open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Polokelo ya madi ya Botswana

**Polokelo ya madi ya Botswana ** (**BoB** ) ke yone banka ya konokono mo Botswana.

Fa lefatshe la Botswana le tsaya boipuso ka ngwaga wa 1966 go tswa mo go la ga Mmamosadinyana, le ne le le bontlha bongwe jwa  Rand Monetary Area. Ka ngwaga wa 1974 Botswana o ne a ikgogela morago mo RMA, mme Banka ya Botswana le melawana ya madirelo a madi tsa simolodisa molao motheo wa go simolodisa banka ya konokono mo Botswana ka kgwedi ya Phukwi ngwaga wa 1975, Christopher L.H Hermans e le ene molaodi wa yone.  E ne ya re ka ngwaga wa 1976, ga simolodisiwa ledi la Pula ele lone la Sechaba le le letleletsweng, mme ka ngwaga wa 1977 Bank of Botswana ya nna banka ya Puso. 
 1976, gape le ka  ngwaga wa 1977  polokelo madi ya lefatshe la  Botswana ya nna polokelo madi ya puso.

## Babusi ba polokelo madi ya  Botswana
* 1975-1978: H. C. L. Hermans
* 1978-1980: B. C. Leavit
* 1980-1982: F. G. Mogae
* 1982-1987: C. N. Kikonyogo
* 1987-1999: H. C. L. Hermans
* 1999-present: L. K. Mohohlo

## KITSISO

## TIRISO YA MADI A MAGOLOGOLO A TSHIPI A P2
Setshaba se itsisiwe fa Banka ya Botswana e tsweletse ka go amogela
dipego tse di bolelang fa bangwe mo setshabeng le dikgwebo ka
kakaretso ba sa amogele madi a magologolo a tshipi a P2. Lebaka le
legolo la go gana go amogela madi a magologolo a P2 ke gore gatwe
bangwe ba bolela fa a ntshitswe mo tirisong mme ebile a sa tlhole a reka.
Banka ya Botswana e itsise setshaba fa dipego tsa go nna jaana di sena
nnete. Madi a tshipi a P2 a masha le a magologolo a mo tirisong otlhe,
ka jalo, a tshwanetse go amogelwa ke setshaba le dikgwebo tsotlhe go
reka kgotsa go duela, go sena poifo epe. 

## maikemisetso a polokelo madi yaBotswana
Polokelo madi ya lefatshe la Botswana e ikemiseditse go thusa lefatshe ka go sireletsa madi a lone.Le fa dithuso tsa mofutla o ba dikompone tse ditona jaaka tsa bo Debswana le Fair Grounds Holdings.Ba polokelo e ga ba rekisetse setsaba diabe tsa bone ka gore bontsi jwa diabe ke tsa lefatshe la Botswana.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana
Bank of Botswana

## O ka tsibogela
*Polokelo madi ya bogare gape le madi a Aferika
*Itsholelo ya Botswana  
*Palo ya dipolokelo tsa bogare 

## Dipadi tse dingwe.

## Dikgoge tsa kwa ntle
* Setsha sa mosimegi wa Polokelo madi ya Botswana
Kauxwhi

**Kauxwhi**  ke motse o mo kgaolong ya bokone bophirima jwa Botswana. Motse o o gaotshwane le molelwane wa kwa Namibia, e bile motse o o nale dikole tse potlana le tse digolwane. Mo palong bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo tsa batho di ne le makgolo a borobobedi le masome a matlhano le borobabongwe.

## Metswedi
Kudumatse

Kudumatse ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse wa Kudumatse o gaotshwane le molelwane wa lefatshe la Aforika Borwa, e bile motse o o nale dikole tse dipotlana le tse digolwane. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo tsa motse wa Kudumatse di ne di le sekete, makgolo a mararo le masome a mararo le borobabongwe.

## Metswedi
Kotolaname

**Kotolaname**  ke motse yo mo kgaolong ya Kweneng e e mo lefatsheng la Botswana. Motse wa Kotolaname o sekgele sa dikhilomitara tse masome a mararo go tsweng motse wa Molepolole, fa godimo ga moo palo batho ka ngwaga 2001 kwa motseng wa Kotolaname di palo di ne di le makgolo a mabedi le masome a supa le borobabobedi.

## Metswedi
Motshamiki wa kgwele ya dinao Louis Setshwane

**Louis Setshwane**  ke motswana o o tumileng ka go tshameka kgwele ya dinao fa godimo ga moo ke motshameka gare wa pele. Ka ngwaga wa 1999 Rre Louis Setshwane o ne a fenya seetsele se le sengwe sa Botswana national football team.

## Dikgoge tsa kwa ntle
*
Mabalane, Botswana

**Mabalane**  ke motse o mo kgaolong ya Kgatleng  mo Botswana. 

## Lefelo
Motse wa Mabalane o sekgele sa dikilomitara tse di masome a matlhano le botlhano go tsweng botlhaba jwa toropo ya Gaborone, gautshwane le molelwane wa lefatshe la Aferika Borwa.

## Thuto
Motse wa Mabalane o na le sekole se se potlana. 

## Palo ya Batho
Mo palong ya batho ya ngwaga wa 2001 dipalo tsa motse wa mabalane di ne dile makgolo a borobabobedi le lesome le bone.

## Metswedi
Obed Itani Chilume Stadium

**Lebala la metshameko la Francistown** ke lebala le le dirisiwang metshameko ka mefutla mo Botswana, le le santseng  le agiwa.Fa le fela ka ngwaga wa 2009,le tla bo le dirisiwa gantsi go tshameka Fa le fela ka ngwaga wa  2009, le tla bo le dirisetswa kgwele ya dinao  gape le tla  tshegetsa metshameko ya setlhopha sa mo gae sa  TAFIC. Lebala le le tla nna le nonofo ya selekanyo sa go tshegetsa batho ba le 27,000. 

Le tla nna le ditlamelo tse di tona tsa tlhwatlhwa. Le nale manno a ditilo a a tlhomaganeng go ya ko godimo a le borobabongwe. Lebala le le tla tsenngwa motlho wa nnete. Mmanno a a tlotlegileng a a bidiwang "Pavilion" a tla nna le ditlamelo tsa batlotlegi tsa maemoa a ko godimo. Lebala le ke lone le le tona mo Botswana,le tla dirisediwa go tshegetsa metshameko ya tlhwatlhwa ya mafatshe e e totegang.Ke nngwe ya mabala a a fiwang tota gape a tsewa tsia ka gore toga-maano a sone ke e e kwa godimo mo lefatsheng ka bophara.

Bodulo jwa puisanyo le jwa itshidilo mmele bo tla tsenngwa mo labaleng. go solofelwa fa lebala le le tla fela ngwaga o o tlang ka kgwedi ya Hirikgong e simolola. Lebala le ke lengwe la ditlamelo tse ba lekgotla la metshameko ya kgwele ya dinao (FIFA) e ikaelelang gore le dirisewe ke ditlhopha tsa sejana sa lefatshe sa ngwaga wa 2010 pele ga metshameko.

## Metswedi
Noka ya Molopo

**Noka ya Molopo**  ke nngwe ya dinoka tse ditona mo borwa jwa Aforika. Noka  e e boleele jwa dikilometara dile makgolo a robabongwe le masome a marataro(960km) mme e bophara jwa dikilometara dile dikete tse tharo, masome a marataro le bosupa, makgolo a mabedi le motso   ( 367,201 km) go menagane gabedi. Mafatshe a Botswana, Namibia le Aforika borwa a kopanetse  motswedi o, ba kgaogana boraro mo boneng mongwe le mongwe.

## Motswedi
Molopo  Nossob letsogo la yone le boleele jwa dikhilomethara tse di masome a matlhano mo borwa jwa Twee Rivieren, mo selekanyong sa makgolo a borobabobedi le masome a borobabongwe fa godimonyana.

## Bodiphatsa jwa Noka ya Molopo
Banni ba metse e e gaufi le noka ya Molopo mo Kgalagadi ba kopiwa go ela tlhoko bana ba bone ka noka eo e elela e bile e setse e kgabaganya motse wa Bray.Mogolwane wa mapodisi a Tsabong, Rre Chabaesele Mazebedi o boletse mo potsolosong fa noka ya Molopo e elela go tswa kwa botlhaba e ya bophirima, mo e setseng e tshelegela mo Kgalagadi. O rile metsi ga a itsege, ga se naga, ka jalo o gakolola batsadi ba metse e e gaufi le noka eo go tlhokomela bana, ba ba kgaphele kgakala ka jaana go tsamaya ga metsi ao go le borai mo go ka bakang dikotsi.

Rre Mazebedi o gakolotse le bone badirisi ba dikgoro tsa molelwane mo kgaolong e go tsibogela seemo seo pele ga ba ka kgabaganya, a bolela fa kwa dipolasing tsa Banyana tereta e e ka kwa Afrika Borwa e e tsamayang e bapile le e e kgaoganyang molelwane e sa bonale sentle e le metsi, selo se se sa tlwaelesegang mo Kgalagadi. Mogolwane go tswa mo lephateng la dipasa le mesepele kwa Makopong, Rre Joseph Rantung o kopile badirisi ba kgoro ya molelwane kwa Bray go dirisa ya Makopong, ka a re eo e tswetswe ka one mabaka a noka ya Molopo e e elelang. Rre Rantung a re e le badiri kwa diofising tsa molelwane ba tlaa baya seemo sa metsi ao leitlho thata, mo ba tlaa nnang ba ntse ba afa badirisi ba kgoro ya molelwane dikgakololo.

## Dikgoge tsa kwa ntle
*Mafikeng
Lekoko la Botswana Movement for Democracy

thumb|'''BMD Logo'''
**[[:en:Botswana_Movement_for_Democracy|Botswana Movement for Democracy]]**  (**BMD** ) ke phuthego e ntsha  ya sepolotiki mo Botswana. E similodisitswe ka ngwaga wa  ketepedi le lesome (2010) ke mapalamente gape le mapolotiki mangwe ba ba ikgaotseng, go tsweng mo phuthegong e e busang ya Botswana Democratic Party ka go tlhoka kutlwisisanyo le  Ian Khama, moeteledipele wa  BDP gape e le tautona wa  Botswana.  E ne e le yone phuthego ya ntlha go kgaogana le  BDP, e e saleng e busa  Botswana a tsaya boipuso  ka ngwaga wa sekete makgolo a robabongwe, masome a marataro le borataro (1966). Moeteledipele wa yone ke Gomolemo Motswaledi, yo o tlhophilweng ka Motsheganong a tlhola ga bedi,ngwaga wa  ketepedi, lesome le motso (2011) ka nako ya fa phuthego e simolodisiwa. Botsalo Ntuane, yo eleng mopalamente wa kgaolo ya  Gaborone bophirima le borwa gape e le moeteledipele kwa palamenteng, o ne a tlhopiwa go nna mothusa tautona wa phuthego eo. Sydney Pilane, yo o ntseng a direla a le mo ofising ya ditogamano le botsalano jwa batho e sale e simolodisiwa, o ne a latlhegelwa ke tlhopho mo go tautona wa puthego ebong  Motswaledi.

## Dikgogakgogano tsa phuthego
Phuthego ya BMD e simolotswe go farafarwa ke dipuo tse di ganang go fela.Se se tla morago ga gore tautona wa phuthego ebong Gomolemo Motswaledi a isiwa kgotla kgolong ya ditsheko go arabela melato ya gagwe.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana Movement for Democracy
Botswana Democratic Party

## Dipadi tse dingwe.

## Dikgoge tsa kwa ntle
*Tsebe kgolo ya Botswana Movement for Democracy
Lovemore Mokgweetsi

**Lovemore Mokgweetsi** (o tshotswe ka kgwedi ya Phalane e tlhola malatsi a le borobabongwe ka ngwaga wa 1974) ke motswana tumileng ka go tshameka kgwele ya dinao fa godimo ga moo o tshamekela setlhopa sa TAFIC a tshameka maemo a motshameka morago. Ka ngwaga wa 2000 o ne a tshamekela setlhopa sa sechaba e bong Botswana national football team,go akaretsa le go latlhegelwa ke Zambia ka 1-0 mo dikgaisanong tsa go tlhopha tsa Sejana sa Lefatshe ka kgwedi ya  Moranang e tlhola malatsi a le masome a mabedi le bobedi ka ngwaga wa 2000.

## Tse di kwa ntle

* Lovemore Mokgweetsi kwa National-Football-Teams.com

## Metswedi
Moepo wa Diteemane wa Letlhakane

Moepo wa Letlhakane wa diteemane o mo bophirima jwa toropo ya Francistown mo Botswana. Letlhakane go tewa matlhaka a mannye, o okametswe ke ba Debswana ba o tshwaraganetse le ba kompone ya De Beers le goromente wa Botswana. Ke moepo wa bobedi mo go e megologolo e mene e e okametsweng ke kompone, o simolotse go bereka ka ngwaga wa 1975.

Letlhakane ke moepo fela o o mosima o o bulegileng yo go berekelwang teng. Moepo o ntsha matlapa a teemane a e leng gone a epiwang ale diketekete dile tharo le borataro (3.6 million) ka ngwaga, mo godimo ga moo le matlapa a le diketekete dile di le lesome le botlhano a a senang mosola. Ka ngwaga wa 2003 moepo wa Letlhakane o ne wa ntsha diteemane tsa diketekete di le lekgolo le borataro tsa dikarata le bokete jwa lekgolo le lesome le bobedi  (212kg). Letlapa le le lengwe kwa moepong ke la dikarata tsa bo 0.26 le bokete jwa bo masome a matlhano le bobedi (52mg). Mafelo a a itseweng a tla tsweledisiwa mo dingwageng tse di le lesome le bongwe tse di latelang.

Letlapa la teemane le e leng gone le epiwang le tlhabololwa kwa moepong o o mabapi wa Orapa wa diteemane o o seng kgakala. Moepo wa Letlhakane o okametswe gape ke ba moepo wa Orapa.

## Mosola wa ditswa mmung
Meepo ya Orapa. Letlhakane le Damtshaa e ntsha diteemane tse dintsi go feta meepo epe fela mo lefatsheng ka bophara. Se se jesang monate ke gore moepo wa Debswana kwa Jwaneng. One o ntsha diteemane tse di tlhwatlhwa kgolo go na le ya diteemane dipe fela mo lefatsheng. Ka bokhutshwane, lefatshe a Botswana le ipelafatsa ka gore ke lone le nang le diteemane tse dintsi ebile e le tsa tlhwatlhwa-kgolo lefatshe ka bophara. Segolo bogolo, diteemane tse di dirisiwa go tokafatsa matshelo a batho ba lefatshe leno. Gammogo le go tlhabolola seemo sa itsholelo.

Mogojwa o gateletse gore ke lone lebaka le, le le pateletsang gore go tlhongwe kwa pele methale ya motia ya go babalela ditswa-mmung tse, e sere gongwe dirukutlhi tsa tloga tsa ntsha Orapa kwa ga mmapereko.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Lethlakane

## Dipadi tse dingwe
Molalatau

Molalatau ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O bonwa kwa bolhaba jwa nko ya Botswana, mo teng ga sekgele sa dikhilomethara tse di makgolo le Zimbabwe gape le Aforika Borwa. Mo palo bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le 1,788 tsa batho.
Ga gona sepe se banni ba ikaegileng ka sone go tsholetsa itsholelo ya bone ka gore banni ke balemi ba ba lemelang go itsetsa.

Molalatau o biditswe ka leina la noka e e fetang mo bokone jwa motsana  gape e bonwa mo sekgeleng sa dikhilomethara tse di masome a mabedi go tsweng motseng wa Bobonong yo o eleng one o o fang ditirelo mo kgaolong . Banni ba Molalatau ke  Babirwa gape ba bua puo ya sebirwa  ka tlholo ba tswa kwa botlaba jwa nko ya lefatshe mo lefelong go dikologa fa dinoka di kopanelang teng ya Limpopo le Motloutse. Ba ne ba patikiwa go tswa mo lefelong le ke barongwa ba ga Mmamosadinyana go fa kompone ya British South Africa Company e eileng ya fiwa lefatshe le ba atlolosa boleele jwa noka ya Limpopo mo teng ga Botswana ke Khama III. 

Batho ba ba ne ba eteletswe pele ke kgosi Malema morago ga go nna le dikgogakgono le puso ya barongwa ba ga Mmamosadinyana e direla go tsweng Serowe.

## Metswedi
Matsitama

Matsitama ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motsana o o  sekgele sa dikilomitara tse lekgolo mo bophirima jwa toropo ya Francistown, ee leng toropo ya bobedi mo Botswana, gape o nale sekolo se se potlana. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo tsa batho di ne di le sekete le masome a mararo.

## Metswedi
Setlhopha sa Matsieng

**Matsieng**  ke setlhopha sa moopelo sa Setswana batho ba le bararo se se tlhamilweng ka ngwaga wa  2005 mo Gaborone {3 }Botswana. Ba tsene mo moopelong ka dipina tsa bone ka letsatsi la matsalo a morena  a ngwaga wa 2005 nngwe ya tsone e boidiwa, Semakaleng. Ba itsege ka dipina tsa bone tse di thlalosegang, boraro jo bo tsamaile  Botswana, Malaysia gape le Aferika Borwa. 

Dipina tsa bone tse di sha ngwe ya tsone ke ya, Setswana Sa Borre, e eteletse dipuisano mono Botswana gape e ratiwa go tshamikiwa kwa Aferika Borwa, ba laolwa ke go tlhaloganyesega ga pina ya bone ya, Tinto. Bobedi jwa bone ke  batswana ba kwa Gabane gape yo mongwe a tswa  Kanye.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana/Gaborone

## Metswedi
*http://www.mmegi.bw/2007/September/Friday7/30.php
Masunga

**Masunga**  ke nngwe ya metse ya Bakalaka e e fitlhelwa mo kgaolong ya Bokone-Botlhaba mo lefatsheng la Botswana.
Ntlo kgolo ya kgaolo Bokone-botlhaba e kwa motseng wa Masunga. Toropo e gaotshwane le motse wa Francistown ka selekanyo sa dikhilomethara di le lekgolo le masome a mabedi. Kgosi ya motse o ke Thabo Maruje Masunga yo o tsereng bogosi go tsweng malomagwe Christopher Masunga.

Gaofi le Masunga go na le dithaba tsa Dombo Shaba, tse di nang le matlotlo a morafe wa Bakalaka, go tshwana thata le lefelo la Great Zimbabwe (Mutapa).O itsege e le  nngwe ya mafelo a kgatlhisang bajanala mo Botswana kwa morafe wa Bakalaka o tshwarang modiro teng ngwaga le ngwaga ipelelelwa ngwao ya sekalaka 

Puo e buiwang thata mo kgaolong ya Bokone-botlhaba ke Kalanga,e seng Tswana e leng puo tletseng lefatshe ka bophara la Botswana. Morafe wa Bakalaka o tsamaelana thata le Shona, puo ya mangmang ka kwa Zimbabwe.

## Ditiro le dilo tse di ngokang mo Masunga
Dilo tse di ka dirwang kwa Masunga di akaretsa: 

# Gaufi le Masunga go na le dithota tsa Domboshaba, tse di tshotseng dipholo tse di senyegileng tsa Mmusomogolo wa Kalanga . 
# Botaki jwa Lefika.
# Go na le lefelo la metshameko le le tlhokomelang ditiro tse di farologaneng tsa metshameko.

## Dikolo kwa Masunga
Go na le Sekolo se segolwane sa Masunga

## Bona gape

* Motse wa Mathangwane 
* Thuto mo Botswana

## Metswedi
Machaneng

Machaneng  ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O bapile le noka ya Limpopo gape le molelwane wa lefatshe la Aferika Bowa,dikhilomethara tse di masome a boferabobedi mo botlhaba jwa Mahalapye. Ka ngwaga wa 2001 palo ya batho e ne ele makgolokgolo a mabedi le masome a matlhano mo palo bathong.   

## Ditlhabololo tsa motse wa Machaneng le metse ya mabapi
ona wa papadi le madirelo Mme Dorcas Makgato-Malesu e rile bosheng a isa lephata la gagwe kwa metseng ya Sefhare, Machaneng le Chadibe.O kopile banni ba metse eo go bula dikgwebo tse di tlaa ba thusang go tlhabolola matshelo a bone ga mmogo le go tlhama ditiro mo kgaolong ya Tswapong.A re kgaolo ya Tswapong e sa ntse e saletse kwa morago mo go akoleng mananeo a puso a tshwana le la madi la CEDA le la LEA le le itebagantseng le go rutuntsha bagwebi ba babotlana.A re ga a jesiwe diwelang ke madi a P6m a a adimilweng kwa CEDA mo kgaolong e, a re a mannye fela thata mme kgaolo ya Tswapong e na le batho ba bantsi, ba ba ka bong ba ipulela dikgwebo.A re o kopile babereki ba CEDA le LEA go ikgata motlhala ba tla go itsese banni ba Tswapong ka dithuso tse ba nang le tsone, mme o kopile banni go dirisa sebaka seo go ithutuntsha ka tse di tlhokegang gore ba adimiwe madi.A re lephata la gagwe le lemogile fa go na le bothata jwa go kopa diteseletso tsa go gweba ga mmogo le go di ntshafatsa, a re e ntse e le madiadia a e bileng a ne a tshwenya le bagwebi ba ba kwa ntle, ba ba eletsang go gweba mo lefatsheng leno. A re ka jalo bagwebi ba tsile go neelwa teseletso ya sennela ruri e e tlaa ba thusang go kgaola mosepele ngwaga le ngwaga, a re le fa go ntse jalo ba tsile go nna ba tlhola kgapetsakgapetsa gore a bagwebi ba diragatsa molao mo dikgwebong tsa bone.
Mo godimo ga moo, Mme Makgato-Malesu a re puso e mo letsholong la go kabakanya itsholelo, ka gore theko ya diteemane e ile kwa tlase.A re teemane ke yone e lefatshe leno le ikaegileng ka yone, ka jalo kwelotlase ya itsholelo e e bakilweng ke kwelotlase ya theko ya teemane e kokonetse lefatshe leno. A re lefatshe leno le sa ntse le lwantshana le go duela sekoloto sa lone ka jalo go sa ntse go se na madi.

O tlhalositse gape fa lephata la gagwe le ikaelela go laola thekiso ya majalwa a Setswana fela jaaka ba dira ka majwalwa a Sekgoa. A re batho ba setse ba latlhegetswe ke matshelo ka ntlha ya majalwa a.Le fa go ntse jalo, banni ba Machaneng ba kopile gore thekiso ya bojalwa jwa Sekgoa e okeletswe nako fa go na le maitiso a mmino kwa holong ya motse, mme tona o tlhalositse fa a tlaa sekaseka kopo ya bone.Banni ba iteetse kgang ye teseletso ya sennelaruri mogolokwane ka gore ba ntse ba sokola, ba boa kgapetsakgapetsa kwa diofising e bile ba tlhokega meriti ya dipampiri e mentsi, mo go neng go kokonela dipata tsa bone.Le fa go ntse jalo, ba kopile tona go leba diteseletso tsa bojanala, ba re le tsone di a sokodisa e bile di tlhoka meriti ya dipampiri e mentsi, ka jalo ba kgobega marapo go di dira.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana/Machaneng
Botswana/Mahalapye

## Metswedi
Mokgware

Mokgware ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. Motse o dikhilomithara dile masome matlhano kwa bokone  jwa Mahalapye, gape o na le sekolo se se botlana. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a mararo,masome a mararo le botlhano.

## Khumanego ya kwa Mokgware ke kgwetlho
Botlhoki e ntse ke kgwetlho e tona kwa kgaolong potlana ya Palapye jaaka bomme ba le bantsi go feta borre ba humanegile.Modulasetilo wa khansele potlana ya kgaolo Rre Onneetse Ramogapi o boletse beke eno gore mo batlhoking ba ba 1507 ba ba kwadisitsweng, ba ba 1062 ke bomme fa borre ba le palo potlana.A re se se swabisang ke gore ba ba thusiwang ka lenaneo le ga ba kgatlhegele mananeo a go ba thusa go itshetsa. "Batho bano ba santse ba ikaegile thata ka mephako ya mmuso mo ba sa dumeleng go ipopa ditlhopha kgotsa ka bonosi ba inaakanya le ditiro tsa go ba nonotsha mo itsholelong," a tlhalosa.

Rre Ramogapi le gale a re khansele e tsweletse ka go rutuntsha le go batlisisa tse di tlhokwang ke batho ba, le go lwantsha kgwetlho eo.O bile a lela ka tlhaelo ya madi a tlhokomelo ya dikhutsana le lenaneo la tlhokomelelo mo lwapeng le a reng, le ntswa le na le palo e ntsi ya dikhutsana tse di kwadisitsweng ya 2390, le direla mo tlhaelo ya madi ya boleng jo bo fetang P5 million.

## Banni ba kokonelwa ke lenyora
Tlhaelo ya metsi e apesitse banni ba Mokgware kobo ka letshoba.E setse e le sebaka sa kgwedi motse wa Mokgware o le mo leshekereng la tlhaelo ya metsi, e ba koporase ya metsi ba tlhalositseng fa e bakilwe ke tlhaelo ya metsi ka fa tlase ga lefatshe.
Mogolwane wa koporase ya metsi Mme Daphne Motsumi o tlhalositse fa didiba tse di nosang motse wa Mokgware di se na metsi e bile di tswa seretse fela, mo go supang gore metsi ka fa tlase ga lefatshe a fedile.E setse e le selelo sa khuranyo ya meno ka bangwe jaanong ba setse ba simolotse dikgwebo tsa go rekisa metsi.Mme Ntesetsang Gaobonegwe o tlhalositse mo potsolosong fa seemo se se kokonetse banni ba Mokgware. A re selekanyo sa sekupu sa 25L se rekisiwa P2.50, a tlatsa ka gore fa madi a seyo ba wela mo isong. A re seemo se se kokonetse le bana ba dikole ka ba setse ba ya dikoleng ka diaparo tse di seng phepa e bile ba sa tlhapa.Le fa ba koporase ya metsi ba dira maiteko a go tlisa metsi ka dikoloi, ga a lekane banni ba Mokgware.

Mma Motsumi o tlhalositse fa banni ba Mokgware ba tlhoka metsi a mantsi mme koporase ya metsi e sa kgone go emelana le letlhoko la metsi mo motseng oo.A re letamo la Lotsane le le sa ntseng le agiwa ke lone le le tsileng go rarabolola tlhaelo ya metsi.
A re go bokete mo koporaseng ya metsi go tshelela metsi metse e e mo leshekereng la lenyora ka gore metse ya go nna jalo e mmalwa ntswa dikoloi tsa metsi di le nne fela.
O tlhalositse le gore koporase ya metsi e na le kgwetlho a re ba tshelela metse e tshwana le Radisele, Mokgware, Tamasane le Malaka metsi.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana
Palapye
 

## Dipadi tse dingwe
Mmatshumo

Mmatshumo ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O bapile le lefelo la Makgadikgadi Pan. Motsana o o nale sekolo se potana le kokelwana, agape le palo ya batho e ne  e le makgolo a borobabobedi,masome a borataro le botlhano mo palo bathong ya ngwaga wa 2001.
Mo bokone jwa motsana wa  Mmatshumo go nale setlhaketlhake sa Khubu gape mo borwa jwa motse go nale moepe wa diteemane wa Damtshaa yo o eteletsweng pele ke kompone ya Debswana. Tsela e e kopanyang  Letlhakane mo borwa go ya Mmatshumo e tsentswe sekontere.

## Bogosi jwa kwa Mmatshumo
Morago ga go itaaana ka noga e utlwa ka lobaka lo lo leele tebang le yo o tla a tlhatlhamang kgosi Jacob Baganetseng fa a sena go fologa setilo ka ntlha ya bofofu ngogola morafe wa Mmatshumo o ne wa amogela Rre Keletswaretse Phetsogang.Morafe o ne wa amogela Rre Phetsogang kwa kgotleng ya Mmatshumo fa a ne a tlhomamiswa semmuso jaaka kgosi ya motse o ke Kgosi Gonkgang Mankgatau wa kwa Rakops.E rile a rolela morafe kgosi ya bone kgosi Mankgatau a tlhalosa fa a sa itumelela tshologo ya bone ka jaana kgosi a tshwanelwa ke go rolelwa mo atleng tsa bone.O ne a tlhalosa fa kgosi e bewa mo diatleng tsa morafe otlhe wa motse mme a rotloetsa kgosi Phetsogang go tla go dira ka maatlametlo le kagiso a tlatsa ka gore o tshwanetse go nna bori ebile a na le nonofo ka nako tsotlhe fa a afa morafe dithuso.
A re jaaka a dumetse fa a tla a apara kobo ya bogosi teme ya sepolotiki e tshwanetse ya ilwa ke loleme la gagwe ka go sa nneng jalo o tla a kgaoganya morafe ka yone.
Kgosi Mankgatau o tsweletse a mo tlhalosetsa fa tiro ya bogosi e kgonwa ka go kopa dikgakololo mo bagolong le go bereka le dikomiti tsotlhe tsa motse bogolo jang ya ditlhabololo.

Batsadi ka go farologana ba ne ba kopa kgosi Phetsogang go lebala diphapang tsa bone fa ba ne ba santse ba le mo mererong ya bogosi mme a ikanye go bopaganya morafe wa motse o ka go o tsaya ka tekatekano mo tlharabololong ya mathata a one.Molaodi wa kgaolo Rre Rapetse Mathumo ene o ne a lebogela morafe wa Mmatshumo go nna pelotelele mo tharabolong ya mathata a a neng a apere bogosi jwa motse wa bone ntleng ga tshololo ya madi jaaka go a tle go diragale mo mafatsheng a mangwe.Rre Mathumo o ne a kaya seo fa e le boikarabelo jo Batswana mo lefatsheng leno ka bophara ba ka bo supang go somarela kagiso ga mmogo le puso ya batho ka batho e ‘fatshe leno le ikgantshang ka yone.Fa a latlhela la gagwe kgosi Phetsogang o ne a tshephisa morafe wa Mmatshumo fa a tla a bereka le one ka tekatekano ntleng le kgethololo ebile a dira ka bonatla go netefatsa gore ditlhabololo tse di neng di emisitswe tsi! ke bogosi di tswelela pele.

## Dipadi tse dingwe
Maboane

**Maboane **  ke motse yo mo kgaolong ya Kweneng e e mo Botswana. O dikhilometara tse di masome a marataro mo botlhaba jwa  Jwaneng gape palo ya batho e ne e le makgolo a borobabobedi lesome le borararo mo palo bathong ya ngwaga wa  2001.

## Letsema le thata ka mong wa lone
Batswana ba kopilwe go dira ka natla go bona gore ba dira dingwe tsa ditlhabololo mo metseng ya bone.Se se builwe ke mopalamente wa Letlhakeng bophirima, Rre Maxwell Motowane jaaka a ne a buisa diphuthego mo metseng ya kgaolo ya gagwe ya botlhophi bosheng.
Rre Motowane, yo e bileng e le mothusa tona wa botsogo, o ne a rotloetsa Batswana go ikemela ka dinao go itirela, a tlatsa ka gore puso e tlaa ba tsaya tema fa seemo sa itsholelo se boetse mannong.Mothusa tona a re tsholofelo ke gore banni ba motse ba itirele tse ba ka di kgonang ba seka ba baya fela mo pusong.Rre Motowane a re dilo dingwe bogologolo di ne di dirwa ka go ithaopa, mme a re mowa wa boithaopo o tshwanetse go boela.A re puso e dirile ditlamelo tsa thuto, botsogo, ditlhaeletsanyo le tse dingwe tse di thusang batho go tshela sentle, ka jalo a re tse dingwe di mo maruding a batho go na le go ema ba re ba kopile sennanne se mo lenaneong la puso.

## Banni ba Maboane ba itsa go nna maoto a tshupa
O ne a re doholo dingwe di dirilwe puso e sena seabe sepe, mme e le boeteledipele jwa motse bo nnile le seabe go bona gore motse o a tlhabologa.Mothusa tona o ne a re fa batho botlhe ba ka tsenya letsogo mo ditlhabololong, tema e ka nna teng.O ne a akgola banni ba motse wa Metsebotlhoko ba ba agileng ntlwana ya mabeelo kwa kokelwaneng ka lenaneo la Ipelegeng, a re moo ke go itirela go na le go nna ba kopa puso gore e oketse kokelwana ntswa ba tlhaloganya fa itsholelo e wetse tlase. E rile a afa malebo, mokhanselara wa kgaolo ya Maboane, Rre Bright Segwagwa a konotelela mafoko a mopalamente a re batho ba seka ba itsapela go itirela.
Rre Segwagwa a re dilo tse di ntle di a itirelwa, a tlatsa ka gore maloba jale batho ba ne ba kgaratlha ka go ntsha koleke ntswa ba sa bereke, mme ditlhabologo di nne teng.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana/Maboane
Botswana/Mahalapye

## Metswedi
Kgosi ya Bangwaketsi, Seepapitso wa IV

Go utlwala fa kgosi kgolo ya Bangwaketse, Kgosi Seepapitso IV a sa tsoga.
Mothusa Kgosikgolo, Kgosi Malope Gaseitsiwe o lotlegetse Bangwaketse ka bolwetsi jwa kgosi ya bone mo phuthegong ya kgotla mo Kanye ka Labobedi.
Kgosi Gaseitsiwe o buile fa Kgosi Seepapitso a robaditswe kwa Gaborone Private Hospital.
O tsweletse ka gore ngaka e e tlhokometseng Kgosi Seepapitso e kopile gore a ikhutse le gone gore a seka a tlholwa ke morafe.
Morafe o ne wa supa fa go le botlhokwa go tshwara merapelo go rapelela kgosi.

## Botshelo jwa Moswi
**Kgosi Seepapitso IV**  (o tlhokafetse ka Mopitlwe a tlhola masome a mabedi le bone ka ngwaga wa  2010), e ne e le kgosi ya ga Ngwaketse morafe wa Botswana. E ne e le ngwana wa ga kgosi  Bathoen II.O eteletse ntlo ya dikgosi makgetlho a le mantsi gape e ne e le mongwe wa dikgosi tsa mo  Botswana yo o neng a fiwa tlotla e e kwa godimo e le ka fa a neng a rarabolola dikgang tse di masisi tsa merafe. Seepapitso o ne a le moemedi wa lefatshe la  United States, moragonyana a nna wa lefatshe la China.

## Kgosi Malope o fiwa bogosi jwa Ngwaketsi
Malope ke ngwana wa bobedi wa wa ga Kgosi Seepapitso,o filwe setlilo sa bogosi ke mogolwe yo o kabong a ne a se filwe.Ka botsogo jo sa itekanelang o ne a bona go le matshwanedi go bo neela monnawe.Malope o ne a fiwa tlotla ya bogosi ke morafe wa ga Ngwaketsi morago ga leso la ga rragwe.

## Bokhutlo
Kgosi Seepapitso ke mongwe wa dikgosi tse di diretseng lefatshe la Botswana ka manontlhotlho le botswerere ka lobaka le leele.O ne a fiwa tlotla e e rileng mo lefatsheng ka botho le botswerere jwa gagwe mo tirong ya gagwe.

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana/Kanye
South East District

## Metswedi
Kgalagadi le dikgaolo tse di mabapi

Kgalagadi ke kgaolo e e mo borwa bophirima mo Botswana, mo mololwaneng wa Botswana le Namibia. Diofisi tse dikgolo di ko Tsabong. Kgalagadi o tsaya bophara jo bontsi jwa sekaka sa Kalahari. O na le sekgala sa dikilomethara di le 105,200, ka ngwaga wa 2001 palo ya batho e ne e le 42,000. Kgaolo ka bontsi e tserwe ke lefelo la boitapoloso la Kgalagadi Transfrontier, e e tswelelelang ko Aferika Borwa.

## Lefelo
Kgalagadi e tshwaraganetse melelwane le dikgaolo tse di latelang:
*Kgaolo ya Omaheke, Bokone bophirima ,Namibia
*Kgaolo ya Hardap, borwa bophirima, Namibia
*Kgaolo ya North Cape, borwa, Aferika Borwa
*Kgaolo ya Bokone Bophirima, Aferika Borwa, Borwa
Melelwane ya mo gae
*Kgaolo ya Ghanzi-Bokone
*{Kgaolo ya Kweneng-bokone botlhaba
*Kgaolo ya Borwa-Botlhabatsatsi

## Dikgaolo-potlana
Dikgaolo_Potlana tsa Kgalagadi di akaretsa
* Hukuntsi
* Tshabong

## Bonno Jwa Batho
Lefelo le le nang le batho ba bantsi mo kgaolong ke la Tsabong le le neng le na le dipalo tsa batho di le 6,591 ka ngwaga wa 2001, fa Hukuntsi di ne di le 3,807,Kang dipalo tsa botho di le 3,744. Metse e e neng ya balwa ka palo batho ya ngwaga wa 2001

***' Kgalagadi-Borwa 
: Bogogobo, Bokspits, Bray, Gachibana, Khisa, Khuis, Khwawa, Kokotsha, Kolonkwane, Makopong, Maleshe, Maralaleng, Maubelo, Middlepits, Omaweneno, Phepheng (Draaihoek), Rapples Pan, Struizendam, Tshabong, Vaalhoek, Werda

***' Kgalagadi Bokone
: Hukuntsi, Hunhukwe, Inalegolo, Kang, Lehututu, Lokgwabe, Make, Monong, Ncaang, Ngwatle, Phuduhudu, Tshane, Ukwi, Zutswa

## Bojanala bo ka namola banana mo lehumeng
Banana ba kgaolo ya Kgalagadi ba kgothaditswe go batla ditsela tsa go tsena mo kgwebong ya bojanala.Go ne go gakolola mopalamente wa kgaolo ya kgalagadi bokone Rre Phillip Khwae kwa dithuto puisanong tsa lephata la bojanala kwa motseng wa Kang ka bofelo jwa beke. Rre Khwae o kgothaditse banana a ba kopa gore ba inaakanye le bojanala, ka bo ka thusa mo go lwantsheng lehuma le le apesitseng kgaolo ya gagwe kobo ka lestshoba. O tswelela ka go ba rotloetsa go tlhoafalela dithuto.

Mogolwane mo lephateng la bojanala Rre Moremi Mabote, ene o ne a bolelela banana gore puso e simolotse go rotloetsa dikgwebo tsa Batswana, a re dikgwebo di sale boutsana mo kgaolong ya Kgalagadi jaaka tsa go supegetsa bajanala lefatshe, tsa ngwao ka kakaretso le tsa maroko. A re lephata la bone le tshwara moletlo wa bojanala ngwaga le ngwaga go rotloetsa ngwao ka kakaretso le gore bagwebi ba tle go abelana dikitso ka go tlhabolola dikgwebo. A re seemo se se sa iketlang sa itsholelo se ba pateleditse gore monongwaga ba lebagane fela le dithuto puisano jaanong go na le ditiragalo tsa dingwaga tse di fetileng tse di neng di akaretsa dikhwaere le disupiwa tsa ngwao. Rre Moagele go tswa lephateng la diphologolo makgabisa o ne a gwetlha banana go rua bontshe le diphologolo tse dingwe tsa naga

## O ka tsibogela
*Dikgaolo-potlana tsa Botswana

## Dipadi tse dingwe.
Kang

**Kang**(ǃXóõ: **′ǀná̰m**) ke motse yo o mo kgaolong ya Kgalagadi mo Botswana.  

## Thutafatshe
thumb|Landscape with cattle in Kang.jpg
thumb|Working together as team in Kang.jpg
Motse o, o fitlhelwa mo lefelong la Kalahari Desert mo tseleng ya Trans-Kalahari Highway fagare ga bokone jwa Ghanzi le borwa jwa Sekoma. Kang gape o fa tletla ya go tsenelela kwa Kgalagadi Transfrontier Park o mo Borwa-Bophirima ga mmogo le Central Kalahari Game Reserve e kwa Bokone-Botlhaba.Tsela e ralelang Ghanzi e go isa kwa molelwaneng wa Namibia, le fa gontse jalo ya Sekoma yone e go isa Gaborone, toropo kgolo ya Botswana.  

## Dipalopalo
Ka 2011 palo batho e ne e le 5,985. Motse wa Kang o ntse o tsweletse o a gola.   

## Puso
Kang e wela ka fa tlase ga kgaolo ya botlhophi ya Kgalagadi Bokone, e Mopalamente wa yone e leng Hon. Talita Monnakgotla. Motse o kgaogantswe ka dikgato di le supa: Gasekgalo, Gamonyemana (kgaolo e kgolo), Gamotshoto, Gapanyana, Gamoriti, Kaatshwene, le Tshwaragano ward. Motse o, o eteletswe pele ke kgosi ya mosadi, Kgosi Basadi Seipone, morwadia moswi kgosi wa maloba Churchill Pego Seipone.

Mafelo a botlhokwa a tlhabololo a motse a akaretsa Lefelo la Ditsela la Bogare, Mokgatlho wa Dipalangwa wa Bogare (o o nang le lefelo la lookwane), Lebala la Difofane/Landing (go bapa le tsela ya Kang-Tsetseng). Diofisi tsa Tirelo ya Dipalangwa tsa Tsela tsa Lefapha di teng. Senthara e nnye ya Tsamaiso ya Magae/ Senthara ya Tirelo e teng. Lefelo la Brigade le seteishene sa mapodisi di teng. Kokelo, Kgotlatshekelo ya Mmakaseterata, Diofisi tsa diphologolo tsa naga, Diofisi tsa Koporasi ya Motlakase ya Botswana, Diofisi tsa Koporasi ya Ditirelo tsa Metsi, Diofisi tsa Botsamaisi jwa Dikago.

## Dikolo
Sekolo sa Botswana Open University Regional Campus se teng mmogo le Sekolo se segolwane sa Sekontari, Sekolo se se Potlana sa Sekontari le dikolo tse pedi tse dipotlana.

## Itsholelo
Kang ke legae la Bank Gaborone, Choppies superstore, Sefalana Cash and Carry, Kang Ultra Stop, Nkisi Lodge, Nakabu Hotel, Echo Lodge, Yame-Kele Guesthouse, Kang Lodge, Goo Baitshepi Guesthouse, Kang VDC Guesthouse, Kang Meat Market and Abattoir, PEP Larmave.

## Metswedi
Toropo ya Jwaneng

**Jwaneng** ke toropo e e mo kgaolong ya Borwa jwa Botswana, mme ga e bontlha bongwe e, ka go nna kgaolwana, ka lekgotla la yone. 

## Ditso
Toropo e e tlhamilwe go dikologa moepo wa teemane wa Jwaneng, o o tsewang e le mengwe ya meepo e e humileng mo lefatsheng ka bophara ka diteemane tsa one tsa maemo a a kwa godimo. Pele e ne e le  "toropo e e tswalegileng", se se raya gore fa motho a botla go ya teng o ne a tlhoka teseletso go tsweng kwa beng ba moepo, Debswana. 
## Dipalamo
Toropo le moepo di ne di direlwa ke  kompone ya dipalamo tsa difofane ya Jwaneng.

## Jwaneng o gatela pele
Mothusa Ratoropo wa pele wa Jwaneng, Rre Moshe Gare a re toropo ya Jwaneng e gatetse pele mo ditlhabololong di tshwana le dikole, dikokelwana le mafelo a mnagwe a setshaba se bonang dithuso mo go one. A re dikole tsa Jwaneng tse dikgolwane di tsweletse ka go dira bontle fela thata. Rre Gare a re mo bogompienong, toropo ya Jwaneng e na le dikokelwana di le tharo nngwe ya tsone e le e e belegisang. A re dikokelwana tse ga di a itebaganyana le banni ba toropo eo fela, mme di thusa le ba metsana e e mabapi. O tlotlomaditse lefelo le le tlhokomelang bana la Mpule Kwelagobe Childrens Centre a re le thusa bana, sebe sa phiri ke gore le lenabwe ke kgwetlho ya tlhaelo ya ditsompelo, mme a gwetlha Batswana ka kakaretso go otlolola letsogo go thusa. A re go na le bana ba ba fetang masome a mabedi ba ba santseng ba letile go ya go nna teng mme ka ntata ya letlhoko ga go ise go kgonege. Tse dingwe ditlhabololo a re ke tse di tsisitsweng ke dikompone tsa Cut 8 tse di hirilweng ke moepo wa Debswana.A re dikompone tse di tlhamile mebereko e bile di tsisitse ditlhabololo.Rre Gare o supile fa nako ya boipuso e le sebaka se Batswana ba tshwanetseng go ikanoka ba lebe kwa ba go tswang le kwa ba go yang.

## Dikgoge tsa kwa ntle
* Botswana/Jwaneng
* Jwaneng/Southern District

## Dipadi tse dingwe
Lekgotla la Kankere mo Botswana

**Mokgatlho wa Kankere mo Botswana (CAB)** ke mokgatlho wa baithaopi, ebile o se ka fa tlase ga puso o tlhomilwe ka 1998 e le lekalana la kgobokanyo.

## Ponelopele
Mokgatlho wa kankere mo Botswana o itlamile go fokotsa  kanamo ya kankere mo go botlhe ba ba amegileng mo Botswana.

## Boikarabelo
Mokgatlho wa kankere mo Botswana o itlamile go fokotsa kanamo ya kankere ka go godisa kitso le thuto go rotloetsa mekgwa e e babalesegileng ya go tshela le go lebela kwa pele kankere,go neela tlhokomelo ya melemo, bogakolodi le kemonokeng mo go ba ba amegileng.

## Mananeo a Mokgatlho wa Kankere mo Botswana
### Mananeo a tsiboso/tlhagiso
Mokgatlho wa kankere mo Botswana(CAB) o rotloetsa thibelo ya kankere, dithuto tsa botsogo ka methale e tshwana le dithuto seka dipuisano, ipapatso le go aba dipampitshana tsa kitsiso mo lefatsheng ka kakaretso.

### Mananeo a Tlhokomelo
Ka lenaneo la ntlo ya Tshiamo (ntlo ya tlhokomelo) matlo a nakwana a boroko, tlhokomelo ya melemo, le dijo di fiwa balwets ifa ba  
tsaya kalafi ya bone kwa sepateleng sa Princess Marina le Gaborone Private.
 
Mokgatlho wa Kankere mo Botswana gape o neela balwetsi sepalamo go ya go tsaya kalafi ya bone kwa dikokelong.

### Mananeo a kemonokeng
CAB e neela balwetsi, masika le ditsala bogakolodi ntle le go anamisa diphiri tsa bone. 

Fa balwetsi ba sena go boela magaeng,go na le tatediso go bona gore ba tsoga jang ka go ba leletsa mo megaleng kana go ba etela mo malwapeng.

### Tatediso Botsogo
CAB e nale setlhopa sa ba tswa setlhabelo ba ba etelang balwetsi ba kankere kwa malwapeng a bone go ba ema nokeng semoya le mo maikutlong a setho. Se se dira gore ba ba amilweng ke kankere ba fetogele mo go nneng ba tswa setlhabelo sa kankere ka go akanya sentle, mekgwa ya go tshela e e babalesegileng le botsogo.

## Di aterese
Mokgatlho wa kankere mo Botswana:
*Diktlhakore Way, Extension 12, Gaborone 
*Tel/Fax: 3932948 
*cab@botsnet.bw

Lorato le tswa fela kwa Modimong. Go nna le kankere ke ntlha e nngwe ya go tshela.

## Dipadi tse dingwe
Batho ba letso la India mo Botswana

**Ma Indians mo Botswana** ga ba dire palo ya batho ba bantsi. Ba makgolokgolo a mararo PIOs gape le makgolokgolo a borataro  NRIs mo Botswana.

## Ditso
Malwapana mangwe a letso la Indian go tswa Aferika Borwa  ba tlile mo Botswana mo tshimologong ya lobaka la dingwaga tse di makgolo a mabedi. Ba irileng mo tshimologong ba tsena mo papadisanong, ba ile ba tswelela ka go aga dikgwebo ka go reka didirisiwa tsa  diabe tsa mafatshe a sele , mme gape ba atlega ka go beeletsa mo dithothong tsa bone. Bontsi jwa bone ba fiwa boagedi mono. Se se ne se le motlhofo ka gore diteseletso tsa  Botswana mo dingwageng tse di fetlang lesome’ tsa bonno jwa go nna mo lefatsheng gokopa boagedi jwa sennela ruri le bonno. Palo nngwe ya batho ba India ba ba tlileng mo lefatsheng mo bosheng le bone ke baagedi ba Botswana. Bangwe ba bone ba santse ba tseneletse dipolotiki .

## Kgwebo ya Diteemane
Ponagalo ya diteemane le meepo ya tsone ka ngwaga wa 1960 e bone tshimologo ya  tlhagogo ya itsholelo e e tlhomameng mo Botswana. Se se ne sa oka ba PIOs mo lefatsheng le. Botlhe baitsaanape le borradikgwebo ba ne ba tla go tsweng mafatsheng mangwe a Aferika, bogolo jang Aferika Borwa, Zambia, Zimbabwe gale le kwa Kenya le Uganda. Puso ya Botswana ga e rotloetse go tsamaya ka ditiro tsa batswa kwa mme ka letlhoko la baitsaanape, le simolotse go rutuntsha  baitsaanape ba letso la se  India go tsweng India go tsweng ka ngwaga wa 1980 – barutabana, dingaka, baitsaanape ba ditiro tsa diatla gape le badiri ba puso. Batho ba letso la India ba fiwa tlotla e e kwa godimo fela thata mo  Botswana ka go itse kgwebo ga bone gape lego bereka ka nata mo tirong. Boeteledipele jwa sepolotiki bo itumelela dikatso tsa bone tsa go tlhabolola  lefatshe.

## Dipolotiki
Ka go rialo ga go ope wa PIO yo o kileng a fenya ditlhopho dipego ya khudutlhamagengya  Botswana, a le mongwe o kile a nna  motlhophiwa yo o faphegileng.

## O ka tsibogela
*Batho ba Chaina mo Botswana
*Mazimbabwe mo Botswana

## Dipadi tse dingwe.

## Dikgoge tsa kwa ntle
*Hinduism in Botswana as reported in The Hindu
*Maitisong showcases Tamil culture 16 May, 2006
*Indians contribute to Botswana's economic Boom 25 August, 2000
Toropo ya Tlokweng

**Tlokweng ** ke toropo e mo lefatsheng la Botswana e gaufi le toropokgolo ya Botswana, Gaborone, mo kgaolong ya borwa-botlhaba. E ka tsewa e le bontlha bongwe jwa Gaborone. Tlokweng o ka kwa ntlheng e nngwe ya noka,gape o mo tseleng e e yang kwa molelwaneng wa Aforika Borwa, molelwane o dikhilomethara tse di lesome le botlhano kwa botlhaba. Mo palong batho ya 2001 batho ba ne ba le dikete tse masome a mabedi le bongwe, lekgolo le masome a mararo le boraro.

## Mo dipading
Tlokweng o tshwantshangwa le moanelwa mogolo mo pading ya  * No. 1 Ladies' Detective Agency*  mo dibukeng ka mefutla tsa mokwadi Alexander McCall Smith. Moganedi ebong , Mma Precious Ramotswe, o nyala Mr. J.L.B. Matekoni, yo tsholetsweng ebile a boa a godisetswa mo Tlokweng, morwa modiri mongwe wa tshimo yo o neng a bereka e le motlhokomedi yo mogolo wa moeteledipele wa ofisi ya kompone ya diterena. Setswerere se se baakayang dikoloi ebong , Mr. J.L.B. Matekoni ke ene mong wa lefelo le go baakanyediwang dikoloi mo Gaborone le le bidiwang "Tlokweng Road Speedy Motors."

## Dipadi tse dingwe.
Pandamatenga

**Pandamatenga**  ke motse o mo kgaolong ya Bokone-bophirima jwa, Botswana. Motse o o gaufi le molelwane wa Zimbabwe, lefelo la molelwane o le itsewe ka leina la Pandamatenga. 
thumb|Pandamatenga
Kgwebo ya tsa temo-thuo e dirwa thata mo masimong a dikaganyeditseng motse wa Pandamatenga.Diheketara tse di ka nnang 40 000 di jalelwa dijalo jaaka mabele, dinawa le sonobolomo. Go tlhaga ga metlhale e mesha ya didirisiwa tsa temo thuo go tsweng Australia go tokafaditse seemo sa tsa temo thuo.
Palo batho kwa Pandamatenga ka ngwaga wa 2001 e ne le 1545.

Pandamatenga o direlwa ke Boemala-difofane jwa Pandamatenga.

## Metswedi
Karabo Sampson

**Karabo Sampson**  (o tshotswe ka Morule a tlhola malatsi a le masome mabedi le bosupa,ka 1990) ke ene a santseng e le Miss Botswana le Miss World Botswana 2011. O rwesitswe korone ya Miss Botswana ka tsatsi la ntlha la kgwedi ya Phukwi 2011 kwa Gaborone International Convention Center (GICC).

Karabo, the only daughter and last-born of three siblings, originates from Herero Ward in Tsabong, and she is a Herero/Mbanderu descendant whose ancestors fled to Botswana from Namibia during the Battle of Waterberg in 1904. 

Karabo, o bereketse maemo a gagwe a "Beauty with Brains"  Botswana morago ga go supa botlhaga jwa gagwe ga mmogo le botlhale jwa dikarabo tsa gagwe ka nako ya dipuisano tsa bofelo tsa dikgaisano tsa Miss Botswana Pageant. O rwesitswe korone ke mofenyi yo a molatelang e bong, Miss Botswana 2010 gape e le Miss World 2010 wa maemo a bobedi, Emma Wareus.

Mmabontle o o godisitswe sentle, Karabo ne a kile a fenya Miss Little Botswana ka maemo a bobedi ka ngwaga wa 2002 a na le dingwaga tse lesome le bobedi. O tlhaga thata mo puong yaSekgowa le Setswana.

## Dipadi tse dingwe.
Noka ya Boteti

**Noka ya Boteti**  e e etsegeng  gape ka (**Botlele**  kgotsa **Botleli)** ke motswedi wa metsi a tlholego mo Botswana. Noka e e tsaya metsi a yone mo metsweding e e elang go tswa letamong la Okavango a feta ka noka ya Thamalakane mo Maun.

## Thutometsi
E ne e ela ngwaga otlhe o pele ga le gare la dingwaga tsa 1990s, mme go ela gone ga fokotsega le dipaka. Ka paka tsa dipula noka ya Boteti e kgwela metsi a yone mo Makgadikgadi Pan, e tsisa botshelo mo lefelong leo le temo ga mmogo le dipoele mo temong. Ka nako tsa komelelo noka ya Boteti e botlhokwa fela thata ka e nna lefelo la Bokopano jwa diphologolo tsa naga, ka gore matamo a mantsi a bo a sena metsi a mantsi.

## Khubu ya Metsi
Noka ya Boteti e tshela metsi a yone go tswa borwa botlhaba mo nokeng ya Thamalakane kwa Toteng, e bo e ela ntlheng tsa Bokone a feta ka Tlkaseoulo, e feta gape ka Ghautsa Fall, e bo a elela ntlheng ya botlhabatsatsi go feta motse wa Makalamabedi, Muekekle le Matima, go tswa foo kwa Kwaraga e bo e leba Borwa e feta motse wa Phukumakaku, Sukwane, Rakops (Jacops) le Xhumo (Khomo). E bo e elela e feta Tamo ya Xau (kana ka ngwaga wa pula e tsene ebo e fete ka letamo la Xau) e bo e leba botlhabatsatsi e feta ka motse wa Mopipi (Madista) e bo e tsena ka Ntwetwe Pan.

Noka ya Boteti e thapologa go tswa Ngamiland go ya kgaolo kgolo ya Boteti ko e dirisiwang go tlatsa tamo ya Mopipi, e e leng botlhokwa thata mo meepong ya diteemane tsa lefelo leo, e leng moepo wa diteemane wa Orapa. Go fetolwa ga noka e go tlogetse batho ba ba nnang gaofi nayo ba sena metsi a a phepa, gape ba sala jaanong ba sa kitla ba tshwara ditlhapi, kana go dirisa noka jaaka ene e le tlwaelo.

## Ditso
Bogologo Boteti ene a itsege e le lefelo le legolo le le lemang mmedi, le na le di hekere dile makgolo a masome mabedi ka fa tlase ga temo go fitlhela ngwaga wa 1980.Le fa go ntse jalo, palo le bogolo jwa dingwaga tse di metsi di fokotsegile, mme noka e ne ya tsenngwa mosele kwa tlase ga Rakops go oketsa kelelo go ya kwa Letamong la Mopipi. E ne e elela ngwaga otlhe pele ga bogareng jwa dingwaga tsa bo 1990, morago ga moo go fokotsega ga kelelo go ne ga baka go oma ga paka mo mafelong mangwe a a kwa tlase.

## Bona gape
* Nxai Pan

* Noka ya Nata

* Sua Pan

* Ntwetwe Pan

## Dikgoge tsa kwa ntle
Botswana
Botswana/Boteti River

## Metswedi
Nojane

**Ncojane**  kgotsa **Nojane**  ke toropo e mo sekakeng sa Kalahari  e mo kgaolong ya Ghanzi, mo Bophirima jwa Botswana. Motse wa Nojane o sekgele sa dikilomitara tse masome a mabedi go tsweng molelwaneng wa kwa Namibia, fa godimo ga moo motse o na le dikole tse dipotlana le tse digolwane ga mmogo le kokelwana. Mo palo batho ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne di le sekete le makgolo a mane le masome a mararo le borobabongwe.

## Metswedi
Buka ya Phetlogo ya loapi

**'' Change of Climate'' **  ke buka ya teme ya sekgowa e e kwadilweng ke Hilary Mantel  e  e gatisitsweng lantlha ka 1994 ke Viking Books, ka nako e *mokanoki*  wa dibuka a ileng a e kaya e le buka ya popotla  mo go tse a dibadileng.[1] E gatisitswe kwa United States ke Henry Holt ka ngwaga wa 1997 fa e sena go lemogiwa ke *New York Times Book Review*  e le nngwe ya dibuka tsa popotla tsa ngwaga. Buka e ekailwe e le nngwe ya tsa popotla ka dingwaga tsa bo 1990s,

## Ketlapele ya Lefelo
*A Change of Climate*  e simolotswe kwa Norfolk ka ngwaga wa 1980, gape le modiro wa ga Ralph le Anna Eldred, batsadi ba bana ba le bane, ba botshelo jwa lelwapa la bone bo leng mo tlhankantshukeng mo pakeng nngwe ya selemo, fa segopotso sa bone se ba neng ba se gateletse dingwaga tse di masome se ile sa bonagala go senyaka mosola gape le kagiso ya matshelo a ba neng ba leka go a etelela pele e sale ka nngwe ya ditiragalo tse di ileng tsa ba etelela pele ka nako ya lenyalo la bone le santse le le lesha. Ditiragalo tsa buka di boela kwa dingwageng tse di fitileng tsa bo 1950s jaaka ba ne ba berekela lekgotla ba sokolodi kwa ditoropong tse di diphatsa gape di na le batho ba bantsi tsa Afrika Borwa go bo go latela gore bobedi jo bo tla go direla mo Bechuanalandkwa go nna nosi mo lefelo le le kgakala morago ga tlhatlhegelo e e sa bueng e ile ya nna teng.  Buka ke ka dikgonagalo le go sa kgonagala ga boitshwarelo, thulano ya dilo tse dintle le tse dimaswe le kitso ya gore botshelo pele bo ka simolola go nna jone tota bo tshwanetse go nna le mathata pele.

## Metswedi
Nata, Botswana

Nata  ke motse o o mo kgaolong ya legare mo Botswana. O mo botlhaba jwa kgaolo, gape o direlwa ke  kompone ya difofane ya Nata . Mo palong bathong ya ngwaga wa 2001 dipalo di ne dile makgolo a mabedi le masome a borobobedi. Motse wa Nata o ikaegile fa thoko ga noka ya  Nata  e e eledisetsang metsi a yone kwa  Makgadikgadi Pans, lekadiba le nang le letswai le lentsi.

## Borukuthi
Batho ba motse wa Nata ba ikuetse mo go Motshwarelela Tona wa tsa Itshireletso Melao le Thokgamo Rre Edwin Batshu ka borukutlhi jo bo golang letsatsi le letsatsi.Ba buile jalo mo phuthegong ya kgotla bosheng, ba re ga ba robadiwe ke borukutlhi ja bana ba Nata.Erile ba tswelela banni ba re borukutlhi joo ke bogodu ja leruo, go thuba matlo gammogo le dititeo. Ba re ga go fete letsatsi go sa thujwa mo motseng.Modulasetilo wa komiti ya ditlhabololo tsa motse Rre Peter Senamolelo a re ba tlhaelelwa ke didirisiwa bogolo jang dikoloi tsa sepodisi,a tlatsa ka gore mapodisi jaanong ba dirisa dikoloi tsa maphata a mangwe mme go dia ditiro tse dingwe tsa puso.Rre Senamolelo a re kwa Nata Sanctuary, batho ba kgaola terata go tlhatlhela dikgomo mo teng go di tshuba dinaka, a tlatsa ka gore batho ba utswa leruo ka dipitse.Rre Buti Mphotho o ngongoregile ka tlhaelo ya mapodisi mo motseng, a re ga go na itshireletso.Mme Kutlobotlhoko Seitatolo o boletse gore ga a robadiwe ke dirukutlhi tse di nnang fela kwa ga gagwe.A re o tshelela mo letshogong ka dirukutlhi tse di a tshwarwa,ka moso di bulelwe.Bangwe ba ditlhopha (cluster) tsa twantsho borukutlhi ba ne ba kopa tona go ba fa dipitse go lwantsha borukutlhi ka tsone,ba re ga ba kgone go lwantsha dilalome tse di tsamayang ka dipitse di utswa leruo mme bone ba tsamaya ka dikoloi, jaanong ba re go botoka gore ba fiwe dipitse.Ba kopile gape go fiwa kapari ya ma- clusters ba re batho ga ba ba tsee tsia ka ba sena paka.E rile a araba mangwe a matshwenyego a bone Rre Batshu a re Motswana mongwe le mongwe o tshwanetse go nna le seabe mo pusong, a tlatsa ka gore megopolo e e tswang mo Batswaneng ke yone bogakolodi jwa boeteldipele.Rre Batshu a re tsamaiso ya lephata la gagwe ke go lekola melelwane gore Batswana botlhe ba sireletsege.O kgothaditse batho ba Nata go lwantsha borukutlhi ba bo pataganetse. O kopile kgosi, mapodisi le morafe go dirisa lenaneo la ntebele ke go lebele go lwantsha borukutlhi.

## Metswedi