Polao ya Colfax

Polao ya Colfax, e ka dinako tse dingwe e bidiwang **dikhuduego tsa Colfax**, e ne ya direga ka Sontaga wa Paseka, Moranang a le lesome le boraro, 1873, kwa Colfax, Louisiana, e leng setilo sa pharishe ya Grant Parish. Banna ba Bantsho ba ka nna masome marataro le bobedi–lekgolo le masome a matlhano le boraro ba ne ba bolawa fa ba ne ba ineela mo segopeng sa masole a pele a Confederate le maloko a Ku Klux Klan. Banna ba bararo ba Basweu le bone ba ne ba swa ka nako ya thulano.

Morago ga ditlhopho tse di neng di gaisanwa tsa 1872 tsa mmusi wa Louisiana le diofisi tsa selegae, setlhopha sa banna ba Basweu ba ba neng ba tshwere ditlhobolo le kanono e nnye se ne sa fenya bantsho ba ba golotsweng le masole a puso a a neng a nna mo ntlong ya kgotlatshekelo ya Grant Parish kwa Colfax. Bontsi jwa batho ba ba neng ba golotswe ba ne ba bolawa morago ga go ineela, mme mo e ka nnang ba bangwe ba le masome a matlhano ba ne ba bolawa moragonyana mo bosigong joo morago ga go tshwarwa jaaka magolegwa dioura di le mmalwa. Diphopholetso tsa palo ya baswi di ile tsa farologana fa dingwaga di ntse di feta, go simolola ka masome a marataro go ya go lekgolo le masome a matlhano le boraro; Basweu ba le bararo ba ne ba swa mme palo ya batswasetlhabelo ba Bantsho e ne e le thata go tlhomamisiwa ka gonne ditopo tse dintsi di ne tsa latlhelwa mo Nokeng e Khibidu kgotsa tsa tlosiwa go ya go fitlhwa, gongwe kwa mabitleng a bontsi.
thumb|E kile ya bo e le letshwao la ditso la Colfax. E agilwe ka 1950, letshwao le ne la tlosiwa ka Motsheganong 2021 ka ntlha ya puo e go tweng e ne e tsaya letlhakore (e dirisa lereo "dikhuduego" mme e kaya tiragalo eno jaaka "bokhutlo jwa puso e e sa siamang ya carpetbag kwa Borwa").
Raditso Eric Foner o ne a tlhalosa polao e e neng e le tiragalo e e maswe thata ya tirisodikgoka ya semorafe ka nako ya Tsosoloso. Kwa Louisiana, e ne e na le dintsho tse dintsi go feta ditiragalo tse dintsi tsa tirisodikgoka tse di diragetseng morago ga kgaisano ya kgotlhang ka 1872 magareng ga Republicans le Democrats. Foner o ne a kwala jaana: "... ditlhopho tsotlhe [kwa Louisiana] magareng ga 1868 le 1876 di ne di tshwaiwa ke tirisodikgoka e e anameng le tsietso e e anameng". Le fa "returning board" e e neng e laolwa ke Fusionist e e neng e atlhola ka boammaaruri jwa ditlhopho, kwa tshimologong e ne ya itsise John McEnery le slate ya gagwe ya Democratic jaaka bafenyi, bogogi bo ne jwa kgaogana, mme setlhopha se ne sa itsise gore moRephaboliki William P. Kellogg ke mofenyi. Moatlhodi wa Rephaboliki kwa New Orleans o ne a atlhola gore boramelao ka bontsi jwa Rephaboliki bo nne mo setilong.

Tshekiso ya federal le katlholo ya basenyi ba le mmalwa kwa Colfax ka Enforcement Acts e ne ya ikuela kwa Kgotlatshekelong ya Makgaolakgang. Mo kgetsing e kgolo, kgotlatshekelo e ne ya atlhola mo *United States v. Cruikshank* (1876) gore tshireletso ya Tlhabololo ya Bolesomelebone e ne e sa dirisiwe mo bathong ba ba dirang ka bongwe ka bongwe mme fela mo ditirong tsa dipuso tsa dikgaolo. Morago ga katlholo eo, puso ya bosetshaba e ne e sa tlhole e kgona go dirisa Molao wa Tiragatso wa 1870 go sekisa ditiro tsa ditlhopha tsa sesole tse di jaaka White League, tse di neng di na le dikgaolo tse di tlhamilweng go ralala Louisiana go simolola ka 1874. Go tshosa, dipolao le kgatelelo ya batlhophi ba bantsho ke ditlhopha tse di ntseng jalo tsa sesole di ne tsa thusa gore Democratic Party e boele e nne le taolo ya sepolotiki ya tiromolao ya kgaolo kwa bofelong jwa dingwaga tsa bo-1870.

Mo bokhutlong jwa ngwagakgolo wa bomasome mabedi le tshimologong ya ngwagakgolo wa bomasome mabedi le motso, bakwaladitso ba ne ba ela tlhoko gape ditiragalo tsa kwa Colfax le kgetsi ya Kgotlatshekelo ya Makgaolakgang.

## Ditlamorago
James Roswell Beckwith, mmueledi wa kwa New Orleans, o ne a romela thelekramo e e potlakileng ka ga polao kwa go Attorney General wa Amerika. Polao ya kwa Colfax e ne ya gapa ditlhogo tsa dipampiri tsa dikgang tsa bosetshaba go tswa kwa Boston go ya kwa Chicago. Mephato e e farologaneng ya puso e ne ya fetsa dibeke di leka go phutha maloko a sesole sa basweu, mme palogotlhe ya banna ba le 97 ba ne ba latofadiwa. Kwa bofelong, Beckwith o ne a latofatsa banna ba le robongwe mme a ba isa kwa tshekong ka go tlola molao wa Enforcement Act wa 1870. E ne e diretswe go sireletsa ditshwanelo tsa batho ba ba gololesegileng ka Tlhabololo ya Bolesomenne kgatlhanong le ditiro tsa ditlhopha tsa borukutlhi tse di jaaka Klan.

Banna bano ba ne ba latofadiwa ka polao e le nngwe, le ditatofatso tse di amanang le leano kgatlhanong le ditshwanelo tsa batho ba ba gololesegileng. Ka 1874 go ne ga nna le diteko di le pedi tse di atlegileng. William Burnham Woods o ne a etelela pele tsheko ya ntlha mme o ne a utlwela bosekisi botlhoko. Fa banna bano ba ne ba bonwe molato, ba ka bo ba sa kgona go ikuela kgatlhanong le tshwetso ya bone kwa kgotlatshekelong ya boikuelo go ya ka melao ya nako eo. Le fa go ntse jalo, Beckwith o ne a palelwa ke go bona katlholo—monna a le mongwe o ne a se ka a bonwa molato, mme go ne ga itsisiwe gore go ne go na le tsheko e e sa siamang mo dikgetsing tse dingwe di robabobedi.

## Metswedi