Miriam Makeba

**Zenzile Miriam Makeba** (4 Mopitlwe 1932&nbsp;– 9 Ngwanaitseele 2008 ), yo o bidiwang **Mama Africa**, e ne e le seopedi sa Aforika Borwa, mokwadi wa dipina, modiragatsi, le molwela ditshwanelo tsa baagi . O ne a amana le mefuta ya mmino o o a karetsang Afropop, jazz, le mmino wa lefatshe lotlhe, e ne e le mmueledi kgatlhanong le tlhaolele le puso ya basweu mo Aforika Borwa.

O belegwe kwa Johannesburg ka batsadi Maswati le Maxhosa, Makeba o ne a gapelletswa go batla tiro a sa ntse a le ngwana morago ga phitlho ya ga rraagwe. O ne a  tsena mo lenyalo la ntlha le le mosotlaki a nale di jara tse 17, a belegwa ngwana wa gagwe a le esi ka 1950, mme o ne a fenya kankere ya matsele.  bokgoni ba gagwe gagwe ya lentswe e ne ya lemogiwa fa e ne le ngwana, mme o ne a simolola go opela ka tsela ya seporofešenale ka ngwaga wa 1950, le **[[Cuban]]** Brothers, Manhattan Brothers, le setlhopha sa basadi botlhe, Skylarks, ba diragatsa motswako wa jazz, melodi ya setso ya Aforika, le mmino o o tlwaelegileng wa Bophirima. Ka ngwaga wa1959, Makeba o ne a nna bokgoni jo bo khutshwane mo filiming e e kgatlhanong le tlhaolele ya *Come Back, Africa*, e e neng ya dira gore a tlhokomeliwe ke dinaga di sele, mme ya dira gore a diragatse kwa Venice, Lontone, le kwa **New York Cit**y. Kwa Lontone, o ne a kopana le seopedi sa Moamerika Harry Belafonte, yo o neng a nna moeteledipele le modirimmogo le ene. O ne a fudugela kwa New York City, kwa a neng a itsege gone ka bonako, mme o ne a ntsha alebamo ya gagwe ya ntlha a le esi ka 1960. Maiteko a gagwe a go boela kwa Aforika Borwa ka ngwaga wa phitlhong ya ga mmaagwe a ne a thibelwa ke puso ya naga eo.

Tiro ya ga Makeba e ne ya atlega kwa United States, mme o ne a ntsha di alebamo le dipina di ntsi, tse di ratiwang thata  pina ya Pata Pata " (1967). O ne a amogela Sekgele sa Grammy sa Kgatiso e e Gaisang ya Setso ka alebamo ya bone ka 1965 ya *An Evening with Belafonte/Makeba* . O ne a neela bosupi kgatlhanong le puso ya Aforika Borwa kwa lekgotleng la Ditšhabakopano mme a nna le seabe mo mokgatlhong wa ditshwanelo tsa baagi . O ne a nyala Stokely Carmichael, moeteledipele wa Lekoko la Black Panther, ka 1968, mme ka ntlha ya moo a latlhegelwa ke tshegetso mo gare ga Maamerika a basweu. Visa ya gagwe e ne ya phimolwa ke puso ya United States fa a ne a ya kwa dinageng tse dingwe, mme seno sa dira gore ene le Carmichael ba fudugele kwa Guinea. O ne a tswelela go diragatsa, bontsi jwa nako kwa dinageng tsa Aforika, go akaretsa le kwa meletlong e le mmalwa ya boipuso, O ne a simolola go kwala le go diragatsa mmino o o neng o kgala tlhaolele ka tlhamalalo; pina ya 1977 ya " Soweto Blues ", e neng e kwadilwe ke monna wa gagwe wa pele Hugh Masekela, e ne e bua ka dikhuduego tsa Soweto .Morago ga gore tlhaolele e phatlaladiwe ka 1990, Makeba o ne a boela kwa A**[[forika Borwa.]]** O ne a tswelela go rekota le go diragatsa, go akaretsa le alebamo ya 1991 le Nina Simone le Dizzy Gillespie, mme a tlhagelela mo filiming ya 1992 *ya Sarafina!* . O ne a bidiwa Moemedi wa FAO wa Bopelonomi ka ngwaga wa 1999, mme a tlhotlheletsa ditiro tsa botho. O ne a bolawa ke bolwetse jwa pelo ka nako ya konsarata ka 2008 kwa **Italy.**

## Metswedi