Lekgotla la sennela ruri la ditšhaba tse di kopaneng ka batho ba ba tswang mo Afrika

**United Nations Permanent Forum on People of African Descent** (Setswana: *Lekgotla la sennela ruri la ditšhaba tse di kopaneng ka batho ba ba tswang mo Afrika*) ke setheo sa United Nations se maikaelelo a sona e leng go tsenya letsogo mo go tsa sepolotiki, ikonomi, le tsa loago tsa batho ba ba tlholegang mo Aforika.

E tlhamilwe ka tumelano ya Kokoano Kakaretso ya Ditšhaba Kopano ka di 2 Phatwe 2021, ka tshwetso 75/3141 ka kopo ya Motlatsa-Poresidente wa maloba wa Costa Rica, Epsy Campbell Barr, jaaka "mokgwa wa ditherisano wa batho ba ba tswang mo Aforika le batsayakarolo ba bangwe ba ba maleba jaaka sethala sa go tokafatsa pabalesego le boleng jwa botshelo le go itshedisa ga batho ba ba tswang mo Aforika, gammogo le lekgotla la dikgakololo la Khansele ya Ditshwanelo tsa Botho, go tsamaelana le lenaneo la ditiro tsa tiragatso ya Ngwagasome wa Boditšhabatšhaba wa Batho ba ba tswang mo Aforika le ka tirisanommogo e e gaufi le mekgwa e e leng teng".

Foramo eno e simolotswe ke resolution 69/16 ya November 18, 2014, e e nang le setlhogo se se reng "Thulaganyo ya Ditiro Tsa go Diragatsa Dingwaga di le Lesome Tsa Boditšhabatšhaba Tsa Batho ba Ditso Tsa Afrika" ka boikaelelo jwa go tlhoma mokgatlho o o ntseng jalo. E na le maloko a le matlhano a a tlhophilweng ke dipuso le a le matlhano a a tlhophilweng ke Khansele ya Ditshwanelo tsa Botho ya UN.

## Ketapele
Ka Ngwanatsele 2014, Kokoano Kakaretso ya Ditšhaba tse di Kopaneng e ne ya swetsa go tlhoma foramo e le mokgwa wa go rerisana go netefatsa go nna le seabe ga dinaga tsa maloko, matlole le mananeo a Ditšhaba tse di Kopaneng, ditheo tse di kgethegileng, mekgatlho ya baagi e e emelang batho ba ditlogolwana tsa Maaforika le ba bangwe ba ba nang le seabe. Tshwetso eno e ne ya dirwa ka fa tlase ga Lenaneo la Ditiro tsa Tiragatso ya Ngwagasome wa Boditšhabatšhaba wa Batho ba ba Tswang mo Aforika, jaaka go tlhalositswe mo tshwetsong A/RES/69/16.

Ka Sedimonthole 2018, General Assembly, ka resolution A/RES/73/262, e tlhomile Permanent Forum on Afro-descendants ka maikaelelo a go dira jaaka thulaganyo ya ditherisano tsa batho ba ba tswang mo lotsong lwa Maaforika le maphata a mangwe a a nang le kgatlhego. Foramo e e ikaelela go tokafatsa boleng jwa botshelo le go tshela ga batho ba ba tswang mo Aforika Borwa le go nna le seabe mo tlhabololong ya kgoeletso ya Ditšhaba tse di Kopaneng ka go rotloetsa le go tlotla ditshwanelo tsa botho tsa batho ba ba tswang mo Aforika Borwa ka botlalo.

Go ne ga tshwarwa dipuisano le go neelwa dikakantsho magareng ga 2015 le 2018 go tlhomamisa mekgwa, sebopego, le dintlha tsa botlhokwa le tsa tsamaiso tsa Foramo ya ka Metlha. Ditshwetso tse di neng tsa dirwa moragonyana ke Khansele ya Ditshwanelo Tsa Batho le Kokoano ya Ditšhaba Tse di Kopaneng di ne tsa tlhalosa dingwe tsa ditsela tseno ka botlalo. Ka Motsheganong 2019, Ofisi ya Mokomisinara yo Mogolo wa Ditshwanelo tsa Botho (OHCHR) e ne ya rulaganya dipuisano tsa letsatsi le le lengwe ka ga Foramo ya ka Metlha ka tirisano le Ofisi ya Boemedi jwa ka Metlha ya Costa Rica kwa Geneva. Dipuisano tse di ne tsa ngoka batsayakarolo ba ba fetang 200, go akaretsa le baemedi go tswa mo dipusong, mekgatlho ya UN, setšhaba sa baagi, le ditlogolwana tsa Maaforika go tswa kwa dikgaolong tse di farologaneng.

## Taolo
Tshwetso ya 75/314 ya General Assembly e tlhalosa mekgwa, sebopego, le dintlha tse di botlhokwa le tse di amanang le thulaganyo ya Foramo. Maikemisetso a yona a akaretsa go nna le seabe ka botlalo mo go tsa sepolotiki, ikonomi le loago go akaretsa batho ba ba tswang mo Aforika, go neela kgakololo go Khansele ya Ditshwanelo tsa Botho le ditheo tse dingwe tsa Ditšhaba Kopano, go sekaseka kgonego ya go kwala lekwalo la Ditšhaba Kopano ka ga ditshwanelo tsa botho tsa batho ba ba tswang mo Aforika, le go sekaseka mekgwa e e siameng le dikgwetlho tse di amanang le batho ba.

E na gape le maikarabelo a go lekola tiragatso ya Ngwagasome wa Boditšhabatšhaba wa Batho ba ba tswang mo Aforika, go rotloetsa temogo le tlotlo ya dipharologano tsa ngwao-boswa le setso sa bone, go gokaganya ditiro tse di amanang le batho ba ba tswang mo Aforika kwa UN, le go tshegetsa mananeo a tlhabololo ya loago le ikonomi. 

## Tsela e e dirilweng ka yone
Foramo ya ka gale ya batho ba ba tswang mo Aforika e eteletswe pele ke maloko a le mabedi a yona, a a tshwereng maemo a moporesidente le motlatsa-moporesidente ka nako ya kopano nngwe le nngwe, go lebeletswe go dikologa ga dikgaolo le go rerisana le ditlhopha tsa dikgaolo tsa batho ba ba tswang mo Aforika. Boporesidente le motlatsa-moporesidente ba na le maikarabelo a a tshwanang le go etelela pele dikopano, go rulaganya dikopano tse di kopanetsweng, go emela Foramo kwa ditiragalong tsa semmuso, le go tlhagisa dipegelo kwa Kokoanong Kakaretso le Khansele ya Ditshwanelo tsa Botho.

Mo godimo ga moo, go na le mmegadikgang yo o ka tswelelang a le mo maemong ao ka dipaka tse di latelanang a sa dikologe. Motho yono o ikarabelela ka go kwala pego ya ngwaga le ngwaga e e yang kwa Khanseleng ya Ditshwanelo Tsa Batho le kwa Kopanong ya Ditšhaba Tse di Kopaneng, a dirisana mmogo le boporesidente, motlatsa-moporesidente, maloko a mangwe le mokwaledi wa Foramo. Mo godimo ga moo, ba baakanyetsa dikatlenegiso le ditshitshinyo tsa diporojeke ka tirisanommogo le maloko a mangwe le bokwaledi.

## Dikopano
Foramo ya ka gale ya batho ba ba tswang mo Aforika e tshwara dikopano tse di bulegileng tsa ngwaga le ngwaga go bua ka dikgang tse di maleba, e tsepamisitse maikutlo mo ditlhogong tse di amanang le thomo ya yona. Dikopano tseno di tsaya malatsi a le manè a tiro mme di tshwarwa ka go refosana kwa Ofising ya Ditšhaba Tse di Kopaneng kwa Geneva le kwa Ntlokgolong ya Ditšhaba Tse di Kopaneng, kgotsa kwa lefelong le lengwe le le tlhophilweng ke Foramo ya ka Metlha. Dikopano tse di rulaganngwa morago ga dikopano tsa Setlhopha sa Tiro sa Bomankge ba Batho ba ba Tswang mo Aforika kgotsa Setlhopha sa Tiro sa Magareng ga Dipuso sa Tiragatso e e Atlegileng ya Maiphako a Durban le Thulaganyo ya Tiragatso.

Dinaga, mekgatlho le ditheo tsa UN, mekgatlho ya ditšhabatšhaba, ditheo tsa ditshwanelo tsa batho tsa bosetšhaba, diyunibesiti, bomankge ba ba itseng ka dikgang tsa Ba-Afro-descendant, le mekgatlho e e seng ya puso e e amogetsweng ke Lekgotla la Ikonomi le Loago e ka nna le seabe mo dikopanong tseno. Go nna le seabe ga mekgatlho e mengwe e e seng ya puso, go akaretsa le e e mo maemong a setšhaba, e e dumalanang le maikaelelo le melaometheo ya Maikano a Ditšhaba Tse di Kopaneng le yone e a kgothalediwa. Foramo ya ka gale e batla kemedi ya kgaolo e e lekalekanang le go nna le seabe, ka go tsepamisa mogopolo mo go akaretseng basadi, bašwa le ba ba sa emelwang sentle go rotloetsa puisano ya magareng ga dikokomana le magareng ga dikarolo.

Ka nako ya dikopano tsa ngwaga le ngwaga, foramo e letla gore batho ba nne teng ka namana le ka go dirisa Internet. Ditlhogo tse di rileng di sekasekwa mo dikopanong tse di kgethegileng tse mo go tsone go tlhalosiwang ditiro, dithulaganyo, diporojeke, dikakantsho, dikakgelo tsa ntlha, ditshwetso le dikakantsho le go sekasekiwa dipego. Gape e rotloetsa go rulaganngwa ga ditiragalo tse di tshwanang ke setšhaba sa baagi le batsayakarolo ba bangwe mo mererong e e amanang le ditshwanelo, tshireletsego le boleng jwa botshelo jwa Ba-Afro-descendants.

Dipaka tsa ngwaga le ngwaga tsa dikopano di ka akaretsa ditiragalo tse dingwe kgotsa ditiragalo tse dingwe tsa maitseboa, go ikaegile ka didirisiwa tse di leng teng. Mekete ya go bula le go tswala, gammogo le dilo tsa setso le tsa moletlo tse di supang polelo e e humileng ya setso le ngwao-boswa ya Ba-Afro-ditlogolwana, di tsewa tsia.

Ka letsatsi la bofelo la nako ya kopano nngwe le nngwe, foramo e neela tshobokanyo ya dipuisano le ditshwaelo tsa ntlha le dikatlanegiso, tse di itsisitsweng mo lokwalodikgannyeng mme, fa go le maleba, mo khonferenseng ya bobegakgang.

## Metswedi