Mpule Kwelagobe

**Mpule Keneilwe Kwelagobe** (o tshotswe ka Ngwanatseele a le lesome le bone ka1979) ke mmeeletsi wa Motswana, mosadi wa kgwebo, mmabontle, le mmabontle yo o neng a rwesiwa korone ya Mmalobopo ka 1999. E ne e le mosadi wa ntlha wa montsho wa Moaforika go fenya nngwe ya dikgaisano tsa bontle tsa boditšhabatšhaba tsa Big Four, mosadi wa ntlha go tswa kwa Botswana go fenya lekgetlho la ntlha go tswa mo lefatsheng la bone la ntlha go tswa mo dikgaisanong tsa bone tsa bontle. Kwelagobe o kile a rwesiwa korone ya Mma Botswana wa 1997 le wa Mmalobopo wa Botswana wa 1999, mme a gaisana mo go tsa Mma Lefatshe wa 1997.

Kwelagobe o amogetswe jaaka molwela ditshwanelo tsa botsogo jwa batho, bogolo jang ka ntwa ya gagwe kgatlhanong le HIV/AIDS le go buelela gore banana le bomme ba nne le phitlhelelo e kgolo ya thuto le ditirelo tsa tsholo le thobalano. Ke mothei-mmogo wa QuesS Capital LLC, e leng feme ya tekatekano e e ikemetseng e e nang le dipeeletso mo ditirelong tsa matlole, maatla a a ntšhwafadiwang le temothuo mo Aforika le Asia Borwa.

## Botshelo jwa pele le thuto
Kwelagobe o tshotswe ka Ngwanatsele a le lesome le bone ngwaga wa 1979 kwa Gaborone. O tswa mo morafeng wa Batswana, mme puo ya gagwe ya gae ke Setswana. Kwelagobe o tsene sekolo se segolwane sa Lobatse kwa Lobatse, le kwa Yunibesithing ya Columbia kwa New York City, a aloga ka dikirii ya itsholelo ya sepolotiki ya boditšhabatšhaba. O simolotse dithuto tsa gagwe kwa Columbia ka 2002, dingwaga di le pedi morago ga go fetsa puso ya gagwe jaaka Mma Lobopo.

## Tiro

### Mmabontle
Kwelagobe o simolotse tiro ya gagwe ya go dira ditshwantsho le go gata mmabontle a sa ntse a le mo dingwageng tsa bonana. Ka ngwaga wa 1997, o ne a tsena mo dikgaisanong tsa Mma Botswana wa 1997 a santse a le moithuti wa sekole se segolwane. O nnile mosadi yo mmotlana go gaisa botlhe go fenya Mma Botswana, a le dingwaga di le lesome le bosupa fela. Jaaka Mma Botswana, Kwelagobe o ne a emela Botswana kwa Mma Lefatshe wa 1997 kwa Mahé, Seychelles, kwa a neng a seke a bona maemo.

Kwelagobe o ne a boela kwa dikgaisanong dingwaga di le pedi moragonyana, a rwesiwa korone ya Mma Lobopo wa Botswana wa 1999, mme a nna ene wa ntlha go tshwara sekgele seo. Morago ga moo o ne a nna mosadi wa ntlha go emela Botswana mo kgaisanong ya Mma Lobopo, a gaisana mo Mma Lobopo ka 1999 kwa Chaguaramas, kwa Trinidad le Tobago. Kwelagobe o ne a tswelela go ya kwa maemong a a kwa godimo a le lesome, morago ga moo a ya kwa maemong a ntlha a matlhano, mme kwa bofelong a itsisiwe e le mofenyi wa kgaisano, a eteletse pele wa ntlha Miriam Quiambao wa Philippines le wa bobedi Diana Nogueira wa Spain. Ka phenyo ya gagwe, Kwelagobe o ne a nna mosadi wa bone wa montsho go fenya Mma Lobopo, Moaforika wa ntlha wa montsho go fenya epe ya dikgaisano tsa bontle tsa boditšhabatšhaba tsa Big Four, le mosadi wa ntlha go tswa kwa Botswana go fenya sekgele se segolo sa boditšhabatšhaba.

### Morago ga dikgaisano tsa mmabontle
Fa a sena go fetsa puso ya gagwe jaaka Mma Lobopo, Kwelagobe o ne a ikwadisa kwa Yunibesithing ya Columbia mme a aloga ka dikirii ya itsholelo ya boditšhabatšhaba ya sepolotiki. Ka ngwaga wa 2000, o ne a tlhophiwa go nna moemedi ke ba United Nations, a itebagantse le banana gape le bolwetse jwa HIV/AIDS. Mo go tse dingwe. O kile a buisa phuthego ya lefatshe la United States (ntlo ya lefatshe la United States ya baemedi ba komiti ya ditirelo tsa  baboloki ba madi gape le ditlogamano. Mpule o ne a rurifatsa mo ditengmorago tsa botsalano le batho ba ba lwang le bolwetse jwa  AIDS mo Aforika gape a kanela molaokakanyetso o o supang ditlhwatlhwa tsa dituelo go simolodisa mokgatlho wa  World Bank AIDS prevention fund. Gape o kile a buisa:

*Bokopano jwa bone jwa United Nations jwa banana lefatshe ka bophara (Dakar, Senegal),
*Khuduthamaga ya United Nations (New York, USA),
*Bokopano jwa mafatshe otlhe ka bophara jwa tiriso sentle ya ditlhabololo (Johannesburg, South Africa),
*Bokopano jwa boraro jwa United Nations jwa mafatshe a a kwa tlase (Brussels, Belgium)
*AIDS panel ka nako ya Kokoano ya Bantsho ya Congress ka taletso ya Congresswoman Barbara Lee.
Ka Ngwanatsele ngwaga wa 2000, Kwelagobe o ne a simolodisa *MPULE Foundation* mme a tswelela ka go etela lefatshe la gagwe (Botswana) go rotloetsa phetogo ya maitsholo mo bananeng. Leeto le ne le ikaeletse go thibela go anama ga HIV/AIDS, fa gape le buelela phitlhelelo ya ditshwanelo tsa thobalano le tsholo tsa basadi le basha.

Ka 2001, Kwelagobe o ne a amogela Sekgele sa Ditshwanelo tsa Batho sa Boitekanelo sa Jonathan Mann ke Mokgatlho wa Boditšhabatšhaba wa Dingaka tsa Tlhokomelo ya AIDS (IAPAC). Ka 2003, o ne a tlhophiwa go nna Moeteledipele wa Lefatshe Lotlhe wa Ka moso (GLT) ke Foramo ya Itsholelo ya Lefatshe Lotlhe, mme ka 2006, o ne a tlhophiwa ke one mokgatlho oo jaaka Moeteledipele wa Lefatshe Lotlhe yo Mosha (YGL).

Ka 2011, Kwelagobe o ne a tlhoma Setheo sa MPULE Institute for Endogenous Development, e leng setheo sa go buelela batho ba ba kwa New York City. Setheo seno se leka ka natla go tshegetsa melao ya setšhaba mme ke setheo se se akanyang ka maiteko a a tala, tlhabololo e e tswelelang pele mo temothuong, tekatekano ya bong, le nonotsho ya basadi le basha.

Ka ngwaga wa 2015, Kwelagobe o ne a saena lekwalo le le bulegileng le Letsholo la ONE le le ntseng le kokoanya ya ditshaeno mo go lone; lekwalo le ne le lebisitswe kwa go Angela Merkel le Nkosazana Dlamini-Zuma, a ba rotloetsa go tlhoma mogopolo mo basading jaaka ba dira jaaka tlhogo ya G7 kwa Jeremane le Kopano ya Aforika kwa Aforika Borwa ka go latelana. Kwelagobe o nna mo botong ya Setheo sa Aforika ya Maranyane a Dipalo, e leng mafaratlhatlha a Aforika yotlhe a Ditlhopha tsa Botswerere mo maranyaneng a dipalo tse di tlhomilweng ke mofenyi wa Sekgele sa TED wa 2008 le ramaranyane wa physics ya dipalo, Moporofesara Neil Turok.

## Dietsele tse dingwe
Mpule Kwelagobe o ne a fiwa tlotla ya Jonathan Mann Health Human Rights  ke ba lekgotla la International Association of Physicians in AIDS Care (IAPAC). O ne a gape a fiwa tlotla ya e ngwe fa thoko ya go nna moeteledipele wa European Commission HIV programme, Lieve Fransen, gape le William Clintonya o kileng a bo e le tautona . Ka ngwaga wa 2003, o ne a tlhophiwa gape e le moeteledipele wa lefatshe ka bophara wa kamoso(GLT) ke ba World Economic Forum, a kopana le ba le makgolo a matlhano ba ba ikemetseng  go tsweng mo dikgwebong, dipolotiki, ba kgaso, gape le ba botaki le maranyane, ba akaretsa Bill Gates, British Prime Minister Tony Blair, Michael Dellgape le  Bono,yo o saleng a tlhophilwe ka nako ya fa mokgatlho o simolodisiwa ka ngwaga wa 1993.Ka ngwaga 2006, o ne gape a tlhophiwa ke ba  World Economic Forum jaaka monana yo o eteletseng lebopo lotlhe (YGL). Kgotla ya baeteledipel ba banana ba lefatshe lotlhe e simolotswe mo bosheng e pharologanyo, lofatsa la batho ba ba ntsi lwa lefatshe le le pharologanyo la baeteledipele ba ba dingwaga tse di masome a mane kgotsa ba le kwa tlase ga dingwaga tse gape ba iketleeditse go dirisa nako le maatla a bone  mo go ageng bokamoso jo bo rileng.Mpule gompieno o nale setlankana sa boemo jo bo kwa godimo sa dithuto tsa  maranyane a dipolotiki (dipolotiki tsa itsholelo ya mafatsheftshe) go tsweng kwa mmadikolo wa Columbia  mo toropokgolo New York.

## Dikgoge tsa kwa ntle

*Mpule Kwelagobe, UNFPA Goodwill Ambassador
*Banana ba bateledipele ba lobopo