open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Winfridah Moraa Moseti

**Winfridah Moraa Moseti** (o tshotswe ka kgwedi ya Tlhakole e le lesome(10) ka ngwaga wa 1996) ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Kenya yo o gaisanang mo lebelong la marathone le halofo ya marathone. Fa e sa le a tlhagelela mo lefatsheng la boditšhabatšhaba ka ngwaga wa 2022, o itlhomile mo gare ga badiragatsi ba ba kwa godimo mo lefatsheng, a tlhomololwa ke go nna mo sethaleng kwa World Marathone Major.

## Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele
Tiro ya ga Moseti ya seporofešenale e ne ya simolola go nna le maatla ka ngwaga wa 2022, morago ga gore a fudugele kwa Iten ka ngwaga wa 2021, e leng lefelo la katiso la bogodimo jo bo kwa godimo kwa Kenya le le itsegeng ka go tlhagisa batabogi ba maemo a a kwa godimo ba sekgala.Phetogo eno e ne ya itshupa e le botlhokwa thata mo go tlhabololeng boitshoko jwa gagwe le bokgoni jwa gagwe jwa go siana. Mo ngwageng oo, o ne a kwala nako e e kwa godimo ya 31:32 mo lebelong la dikilometara di le lesome (10) le 32:22.3h mo dimitara di le 10 000.

Ka ngwaga wa 2024, Moseti o ne a fitlhelela nako e e kwa godimo ya 1:05:59 ka go nna wa bobedi kwa Mmarathoneng wa Halofo wa Málaga, mme moragonyana a ipolela phenyo kwa Halofo ya Mmarathone wa Bangsaen21 kwa Thailand ka nako ya 1:10:01.

Morago ga go fitlhelela maemo a a nonofileng mo mabelong a le mmalwa a magolo a boditšhabatšhaba, go akaretsa le maemo a borobongwe kwa Marathone wa Milan, a bone kwa Marathone wa Roma, a botlhano kwa Marathone wa Paris, a bobedi kwa Marathone wa Frankfurt, le a boraro kwa Marathone wa Hamburg le Marathone wa Tokyo2 wa TCS Amsterdam,[1] o ne a dira tiro e e molemo kwa Mmarathoneng wa TCS Amsterdam. Fa a le koo, o ne a nna mo maemong a bobedi ka 2:16:56, e leng nako e e gaisang tsotlhe, kwa go nngwe ya Dikgaisano tse dikgolo tsa Marathone wa Lefatshe Lotlhe tse di tumileng.

Phitlhelelo eno e ne ya dira gore a nne mosadi wa borataro wa Kenya yo o bofefo go gaisa botlhe mo hisitoring mo sekgaleng sa marathone. Moseti o tswelela go ikatisa ka boikaelelo jwa go emela Kenya kwa Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Diatleletiki tsa isagwe le dikgaisano tse dingwe tsa lefatshe lotlhe.

## Botshelo jwa gagwe
Tiro ya ga Moseti e tshegediwa ke monna wa gagwe.

## Dilo tse di gaisang

* **Marathon**: 2:16:56 (Tokyo, 2 March 2025)
* **Half marathon**: 1:05:59 (Málaga, 10 March 2024)
* **10 Kilometres Road**: 31:32 (Iten, 10 June 2022)
* **10,000 Metres**: 32:22.3h (29 March 2022)

## Diphitlhelelo tsa gagwe

## Metswedi
Julia Mumbi Muraga

**Julia Mumbi Muraga** (o tshotswe ka kgwedi ya Ferikgong e le masome a mabedi le botlhano (25),ka ngwaga wa  1984) ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Kenya yo o gaisanang mo mabelong a marathone. O nna kwa Japane.

O ne a dira marathone wa gagwe wa ntlha kwa Marathoneng wa Beijing wa 2006 mme a fetsa kwa ntle ga basadi ba ba lesome ba ba kwa godimo. O ne a le mo maemong a botlhano kwa Marathone wa Nagoya wa ngwaga wa 2007, wa bone kwa Marathone wa Halofo wa Sapporo, morago ga moo a fenya Halofo ya Marathone wa Kobe wa ngwaga oo. Kwa tshimologong ya ngwaga wa 2008 o ne a fenya Lebelo la Basadi la Tsela la Miyazaki mme a tsaya maemo a boraro kwa Marathone wa Basadi wa Osaka.

Muraga o ne a tlhagelela lekgetlo la ntlha la boditšhabatšhaba mo Kenya kwa Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa go Taboga mo Tseleng tsa IAAF tsa ngwaga wa 2008 mme nako ya gagwe ya diura di le 1:11:11 go bona maemo a bosupa e ne e lekane go thusa basadi ba Kenya go bona dimmentlele tsa selefera tsa setlhopha. O ne a le mo maemong a botlhano kwa Marathone wa Paris wa ngwaga wa 2009 mme a emela naga ya gagwe mo marathoneng wa basadi kwa Dikgaisanong tsa Lefatshe Lotlhe tsa Diatleletiki tsa 2009, koo a neng a fetsa mo maemong a bolesome le bobedi. O ne a tswelela go tlhoma mogopolo mo marathoneng, a nna mo maemong a borobedi kwa Mmarathoneng wa Tokyo le wa bosupa kwa Mmarathoneng wa Amsterdam ka ngwaga wa 2010.

O fentse mmarathone wa gagwe wa ntlha kwa Reims à Toutes Jambes ka ngwaga wa 2011, kwa a neng a lwantshana le kgaisano ya Ethiopia go gapa sekgele ka nako ya diura di le 2:29:35.

Muraga o ne a fenya Marathone wa Cologne wa ngwaga wa 2014 ka nako ya diura di le 2:28:00, mme o ne a tlhatlhobiwa mme a fitlhelwa a na le EPO morago ga lobelo. O ne a amogiwa phenyo ya gagwe mme a thibelwa dingwaga di le pedi go tsenela dikgaisano.

## Dilo tse di gaisang

## Metswedi
Magdalyne Masai

**Magdalyne Moraa Masai** (o tshotswe ka kgwedi ya Ngwanatseele a le masome a mabedi le bongwe (21) ngwaga wa 1993) ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Kenya yo o itsegeng ka mabelo a marathone le a tsela. O itsege ka ditiro tsa gagwe tse di nonofileng tsa mmarathone, go akaretsa le tiragatso ya gagwe e e gaisang ya 2:18:58 kwa Mmarathoneng wa Frankfurt ka ngwaga wa 2024. Ke kgaitsadie Linet Masai le Moses Masai, bao ka bobedi e leng batabogi ba maemo a a kwa godimo mo lefatsheng lotlhe, mme o nyetse motabogi wa sekgala se seleele wa kwa New Zealand e bong Jake Robertson.

## Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele
Kwa tshimologong ya tiro ya gagwe, Masai o ne a bontsha talente mo go kgabaganyeng naga le dikgala tse dikhutshwane. O ne a sireletsa sekgele sa gagwe ka katlego kwa Sefapaanong sa Zornotza kwa Amorebieta ka ngwaga wa 2014.O ne a fitlhelela selekanyo se se kwa godimo sa 1:07:07 mo halofong ya mmarathone ka ngwaga wa  2023 le 31:44 mo tseleng ya 10K ka ngwaga wa 2017.Gape o ne a gaisana mo lebelong la dimitara di le 3000, a rekota nako e e kwa godimo ya 9:29.16 ka 2015.

Masai o ne a simolola go taboga marathone ka ngwaga wa 2018 kwa Mmarathoneng wa Hefei kwa China, a fenya lobelo lono ka nako ya 2:28:22.Ka ngwaga wa 2019, o ne a nna wa bobedi kwa Mmarathoneng wa Hamburg ka nako ya 2:26:04. Moragonyana mo ngwageng oo, o ne a tlhoma rekoto e ntšha ya Batho Botlhe ba ba Tlileng kwa Canada kwa Marathone wa ngwaga wa 2019 wa kwa Toronto, a fenya ka nako ya 2:22:16.

Setlha sa ngwaga wa 2024 se bone dipontsho tse di botlhokwa go tswa kwa Masai. O ne a nna wa bobedi kwa Mmarathoneng wa Seville ka nako ya 2:22:51. Morago ga moo o ne a fenya kwa Mmarathoneng wa Lanzhou, a tshwara nako ya 2:24:46.Tiragatso ya gagwe e e tlhomologileng ya ngwaga e ne e le kwa Marathone wa Frankfurt wa ngwaga wa 2024, koo a neng a taboga ka nako e e gaisang ya gagwe ya 2:18:58 go nna wa bobedi. Nako eno e ne ya mo baya mo teng ga rekoto ya khoso e e fetileng, mo lobelong lo rekoto ya khoso e neng ya feleletsa e thubilwe ke Hawi Feysa.

## Botshelo jwa gagwe
Magdalyne Masai o tswa mo lelapeng le le tlhageletseng la go taboga, ka kgaitsadie yo mogolo Linet Masai e le mmampodi wa lefatshe wa ngwaga wa 2009 wa 10,000m, mme morwarraagwe yo mogolo Moses Masai e le mofenyi wa mmentlele wa boronse wa Bommampodi ba Lefatshe ka ngwaga wa  2009 mo 10,000m.

Masai o nyetse motabogi wa sekgala se seleele wa kwa New Zealand e bong Jake Robertson, mme ba na le ngwana wa mosimane. Gantsi ba ikatisa mmogo kwa Iten, kwa Kenya.

## Diphitlhelelo tsa gagwe

## Metswedi
Irene Mogaka

**Irene Mogaka Kemunto** (o tshotswe ka kgwedi ya Ferikgong e le lesome (10) ka ngwaga wa  1985) ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Kenya yo o gaisanang mo lebelong la marathone.

O simolotse go taboga mo maemong a bosetšhaba ka ngwaga wa 2005 mme a tsaya maemo a bobedi kwa dikgaisanong tsa go kgabaganya naga tsa Kisii mo ngwageng oo. O ne a dira mmarathone wa gagwe wa ntlha kwa Mmarathoneng wa Boditšhabatšhaba wa Nairobi mme a fetsa mo maemong a bolesome ka nako ya 2:48:27.O ne a tokafatsa nako ya gagwe go nna 2:41:12 ka go nna mo maemong a botlhano kwa kgatisong ya ngwaga wa  2007 ya Marathone wa Mumbai. O ne a rwesiwa serwalatlhogo sa mmampodi wa porofense ya dimitara di le 5000 wa Porofense ya Nyanza ka kgwedi ya Seetebosigo ngwaga oo.O ne a taboga kwa Mmarathoneng wa Rock 'n' Roll wa Las Vegas kwa bokhutlong jwa ngwaga mme a nna wa bobedi morago ga Sylvia Skvortsova, a tsaya nako ya gagwe e e gaisang ya 2:36:15.

Setlha sa gagwe sa ngwaga wa  2008 se ne sa tlhomololwa ke go taboga ka nako ya 2:38:22 go bona maemo a botlhano kwa Marathone wa Toronto.O ne a tlhoma mogopolo fela mo marathoneng ka ngwaga wa 2009 mme a simolola ka go nna mo maemong a boraro kwa Mumbai Marathon ka kgwedi ya Ferikgong. O ne a kgwathisa metsotso e le merataro ya mmarathone wa gagwe o o gaisang kwa Mmarathoneng wa Los Angeles go rekota 2:30:10 go bona maemo a botlhano.Marathone wa gagwe wa boraro wa ngwaga e ne e le wa Singapore Marathone mme lobelo lwa gagwe lo ne lo le bonya mme o ne a fetsa mo maemong a borobongwe.

O ne a taboga kwa Halofo ya Mmarathone wa Berlin kwa tshimologong ya ngwaga wa 2010 mme a tlhoma nako e e kwa godimo ya halofo ya marathone ya 1:11:38 mme a nna mo maemong a borataro ka kakaretso.O ne a taboga lebelo la bobedi le le bofefo go gaisa mo botshelong jwa gagwe kwa Marathone wa Toropo ya Vienna ka Moranang, a taboga ka nako ya 2:31:28 go fetsa e le wa bobedi morago ga Hellen Kimutai. O ne a tabogela Kenya kwa Metshamekong ya Kgweranoditšhaba ya ngwaga wa 2010 mme o ne a etelela pele lobelo mo dikgatong tsa bofelo. Le fa go ntse jalo, moagi ka ene Irene Jerotich Kosgei o ne a mo feta mo dikilometareng tse tharo tsa bofelo mme Mogaka o ne a fetsa metsotswana e le lesome le bongwe a le kwa morago ga gagwe go kwala nako ya 2:34:43 le go gapa mmentlele wa selefera.O ne a gaisana gape kwa India kwa Mumbai Marathon ka kgwedi ya  Ferikgong ngwaga o o latelang, mme a kgona go tsaya maemo a borobedi fela mo lobelong.

E ne e le ene fela Mokenya yo o neng a tsenela Marathone wa Basadi wa Osaka mme a nna mo maemong a bosupa ka kakaretso.

## Metswedi
Catherine Kamau

thumb
**Catherine Kamau** (o tshotswe ka  February 3, 1987) Ke motshameki wa difilimi kwa Kenya, o itshega e le K"Celina" (or "Selina") le "Kate Actress".

O ne a nyetswe ke Phiipl Karanja mme ba kgaogana go le  ka jaana ka di  19 Lwetse 2023.

## Tiro
Catherine o ne a tshameka karolo ya Selina (kana Celina) mosadi wa ga Charlie (Patrick Oketch) mo motseletseleng wa diterama tsa Citizen TV wa Mother-in-Law.
Gift Monday

**Gift Nyakno Monday** (yo o tshotsweng ka Sedimonthole a ferabongwe 2001) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa seporofešenale wa Nigeria yo o tshamekelang kwa pele wa Washington Spirit ya Liki ya Kgwele ya Dinao ya Basadi ya Bosetšhaba (NWSL) le setlhopha sa bosetšhaba sa Nigeria.

## Tiro ya setlhopha
Ka Firikgong 2021, Monday o ne a bidiwa Motshameki wa Kgwedi wa liki kgwedi ya bobedi ka go latelana. Ka Mopitlo 2021, Monday o ne a nosa dino tse pedi go tsholetsa FC Robo go fenya Rivers Angels e e neng e ise e fenngwe ka tse pedi go e le nngwe. Monday o ne a tlhotlheletsa Bayelsa Queens go fenya sekgele sa liki sa 2021–22 mme gape ya fetsa e le monosi wa dino yo o kwa godimo wa setlha.

Ka Lwetse 2022, Monday o ne a tsenelela setlhopha sa Liga F sa Spain sa UD Granadilla Tenerife.

Ka Mopitlo a le masome mabedi le botlhano 2025, setlhopha sa NWSL sa Washington Spirit se ne sa reka Monday go tswa kwa Tenerife ka tuelo e e sa itsiweng mme sa mo saena mo konterakeng ya dingwaga di le tharo e e nang le kgetho ya setlhopha se sengwe sa 2028. O ne a tshameka lekgetlho la ntlha mo setlhopheng ka Moranang a le lesome le bobedi 2025, a tla jaaka moemedi wa ga Gabrielle Carle mo phenyong ya tse pedi go lefela kgatlhanong le Racing Louisville FC. Beke moragonyana, Monday o ne a rekota tshimologo ya gagwe ya ntlha ya NWSL le go nosa, a nosa morago ga go utswa bolo mo motshwaradinong Anna Moorhouse kwa moleng wa dino mo phenyong ya nno go lefela mo baeteledipeleng ba liki Orlando Pride. Ka Lwetse a le malatsi a masome mabedi le boferabobedi, Monday o ne wa kwadisa dino tse tharo tse di bonako go gaisa tsotlhe mo NWSL go tswa mo tshimologong mo ditsong tsa liki, a nosa dino di le tharo mo metsotsong e e ka fa tlase ga masome mararo le borataro go thusa Washington go fenya Houston Dash.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Mosupologo o ne a gaisana kwa Sejaneng sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA U-20 sa 2018 kwa Fora. Ka 2019, o ne a nna mokapotene wa setlhopha sa bosetšhaba go bona mmentlele wa sone wa ntlha wa gauta mo dingwageng di le 12 kwa Metshamekong ya Aforika morago ga go fenya Cameroon ka 3-1 ka diphenalethi.[12][13] Ka Tlhakole 2021, Mosupologo o ne a bidiwa mo setlhopheng se segolo sa setlhopha sa bosetšhaba pele ga Sejana sa Basadi sa Turkey sa 2021. O ne a le karolo ya setlhopha se se fentseng bommampodi mme e ne e le setlhopha sa ntlha sa Aforika go dira jalo.[14] O ne a nosa nno ya borobedi mo phenyong ya setlhopha sa 9-0 kgatlhanong le Equatorial Guinea.[15]

Ka di 16 Seetebosigo 2023, o ne a akarediwa mo setlhopheng sa batshameki ba le 23 ba Nigeria sa Sejana sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA sa 2023.[16]

Mosupologo o ne a bidiwa mo setlhopheng sa Nigeria sa Diolimpiki tsa Selemo tsa 2024 jaaka motshameki yo mongwe yo o sa tlhophiwang.[17]

## Ditlotla

### Ka bo ga gagwe

* NWFL Premiership Player of the Month: December 2020, January 2021

* NWFL Premiership Player of the Season: 2022

* Liga F Player of the Month: February 2025

### Boditshabatshaba

* Turkish Women's Cup: 2021

## Metswedi
Bolaji Olamide

**Bolaji Titilayo Olamide** (yo o tshotsweng ka Ngwanaatsele a le masome mabedi le bosupa 2003) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa seporofešenale wa Nigeria yo o tshamekang kwa pele wa Remo Stars Ladies le setlhopha sa bosetšhaba sa Basadi ba Nigeria. Olamide ke mofenyi wa ga jaana wa Golden Boot mo Kgaisanong ya NWFL.

## Tiro ya setlhopha
Olamide o ne a tshamekela Osun Babes le Sunshine Queens, kwa a neng a fetoga go tswa go motshamekagare go nna motshamekapele, pele ga a tsenelela Remo Stars Ladies ka 2025.

Ka Firikgong a le lesome le botlhano 2025, o ne a nosa nno ya gagwe ya ntlha mo Remo Stars Ladies mo motshamekong wa gagwe wa ntlha wa liki, mo phenyong ya tse tharo go e le nngwe  kgatlhanong le Confluence Queens. O ne a nosa dino mo metshamekong e le merataro e e latelang, go akaretsa le dino tse pedi kgatlhanong le Heartland Queens le Abia Angels, mme seno sa dira gore a nne le dino di ferabongwe mo metshamekong e supa.

Olamide o ne a bidiwa Motshameki wa Beke wa NWFL ka Letsatsi la Motshameko la botlhano mme a fenya dikabelo tse pedi tse di latelanang tsa Motshameki wa Kgwedi fa gare ga Firikgong le Tlhakole 2025.

Ka Moranang a le lesome le borataro 2025, o ne a nosa nno ya go lekalekanya dino motsotso wa bo masome a ferabobedi le boferabobedi kgatlhanong le Heartland Queens kwa Lebaleng la Dan Anyiam kwa Owerri go kwadisa nno ya gagwe ya bo lesome ya letsholo, a fedisa komelelo ya dino tsa metshameko e le mene. O feditse setlha se se tlwaelegileng ka dino di le lesome le bone mo metshamekong e le lesome le bone, e leng palo e e kwa godimo mo liking, jaaka fa Remo Stars Ladies e ne e bona phatlha kwa NWFL Super Six.

Ka Motsheganong a le lesome le boraro 2025, Olamide o ne a nosa nno e le nngwe fela kgatlhanong le Naija Ratels fa Remo Stars Ladies e ne e fenya motshameko wa yone wa bobedi ka go latelana mo Super Six, e leng se se neng sa ba romela kwa godimo ga tafole.

O fentse seetsele sa Monosi yo o kwa Godimo kwa bokhutlong jwa setlha.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Olamide o ne a tshamekela setlhopha sa Basadi sa Nigeria sa U-17 ka 2020. Ka Mopitlo a le lesome le bone 2020, o ne a ntshetswa ntle ka nako ya go ikhutsa kgatlhanong le Guinea, ka nako ya go ipatlela phatlha kwa Sejaneng sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA U-17. Nigeria e fentse motshameko oo ka nno tse tlhano go e le nngwe kwa Lebaleng la Agege, e gatela pele ka dino tse lesome le motso go tse pedi ka palogotlhe. Moragonyana kgaisano eno e ne ya phimolwa ka ntlha ya leroborobo la COVID-19.

Ka Phalane a le masome mabedi 2024, Olamide o ne a amogela pitso ya gagwe ya ntlha go tsenelela setlhopha sa bosetšhaba sa Basadi ba bagolo sa Nigeria go ya go tshameka metshameko ya botsalano kgatlhanong le Algeria. Ka Motsheganong a le masome mabedi 2025, o ne a bidiwa go tshameka metshameko ya botsalano kgatlhanong le Cameroon. Ka Seetebosigo a le malatsi a mararo 2025, o ne a tshameka lekgetlho la ntlha, a tla jaaka moemedi wa sephatlo sa bobedi. Ga a ka a tsena mo lenaaneng la bofelo la setlhopha sa Sejana sa Ditšhaba sa Aforika sa Basadi.

## Metswedi
Anita Wiredu-Minta

**Anita Wiredu-Minta** (o tshotswe ka Lwetse a le malatsi mane ka 1983) ke motsamaisi wa kgwele ya dinao wa mokgatlho wa Ghana, modiredi wa bofaladi le motshameki wa kgwele ya dinao wa pele wa seporofešenale. Ga jaana ke mothusa mokatisi wa setlhopha sa Liki ya Basadi ya Ghana sa Immigration Ladies le motsamaisi wa setlhopha sa kgwele ya dinao sa bosetšhaba sa basadi sa Ghana. Ka malatsi a gagwe a go tshameka, o ne a tshameka jaaka motshamekapele wa Ghatel Ladies, Immigration Ladies le setlhopha sa bosetšhaba sa Ghana.

## Tiro
Wiredu-Minta ke modiredi wa bofaladi ka tiro. O ne a dira jaaka mothusa Modiredi wa Taolo ya *Bofaladi* wa ntlha (AICO I) go tloga ka 2002 go ya go 2012, Motlhatlhobi yo Mogolo wa 2012 go ya go 2016, Mothusa Mookamedi wa 2IC wa Metshameko ya Bofaladi ya Ghana go tloga ka Moranang 2016 go fitlha ka Moranang 2020. O ne a tlhatlhosiwa go nna Modiredi wa Bofaladi wa Metshameko ka Moranang 2020.

## Tiro ya go tshameka
Wiredu-Minta o simolotse tiro ya gagwe le Ghatel Ladies, a ba tshamekela go tloga ka Mopitlo 2001 go fitlha ka Phalane 2010. Moragonyana o ne a tsenelela setlhopha sa Kgwele ya Dinao ya Basadi sa Bafaladi ka 2010 mme a rola tiro ka 2018. Gape o ne a tshamekela setlhopha sa bosetšhaba sa kgwele ya dinao sa basadi sa Ghana. O tshamekile mo Dikgaisanong tsa Basadi ba Aforika tsa 2006 a thusa Ghana go fetsa e le mo maemong a bobedi morago ga go fenngwa ke Nigeria mo makgaolakgannyeng.

## Tiro ya go katisa
Fa a sena go rola tiro ya go tshameka kgwele ya dinao, Wiredu-Minta o ne a tsena mo tirong ya go katisa. Magareng ga Phatwe 2017 le Lwetse 2018, o ne a direla jaaka modiredi wa katlaatleloloago wa setlhopha sa bosetšhaba sa basadi sa Ghana sa U20. Ka Phukwi 2019, o ne a tlhomiwa go nna mothusa mokatisi wa setlhopha ya Kgwele ya Dinao ya Basadi ba Bafaladi. O ne a tlhatlhosiwa go nna modiredi wa katlaatleloloago wa setlhopha se segolo sa setlhopha sa bosetšhaba sa kgwele ya dinao sa basadi sa Ghana (Black Queens).

Wiredu-Minta gape o direla mo botong ya khuduthamaga ya Mokgatlho wa Ditlhopha tsa Diliki tsa Ghana (GHALCA) jaaka moemedi wa basadi. Gape o ne a tlhomiwa go nna leloko la komiti ya Ditiragalo le Dikgaisano ka Mopitlo 2021. Ke leloko la komiti e e sa tswang go tlhamiwa ya Sejana sa Mohumagadi wa Ntlha ke GHALCA.

Ke leloko la ntlha la Mokgatlho wa Bosetšhaba wa Batshameki ba Kgwele ya Dinao ba Basadi ba ba Rotseng Tiro wa Ghana (RWONFAG) o a direlang jaaka mokwaledikakaretso wa ntlha wa mokgatlho oo.

Ka 2023 Wiredu-Minta o ne a tlhomiwa jaaka leloko la setlhopha sa bakatisi sa basadi sa Ghana sa U-20.

## Metswedi
Christy Ucheibe

**Christy Onyenaturuchi Ucheibe** OON (yo o tshotsweng ka Sedimonthole a le masome mabedi le botlhano 2000) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa seporofešenale wa Nigeria yo o tshamekang fa gare yo o sireletsang kgotsa motshameki wa fa gare wa setlhopha sa Portugal sa Benfica le setlhopha sa bosetšhaba sa Nigeria.

## Tiro ya setlhopha
Ucheibe o ne a tshamekela setlhopha sa Nasarawa Amazons mo setlheng sa 2018.

Ka Tlhakole a le lesome le bone 2020, Ucheibe o ne a saenela setlhopha sa Portugal sa Benfica ka tumalano ya dingwaga di le tharo le sephatlo.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Ucheibe o ne a tlhophelwa Sejana sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA U-17 sa 2014 le Sejana sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA U-20 sa 2018. Mo kgaisanong ya bofelo o ne a tshameka metshameko e le meraro go tloga kwa tshimologong.

Ucheibe o ne a bidiwa go tsena mo setlhopheng sa Nigeria sa Sejana sa Ditšhaba sa Aforika sa Basadi sa 2022.

Ka Seetebosigo a le lesome le borataro 2023, o ne a akarediwa mo setlhopheng sa batshameki ba le masome mabedi le boraro ba Nigeria sa Sejana sa Lefatshe sa Basadi sa FIFA sa 2023.

Ucheibe o ne a bidiwa go tsena mo setlhopheng sa Nigeria sa Diolimpiki tsa Selemo tsa 2024.

## Ditlotla
**Benfica**

* Campeonato Nacional Feminino: 2020–21, 2021-22, 2022–23, 2023–24, 2024–25
* Taça de Portugal: 2023–24
* Taça da Liga: 2019–20, 2020–21, 2022–23, 2023–24, 2024–25
* Supertaça de Portugal: 2022, 2023

**Nigeria**

* Africa Women Cup of Nations: 2024

**Individual**

* EaglesTracker Defender of the Season: 2023-24

## Metswedi
Caryn Agyeman Prempeh

**Caryn Agyeman Prempeh** ke ngaka ya kalafi ya kwa Ghana le mogwebi. Ke mothei wa Mokgatlho wa CERVIVA wa Ghana.

## Thuto
Caryn ke morwadia Asantehene, Otumfuo Nana Osei Tutu II Kgosi ya Asante. O ne a relelwa ka nkokoagwe wa ka fa go rraagwe e bong Nana Afia Kobi Serwah Ampem II, Moswi Asantehemaa.

O ne a nna le thuto ya gagwe e kgolwane kwa Sekolong se Segolo sa St Rose, kwa Akwatia le kwa Sekolong sa Basetsana sa Headington, kwa Oxford, (United Kingdom). O ne a tswelela kwa Kholetšheng ya Yunibesithi ya London, Sekolo sa Maranyane sa Kalafi sa Yunibesithi ya Maranyane le Thekenoloji sa Kwame Nkrumah le kwa Yunibesithing ya Queen Mary ya London go ya go ithuta Maranyane a Kalafi ya Ditshedi, Kalafi le Pholo ya Setšhaba ya Lefatshe Lotlhe ka go latelana.

## Tiro
Caryn o simolotse ditiro tsa gagwe tsa kalafi kwa Bookelong jwa Thuto jwa Komfo Anokye, Kumasi ka 2015 morago ga moo a fudugela kwa Bookelong jwa Sesole jwa 37. E ne e le Modiredi wa Kalafi wa Moagi wa Claron Boitekanelo jwa Boditšhabatšhaba jo bo kwa Lefelong la Bonno la Maemelo a difofane kwa Accra - Ghana. Ga jaana, Ngaka Caryn Agyeman Prempeh o bereka kwa Bookelong jwa LEKMA, ka fa tlase ga Tirelo ya Boitekanelo ya Ghana a latela kgatlhego ya gagwe mo boitekanelong jwa Setšhaba ( Boitekanelo jwa Thibelo).

Ka 2011, o ne a tlhoma Cerviva Ghana, e leng mokgatlho o o sa direng dipoelo o o tlhamang kitso le go ruta basetsana ba bannye ka thibelo ya kankere ya molomo wa popelo. Ke ngaka ya setlhopha sa Black Queens ya Ghana.

## Dikgokagano tsa kwa ntle

* Tsebe ya Linkedin 

## Metswedi
Princess Marfo

**Kgosigatsana Dankwa Marfo** (yo o tshotsweng ka Phalane a le malatsi a mabedi 2003) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa seporofešenale wa Ghana yo o tshamekang kwa pele wa setlhopha sa A-Liga sa Denmark sa FC Nordsjælland le setlhopha sa bosetšhaba sa Ghana.

## Botshelo jwa pele
Marfo o ne a tsenela Right to Dream Academy ka 2014 mme e ne e le moalogi wa ntlha wa mosadi wa sekolo seo ka 2022 fa a ne a le dingwaga di le lesome le boferabobedi.

## Tiro ya setlhopha

### FC Nordsjælland
Marfo o ne a tshameka la ntlha mo setlhopheng se segolo ka Mopitlo 2022, mo motshamekong kgatlhanong le Fortuna Hjørring. Setlha se se latelang o ne a nosa nno ya gagwe ya ntlha mo setlhopheng, ka Phalane a le lesome le bone 2022 kgatlhanong le Brøndby IF. O saenne tumalano ya go okelediwa dingwaga di le pedi le setlhopha ka Seetebosigo a le masome mabedi le bone 2023.

### Bay FC
Ka Firikgong 2024 setlhopha sa NWSL sa Bay FC se ne sa reka Marfo ka tuediso ya phetisetso, sa mo saenela konteraka go fitlha ka paka ya 2025 ka kgetho ya 2026. Mo setlheng sa gagwe sa ntlha le setlhopha, Marfo o ne a tshameka mo metshamekong e ferabongwe. Ga a ka a tshamekela Bay FC mo setlheng sa gagwe sa bobedi mme a feleletsa a feditse konteraka ya gagwe le setlhopha ka Phatwe a le lesome le botlhano ka 2025.

### FC Nordsjælland
Ka Lwetse 2025, Marfo o ne a tsenelela gape setlhopha sa gagwe sa pele sa FC Nordsjælland.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Marfo o na le boagedi jwa Ghana le jwa Denmark. Ka Motsheganong 2023, o ne a beilwe leitlho ke mokatisi wa setlhopha sa bosetšhaba sa kgwele ya dinao sa Ghana e bong Nora Häuptle fa a ne a tshameka kwa Denmark. Ka Phukwi wa ngwaga o o latelang o ne a bidiwa la ntlha go tsena mo setlhopheng se segolo sa bosetšhaba sa Ghana, a amogela iponagatso ya gagwe ya ntlha jaaka moemedi mo motshamekong wa botsalano kgatlhanong le Japan.

## Dipalopalo tsa tiro

### Setlhopa
*Go tloga ka Phatwe* *a le lesome le botlhano 2025*

# e akaretsa Danish Women's Cup, NWSL Challenge Cup
# e akaretsa NWSL Playoffs
# e akaretsa NWSL x Liga MX Femenil Summer Cup

## Ditlotla
**FC Nordsjælland**

* Danish Women's Cup: 2023

## Metswedi
Chantelle Boye-Hlorkah

**Chantelle "Chaney" Boye-Hlorkah** (/ˈʃæni ˌbɔɪəˈlɔːrkə/ *SHAN-ee BOY-ə-LOR-kə*;yo o tshotsweng ka Lwetse a ferabobedi 1995) ke motshameki wa kgwele ya dinao yo o tshamekang ka fa letlhakoreng la setlhopha sa Bommampodi ba Basadi sa Nottingham Forest. O tsholetswe kwa Enyelane, mme o tshamekela setlhopha sa bosetšhaba sa Ghana.

Morago ga go tshamekela Everton dingwaga di ferabongwe, Boye-Hlorkah o ne a tsenelela Aston Villa mme moragonyana a tsenelela London City Lionesses, kwa a neng a le karolo ya setlhopha se se neng sa tlhatlhosiwa go ya kwa WSL. O ne a le karolo ya setlhopha sa Ghana kwa Sejaneng sa Ditšhabatšhaba sa Basadi sa Aforika sa 2024.

## Tiro ya setlhopha

### Everton
Boye-Hlorkah o simolotse go ikatisa kgwele ya dinao kwa Setheong sa Botswerere sa Basadi sa Everton.

O ne a tshameka lekgetlho la ntlha mo setlhopheng se ka 2013. Ka Motsheganong wa setlha sa 2013 o ne a nosa nno ya gagwe ya ntlha mo setlhopheng sa Blues kgatlhanong le Doncaster Rovers Belles. Morago ga gore Everton e fenye 2017 Spring Series, o ne a newa konteraka ya gagwe ya ntlha ya nako e e tletseng le setlhopha sa ntlha. Ka Seetebosigo a le lesome le bobedi 2020, o ne a saena konteraka e ntšha ya ngwaga o le mongwe le setlhopha seo.

### Aston Villa
Ka 2021, Boye-Hlorkah o ne a saena konteraka ya dingwaga di le pedi le Aston Villa. O ne a tshameka metshameko e le masome mabedi le bobedi mo liking ka nako ya fa a ne a le mo setlhopheng seo.

### London City Lionesses
Ka Phatwe a le masome a mabedi le boraro 2023, go ne ga itsisiwe gore Boye-Hlorkah o ikopantse le London City Lionesses go tswa kwa Aston Villa ka konteraka ya ngwaga o le mongwe. Ka Phukwi a le lesome le boraro 2024, setlhopha se ne sa itsise gore se atolositse konteraka ya gagwe ngwaga o mongwe. Ka Motsheganong a le lesome le botlhano 2025, setlhopha se ne sa itsise gore o tla tsamaya fa konteraka ya gagwe e fela.

### Nottingham Forest
Ka Phatwe a le lesome le bobedi 2025, Boye-Hlorkah o ne a itsisiwe kwa Nottingham Forest ka konteraka ya dingwaga di le pedi.

## Tiro ya boditšhabatšhaba
Boye-Hlorkah o emetse Enyelane mo maemong a U-19 le U-23. Ka Moranang 2025, o ne a amogela pitso ya gagwe ya ntlha go ya kwa setlhopheng sa bosetšhaba sa Ghana kwa metshamekong e mebedi kgatlhanong le Senegal. Ka Moranang a le malatsi matlhano ka 2025, o ne a tshameka lekgetlho la ntlha mo setlhopheng, a tla jaaka moemedi wa ga Evelyn Badu mo sebakeng sa oura e le nngwe.

Ka Seetebosigo a le masome mararo 2025, Boye-Hlorkah o ne a bidiwa go tsenelela setlhopha sa Ghana sa Sejana sa Ditšhaba sa Basadi sa Aforika sa 2024.

## Dipalopalo tsa tiro
*Go tloga ka 27 Motsheganong 2023.*

## Ditlotla
**Everton**

* FA Women's Cup maemo a bobedi (1): 2013–14
* **[[FA WSL 2]]** **Bafenyi** (1): 2017

## Metswedi
Princella Adubea

**Princella Adubea** (yo o tshotsweng ka Sedimonthole a le masome mabedi le bosupa 1998) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa basadi wa seporofešenale wa Ghana yo o tshamekang mo setlhopheng sa Emirati sa Abu Dhabi Country Club, le mo setlhopheng sa bosetšhaba sa basadi sa Ghana. O ne a emela Ghana mo maemong a U20 kwa Dijaneng tse pedi tsa Lefatshe ka 2016 le 2018. O kile a tshamekela Sporting de Huelva.

## Tiro ya setlhopha
Adubea o simolotse tiro ya gagwe le setlhopha sa Ampem Darkoa Ladies se se kwa Techiman ka 2014. Ka 2016, o ne a etelela setlhopha seo pele go ya kwa Liking ya bone ya ntlha ya Basadi ya Ghana ya setlha sa 2015–16 morago ga go fenya bommampodi ba ba sireletsang Hasaacas Ladies ka nno e le nngwe fela mo kgaisanong ya bommampodi. O nositse dino di le lesome le boferabongwe mo metshamekong e le lesome le motso go tlhagelela jaaka monosi wa dino yo o kwa godimo wa setlha. Gape o ne a wetsa setlha e le monosi wa dino yo o kwa godimo mo Sejaneng sa FA sa Basadi sa Ghana sa 2016. O fentse motshameki wa kgwele ya dinao wa Mosadi wa ngwaga wa SWAG a fenya kgaisano go tswa go Elizabeth Addo le Sandra Owusu-Ansah.

O thusitse setlhopha go boloka sekgele sa sone sa Premier League ka go nosa nno e le nosi mo makgaolakgannyeng a Bommampodi kwa Lebaleng la Metshameko la Baba Yara kgatlhanong le Lady Strikers. O nositse dino di le lesome le borataro go boloka gape sekgele sa gagwe sa go nosa dino tse di kwa godimo le go se fenya mo dipakeng tse pedi tse di latelanang.

Ka Lwetse 2024, o ne a fudugela kwa Turkey, mme a tsenelela Trabzonspor go tshameka mo Liking ya Super. Ka Mopitlo 2025, o ne a nna leloko la setlhopa sa Abu Dhabi Country Club ya letlhakore la Emirati.

## Dino tsa boditšhabatšhaba

## Honours
**Ampem Darkoa**

* Ghana Women's Premier League: 2015–16, 2017
* Ghana Women's Super Cup: 2017, 2018

**Kiryat Gat**

* Ligat Nashim: 2022–23
* Toto Cup: 2022

**Ghana**

* Turkish Women's Cup third-place: 2020

**Ka bo ga gagwe**

* African U-20 Women's World Cup Qualifying Tournament Top goal scorer: 2018
* Ghana Women's Premier League Top goal scorer: 2015–16, 2017
* Ghana Women's Premier League Most Promising Player: 2014–15
* SWAG Female footballer of the Year: 2016, 2017
* Ghana Women's FA Cup Top goal scorer: 2016

## Tshedimosetso tse dingwe

* Lenaane la basadi ba kgwele ya dinao ba boditshabatshaba ba Ghana 

## Metswedi
Tapiwa Gwaza

**Tapiwa Sylvia Gwaza** ke motshameki wa mosetsana wa kwa Malawi yo o itsegeng ka seabe sa gagwe jaaka mmueledi mo filiming ya kwa Malawi, <sup>Seasons of a Life</sup> le jaaka Maltrida mo Dear Pen Pal ka 2018.

## Tiro ya gagwe
Gwaza ke leloko la pele la setlhopha sa batsamaisi ba sefofane sa Air Malawi Ltd. O ne a dira jaaka mothusi wa sefofane ka dingwaga di le 13 pele a simolola tiro ya gagwe ya go nna motshameki wa difilimi. Morago ga go tlogela tiro ya gagwe kwa Air Malawi, o ne a swetsa go tsaya tiro ya go tshameka mme a bona karolo mo go Seasons of a Life.

Modiragatsi Flora Suya o dirile filimi ya gagwe, My Mothers Story e e neng e le filimi e e bulang kwa Silicon Valley African Film Festival.[<sup> 2</sup> Suya e ne e le ene motshameki wa konokono mo filiming ya gagwe ya metsotso e le masome a robongwe e e neng ya bontshiwa la ntlha ka Motsheganong 2016, mme o ne a akaretsa le ba bangwe go akaretsa le Gwaza.[<sup> 3</sup>

Fa Flora Suya a ne a dira filimi ya gagwe ya 2018, Pen Pal ka ga mosadi yo o tsiediwang go nyala motho yo o phoso - mme moragonyana o kopana le tsala ya gagwe ya go kwalelana e a neng a akanya gore o nyetse ka yone. Suya o ne a dira gore Gwaza e nne ene motshameki yo mogolo.[ 4

## Metswedi
[1 "Committee hits snag on Chilemba's cut". Bnltimes.com. 2011-12-21. Archived from the original on 2017-02-02. Retrieved 2012-10-31.

[2] Maulidi, Frank (October 13, 2016). "Flora Suya off to USA to premiere her film". Malawi 24. Retrieved November 1, 2017.

[3 "New Malawi movie premier May 28: Flora Suya's 'My mother's story' - Malawi Nyasa Times". www.nyasatimes.com. 2016-05-19. Retrieved 2025-04-02.

[4 "DEAR PEN PAL | ROOTFLIX®". DEAR PEN PAL | ROOTFLIX. Retrieved 2025-04-02.
Flora Suya

**Flora Suya** ke motshameki wa mo Malawi. O ne a tlhophiwa jaaka motshameki yo o gaisang wa mosadi kwa moletlong wa 6th le 9th Africa Movie Academy Awards.
## Tiro
Mmogo le Tapiwa Gwaza, Suya o ne a tshameka karolo ya go etelela pele mo go Seasons of a Life (2010), e e tlhalosang mathata a mosetsana wa mo Afrika yo o neng a betelelwa ke mookamedi wa gagwe, yo o neng a gana go mo fa ngwana wa gagwe. O ne a amogela Africa Movie Academy Award ya Best Actress in a Leading Role ka ntlha ya seabe sa gagwe mo filiming e. Ka 2013, o ne a tshameka mo Shemu Joyah, Last Fishing Boat, mo a neng a le moratiwa wa mojanala le mosadi wa monna yo o nyetseng basadi ba le mmalwa, karolo e e neng ya mo dira gore a tlhophiwe jaaka motshameki yo o gaisang wa sesadi kwa AMAA awards. Ka 2014, o ne a dira karolo ya gagwe mo filiming ya kwa Zambia, Chenda, e e buang ka mathata a basadi ba ba sa kgoneng go tshola bana ba nang le one le tsela e banna ba Maaforika ba tsibogelang seemo sa bone ka teng. Filimi e simolotswe ka Sedimonthole 2014, mme ya gololwa ka 2015. 

Ka 2016, filimi ya gagwe, My Mothers Story e ne ya itsisiwe jaaka nngwe ya difilimi tse di bulang kwa Silicon Valley African Film Festival kwa United States. filimi e e bua ka mathata a basadi ba a itemogelang go sireletsa legae la bona ntle le thuso ya monna. Mo filiming e, o tshameka Tadala, mmè yo o sa nyalwang mo maemong a bong le a setso a Afrika. O ne a le motshameki wa konokono mo filiming ya metsotso e le masome a robongwe e e neng ya bontshiwa kwa Lilongwe ka Motsheganong, mme gape o ne a akaretsa Tapiwa Gwaza le Miriam Mwazimva.

Fa Flora Suya a ne a dira filimi ya gagwe ya 2018, Pen Pal e e buang ka mosadi yo o tsiediwang gore a nyale motho yo o sa tshwanelang mme moragonyana a kopana le tsala ya gagwe ya go kwalela. Suya gape o ne a thapa Tapiwa Gwaza, mo lekgetlhong leno e le ene motshameki yo mogolo.[ 

Ka 2020 o ne a boela kwa Zambia go tlhagelela mo mananeong a mararo a sesepa sa letsatsi le letsatsi, Zuba. 

Ka 2025 o ne a ema go nna Moporesidente wa Mokgatlho wa Filimi wa Malawi mme o ne a fenngwa ke rakgwebo Dorothy Kingston.)
Betty Lempus

**Betty Lempus** (o tshotswe ka kgwedi ya Phukwi e le oferaongwe (9) ka ngwaga wa 1991), gape a itsiwe ka Betty Wilson Lempus, ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Kenya yo o itsegeng ka marathone le halofo ya marathone. O ne a atlega thata mo dikgaisanong tsa mabelo a ditsela pele a neelwa thibelo ya dingwaga di le tlhano ka ntlha ya go tlola molao wa anti-doping le go kgoreletsa thulaganyo ya taolo ya doping.

## Tiro
Lempus o simolotse go gaisana mo lefatsheng ka bophara ka ngwaga wa 2017, ka bonako a dira letshwao mo dikgaisanong tsa sekgala se seleele. Ka ngwaga wa 2018, o ne a tlhoma rekhoto ya gagwe e e gaisang mo marathong, a fetsa a le wa boraro kwa Shanghai International Marathon ka nako ya 2:23:40. O ne a tswelela pele ka go fenya halofo ya marathone kwa Cracovia ka ngwaga wa 2019.

Ka kgwedi ya Lwetse e thola botlhano (5) ka ngwaga wa 2021, o ne a dira tiro e e neng ya fetola botshelo jwa gagwe ka go fenya Paris Half Marathon ka nako ya 1:05:46 ⁇  e e neng e le rekoto e ntšha ya gagwe le ya tsela ya gagwe.

## Thibelo ya tiriso ya ditagi
Phenyo ya ga Lempus kwa Paris ka ngwaga wa  2021 e ne ya dira gore go dirwe dipatlisiso tsa go thibela tiriso ya diokobatsi. Ka  kgwedi ya Phatwe ka ngwaga wa 2022, Athletics Integrity Unit (AIU) e ne ya itsise gore o tlhatlhobetswe triamcinolone acetonide, glucocorticoid e e ileditsweng, go tswa mo sampoleng ya kgaisano e e tserweng ka nako ya Paris Half Marathon.

Patlisiso e nngwe e e neng ya dirwa ke AIU, ka tirisanommogo le Anti-Doping Agency ya Kenya (ADAK), e ne ya senola gore Lempus o ne a romela ditlankana tsa kalafi tse di seng boammaaruri ka maiteko a go supa gore go na le seokobatsi seo. Mookamedi wa bookelo o ne a tlhomamisa gore makwalo ano a ne a le maaka le gore ga go na kalafi epe e e ntseng jalo e e neng e dirilwe.

Fa Lempus a ne a lebana le bosupi, o ne a dumela gore o ne a dirisa diokobatsi le gore o ne a fetotse dilo tse a neng a di dirisa. O ne a neelwa thibelo ya dingwaga di le tlhano go tswa mo kgaisanong, go simolola ka kgwedi ya Diphalane e le lesome le bone (14) ka ngwaga wa 2022 go fitlha ka kgwedi ya Diphalane e le lesome le bone (14) ka ngwaga wa 2027. Dipholo tsotlhe go tloga ka kgwedi ya Lwetse e thola botlhano (5) ka ngwaga wa 2021 go ya pele, go akaretsa le phenyo ya gagwe ya kwa Paris, di ne tsa se ka tsa amogelwa. 

## Ditiragalo tse di di gaisang tsotlhe

* Marathon: 2:23:40 -Shanghai, China, 18 Ngwanatsele 2018 

* Half Marathon: 1:05:46 - Paris, France, 5 September 2021 (disqualified)

* Half Marathon: 1:09:25  - Lisbon, Portugal, 19 March 2017 
* 10 Kilometres Road: 32:42 - Piacenza, Italy, 22 Lwetse 2018

* 5 Kilometres Road: 16:32 -Bolzano, Italy, 31 Sedimonthole 2017

## Metswedi
Peris Jerono

**Peris Jerono** (o tshotswe ka ngwaga wa 1990), yo gape a itsegeng ka leina la Peris Jerono Lagat, ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Kenya yo o itsegeng ka marathone. Dintlhakgolo tsa gagwe di akaretsa go fenya Rome Marathon ka ngwaga wa 2021 le go fitlhelela rekoto ya gagwe ya marathon ya 2:28:27 ka ngwaga wa 2018.

## Tiro
Peris o simolotse tiro ya gagwe ya boditšhabatšhaba ka go gaisana mo mabelong a ditsela. O ne a tlhoma rekoto ya gagwe mo lobelong lwa dikilometara di le lesome (10) ka nako ya 33:23 le rekoto ya gagwe ya halofo ya marathone ya 1:13:22 ka ngwaga wa 2014.

Ka ngwaga wa 2018, Peris o ne a fitlhelela rekoto ya gagwe ya 2:28:27 kwa Yellow River Estuary International Marathon, kwa a fentseng mo maemong a boraro.

Ka ngwaga wa 2021 o ne a fenya Rome Marathon ka nako ya 2:29:29.

Ka ngwaga wa 2022, o ne a fetsa mo maemong a bobedi kwa Münster Marathon ka nako ya 2:28:53.O ne gape a tsaya maemo a boraro kwa ngwaga wa  2024 Nairobi City Marathon (2:30:43) le wa boraro ka ngwaga wa 2025 Lagos City Marathon (2:38:09). 

## Ditiragalo tse di di gaisang tsotlhe

* **Marathon**: 2:28:27 – Dongying, 2018
* **Half Marathon:** 1:13:22 – Krakow, 2014
* **10 Kilometres Road:** 33:23 – 2014

## Diphetlelelo tse dikgolo

## Metswedi
Susan Jeptooo Kipsang

**Susan Jeptooo Kipsang** (o tshotswe ka kgwedi ya Mopitlwe e le supa (7) ka ngwaga wa 1987) ke motabogi wa sekgala se seleele wa kwa Fora.

## Tiro
O tsholetswe gaufi le Eldoret, Kenya, o taboga marathone le halofo ya marathone, 5,000m, 10,000m, le go taboga sekgala se seleele.

Ka ngwaga wa 2008, o ne a emisa tiro ya gagwe ka ntlha ya go ima. Ka kgwedi ya Seetebosigo ngwaga wa 2009, o ne a fudugela kwa Lyon kwa Fora le monna wa gagwe Jakub, mme ka ngwaga wa 2011 a simolola go gaisana gape le Lyon Athletics Club morago ga go belega Kelvin ka ngwaga wa 2008, morago ga moo Mercy ka ngwaga wa 2011. Ka ngwaga wa 2019 o ne a fiwa boagi jwa Fora.

O ne a taboga mo kgaisanong ya World Athletics Half Marathon Championships, kwa Gdynia ka ngwaga wa 2020, mme a fetsa e le mofenyi wa bobedi mo kgaisanong ya bosetšhaba ya Fora mo 10,000m.

Ka kgwedi ya Ferekgong e le lesome (10) ka ngwaga wa  2021 o ne a fitlhelela maemo a go tsenela metshameko ya Olympic kwa marathone kwa Marrakech, a taboga ka 2:28:48 metsotswana. Morago ga moo o ne a bidiwa mo setlhopheng sa Fora sa marathone mo metshamekong ya Olimpiki ya Tokyo ya ngwaga wa 2020 e e neng ya diegisiwa.

## Go tlola molao wa tiriso ya diretibatsi
O ne a kgaolwa dikgwedi di le lesome le boferabobedi (18) ka ntlha ya go tlhatlhobiwa gore o na le heptaminol ka kgwedi ya Lwetse e thola bonne (4)ka ngwaga wa , 2021.

## Metswedi
Grace Kahura

**Grace Kahura** (o tshotswe ka kgwedi ya Moranang e thola botlhano (5) ka ngwaga wa 1993) ke motabogi wa sekgala se seleele wa Kenya yo o itsegeng ka ditiragalo tsa marathone le halofo ya marathone. O tumile thata ka go fenya Mmarathone wa Boditšhabatšhaba wa California ka ngwaga wa 2023 le ka nako ya gagwe e e gaisang ya marathone ya 2:29:00. Kahura o ile a gaisana mo dikgaisanong di le mmalwa tse dikgolo tsa boditšhabatšhaba, go akaretsa le Marathone wa New York City le Grandma's Marathon.

## Botshelo jwa bogologolo
Kahura o tshotswe ka kgwedi ya  Moranang e thola botlhano(5) ka ngwaga wa 1993 kwa Kanjeru, kwa Kgaolong ya Kiambu. Fa a sena go kwala ditlhatlhobo tsa gagwe kwa Sekolong se Segolo sa Basetsana sa Kanjeru, o ne a fudugela kwa United States go ya go tsena Yunibesithi ya Colorado. Kahura o ne a simolola go gaisana mo mabelong a tsela ka nako eno, mme o ne a simolola go ikatisa ka tlhoafalo fela fa a sena go bona dikirii ya gagwe.

## Mokgwa wa go itshetsa le tswelelopele
Kahura o fitlheletse maduo a gagwe a a gaisang mo halofong ya mmarathone wa 1:13:53 ka ngwaga wa 2022.

Ka ngwaga wa  2021, o ne a nna wa bo 9 kwa Mmarathoneng wa Toropo ya New York wa 2021 ka nako ya 2:30:32.Gape o ne a tsaya maemo a bo 4 kwa Gradma's Marathon wa ngwaga wa 2021, ka nako ya 2:33:34.

Ka kgwedi ya Sedimonthole ka ngwaga wa  2023, o ne a fenya Mmarathone wa Boditšhabatšhaba wa California (CIM) ka nako e e gaisang ya gagwe ya 2:29:00.

Pelenyana ka ngwaga wa 2023, o ne a nna wa borataro (6) kwa  Grandma's Marathon ka 2:30:14 le wa bo 3 kwa Mmarathoneng wa LA ka 2:38:19. Ka ngwaga wa 2024, o ne a taboga 2:30:02 go nna wa bobedi kwa Grandma's Marathon le 2:36:29 go nna wa bo lesome le boraro (13) kwa Mmarathoneng wa Houston.

## Diphitlhelelo
Everlyne Lagat

**Everlyne Lagat** (o itsege gape jaaka Evelyn Lagat; o tshotswe ka kgwedi ya Sedimontholee thola bobedi (2) ka ngwaga wa  1980) ke motabogi wa sekgala se seleele yo o tlogetseng tiro ka diphenyo tse dintsi tsa marathone. Lagat o na le bomonnawe ba le robongwe, botlhe ba ne ba taboga ka tsela nngwe, go akaretsa le kgaitsadie, motshameki wa Diolimpiki Bernard Lagat. 

## Tiro ya kwa kholetšheng
Lagat o ne a tabogela Malone University Pioneers koo a neng a le karolo ya ngwaga wa 1999 NAIA Championship Cross Country team pele a nna NAIA Cross Country Champion ka ngwaga wa 2000.O ne a tabogela kwa Yunibesithing ya Toledo Rockets le Washington State University Cougars. O ne a fetsa ka 30th kwa ngwaga wa 2001 NCAA Division I Cross Country Championships.

## Tiro ya gagwe
Lagat e ne e le mofenyi wa US Classic 10 km kwa Atlanta, Georgia, ka kgwedi ya Lwetse e thola bongwe (1) ka ngwaga wa 2008. O ne a fetsa a le mo maemong a ntlha ka metsotso e le masome a mararo le bone (34), a gapa $4 500. O ne a fenya San Antonio Marathon ka kgwedi ya Ngwanatsele a le lesome le bone (14) ka ngwaga wa 2010 .

O ne a tsaya maemo a ntlha kwa Rite Aid Cleveland Marathon Race kwa Cleveland, Ohio, ka kgwedi ya  Motsheganong e le lesome le botlhano (15),ka ngwaga wa  2011.Pele ga moo, o ne a fenya Indianapolis Half ka kgwedi ya  Motsheganong e le supa (7),ka ngwaga wa  2011.

Ka ngwaga wa 2011, o ne a feletsa a le 2nd kwa Yihunlish Delelecha kwa Grandma's Marathon kwa Duluth, Minnesota, mme o ne a ikutlwa gore o na le tshono ya go fenya sekgele mme a rulaganya go boa gape (o ne a le wa boraro ka ngwaga wa 2010). O ne gape a fenya kgaisano ya Crim 10K kwa Flint, Michigan, ka kgwedi ya  Phatwe e le masome a mabedi le bosupa (27) ngwaga oo.

Ka kgwedi ya  Seetebosigo e le lesome le borataro (16), ka ngwaga wa 2012, o ne a boela kwa lobelong lwa ga Mmèmogolo. O ne a fetsa a le kwa pele, ka nako ya diura di le bobedi (2) le metsotso e le masome a mararo le boraro (33) le metsotswana e le lesome le bone (14), a tsaya madi a a kana ka $11 250.

## Botshelo jwa gagwe
Everlyne o tswa mo lelapeng la batabogi: mogoloe ke Bernard Lagat, yo o kileng a gapa dimetlele tse pedi tsa Diolimpiki (ka ngwaga wa 2000 le ngwaga wa 2004 mo metshamekong ya 1500m). Morwarraagwe yo mongwe, Robert Cheseret o ne a fenya ngwaga wa 2011 NACAC Cross Country Championships. Kgaitsadie yo mmotlana ke Viola Lagat, yo a kileng a nna All-American gabedi kwa Florida State yo a beileng wa bobedi kwa New York City Marathon wa ngwaga wa 2021.

## Metswedi
Portia Boakye

**Portia Boakye** (yo o tshotsweng ka Moranang a le lesome le bosupa 1989) ke motshameki wa kgwele ya dinao wa boditšhabatšhaba wa Ghana yo o tshamekang kwa pele/kwa morago mo Hapoel Petah Tikva. O kile a tshamekela Djurgården kwa Sweden. O tsewa jaaka mongwe wa batshameki ba ba gaisang botlhe ba leoto la molema mo kontinenteng ya Aforika.

## Tiro ya setlhopha
**Östersunds DFF 2016**

Ka Motsheganong 2016 o ne a saenela Östersunds DFF mme a dira lekgetlho la ntlha mo Östersunds DFF kgatlhanong le AIK a tsena jaaka moemedi mo motsotsong wa bo masome mane le borataro mme a nosa nno e le nngwe fela mo motshamekong oo mo motsotsong wa bo masome marataro le bosupa.

Ka Phatwe 2016, Boakye o ne a nosa gape nno e le nosi mo tikologong ya bobedi ya motshameko wa Elitettan kgatlhanong le AIK kwa Stockholm.

O ne a tswelela gape ka form ya gagwe e e kgatlhang ya Östersunds DFF kgatlhanong le Sunnanå SK, a tsena e le moemedi mo motsotsong wa bo masome matlhano le botlhano fa Östersunds DFF e ne e le kwa tlase ka nno, o ne a lekalekanya nno ka motsotso wa bo masome marataro, mme gape a tswelela go nosa nno ya bobedi mo motshamekong mo motsotsong wa bo masome a supa e e neng ya thusa DFF go fenya motshameko ka tse tharo go e le nngwe kgatlhanong le Sunnana, morago ga motshameko o ne a newa sekgele sa Mosadi wa motshameko. O feditse setlha le Östersunds DFF a nosa dino di le supa tsa League mme gape a nosa dino di le pedi ka nako ya metshameko ya sejana.

**Trabzon İdmanocağı**

Ka 2017, o ne a saena tumalano ya paka le Trabzon İdmanocağı go tsaya karolo mo Liking ya Ntlha ya Kgwele ya Dinao ya Basadi ya Turkey.

## Tiro ya boditšhabatšhaba

### Ghana
Ka Seetebosigo 2010, Boakye o ne a nosa mo phenyong ya Ghana ya 3-0 kgatlhanong le Senegal kwa Lebaleng la Metshameko la Accra. Phenyo e ne ya dira gore Ghana e tsene mo makgaolakgannyeng a Dikgaisano tsa Basadi tsa Aforika tsa 2010.[5]

Boakye e ne e le karolo ya setlhopha sa bosetšhaba se se neng se gaisana mo ditlhophong tsa Bommampodi ba Basadi ba Aforika ba 2014 le mo Dikgaisanong tsa Basadi ba Aforika tsa 2014, a tshameka mo metshamekong yotlhe e le supa ya setlhopha.[6][7][8][9][10][11][12] O tshamekile mo motshamekong wa botsalano kgatlhanong le Aforika Borwa ka Motsheganong 2014 mme a nosa nno ya phenyo.[2] Gape o ne a nosa nno ya phenyo mo makgaolakgannyeng a Metshameko ya Aforika Yotlhe ya 2015, ka metsotso e le meraro go fitlha kwa bokhutlong jwa nako ya taolo ya metsotso e le 90, go fenya gauta ya ntlha ya Ghana mo kgaisanong.[13]

Ka Sedimonthole 2015 o ne a tlhophiwa go nna Motshameki wa Kgwele ya Dinao wa Basadi ba Aforika wa Ngwaga, a na le mosireletsi wa Paris Saint-Germain Ngozi Ebere, Gabrielle Onguene, Gaelle Enganamouit. O latlhegetswe ke awate eno ke Gaelle Enganamouit wa FC Rosengård.[14]

Ka Seetebosigo 2016, o ne a tlhophiwa ke Mokgatlho wa Bakwadi ba Metshameko wa Ghana jaaka motshameki wa kgwele ya dinao wa mosadi yo o gaisang wa ngwaga[15]

## Dino tsa boditšhabatšhaba

## Ditlotla
International

; Ghana
; All African Games Gold Medal: 2015
; Africa Women Cup of Nations Bronze Medal: 2016
; WAFU Women's Cup Gold Medal and top scorer: 2018

## Metswedi
Rita Dominic

thumb
**Rita Uchenna Nkem Dominic Nwaturuocha** (o belegwe ka  12 July 1975)[1]  ke motshameki wa difilimi kwa Nigeria. O fentse seetsele sa 2012 Africa Movie Academy Awards  e le ene motshameki wa tlhwatlhwa.[<sup>2</sup>

## Dithutego le botshelo jwa pele
thumb
Dominic o tswa kwa Aboh kwa Mbaise, Imo State, Nigeria.Ke ene kofejane wa bana ba bane. Raagwe ke ngaka, mmagwe ke mooki.[.1 O tsene kwa Federal Government College Ikot Ekpene kwa Akwa Ibom State ko a feteletseng kwa Mmadikolo kwa University of Port Harcourt.O tsere  setankana sa Bodiragatsi ka 1999.[<sup>4</sup>

Dominic o simolotse bodiragatsi e le ngwa, a diragatsa mo metshakong ya sekolo le mo metshamekong ya bana mo sesupa ditshwantshong kwa  Imo State. Ka 1998, O ne a tshameka mo filiming ya gagwe ya ntlha ya, A Time to Kill.[<sup>1</sup>  O tlhamile difilimi di le dintsi di akaretsa  The Therapist, Light in the Dark, Bound, The Blindspot le Desecration. Mo dingwageng, o ne a lebogiwa ka dietsele. O ne a fenya seetsele sa motshameki wa maemo ka 2013 le 2017.[<sup>5</sup> Dominic o fentse  City People Awards ka  2004 e le ene yo o gaisitseng batshameki botlhe .[<sup>6</sup>
## Botshelo jwa gagwe

Ka 2019, Dominic, o ne a bitsa katlholo ya mosimane wa dingwaga dile masome a mabedi le borobabongwe, Idris Ebiloma ka Maranyane a Instagram. Dominic o ne a supa fa  Ebiloma a tseetse dikobo ka dikgoka mo  ngwaneng o dikgwedi dile masome le matlhano e bong Khloe. ka di 31 August 2016 ko ntung ya ngwana kwa Asokoro, Abuja[.<sup>8</sup>

Ka di 5 Mopitlo 2022, Dominic o ne a supa fa a beilwe letlhokwa ke monnga  kuranta  ya Daily Times, Fidelis Anosike,ka di  19 Mopitlo  2022, Bane ba tshwarela lenyalo la bone la ngwao kwa Imo State, ko Dominic a tswang teng .[<sup>9</sup>.