Patricia de Lille

[thumb|De Lille kwa moletlong wa segopotsosa ga [Nelson Mandela kwa lobaleng lwametshameko lwa Kapa ka 2013]]
**Patricia de Lille** (o a neng a fana ka Lindt pele; o o tshotsweng ka Tlhakole a le lesome le bosupa ngwaga wa 1951) ks mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o e leng tona wa bojanala le moeteledipele wa phathi ya sepolotiki ya Good. O berekile e le tona wa ditiro tsa setshaba le dikago go tswa ka 2019 go tsena 2023.

Pele e ne e le mmatoropo wa Kapa go tswa ka 2011 go tsena 2018, pelw ga foo e ne e le tona wa kgaolo ya Kapa Bophirima wa ditlhabololo go tswa ka 2010 go tsena 2011. O tlhamile a bo a etelela pele phathi ya Independent Democrats (ID) , phathi ya sepolotiki e a e tlhamileng ka 2003 ka sebaka sa go fetola diphathi, morago ga a sena go kgaogana le Pan Africanist Congress (PAC). Ka Phatwe 2010, ID e ne ya kopana le Democratic Alliance, phathi ya kganetso ya semmuso ya kwa Aforika Borwa, mme phathi eo e ne ya phatlaladiwa semmuso ka 2014. Go tswa ka 2015 go tsena 2017, e ne e le moeteledipele wa kgaolo wa Democratic Alliance kwa Kapa Bophirima.

De Lille o ne a tlhophiwa e le ntlhopheng DA wa mmatoropo kwa Kapa, a fenya wa nako eo Dan Plato, pele ga ditlhopho tsa mo gae tsa 2011, kwa a neng a tlhophiwa e le mmatoropo. O ne a tlhophiwa gape mo setlheng sa bobedi e le mmatoropo mo ditlhophong tsa 2016.

De Lille o ne a tlhophilwe wa masome a mabedi le bobedi a le mo lekgolong le le kwa godimo la batho ba Aforika Borwa ba maemo, o itsege ka seabe sa gagwe mo ditshekatshekong tsa dibetsa tse go neng go ngangisanwa ka tsone tsa Aforika Borwa.

Ka Motsheganong a le malatsi a robabobedi ngwaga wa 2018, babusi ba DA ba ne ba emisa boloko jwa phathi jwa ga De Lille, ka jalo ba mo ntsha mo maemong a mmatoropo wa DA wa toropo eo. Kgotlatshekelo ya Kapa Bophirima e ne ya emisa go kobiwa ga gagwe ka nakwana. Ka Phatwe a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2018, De Lille o ne a itsise ka maikaelelo a gagwe a go ithola marapo jaaka mmatoropo wa Kapa. O ne a ithola marapo a bo a emisa boloko kwa gagwe jwa DA ka Phalane a le masome mararo le motso ngwaga wa 2018.

Morago ga foo o ne a ya go tlhama phathi ya Good ka Morule 2018, a supiwa fa e le ntlhopheng wa phathi eo wa boeteledipele jwa Kapa Bophirima ka Tlhakole 2019. O ne a tlhophiwa go ya palamenteng ka Motsheganong 2019, a tlhomamisiwa e le mopalamente ka Motsheganong a le masome mabedi le bobedi ngwaga wa 2019. Ka Motsheganong a le masome mabedi le borobabongwe ngwaga wa 2019, De Lille o ne a tlhomiwa tona wa pereko le dikago ke tautona Cyril Ramaphosa. Ka Mopitlo 2023, o ne a nna tona wa bojanala, a tlhomiwa gape ka Seetebosigo a le masome a mararo ngwaga wa 2024.

## Tse di diragetseng pele
De Lille o tshotswe ka 1951 kwa Beaufort Bophirima, a tsena sekolo sa Bastiaanse Hoerskool. Ka 1974, o ne a nna motegeniki wa mo labong kwa madirelong. O ne a tswelela ka go tsaya karolo mo komponeng eo go fitlhelela ka 1990. Ka nako eo o ne a tsaya karolo mo lekgotleng la babereki ba dichemical, a nna mokwaledi wa kgaolo, pele ga a tlhophiwa leloko ka 1983. Ka 1988, o ne a tlhophiwa mothusa tautona wa khansele ya makgotla a babereki (NACTU), maemo a a kwa godimo a motho wa mme mo letsholong la lekgotla la babereki ka nako eo.

## Tiro ya sepolotiki
Ka 1989, De Lille o ne a tlhophiwa mo komiting ya Pan Africanist Movement (PAM). O ne a etelela pele setlhopha se se neng se buisana ka molaomotheo pele ga ditlhopho tsa ntlha tsa puso ya bathp ka batho ka 1994, le morago ga a sena go tlhophiwa mopalamente wa Pan Africanist Congress (PAC), o ne a tlhomiwa modulasetilo wa komiti ya palamente ya dipalamo ka 1994 go tsena 1999. O berekile gape mo dikomiting tse do farologaneng di akaretsa ya botsogo, ditswammung le kgothetso, pereko, madirelo le ditlhaeletsanyo, komiti ya melao.

Morago o ne a dirisa maemo a gagwe a bopalamente go nna o o isang mafoko mo tirisanongmmogo ya dibetsa tsa Aforika Borwa.

Ka 2003, De Lille o ne a dirisa sebaka sa go fetola diphatho go kgaogana le PAC, a itlhamela phathi ya gagwe ya Independeplnt Democrats.

## Mathata a a tlhagileng

### Tirisano ya dibetsa
De Lille o ne a eteletse pele tshekatsheko ya tshenyetso setshaba ya theko ya dibetsa tse di lopileng dibilione di le nne go tswa kwa badiring ba Britain le mafatshe a mangwe a Europe (madi ao a ne a oketsega go ya ka phetogo ya madi go feta se di neng di se lopa pele, le ntswa go fetola madi a di ranta go a isa kwa di dolareng go fokotsegile jaanong go nna selekanyo sa tlhwatlhwa ya pele). Puso e ne ya gana kopo ya ya De Lille ya tshekatsheko e e ikemetseng e e tlaa etelelwang pele ke moatlhodi Willem Heath. De Lille o ne a re o ne a supiwa ka monwana gote ga a rate lefatshe la gagwe ebile o swabisa lefatshe ka maiteko a gagwe a go sekaseka tumalano ya dibetsa.

Ka Moranang a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2009, Independent Democrats e ne ya tlhomamisa go nna teng ga ga De Lille kwa kitsisong ya lekgotla la basekisi letsatsi le le latelang ka tshwetso ya bone ya go sutlha tsheko kgotsa go tswelela kgatlhanong le tautona wa ANC Jacob Zuma, o a neng a nnile le seabe mo tumalanong ya dibetsa. Mo pampiring ya *[[The Sunday Times]]*, De Lille o ne a bonela kwa pele gore tsheko e tlaa boelwa morago:

"A ke shakgetse? Ee ke shakgetse. Ke shakgaditswe ke gore bontsi jwa batho ba rona ga ba bone ditshupo tse di tlang go tswa mo ANC, phathi ya kgololesego e e senang tlotlo mo molaomotheong le molao, e ipaakanyeditse go itlhokomolosa dilo tseo ka bobedi, gore motho a le mongwe a nne moeteledipele wa lefatshe.

Ka go tlogela dirukutlhi tse tsa ANC, re fa setshaba molaetsa o o sa siamang. Puso ya re go na le tsela e nngwe mo go ba ba tlolang molao."

Moso wa kitsiso ya NPA e e neng e sale e letetswe, De Lille o ne a lelekwa mo bokopanong, a bolelelwa gore, o tlaa tshwanelwa ke go lebelela mo setshantshwantshong sa motshikinyego. Moeteledipele wa Democratic Alliance Helen Zille le ene o diragaletswe ke se se tshwanang.

## Dietsele le tlotla
De Lille o ne a atswiwa ka kgololesego ya toropo ya Birmingham,Alabama, ka 2004 a atswiwa ka tlotla ya go nna mongwe wa bomme ba batlhano ba ba kwa godimo mo pusong le mo makgotleng a puso. O ne a fiwa tlotla gape ya seetsele sa moeteledipele o o gaisitseng wa Aforika Borwa ke Old Mutual ka 2004, mo karolong ya bomme ba baeteledipele.

De Lille o ne a tlhophilwe mo maemong a masome a mabedi le bobedi mo lekgolong la ma Aforika Borwa a a lwa godimo, o itsege ka seabe sa gagwe mo tshekatshekong ya tumalano e go neng go ngangisanwa ka yone ya dibetsa.

Ka Phukwi 2006, o ne a nna mosadi wa ntlha go lemogiwa e le Colonel wa 84 Signal Unit kwa sesoleng sa Aforika Borwa. Ka Phatwe 2006, o ne a amogela seetsele sa dipampiri tsa dikgang tsa *City Press* le *Rapport Newspaper* e le mongwe wa bomme ba ba lesome ba ba kwa godimo kwa Aforika Borwa.

Tshekatsheko ya Markinor e e dirilweng ka 2004 e ne ya supa fa De Lille e ne e le mopolotiki o a neng a ratega thata kwa Aforika Borwa a sala morago Thabo Mbeki.

## Go nna leloko la DA
thumb|De Lille le moeteledipele wa DA Helen Zille, ka 2010
Ka Phatwe a le lesome le boraro ngwaga wa 2010, morago ga dikopano le DA le ID, go ne ga dumalanwa gore ID e tlaa kopana le DA. Ka Phatwe a le lesome le botlhano ngwaga wa 2010, De Lille le moeteledipele wa DA Hellen Zille ba ne ba itsise setshaba fa ID le DA di tlaa kopana.

## Dingangisano
Ka ditlhopho tsa 2004, maloko a pele a a neng a sa itumela a Independent Democrats a ne a mo lebisa molato wa go tsamaisa phathi ka tsela e e seng ya puso ya batho ka batho - se se farologana le go dira dilo phatlalatsa le go tsaya boikarabelo mo a tlhametseng phathi ya gagwe mp go gone. De Lille o ne a bolelela babegadikgang gore ba ba sa saleng molao morago ba kobilwe mo pathing ba kobelwa tshenyetso setshaba le tsietso. 

Fa a le mmatoropo wa Kapa,  De Lille o ne a bonwa a nnileng le kgotlhang ya kgatlhego ka ditlhabololo tse di dirilweng ke tsala ya gagwe kwa Clifton. Fa a le mmatoropo, De Lille o ne a lebisiwa molato wa go re a fiwa madi a pipa molomo e le didikadike di le tlhano, le mogwebo Anthony Faul, gore a bone konteraka ya go tsisa ditimamolelo ka 2013.

## Dintwa tsa mo phathing le go ithola marapo mo maemong a mmatoropo wa Kapa
Ka Lwetse 2017, De Lille o ne a laola gore lekgotla la ditlhotlhomiso le le faphegileng la toropo ya Kapa le tswalwe e se ka thato ya leloko la komiti ya tshireletso Jean-Pierre Smith. Go tswalwa ga lekgotla le go ne ga baka dikakanyetso tsa gore De Lille o iponetse ditokafatso tsa tshireletso kwa lolwapeng lwa gagwe ka madi a setshaba. Dipelaelo tse di ne tsa tlhotlhomisiwa ke mosekaseki mogolo mme tsa seegelwa kwa thoko.

Morago ga go tswalwa ga lekgotla le le go tlhoka go bereka sentle mmogo ga ga De Lille le Smith, Democratic Alliance e ne ya lebisa De Lille melato ya go tlhola go tsamaisa sentle ka dipelaelo tsa go nyatsa, go dira borukutlhi le go tlhoka go busa ka fa tshwanelong.

Ka Tlhakole a le lesome le botlhano ngwaga wa 2019, o ne a falola tlhopho ya go tlhoka gp tshephagala ka tlhopho e le nngwe (di le lekgolo le lesome di re nnyaa, di le lekgolo le borobabongwe di re ee, ba le bararo ba sa tlhopha). Morago ga tlhopho eo ya go tlhoka gp tshephiwa ga gagwe, tlhopho mo lekgotleng la DA le le eteletseng pele toropo ya Kapa e ne ya diriwa ka Moranang a le masome mabedi le botlhano ngwaga wa 2018. Bontsi jwa makhanselara a DA a ne a tlhopha go ntshiwa ga ga De Lille mo maemong a mmatoropo.

Ka Motsheganong a le malatsi a robabobedi ngwaga wa 2018, baeteledipele wa DA ba ne ba emisa boloko kwa ga De Lille. Modulasetilo James Selfe o ne a re boloko jwa ga De Lille bo emisitswe morago ga puisano e De Lille a e dirileng kwa seromamoweng sa 702 le mogasi Eusebius McKaiser, kwa a neng a re o tlaa ithola marapo fa a sena go phepafatsa leina la gagwe. Go kobiwa ga gagwe mo Democratic Alliance go ne go raya gore ga a ka ke a tswelela e le mmatoropo wa Kapa. Kgotlatshekelo ya Kapa Bophirima e ne ya emisa go ntshiwa ga gagwe ka nakwana, ya reetsa dingangisano ka go kobiwa ga gagwe ka Seetebosigo a le malatsi a mane go tsena a le matlhano ngwaga wa 2018. Khansele ya toropo ya Kapa e ne ya tlhopha ka Motsheganong a le masome a mararo le motso ngwaga wa 2018 gore De Lille a rolwe marapo otlhe a a nang le one. Ka Seetebosigo a le masome mabedi le bosupa ngwaga wa 2018, kgotlatshekelo ya Kapa Bophirima e ne ya tlhopja ka bongwefela jwa pelo go busetsa boloko jwa ga De Lille mo phathing, ba lemoga fa DA e reteletswe ke go sala morago molaomotheo wa yone fa e dirisa molao wa yone wa kemiso kgatlhanong le De Lille. Ka Phukwi 2018, tlhopho ya go tlhoka go nna le tshepho e ne ya rulagangwa, mme morago ya boelwa morago.

Ka Phatwe a le malatsi a matlhano ngwaga wa 2018, moeteledipele wa Democratic Alliance Mmusi Maimane, o ne a itsise kwa bokopanong kwa babegadikgang fa phathi e nnile le tumalano le De Lille. Tumalano e le gore De Lille o tlaa ithola marapo a mmatoropo wa Kapa le gore phathi e tlaa boela morago ditsheko tsotlhe kgatlhanong le ene. O tlaa tswelela e le leloko la Democratic Alliance. Kitsiso ya go ithola marapo ga gagwe e tsile letsatsi pele ga dithulaganyo tsa bogakolodi di simologa.

Ka Lwetse 2018,  Democratic Alliance e ne ya itsise fa Dan Plato a tlaa tlhatlhama De Lille. O tlogetse ofisi ka Phalane a le masome mararo le motso ngwaga wa 2018. O ne a ithola marapo gape mo bolokong jwa Democratic Alliance.

## Moeteledipele wa Good le palamente
Fa De Lille a ithola marapo e le mmatoropo wa Kapa, o ne a supa fa a tlaa tsaya dibeke di le pedi a sa bonale mo setshabeng, fa a kwala buka ya gagwe a bo a sekaseka tse a di itlhophetseng. Go ne ga belaelwa fa De Lille a tlaa tsosolosa phathi ya gagwe e kgologolo ya Independent Democrats, kgotsa a nna leloko la African National Congress kgotsa Economic Freedom Fighters.

Ka Ngwanatsele a le lesome le borobabobedi ngwaga wa 2018, De Lille o ne a tlhomamisa letsholo la "For Good" le maranyane a lone. O ne a bua kwa moletlong o o gore o tlaa tlhama phathi ya sepolotiki e ntsha.

Ka Morule a le malatsi a mabedi ngwaga wa 2018, De Lille o ne a itsise fa a tlhamile phathi e ntsha e e bidiwang Good. Maloko a mangwe a a neng a sa itumela a Democratic Alliance a tshwana le Brett Herron le Shaun August, a ne a tseneletse bokopano joo. O ne a re phathi eo e kwadisitswe le lekgotla la IEC ebile e tlaa emela ditlhopho tsa 2019.

De Lille o ne a itsisewe e le ntlhopheng wa moeteledipele wa Kapa wa phathi ya Kapa ka Tlhakole a le lesome ngwaga wa 2019. Ka Tlhakole a le lesome le borataro ngwaga wa 2019, o ne a tlhama letsholo la Aunty Pat for Premiee kwa Wesbank gaufi le Delft kwa ntle ga Kapa.

Morago ga ditlhopho tsa Motsheganong 2019, De Lille o ne a tlhomamisiwa e le mopalamente wa Aforika Borwa, a tlhophiwa go nna tona wa ditiro le dikago ke tautona Cyril Ramaphosa.

Ka tswakanyo ya matona ya Mopitlo 2023, o ne a tlhomiwa tona wa bojanala ke tautona Cyril Ramaphosa.

Ka ditlhopho tsa 2024, Good e ne ya fenya manno a le mangwe kwa palamenteng, Patricia De Lille e le ene fela mopalamente wa Good o o tlhophilweng.

Ka Seetebosigo 2024, Good o ne a dumalana go nna leloko la puso e e eteletsweng pele ke ANC ya GNU. Moeteledipele wa Good Patrica De Lille o ne a tswelela e le tona wa bojanala mo tirisanongmmogo eo.

## Unite for Change
Ka Phalane 2025, phathi e ntsha ya Unite for Change e ne ya tlhamiwa, De Lille e le mongwe wa maloko a khansele ya yone. Phathi eo e tlaa bo e tlhakantse phathi ya Good, Rise Mzansi le Build One South Africa, diphathi tseo di kopanela ditlhopho tsa mmasepala tsa 2026, mme di tsweletse ka go ikemela go fitlhelela go rulagangwa ditlhopho tse di latelang tsa 2029.

## Botshelo jwa gagwe
Monna wa ga De Lille, Edwin, o ne a tlhokafala morago ga go lwala ka lobaka ka Tlhakole a le malatsi a supa ngwaga wa 2021. Ba ne ba nyalane dingwaga di le masome a mane le borobabongwe, ba na le ngwana wa mosimane a le esi, Allistar.

## Metswedi