Rhodes e tshwanetse go wa

thumb|Sefikantswe se tlosiwa ka 9 Moranang 2015
**Rhodes Must Fall** e ne e le mokgatlho wa boipelaetso o o simolotseng ka di  9 tsa  Mopitlwe 2015, o kwa tshimologong o neng o le kgatlhanong le sefikantswe kwa Yunibesithing ya Motsekapa ( UCT ) se se e neng e le segopotso sa ga  Cecil Rhodes . Letsholo la go ntsha sefikantswe se ne sa  amogelwa lefatshe ka bophara   mme la dira gore go nne le mokgatlho o o anameng wa ntsha  thuto mo bokoloniale go ralala Aforika Borwa.   Ka di  9 Moranang 2015, morago ga tlhopho  ya Lekgotla la UCT bosigo jo bo fetileng, sefikantswe se ne sa ntshiwa.

Rhodes Must Fall e ne ya nna ditlhogo tsa dikgang tsa bosetšhaba ka 2015 mme ya kgaoganya maikutlo a batho mo Afrika Borwa. Gape e tlhotlheleditse go tlhagelela ga mekgatlho ya baithuti ba ba tshwaraganeng kwa diyunibesithing tse dingwe, mo Aforika Borwa le kwa mafelong a mangwe mo lefatsheng.

## <big>Se se diragetseng</big>
Setshwantsho sa boronse sa Cecil Rhodes yo o ntseng fa fatshe, yo e neng e le rakgwebo wa kwa Boritane wa lekgolo la bo19 la dingwaga, se ne sa dirwa ke Marion Walgate (yo o neng a bidiwa Mason), mosadi wa motlhami wa dipolane e bong Charles Walgate. Charles o ne a dira le motlhami wa dipolane Joseph Michael Solomon mo go rulaganyeng le go aga dikago di le mmalwa tsa Yunibesiti ya Cape Town (UCT) mo nakong eno. Sefikantswe sa ga Marion sa ga Rhodes se ne sa ribololwa ka 1934 mme sa tsenngwa mo khamphaseng ya UCT, jaaka yunibesiti e ne ya agiwa mo lefatsheng le le abetsweng ke Rhodes. Go kopa gore sefikantswe se tlosiwe go ne go ntse go oketsega ka iketlo mo masomeng a le mmalwa a dingwaga, ka baithuti ba Afrikaner ba ne ba batla pele gore sefikantswe se tlosiwe ka bo1950.  

## Kgopolo le maikaelelo
Rhodes Must Fall e itlhalosa e le "lekoko la baithuti le badiri ba ba kopanang go dira kgatlhanong le bosemorafe jwa kwa Yunibesithing ya Cape Town".[1] 8] Le fa kwa tshimologong e ne e tsepamisitswe mo go tlosweng ga sefikantswe sa ga Cecil John Rhodes, Rhodes Must Fall e bolela gore "go wa ga 'Rhodes' ke sesupo sa go wa go go ka se tilweng ga puso ya basweu le ditshiamelo mo khamphaseng ya rona". 8]

Tshisinyo e e ne e le ya go tlosa sefikantswe sa ga Cecil Rhodes, e le letshwao le le neng le tsewa le gatelela, mme ya gola go akaretsa bosemorafe jwa setheo, go tlhoka phetogo ya semorafe kwa yunibesithing, le go fitlhelela thuto ya maemo a a kwa godimo le bonno jwa baithuti. 11][12]

Baithuti ba ne ba dirisa tshwaro, go se utlwe molao wa selegae, le tirisodikgoka ka nako ya ditshupetso.[ Ditiro di ne di akaretsa go latlhela mantle a batho kwa sefikantsweng sa Rhodes, go thopa dikantoro tsa UCT, le go fisa botaki, dikoloi le dikago. Baithuti ba ne gape ba dirisa inthanete; baithuti ba ba neng ba ipelaetsa ba ne ba tlhama tsebe ya Facebook e e nang le setlhogo se se reng 'Rhodes Must Fall' mme ba rotloetsa le go dirisa hashtag '#RhodesMustFall' mo Twitter.[ 16]

**<big>Baeteledipele</big>**

Kgato ya ntlha ya motsamao e diragetse ka 9 Mopitlwe 2015, fa Chumani Maxwele "a ne a tsaya nngwe ya dikgamelo tsa mantle tse di neng di ntse di nkga mo thoko ga tsela" mme "a latlhela diteng tsa yone" kwa sefikantsweng sa boronse sa Rhodes, jaaka go begilwe ke The Guardian. The Times morago e ne ya bitsa Chumani jaaka "Motshegetsi yo o neng a latlhela mantle yo o neng a rulaganya letsholo la #RhodesMustFall kwa UCT". 18]" Ntokozo Qwabe o ne a bidiwa "mongwe wa baeteledipele ba mokgatlho wa Rhodes Must Fall kwa Yunibesithing ya Oxford kwa UK" ke BusinessTech[19] le Daily Mirror.[ 20] Makasine wa kwa Paris wa Jeune Afrique o ne wa bitsa Youssef Robinson a re ke "mongwe wa baeteledipele ba mokgatlho wa kwa Boritane".[ Athabile Nonxuba o ne gape a bidiwa moeteledipele wa motsamao kwa UCT ke City Press. National Public Radio e ne ya botsolotsa Kgotsi Chikane mme ya mmitsa "mongwe wa baeteledipele ba motsamao wa Rhodes Must Fall". 23]

## Ditshupetso
**Ditshupetso tsa 2015: Sefikantswe, go fedisiwa ga bokolone**
thumb|Rhodes e a wa (April 9, 2015)
Kgaratlho ya ntlha, le kgato e e simolotseng letsholo la Rhodes Must Fall e diragetse ka 9 Mopitlwe 2015, fa Chumani Maxwele a ne a latlhela matlakala a batho mo sefikantsweng mme a tshameka le batho ba le lesomepedi ba ba neng ba le mo sefikantsweng. Maxwele o ne a latofadiwa ka tlhaselo morago ga go nna le seabe mo kgotlhang ya mmele le motlhankedi wa tshireletso ka nako ya boipelaetso. Go ne ga begwa gore motlhankedi wa tshireletso wa UCT o ne a thibetse motsayaditshwantshô go tsaya dinepe tsa boipelaetso. UCT e ne ya itsise gore e batlisisa tiragalo eo.[ 15]

Ka 12 Mopitlwe 2015, go ne ga nna le puisano e e bulegileng mo ditepising tsa Jammie Plaza, lefelo le le botlhokwa la UCT Upper Campus, go buisana ka sefikantswe, ka dintlha go tswa matlhakoreng otlhe a a neng a utlwiwa. Mo bekeng e e latelang, go ne ga tshwarwa mogwanto go ya kwa kagong ya botsamaisi ya UCT, kwa Bremner, go batla letlha la go tlosa sefikantswe. Ka 20 Mopitlwe 2015, baithuti ba ne ba tlhasela kago ya Bremner, e e nang le dikantoro tsa UCT ka nako ya puo e e neng e bua ka go tlosiwa ga sefikantswe ke motlatsa-mokanseliri wa UCT Max Price. Ka 22 Mopitlwe, go ne ga begwa gore baithuti ba ne ba santse ba nna mo kagong le gore maloko a setšhaba a ne a ba tlamela ka dijo. Baitshupetso ba ne ba "tlhagisa leina" la kago go nna Azania House, e leng sesupo sa gore mokgatlho o tsaya boemo jwa Seaforika ka ga boitshupo jwa bosetšhaba, ka go rialo o gana ngwao ya ANC ya go nna moagi le e e seng ya semorafe. 25]
thumb|Tankiso Mamabolo, drama students turn Rhodes Must Fall campus protests (9 April 2015)
Senate ya UCT e ne ya tlhopha go tlosa sefikantswe ka 27 Mopitlwe 2015,[27] mme morago ga go bouta, sefikantswe se ne sa tsenngwa diboto go emetse tshwetso ya bofelo go tswa kwa khanseleng ya yunibesiti.[ Ka 9 Moranang 2015 sefikantswe sa ga Rhodes se ne sa tlosiwa, mme moragonyana sa tsenngwa mo bobolokelong. 29][30]

Kgaratlho e ne ya anama ka bonako go dikologa diyunibesiti tsa Afrika Borwa, [1] go senya ditshwantsho le go kopa "go fedisiwa ga bokoloniale jwa thuto" mo Afrika Borwa. [2] 4]

## Metswedi