobedi ka 2017.

## Megwanto
Lekgotla le le ne le eme nokeng mogwanto wa 2008 wa moepo wa Skorpion, le supa fa Skorpion Zinc e dira tlhaolele ya lotso le mmala le go sa buisane sentle le babereki.

## Maloko a tlhwatlhwa

* John Shaetonhodi, tautona wa lekgotla go tswa ka 1986 go tsena 1995, morago a nna tona wa pereko
* Bernhardt Esau, mokwaledi mogolo wa lekgotla la babereki, morago a nna tona wa go tshwara ditlhapi
* Asser Kuveri Kapere, tautona go tswa ka 1987 go tsena 1991
* Peter Naholo, mokwaledi mogolo go tswa ka 1993 go tsena 2001
* Ben Ulenga, motlhami wa lekgotla
* Rudolf Isaaks 1996

## Metswedi
Mogwanto wa go ngala tiro kwa Scorpion Zinc ka 2008

thumb|Mmepe wa Namibia, kgaolo ya IKaras.
**Mogwanto wa go ngala tiro kwa Skorpion Zinc ka 2008** e ne e le mogwanto wa babereki kgatlhanong le beng ba moepo wa Skorpion Zinc gaufi le toropo e e kwa borwa jwa Namibia ya Rosh Pinah kwa kgaolong ya IKaras. Skorpion Zinc ke moepo o motona wa zinc mo Aforika, wa borobabobedi ka botona mo lefatsheng ka bophara. Mogwanto o o tsere lobaka lwa malatsi a a lesome le borobabongwe (go tswa ka Motsheganong a le lesome 2008 go tsena Motsheganong a le masome mabedi le borobabongwe ngwaga wa 2008), babereki ba ne ba fedisa mogwanto fa baeteledipele ba dumalana go tlhatlosa dituelo tsa bone ka lesome le bobedi mo lekgolong, le dituelo tsa go bereka go fetisa nako e e beilweng le ditlwatlhwatsa mesepele. Babereki ba ne pele ba kopile tlhatloso dituelo ya lesome le bone mo lekgolong. Mogwanto o o ne o enngwe nokeng ke lekgotla la babereki ba meepo la Namibia, le le neng le supa Skorpion Zinc ka monwana go bo ba na le tlhaolele ya lotso le mmala le go sa buisane sentle le babereki ba bone.

## Maduo
Mogwanto o ne wa ama dipoelo go se kae fela, ka tiro ya letsatsi e le yone fela e latlhegileng mo mogwantong wa malatsi a a lesome le borobabongwe.

## Metswedi
Peter Naholo

**Peter Naholo** ke mopolotiki wa kwa Namibia, o pele a neng a le mo makgotleng a pereko. Naholo e ne e le molwantwa wa phathi ya People's Liberation Army of Namibia (PLAN), lotlhakore lwa sesole la SWAPO. Ka ngwaga wa 2009, o ne a le mo maemong a borataro a palamente ya phathi e e neng e sa tswa go tlhamiwa ya Rally for Democracy and Pogress, a bona setilo mo palamenteng. Ka Lwetse a le lesome le bone ngwaga wa 2010, Naholo le ba bangwe ba robabobedi ba diphathi tsa kganetso ba ne ba tlhomamisiwa morago ga go sa tsenelele palamente ka go ne go sa tsamaisiwe sentle ka ditlhopho tsa 2009. Ka Phalane a le lesome le borobabongwe 2010, Naholo o ne a bua mafoko a gagwe a ntlha e le mopalamente, mo mafokong ao, Naholo o ne a supa gore maloko mangwe a SWAPO a ikhumisitse ka puso fa e sale ka boipuso pele ga a tlhaselwa a bo a kopiwa go boela mafoko a gagwe ka morago ke motsamaisa dipuisano tsa palamente Theo-Ben Gurirab. Morago mo palamenteng yone eo, maloko a SWAPO a le mmalwa a ne a supa Naholo ka monwana le maloko a mangwe a RDP go bo ba ikhumisitse fa ba le mo pusong e le maloko a SWAPO.

## Makgotla a babereki
Naholo e ne e le mokwaledi mogolo wa lekgotla la babereki ba meepo kwa Namibia go tswa ka 1993 go tsena 2001.

## Metswedi
Panduleni Itula

**Panduleni Filemon Bango Itula** (o o tshotsweng ka Phatwe a le malatsi a mabedi ngwaga wa 1957) ke mopolotiki wa kwa Namibia,ngaka ya meno, mmueledi le moeteledipele wa dingaka tsa meno kwa sepateleng sa Katutura, gape e le morutabana wa pele wa sekolo sa SWAPO. O ne a le ntlhopheng o o ikemetseng wa botautona jwa Namibia mo ditlhophong tsa 2019, a fetsa mo maemong a bobedi a sala Hage Geingob morago. Ke motlhami le tautona wa phathi ya Independent Patriots for Change mo Namibia. E ne e le ntlhopheng gape mo ditlhopheng tsa 2024 kwa a neng a emetse Independent Patriots for Change e le ntlhopheng wa botautona. Phathi ya gagwe e ne e phadisanela ditlhopho tsa bopalamente tsa 2024,kwa ba neng ba iponela ditilo di le masome mabedi.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Ka dinako tsa tlhaolele, Itula e ne e le moeteledipele wa SWAPO wa lekgotla la banana kwa Windhoek, morago ga maiteko a le mantsi a go mo tshwara ke puso ya tlhaolele,Itula o ne a tshwarwa kwa ofising ya SWAPO ka Moranang 1979. O nea  tsengwa mo kgolegelong a fetsa nako eo a le nosi. Morago ga go nna kwa kgolegelong, o ne a bulelwa ka Firikgong 1980. O ne a tswa kwa Namibia a ya Lontone,a  goroga ka Moranang a rogwa ka ngwaga wa 1981. Loeto lwa go ya Lontone lo ne lo rulagantswe ke molweladitshwanelo o o kgatlhanong le tlhaolele Anton Lubowski, kwa Lontone o ne a nna le moruti o a neng a tsahbile, Colin Winter. Itula o ne a berekela SPYL kwa Lontone, a tswelela ka go gwetlha boipuso jwa Namibia.

O tsene sekolo kwa Briston kwa sekolong sa ithutelo ditiro sa bongaka jwa meno sa Briston, o ne a aloga ka degree tsa tlhokomelo ya meno ka 1994. Ka ngwaga wa 1998, o ne a aloga ka Masters wa tlhokomelo ya meno go tswa kwa Univerity ya Sheffield. O nea dira dithuto tse dingwe ka 2002, kwa a neng a nna mosekaseki wa loaro lwa meno kwa Royal College of Physicians. Ka Moranang 2005, o ne a aloga ka Post-Graduate Dimploma tsa tlhokomelo ya meno kwa University ya Western Cape. Itula o ithutetse gape Masters tsa molao. O ne a na le lefelo le a berekelang kwa go lone la meno kwa Whitley bay, toropo e e gautshwane le Newcastle kwa bokone-botlhaba jwa England. Morago ga dingwaga di le masome a mararo le boraro kwa United Kingdom, o ne a boela kwa Namibia ka Morule 2013. Itula o ne a tsaya karolo mo ntweng gareng ga khansele ya thuso ya bongaka ka go ikwadisa e le moitseanape wa tlhokomelo ya meno. Pele o ne a kile a tsenya kopo kwa khanseleng ka 2001 le ka 2002 gore dithutego tsa gagwe di lemogiwe, o ne a bolelelelwa ka 2008 gore khansele e tsere tshwetso ya gore e seka ya letlelela kopo ya gagwe ka gore melao ya tlhokomelo ya meno ya 2008 ga e ise e nne mo tirisong. Itula o ne a felela a fenya tsheko khansele ya atlholwa ke kgotlatshekelo go mo kwadisa.

## Botautona jwa 2024
O ne a emetse ditlhopho tsa botautona tsa 2024. O ne a nna mo maemonga  bobedi ka ditilo di le masome mabedi, fa morago ga ga Netumbo Nandi Ndaitwah.

## Botshelo jwa gagwe
Itula ke motho o o ratang go bala le go kwala. O nyetse Shonag MacKenzie o nna kwa Windhoek.

## Metswedi
Asser Kuveri Kapere

**Asser Kuveri Kapere** (o o tshotsweng ka Seetebosigo a le lesome le motso ngwaga wa 1951) e ne e le mopolotiki wa Namibia. Ke leloko la SWAPO ebile e le modulasetilo wa khansele ya lefatshe ya Namibia go tswa ka Morule ngwaga wa 2004 go tsena Morule 2015.

## Pereko
Kapere o tsholetswe kwa toropong e potlana ya Omaruru kwa kgaolong ya Erongo kwa Namibia. O berekile e le morutabana kwa St. Theresa kwa Tses go tswa ka 1974 go tsena 1975 a nna leloko la SWAPO ka 1975. E ne e le modulasetilo wa phathi eo kwa Arandis go tswa ka 1980 go tsena 1982 le modulasetilo wa SWAPO wa kgaolo ya bophirima go tswa ka 1983 go tsena 1990. O ne gape a nna leloko la komiti ya kgaolo ya SWAPO kwa kgaolong ya Erongo ka 1983, o ne a nna tautona wa lekgotla la babereki ba meepo la Namibia ka 1987 go tsena 1991.

O berekile mo maemong a le mmalwa a sepolotiki le diofisi kwa Namibia morago ga boipuso, a akaretsa go nna molaodi wa kgaolo ya bophirima (1990 go tsena 1992) le molaodi wa kgaolo ya Erongo (go tswa ka 1992 go tsna 1999);o nnile mokhanselara wa kgaolo ya botlhophi ya Arandis fa e sale ka 1992. O ne a nna mothusa tautona wa lekgotla la dikhansele ka 1997, a nna tautona wa lone ka 1999. O tlhophilwe lantlha mo khanseleng e le leloko go tswa kwa Erongo ka 1999, a bereka mo palamenteng e le tona wa tsa pereko, dipalamo le ditlhaeletsanyo go tswa ka 2002 go tsena 2004. O ne a nna modulasetilo wa khansele ka morule a le lesome le borataro ngwaga wa 2004.

Asser Kapere o tlhophilwe pele mo komiting ya legare ya SWAPO ka 1997. Ke leloko la lekgotla la kemo nokeng ya puso ya batho ka batho e e tlhamilweng ka Phukwi 2006. Kwa bokopanong jwa ngwaga le ngwaga jwa SWAPO ka Ngwanatsele 2007, Kapere o ne a tlhophiwa gape jaka leloko la Politburo.

## Metswedi
John Shaetonhodi

**John Mueneni Shaetonhodi** ( o o tshotsweng ka Motsheganonga  rogwa, ngwaga wa 1949) ke mopolotiki wa Namibia, mogwebi le leloko la makgotla a babereki.

## Pereko
Shaetonhodi o bereketse meepo e e kopaneng ya teemane, lekotla le lepotlana la De Beers la Namibia ka 1980, a nna tautona wa ntlha wa lekgotla la babereki ba meepo la Namibia ka 1986 go tsena 1995. O berekile a bo a nna kwa toropong e e kwa borwa ya Oranjemund, kwa a neng a le molweladitshwanelo a le mo phathing ya SWAPO ka boipuso jwa Namibia. O ne a tshwarwa a sa sekisiwa ke masole a Aforika Borwa go tswa ka Moranang 1979 go tsena Firkgong 1980 a le mo kgolegelong e a sa letlelelweng go tswa o ntlong go tswa ka 1980 go tsena 1983.

## Botshelo jwa sepolotiki
Shaetonhodi o ne a nna leloko la palamente ya Namibia ka 1995. Ngwaga one oo, o ne a thapiwa e le mothusa tona wa tsa pereko a bereka gape e le tona o o tshwareletseng wa pereko le tlhokomelo ya babereki go tswa ka 1997 go tsena 1999 morago ga loso lwa ga Moses ||Garoeb. Go tswa ka 1999 go fitlhelela a tswa mo palamenteng ka 2002, o ne a bereka e le mothusa tona wa tsa pereko, dipalamo le ditlaheletsanyo. Ka ngwaga wa 2001 fa a santse a le mo palamenteng ya Namibia, Shaetonhodi o ne a bidiwa moeteledipele wa TransNamib. O nnile moeteledipele wa TransNamib go fitlhelela ka Phatwe 2007, fa konteraka ya gago e ne e sa ntšhafadiwa.

## Metswedi
Mandela Kapere

**Mandela Kapere** (o o tshotsweng ka Seetebosigo a le malatsi a mane 1982 a tlhokafala ka Morule a le malatsi a supa ngwaga wa 2020) e ne e le mopolotiki wa Namibia wa phathi e e busang ya SWAPO, le lokolo la palamente go fitlhelela a tlhokafala.

## Ka botshelo jwa gagwe
Mandela Kapere e ne e le morwa mopolotiki le moemedi wa kwa mafatsheng wa SWAPO Asser Kapere le mosadi a gagwe Maria. E ne e  le leloko la palamente ya Namibia le komiti ya legare ya SWAPO. Kapere o tlhokafetse ka ntlha ya COVID-19 a le dingwaga di le masome mararo le borobabobedi.

## Metswedi
Hafeni Ndemula

**Hafeni Ludwig Ndemula** (o o tshotsweng ka Phalane a le lesome ngwaga wa 1962 kwa Walvis Bay) ke mopolotiki wa kwa Namibia gape a le mo makgotleng a babereki. Ke leloko la South West Africa People's Organization (SWAPO), Ndemula o ne a tlhatloga maemo mo lekgotlang la babereki ba Namibia pele ga boipuso. Jaaka mokhanselara o o tlhophilweng wa Walvis Bay o ne a thapiwa mo khanseleng ka 2001 pele ga boipuso a tlhophiwa gape ka 2004. Ndemula o ne a tlhophiwa gape e le mokhanselara wa kgaolo ka 2010 le 2015, mo dilthophong tsa kgaolo.

## Metswedi
Kabelo Kgosiemang

**Kabelo Kgosiemang** (o tshotswe ka 7 Ferikgong 1986) ke motloledi kwa godimo go tswa kwa Botswana. O fentse kgaisano ya go tlolela kwa godimo kwa dikgaisanong tsa Aforika tsa Diatleletiki makgetlo a le matlhano ka go latelana. Dikgaisano tsa gagwe tsa botho, tse gape e leng rekoto ya ga jaana ya bosetšhaba ya Botswana, di ne tsa bewa ka go fenya dikgaisano tsa Aforika tsa 2008 tsa Diatleletiki.

## Bona gape

* Metshameko mo Botswana

## Tse di kwa ntle

* Kabelo Kgosiemang kwa World Athletics
* Kabelo Kgosiemang kwa Diamond League
* Kabelo Kgosiemang kwa Olympics.com
* Kabelo Kgosiemang kwa Olympedia
* Kabelo Kgosiemang kwa the Commonwealth Games Federation (archived)

## Metswedi
Ditiro Nzamani

**Ditiro Nzamani** (o tshotswe ka di 29 Ferikgong 2000) ke motabogi yo o tswang kwa Botswana yo o itsegeng ka lebelo la dimitara di le 400. O ne a 

emela lefatshe la gagwe kwa dikgaisanong tsa lefatshe tsa 2019 a sa gatela pele go tswa mo tikologong ya ntlha. Mo tshimologong ya ngwaga oo o ne a gapa mmentlele wa gauta mo lebelong la dimitara di le 4 × 400 kwa Metshamekong ya Aforika ya 2019.

## Dilo tse di molemo tsa motho ka namana

### Kwa ntle

* 400 metres – 45.07 (Yaoundé 2019)

## Metswedi
Thomo ya ditlhopho ya Namibia

**Thomo ya ditlhopho ya Namibia** ke mokgatlho wa puso ya Namibia. O tlhamilwe ka 1992 mo molaong wa ditlhopho wa masome mabedi le bone wa 1992. Maikaelelo a thomo e ne e le go okamela ditirelo tsa ditlhopho tsa Namibia go simolola ka go kwadisa batlhophi le diphathi go tsena kwa go baakanyetseng le go lebelela ditlhopho, go bala ditalama le go netefatsa gore maduo a a tswa.

Thomo e e agilwe ka modulasetilo le balaodi ba le bane. Bo ntlhopheng ba tswenngwa mo lenaaneng ke komiti e e nang le molaodimogolo, mmueledi o o ntshitsweng ke mokgatlho wa molao le moemedi go tswa kwa ofising ya ga ramelao mogolo. Tautona wa Namibia o tlhopha batho ba thomo e go tswa mo lenaaneng le dingwaga di le tlhano.

Moeteledipele wa gompieno wa thomo sa e sale ka Lwetse 2023 ke Petrus Shaama. O ne a emelela Theo Mujoro o o berekileng go simolola ka Lwetse 2018. Modualsetilo wa thomo e ke Dr. Elsie Tuleingepo Nghikembua fa e sale ka Lwetse 2021.

## Metswedi
Hulda Shipanga

**Hulda Kamboi Shipanga** (o pele a neng a fana ka **Ngatjikare**; o tshotswe ka Phalane a le masome mabedi le borobabobedi ngwaga wa 1926 a tlhokafala ka Moranang a le masome mabedi le borataro ngwaga wa 2010) e ne e le mooki, mmelegisi, le mogakolodi wa matona mo lephatheng la botsogo la Namibia. Ke mooki wa ntlha yo montsho kwa Namibia go tlhatlosiwa maemo go nna mookamedi wa baoki, maemo a a kwa godimo.

## Botshelo jwa gagwe
A tsholetswe kwa Aminuis, South West Africa, a tsene dithuto kwa Aforika Borwa, pele e le morutabana, a nna mooki, a boela kwa South West Africa (kwa e leng Namibia gompieno) go bereka kwa sepateleng sa legae sa kwa Windhoek. Shipanga o ne a ikoketsa dithuto go nna mmelegisi, tiro e a neng a e dira kwa sepateleng sa Old Location kwa Windhoek, lefelo le le neng le tlhaotswe e le la batho bantsho. Ka Morule a le lesome ngwaga wa 1959, letsatsi la tsuologo ya Old Location, e ne e le mongwe wa baoki ba bararo ba ba neng ba alafa dintho tsa ba ba gobetseng fa dingaka (ba botlhe ba neng ba le basweu ka nako eo ka ntlha ya dikiletso tsa molao wa thuto ya batho bantsho) kwa dipateleng tsa Windhoek ba ne ba gana go ba thusa.

Morago ga go nna mo maemong a go nna mooki wa kamore ya loaro a itebagantse le bana le marapo kwa United Kingdom, e ne e le moooki yo o nang le dithuto tse di kwa godimo mo malatsing ao a South West Africa le ka nako ya puso ya nakwana ya Namibia. Morago ga boipuso jwa Namibia o ne a nna mooki wa ntlha yo montsho go tlhatlosiwa maemo go nna mookamedi wa baoki, pele tlhatloso maemo eo e ne e sa letlelelwe mo melaong ya tlhaolele. O berekile mo maemong a kwa sepateleng sa Katurura go fitlhelela a ithola marapo.

Tautona wa pele Sam Nujoma o ne a mo thapa go nna mogakolodi yo o faphegileng wa lephata la botsogo wa ga tona Nickey Iyambo le ntswa Shipanga a ne a setse a godile a lekane go ithola tiro. Morago o ne a bereka gape ka fa tlase ga ga Libertine Amathila, tona wa bobedi wa botsogo kwa Namibia.

A le dingwaga di le masome a supa le bone, o ne a boela kwa Aminuis go ya go lema. Shipanga o nyetswe gabedi, o ne a sena bana. O tlhokafetse ka 2010 kwa Windhoek.[go tlhokega nopolo]

## Metswedi
Lehututu

**Lehututu** ke motsana o mo kgaolong ya Kgalagadi mo Botswana. O mo sekakeng sa Kalahari, mme e na le dikolo tse di potlana le tse dikgolwane. Baagi ba ne ba le 1,956 ka palobatho ya 2011.

## Metswedi
Anthony Matengu

**Anthony Matengu** (yo o belegweng ka Phukwi a le masome mabedi le boferabobedi ka 1977) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Motswana wa pele.Yo o neng a tshamekela Botswana Meat Commission FC e le motshwaradino. O ne a fenya kgwele ya gagwe ya bosetšhaba ya Botswana ka 2001.

## Botshelo jwa pele le thuto
Anthony Matengu o belegetswe mo Botswana, o ne a  kgatlhegela kgwele ya dinao a sa le mmotlana. Go rata motshameko o, go ne ga dira gore a nne motshameki wa kgwele ya dinao.
## Tiro ya setlhopha
Matengu o simolotse tiro ya gagwe ya go tshameka kgwele ya dinao kwa Police XI SC, e leng setlhopha sa kwa Otse, Botswana, koo a tshamekileng teng go tloga ka 2000 go fitlha ka 2006. Moragonyana, o ne a tsenelela Botswana Meat Commission FC (e jaanong e leng Gilport Lions FC), a tswelela go bontsha bokgoni jwa gagwe jaaka motshwaradino. Ditiragalo tsa gagwe mo maemong a setlhopha di mo tliseditse tlotlo le kamogelo mo setshabeng sa kgwele ya dinao sa Botswana.
## Tiro ya boditšhabatšhaba
Ka ngwaga wa 2001, Matengu o ne a bona sekgele sa gagwe sa go tshameka mo setlhopheng sa bosetšhaba sa Botswana, se se itsegeng jaaka Zebras. Le fa ditshupo tsa gagwe tsa boditšhabatšhaba di ne di lekanyeditswe, go tlhophiwa ga gagwe mo setlhopheng sa bosetšhaba go ne ga supa bokgoni jwa gagwe le tshepo e e neng e beilwe mo go ene ke badiri ba katiso.
## Mokgwa wa go Tshameka
Matengu o ne a itsege ka go nna motelele le go nna matlhagatlhaga, mme seo se ne sa dira gore a nne motshameki yo o nonofileng thata mo dipaleng. O ne a itsege ka bokgoni jwa gagwe jwa go thiba ditlhago le go boeteledipele jwa gagwe mo lebaleng, gantsi a rulaganya lemorago le go rotloetsa batshameki ka ene.
## Metswedi
John Moffat (missionary)

**John Smith Moffat** (1835 -1918) e ne e le morongwa go tswa kwa Borithane le moemedi wa bogosi mo borwa jwa Aforika. E ne ele ngwana wa ga Robert Moffat le Mary Moffat. E ne e le monna wa ga kgaitsadie morongwa wa ga David Livingstone. Yo itsegeng ka dikgatiso tsa gagwe tse di farologaneng le dikakgelo tse di tlhalosang maeto le maitemogelo a gagwe mo Aforika le kwa botlhaba jwa Mediterranean.

Fela jaaka rraagwe yo o tumileng, Moffat e ne e le modiredi wa phuthego yo o neng a amana le Mokgatlho wa Borongwa wa Lontone, mme o ne a nna le seabe mo tirong ya borongwa ya bokolone jwa Borithane, segolo thata kwa Matabeleland, e e neng ya nna karolo ya Rhodesia Borwa, e jaanong e leng Zimbabwe. Ka thuso ya ga David Livingstone o ne a fiwa madi a go nyala Emily Unwin le go ya le ene kwa Aforika Borwa. Tiro ya gagwe ya borongwa e ne e akaretsa go thusa go simolola thomo ya ntlha kwa Matabeleland ka 1859 kwa Inyati. Ka 1865 o ne a simolola go tsamaisa tiro ya ga rraagwe kwa Kuruman. Ka 1879 o ne a tlogela mokgatlho wa borongwa mme a tsenelela tirelo ya bokolone ya British Bechuanaland.

Ka ngwaga wa 1888 ka go rotloediwa ke Cecil Rhodes o ne a romelwa kwa Matabeleland go dirisa leina la ga rraagwe go tlhotlheletsa kgosi ya koo Lobengula go saena tumelano ya botsalano le Borithane le go leba ka fa letlhakoreng le le siameng ka ga tsela e Rhodes a neng a tla mo atamela ka yone moragonyana ka ditshwanelo tsa meepo ya Rudd Concession. Moragonyana Moffat o ne a lemoga bogolo jwa tsietso ya ga Rhodes ya Lobengula le tsietso e e neng e le ka fa morago ga ditshiamelo di le dintsi tse di neng di buisanelwa ke Kompone ya Borithane ya Aforika Borwa ya ga Rhodes, BSAC. O ne a kgaogana le Rhodes fa a ne a gwetlha Lobengula mo Ntweng ya Ntlha ya Matabele gore a kgone go gapa lefatshe leo. Ka 1893 Moffat o ne a senola boferefere jo bo neng bo le kwa morago ga BSAC Bosman Concession kwa Ngamiland, e e neng ya tlogelwa ka ntlha ya seo. Ka 1894 fa mapodise a BSAC a ne a thulana le batlhabani ba kgosi ya Bamangwato e bong Khama III kwa Bechuanaland, o ne a tlhagisa gore motho yo o latelang yo Rhodes a neng a tla mo tlhasela e ne e le Khama, yo o neng a dirisana le Borithane. Mme mookamedi wa ga Moffat, Shippard, e ne e le moemedi wa ga Rhodes, mme o ne a leleka Moffat.

## Dibuka ka Sekgoa

* thumb|180x180px|Borwa-Botlhaba jwa Aforika, 1887*Travels in the Eastern Mediterranean* first published 1889[go tlhokega nopolo]
* **'. New York, NY: A. C. Armstrong & Son. 1885.
* Moffat, John Smith (1900). **'. Cape Town: The South African Vigilance Committee.

## Ditshedimosetso tse dingwe

* William Taylor (missionary) — Morongwa kwa Aforika Borwa ka 1866

## Metswedi
Otukile Lekote

**Otukile Lekote** (o belegwe ka Phalane a le lesome le boferabongwe ka 1978) ke motabogi wa sekgala se se fa gare go tswa kwa Botswana yo o itsegeng ka go taboga dimetara di le 800. 

A emetse setlhopha sa mabelo sa South Carolina Gamecocks, Lekote o ne a fenya NCAA Division I Outdoor Track and Field Championships ka 2001 le 2002 mo metshamekong ya 800 m. 

O ne a gapa sekgele sa bronze kwa Summer Universiade ya 2001 mme a fetsa a le mo maemong a bone kwa Commonwealth Games ya 2002. Gape o ne a tsenelela dikgaisano tsa 2001 le 2003 World Championships mme a se ka a fitlha kwa makgaolakgannyeng. 
## Boiteko jwa gagwe

* 400 metres - 46.01 s (2001) - rekote ya setshaba ke 45.34 s.
* 800 metres - 1:44.47 min (2001)

## Metswedi
Ofentse Nato

**Ofentse Nato** (o belegwe ka kgwedi ya Phalane e rogwa ka ngwaga wa  1989) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa Motswana yo o tshamekang mo legareng a sireletsa mo setlhopheng sa  Township Rollers le setlhopha sa Botswana.

## Tiro ya setlhopha

O simolotse motshameko  wa gagwe  mo setlhopheng sa Botswana sa Gaborone United. Morago ga go fetsa dingwaga di le nne kwa setlhopheng seo, o ne a ya go tshameka kwa setlhopheng sa Aforika Borwa sa Bidvest Wits ka Phukwi 2012 ka tumelano ya dingwaga di le pedi. Nato o ne a ya kwa Mpumalanga Black Aces ka kadimo ka nako ya 2013-14 PSL. 

Ka 2014 go ne ga itsisiwe gore o tla adingwa kwa motsemoshate wa Spain, kwa a tla kopanelang le bafenyi ba Spain ka tumelano ya kadimo ya dingwaga tse pedi. Le fa go ntse jalo, o ne a adimelwa kwa setlhopheng sa satellite sa Madrid kwa Indian Super League, Atletico de Kolkata, ka lobaka lwa dibeke di le lesome le bobedi fa a goroga, koo a tla bong a kaelwa ke mokatisi wa pele wa Wits le Mamelodi Sundowns, Antonio Lopez Habas.
## Ditlotla
**Atlético de Kolkata**

* Indian Super League: 2014, 2016

## Metswedi
Kabelo Moshaoa

**Kabelo Moshaoa** ke motshameki wa kgwele ya dinao wa kwa Motswana. Ga jaana o tshameka jaaka motshameki wa kwa bogareng wa Boteti Young Fighters. O ne gape a gapa sekgele se le sengwe mo setlhopheng sa bosetšhaba sa Botswana ka 2001. 
## Dikinolo

[1] "Botswana national football team statistics and records: appearances - 2001". 11v11. Retrieved 14 May 2023.