Vlorë

Vlorë (/ˈvlɔːrə/ VLOR-ə, Sealbania: [ˈvlɔɾə]; sebopego se se tlhomameng sa Sealbania: Vlora) ke toropo ya boraro e e nang le batho ba

bantsi go gaisa kwa Albania le setulo sa Kgaolo ya Vlorë le Mmasepala wa Vlorë. Vlorë e kwa borwabophirima jwa Albania, e aname mo Lebopong la Vlorë mme e dikologilwe ke dithaba tse di kwa tlase ga Dithaba tsa Ceraunian go bapa le Mabopo a Lewatle la Adriatic le la Ionia la Albania. E itemogela tlelaemete ya Mediterranean, e e amiwang ke Dithaba tsa Ceraunian le go nna gaufi le Lewatle la Mediterranean.

Lefelo le le fa lotshitshing lwa lewatle la Vlorë e ne e le lengwe la mafelo ao a Illyria a a neng a itemogetse tiro ya pele ga toropo go simolola ka lekgolo la bo11–10 la dingwaga BCE. Lefelo leno le ne le tsenngwa ke Bagerika ba Bogologolo. Motse o mogolo o o sireleditsweng wa boemeladikepe o o neng o agilwe go tloga ka lekgolo la bo6 la dingwaga BCE go ya go lekgolo la bo2 la dingwaga AD o beilwe, jaanong o nwetse ka bontlhabongwe, kwa Triport, kwa bokonebophirima jwa Vlorë ya gompieno. Tiro e e bonalang ya boemeladikepe mo lefelong leno e diragetse go tloga ka bonnye mo pakeng ya bogologolo go ya kwa pakeng ya metlha ya bogare. Go ile ga akantshiwa gore go ne ga nna le go fudusiwa ga motse wa bogologolo go tswa mo lefelong la Triport go ya kwa lefelong la Vlorë la segompieno. Bogare jwa toropo ya segompieno bo na le masalela a baepi ba dilo tsa bogologolo a a simolotseng morago ga nako ya bogologolo. Aulon, e motse wa segompieno o tsereng leina la yone mo go yone, e tlhagelela mo metsweding ya hisitori go simolola ka lekgolo la bo2 la dingwaga C.E. E ne ya fenngwa ka dinako tse di farologaneng mo hisitoring yotlhe ke Baroma, Ba-Byzantine, Ba-Norman, Ba-Venetian le Ba-Ottoman.

Magareng ga lekgolo la bo18 le la bo19 la dingwaga, Ba-Albania ba ne ba kokoanya maatla a semoya le a tlhaloganyo gore ba nne le kitso ya setšhaba, mme seno se ne sa felela ka gore go nne le Tsosoloso ya Ba-Albania. Vlorë o ne a nna le seabe se se botlhokwa mo Boipusong jwa Albania jaaka lefelo la tiragalo ya basimolodi ba Albania ya segompieno, ba ba neng ba saena Kgoeletso ya Boipuso ka 28 Ngwanaitseele 1912 kwa Kokoanong ya Vlorë.

Vlorë ke nngwe ya ditoropo tse di botlhokwa thata tsa kwa borwa jwa Albania le kgaolo ya Labëria e e itsegeng thata ka setso sa yone, dingwao le dikinane. Vlorë e direlwa ke Boemakepe jwa Vlorë, tsela e kgolo ya SH8, le tsela e kgolo ya A2, ka kakaretso di emela karolo ya Phaseje ya Adriatic–Ionian le Phaseje ya Pan-European VIII.

## Leina
Motse o tsere leina la one go tswa mo Segerikeng sa Bogologolo: Αὐλών, ka Seroma: Aulṓn, e e kayang "kanale, glen" e e tshwanang le seletswa sa aulos. Ke leina la lefelo le le tlwaelegileng mo lefatsheng la Segerika.Leina la toropo le ne la kwalwa la ntlha mo lekgolong la bo2 la dingwaga AD, ke bakwadi ba babedi ba Segerika sa Bogologolo, Lucian le Ptolemy, wa bofelo o ne a o bitsa "toropo le boemakepe jwa lewatle", se se netefatsang gore o ne wa tlhongwa pelenyana thata. Le fa go ntse jalo, Aulon ga e ise e umakwe ke bakwadi ba pelenyana ba Bagerika le Baroma ba Bogologolo, ba kafa letlhakoreng le lengwe ba neng ba kwala ka toropo e e fa gaufi le boemakepe jwa lewatle jwa Oricum. Mme mo metsweding ya moragonyana Oricum ga e fitlhelwe thata, fa leina la lefelo la Aulon le umakiwa gantsi.

Vlorë e ne ya tlhagelela go tswa mo Aulon-a ya bogologolo ka go fetoga ga thulaganyo ya medumopuo ya puo ya Sealbania ka rhotacism Vlonë > Vlorë,  e e leng tiragalo ya pele ga Se-Slavic mo Sealbania. /n/ e e fa gare ga mantswe e fetogile ka metlha go nna /r/ mo Se-Albania sa Tosk, fa /v/ ya ntlha e fetogile go tswa go /u/ e e sa gatelelwang morago ga go nyelela ga /a/ ya ntlha e e sa gatelelwang. Phetogo ya /u/ > /v/ e tshwanetse go nna ya bogologolo, e thibele phetogo ya /l/ e e latelang ya magareng ga mantswe go ya go /lː/. Ka Sealbania sa Geg leina la naga le bidiwa Vlonë, se se supang gore le ntse le dirisiwa mo Baalbania ba bokone pele ga go tlhagelela ga rhotacism mo Sealbania sa Tosk.Gape mokgwa wa go kwala ga leina leno o obamela melao ya go kwala ga Se-Albania. Leina ka bolone la banni (sing. vlonjat, pl. vlonjatë) ga le ise le fete mo rhotacism e e amang leina la lefelo (fa le ne le le teng, le ne le tla lebega sengwe jaaka vlorat kgotsa vlorjat).

Leina la Segerika la metlha ya bogare le la segompieno ke Avlónas (Αυλώνας Aulṓnas [avˈlonas], leina le le latofatsang Αυλώνα Aulṓna [avˈlona]), mme ke lone le le tswang mo puong ya Selatine Aulona le puo ya Sentadiana e e dirisiwang ke Valona   Ka nako ya puso ya Ottoman toropo ya Vlorë e ne e itsege ka Se-Turkey jaaka Avlonya. Mo metsweding ya Selatine ya Metlha ya Bogare le mo direkotong tsa Setadiana sa Bogologolo e umakiwa ka dipopego tsa Avalona, ​​Avelona, ​​Lavalona, ​​Lavellona; mme mo metsweding ya bogologolo ya Se-Serbia jaaka Avlona kgotsa Vavlona, ​​ya bofelo e e nang le lefoko le le tlhomameng la Se-Slavic v "mo". Ka Se-Aromania, motse ono o itsege e le Avlona.

## Histori
thumb|Valona Colle
Lefelo la lebopo la Vlorë e ne e le lengwe la mafelo ao a Illyria a a neng a itemogetse tiro ya pele ga toropo go simolola ka lekgolo la bo11–10 la dingwaga BCE.  Ka nako ya bokoloniale jwa Euboean jwa lefelo leno (tshimologo ya ngwagakgolo wa bo 8 BC) kou ya Vlorë e ne e amanngwa le dingwao di le mmalwa tsa Bagaka le motheo wa mafelo a le mmalwa a bodulo koo, jaaka leina la lefelo la Aulon le akantsha le le itsegeng gape mo lefelong la Eubean la selegae.
thumb|Vallona
Ka ntlha ya boemo jwa yone jwa togamaano mo Lewatleng la Adriatic, bogolosegolo Bay of Vlorë, e e bopang boemakepe jwa tlholego, Vlorë e ne e na le lefelo le le botlhokwa mo metlheng ya bogologolo ya bogologolo jaaka motheo wa kgwebisano ke batho ba le bantsi. Vlorë e tsewa e le nngwe ya ditoropo tsa bogologolo go gaisa mo Albania le mo kgaolong. Mo motlheng wa Archaic, lefelo leno le ne le tsenngwa ke Bagerika ba Bogologolo, ba ka tlwaelo go dumelwa gore ke bone ba ba neng ba tlhoma Orikos, Thronion le Aulon mo mabopong ano. Motse o mogolo o o sireleditsweng wa boemeladikepe o o neng o agilwe go tloga ka lekgolo la bo6 la dingwaga BCE go ya go lekgolo la bo2 la dingwaga AD o beilwe, jaanong o nwetse ka bontlhabongwe, kwa Triport, kwa bokonebophirima jwa Vlorë ya gompieno. E ne e kgaogantswe ke mabota a le mararo, a ntlha a one e ne e le a kwa bokhutlong jwa lekgolo la bo6 la dingwaga BCE.Tiro ya boemeladikepe mo lefelong leno e ne ya tswelela go tloga ka nako ya bogologolo go fitlha ka nako ya metlha ya bogare. Go ile ga akantshiwa gore go ne ga nna le go fudusiwa ga motse wa bogologolo go tswa mo lefelong la Triport go ya kwa lefelong la Vlorë la segompieno. Bogare jwa toropo ya segompieno bo na le mabota a a simolotseng ka lekgolo la dingwaga la bo4 go ya go la bo10 CE, mmogo le lebota, tora e e khutlonne le marope a ntlo e e nang le dilo tsa letsopa tse di simolotseng ka lekgolo la dingwaga la bo3–4 le la dingwaga la bo6-7 CE.
thumb|Vallona colle proposte
Lefelo la boepi jwa bogologolo la Triport le supilwe le Thronion kgotsa Aulon ya bogologolo. Thronion e ne ya supiwa ke Pausanias (lekgolo la bo2 la dingwaga C.E.) jaaka kolone ya Locrian–Euboean, mme gape le ka go neelwa ga sefikantswe se se neng se agilwe kwa Olympia, dipego tseno ka bobedi di bega gore Apollonia o ne a gapa motse ono mo e ka nnang ka 450 B.C.E. Aulon, e Vlorë e tsereng leina la yone mo go yone, e ne ya umakiwa lekgetlo la ntlha ke Ptolemy (lekgolo la bo2 la dingwaga C.E.) mo gare ga metse ya Taulantii ya Illyria. Carl Patsch o ne a tshitshinya gore lefelo la ntlha la Aulon kwa Triport morago ga moo le fudusediwe kwa lefelong la ga jaana la Vlora, mme Pierre Cabanes o ne a tshitshinya lefelo la Thronion kwa Triport; ditshupo tseo ga di thulane le tse dingwe. Dikwalo tse dingwe tsa thutafatshe tse di jaaka Tabula Peutingeriana le Synecdemus ya ga Hierocles le tsone di umaka Aulon. Motse o ne o dira jaaka boemakepe jo bo botlhokwa jwa Mmusomogolo wa Roma, fa e ne e le karolo ya Epirus Nova.

Aulon (Avlona) o ne a nna setulo sa bobiskopo mo lekgolong la bo5 la dingwaga. Gareng ga bobishopo ba ba itsegeng go na le Nasarius ka 458 le Soter ka 553 (Daniele Farlati, Illyricum sacrum, VII, 397–401). Diocese ka nako eo e ne e le ya Pentarchy ya mopapa. Ka 733, e ne ya kopanngwa le Illyricum e e kwa botlhaba, le Bopatriareka jwa Constantinople, mme le fa go ntse jalo ga e umakwe mo Notitiae Episcopatuum epe ya Kereke eo. Bobishopo bo ka tswa bo ne bo gatelelwa ka gonne le fa Ba-Bulgaria ba ne ba ntse ba na le naga eno ka lobaka lo lo rileng, Avlona ga a umakwe mo "Notitiae episcopatuum" ya Bobishopomogolo jwa Bulgaria jwa Ohrid.

Ka nako ya Baroma, go ne ga tlhomiwa bobishopo jwa Selatine mme Eubel (Hierarchia catholica medievi, I, 124) o umaka bobishopo ba yone ba le mmalwa.

**Dingwaga tsa Bogare**

Bona gape: Sanjak wa Avlona le Bogosi jwa Valona

Mo lekgolong la bo11 le la bo12 la dingwaga, Vlorë o ne a nna le seabe se segolo mo dintweng fa gare ga Puso ya Byzantium le Bogosi jwa Norman jwa Sicily. Morago ga go gapiwa ke Norman, ba ne ba busa dingwaga di le nne fela mme ba tlhoma kereke ya Selatine ya episcopal see kwa Vlorë. Ka 1321 toropo e e neng e le ka fa tlase ga taolo ya Byzantine e ne ya tlhaselwa ke sekepe sa Venetian ka fa tlase ga Giovanni Michiel ka ntlha ya seo sa latlhegelwa ke matshelo a bontsi jwa banni ba yone ba Bagerika. Vlorë e ne e le motsemogolo wa Kgosana ya Valona, ​​kwa tshimologong e ne e le naga e e neng e le motlhanka wa mmusomogolo wa Serbia, mme moragonyana, naga e e ikemetseng ya Bokeresete go tloga ka 1346 go ya go 1417. 

Mmusomogolo wa Ottoman o ne wa gapa toropo eno ka 1417, fa ka 1432, marabele a Albania a ne a golola Vlorë mme a leleka Ba-Ottoman mo lefelong leo. Jaaka karolo ya Mmusomogolo wa Ottoman, Vlorë e ne ya nna lefelo la Sanjak kwa Rumelia Eyalet ka leina la Avlonya.[leng?] Moragonyana e ne ya nna thuo ya Ba-Venesia ka 1690 mme motse ono o ne wa busediwa kwa Ba-Ottoman ka 1691, wa nna kaza ya Sanjak ya Viyet ya Avlona ( ka 1690 ). Ka nako eo motse ono o ne o na le banni ba ka nna 10 000; go ne go na le pharishe ya Katoliki, e e neng e le ya Archdiocese ya Durrës. Ka nako ya ntlha ya puso ya Ottoman, Vlorë e ne ya nna boemakepe jwa boditšhabatšhaba jo bo neng bo le mo kgwebisanong e e kwa godimo fa gare ga Yuropa bophirima le puso ya Ottoman.

Mmapa wa Simon Pinargenti Valona ka 1573

Ka 1426, Ba-Ottoman ba ne ba tshegetsa go nna ga setšhaba sa Bajuta se se neng se amega mo ditirong tsa kgwebo. Morafe o ne wa nna le kgolo ya batho mo dingwageng tse di latelang ka Bajuta ba ba neng ba fuduga go tswa kwa Corfu, mafatshe a a busiwang ke Venetian, Naples, Fora, le Setlhaketlhake sa Iberia. Malapa a ka nna masome a supa a Bajuta go tswa kwa Valencia, go akaretsa le ba ba kileng ba bo ba fetoga, ba ne ba nna kwa Vlorë fa gare ga 1391 le 1492. Morago ga go lelekwa ga Bajuta kwa Spain ka 1492, puso ya Ottoman e ne ya fudusetsa batshwarwa ba bangwe ba Bajuta kwa Vlorë go ela kwa bokhutlong jwa lekgolo la dingwaga la bolesome le botlhano. Dipalo tsa batho tsa Ottoman tsa 1506 le 1520 di ne tsa kwala gore palo ya Bajuta e ne e na le malapa a le 528 le batho ba ka nna 2 600 kwa Vlorë. Bajuta ba Vlorë ba ne ba amega mo kgwebong mme toropo e ne e reka dilwana go tswa kwa Yuropa mme e romela kwa ntle ditswaiso, letlalo, matsela a letseta, di-velvet, di-brocade, le mohair go tswa kwa ditoropong tsa Ottoman tsa Istanbul le Bursa. Setšhaba sa Bajuta ba Vlorë se ne sa tsaya karolo e e matlhagatlhaga mo itekanelong ya Bajuta ba bangwe jaaka go kgona go golola batshwarwa ba ba amanang le ntwa ba ba neng ba le teng kwa Durrës ka 1596. Morago ga Ntwa ya Lepanto (1571) le go senyega ga tshireletsego go bapa le mabopo a Adriatic le Ionian a a laolwang ke Ottoman, palo ya Bajuta mo teng ga Vlorë e ne ya fokotsega.

**Tsosoloso ya Albania**

Ismail Qemali o tsewa e le mokwadi yo mogolo wa Kgoeletso ya Boipuso le rre yo o simolotseng setšhaba sa segompieno sa Albania.
left|thumb|Valona Pinargenti
Magareng ga lekgolo la bo18 le la bo19 la dingwaga, ditlhabololo tsa setso, tse di neng di bolelwa thata ka Ba-Albania ba ba neng ba kokoantse maatla a semoya le a tlhaloganyo, di ne tsa dira gore go nne le Tsosoloso ya Ba-Albania mme Vlorë e ne ya nna setheo sa mokgatlho ono gape ka 1912. Ka Vlorë ka 1912. go pateletsa puso ya Ottoman go fedisa makgetho le go ikobela dikopo tsa marabele. Ka 1851 e ne ya utlwisiwa botlhoko thata ke thoromo ya lefatshe. Setšhaba sa Bajuta sa Yanina se ne sa ntšhwafatsa setšhaba sa Bajuta sa Vlorë mo lekgolong la dingwaga la bolesomerobongwe.

Ka Ngwanatsele 28, 1912, Ismail Qemali o ne a etelela pele Kgoeletso ya Boipuso ya Albania kwa Vlorë, ka nako ya Ntwa ya Ntlha ya Balkan. Motse o ne wa nna motsemogolo wa ntlha wa Albania morago ga boipuso jwa yone. Tlhaselo ya Vlorë ya 1914 e ne ya diragala ka Ferikgong oo, mme e ne e le leano la nako e khutshwane la go busetsa Albania ka fa tlase ga taolo ya Ottoman. Motse ono o ne wa tlhaselwa ke Italy ka 1914 ka nako ya Ntwa ya Lefatshe I. Motse ono o ne wa nna o gapilwe ke masole a Italy go fitlha botsuolodi jwa Albania bo pateletsa Bantadiana go tswa mo Albania ka 1920. Italy e ne ya tlhasela Vlorë gape ka 1939. Motse ono o ne wa nna kafa tlase ga go gapiwa ke Italy1nde4. Morago ga moo, Jeremane ya Bonasi e ne ya gapa toropo eno go fitlha ka 1944. Motse ono o ne wa gololwa ka 1944 ke masole a bokomonisi a a neng a eteletswe pele ke Enver Hoxha.

**Albania ya Bokomonisi**
thumb|Ismail Qemali
Ka nako ya Ntwa ya Lefatshe II, Setlhaketlhake sa Sazan se ne sa nna lefelo le go neng go na le lefelo la dikepe tsa ka fa tlase ga metsi tsa Jeremane le Italy le ditlhomo tsa masole a lewatle; ditlhomo tseno di ne tsa bomiwa thata ke Ba-Allies.

Morago ga Ntwa ya Lefatshe II, fa Albania e ne e busiwa ke Mokgatlho wa Bokomonisi, boemakepe jono bo ne jwa hirisediwa Soviet Union gore bo dirisiwe jaaka lefelo la dikepe tse di tsamayang ka fa tlase ga metsi. Ka 1960 le 1961 e ne ya dira jaaka lefelo la bobogelo morago ga tshwetso ya ga Enver Hoxha ya go kgala diphetogo tsa ga Nikita Ba Khrushchev. Vlora le masole a Soviet, mme a kgaola thuso yohle ya moruo, ya sesole le ya sethekniki ya Soviet ho Albania. Matshosetsi ga a ka a dirwa, ka ntlha ya ditiragalo tsa boditšhabatšhaba tse di neng tsa diragala ka nako e le nngwe; segolobogolo Mathata a Dimisaele tsa Cuba. Hoxha, ka go lemoga gore Albania e ne e le mo kotsing morago ga go tlhasela Czechoslovakia ke Tumalano ya Warsaw ka 1968, o ne a laela gore go agiwe dikago tsa konkoreite di le dikete di le makgolokgolo. Ka fa tlase ga puso ya ga Hoxha, Vlorë e ne e le lefelo le le botlhokwa la go thapa Ba-Sigurimi; tshireletso ya puso ya Albania, botlhodi le tirelo ya sepodisi sa sephiri.

Ka 1997, Vlorë e ne e le bogare jwa dikhuduego tsa selegae tsa Albania tsa 1997 morago ga go phutlhama ga dithulaganyo di le mmalwa tsa tsietso tsa go beeletsa tse di neng tsa dira gore puso ya ga Sali Berisha e wele.

## Thutafatshe
left|thumb|Kanina Castle le Vlora Square
Pono ya lefelo la go tsamaya la Vlorë le Dithaba tsa Ceraunian tse di kwa morago ga naga

Vlorë e mo Lebopong la Vlorë go bapa le Mabopo a Lewatle la Adriatic le la Ionia la Albania kwa karolong e e kwa botlhaba jwa Moedi wa Otranto e e dikologilweng ke dithaba tse di kwa tlase ga Dithaba tsa Ceraunian. E tlhalosiwa mo lefelong la 647.94 km2 (250.17 sq mi), Mmasepala wa Vlorë o akareditswe mo Kgaolong ya Vlorë jaaka karolo ya Kgaolo e e kwa Borwa jwa Albania mme o na le diyuniti tsa tsamaiso tse di bapileng tsa Novoselë, Orikum, Qendër Vlorë, Shushicë 5. Mmasepala o simolola kwa molomong wa Vjosë kwa bokone go bapa le Letsha la Narta go ya kwa Llogara Pass kwa borwa. Gape e dikologile Setlhaketlhake sa Karaburun le Setlhaketlhake sa Sazan kwa bophirima mme Noka ya Shushica-Vlorë e bopa molelwane wa yone wa botlhaba. Mafelo a a sireleditsweng a akaretsa Phaka ya Lewatle ya Karaburun-Sazan, Phaka ya Bosetšhaba ya Llogara le Phaka ya Bosetšhaba ya Noka ya Naga ya Vjosa. Valonia oak, leina la bontsi la dikopi tsa acorn tse di bonwang mo dikgweng tse di bapileng tsa oak mme di dirisiwa ke basugi ba matlalo, le tsere leina la lone go tswa go Valona, ​​leina la bogologolo la Vlorë.

## Tsa temothuo
thumb|Vlora,Albania
Go ya ka tlhaolo ya tlelaemete ya Köppen, Vlorë e wela ka fa tlase ga pheriferi ya kgaolo ya tlelaemete e e mogote ya selemo ya Mediterranean (Csa) e e nang le themperetšha ya palogare ya ngwaga le ngwaga ya 16.9 °C (62.4 °F). Dilemo kwa Vlorë di omile e bile di mogote fa mariga a itemogela dithemphoritšhara tse di magareng le maemo a bosa a a fetogang, a pula. Kgwedi e e bothitho thata ke Phatwe ka themperetšha e e magareng e e tlhatlogelang kwa go 26.8 °C (80.2 °F). Go farologana le seo, kgwedi e e tsididi thata ke Ferikgong ka themperetšha e e magareng e e welang kwa go 7.9 °C (46.2 °F). Vlorë e na le tlelaemete e e nang le letsatsi ka palogare ya diura di le 2,745.2 tsa letsatsi ka ngwaga, mme seno se dira gore e nne nngwe ya mafelo a a nang le letsatsi thata mo Mediterranean Botlhaba. Phukwi ke kgwedi e e nang le letsatsi thata mo ngwageng ka palogare ya diura di ka nna 12 tsa letsatsi. Go farologana le seo, palogare ya diura tsa letsatsi e kwa tlase ga diura di le 7 ka letsatsi ka Ferikgong.

Mo pakeng ya 1961–1990, ka palogare ka ngwaga, go ne go na le malatsi a le 82 ka pula e e fetang 1 mm (0.039 in), malatsi a le 26 ka ditumo tsa maru, malatsi a le matlhano ka sefako, le letsatsi le le lengwe la go na ga kapoko.

## Itsholelelo
Pono ya sekepe kwa Boemakepeng jwa Vlorë
thumb|Porti i Vlores
Motse wa Vlorë o sa ntse o le boemakepe jo bogolo jwa lewatle le lefelo la kgwebo, le le nang le lekala le le botlhokwa la go tshwara ditlhapi le la madirelo. Kgaolo e e dikologileng e ntsha peterolo, gase ya tlholego, sekontiri le letswai. Motse ono gape ke lefelo la ditlhomo tsa botlhokwa tsa Sesole sa Lewatle sa Albania. E godile ka botlhokwa jaaka lefelo la temothuo le le nang le jalô e kgolo thata ya ditlhare tsa motlhware le tsa maungo, le jaaka lefelo la madirelo a go dira dijo, oli le thomelontle ya sekontiri. Go ya ka hisitori, kgaolo e e dikologileng e ne e le ya temothuo le bodisa, e ntsha di-oats, mmidi, letseta, oli ya motlhware, dikgomo, dinku, matlalo, matlalo le botoro. Dithoto tseno di romelwa kwa ntle.

Vlorë ke toropo e e tlhagafetseng e e mo lotshitshing lwa lewatle e e nang le mafaratlhatlha a matlo a a tlhabolotsweng sentle le a segompieno. Motse o fana ka mefuta e fapaneng ya libakeng tsa bolulo ho tloha lebopong le ho ea ka hare ho naha. Vlorë e kgaogantswe ka dikgaolo tse tharo tsa ikonomi. Lefelo la Ikonomi le le Lokologileng la TEDA Vlorë le na le lefelo le le siameng, le le bokgakala jwa dikilometara di ka nna 151 go tswa kwa motsemogolong wa Tirana. Tshedimosetso ya Naga le Tikologo e mo lefatsheng le le sephaphathi, le le letswai, le le khurumeditsweng ka bontlhabongwe ke Sekgwa sa Soda. Lefelo leno le siametse tlhabololo ya madirelo le e e sa senyeng tikologo. Ntshetsopele ya Indasteri ka hara mesebetsi e tshwanelehang ya sebaka e ka ntshetswa pele ho TEDA ke: indasteri, tshebetso, kgwebo, polokelo ya thepa, indasteri e bobebe, elektroniki, tlhahiso ya dikarolo tsa dikoloi, le mesebetsi e amanang le boema-kepe. Mmaraka wa Badiri: Tshedimosetso ya semmuso go tswa ka 2014 e begile gore badiri ba ba ka thapiwang kwa Vlora ba le 125,954, mme ba le 84,836 ba bona ba thapilwe ga jaana. 35% ya badiri kwa Vlora ba na le dikirii ya sekolo se segolo, fa 17% e na le dikirii ya yunibesithi.

Go ya ka Banka ya Lefatshe, Vlorë e tsere dikgato tse di botlhokwa mo maemong a ikonomi ka 2016. Vlorë e mo maemong a bo 7 mo gare ga ditoropo di le 22 kwa Borwabotlhaba jwa Yuropa mo maemong a a dirilweng ke Setlhopha sa Banka ya Lefatshe. kwa pele ga motsemogolo wa Albania, Tirana, mme gape le Belgrade, Serbia le Sarajevo, kwa Bosnia le Herzegovina.

Bojanala jo bo ntseng bo tlhotlheletsa ikonomi ya toropo bo fetogile intaseteri e kgolo mo dingwageng tsa bosheng jaana, ka dihotele tse dintsi, mafelo a boitlosobodutu, le mabopo a magolo. Motse ono o kgona go bona sentle Bay of Vlorë, e e tsewang e le molelwane o o fa gare ga Lewatle la Adriatic le Lewatle la Ionia. Setlhaketlhake sa Sazan se fa pele ga motse, kwa kgorong ya koung. Italy e bokgakala jwa dikilometara di le 80 fela. Mabopo a lewatle a a gaufi le toropo eno a akaretsa Palasë, Dhermi, Vuno, Himara, Qeparo le Borsh. Ka 2019, Vlorë o ne a umakiwa mo athikeleng ya Financial Times ya 'Mafelo a le matlhano a a tshwanetseng go lebelelwa' e e neng e na le lenaane la mafelo a masha le a a itumedisang a boikhutso go tswa kwa lefatsheng lotlhe.

Ka Moranang 2024, go ne ga begwa gore Jared Kushner, mokgweetsi le mothusi wa pele wa Moporesitente wa Amerika Donald Trump, o ne a rulagantse go aga lefelo la boikhutso mo toropong e le karolo ya dithulaganyo tsa khamphani ya gagwe, Affinity Partners, go beeletsa kwa Balkans.

## Mafaratlhatlha
**Dipalangwa**

Tselakgolo ya SH8 kwa borwa jwa Vlorë e e yang kwa Orikum
thumb|Vlore
Vlorë e mo phashiting ya dipalangwa e e kwa bokone–borwa jwa Albania mme e dirisiwa ke ditsela tse dikgolo le ditsela tse dikgolo tse di golaganyang toropo eno le dikarolo tse dingwe tsa Albania. Tsela e kgolo ya SH8 e e tlang pele ga yone, e e simololang kwa Fier, e golaganya dikgaolo tse di kwa bokone tsa Vlorë le dikgaolo tse di fa gare le tse di kwa borwa, e tswelela go bapa le Albanian Riviera go ya kwa Sarandë. Tsela e kgolo ya A2 e tsamaya ka go tshwana le SH8 go tswa kwa Fier go ya kwa Vlorë mme e fela morago ga go tsena mo toropong kwa bokone. Fa e sena go wediwa, tsela e e fapogang ya Vlorë e tla golaganya tsela e kgolo ya A2 e e fetang mo metsesetoropong ya Vlorë le tsela e kgolo ya SH8. 

Vlorë e direlwa ke Boemakepe jwa Vlorë, e leng boemakepe jwa bobedi jo bo tlhanaselang thata mo Albania, jo bo kwa karolong e e kwa bokone ya lebopo la toropo eno.

Seteišene sa terena sa Vlorë ke pheletso e e kwa borwa ya mola wa terena wa Durrës-Vlorë o o golaganyang Vlorë le Durrës le mafaratlhatlha otlhe a terena a Albania. E ne ya bulwa ka 1985 fa seporo se ne se atolosiwa go tswa kwa Fier go ya kwa Vlorë. Tirelo e e lekanyeditsweng thata e ne ya nna e dira go fitlha ka 2015, mme ga jaana ditirelo tsa bapagami ga di tlhole di tsamaya kwa borwa jwa Fier. Le fa go ntse jalo, khamphani ya poraefete ya terena, Albrail, e ne ya simolola go dirisa diterena tsa dithoto go tswa kwa Fier go ya kwa Vlorë ka 2018.

Boemafofane jwa Boditšhabatšhaba jwa Vlorë ke porojeke e e tshitshintsweng ya tlhabololo ya boemafofane e e agiwang ga jaana jaaka karolo ya leano la Albania la go oketsa dikgolagano tsa dipalangwa go ya kwa mafelong a a kwa borwa jwa Albania. Lefelo le le tshitshintsweng la boemelafofane le kwa motseng wa Akërni mo teng ga Lefelo le le Sireleditsweng la Vjosa-Narta kwa bokone jwa Vlorë, le le neng la kgalwa ke batho ba le bantsi. Kago e ne ya simololwa semmuso ka la bo 28 Ngwanaitseele 2021, mme e na le letlha le le ikaeletsweng la go wediwa la Moranang 2024. Boemafofane gape bo na le dithulaganyo tsa go akaretsa boemeladikepe le lefelo la bojanala jwa temothuo.[citation needed]

**Lefelo la matlakala**

Mo pakeng ya 2020–2024, toropo e ne e tlhaselwa ke melelo nako le nako kwa lefelong la go latlhela matlakala la selegae. Lefelo leno la go latlhela matlakala le le tsewang le le kotsi ke balaodi ba selegae, le ne le tshwanetse go tswalwa ka Seetebosigo 2021, ka gonne go ne go solofetswe gore lefelo le lesha la go latlhela matlakala le simolole go dira. Letlha la bofelo la go bula ya morago le buseditswe morago gangwe le gape, mme kago ya yone e e tswelelang e eme.

**Thuto**

Vlora ke legae la yunibesithi ya bobedi e kgolo go gaisa tsotlhe kwa Albania. Yunibesithi ya Vlora e ne ya tlhongwa ka 1994 e le yunibesithi ya thekenoloji. E ntse e tlhomile mogopolo mo thekenolojing, mme e atologile mo dikarolong tsa ikonomi le tsa madi, thuto, bongaka, le molao.

Go na le dimakasine di le tharo tse di kwa Yunibesithing ya Vlora. Gape go na le lekwalodikgang la saense le le gatisiwang kotara le kotara ka Se-Albania: Buletini Shkencor i Yunibesithi ya Vlorës. Fa e sale ka 2008 ke legae la Lekwalodikgang la Boditšhabatšhaba la Saense la Academicus,kgatiso ya saense e e sekasekilweng ke balekane ka puo ya Seesemane e e tlhomilweng ke Arta Musaraj.

Ntle le yunibesithi ya puso go na le diyunibesiti tse pedi tsa poraefete, e leng Yunibesithi ya Pavarësia Vlorë le Akademia le Thuto ya Aplikuara "Reald", e e simolotseng e le sekolo se se potlana le sekolo se segolo, mme fa e sale ka 2011 e dira gape jaaka yunibesithi.

## Temokerafi
Go ya ka phopholetso ya Setheo sa Dipalopalo go tswa mo palong ya batho ya 2011, go ne go na le batho ba le 79,513 ba ba nnang kwa Vlorë le ba le 104,827 kwa mmasepaleng wa Vlorë, e leng toropo ya boraro e e nang le batho ba le bantsi le mmasepala wa botlhano o o nang le batho ba le bantsi thata wa Albania. Kitlano ya baagi e e fopholediwang ya Mmasepala wa Vlorë e ne e le baagi ba le 169.9 ka sekwere sa kilometara. Baagi ba Vlorë ba ne ba oketsegile go tswa go 71,662 ka 1989 go ya go 79,513 ka 2011, fa phokotsego ya baagi ba Mmasepala wa Vlorë go tswa go 114,497 go ya go 104,827 e ne ya tlhomololwa.

Molaotheo o tlhalosa Albania jaaka naga ya lefatshe e e senang bodumedi jwa semmuso. E netefatsa kgololesego ya bodumedi, tumelo le segakolodi mme e thibela go tlhaola ka ntlha ya ditumelo tsa bodumedi kgotsa ditiro. Vlorë e na le bodumedi jo bo farologaneng mme e na le mafelo a mantsi a kobamelo a a thusang batho ba yone ba bodumedi, ba ka tlwaelo e leng balatedi ba Boiselamo, Bokeresete le Bojuda. Mo lekgolong la bo19 le la bo20 la dingwaga, Mamoseleme a a buang Se-Albania e ne e le bontsi jwa batho ba Vlorë fa go ne go na le palo e nnye ya malapa a a buang Segerika, Ba-Orthodox ba Albania, Bajuta, le palo e nnye le go feta ya Bakatoliki. Ka 1994 batho ba morafe wa Bagerika ba toropo eno ba ne ba le 8 000. Sekolo sa Segerika se ne se dira mo toropong ka 1741.

## Setso
thumb
Vlorë e akareditswe ka thutafatshe le ka setso mo kgaolong ya hisitori ya Labëria, e e tswang kwa Mabopong a Lewatle la Adriatic le Ionian la Albania go ya kwa kgaolong e e dithaba ya borwabotlhaba jwa Albania. Labëria e tlhomologile ka setso sa yona se se tlhaolegileng, dipopego tsa naga le dingwao mme e itsege jaaka lefelo la botsalo jwa mmino wa medumo e mentsi ya Albania, o o goeleditsweng ke UNESCO jaaka Tiro ya Botswerere ya Boswa jwa Molomo le jo bo sa Tshwaregeng jwa Batho. Bontsi jwa baagi ba Albania ba Vlorë ba bua puo ya Lab ya Se-Albania sa Tosk se se kwa borwa se se farologaneng le dipuo tse dingwe tsa Se-Albania.

Bogare jwa hisitori jwa Vlorë kwa Mmileng wa ga Justin Godart

Vlorë ke legae la mafelo a mantsi a setso le a hisitori a le one a amanang le go tlhongwa ga Albania. Sefikantswe sa Boipuso se mo Sekwereng sa Folaga mme se gopola boipuso jwa Albania go tswa mo Pusong ya Ottoman. Musiamo wa Boipuso o mo kagong ya lekgolo la bo19 la dingwaga, kwa borre ba ba simolotseng Albania ba neng ba saena Kgoeletso ya Boipuso gone.[83] Mathule a yone a tsewa e le letshwao la kgololesego, phenyo le go itsetsepela ga Ba-Albania go thibela go gapiwa ga naga ya bone.

E fitlhelwa mo ntlong e kgolo ya lekgolo la bo19 la dingwaga, Musiamo wa Ethnographic o o gaufi le Musiamo wa Boipuso o bontsha boswa jwa ethnographic jwa Vlorë le kgaolo e e e dikologileng. Musiamo wa Hisetori kwa Mmileng wa Perlat Rexhepi ke musiamo o mongwe o o bontshang gareng ga tse dingwe dilo tsa botaki go tswa kwa mafelong a a gaufi a baepi ba bogologolo a Ba-Illyria le Bagerika ba Bogologolo. Musiamo o o neetsweng baagi ba hisitori ba Bajuda ba Vlorë o rulagantswe go bulwa mo bogareng jwa hisitori ya Vlorë.

Gareng ga mafelo a a tlhomologileng thata a bodumedi kwa Vlorë ke Mosque wa Muradie o o agilweng mo lekgolong la bo16 la dingwaga kwa Mmileng wa Sadik Zotaj le Kereke ya Saint Aloysius Gonzaga le Mary go tswa mo lekgolong la bo19 la dingwaga kwa Mmileng wa Kristoforidhi. Mafelo a a tlhomologileng a setso mo Mmasepaleng wa Vlorë a akaretsa Kago ya Segosi ya Kaninë, Kereke ya Marmiroi, Setlhaketlhake sa Sazan, Setlhaketlhake sa Zvërnec, Letsha la Narta mmogo le mafelo a boepi jwa bogologolo a Amantia le Oricum.

Setlhopha sa bogologolo le se se ratiwang thata sa karolo ya ntlha se se kwa Vlorë ke setlhopha sa kgwele ya dinao sa KS Flamurtari Vlorë. Flamurtari e tshameka kwa Setadiamong sa Flamurtari mo gare ga Vlorë gaufi le Sekwere sa Boipuso.

## Metswedi