Jemima Sumgong

**Jemima Jelagat Sumgong** (o tshotswe  ka kgwedi ya Sedimonthole a le masome a mabedi le bongwe (21) ka ngwaga wa 1984) ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Kenya yo o itsegeng ka mabelo a marathone.

O fentse dikgaisano tsa London, Rotterdam le Las Vegas Marathons, mme o feditse e le mofenyi wa bobedi kwa Boston, Chicago le New York City Marathons.O na le rekoto e e kwa godimo ya 2:20:48 mo sekgaleng seo. Kwa Metshamekong ya Di-Olympic ya ngwaga wa 2016, a le dingwaga di le masome a mararo le bongwe (31), o ne a fenya marathone mo maemong a a bothitho ka nako ya 2:24:04, a nna mosadi wa ntlha go tswa kwa Kenya go fenya go tloga fa marathone a basadi a ne a tsenngwa mo metshamekong ya Di-Olympic ka ngwaga wa 1984.

Ga jaana Sumgong o saletswe ke dingwaga di le boferabobedi (8) (go fitlha ka ngwaga wa 2027) a sa tsenele dikgaisano tsa diatleletiki morago ga go tlhatlhobiwa gore o na le EPO, selo se se ileditsweng, a itiretse direkoto tsa kalafi le go bua maaka ka lefelo le a neng a le kwa go lone morago ga go tlhatlhobiwa gore o na le EPO.

## Tiro
Tiro ya gagwe ya pele

E re ka a tswa kwa Kgaolong ya Nandi kwa Kenya, Sumgong o ne a simolola go gaisana kwa moseja ka 2004. Mo go nngwe ya dikgaisano tsa gagwe tsa ntlha tsa maemo a a kwa godimo, o ne a nna wa bobedi kwa Gothenburg Half Marathon. .O ne a simolola go itshupa e le motabogi mo tseleng ya Amerika ka ngwaga wa 2005. O ne a fenya Ogden Newspapers Classic Half Marathon le Maggie Valley Moonlight Run mo ngwageng oo.O ne a fenya gape ka ngwaga wa 2006, fa a ne a fenya Get In Gear 10K kwa Minneapolis, Cleveland 10K le Wharf to Wharf 6-Miler.O ne a taboga 15K ka 49:39 kwa Utica Boilermaker ka kgwedi ya Phukwi mme, ka kgwedi ya  Ngwanatsele, o ne a taboga halofo ya marathone e e bofefo go gaisa mo Trinidad le Tobago, a fenya lebelo kwa Saint Augustine ka 1:12:08.

Marathone ya ntlha ya ga Sumgong e ne e le kwa Las Vegas Marathon ka ngwaga wa  2006 mme o ne a fenya mo tekong ya gagwe ya ntlha, a tsaya maemo a basadi ka nako ya 2:35:22.O ne a tla la boraro kwa Azalea Trail Run mo ngwageng o o latelang.  O ne a simolola kwa Yuropa ka ngwaga wa 2007 kwa Frankfurt Marathon mme o ne a tla mo maemong a bone ka nako e e tokafaditsweng ya 2:29:41. O ne a tsaya maemo a bobedi ka nako ya 2:30:18 morago ga Yulia Gromova, mofenyi wa White Nights Marathon.O ne a saena go direla sesole sa Kenya ka ngwaga wa 2009. Fa a sena go tlogela go taboga, o ne a nyala Noah Talam (motsamaisi yo mongwe wa marathone wa kwa Kenya) mme ba ne ba nna le ngwana wa mosetsana ka ngwaga wa 2011. Morago ga go fosa setlha sa ngwaga wa 2009, o ne a boa ka ngwaga wa 2010 mme a nna mofenyi wa bobedi kwa San Blas Half Marathon, wa botlhano kwa Berlin Half Marathon le wa botlhano kwa San Diego Marathon.

Morago ga go belega morwadie, Sumgong o ne a boa ka katlego ka kgwedi ya Sedimonthole ka ngwaga wa  2011 kwa Castellón Marathon, e a neng a e fenya ka nako e e gaisang ya 2:28:32.

**2012**

Sumgong o ne a le wa bosupa mo kgaisanong ya Kenya Cross Country Championships kwa tshimologong ya ngwaga wa  2012.

Ka ngwaga wa 2012 Boston Marathon, go ikgogela morago ga batho ba maemo a a kwa godimo le maemo a a mogote a ne a mo thusa ka gonne kgaisano e ne ya felela ka kgaisano ya go taboga kgatlhanong le Sharon Cherop, mme Sumgong a tsaya maemo a bobedi morago ga metsotswana e le mebedi.Sumgong o ne a tlhatlhobelwa prednisolone mo tekong ya gagwe ya morago ga kgaisano ya anti-doping mme o ne a neelwa thibelo ya dingwaga tse pedi go tswa mo kgaisanong ke Athletics Kenya. Le fa go ntse jalo, o ne a gololwa ka boikuelo ke IAAF ka kgwedi ya Lwetse ngwaga wa 2012, ka ntlha ya fa moento wa selegae o Sumgong a o amogetseng o ne o letleletswe ka fa tlase ga melao ya setheo se se busang. O ne a kgona go tsenela lobelo, Sumgong o ne a fetsa gape kwa morago ga Cherop kwa Philadelphia Half Marathon ya ngwaga oo, a tsaya maemo a boraro.

**2013**

Sumgong o ne a tokafala thata kwa Rotterdam Marathon ya ngwaga wa 2013, fa a ne a fenya lobelo ka nako ya 2:23:27  ⁇  a tokafatsa letshwao la gagwe la pele ka metsotso e le merataro. O ne a fokotsa rekoto ya gagwe ya bobedi ka ngwaga wa 2013 go ya go 2:20:48   ka go fetsa a le mo maemong a bobedi fa pele ga molekane wa gagwe wa katiso Rita Jeptoo kwa Chicago Marathon.

**2014**

Sumgong o feditse mo maemong a bone kwa Boston Marathon ka nako ya gagwe e e bofefo go gaisa ya 2:20:41 (go ya tlase le go ya kwa ntlheng ya tsela ya Boston go raya gore nako ya gagwe ga e tsewe e le e e gaisang ya gagwe).Moragonyana mo ngwageng oo, o ne a feletsa e le wa bobedi kwa New York City Marathon, a fenngwa ke Mary Keitany, yo o neng a fenya ka metsotswana e le meraro. 

**2016**

Ka kgwedi ya Moranang a le masome le bone (24), o ne a fenya London Marathon ka nako ya 2:22:58. Tiragalo eno e ne e le botlhokwa ka gonne o ne a wa fa a ntse a taboga, mme le fa go ntse jalo o ne a kgona go fetsa a le kwa pele ga ba bangwe. Ka kgwedi ya  Phatwe a le lesome le bone (14) ka ngwaga wa 2016, o ne a gapa sekgele sa gouta kwa Rio Olympics ka nako ya 2:24:04. Khau ya gauta ya ga Sumgong ya ngwaga wa 2016 ke ya ntlha ya gauta ya Kenya mo marathong a basadi a Olimpiki. 

**Kgetsi ya go dirisa diokobatsi**

Sumgong o ne a tshwanetse go sireletsa sereto sa gagwe kwa London Marathon ka kgwedi ya Moranang e le masome a mabedi le boraro (23) ,ka ngwaga wa  2017 mme dibeke di le pedi pele ga kgaisano o ne a kgaolwa morago ga go tlhatlhobiwa ka erythropoietin (EPO) mo tekong ya kwa ntle ga kgaisano e e dirilweng ke International Association of Athletics Federations (IAAF) kwa Kenya, e e begilweng ka kgwedi ya Moranang e le borataro (6) ka ngwaga wa 2017. O ne a kgaphelwa kwa thoko dingwaga di le 4 ka go ne ga itsisiwe ka kgwedi ya  Ngwanatsele a le supa(7) ka ngwaga wa  2017 mme thibelo ya gagwe e ne e tla simolola ka kgwedi ya  Moranang e thola boraro (3) ka ngwaga wa 2017 e leng fa a ne a kgaphelwa kwa thoko nakwana. Kgabagare thibelo ya gagwe ya tiriso ya diokobatsi e ne ya okediwa go nna dingwaga di le 8 mme ya simololwa gape ka kgwedi ya Ferikgong ka ngwaga wa 2019 morago ga go lemogiwa gore o ne a buile maaka le go tlhama direkoto tsa gagwe tsa kalafi, a mo thibela go tsenela dikgaisano tsa boditšhabatšhaba go fitlha ka ngwaga wa 2027. Se e ne e le thibelo ya gagwe ya bobedi ya doping mo dingwageng di le tlhano (5) morago ga gore a tlhatlhobiwe a na le mogare wa HIV ka ngwaga wa 2012.

## Metswedi