Siviwe Gwarube

**Siviwe Gwarube** (o o tshotsweng ka Phukwi a le lesome le bone ngwaga wa 1989) ke mopolotiki wa kwa Aforika Borwa o o berekang e le tona wa thuto go tswa kwa moding mo pusong ya National Unity (GNU) fa e sale ka phukwi 2024. Ke leloko la Democratic Alliance (DA), e ne e le motlhokomedi wa phathi ya kganetso ya semmuso ka Phatwe 2022 go tsena Seetebosigo 2024. O nnile leloko la palamente ya Aforika Borwa ka ditlhopho tsa Motsheganong 2019.

A tsholetswe kwa Kapa Botlhaba, Gwarube o tseneletse polotiki ka 2012 e le mmueledi wa moeteledipele wa DA Lindiwe Mazibuko. Ka palamente ya borataro, pele ga a thapiwa e le motlhokomedi, o ne a bereka e le tona wa tshwantsho wa botsogo go tswa ka Seetebosigo 2019 go tsena Tlhakole 2022, a nna mmueledi wa DA go tswa ka Ngwantsele 2020 go tsena Phatwe 202, le mothusa motlhokomedi go tswa ka Morule 2021 go tsena Phatwe 2022.

## Botshelo jwa a le mmotlana le tiro
A tshotswe ka Phukwi a le lesome le bone ngwaga wa 1989, Gwarube o goletse kwa KwaMdingi, motsana o o kwa ntle ga torpo ya King Williams kwa e neng e le kgaolo ya Kapa pele. O godisitswe ke nkukuagwe, o e nenge  le morutabana a sa nyalwa. Morago ga go aloga ka matric kwa Kingsridge High School for Girls kwa King Williams, o ne a ya go ithutela molao, polotiki le  botlhale kwa Rhodes University kwa Grahamstown. O alogile ka Bachelor of Arts ka 2012.

Ka ngwaga wa gagwe wa bofelo e le moithuti, Gwarube o ne a ngokiwa go nna mo lenaneong la Democratic Alliance (DA) la baetelediepele ba ba botlana. Mo lenaneong leo o ne a kopana le Lindiwe Mazibuko, moeteledipele wa kganetso, o a neng a nna mogakolodi wa gagwe. Ka Firikgong 2012, morago ga a sena go aloga, Gwarube o ne a fudugela Cape Town go simolola tiro e le mmueledi mo ofising ya ga Mazibuko. Morago o ne a fudugela Kapa Bophirima mo lephateng la botsogo, kwa a neng a le mmueledi le moeteledipele wa lephata ka fa tlase ga tona wa kgaolo Nomafrench Mbombo. Pele ga ditlhopho tsa 2019, e ne e le mookamedi wa ditlhaeletsanyo wa DA.

## Tiro ya sepolotiki

### Lekgamu la DA: 2019 go tsena 2014
Mo ditlhophong tsa Motsheganong 2019, Gwarube o ne a tlhophiwa go emela DA kwa palamenteng ya Aforika Borwa. O ne a thapiwa e le tona wa botsogo wa tshwantsho mo khuduthamageng ya ga Mmusi Maimane moeteledipele wa DA, le Lindy Wilson e le mothusi wa gagwe. O nnile mo maemong ao mo khuduthamageng ya tshwantsho ya ga motlhatlhami wa ga Maimane, John Steenhuisen. Nako ya gagwe mo lephateng la botsogo e ne e le ka nako ya segajaja sa COVID-19, ga mmogo le magatwe a tshenyetso setshaba mo lephateng la botsogo a Digital Vibes; Gwarube o ne a sekisa tona wa botsogo Zweli Mkhize mabapi le kgang ya bofelo.

Ka Ngwanatsele a le masome mabedi le bone ngwaga wa 2020, Steenhuisen o ne a itsise fa a thapile Gwarube go nna mmueledi o mosha wa DA, maemo a pele a neng a tshwaraganetswe ke Solly Malatsi le Refiloe Nt'sheke. O nnile mo maemong ao sebaka sa ngwaga pele ga DA  e tshwara ditlhopho tsa yone tsa fa gare ga setlha ka Morule a le malatsi a mabedi ngwaga wa 2021. Mo phadisanong ya go tlhatlhama Jacques Julius e le mothusa motlhokomedi wa DA kwa palamenteng, Gwarube o ne a atlega kgatlhanong le Chris Hunsinger le Angel Khanyile. Fa a le mo maemong ao, o ne a tswelela gape e le mmueledi wa DA le tona wa tshwantsho wa botsogo, go fitlhelela ka Tlhakole 2022 o ne a tlogelela Michele Clarke lephata la thuto.

Ka Phatwe a le lesome le borobabobedi ngwaga wa 2022, Gwarube o ne a tlhatlosiwa maemo go nna motlhokomedi wa DA kwa palamenteng; o a neng a le mo maemong ao, Natasha Mazzone o ne a kobiwa. Baakgedi ba ne ba akgola go tsholetsega maemo ga ga Gwarube. Mo tsebeng ya pampiri ya dikgang ya *City Press*, Mondli Makhanya o ne a akgela ka gore le ntswa e le mopalamente o o itseng puo, a eme a tsepame gape e le mmueledi o lentswe la gagwe le kase go latlhegeleng, Gwarube ga a na maitemogelo; o ne a mo tsibosa a re a bone ba se bo ba batla go dira gore a retelelwe. Gwarube, le fa go ntse jalo o ne a re o ipaakanyeditse maemo ao le gore o ikaelela go bereka a na le boammaruri. Cilliers Brink le Solly Malatsi ba ne ba thapiwa go mo tlhatlhama jaaka mmueledi wa DA.

### Tona wa thuto go tswa kwa moding: 2024 go tsena gompieno
Gwarube o ne a tlhophiwa gape go boela mo mannong a gagwe a palamente ka ditlhopho tsa Motsheganong 2024, e ne e e le leloko la setlhopha sa maloko a mane se se neng se emetse DA ka nako ya dipuisano tsa go ikopanya le African National Congress (ANC). Go tsamaisana le tumalano ya DA le ANC, tautona Cyril Ramaphosa o ne a mo thapa go nna tona wa thuto go tswa kwa moding. Reginah Mhaule wa ANC  o ne a thapiwa e le mothusi wa gagwe. O ne a tlhomamisiwa ka Phukwi a le malatsi a mararo ngwaga wa 2024, George Michalakis o ne a mo tlhatlhama e le motlhokomedi wa DA.

Le ntswa makgotla a a okametseng dikolo a ne a amogela go thapiwa ga ga Gwarube mo lephateng la thuto, lekgotla la barutabana le ne le le kgatlhanong, moeteledipele wa lone Mugwena Maluleke o ne a bolelela metswedi ya dikgang gore go pagamela ga gagwe ke go nyatsa lekgotla.

## Metswedi