Phandu Skelemani

**Phandu Tombola Chaka Skelemani** ( yo o tshotsweng ka kgwedi ya Firikgong a tlhola ga tlhano, ka ngwaga wa 1945) ke lepolotiki la lefatshe la Botswana ke leloko la lekoko le le kileng la busa la Botswana Democratic Party (BDP), yo o diretseng e le  tona wa  ditogamano le merero ya tsa mafatshe a sele. E ne e le leloko la palamente kwa khudutlhamageng ya  Botswana gape e le leloko la pele la palamente ya Pan-African go tsweng mo Botswana; pele ga foo e ne e le mmueledi mogolo wa lefatshe la Botswana go simolola ka ngwaga wa 1992 go fitlha ka ngwaga wa  2003.

## Tiro
Skelemani o tsholetswe kwa motsaneng wa Mapoka. O nale setlankana sa boemo jo bo kwa godimo  mo dithutong tsa molao go tswa kwa mmadikolo wa Botswana, Lesotho le Swaziland gape a bereketse puso dingwaga di ka nna masome a mararo, a simolotse e le mosekasiki wa molao ka ngwaga wa 1973. Mo katlolosong maemo ya gagwe o ne a nna mosekasiki wa molao yo o motona ka ngwaga wa 1975, yo o eteletseng molao pele ka ngwaga wa 1978, gape a nna mothusa mmueledi mogolo ka ngwaga wa 1980. O ne a tlhapiwa go nna mmueledi mogolo ka ngwaga wa 1992; mo nonofong eo,o ne a gakolola matona mme gape a tsenelela diphuthego.

Fa Mme Joy Phumaphi a ithola marapo kwa palamenteng ka Phatwe ngwaga wa 2003 go nna mothusa moeteledipele wa World Health Organization, Skelemani le ene a ithola marapo a gagwe a go nna mmueledi mogolo  mme a ema e le ntlhopheng wa phuthego ya BDP mo ditlhophong tse di neng di tshwarelelwa mo boemong jwa ga Mme Phumaphi jwa pele kwa Francistown botlhaba. Mo go ikopeleng setlilo, Skelemani o ne a supa kwa a goletseng teng, a re se se ka mo thusa go emela lefelo la gagwe sentle kwa palamenteng. Skelemani o ne a fenya ditlhopho gape a tsaya setilo sa bopalamente ka Ngwanatsele ngwaga wa 2003. Ngwaga o o latelang, ka Ngwanatsele a tlhola borobabongwe, ngwaga wa 2004, o ne a tlhophiwa kwa palamenteng go nna tona wa merero ya tsa ga tautona le setshaba.

Skelemani o ne a sutisetswa kwa maemong a go nna tona wa ditirelo tsa tshiamiso, moemedi wa molao, Sesole sa Botswana, Sepodisi, Tshenyetso setshaba gape le ya itsholelo, le tshireletso ka Firikgong ngwaga wa 2007. Fa Rre Ian Khama a tsaya setilo sa botautona ka Moranang a tlhola gangwe ngwaga wa 2008, o ne a baya Skelemani go nna tona wa ditogamano le merero ya mafatshe a sele.

Ka Ngwanatsele a le ga tlhano ka 2019 o ne a tlhophiwa go nna Sebui sa Kokoano ya Bosetshaba ya Botswana ke palamente.

## Phandu Sekelemane o rotleditse Setshaba
Tirisano e ntle fa gare ga mafatshe a Botswana le United Kingdom e tsiseditse mafatshe ao dipoelo tse di bonalang mo mafatsheng oomabedi.E rile fa a bua kwa moletlong wa matsalo wa dingwaga tse 85 wa ga Queen Elizabeth II mo Gaborone la Labobedi, tona ya tsa mafatshe a sele le tirisano ya mafatshe, Phandu Skelemani a re tirisano ya go nna jalo e e tswang kgakala, pele ga lefatshe la Botswana le bona boipuso, e na le maduo mo mehameng ya botsogo, kgwebo, tshireletso, thuto le go thusa setshaba ka kakaretso.Rre Skelemani a re thuso e lefatshe la Botswana le tsweletseng go e fiwa ka ntlha ya tshwaragano ya makgotla a SADC/UK le ACP/EU e tsweletse ka go solegela Batswana molemo mo mehameng ya tshwaragano mo dikgaolong, kgwebo, go lwantsha HIV le AIDS, go fedisa lehuma le go tlhabolola botshelo jwa batho.A re lefatshe la Botswana le tsweletse ka go akola dithuso tsa madi go tswa kwa go ba ofisi ya boemedi jwa lefatshe la Britain mo Botswana. Dithuso tseo ke tsa go tlhabolola matshelo a Batswana jaaka Motse wa Badiri, Somarelang Tikologo le Kgetsi ya Tsie.Rre Skelemani o ne a netefaletsa batsenelela moletlo oo, ba bontsi jwa bone e neng e le ba lefatshe la Britain gore lefatshe la Botswana le ikaeletse go tiisa tirisano le botsala fa gare ga mafatshe ao.E rile fa a ntsha la gagwe, moemedi wa lefatshe la Britain mo Botswana, Mme Jennifer Anderson o ne a supa fa a itumeletse moletlo oo, a supa gore o tiisa tirisano fa gare ga ba lelwapa la bogosi jwa Britain le mafatshe a selekane.Princess Anne, le ene o ne le teng kwa moletlong oo morago ga gore a etele Tautona Lt Gen. Seretse Khama Ian Khama pele le go baya dikgare fa ntle ga dikago tsa palamente.Dikgare tseo e ne e le segopotso sa Batswana ba ba neng ba lwela lefatshe la Britain ka nako ya ntwa ya lefatshe ya bobedi.Princess Anne o setse a kile a etela lefatshe la Botswana, gabedi. Queen Elizabeth II le ene o kile a etela lefatshe la Botswana gantsinyana, leeto gagwe la ntlha e le la ngwaga wa 1947.

## Metswedi

## O ka tsibogela
Botswana