Yunibesithi ya Kwazulu-Natal

**Yunibesiti ya KwaZulu-Natal (UKZN;** Zulu: INyuvesi yakwaZulu-Natali, Afrikaans: Universiteit van KwaZulu-Natal) ke yunibesiti ya patlisiso ya setšhaba e e nang le dikhampase di le tlhano mo porofenseng ya KwaZulu-Natal mo Aforika Borwa. E ne ya tlhomiwa ka 1 Ferikgong 2004 morago ga go kopanngwa ga Yunibesiti ya Natal le Yunibesiti ya Durban-Westville.

## Hisetori
Yunibesiti e ne ya tlhamiwa ke go kopanngwa ga Yunibesiti ya Natala le Yunibesiti ya Durban-Westville, ka 2004.

Khansele ya Yunibesiti ya Natal e ne ya bouta ka 31 Motsheganong 2002 go neelana ka maemo a Motlatsa-Mokhanselara le Mogokgo wa Yunibesiti go moitsesaense wa tsa bongaka yo o itsegeng lefatshe ka bophara le Moporesidente wa maloba wa Khansele ya Patlisiso ya Boitekanelo  ⁇  Porofesa Malegapuru Makgoba, yo o tsereng marapo ka 1 Lwetse 2002. O ne a neelwa maikarabelo a go etelela Yunibesiti ya Natal pele go e kopanya le Yunibesiti ya Durban-Westville. Ka go dira jalo, o ne a nna Motlatsa-Mokhanselara wa bofelo wa Yunibesiti ya Natal. Moporofesara Makgoba o ne a tlhatlhama Moporofesara Brenda Gourley jaaka Motlatsakhanselara.

Morago ga go dira nako e khutshwane jaaka Motlatsa-Mokanseliri wa nakwana ka 2004 o ne a tlhophiwa semmuso jaaka Motlatsa-Mokanseliri wa kwa tshimologong wa Yunibesiti e e sa tswang go kopanngwa ya KwaZulu-Natal. O ne a tlhomiwa ka moletlo ka 30 Lwetse 2005.

Moporofesara Makgoba o ne a direla dingwaga di le tlhano mo ofising mme a rola tiro ka 2015. Le fa go ntse jalo, fa a ntse a busa go ne ga nna le dikgotlhang. Go bolelwa fa Makgoba a tlhodile "setso sa bobaba"  kwa yunibesithing e e feleletseng ka go huduga ga barutegi ba maemo a lefatshe. O ne a tlhatlhamiwa ke Dr Albert van Jaarsveld.
right|thumb|Tora e kgolo ya tshupanako ya Old Main Building, mo khamphaseng ya Pietermaritzburg'''.'''

### Yunibesithi ya Natala
 

### Yunibesithi ya Durban-Westville
thumb|Kago ya Tora ya Segopotso mo Khamphaseng ya Kholetšhe ya Howard ko Durban, ko Yunibesithi ya KwaZulu-Natal

## Thulaganyo
Yunibesiti e laolwa go ya ka Molao wa Thutogodimo wa 1997, mme molaotheo wa yone o tlhalosiwa mo Molaong wa Yunibesiti ya KwaZulu-Natal,  jaaka o amogetswe semmuso ke Tona ya Thuto ya Aforikaborwa le Palamente ya Aforikaborwa.

Mo molaong, yunibesiti e na le:

* mokanseliri (tlhogo ya setlhogo). Mokanseliri wa ntlha wa yunibesiti e e kopantsweng e ne e le Ngaka Frene Ginwala . Ga jaana ke Moatlhodi Mogolo Mogoeng Mogoeng.
* motlatsamokanseliri (tlhogo ya khuduthamaga)
* batlatsa-mokanseliri ba le babedi kgotsa go feta ( ga jaanong jaana go na le ba le batlhano ba ba tletseng mme a le mongwe wa nakwana ) 
* mokwadisi (yo o nang le maikarabelo a go kwadisa baithuti)
* khansele (e e rwalang maikarabelo a puso ya setheo ka kakaretso)
* senate (e e nang le maikarabelo a go laola ditiro tsa thuto)
* lekgotla le le emelang baithuti (le le nang le maikarabelo a go emela baithuti)
* foramo ya setheo (e e nang le maikarabelo a go gakolola lekgotla ka ga merero ya ditshwanelo tsa botho le tekatekano)
* dikholetšhe (ga jaana di na le di le nne)
* ba akatemi le badiri ba kemonokeng
* baithuti
* kokoano (baithuti botlhe ba nako e e fetileng le ba bangwe)

## Popego ya thuto
Yunibesithi e na le dikholetšhe di le nne, tse pedi di na le dikolo di le mmalwa. Mo maemong a mantsi, karolwana e anamisiwa mo khamphaseng e le nngwe kgotsa go feta ya yunibesiti. Ka sekai, Khemeseteri e mo dikhamphaseng tsa Pietermaritzburg le tsa Westville ka bobedi.

### Kholetšhe ya Temothuo, Boenjenere le Saense

* Sekolo sa Boenjenere (tsotlhe)
* Sekolo sa Disaense tsa Temothuo, Lefatshe le Tikologo
* Sekolo sa Khemeseteri le Fisikisi
* Sekolo sa Disaense tsa Botshelo
* Dipalo tsa Sekolo, Dipalopalo le Saense ya Dikhomphiutha

### Kholetšhe ya Disaense tsa Pholo

* Sekolo sa Kalafi ya Kalafi
* Sekolo sa Kalafi ya Laboratori le Disaense tsa Kalafi
* Sekolo sa Disaense tsa Pholo
* Sekolo sa Booki le Pholo ya Setšhaba

### Kholetšhe ya Dithuto tsa Botho

* Sekolo sa Bodumedi, Filosofi le Dibuka tsa Bogologolo
* Sekolo sa Botsweretshi
* Sekolo sa Disaense tsa Loago
* Sekolo sa Disaense Tse di Dirisiwang tsa Batho
* Sekolo sa Dithuto tsa Tikologo e e Agilweng le Tlhabololo
* Sekolo sa Thuto

### Kholetšhe ya Molao le Dithuto tsa Botsamaisi

* Sekolo sa Dialogane sa Kgwebo le Boeteledipele (Mokgatlho wa Botsamaisi jwa Kgwebo ka tirisanommogo le Hampton College Durban)
* Sekolo sa Bobalamatlotlo, Ikonomi le Matlole
* Sekolo sa Molao
* Sekolo sa Botsamaisi, IT le Puso

Setheo se se agilweng ka tirisanommogo le Howard Hughes Medical Institute ke KwaZulu-Natal Research Institute for Tuberculosis and HIV, e e butsweng ka 2012. E mo khamphaseng ya Sekolo sa Kalafi sa ga Nelson Mandela.

## Dikhamphase
Yunibesithi e kgaogantswe go ya ka thutafatshe ka dikhamphase di le tlhano tse di farologaneng,  tse di tsamaelanang ka bontlhabongwe le dikarolo tsa yone tsa botsamaisi le tsa thuto. Dikhamphase tse pedi (Edgewood le Sekolo sa Kalafi) di na le dikarolo tse di rileng tsa thuto (thuto le bongaka ka go latelana), mme dikarolo tse di setseng tsa thuto tsa yunibesiti di akaretsa Kholetšhe ya Howard, Pietermaritzburg le Westville.

### Khamphase ya Pietermaritzburg
thumb|Khamphase ya UKZN ya Petermaritzburg
Khamphase ya Pietermaritzburg e ne e le lefelo le legolo la Yunibesiti ya Natal le e e neng e le teng pele ga yone, e leng Kholetšhe ya Yunibesithi ya Natal, go fitlha go bulwa khamphase ya Kholetšhe ya Howard kwa Durban. Khamphase eno e na le kago ya bogologolo go gaisa tsotlhe ya yunibesiti, e leng Old Main Building, e e agilweng ka 1912. Khamphase ya Pietermaritzburg e naya didikirii tse dintsi tsa thuto mme ke yone fela khamphase ya UKZN e e nayang katiso ya temothuo, thutabomodimo le botsweretshi jo bontle. 

### Khamphase ya Kholetšhe ya Howard
Khamphase ya Howard College e ne e le lefelo la Durban la Yunibesithi ya Natal go fitlha ka 2004 fa di kopana. E mo Motlhabeng wa Berea . mme e mo lefelong le le atlegileng la tshomarelo ya tikologo. Khamphase e ne ya bulwa ka 1931, e sena go neelwa ke Rre TB Davis, go tlotla morwawe, e bong Howard Davis, yo o neng a tlhokafala kwa Ntweng ya Somme ka nako ya ntwa ya ntlha ya lefatshe.  Howard College e neelana ka didikirii tse di farologaneng, ka lefapha le legolo la boenjenere le le nang le boenjenere jwa Motlakase le boenjenere jwa Dikhemikhale. Kholetšhe ya Dithuto tsa Batho le Kholetšhe ya Molao le Botsamaisi le tsone di mo khamphaseng eno mmogo le Senthara ya Botsweretshi jwa Boitlhamedi (CCA) le Elizabeth Sneddon Theatre e e tshwarang ngwaga le ngwaga Moletlo wa Boditšhabatšhaba wa Difilimi wa Durban (DIFF), Poko ya Aforika, Nako ya Mokwadi le moletlo wa tantshe ya boitlhamedi wa JOMBA! e e tlhagisiwang ke khamphani ya FlatFoot Dance.

### Khamphase ya Westville
thumb|Khamphase ya UKZN Westville
Khamphase ya Westville e mo lefelong la tshomarelo ya tikologo kwa Westville, dikhilometara di ka nna 10 kwa bophirima jwa Durban. E ne e le lefelo la Yunibesiti ya Durban-Westville pele ga go kopanngwa ka 2004. Westville e na le dikirii tse di farologaneng, mme go ise go ye kae e tla bo e le legae le legolo la dithuto tsa kgwebo le tsa tsamaiso

### Sekolo sa bongaka sa ga Nelson Mandela
Khamphase ya sekolo sa bongaka sa Nelson Mandela, e e neng ya tlhamiwa ka 1950, kwa tshimologong e ne e le karolo e e kgaogantsweng ka lotso ya Yunibesithi ya Natal e e neng e beetswe baithuti ba e seng basweu. E ne e le nngwe ya ditheo di le mmalwa tsa thuto e kgolwane tse di neng di letleletswe semolao go tlamela ka thuto go batho bantsho ka fa tlase ga tlhaolele . E ne ya fiwa leina la ga Nelson Mandela ka segopotso sa yona sa dingwaga di le 50 ka 2000. Sekolo sa bongaka ke legae la disaense tsa boitekanelo.

### Khamphase ya Edgewood
Khamphase ya Edgewood e kwa Pinetown, e e ka nnang dikilometara di le 20 kwa bophirima jwa Durban. Moago o kwa tshimologong o ne o bopa Edgewood College of Education, e e neng ya tsenngwa mo Yunibesithing ya Natal ka 2001. Edgewood ke lefelo la konokono la yunibesiti ya Faculty of Education, Dean ya ga jaana ke Prof Thabo, Dean yo monnye mo Afrika Borwa le mmatlisisi wa NRF yo o ratilweng ke P. 

## Porofaele ya moithuti

## Botshelo jwa moithuti
UKZN ke legae la mekgatlho e e farologaneng ya baithuti e e jaaka mekgatlho ya dingangisano, ditlelapa tsa difilimi, mekgatlho ya poko, le ditlhopha tsa metshameko.

Setlhopha sa Rakabi sa UKZN - UKZN Impi - se nna le seabe mo kgaisanong ya bosetšhaba ya rakabi ya Sejana sa Diyunibesithi, mme Mokgatlho wa Dingangisano wa Howard College o gaisana mo Dikgaisanong tsa Dingangisano tsa Diyunibesiti tsa Lefatshe Lotlhe  mmogo le Dikgaisano tsa Dingangisano tsa Diyunibesiti tsa Bosetšhaba tsa Aforikaborwa .

UKZN e tlhomile Senthara ya Botsweretshi jwa Boitlhamedi (CCA) ka 1996. CCA ke mokgatlho wa botsweretshi o o nang le dirutwa tse dintsi o o mo teng ga Sekolo sa Botsweretshi kwa Yunibesithing ya KwaZulu-Natal. E gokaganya meletlo e le mmalwa e e tlotlegang ya ngwaga le ngwaga, e naya baithuti phitlhelelo ya dipolatefomo tsa boitlhamedi le ditshono tse di kgatlhang tse di ikaeletseng go tlhabolola ditalente tsa bone tsa botaki. Meletlo e mene e megolo e e rulagantsweng ke UKZN CCA ke:

* Nako ya Mokwadi 

Moletlo wa UKZN Time of the Writer o laletsa bakwadi ba boditšhabatšhaba go nna le seabe mo dipuisanong tse di farologaneng tsa tafole e e sediko, dipuiso, diseminara, go thankgololwa ga dibuka, le mananeo a tlhabololo a a jaaka dikokoano tsa go tlhabana botlhale, ditlelase tsa botswerere le dipuo tsa tlhotlheletso. Moletlo ono o ntse o tsweletse fa e sa le ka 1998.

* Moletlo wa Boditšhabatšhaba wa Difilimi wa Durban 

E ne ya tshwarwa la ntlha ka 1979, Moletlo wa Boditšhabatšhaba wa Difilimi wa Durban ke mongwe wa meletlo ya bogologolo le e megolo ya difilimi mo borwa jwa Aforika. 

* JOMBA! Maitemogelo a Motantsho wa Segompieno 
* Maboko Afrika 

UKZN Poetry Africa e simolotse ka 1997, mme e na le dipontsho, dipuiso, le go thankgololwa ga dibuka go tswa go baboki bangwe .

## Ditleliniki tsa molao
UKZN e na le ditleliniki tse pedi tsa molao, e nngwe kwa Pietermaritzburg le e nngwe kwa Durban, tse di nayang thuso ya mahala ya semolao go bao ba sa kgoneng go e duelela. Ka go dira tiro e e kgethegileng mo dikarolong tsa HIV le AIDS, Molao wa Lelapa, le dikgang tsa tshiamiso ya loago, ditleliniki tsa molao tsa UKZN di tsewa e le dingwe tsa ditleliniki tse di di gogang kwa pele tsa molao mo nageng.  Ditleliniki tsa molao gape di tlamela ka tikologo ya katiso e e mosola ya baithuti ba molao ba ngwaga wa bofelo, ba ba gakololwang ke dingaka tse di nang le maitemogelo tsa tleliniki. Ditleliniki ka bobedi gape di dirisana ka tlhamalalo le baagi go ralala porofense ka maiteko a ka metlha a go fitlhelela batho, moo baithuti le dingaka tsa semolao ba tsayang loeto go ya kwa baaging ba ba farologaneng ba ba kgakala, ba ba humanegileng ka maikaelelo a go tlamela ka phitlhelelo ya tshiamiso go bao ba leng mo kotsing thata.

## Maemo le leina