open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mbali Hlophe

**Mbali Dwan Hlophe** (o o tshotsweng ka Tlhakole a le malatsi a supa ngwaga wa 1983) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekileng e le mokhanselara wa metshameko, botaki, ngwao le itloso bodutu go tswa ka Motsheganong 2019 go tsena Phalane 2022, le e le mokhanselara wa ditlhabololo go tswa ka Phalane 2022 go tsena Seetebosigo 2024. Ke leloko la African National Congress, o sa le a nna leloko la ofisi ya peo molao ya kgaolo ya Gauteng go tswa ka Motsheganong 2019.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Hlophe o tsholetswe kwa Soweto kwa kgaolong ya Aforika Borwa e e neng e le Transvaal pele. Rraagwe o ne a bereka e le moruti wa kereke ya Old Apostolic. O alogile ka matric go tswa kwa Parktown Girls High School a ya go tsweledisa dithuto kwa University of Witwatersrand.

## Tiro ya sepolotiki
Hlophe o berekile e le tautona wa lekgotla la baithuti kwa Wits. E ne e le leloko la komiti ya lekgotla la banana ba African National Congress ditlha di le pedi gape e le mmueledi wa lone.

Kwa ditlhophong tsa kgaolo tsa Motsheganong a le malatsi a robabobedi ngwaga wa 2019, o ne a tlhophiwa go nna moemedi wa ANC kwa ofising ya peo molao kwa Gauteng, a tlhomamisiwa semmuso e le mopalamente ka Motsheganong a le masome mabedi le bobedi. Ka Motsheganong a le masome mabedi le borobabongwe, moeteledipele David Makhura o ne a itsise khansele ya gagwe. Hlophe o ne a tlhomiwa mokhanselara o o lebaganeng le lephata la metshameko, botaki, ngwao le itloso bodutu. o ne a tlhomamisiwa letsatsi le le latelang.

Ka Phalane a le malatsi a supa ngwaga wa 2022, Hlophe o ne a tlhomiwa mokhanselara wa ditlhabololo mo khanseleng e e neng e eteletswe pele ke moeteledipele Panyaza Lesufi. Hlophe o ne a seka a busediwa mo khanseleng ka dilthopho tsa 2024 tsa kgaolo.

## Metswedi
Margaret Wright

**Margaret F. Wright** (née Nusom; ka kgwedi Sedimothole a le lesome le botlhano (15), ka ngwaga wa 1921- go ya ko kgwedi Motsheganong e le lesome le bongwe (11) ka ngwaga wa  1969)e ne e le moemedi wa mokgatlho wa boraro wa Moporesitente wa United States mme e le molweladiphetogo wa setšhaba kwa Los Angeles, California.

Wright e ne e le modiri wa kwa lefelong la go dira dikepe ka nako ya Ntwa ya Lefatshe II, mme e ne e le mongwe wa batshameki ba ba neng ba tshameka mo filiming ya The Life and Times of Rosie the Riveter. Mo ditlhophong tsa ngwaga wa 1976 tsa boporesidente tsa United States, Wright o ne a emela People's Party, mme molekane wa gagwe e ne e le Benjamin Spock, yo o neng a le mokgethisi wa bone wa botautona ka ngwaga wa 1972. Setlhopha sa Kagiso le Kgololesego le sone se ne sa tshegetsa tekete ya bone. Di-sticker tse di neng di pegilwe mo ditseleng tsa dikoloi di ne di mo itsise gore ke "Mosošalise yo o Tla Tlhophang go Nna Poresidente". Tekete e amogetse diboutu di le 49,016 (0.06%). Wright gape e ne e le mosimolodi le molweladiphetogo wa Women against Racism kwa karolong ya Watts kwa Los Angeles.

## Metswedi
Marie Thérèse Abena Ondoa

thumb
**Marie-Thérèse Abena Ondoa** (née Obama) ke morutuntshi wa kwa Cameroon le mopolotiki. O belegwe ka 10 Phatwe 1942 kwa Douala, Cameroon. O ntse a le Tona ya Kgolo ya Basadi le Lelapa go tloga ka 2009. O ne a le mothusa morutabana mo Lefapheng la Kalafi ya Yunibesiti ya Yaounde pele a tlhomiwa jaaka Tona. 

## Metswedi
".

[2] Elvis, Tah. "Profiling The New Cabinet Ministers". Cameroon Post Line. Archived from the original on 3 June 2019. Retrieved 27 September 2018.

 : une pédiatre au chevet de la famille". camerounlink.net. 2016.

. fmsb.uninet.cm. 2013–2014.

". fr.allafrica.com. 2009.

 : le Pr. Obama, nouveau médecin traitant". santetropicale.com. 2009.

[7] Histoire des femmes célèbres du Cameroun. Fonguieng, Dieudonné Tahafo, Bélinga, Jean Pierre Amougou, and Tchouakeu, Mesmin Kanguelieu. [Yaoundé]: Éditions Cognito. 2008. ISBN 978-9956412013. OCLC 234315666.

". 2016. Archived from the original on 14 December 2010.

". sisterspeak237.com. 2016.

 : la 3e édition de la préservation des droits des enfants célébrée à Yaound". camer.be. 2016.

". Women’s empowerment minister decries surge in crimes against children. Retrieved 2025-12-07
Angel Khanyile

**Thembesile Angel Khanyile** (o o tshotsweng ka Phatwe a le lesome le bobedi ngwaga wa 1982) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o emetseng Democratic Alliance kwa palamenteng. Mo khuduthamageng ya tshwantsho ya DA, o ne a bereka e le tona le mothusa tona wa magae wa tshwantsho.

## Tiro ya sepolotiki
Khanyile o nnile leloko la Democratic Alliance ka 2014 e le leloko la tlwaelesego. O berekile e le mokhanselara wa mmasepala wa Lekwa pele ga a ya palamenteng.

## Tiro ya gagwe mo palamenteng
Ka Morule a le lesome le motso ngwaga wa 2017, Khanyile o ne a tsena mo palamenteng e le  moemedi wa DA go tswa kwa Mpumalanga. O nnile leloko la tlalelletso la komiti ya ditlhabololo ka Mopitlo a robabongwe ngwaga wa 2018. Khanyile o file mafoko a gagwe a go tlhomamisiwa ka Motsheganong a robabongwe ngwaga wa 2018.

Pele ga ditlhopho tsa 2019, Khanyile o ne a le mo amemong a masome a matlhano le bobedi a lenaane la DA a le mo go a boraro a lenaane la kgaolo ya Mpumalanga. O fentse setlha se se tletseng mo palamenteng kwa ditlhophong tsa Motsheganong a robabobedi ngwaga wa 2019. Morago ka Seetebosigo a le malatsi a matlhano, o ne a thapiwa e le mothusa tona wa tshwantsho wa magae ke Mmusi Maimane, moeteledipele wa DA.

Ka Phukwi a le malatsi a mabedi ngwaga wa 2019, Joe McGluwa, tona wa tshwantsho wa magae wa nako eo, o ne a tlhopha Khanyile go nna modulasetilo wa komiti ya magae. O ne a latlhegelwa kgatlhanong le ntlhopheng wa ANC Bongani Bongo.

Maimane o ne a ithola marapo e le moeteledipele wa DA ka Phalane 2019, John Steenhuisen a tlhophiwa go nna moeteledipele wa nakwana ka Ngwanatsele. O ne a tswelela ka khuduthamaga ya tshwantsho ya ga Maimane, Khanyile a tswelela mo maemong a gagwe.

Ka Tlhakole a le masome mabedi ngwaga wa 2020, o ne a supa mothusa motlhokomedi wa ANC Dorries Dlakude ka monwana a re o gwetlhile tiriso dikgoka ya bong. Dlakude o ne a re Khanyile o tshwanetse go tla ka bosupi jo bo tletseng go emelela mafoko a gagwe. Khanyile o ne a tlhatlosiwa maemo go nna tona wa tshwantsho wa magae letsatsi leo. Ka Morule a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2020, Khanyile o ne a tlhophiwa gape e le tona wa magae wa tshwantsho ke John Steenhuisen mo tswakanyong ya gagwe ya ntlha ya khuduthamaga fa a sale a tlhophiwa moeteledipele wa setlha s se tletseng ka ditlhopho tsa 2020 tsa Democratic Alliance Federal Congress.

Khanyile o ne a tlhophiwa gape go ya palamenteng ka ditlhopho tsa 2024.

## Botshelo jwa gagwe
Khanyile o nna kwa Standerton. O na le bana ba le bararo.

## Metswedi
Doris Dlakude

**Doris Eunice Dlakude** (o o tshotsweng ka Phatwe a le lesome le borataro ngwaga wa 1969) nako tse dingwe le peletiwa **Dorris** kgotsa **Dorries**, ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa go tswa kwa Mpumalanga. Ke mothusa motlhokomedi wa phathi e e busang kwa palamenteng. O thapilwe mo maemong ao ka Seetebosigo 2013, a emetse African National Congress, o sale a nna mopalamente ka Tlhakole 2010.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
A tshotswe ka Phatwe a le lesome le borataro ngwaga wa 1969, Dlakude o alogile ka matric go tswa kwa Mjokwane Senior Secondary School kwa Komatipoort kwa e neng e le Transvaal botlhaba pele. O na le Honours Degree ya puso le boeteledipele go tswa kwa University of Witwatersrand.

## Tiro ya gagwe ya pele ya polotiki
Dlakude o nnile mo maemong a a farologaneng mo phathing ya gagwe ya African National Congress (ANC); e ne e le motshwara madi wa kgaolo wa lekgotla la banana la ANC kwa Ehlanzeni; o ne a le mo komiting ya kgaolo ya ANC le lekgotla la bomme la ANC kwa Mpumalanga, o feditse ditlha di le thataro e le mokwaledi wa lekalana la kwa ga bone. O nnile mopalamente ka Tlhakole a le malatso a robabongwe ngwaga wa 2010, a tsaya maemo a Nomatyala Hangana a neng a a ithotse.

## Mothusa motlhokomedi: 2013 go tsena gompieno
Ka Seetebosigo a le masome mabedi ngwaga wa 2013, ANC  ene ya itsise fa Dlakude a tlaa nna mo maemong a mothusa motlhokomedi wa phathi e e busang; o ne a thusa Stone Sizani, o le ene e neng e le gone a thapiwang, a tlhatlhama Mmamoloko Kubayi, o a neng a  ntse a tshwareletse mo maemong ao. Sizani le Dlakude ba ne ba ba thapiwa gape morago ga ditlhopho tsa 2014, mme Sizani o ne a ithola marapo ka Mopitlo a le malatsi a mabedi ngwaga wa 2016, Dlakude o ne a tshwarelela maemo a motlhokomedi-mogolo go fitlhelela Jackson Mthembu a thapiwa dibeke tse tharo morago.

Ka nako eo, Dlakude o ne a le mo komiting ya nakwana e e tlhamilweng go tsibogela Nkandlagate. O ne a sireletsa tautona Jacob Zuma ka nako ya digangisano tsa komiti e, mme ene le Kubayi ba ne ba gapa leitlho la metswedi ya dikgang fa ba tsewa senepe ba itaka dinala ka nako ya bokopano jwa komiti eo.

Morago ga ditlhopho tsa 2019, Pemmy Majodina o ne a thapiwa e le motlhokomedi fa Dlakude a ne a tswelela a e le mothusi. John Steenhuisen, moeteledipele wa phathi ya kganetso ya Democratic Alliance, a re o ne a akanya gore ANC e latlhegetswe ke selwana mo go Dlakude...ka o ne a ka dira motlhokomedi wa tlhwatlhwa.

## Botshelo jwa gagwe
O nyetswe ke Vusi Dlakude, o o tlhageletseng kwa kgotlatshekelong ya mmakaseterata wa Nkomazi ka tsheko ya go sa bue boammaruri o le mo maikanong, a lebisitswe molato wa go kgothosa ka Firikgong 2018. O na le kgwebo ya lefelo le le bayang baswi.

## Metswedi
Agnes Waters

**Agnes Waters** (o tshotswe Agnes Murphy Mulligan ka kgwedi ya Phukwi e thola bongwe (1) ka ngwaga wa 1893; o tlhokafetse ka kgwedi ya 9 Motsheganong e le boferabongwe (9) ka ngwaga wa 1962) e ne e le motho wa tsa thoto le leloko la motsamao wa Bommè yo o neng a bidiwa "mothusi yo o tsosang maikutlo thata mo potologong ya Bommè ka ngwaga wa 1930 le ka ngwaga wa bo 1940". Le fa kwa tshimologong a ne a ipitsa "liberal", mme a dira le National Woman's Party go bona ditshwanelo tsa basadi tsa go tlhopha, o itsege thata ka maemo a gagwe a moragonyana a go nna kgatlhanong le Semiti le bosetšhaba jwa basweu. O ne a amogela The Protocols of the Elders of Zion e e seng ya semorafe mme a bolela gore Bokeresete jo bogolo bo ne bo "laolwa ke Bajuta le bantsho". Gape o ne a bolela gore o kgatlhanong le se a neng a se bitsa "go tlhaselwa ga merafe ya Asia" mme a ikutlwa gore Ba-China ba tshwanetse go nna kwa China. O ne a tsenela ditlhopho tsa boTautona ka ngwaga wa  1948.

## Metswedi
Ama Tutu Muna

thumb
**Ama Tutu Muna** (O belegwe ka di 17 July 1960) is a Ke mopolotiki wa kwa Cameroon yo e neng ele Tona wa Ngwao le bodiragatsi go tswa ka 2007 go ya go 2015.

## Dithutego le botshelo jwa pele
Muna O tshotswe kwa  Limbe ko  Southwest Province oka di  17 July 1960.[<sup>1</sup> Ke ene kofejane wa ga Salomon Tandeng Muna go tswa mo baneng ba ba borobabongwe. Yo e neng ele Tona wa pele le mothusa Tautona ,Kgosigadiya gagwe ke  Elizabeth Fri Ndingsa.[<sup>2</sup> Bo kgaitsadie ke Bernard Muna,Modulasetilo sa Alliance of Progressive Forces, le  Akere Muna, Tautona wa International Anti-Corruption Conference Council.

Muna O ithutetse dipuo kwa University of Montreal kwa Canada, O ne a aloga ka 1983.

## Tiro ya gagwe
Muna e ne ele mokwaledi kwa Lephateng la Itsholelo kwa Limbe go tswa kwa go Morule 2004. O ne a fiwa maemo, a nna Tona wa tsa Ngwao le Bodiragatsi  ka 2007. Muna o tlhamile  Mbengwi Women Cooperative go emisa kgethololo ya bomme ba ba nnang mo magaeng , a tlhama le North West Women’s Forum.
thumb
Ka 2014, Muna O ne kgobotleletswa go ntsha dilo tsa ngwao ya kwa kgaolong ya  Northwest  a di isa kwa  Yaounde. Ka Motsheganong  22, 2015, Tona Philemon Yang O ne a fa  Muna  dihoura tsa masome a mane le borobabongwe go baakanya molao wa ditshwanelo tsa bakwadi ba basha, o o neng a ao dirile  (SOCACIM).  O ne a ntshiwa mo boemong jwa gagwe jwa bo Tona fa goromente e baakangwa ke Tautona  Paul Biya ka di  2 Phalane  2015, go tswa mo mokwalong o supileng fa a tshamekile ka madi a diketekete tsa bakwadi. Ka Tlhakole 2016, babereki ka ene ba ne ba lwela go mo ntsha mo matlong a puso kwa  Bastos, mme a gana are o dirile ditumalano tsa go di  reka, ka jaana ka Lwetse 2016 ga ise a tswe mo go tsone..
Charlotte Dipanda

thumb
**Charlotte Dipanda** (o belegwe ka 18 Phukwi 1985) ke moopedi wa kwa Cameroon yo gantsi a tshamekang mmino wa acoustic. Mafoko a gagwe a kwadilwe ka Sefora, puo ya gaabo ya Bakaka, le ka Se-Douala.

## Botshelo le tiro
Dipanda o dirile rekoto ya gagwe ya ntlha le moletsi wa katara Jeannot Hens. E ne ya gololwa ka 2002. O ne a bonwa ke moopedi wa kwa Congo Lokua Kanza, mo thulaganyong e e bulegileng ya mmino kwa tlelapeng ya Yaoundé. Morago o ne a fudugela kwa Fora, kwa a neng a dira le moopedi wa kwa Congo e bong Papa Wemba. Dipanda o ne a neela Manu Dibango, Rokia Traoré, le Axelle Red dipina tsa kwa morago. Dipanda o dira bontsi jwa dikonsarata tsa gagwe kwa Yuropa mme gape o kile a tshameka kwa Palais des sports kwa motseng wa gaabo wa Yaoundé. Alebamo ya gagwe ya ntlha ya solo e bidiwa Mispa mme e ne ya gololwa ka 2008. Ka 2014, o ne a golola alebamo ya gagwe ya boraro e e bidiwang 'Massa'. Alebamo ya gagwe ya bobedi 'Dube L'am' e ne ya gololwa ka 2011. Charlotte Dipanda e ne e le mongwe wa baatlhodi ba lenaneo la The Voice Afrique Francophone le le neng le gasiwa mo kanaleng ya Vox Africa ka 2016.

Mo kgatisong ya 2018 ya Balafon Music Awards, o ne a amogela dikgele tse pedi, e leng Female Voice of the Year le clip ya ngwaga le Sista. O ne a gapa sekgele sa 2015 AFRIMA sa Album of the Year le Best Artiste in African Contemporary ka go latelana.[ 3

## Ditlankana tsa gagwe
Charlotte Dipanda o na le ditumalano tsa tshegetso, morago ga go nna moemedi wa Unicef, ka 2019.[ 4

## Metswedi
[1 "Top Musicians From Cameroon". Culture Trip. 20 August 2018. Retrieved 26 May 2024.

[2 "10 influential African musicians of the 2010s". Music In Africa. 26 December 2019. Retrieved 26 May 2024.

[3 "Diamond Platnumz and Charlotte Dipanda win big at 2015 AFRIMA". Music In Africa (in French). 16 November 2015. Retrieved 26 May 2024.

[4 "Cameroon: Singer Charlotte Dipanda becomes Unicef Ambassador". Business in Cameroon. Retrieved 26 May 2024.

[5 "Charlotte Dipanda use new album celebrate 10 years for music". BBC News Pidgin. 30 March 2018. Retrieved 26 May 2024.

[6] AfricaNews (14 May 2021). "Cameroonian singer Charlotte Dipanda releases album on her life's journey to empower women, girls". Africanews.
Catherine Hernandez

**Catherine Hernandez** ke mokwadi wa Canada yo buka ya gagwe ya ntlha *[[:en:Scarborough_(novel)|Scarborough]]* e neng ya fitlha botlhabatsatsi fa e tlhophilwe mo bakgetheng ba makgaolakgang a 2017 Toronto Book Awards le 2018 Edmund White Award.

O kwadile gape dipapadi tsa seromamowa tse di jaaka *The Femme Playlist*, *Singkil*, *Eating with Lola*, *Kilt Pins* le *Future Folk*, gammogo le puku ya bana *M for Mustache: A Pride ABC*. O kile a nna artistic director wa Sulong le b_current tse di leng kwa Toronto.

Hernandez ke queer mme o tswa mo losikeng lo lo kopaneng lo lo nang le madi a Filipino, Chinese, Spanish, le Indian descent.

Buka ya gagwe ya bobedi, *Crosshairs*, e tsweleditswe ka 2020.

*Scarborough* e ne ya fetolelwa mo filiming ke Shasha Nakhai le Rich Williamson mo Scarborough, mme filimi e e simolotswe kwa 2021 Toronto International Film Festival . Hernandez o ne a fenya Best Adapted Screenplay mo dikgaolong tsa 10th Canadian Screen Awards.Buka ya gagwe  e ne ya tlhomiwa gape mo tlholong ya 2022 *[[:en:Canada_Reads|Canada Reads]]*, e neng e sireleditswe ke Malia Baker.

Buka ya gagwe ya 2024, *Behind You*, e tsentse mo lenaneong la International Dublin Literary Award ka 2025.

## METSWEDI
Pauline Nalova Lyonga

**Pauline Nalova Lyonga Egbe** ke mopolotiki wa Cameroon go tswa kwa kgaolong ya Fako, South West region ya Cameroon yo o tswang kwa Small Soppo Wovilla mo kgaolong ya Buea,  e ntse e le tona ya thuto ya sekontari fa e sale go fetolwa ga ditona ka la 2 Mopitlwe, 2018. 

## Kitso ka gagwe

Basha le thuto Morago ga go aloga kwa Sekolosegolong sa Queen of the Rosary Okoyong kwa Mamfe go fitlha ka 1968, o ne a ya kwa Kholetšheng ya Botaki, Saense le Thekenoloji ya Cameroon kwa Bambili, kwa a boneng GCE A Level (diploma ya Sekolo se Segolo sa Seesimane) ka 1970. Kwa Yunibesithing ya Yaoundé, o ne a aloga ka dikirii ya bachelor's mo English literature ka 1973. O ne a tswa kwa Cameroon go ya go tsweletsa dithuto tsa gagwe kwa Engelane mme a bona dikirii ya masters mo dikgatisong tsa Seaforika kwa Yunibesithing ya Sheffield. Fa e sale ka 1985, o na le Ph.D. mo English literature go tswa kwa University of Michigan kwa Ann Arbor kwa US.[ 4]

## Tiro

Morago ga tiro e telele mo thutong ya yunibesithi, e mo go yone a neng a le mo maemong a Mokaedi wa kgwebo, morago ga moo Motlatsa-Rektara, o ne a tlhophiwa go nna moreketoro wa Yunibesithi ya Buea ka Seetebosigo 29, 2012.[1] O tshwere maemo a dingwaga di le 5 go fitlha a tlogela tiro ka June 2017 morago ga taelo ya mopresidente. Dikgwedi di le mmalwa morago ga moo, ka Ngwanatsele 2017, o ne a tlhophiwa go nna Tautona  wa Babusisi ya Bookelo jwa Kakaretso jwa Douala, maemo a a neng a a tshwere dikgwedi di le mmalwa fela, go fitlha a tlhophiwa ka Mopitlwe 3, 2018, go nna Tona ya Thuto ya Sekontari. 7] Ke mokwadi wa dibuka di le mmalwa tsa African Literature. 

## Metswedi

. mountfakonewscentre.com. Retrieved December 8, 2025.

". JeuneAfrique.com.

". Cameroon-Tribune. Retrieved August 17, 2018.

[4] "Le 7 de la dernière heure – Journal Intégration". Journal Intégration. 2018.

 Archived from the original on December 7, 2023. Retrieved August 17, 2018.

[6] Chancelin, wabo. Cameroun : Virée par Paul Biya de l'université de Buéa, Pauline Nalova Lyonga Egbe n'a pas longuement chômé. Le Bled Parle.

[7] Chancelin, Wabo (March 3, 2018). "Cameroun : Paul Biya "trimballe" Pauline Nalova Lyonga Egbe".   : Empty citation (help): Missing or empty |url= (help)

". camer.be. November 2016.
Madeleine Tchuente

thumb|Tchuinte
**Madeleine Tchuente** ke mopolotikiwa kwa  Cameroon, o direla ele Tona wa tsa Maranyane, patlisiso.

## kitso ka gagwe
Botshelo go tswa bonnyaneng, thuto le tiro
O tswa kwa West Region ya Cameroon, segolobogolo kwa Koung-ghi mo kgaolong ya Bayangam.O belegwe ka 5 Ngwanatsele 1950 , o weditse dithuto tsa gagwe tsa sekontari kwa Nkongsamba.
Marlaine Nair

**Marlaine Nair** ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa. Ke leloko la Democratic Alliance, o nnile leloko la ofisi ya peo molao ya KwaZulu-Natal fa e sale ka 2002, a berekile e le modulasetilo wa komiti ya ofisi ya peo molao ya KwaZulu-Natal fa e sale ka 2024. Ke mokhanselara wa pele wa DA wa kwa eThekwini.

## Tiro ya sepolotiki
Nair o berekile e le mokhanselara wa Democratic Alliance wa mmasepala wa eThekwini. O kile a nna leloko la komiti ya DA ya molao, komiti ya kgaolo ya boeteledipele, komiti ya DA ya kgaolo ga mmogo le komiti ya madi ya kgaolo. O kile gape a nna mokokoanyi madi wa phathi eo mo kgaolong.

Ka Moranang a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2022, Nair o ne a tlhomamisiwa e le leloko la ofisi ya peo molao ya KwaZulu-Natal. O ne a tlhatlhama mopalamente wa pele wa DA Mbali Ntuli o a neng a ithotse marapo mo phathing kgwedi e e fa morago. O ne a thapiwa go nna mmueledi wa DA wa bonno. Nair o ne a tlhophiwa gape mo ditlhophong tse di latelang tsa 2024 tsa kgaolo, a tlhophiwa go nna modulasetilo wa komiti ya peo molao kwa KwaZulu-Natal fa e sale ka 2024.

## Metswedi
Nsang Dilong

**Nsang Dilong** (Bodi Nsang Dilong) o belegwe ka Phatwe 1994 kwa Buea) ke motshameki wa difilimi wa kwa Cameroon, modirediloago le mmotlelara. E ne e le mofenyi wa kgaisano ya 2011 ya Miss West Africa Cameroon Competition (MWACC).    Ka 2015, o ne a le moamogedi wa thelebišene kwa Fox Broadcasting Company 

## Botshelo jwa gagwe jwa pele
Nsang Dilong o belegetswe kwa Bodi Nsang Dilong kwa Buea, Cameroon. O tlholegile kwa Kotto Barombi kwa Kumba mme ga go na tshedimosetso e e mabapi le letlha la gagwe la matsalo la nnete le le gatisitsweng. O tshotswe mo e ka nnang ka 1994. Ka nako ya fa a ne a tsena sekolo se segolwane, o ne a ithuta kwa PCSS Buea mme a fetsa kwa PHS kwa Kumba. O ne a bona Bachelor of Science in Sociology ka 2011 kwa University of Buea..
Ellen McCormack

**Ellen Cullen McCormack** (o tshotswe ka kgwedi ya Lwetse e le lesome le botlhano (15) ka ngwaga wa 1926 abo a thokafala ka kgwedi ya Mopitlo e le masome a mabedi le bosupa (27)ka ngwaga wa 2011) e ne e le mopolotiki wa kwa Amerika yo o neng a le moemedi wa kemedi ya bo Tautona wa Democratic ka ngwaga wa 1976.

## Botshelo jwa gagwe jwa pele
Ka kgwedi ya Lwetse e le lesome le botlhano (15) ka ngwaga wa1926, Eleanor Rose Cullen o belegetswe kwa borough ya The Bronx kwa New York City, ke moagi wa kwa Ireland e bong William le Ellen Cullen. Ka ngwaga wa 1949, o ne a nyala Francis J. McCormack, morago ga go kopana le ene kwa tantsheng, mme a nna le bana ba le bane le ene.

## Tiro
Ka kgwedi ya Phukwi e le lesome le bone (14) ka ngwaga wa  1975, McCormack o ne a dira kopo kwa Federal Election Commission go tsenela ditlhopho tsa ngwaga wa 1976 tsa pele tsa boporesidente, mme a itsise ka semmuso ka ga go nna ga gagwe moemedi kwa khonferenseng ya dikgang kwa Boston, Massachusetts, ka kgwedi ya Ngwanatsele e le lesome le borataro (16). E ne e le mosadi wa ntlha go amogela madi a a lekanang le a puso (o ne a amogela $244,125), mme a tlhagelela mo ditlhophong kwa dinageng di le masome a mabedi.O ne a tsenela tlhopho ya gagwe a le kgatlhanong le go senya mpa, mme ga a ka a fenya ditlhopho, mme leina la gagwe le ne la tsenngwa mo lenaaneng la ba ba neng ba tlhophiwa le go tshegediwa ke Erma Clardy Craven mme o ne a amogela diboutu di le masome a mabedi le bobedi (22) go tswa mo baemeding kwa Kopanong ya Bosetšhaba ya Temokerasi ka 1976, mme a tsenela ngangisano e e neng e akaretsa le Tautona wa mo isagweng Jimmy Carter.

Ka nako ya ditlhopho tsa boporesitente tsa ngwaga wa 1980, o ne a nna moemedi wa Tautona wa New York State Right to Life Party, le Carroll Driscoll jaaka mothusi wa gagwe. Ba ne ba amogela diboutu di le 32 327.

E ne e le modulasetilo wa New York Right to Life Party, mme e ne e le moemedi wa bone go nna Motlatsa-Molaodi wa New York ka ngwaga wa 1978.

## Botshelo jwa moragonyana
Ka kgwedsi ya Mopitlwe  e le masome a mabedi le bosupa (27),ka ngwaga wa  2011, o ne a tlhokafala kwa lefelong la go thusa batho ba ba godileng kwa Avon, Connecticut, morago ga nako e telele a tshwerwe ke bolwetse jwa pelo jo bo simolotseng ka nako ya boimana jwa gagwe.

## Metswedi
Maureen Smith

**Maureen Smith** e ne e le moemedi wa lekoko la boraro mo ditlhophong tsa boporesitente tsa United States ka 1980. O ne a emetse Peace and Freedom Party mme mothusi wa gagwe e ne e le Elizabeth Cervantes Barron. O ne gape a direla jaaka modulasetilo wa lekoko go tloga ka ngwaga wa 1978 go fitlha ka ngwaga wa 1980, 86 ⁇ 88, 90 ⁇ 92. Gape e ne e le modulasetilo wa Santa Cruz County wa lekoko.

Smith e ne e le mongwe wa batho ba ba neng ba tlhophiwa go nna mothusa tautona wa Democratic kwa U.S. Senator wa Minnesota Eugene McCarthy ka nako ya letsholo la gagwe le le neng la se ka la atlega ka ngwaga wa 1988, koo ene le McCarthy ba neng ba le mo ditlhophong fela kwa California mme ba ne ba bona diboutu di le 243.

## Lelapa
Maureen o nyetswe ke Michael J. Smith.

## Maiteko
Fa e sale ka ngwaga wa  2003, Maureen le monna wa gagwe Mike ba berekile go netefatsa gore metšhini ya go bouta ya eleketeroniki e tshwanetse go tlamela ka "pampiri ya go bouta" go netefatsa bonnete. 

## Metswedi
Deirdre Griswold

**Deirdre Griswold** (yo o tshotswe ka ngwaga wa 1937) ke mokgaratlhi wa sepolotiki wa sekomanisi wa kwa Amerika. Ke morulaganyi wa Workers World le lokwalodikgang lwa Workers World Party.

Ke morwadia Vincent Copeland,mongwe wa bathei ba lekoko. Mmaagwe e bong Elizabeth Ross Copeland le mmangwane wa ga rraagwe e bong Cynthia Cochran le bone e ne e le Bakomonisi. O ne a nyetswe ke Andy Stapp.

Ka ngwaga wa 1964 o ne a direla jaaka Mokaedi wa Khuduthamaga wa Komiti ya Dipatlisiso ya Baagi ya ga Mark Lane. O ntse a baakanya kgatiso ya bokomonisi ya Workers World ka dingwagasome di le mmalwa.

Ka kgwedi ya 12 Tlhakole e le lesome le bobedi (12) ka ngwaga wa 2018, Griswold o ne a tlhagelela mo Tucker Carlson Tonight, kwa a neng a sireletsa puso ya North Korea.

## Dipego tsa Baebele

* *China; the struggle within from the pages of Workers World* (1972) (with Sam Marcy and Naomi Cohen)
* *The Ethiopian Revolution and the Struggle Against U.S. Imperialism* (1978)
* *Eyewitness Ethiopia: The continuing revolution* (1979)
* *Indonesia: The Bloodbath that Was* (1975)
* *Indonesia: The Second Greatest Crime of the Century* (1978) ISBN 0-89567-003-8

## Metswedi
Gavrielle Holmes

**Gavrielle Holmes**, yo gape a itsegeng jaaka Gavrielle Gemma, ke radipolotiki wa sekomanisi wa kwa Amerika. E ne e le moemedi wa lekoko la boraro (Workers World Party) go nna Tautona wa United States mo ditlhophong tsa bo Tautona tsa U.S., 1984, a amogela diboutu kwa Ohio (2,565) le Rhode Island. Mo diporofenseng tse dingwe, moanelwa wa bo Tautona wa ngwaga oo e ne e le Larry Holmes.

Gape e ne e le mothusi wa ga Deirdre Griswold mo ditlhophong tsa bo Tautona tsa ngwaga wa 1980 kwa United States kwa dinageng dingwe.

Ga jaana o nna kwa New Orleans, Louisiana, mme ke leloko la New Orleans Workers Group. Ke motsamaisi wa Takem Down Nola, setlhopha sa balwela ditshwanelo tsa batho ba ba neng ba atlega go tlosa ditshwantsho tse tlhano tsa Confederate mo toropong.

## Metswedi
Sunflower oil

**Oli** ya Sonoblomo ke Oli e e dirilweng gotswa mo peong ya Sonoblomo (Helianthus annulus).Oli ya Sonoblomo e dirisiwa thata mo dijong jaaka mafura a a gadikang, le mo ditlhotlhong tse dingwe jaaka emollient.

Oli ya Sonoblomo e simologile ya dirwa ka linoleic acid, polyunsaturated fat , le oleic acid, a monounsaturated fat.Goya ka ditlhatlhobo tse di kgethegileng tsa go dira tsamaiso, mafura gotswa Kwa ditirelong tsedi farologaneng Kuno e ntsi ke ya fatty acids.Oli e e kailweng ena le tatso e edileng ya porofaele.Oli e e tshwere boleng jo bogolo jwa vitamin E.
## Ditshupiso
https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/sunflower-oil
Lucie Memba

thumb|Memba
**Lucie Memba Bos** (o belegwe ka 1987) ke motshameki wa difilimi wa kwa Cameroon, motlhami wa difilimi yo o nnileng le seabe mo difiliming tsa dipuo tsa Sefora le Seesimane.  O ne a tlotliwa ka go nna motshameki yo o gaisang wa motshameki yo o eteletseng pele mo Cinema of Cameroon for French speaking actress at Cameroon Movies Merit Award (CMMA) 2013 edition e e rulagantsweng ke Fred Keyanti.  O ne a dira tshimologo ya gagwe ya boditšhabatšhaba le dinaledi tsa Nollywood mo filiming ya Pink Poison e e neng e na le Jim Iyke mme Far o ne a tshameka mmogo le Dakore Akande wa Nigeria. Ka 2014 o ne a simolola L.M.B production morago ga leina la gagwe [Lucie Memba Bos]. O ne a tlhagisa filimi ya Cameroon ya Paradise, e e neng e santse e le teng ka 2014. O ne a tlhagisa filimi ya La patrie d' abord, filimi ya ntlha ya ntwa e e neng e tlotlomatsa masole a tshireletso a Cameroon a a neng a a dira. Ka Lwetse, 2017 o ne a tlhophiwa jaaka motshameki yo montle wa mosadi wa Cameroonian ka le TROPHEES FRANCOPHONES DU CINEMA mo filiming ya La Patrie D'abord.

## Botshelo jwa gagwe jwa pele
Lucie o belegetswe kwa Dschang West Region (Cameroon) mme a golela kwa Bafoussam kwa a simolotseng go dira jaaka mmodisi mme a fetogela go tshameka. Morago ga go fetsa dithuto tsa gagwe tsa Baccalauréat philosophique, o ne a fudugela kwa Douala go ya go batla ditshono tse dingwe. Go ya ka metswedi mengwe, ga go na tshedimosetso e e ka ga letlha la gagwe la botsalo la mmatota le le ileng la gatisiwa; o tshotswe ka 1987.
## Tiro ya gagwe
Lucie o ne a tlhagelela la ntlha mo "Témoin à Seduire" ka 1999 fa Cinema of Cameroon e ne e santse e tlhabologa. 

O ne a itsege thata ka ngwaga wa 2008 mme a gapa Cameroon Movies Merit Award (CMMA) jaaka motshameki yo o gaisang wa sefora ka ngwaga wa 2013, o simolotse tiro ya gagwe ya Lucie Memba Bos (LMB). Ke motlhami wa baesekopo ya Cameroon ya Paradise, tiro ya gagwe e ne ya lemogiwa jaaka moeteledipele le motlhami-mmogo wa baesekopo ya La patrie d 'abord, baesekopo ya ntlha ya ntwa ka tlotlo ya masole a tshireletso a Cameroon mme a sa ntse a le teng ka 2014, o ne a tlhagisa "Ntah Napi" e e ileng ya gapa sekgele sa Ecrans Noirs ka 2014 sa baesekopo e e gaisang ya Sefora.Ke mongwe wa batshameki ba ba lesego ba Cameroon bao tiro ya bone e lemogilweng ke bodiredi jwa setso, o ne a le mongwe wa batshameki ba ba neng ba kopana le tona Ama Tutu Muna yo o neng a etela batshameki ba ba neng ba tshameka mo baesekopong ya Pink Poison kwa Buea, 2013..
Willa Kenoyer

**Willa Kenoyer** ( o tshotswe ka kgwedi ya Sedimonthole e le lesome le boraro (13) ka ngwaga wa 1933 a bo a thokafala ka kgwedi ya Mopitlwe e le masome a mabedi le boferabobedi (28) ka ngwaga wa  2020) e ne e le radipolotiki wa Moamerika wa Lekoko la Bososialise la USA (SPUSA) yo o neng a le ntlhopheng wa go nna Moporesidente wa United States mo ditlhophong tsa boporesidente tsa U.S. tsa ngwaga wa 1988.

## Bontlhopheng
SPUSA e ne e se mo pampiring ya ditlhopho ka ngwaga wa 1984 (ditlhopho tse di fetileng) ka ntlha ya go tlhoka kgatlhego mo malokong a yona,mme e ne e solofetse fela palogotlhe ya ditlhopho tsa dinomoro di le tlhano, e solofetse go dira botoka mo ngwagakgolong o o latelang, go ya ka modulasetulo Anne Rosenhaft. Molekane wa ga Kenoyer wa go taboga e ne e le Ron Ehrenreich; gape ba ne ba taboga mo moleng wa Liberty Union Party (LUP) kwa Vermont, ba fenya Herbert G. Lewin wa Mokgatlho wa Badiri ba Boditšhabatšhaba ka pharologano ya diboutu ya 199–66 mo ditlhophong tsa ntlha tsa LUP, tse masosialise a di dirisang go lekanya maatla a a amanang le matsholo a bone.Ba ne ba solofetse go anamisa dikakanyo tsa bona, ba fitlhela ditshwano dingwe le maikaelelo a letsholo la ga Jesse Jackson, ka dipharologano tse di bonalang mabapi le ditheo tsa sesole le tsa botlhodi, mme ba mo pega molato wa gore, go ya ka kakanyo ya bona, o ne a gogela batho ba le bantsi kwa Democratic Party. Motlhophiwa wa bofelo wa lekoko la Democratic Michael Dukakis le polatefomo ba ne ba kgalwa ke letsholo.

Kenoyer le Ehrenreich ba amogetse diboutu di le 3 882 mo ditlhophong.Ka nako eo o ne a dira jaaka mmegadikgang yo o ikemetseng ka nosi kwa Shelby, Michigan, mme e ne e le modulasetulo-mmogo wa Mokgatlho wa Baagi.E ne e le mme yo o tlhadilweng yo o nang le bana ba le bane yo o neng a ithuta ka bososialise mo go rraagwe, yo e neng e le leloko la Sawmill Workers. Mmaagwe e ne e le leloko la Mokgatlho wa Dikuranta.Pele ga a tsenela ditlhopho tsa go nna Moporesidente, o ne a dira dingwaga di le thataro mo Khomišeneng ya Tlhabololo ya Ikonomi ya Oceana County, Michigan, e a neng a tlhomiwa gape mo go yone ka ngwaga wa 1987.

## Tiro ya moragonyana
Ka ngwaga wa 2004, o ne a tlhomiwa go nna leloko la Boto ya Setheo sa Boipuso jwa Lelapa sa Kgaolo ya Van Buren, kwa Michigan. O ne a tlhomiwa gape ka paka e e neng e tla fela ka kgwedi ya Phalane ka ngwaga wa 2009.Kenoyer o tlhokafetse ka kgwedi ya Mopitlwe e le masome a mabedi le boferabobedi (28) ka ngwaga wa 2020, a le dingwaga di le masome a boferabobedi le botlhano (86).

## Metswedi
Helen Gilyard

Helen Jane Gilyard (yo o tshotsweng ka ngwaga wa 1963), ke mothuthi wa pele wa mosadi yo o neng a gaisana le Engelane.

## Tiro ya go thuma
Gilyard o ne a emela Engelane mme a gapa mmentlele wa boronse mo kgaisanong ya dimitara di le 4 x 100, kwa Metshamekong ya Kgweranoditšhaba ya ngwaga wa 1978 kwa Edmonton, Alberta, Canada.

## Metswedi
Stephanie Tum

**Stephanie Tum** ke motshameki wa difilimi wa kwa Cameroon, mmabontle le motho yo o ratang go thusa batho. O itsege thata ka karolo ya gagwe mo filiming ya 2011 ya Pink Poison.

## Tiro ya gagwe
Stephanie, o simolotse tiro ya gagwe ya go tshameka ka 2009 mme a tlogela go tshameka go fitlha a boa ka 2013 mo filiming ya "Viri" go ya ka potsolotso le webosaete ya batho ba ba tumileng Dcodedtv, o tlhalosa lebaka la gagwe la go tlogela go tshameka ka lobaka lo loleele:

***"Ke ne ke sa kgone go tlhoma mogopolo mo tirong, mo tirong ya me jaaka motshameki le mo lelapeng la me ka nako e le nngwe, ke boile jaanong ka gonne ke mo lefelong le le siameng mo botshelong jwa me go tsaya ditshono tsa go ineela ka botlalo mo tirong ya me ya go tshameka e re ka ke sa tlhole ke bereka mo madirelong a oli mme ke na le nako e ntsi ya go dira dilo tse ke di ratang le tse dingwe tse ke di ratang. Ke ineetse mo go ageng tiro ya me jaaka motshameki wa difilimi/motlhami wa difilimi le go tlhokomela lelapa la me."***

O sa tswa go tshameka mo difiliming tsa Cinema of Cameroon mo Shrill le Little Cindy ka 2018. O ne a kwalwa fa gare ga batho ba ba nang le tlhotlheletso go gaisa ba Cameroon ba ba nang le dingwaga tse di magareng ga 15 le 49 mo setlhopheng sa boitlosobodutu ke Avance Media & COSDEF Group 2018 le Best Social Media Campaign for Mental Health Awareness ka Bonteh Digital Awards.
## Botshelo jwa gagwe
Tum ke mmaagwe basimane ba le babedi. Ka ngwaga wa 2018 o ne a simolola setheo sa go thusa bašwa ba basadi ka tsa boitekanelo jwa go bona kgwedi, le go aba dipampiri tsa boitekanelo tsa mahala. Letsholo la gagwe la GirlsAndHygiene le batla go rotloetsa le go rotloetsa mekgwa e e sireletsegileng le e e phepa ya go itshidila mmele mo basetsaneng ba ba mo Cameroon

## Difilimi tsa gagwe
*Pink Poison (2011) with Agbor Gilbert Ebot
*Viri (As a Cocky lawyer) 2013..
Bandy Kiki

**Bandy Kiki** (February 20, 1991) ke blogger wa Cameroon, LGBT activist le serial entrepreneur yo o nnang kwa U.K. .
Marie Humbert

**Marie Humbert** ke motshameki wa difilimi wa kwa Switzerland-Ghana. O ne a tlhophiwa gabedi kwa Ghana Movie Awards ya 2016 ka ntlha ya motshameki yo o gaisang le motshameki yo o gaisang wa sesadi, mmogo le kwa 10th Africa Movie Academy Awards ka ntlha ya motshameki yo o gaisang wa bobedi. O goletse mo dinageng di le thataro le lelapa la gaabo. Rraagwe ke Mofora wa kwa Switzerland go tswa kwa Geneva mme mmaagwe ke Mo-Ghana go tswa kwa Akim Oda, kwa kgaolong ya Botlhaba.
## Tiro ya gagwe
Humbert o ne a tshameka "Ebaner" mo go 40 and Single, mofenyi wa sekgele sa babogedi sa episodic pilot kwa 2018 LA Film Festival le "Susan" mo *[[:en:Potomanto|Potomanto]]*, e e neng e le filimi ya gagwe ya ntlha mme a bona Africa Movie Academy Award for Best Actress in a Supporting Role nomination le Ghana Movie Award nomination. O ne a tshameka karolo ya "Makena" mo An African City, a tlhalosa seabe sa gagwe mo filiming e le go bontsha maitemogelo a gagwe a go fudugela kwa Ghana dingwaga di le mmalwa tse di fetileng. O tlhalosa Issa Rae le Meryl Streep gareng ga ba bangwe jaaka baitseanape ba intaseteri ba ba mo rotloetsang. Kwa 2016 Ghana Movie Awards, Humbert o ne a tlhophiwa go nna motshameki wa mosadi yo o gaisang mo motseletseleng wa diterama le mo ditlhopheng tsa ngwaga. Moletlo wa go abelwa sekgele o ne wa tshwarelwa kwa Kempinski Gold Coast Hotel, Accra ka Sedimonthole. Marie o sa tswa go tlhagelela mo filiming ya Netflix ya 2020 The Set Up.

## Botshelo jwa gagwe

Humbert o tswa kwa Ghana le kwa Switzerland. O ne a ithuta theatre arts kwa Cours Florent kwa Paris kwa a neng a amogela  " The Lesley Chatterley"  prize for best actress ka 2009. Pele ga moo, o ne a amogela Bachelor of Arts go tswa kwa Deakins University kwa Melbourne, Australia, a ithutetse drama. O bua Seesimane le Sefora sentle.
## Metswedi
Marsha Feinland

**Marsha Feinland** (o tshotswe kakgwedi ya Motsheganong e le masome a mabedi le bongwe (21),ka ngwaga wa  1949)ke molweladitshwanelo le radipolotiki wa Amerika. Feinland e ne e le ntlhopheng wa lekoko la boraro (Lekoko la Kagiso le Kgololesego) la go nna Tautona wa United States mo ditlhophong tsa boporesidente tsa U.S. tsa 1996. Molekane wa gagwe wa go taboga e ne e le Kate McClatchy wa kwa Massachusetts; ba ne ba le mo pampiring ya ditlhopho fela kwa California mme ba amogela ditlhopho di le 25 332. Kopano ya Peace and Freedom Party tota e ne e boutetse go tsamaisa lenaane la bontlhopheng ba United States Electoral College le le kgaogantsweng ka go lekana fa gare ga bontlhopheng ba bararo ba ba kwa godimo ba go nna poresidente kwa kopanong, ka gonne go ne go se na ope yo o neng a bona bontsi. Ofisi ya Mokwaledi wa Puso wa California e ne ya gana go kwala maina a batlhophi mo pampiring ya go tlhopha mme ya batla gore lekoko le tlhagise leina le le lengwe fela (le mororo baagi ba U.S. ba sa tlhophe poresidente ka tlhamalalo). Feinland o ne a tlhophiwa ke batlhankedi ba lekoko go le emela mo ditlhophong mme McClatchy o ne a dumela go nna ntlhopheng wa motlatsamopresidente.

Feinland o ne a kile a nna modulasetulo wa lekoko la puso la Lekoko la Kagiso le Kgololesego go tloga ka ngwaga wa 1994–96, 1998–2000, 2002–04,mme o ntse a le ntlhopheng wa maemo a setšhaba gangwe le gape. Ka kgwedi ya  Seetebosigo ka ngwaga wa 1998, o ne a tsenela ditlhopho tsa go nna mmusi mme a latlhegelwa ke ditlhopho tsa ntlha tsa lekoko la Kagiso & Kgololesego go Gloria La Riva. Ka kgwedi ya Lwetse ka ngwaga wa 1998, o ne a tsenela ditlhopho tsa Senate ya Naga ya California kgatlhanong le ntlhopheng wa Democratic Don Perata mo ditlhophong tse di kgethegileng. Se e ne e le karolo ya ditilo tse di kgethegileng tsa mmino wa ditlhopho tsa ngwaga wa 1998–99. Mo ditlhophong tsa ngwaga wa 2004, Feinland o ne a tsenela ditlhopho tsa Senate ya Amerika kgatlhanong le Barbara Boxer, mme a bona diboutu di le 233 000.

O ne a tsenela ditlhopho gape tsa go nna Senator wa U.S. go tswa kwa California ka ngwaga wa 2006, a amogela diboutu di le 117,764, e leng 1.3% ya palogotlhe.

Feinland e ne e le ntlhopheng gape wa Senator wa U.S. go tswa kwa California ka ngwaga wa 2010, a amogela diboutu di le 135,088 le 1.35% ya diboutu.

O ne a le ntlhopheng gape wa Senator wa U.S. go tswa kwa California ka ngwaga wa 2012, a amogela diboutu di le 54,129 le 1.2% ya diboutu.

O kile a tlhophiwa go nna leloko la Boto ya go Tlhomamisa Rente ya Berkeley, mme o ne a direla go tloga ka ngwaga wa 1994 go ya go ka ngwageng wa 1998.

Feinland ga jaana ke leloko la Komiti ya Bogare ya Naga ya California ya Lekoko la Kagiso le Kgololesego.

## Metswedi
Marta Wenger

**Marta Wenger** (o o tshotsweng ka Phukwi a le lesome le borobabobedi ngwaga wa 1953) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa, o e leng mopalamente wa Democratic Alliance. Pele e ne e le mmatoropo wa Midvaal kwa Gauteng,o berekile gape e le tona wa tshwantsho wa metsi le tikologo go tswa ka 2012 go tsena 2014.

## Metswedi
Mary Cal Hollis

**Mary Cal Hollis** ke molweladitshwanelo tsa Moamerika. E ne e le ntlhopheng wa lekoko la boraro la go nna Tautona wa United States mo ditlhophong tsa botautona tsa U.S. tsa ngwaga wa 1996, a emetse Lekoko la Bososialise la USA (SPUSA) le molekane wa gagwe wa botautona Eric Chester.Hollis le Chester le bona ba amogetse kamogelo le mola wa ditlhopho wa Lekoko la Liberty Union la Vermont, ba amogela ditlhopho di le 674 (80.1%) mo ditlhophong tsa bone tsa ntlha.Hollis o ne a tlhagelela mo thulaganyong ya radio e e kopantsweng ya Democracy Now! le bontlhopheng ba bangwe ba babedi ba boporesidente ba bososialise go nna le motlotlo le kganetsano.Thekete ya SPUSA e amogetse diboutu di le 4,765 mo ditlhophong tsa kakaretso.

O ne a boa ka ngwaga wa 2000 e le ntlhopheng wa motlatsamopresidente wa SPUSA, a tsenela ditlhopho le David McReynolds mme a amogela diboutu di le 5,602.

Hollis o nna kwa Colorado. O tsholetswe kwa Pine Bluff, kwa Arkansas.

## Metswedi
Janet Semple

**Janet Audrey Semple** (o o tshotsweng ka Mopitlo a masome mabedi le borobabongwe ngwaga wa 1955) ke mopolotiki wa pele wa kwa Aforika Borwa o a neng a bereka e le leloko la ofisi ya peo molao ya kgaolo ya Gauteng ka fa tlase ga Democratic Alliance (AD) go tswa ka 2010 go tsena 2019. E ne e le moeteledipele wa kgaolo wa DA kwa Gauteng go tswa ka 2010 go tsena 2012. Pele o ne a emetse DA  le Democratic Party (DP) kwa palameteng ka 1999 go tsena 2009.

## Botshelo jwa a le mmotlana le thuto
Semple o tshotswe ka Mopitlo a le masome mabedi le borobabongwe ngwaga wa 1955. O simolotse tiro ya sepolotiki ka go bereka e le mmatoropo le mothusa mmatoropo wa Bedfordview. E ne e le e leloko la bokopano jwa bomme jwa lefatshe.

## Palamente
Semple o nnile mopalamente ka ditlhopho tsa 1999, a emetse DP, a fenya gape mo ditlhophong tse di latelang tsa poeletso tsa 2004, a le mo maemong a bone a lenaane la DA la Gauteng, phathi e e neng e tlhatlhama DP. O kile gape a nna modulasetilo wa lekgotla la bomme ba Democratic Alliance go tswa ka 2005 go tsena 2009, le mookamedi wa DA kwa Benoni. O dule mo palameteng ka ditlhopho tsa 2009.

## Peo molao wa kgaolo
[thumb|Semple le moeteledipele wa DA [Helen Zille]]
Semple o ne a tlhophilwe e le moeteledipele wa Democratic Alliance ka Moranang 2010. O ne a fenya John Moodey o a neng a le mo maemong a o ka ditlhopho di robabobedi fela. Morago o ne a thapiwa kwa ofisng ya peo molao ya Gauteng ka Phalane 2010. O ne a nna mmueledi wa phathi wa kgaolo wa matlo le moeteledipele wa phathi kwa Boksburg.

Semple o itsisitse ka go ithola marapo ka ntlha ya bogodi ka Firikgong 2012. O a neng a tsile pele ga gagwe John Moodey, o ne a tlhophiwa go mo tlhatlhama kwa bokopanong jwa phathi jwa Mopitlo 2012.

O dule mo ofising ya Gauteng ya peo molao ka ditlhopho tsa Motsheganong 2019.

## Metswedi
Annette Steyn

**Annete Steyn** (o o tshotsweng ka Seetebosigo a le malatsi a mabedi ngwaga wa 1969) ke mopolotiki wa pele wa Aforika Borwa, o o ithotseng tiro ka bogosi, o pele e neng e le mopalamente wa phathi ya kganetso ya semmuso Democratic Alliance (DA). Steyn o tlhophilwe lantlha go ya palamenteng ka 2009 a bereka mo khuduthamageng ya tshwantsho mo maemong a a farologaneng. Ka nako e nngwe o kile a nna modulasetilo wa kgaolo ya Kapa Botlhaba wa DA.

## Tiro ya sepolotiki
Steyn o berekile e le mokhanselara wa mmasepala wa pele wa Gariep kwa Kapa Botlhaba, pele ga a tlhophiwa go ya palamenteng ka 2009. O nnile leloko la Motsheganong a le malatsi a marataro nwgaga wa 2009. Moragonyana ka Motsheganong a le lesome le bone ngwaga wa 2009, moeteledipele wa DA wa palamente Athol Tropill, o ne a mo thapa go nna mothusa tona wa tshwantsho wa ditlhabololo magae le ditsha.

Ka Tlhakole 2012, moeteledipele wa DA o mosha Lindiwe Mazibuko o ne a baya Steyn tona wa tshwantsho wa temothuo, dikgwa le go tshwara ditlhapi, a tlhatlhama Lourie Bosman. Kevin Mileham o ne a mo tlhatlhama e le mothusa tona wa tshwantsho wa ditlhabololo magae le ditsha. Morago ga ditlhopho tsa 2014, moeteledipele wa palamente wa DA Mmusi Maimane, o ne a baya Steyn mo maemong ao.

Mo memong a gagwe e le tona wa tshwantsho, Steyn o ne a gakolola gore puso e tshwanetse go thusa ka go namola malemi barui ba Kapa Bokone mo lenyoreng. O ne a re Land Bank e abele balemi bantsho ba ba potlana lefatshe la temo. O ne a gakolola gape gore go nne le tshekatsheko ya SIU mo magatweng a tshenyetso setshaba kwa lephateng la temo thuo. Ka 2018, Steyn o ne a re ditiro di le dikete di le masome a robabobedi le botlhano kwa Aforika Borwa tse di mo mohameng wa sukuri di seegelwa kwa thoko.

Ka Seetebosigo 2019, morago ga go tlhophiwa gape, Steyn o ne a nna tona wa temothuo, tlhabololo ditsha le magae,a  thapilwe ke Mmusi Maimane.Morago ga go tlhophiwa ga ga John Steenhuisen e le moeteledipele wa DA, o ne a mo thapa mo khuduthamageng ya gagwe mo maemong ao.

Ka Seetebosigo a le lesome le botlhano ngwaga wa 2022, Steyn o ne a itsise ka go ithola marapo mo polotiking ga gagwe , go nna le balolwapa lwa gagwe. O ithotse marapo jaaka mopalamente ka Seetebosigo a le masome mararo ngwaga wa 2022.

## Metswedi
Coco Argentée

thumb
**Coco Argentée**, (yo kwa tshimologong a neng a bidiwa Corine Céline Ntyame), o belegwe ka la 13 Phatwe 1982, kwa Mbandjock, Central Cameroon. Moopedi yono wa kwa Cameroon le mokwadi wa dipina o nna kwa Belgium.

## kitso ka gagwe
**Botshelo jwa gagwe jwa pele**
Mmaagwe Coco o ne a tlhokafala a sa le monnye thata mme a golela kwa go rraagwe, bokgaitsadie le mmaagwe wa bobedi.

O ne a simolola go rata mmino a sa le monnye. Fa a le dingwaga di le thataro, o ne a tsenela khwaere ya Porotesetanta ya "The Voice of the Angels" kwa Ngoumou. Dingwaga di le mmalwa morago ga foo, o ne a simolola setlhopha sa Les Feeling Girls se se neng sa tshameka kwa konsareteng ya Manu Dibango kwa Mvogt College. O ne a tswa mo setlhopheng fa rraagwe, Thomas Mekoulou Ndengue, yo e neng e le modiri wa seporo, a ne a fudusediwa kwa Ngaoundere, kwa Kgaolong ya Adamawa kwa a neng a opela mo diphaposing tsa mmino kwa ntle ga kitso ya batsadi ba gagwe. Fa a le dingwaga di le 19, o ne a gapa dikgele di le pedi: Commonwealth Prize le UNESCO Prize. 

Ka 2003, Coco Argentée o ne a tswa kwa Cameroon a ya kwa Chad kwa a neng a bona dikirii ya bachelor ka 2004. Morago o ne a fudugela kwa N'Djamena mme a tshameka kwa cabarets go fitlha ka 2006 fa a ne a ya go nna kwa Belgium, kwa a nnang teng le monna wa gagwe, le bana ba bone ba babedi. O weditse lenaneo la katiso mme a dira jaaka mooki dingwaga di le mmalwa, go fitlha a ntsha alebamo ya gagwe ya ntlha, a tlogela indaseteri ya tlhokomelo ya boitekanelo, go itebaganya le tiro ya gagwe ya mmino.

**Tiro**

Coco Argentée's solo career e simolotse ka 2010 ka go gololwa ga alebamo ya gagwe ya ntlha Nostalgie, e e nang le dipina di le robedi. Alebamo e kopanya mmino wa Bikutsi le Zouk. Pina e e tumileng thata ya alebamo ke Dans la tanière, e e leng tlotlo go motse wa Ndjamena kwa a simolotseng tiro ya gagwe teng, o ne a atlega thata mo Kamer le N'Djamena. Alebamo e ne ya gapa dikgele, go akaretsa Musical Revelation of the Year ya 2012 kwa Canal 2'Or le Best Bikutsi ya 2013 kwa Festi-Bikutsi.

Ka Moranang 2014, Argentée o ne a golola alebamo ya bobedi ya dipina di le 10, Trésor,[6] e pina ya yone ya Fallait Pas, e e rekotilweng kwa Cameroon, e neng e tumile thata. Alebamo e bua ka moanelwa wa mmino wa Cameroon Talla André-Marie, mo pineng ya Bikutskin.

Ka Tlhakole 2016, Argentée o ne a golola pina ya Le crayon de Dieu e e nang le di-view tsa YouTube tse di fetang dimilione di le 2. Femme et Coco Jackson e ne ya gololwa ka 2017.

Ka Seetebosigo 2018, Coco Argentée o ne a golola alebamo ya gagwe ya boraro e e bidiwang Ouragan[10] The 11 pina alebamo e tshegeditswe ke 10 ka nako e le nngwe lokolotsweng YouTube divideo.
Desirée Cormier Smith

**Desirée Cormier Smith** ke moemedi wa puso wa mo America o o berekileng e le moemedi o o faphegileng wa tekatekano ya bong le tshiamo kwa lephateng la lefatshe, la United States go tswa ka Seetebosigo a le lesome le bosupa ngwaga wa 2022 go tsena Firikgong a le masome mabedi ngwaga wa 2025.

## Thuto
Cormier Smith o alogile kwa Stanford University ka degree ya Bachelor of Arts ya sepolotiki le tlhaloganyo le go tswa kwa Harvard Kennedy School ka Master of Public Policy.

## Tiro ya boemedi
Go tswa ka 2010 go tsena 2012, Cormie Smith o ne a romelwa kwa ofising ya diteseletso tsa mesepele kwa ofising ya boemedi ya semolao kwa Tijuana. O ne a supa fa a itemogetse tlhaolele ya lotso le mmala, go tswa mo bakoping le babereki ba melelwane ba ba neng ba botsa ka lotso lwa gagwe le maemo. O berekile ditiro tsa tlalelelso tsa mafatshe a sele kwa Aforika borwa le Washington D. C go tswa ka 2015 go tsena 2020, Cormier Smith e ne e le mookamedi mogolo wa Africa Practice kwa Albright Stonebridge Group.

### Moemedi o o faphegileng wa tekatekano ya lotso le tshiamo
Cormier Smith ke motho wa ntlha go bereka mo ofising e, a filwe tiro ya go lwantsha kgethololo ya lotso le mmala mo lefatsheng ka bophara. E ne e le bontlha jwa barongwa ba ba neng ba ile US, baya monwana maitlamo a go leka gore go nne le tekatekano ya lotso le mmala le mafatshe a Mexico le Canada kwabokopanong jwa 2023 jwa baeteledipele wa America Bokone. Ka Tlhakole 2023, Comier Smith o ne a buisana le tona wa Brazil wa tekatekano ya ditso Anielle Franco, o a neng a batla go tlhamiwa sesha ga leano le le tlhakanetsweng ke mafatshe oo mabedi go fedisa kgethololo ya lotso morago ga kopo ya makgotla a mafatshe a batho bantsho ba Brazil. Ka Moranang 2024, o ne a emela United States kwa bokopanong jwa boraro jwa United Nations jwa batho ba Aforika. Ka Lwetse a le lesome le botlhano ngwaga wa 2025, Comier Smith o ne a re go thata go tsaya tshwetso ya go sa ithola marapo, ka go ema le Gaza.

## Botshelo jwa gagwe
Ka Phukwi ngwaga wa 2021, Comier Smith e ne e le moemisi kwa French Riviera kwa lonyalong lwa tsala ya gagwe, modiragatsi Issa Rae, le mogwebi Louis Diame.

## Metswedi