Marie Curie

Mme **Maria Salomea Skłodowska-Curie** ( née Skłodowska; 7 Ngwanatsele 1867 - 4 phukwi  1934), yo o itsegeng fela e le Marie Curie e ne e le moitseanape wa Fisikisi le wa khemiseteri wa kwa Poland le wa kwa Fora yo o neng a dira dipatlisiso ka radioactivity. E ne e le mosadi wa ntlha go gapa sekgele sa Nobel, motho wa ntlha go gapa sekgele sa Nobel gabedi, le motho a le mongwe fela go gapa sekgele sa Nobel mo dikarolong tse pedi tsa saense. Monna wa gagwe, Pierre Curie, e ne e le mofenyi-mmogo wa Sekgele sa gagwe sa ntlha sa Nobel, a ba dira banyalani ba ntlha go gapa Sekgele sa Nobel le go simolola boswa jwa lelapa la ga Curie jwa dikgele di le tlhano tsa Nobel. Ka 1906, e ne ya nna mosadi wa ntlha go nna porofesa kwa Yunibesithing ya Paris.

O ne a tsholelwa kwa Warsaw, e ka nako eo e neng e le Bogosi jwa Poland, e e neng e le karolo ya Mmusomogolo wa Russia. O ne a ithuta kwa Clandestine Flying Yunibesithi ya Warsaw mme a simolola thapiso ya gagwe ya saense kwa Warsaw. Ka 1891, fa a na le dingwaga di le 24, o ne a latela kgaitsadie yo mogolo e bong Bronisława go ya go ithuta kwa Paris, koo a neng a bona dikirii ya gagwe e e kwa godimo mme a dira tiro ya gagwe ya saense. Ka 1895 o ne a nyala Pierre Curie wa Mofora, mme ba ne ba abelwa sekgele sa Nobel sa Physics ka 1903 ga mmogo  le Henri Becquerel ka ntlha ya tiro ya bone ya go tlhama kgopolo ya "radioactivity" - lereo le a le tlhamileng. Ka 1906 Pierre Curie o ne a tlhokafala mo kotsing ya mo mmileng kwa Paris. Marie o ne a gapa Sekgele sa Nobel sa Khemiseteri ka 1911 ka ntlha ya go ribolola ga gagwe dielemente tsa polonium le radium, a dirisa mekgwa e a e tlhamileng ya go tlhaola di-isotope tse di radioactive. Ka kaelo ya gagwe, go ne ga dirwa dipatlisiso tsa ntlha mo lefatsheng tsa go alafa ditlhagala ka go dirisa di-isotope tsa radioactive. O ne a tlhoma Curie Institute kwa Paris ka 1920, le Curie Institute kwa Warsaw ka 1932; ka bobedi jwa tsone di santse di le ditikwatikwe tse dikgolo tsa dipatlisiso tsa kalafi. Ka nako ya Ntwa ya Lefatshe ya ntlha o ne a tlhama diyuniti tsa radiography tse di kgonang go tsamaya gore di kgone go dirisa marang a X-ray mo dikokelong.

Fa a santse a le moagi wa Fora, Marie Skłodowska Curie, yo o neng a dirisa maina a bobedi a lelapa, ga a ise a latlhegelwe ke maikutlo a gagwe a Se-Poland. O ne a ruta bomorwadie puo ya Se-Poland a bo a ba isa kwa Poland. O ne a bitsa elemente ya ntlha ya khemikale e a e ribolotseng polonium, ka leina la naga ya gaabo. Marie Curie o ne a tlhokafala ka 1934, a le dingwaga di le 66, kwa sanatorium ya Sancellemoz kwa Passy (Haute-Savoie), kwa Fora, ka ntlha ya  aplastic anemia  e e ka tswang e bakilwe ke go tshwaediwa ke marang ka nako ya patlisiso ya gagwe ya saense le ka nako ya tiro ya gagwe ya radiology kwa dikokelong ka nako ya Ntwa ya mafatshe ya ntlha. Mo godimo ga dikgele tsa gagwe tsa Nobel, o amogetse ditlotla tse dingwe di le dintsi; ka 1995 o ne a nna mosadi wa ntlha go fitlhwa a bolelwa ka ntlha ya ditiro tsa gagwe kwa Paris Panthéon, mme Poland e ne ya itsise gore 2011 ke Ngwaga wa Marie Curie ka nako ya Ngwaga wa Boditšhabatšhaba wa Khemistri. Go na le dibuka di le dintsi tse di buang ka botshelo jwa gagwe.

## Botshelo le Tiro
Władysław Skłodowski le bomorwadie (go tswa kafa molemeng) Maria, Bronisława le Helena, 1890 Maria Skłodowska o belegetswe kwa Warsaw, kwa Congress Poland mo Mmusomogolong wa Russia, ka di 7 Ngwanatsele 1867, ke ngwana wa botlhano ebile ke ene yo mmotlana mo baneng ba barutabana ba ba itsegeng  Bronisława, née Boguska, le Władysław Skłodowski.  Bo mogolowe Maria (ba ba neng ba bidiwa Mania) e ne e le Zofia (o tshotswe ka 1862, a  tloga a bidiwa Zosia), [Józef pl] (o tshotswe ka 1863, a  tloga a bidiwa Józio), Bronisława (o tshotswe ka 1865, a  tloga a bidiwa Bronia) le Helena (o tshotswe ka 1866, a  tloga a  bidiwa Hela).

## Metswedi