Kgaolo ya Kgatleng

thumb|Motse wa kgatleng ke legae la morafe wa Bakgatla.
**[[:en:Kgatleng_District|Kgaolo ya Kgatleng]]** ke nngwe ya dikgaolo tsa Botswana, e e leng legae la morafe wa Bakgatla. Motsemogolo wa yone ke Mochudi, toropo ya gaabo moanelwamogolo Precious Ramotswe mo motseletseleng o o tumileng wa ga Alexander McCall Smith wa *[[:en:The_No._1_Ladies'_Detective_Agency|The No. 1 Ladies' Detective Agency]].* Go ya ka Palo Batho ya ngwaga wa ketepedi le motso (2001), Kgatleng e ne e na le batho ba le dikete dile masome a supa le boraro, makgolo a matlhano le bosupa (73,507).

Kgaolo ya Kgatleng e  kopanetse molelwane le kgaolo ya Bokone Bophirima jwa Aforika Borwa kwa borwa, mme kwa botlhaba eo kopanetse le kgaolo ya Limpopo ya Aforika Borwa. Mono gae  e bapile le Kgaolo ya Borwa-Botlhaba kwa borwa bophirima, Kgaolo ya Kweneng kwa bophirima le Kgaolo ya Legare kwa bokone.

Go tloga ka ngwaga wa ketepedi le masome a mabedi le bobedi (2022) , paloyotlhe ya baagi ba kgaolo e ne e le  dikete dile lekgolo, masome a mabedi le bongwe,( makgolo a robabobedi, masome a robabobedi le bobedi (121,882)  fa e bapisiwa le dikete tse di robabongwe le motso, makgolo a marataro le masome a marataro (91,660)  ka ngwaga wa ketepedi lesome le bongwe(2011). Seelo sa kgolo ya baagi mo dingwageng di le lesome e ne e le 2.73. Palogotlhe ya badiri e ne e le dikete dile masome a mabedi le botlhano, lekgolo le masome a mararo(25,130) banna ba le dikete dile lesome le boraro,makgolo mabedi, masome a supa le borobabobedi (13,278) basadi ba le  dikete dile lesome le motso, makgolo a robabobedi, masome a matlhano le boraro (11,853) ka ngwaga wa ketepedi lesome le motso (2011), mme bontsi bo ne bo amega mo temothuong. Kgaolo e tsamaisiwa ke botsamaisi jwa kgaolo le khansele ya kgaolo e e nang le maikarabelo a tsamaiso ya selegae.

Mafelo a bojanala a mo gae ke balogi ba Oodi le Lenao la ga Matsieng.

## Lefelo
Kgaolo ya Kgatleng e kopanetse molelwane le ya Bokone Bophirima jwa Aforika Borwa kwa borwa, mme kwa botlhaba eo kopanetse le ya Limpopo ya Aforika Borwa. Mo gae, e bapile le Kgaolo ya Borwa-Botlhaba kwa borwa bophirima, Kgaolo ya Kweneng kwa bophirima, le Kgaolo ya Legare kwa bokone.

Bontsi jwa Botswana bo na le mekgokolosa ya lefatshe e e relelang kana e elelang go tswa kwa botlhaba go ya kwa bophirima. Kgaolo eno e na le bogodimo jo bo ka nnang dimithara dile makgolo a robabongwe lesome le botlhano (915 m) (3,002 ft) kwa godimo ga bogodimo jo bo magareng jwa lewatle. Mofuta wa dimela ke Savannah, ka bojang jo boleele, ditlhatshana le ditlhare. Pula ya ngwaga le ngwaga e ka nna selekanyo sa 55 cm (22 in), bontsi jwa yone bo amogelwa ka paka ya selemo go tloga ka kgwedi ya Ngwanaatsele go fitlha ka ya Motsheganong. Bontsi jwa dinoka mo kgaolong eno ke tsa dipaka tse di rileng mme di na le go nna le merwalela ya tshoganyetso.

## Dipalopalo
Go tloga ka ngwaga wa ketepedi lesome le motso (2011), paloyotlhe ya baagi ba kgaolo e ne e le 91,660 fa e bapisiwa le 73,507 ka 2001. Seelo sa kgolo ya baagi mo dingwageng di le lesome e ne e le 2.23. Batho ba kgaolo e ne e le diperesente di le 4.53 tsa baagi botlhe mo lefatsheng. Kabo ka bong e ne e le 94.63 mo banneng bangwe le bangwe ba le lekgolo, fa e bapisiwa le 94.60 ka 2001. Palogare ya bogolo jwa malapa e ne e le 2.96 ka 2011 fa e bapisiwa le 4.29 ka 2001.

Go ne go na le badiri ba tiro ya diatla le ba ba amanang le yone ba le 3,690, bakwaledi ba le 1,708, batho ba le 6,031 ba ba dirang mo tirong ya motheo Batlhami ba molao, batsamaisi & batsamaisi ba le 457,  bakgweetsi ba metshini le bakokoanyi ba le 1,477, baitseanape ba le 741, badiredi, badiri ba mabenkele le mebaraka ba le 2 171, badiri ba temo thuo le ba ba amanang le bone ba le 1 237, le bategeniki le baitseanape ba ba amanang le bone ba le  1 482, mme seno se dira gore palogotlhe ya badiri e nne 19 167.

## Thuto le itsholelo
Go tloga ka ngwaga wa 2011, go ne go na le paloyotlhe ya dikolo di le masome mararo le boferabobedi mo kgaolong, ka diperesente di le 1.70 tsa dikolo tse di ikemetseng ka nosi.[tlhaloso e tlhokega] Paloyotlhe ya baithuti mo dikolong tsa khansele e ne e le 13,882 fa e le makgolo matlhano, masome a marataro le bobedi mo dikolong tse di ikemetseng ka nosi. Palogotlhe ya baithuti ba ba ikwadisitseng mo kgaolong e ne e le 14,444 e e bopang basetsana ba le 6,963 le basimane ba le 7,481. Paloyotlhe ya barutabana ba ba rutetsweng tiro e ne e le makgolo marataro, masome mabedi le motso ka basadi ba le makgolo mane, masome a ferabobedi le borataro le banna ba le lekgolo le masome mararo le botlhano. Go ne go na le barutabana ba nakwana ba ka nna masome marataro le bone, banna ba le lesome le botlhano, le basadi ba le masome mane le boferabongwe. Go ne go sena barutabana ba ba sa katisiwang mo kgaolong.

Ka 2006, 7,216 ba ne ba amega mo temothuong, 1,264 mo kagong, 3,362 mo thutong, lekgolo le masome a supa le bosupa mo motlakaseng le metsi, makgolo mane le lesome mo matloleng, makgolo a supa le metso e ferabongwe mo go tsa boitekanelo, makgolo marataro, masome matlhano le boferabobedi mo dihoteleng le thekiso ya dijo, 1,397 mo go tsa go dira dithoto, masome matlhano le bosupa mo go tsa meepo le digwari, makgolo matlhano, masome matlhano le bone mo go tsa ditirelo tsa setshaba, 1,059 mo malapeng a a ikemetseng, 2,598 mo tsamaisong ya setshaba, 1,014 mo dithotong tsa matlo, makgolo a ferabongwe, masome matlhano le bobedi mo go tsa dipalamo le ditlhaeletsano le 3,703 mo kgwebong ya dithoto tse dintsi le tse dinnye. Palogotlhe ya badiri e ne e le 25,130 ka banna ba le 13,278 le basadi ba le 11,853.

Dikgogedi tsa bojanala mo kgaolong ke balogi ba Oodi le Metlhala ya Matsieng.

## Tsamaiso
Lefatshe la Botswana le ne la bona boipuso go tswa mo go Mmamosadinyana ka 1966 mme la fetola lewa la tsamaiso ya bokolone go bopa tsamaiso ya lone ya dikgaolo. Melao e ne ya fetolwa ka 1970-74 go itebaganya le dintlha dingwe tsa motheo. Kgaolo e tsamaisiwa ke botsamaisi jwa kgaolo le khansele ya kgaolo e e nang le maikarabelo a tsamaiso ya selegae. Melao ya tsamaiso e tlhamilwe ke Lephata la Selegae. Ditiro tse dikgolo tsa khansele ke tsamaiso ya merafe, tlhabololo ya mafelo a a kgakala le ditlamelo le puso ya selegae. Dithata tsa khuduthamaga tsa lekgotla di filwe molaodi yo o tlhomilweng ke puso ya bogareng.

Lephata la ditirelo tsa setegeniki la Lephata la Selegae le na le maikarabelo a go tlhabolola ditsela, mafaratlhatlha mo metseng jaaka tlamelo ya metsi, dikolo le mafelo a itlosobodutu.

Badiri botlhe ba tsamaiso ya selegae ba solofela gore Tsamaiso ya Kgaolo e tlhophiwa ka Ditirelo tsa Selegae tse di Kopaneng (ULGS), mme Lephata la Selegae le na le maikarabelo a katiso ya bone, go romelwa kwa tirong le tlhabololo ya tiro ya bone.

Kgaolo e ga e na dikgaolwana.

## Metswedi