open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Van Buren

**Van Buren** (*Van Buren*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1819-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 21249 nəfəre. Əroziš 41,18 km²-e.
Varšava

**Varšava** (*Warszawa*) — cy Polša pajtaxte. 1596-inə sorədə pajtaxt byə. 1,8 miljon əholiš heste. Dyminə Dynjo čangi bəpeštə ijən dutəšone.

## Səvonon
Vargədizi rəjon

**Vargədizi rəjon** — cy Azərbojčoni tərkibədə byə rəjononədə gyləje. Rəsmi nomyš Jardymlyj. Cy Vargədizi ərozi 667,2&nbsp;km², əholiš 60 həzoje. Vargədiz ce Tolyšə xanəti tərkibədə byə. Vargədiz ce Tolyšon vilajət dylədəj. Vargədiz bəštə Tolyšə bandonədə vyrə gətəše. Ce Vargədyzi həšinyštejdə de Ironi marzyš heste. Vargədyzi de Liki, Masali, Həmošəru marzyš heste.
Vasilla

**Vasilla** (*Wasilla*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Aljaska šəhəronədə gyləje. Əholiš 7 831 nəfəre.
Vajkapu

**Vajkapu** (*Waikapu*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Havaji šəhəronədə gyləje. Əroziš 28,5  km²-e. Əholiš 2965 nəfəre.
Vaimea (Kauai County)

**Vaimea** (*Waimea*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Havaji šəhəronədə gyləje. Əroziš 3,3  km²-e. Əholiš 1855 nəfəre.
Vajola

**Vajola** (*Viola*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Əholiš 381 nəfəre. Əroziš 3,37 km²-e.
Vajoming

**Vajoming** (*Wyoming*) — cy AIŠi štatonədə gyləje. Pajtaxtyš Šajenne. Əroziš 253348&nbsp;km²-e. Əholiš 568 həzoje.
Vajt Blaffs

**Vajt Blaffs** (*White Bluffs*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vašingtoni šəhəronədə gyləje. Həmmə əholi de hamsujə Henford šəhəri kuc kardə byə 1943 sorəd cumcyko šəhəri vyrədə Henfordi təškiloti onož gornə — təškilot bo radioaktivə materialon soxtejro bo amerikə nuvə avžori soxte programmi (Manhetteni projekt).
Vatikan

**Vatikan** — Roma gyləj məhəlləj. Əcəvon pulən EURO. Vatikan katolikon dini mərəngoje, əcəj rəhbərən Roma Papaj. Idorə kardə sistem teokratik monarxijaj jəni hukumətdə kešišon kardinalonin. Əjo 836 odəm žijedə əcəj ərazi 0,44 hektare. Vatikan 1957 soriku Ičo Milləton Təškiləti əloğə ogatejdə, 1964-də əcəj uzve.
Vatslav Havel

**Vatslav Havel** (Váčlav Havel, 5 oktjabr 1936 — 18 dekabr 2011) — cy Cexoslovakijə oxonnə 10-inə, cy Cexijə 1-inə prezident byə. Cexijadə ərbobə xyjzonədə bə dynjo omə. Bə kommunizmi vəjnə byə. 29 dekabr 1989-20 ijul 1992-inə soronədə ce Cexoslovakijə, 2 fevral 1993-2 fevral 2003-inə soronədə ce Cexijə prezident byə. 18 dekabr 2011-inə sorədə mardə.
## Səvonon
VAZ-2101

**VAZ-2101** (*ВАЗ-2101 «Жигули»*) — Sovet Ibemoni avtomobile. Ym avtomobili 1970-1988-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Toljatti šəhərədə vadoəšone. Bək «Kopejka»ən vadoəšone.
## Səvonon
VAZ-2102

**VAZ-2102** (ВАЗ-2102 «Жигули») — cy Sovet Ibemoni avtomobile. Ym avtomobili 1971-1985-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Toljatti šəhərədə vadoəšone.
## Səvonon
Vaz2104

Vaz2104 (ВАЗ-2104 «Жигули», «четвёрка»). Çe Sovet İbemoni, Ursiyəti ávtomobile. Im ávtomobili 1984-2012-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili Tolyatti şəhərədə vadoaşone.
VAZ-2107

**VAZ-2107** (ВАЗ-2107 «Жигули») — cy Sovet Ibemoni, Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 1982-2014-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Toljatti šəhərədə vadoəšone.
## Səvonon
Vaz2109

Vaz2109 (ВАЗ-2109 «Спутник»/Samara). Çe Sovet İbemoni, Ursiyəti ávtomobile. Im ávtomobili 1987-2011-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili Tolyatti şəhərədə vadoaşone.
Vaz21099

**Vaz21099** «Спутник» — cy Ukrajnə, Urusijəti, Sovet Ibemoni avtomobile. Ym avtomobili 1990-2011-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili 1990-2004-nə soronədə cy Urusijəti Toljatti šəhərədə, cy 2004-2011-inə soronədə Ukrajnədə Xerson šəhərədə vadoəšone.
VAZ-2110

**VAZ-2110** (ВАЗ-2110 (Lada 110)) — cy Ukrajnə, Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 1995-2014-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili 1995-2007-inə soronədə Toljatti šəhərədə, 2007-2014-inə soronədə Ukrajnədə vadoəšone.

## Modifikasijon

### VAZ-21106

VAZ 21106 / Lada 21106. Ym avtomobili 1996-2008-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili cy Urusijəti Toljatti šəhərədə vadoəšone.

### VAZ-21109
(VAZ-21109 Konsul). Ym avtomobili 1997-2006-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili cy Urusijəti Toljatti šəhərədə vadoəšone.
Vaz2112

**Vaz2112** (ВАЗ-2112) — cy Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 1999-2008-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili  Toljatti šəhərədə vadoəšone.
VAZ-21123

**VAZ-21123** (**, «Lada 112 Coupe») — cy Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 2002–2009-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili cy Urusijəti Toljatti šəhərədə vadoəšone.
## Səvonon
VAZ-2106

**VAZ-2106** (ВАЗ-2106 «Жигули-1600»/«Lada-1600») — Sovet Ibemoni, Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 1975-2005-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Toljatti šəhərədə vadoəšone.
## Səvonon
Vaz 2115

**Vaz 2115** (ВАЗ-2115 «Lada Samara» ) — cy Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 1997-2012-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili cy Urusijəti Toljatti šəhərədə vadoəšone.
Vaz2116

Vaz2116 (Lada Siluet, Лада-Силуэт, ВАЗ-2116). Çe Ursiyəti ávtomobile. Im ávtomobili 2005-inə soriku vadoydə. Im ávtomobili çe Ursiyəti Tolyatti şəhərədə vadoydən.
Vaz-2122

**Vaz-2122** (ВАЗ-2122 «Река») — cy Sovet Ibemoni avtomobile. Ym avtomobili 1976-1987-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Toljatti šəhərədə vadoəšone.
## Səvonon
LADA Niva Travel

**LADA Niva Travel** (hežo **VAZ-2123**, **Chevrolet Niva**, **LADA Niva**) — cy Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 1998–2002-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili cy Urusijəti Toljatti šəhərədə vadoəšone.
## Modifikasijon

### VAZ-2123, 2323, 2723 (1998 sor)
1998 soriku bešedəbin, vejni hisson cy navkonə VAZ-21213/21214.

### Chevrolet Niva
Chevrolet Niva (Шевроле Нива) Ym avtomobili 2002-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Toljatti šəhərədə vadojdən.

### LADA Niva (2020 sor)
Avtomobil əsosinə ovaxtətijon pegətyše ijən de Lada Niva Urban unifikasijə dəvoniše.

### Lada Niva Travel (2021 sor)
21 dekabr 2020 sor bentonə vindemon ovaxtə be, ijən model Lada Niva Travel nomyš səj. Avtomobil nujə navynə hissə səše, nujə dumonə bamper ijən moldingon, həmən dumonə rušnədiodə fonaron. Texnikədə ovaxtətijon nybin. Nujə modeli həvate 2021 sori fevralədə bino be.

2021 sori martədə AvtoVAZ edaštyše ki kanə navrestajlingə «Niva» vadomon orəxəj, konveerədə iglə Niva Travel mande.

2021 sori avgustədə Niva Travel soxte cy «Lada Həšinyštə Toljatti» zavodiku bə Lada Niva Legend soxtemoni rijə vyrəbəvyrə kardə be.

## Səvonon
Lada Niva

**Lada Niva** — cy Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 1977-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili cy Urusijəti Toljatti šəhərədə vadojdən.

## Modifikasion
* Vaz-2329 (, cy 2006-inə soriku «LADA 4x4 Pickup»)
## Səvonon
Vašington

**Vašington** (*Washington, D.C.*) — AIŠi pajtaxte. Cy dynjo ən məšhurə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri nom bə Čorč Vašington šərəf noəšone. Ym šəhəri 1790-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 177&nbsp;km²-e. Əholiš 5,4 miljone.
VAZ-2113

**VAZ-2113** (ВАЗ-2113) — cy Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 2005–2013-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Toljatti šəhərədə vadoəšone.
## Səvonon
Vaz-2114

**Vaz-2114** (-{ВАЗ-2114 «Самара-2»}-) — cy Ukrajnə, Urusijəti avtomobile. Ym avtomobili 2001–2013-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili cy Urusijəti Toljatti šəhərədə, cy Ukrajnədə Zaporožije šəhərədə vadoəšone.
Vašington (štat)

**Vašington** (*Washington*) — cy AIŠi štatonədə gyləje. Pajtaxtyš Olimpijaj. Əroziš 184 827&nbsp;km²-e. Əholiš 6,897 miljone.
Vehbi Koc

**Vehbi Koc** (*Ahmet Vehbi Koc*; 20 ijul 1901 — 25 fevral 1996) — cy Tyrkijə ən ərbobə odəmonədə gyləj byə. 

## Biografijə
Koc xyjzoni bino noakəs byə. Ce Tyrkijə bə vaxtnə Osmanijon Imperijə Ankara šəhərədə bə dynjo omə. 1917-inə soriku de ticarəri məšǧul byə. 1926-inə sorədə Koc Holdingi ofajə kardəše. 1962-inə soriku det bə 1983-inə sori cy Koc Holdingi prezident byə. 1996-inə sorədə mardə. 3 gylə kinəš, 1 gylə zoəš byə.
## Səvonon
Vellington

**Vellington** (*Wellington*) — cy Nujə Zelandijə pajtaxte. Əroziš 290 km²-e. Əholiš 431 həzoje.
Veləsipedə vərzyš

**Veləsipedə vərzyš** — Olimpiya vərzışonədə qıləye. Im vərzışi betonədə hənək kardedən. Im vərzışədə əsas məqsəd bə finişi həmməysə rə, iminə rəseye. Im vərzış 1869-inə sorədə ofayə bıə. Im vərzışi ve kəşonış heste.
Veləšosse keš

**Veləšosse keš** — Olimpija vərzyšonədə gyləje. Ym vərzyši ožə həvoədə hənək kardejdən.Ym vərzyši yštəni xysusi velosipedon hestin. 1896-inə soriku olimpija vərzyše.

## Səvonon
Venera

**Venera** (simvol: ) — Həši sistemi planetonədə gyləje. Ce Venera i ruž cəmə planeti 224,7 ruži bərobəre. Veneraku bə həši məsafə 108 miljon km-e. Venerədə temperatur 80&nbsp;°C-e.
Venesuela

**Venesuela** (*Venezuela*) — gyləj kišvəre. Pajtaxtyš Karakase. Rəsmi zyvonyš ıspani zyvone. 5 ijul 1811-inə sorədə ozod byə. Pulyš Bolivare. Idarə karde formə respublikaje. Əroziš 916 445&nbsp;km², əholiš 28,46 miljone.

## Səvonon
Venesijə

**Venesijə** — Italijə šəhəronədə gyləje. Əroziš 412&nbsp;km²-e. Əholiš 306 həzoje. Cy dynjo ən məšhurə šəhəronədə gyləje.
Velətrekə keš

**Velətrekə keš** — Olimpija vərzyšonədə gyləje. Ym vərzyšədə əsos məǧsəd bə finiši iminə rəseje. Ym vərzyš 1896-inə soriku cy olimpija vərzyšon dylədəj.
Ventura

**San Buenaventura** (*San Buenaventura*) ja **Ventura** (*Ventura*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1782-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 84,6 km²-e. Əholiš 109 946 nəfəre.
Ventjan

**Ventjan** (ວຽງຈັນ) — cy Laosi pajtaxte. Ym šəhəri 1 560-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 754 həzoje.
Vermont

**Vermont** — cy AIŠi štatonədə gyləje. Pajtaxtyš Montpiliere. Əroziš 24900&nbsp;km²-e. Əholiš 626 həzoje.
## Səvonon
Veləsipedə motokros

**Velosipedə motokros** — Çe olimpiya vərzışonədə qıləye. Im vərzışədə bılındə vırəyku bəy ji velosiped romedən. İminə rəsəkəs ğalib bedə. Im vərzışi ıştəni xususi velosipedon bedən. Im vərzış XX sasori 60-inə soron oxoyədə ofayə bıə.

## Səvonon
Vest Baden Springs

**Vest Baden Springs** (*West Baden Springs*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Indiana šəhəronədə gyləje. Əholiš 618 nəfəre.
Vest Hejven

**Vest Hejven** (*West Haven*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Konnektikuti šəhəronədə gyləje. Əroziš 28,49 km²-e. Əholiš 55 həzoje.
Vest Kovina

**Vest Kovina** (*West Covina*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1923-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 41,673 km²-e. Əholiš 106 həzoje.
Vest Lafajett

**Vest Lafajett** (*West Lafayette*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Indiana šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1888-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 19,76 km²-e. Əholiš 29596 nəfəre.
Vest Pojnt

**Vest Pojnt** (*West Point*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Əholiš 164 nəfəre. Əroziš 1,04 km²-e.
Vestfild

**Vestfild** (*Westfield*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Ajova šəhəronədə gyləje. Əroziš 0,34 km²-e. Əholiš 130 nəfəre.
Vestfild (Massacusets)

**Vestfild** (*Westfield*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Massacusetsi šəhəronədə gyləje. Əroziš 122,6 km²-e. Əholiš 41 həzoje.
Vest Fork

**Vest Fork** (*West Fork*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Əholiš 2042 nəfəre. Əroziš 8,55 km²-e.
Vestfild (Vermont)

**Vestfild** (*Westfield*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vermonti šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1780-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 104,1 km²-e. Əholiš 503 nəfəre.
Vestfild (Illinojs)

**Vestfild** (*Westfield*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Illinojsi šəhəronədə gyləje. Əroziš 3 km²-e. Əholiš 678 nəfəre.
Vestfild (Indiana)

**Vestfild** (*Westfield*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Indiana šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1834-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 70,14 km²-e. Əholiš 32070 nəfəre.
Vestfild (Viskonsin)

**Vestfild** (*Westfield*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Viskonsini šəhəronədə gyləje. Əroziš 4,12  km²-e. Əholiš 1254 nəfəre.
Vestminster (Kolorado)

**Vestminster** (*Westminster*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kolorado šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1859-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 85,1 km²-e. Əholiš 109 həzoje.
Vejls

**Vejls** (*Wales*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Aljaska šəhəronədə gyləje. Əroziš 7,3 km²-e. Əholiš 145 nəfəre.
Vid

**Vid** (*Weed*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1961-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 12,417 km²-e. Əholiš 3 həzoje.
Versal

**Versal** (*Versailles*) — cy Fyrəngyston šəhəronədə gyləje. Dynjo ən məšhurə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1038-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 26,18 кm²-e. Əholiš 85 900 nəfəre.
Viderker Villič

**Viderker Villič** (*Wiederkehr Village*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Əholiš 46 nəfəre. Əroziš 10,88 km²-e.
Viktor Orban

**Viktor Orban** (Orbán Viktor, 31 maj 1963 Sekešfeherver)  — ce Mačarystoni 8-inə jolə nazire. Mačarystonədə bə dynjo omə. 1988-inə soriku de sijosəti məšǧule. 29 maj 2010-inə sorədə əv ce Mačarystoni jolə nazir byə. 5 gylə əǧylyš heste.
Viktor Cernomyrdin

**Viktor Cernomyrdin** (*Ви́ктор Степа́нович Черномы́рдин*, 9 aprel 1938 — 3 nojabr 2010) — cy Urusijəti 1-inə jolə nazir byə. 

## Biografijə
Cy Urusijəti Orenburg məholədə bə dynjo omə. Millətyš jəhudije. 1962-inə sorədə əv bə politexnik institut dəšə. 1973-1978-inə soronədə Orenburg ǧaz istehsal kardə zəvodi direktor byə. 1982-inə sorədə cy Sovet Ibemoni ǧaz sənaje naziri myovin byə. 14 dekabr 1992-nə sorədə əv cy Urusijəti jolə nazir byə. 3 nojabr 2010-inə sorədə mardə.
## Səvonon
Viktorija

**Viktorija** (*Victoria*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Əholiš 20 nəfəre. Əroziš 0,82 km²-e.
Viktorvill

**Viktorvill** (*Victorville*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1858-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 190,99 km²-e. Əholiš 115903 nəfəre.
Vilhelm Majbax

**Vilhelm Majbax** (*August Wilhelm Maybach*; 9 fevrel 1846, Hajlbronn — 29 dekabr 1929 Štutgart) — Almanijə biznesvon byə. Mercedes-Benzi ofajə kardəkəsonədə gyləje.
Viling

**Viling** (*Wheeling*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Həšinyštə Virčinijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1769-inə sorəd bino kardəšone. Əroziš 41 km²-e. Əholiš 28486 nəfəre.
## Səvonon
Villovs

**Villovs** (*Willows*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Əroziš 7,5 km²-e. Əholiš 6 həzoje.
Viktor Janukovic

**Viktor Janukovic** (ukr.: **; 9 ijul 1950) — cy Ukrajnə 4-inə prezident byə. 

## Biografijə
Donetsk šəhərədə bə dynjo omə. Əcəj pyə poljak, inə urus byə. Əv cy bandi muhəndisəti texnikum handəše. 1980-inə sorədə əv cy Donetsk politexnik institutyš oroxnijəše. Əj 2 kərə 1967, 1970-inə soronədə gətəšone. Cy 1969-inə soriku ko kardejdə. Cy 1980-inə soriku bə Kommunist partija dəšə. 14 maj 1997-inə soriku cy Donetsk rəhbər byə. 2002-2004-ədə əv cy Ukrajnə jolə nazir byə. 25 fevral 2010-inə soriku əv cy Ukrajnə prezidente. Cy Donetsk ərbobon ən vejən de Rinat Əhmədovi nezjətiš heste. De Rinat Əhmədovi 90-inə soronədə Donetsk zevelə biznesi ofajə kardəše. 22 fevral 2014-inə sorədə əj de inǧylobi əj hakimijətiku eǧandejdən. Əv bə Urusijət vite. 2 gylə zoəš, 2 gylə nəvəš heste. 2015-inə sori 20 martədə əcəj gədə zoə cy Urusijəti Irkutsk šəhərədə marde.
## Səvonon
Viktor Jušenko

**Viktor Jušenko** (ukr.: **; 23 fevral 1954) — cy Ukrajnə 3-inə prezident byə. 

## Biografijə
Ukrajnədə miəllimon xyjzonədə bə dynjo omə. 1975-inə sorədə əv inistutyš oroxni. Dekabrə mangi 1976-inə soriku ko kardejdə. 1999–2001-inə soronədə cy Ukrajnə jolə nazir byə. 23 fevral 2005 — 25 fevral 2010-ədə əv cy Ukrajnə prezident bejdə. Prezident byə soronədə əv de Urusijəti vəjnə, de Həšinyštə kišvəron, NATO nez bedə. Əcəj ženi əslyš ukrajnavyže, Amerikə Ibyə Štatonədə bə dynjo omə. 3 gylə kinəš, 2 gylə zoəš heste.
## Səvonon
Vilmington

**Vilmington** (*Wilmington*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Delaveri šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1638-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 44,1 km²-e. Əholiš 72100 nəfəre.
Vilnus

**Vilnus** (-{Vilnius}-) — cy Litvə pajtaxte. Det bə 1918-inə sori nomyš Vilna, 1918-1939-inə soronədə Vilno byə. Ym šəhəri 1323-inə sorədə bino kardəšone. Vilnusədə 400 həzo odəm žijedə. Vilnusədə litvavyžon bəpeštə, uruson, poljakonən žijedən.
Vilonia

**Vilonia** (*Vilonia*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Əholiš 2106 nəfəre. Əroziš 16,58 km²-e.
Vindov Rok

**Vindov Rok** (*Window Rock*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arizona šəhəronədə gyləje. Əholiš 3059 nəfəre. Əroziš 34,7 km²-e.
Virton

**Virton** (*Weirton*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Həšinyštə Virčinijə šəhəronədə gyləje. Əroziš 49,88 km²-e. Əholiš 19746 nəfəre.
Visbaden

**Visbaden** (*Wiesbaden*) — Almanijə šəhəronədə gyləje, Hesseni pajtaxte. Əholiš 278 həzoje. Əroziš 203,9 кm²-e.
Visalia

**Visalia** (*Visalia*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1852-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 74 km²-e. Əholiš 124442 nəfəre.
Viskonsin

**Viskonsin** (*Wisconsin*) — cy AIŠi štatonədə gyləje. Pajtaxtyš Madisone. Əroziš 169636&nbsp;km²-e. Əholiš 5,726 miljone.
## Səvonon
Viskonsin Dells

**Viskonsin Dells** (*Wisconsin Dells*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Viskonsini šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1857-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 2418 nəfəre.
Vitalij Klicko

**Vitalij Klicko** (-{Віталій Володимирович Кличко}-, 19 ijul 1971) — Ukrajnə boksəvone. Cy dynjo ən məšhurə boksvononədə gyləje. Cy Vladimir Klicko jolə boəj. Gyrğyzystonədə bə dynjo omə. Əv syftə de kikboksingi məšǧul byə. kikboksingədə 35 čangadə 34-i bardəše. 1995-inə soriku de boksi məšǧul byə. Almanijədə žimon kardəše. Əcəj pyə hərbvon, general byə. 2 gyəa zoəš gyla kinəš heste. 5 ijun 2014-inə soriku av cy Kijevi rəhbəre.
Virčinijə Bic

**Virčinijə Bic** (*Virginia Beach*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Virčinijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1888-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 1 288,1 km²-e. Əholiš 435 619 nəfəre.
Virčinijə

**Virčinijə** (*Virginia*) — cy AIŠi štatonədə gyləje. Pajtaxtyš Ricmonde. Əroziš 110 785&nbsp;km²-e. Əholiš 8,185 miljone.
Vitis acerifolia

**Vitis acerifolia** (lat. Vitis acerifolia) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir.
Vitis adenoclada

**Vitis adenoclada** (lat. Vitis adenoclada) — bənə angyjon fəsilədə angy činsədə bežənə tispir. Cini Hunan əjolətədə vinde byə. 
## Səvonon
Vitis aestivalis

**Vitis aestivalis** (lat. Vitis aestivalis) - bənəangyon fəsilədə angy činsədə bežənə tispir. Xəremə Amerikədə oteə beə. Co gylə tispir heste: 1. Vitis aestivalis var. aestivalis. 2. Vitis aestivalis var. bicolor  3. Vitis aestivalis var. lincecumii 4. Vitis aestivalis var. bourquiniana.
Vitis amurensis

**Amuri anqı** (lat. Vitis amurensis) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. Biə devri nav beə Diyəro Həşipemə* relikt subtropikə bejənə. Əy oteə beə vıron Yolə Kizi bıliku, Yaponə diyo xəremə sahilku ta Mulə ru, Həşinıştə tərəfətə Amurikənoku ta Zei ru rəsedə. 
Mancuriyə, Amurikəno, Cin iyan Koreyədə beşedə. 
Amuri anqı se ekotip co kardən: Xəremə ekotip, Niso ekotip iyan Çini ekotip. Həmmə anqı tispiron jıqo ya jəqo qampiə bejənonin. Əncəx Amuri anqı zımsoni tempratur - 45&nbsp;°C tov vardedə. Rişə ğat zamin −16&nbsp;°C tov vardedə. 
Amurə anqı huşə bənə şari siyoye ya fialeti*  ranqədə, kali bəjən tınd kavu bedə. Ləlqıli diametr əsos 12&nbsp;mm, ğalinə lu bedə. Sentiyabıri oxo rəsedə.  
Bənə dekorativ bejənə oko doy bəbe. Sankt-peterburqədə normal rəsedə. Duəvuli iyan ğazi çok tov vardə.
# Amuri anqı https://web.archive.org/web/20090507052939/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?41847
Vitis balansana

**Vitis balansana** (lat. Vitis balansana) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. Əsos Vietnamədə ijən xərem həšipemə Çini se qilə əjolətədə (Guangdong, Guangxi ijən Hanian sərku) oteə beə. 
## Səvonon
Vitis barbata

**Vitis barbata** (lat. Vitis barbata) — bənə angyon fəsilədə angı činsədə bežənə tispir. Əsos Himalaj region, Kobəsonə Mjanmə u Hindystonədə (Assam) bedə.
Vitis berlandieri

**Vitis berlandieri** (lat. *Vitis berlandieri*) — bənə angyon fəsilədə angy činsədə bežənə tispir. Əsos Kobəsonə Amerikə nysoədə, Texas, Nju Mexico u Arkanzasədə bešedə. 
## Səvonon
Vitis betulifolia

**Vitis betulifolia** (lat. Vitis betulifolia) — bənəanqıon fəsilədə angy činsədə bejənə tispir. Əsos Çinədə (Gansu, Henan, Hubei, Hunan, Shaanxi, Sichuan iyan Yunnan əyolətonədə) oteə beə. İyun-Noyabr manqonədə ləlqıl rəsedə. Tispiri nom İngilisi zıvonədəye. Çini zıvonədə tispiri nom "hua ye pu tao"ye. Əçəy məno "toz ağacı* livə anqi" doydə. Çini zıvonədə hua ye - tozağacı* livə, Pu tao- anqı məna doydə. 
## Səvonon
Vitis blancoi

**Vitis blancoi** (lat. Vitis blancoi) — angy činsədə bežənə bənəj angyon gyləj mivə. Əsos Meksikə həšinyštə tərəfədə perəsedə.
## Səvonon
Vitis bryoniifolia

**Vitis bryoniifolia** (lat. *Vitis bryoniifolia*) — bənəangyon fəsilədə angy činsədə bežənə tispir. Əsos Cinədə perəsedə. Cini zyvonədə bənə jing ju nomdar byə. Əcəj məno "saxt nefrit"e. 
## Səvonon
Vitis californica

**Vitis californica** (lat. Vitis californica) — bənə angyjon fəsilədə angy činsədə bežənə tispir. Əsos žijə vyrə Kalifornijə u kobəsonə həšinyštə Oregone. Əšivo bežənəje. Əsos dekorativə bežənə be bəzyne. 
## Səvonon
Vitis chunganensis

**Vitis chunganensis** (lat. Vitis chunganensis) — bənə angyjon fəsilədə angy činsədə bežənə tispir. Əsos Cinədə (Anhui, Fujian, Guangdong, Guangxi, Hunan, Jiangxi, u Zhejiang əyolətonədə) oteə beə. Cinədə yn bežənə dong nan pu tao votedən. Aprel-ijunə mangonədə vyl bejdə, ijyun-avqustə manqonədə ləlqıl rəsedə. 
## Səvonon
Vitis chungii

**Vitis chungii** (lat. Vitis chungii) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. In bejənə əsos Çinədə (Fujian, Guangdong, Guangxi, ijən Jiangxi əyalotonədə) oteə beə. Çinədə bəy min gan pu tao yaən Fujian Jianxi anqı votedən.
Vitis cinerea

**Vitis cinerea** (lat. Vitis cinerea) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. In bejənə əsos Oklaxoma və Texasədə oteə beə. Vitis Cinerea Amerikə yerli* anqıye.
Vitis fengqinensis

**Vitis fengqinensis** (lat. Vitis fengqinensis) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. ın bejənə əsos Çini Yunnan əyolətədə oteə beə. Vəyo əy feng qing pu tao votedən. Əçəy ləlqılon iyinə manqədə rəsedə.
Vitis coignetiae

**Vitis coignetiae** (lat. Vitis coignetiae) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. Saxalin sərku niso tərəfonədə, Yaponi sərkuon Xokkaydo, Honsu və Siyoku həmçinin Koreyədə rast omedə. 1883 -nə sorədə botanikon tərəfədə pəydo beə. Rişə tındə ranqədəye. Vılon qədəliye. Bənə dekorativ bejənə oko doy bəbe. Ve nampiyə bejənəye.
Vitis davidii

**Vitis davidii** (lat. Vitis davidii) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. In bejənə həmçinin bənə Çini Hındılə Anqı zınedən.
Vitis ficifolia

**Vitis ficifolia** (lat. Vitis ficifolia) - bənəanqıon fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. In bejənə tispir əsos Asiyə iqlimədə jiedə. Əsos Çin (Hebei, Henan, Jiangsu, Shaanxi, Shandong və Shanxi əyoləton), Yaponiya (Hokkaido, Honshu, Kyushu, Shikoku və Ryukyu sərkuon), Tayvan və Koreyonədə oteə beə.
Vitis girdiana

**Vitis girdiana** (lat. Vitis girdiana) - anqıoxşəon  fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. Vitis girdiana bənə həyu anqı, də anqı zınedən. Əsos oteə bıə vırə şimalğərb Amerikə və Baja Kaliforniyə Meksikədə.
Vitis hui

**Vitis hui** (lat. Vitis hui) - anqıoxşəon  fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. Vitis hui anqı xıyzonədə bejənəye. Əsos oteə bıə vırə Çini Jiangxi və Zhejiang əyolətonin. Vəyo bəy "lu shan pu tao" votedən. Vitis hui mayədə vil okərdə, İyulə manqədə ləlqıl rəsedə.
Vitis jaegeriana

**Vitis jaegeriana** (lat. Vitis jaegeriana) - anqıoxşəon  fəsilədə anqı cinsədə bejənə tispir. Əsos oteə bıə vırə Şimali Amerikə əsosən Meksikəye.
Vitis labrusca

**Vitis labrusca** (lat. Vitis labrusca) — angyoxšəjon fəsilədə angy činsədə bežənə tispir. Vitis labrusca (ryvosə angy) əsos rəsə byə vyrə Kobəsonə Amerikəku tosə Čorčijə və həšinyštə Missisippi ru. Šərovi tarixəvon Edvard Hjams və šərov ekspert Čensis Robinsoni syxanonku žygo məlum bejdə ki, Vitis labrusca tispir Lejf Eriksson tərəfədə hələ 11-nə əsrədə məlum byə.   

Yn tispir Kobəsonə Amerikədə həju činsədə məlum byə, tosə Avropənijon gitə okardə vaxti. Əmo 18 əsriku bə nav yn tispir rəsmi ǧejd byə ni. 19 əsrədə vitis labrusca Avropə vardəšone. Həminə əsrədə Efrem Bull yn tispiri Konkord činsi ičod karde. Həminə tispir Amerikə di-təsərufotonədə əsos vyrə gətəše.  

### Tispiron

* Concord - ən ve perosnijə byə tispir.
* Catawba
* Delaware
* Niagara
* Isabella
## Səvonon
Vitlend

**Vitlend** (*Wheatland*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vajomingi šəhəronədə gyləje. Əroziš 10,88 km²-e. Əholiš 3548 nəfəre.
Vitorijə

**Vitorijə** (*Vitoria, Gasteiz*) — cy Ispanijə šəhəronədə gyləje. Cy Baskon kišvəri pajtaxte. Ym šəhəri 1181-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 276,81 кm²-e. Əholiš 235 həzoje.
Vittier

**Vittier** (*Whittier*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Aljaska šəhəronədə gyləje. Əroziš 51 km²-e. Əholiš 220 nəfəre.
Vijana

**Vijana** (*Wien*) — Avstrijə pajtaxte. I sasorədə bino kardəšone. Əroziš 414,65 кm²-e. Əholiš 1,7 miljone.

## Səvonon
Vicito

**Vicito** (*Wichita*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kanzas šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1868-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 359,8 km²-e. Əholiš 382 həzoje.
Vkontakte

**Vkontakte, VK** (*ВКонта́кте*) — Urusijəti ən məšhurə sajtonədə gyləje. Sosial šəbəkəj. 

Ym sajt 10 oktjabr 2004-minə sorədə ofajə byə. 2006-minə soriku ym sajtiku har kəs istifadə karde zynedə. Ym sajtiku 314 miljonisə ve odəm oko dojdə. Vjaceslav Mirilašvili cy Vkontakte xyvande. 

### VK tolyšə zyvonədə
2016 sori janvarə mangədə de Tolyšə Čyvonon Ittifoǧi həvəsi ko kardə dastə soxtə byəbe bo Vkontakte bə tolyši pegordynijero. Ijən 17 okjabr 2016 sorədə ym dastə ko oryxniše ijən tolyšə zyvonədə sajti beta-versijə obəj.
## Səvonon
Vladikavkaz

**Vladikavkaz** (urus.*Владикавка́з*) —  cy Urusijəti šəhəronədə gyləje. Cy Kobəsonə Osetija pajtaxte. Ym šəhəri 1784-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 291 км². Əholiš 294 həzoje.
## Səvonon
Vladimir Dal

**Vladimir Dal** (-{Влади́мир Ива́нович Даль}- 22 noyabr 1801-4 oktyabr 1872). Çı Urusijəti etnoqraf bıə. Urusijəti (ısətnə Ukrajnə Lugansk əyalətədə bə dınyo omə). Əçəy pıə çe uruson dılədə assimilyasiya bıə danimarkavıj, inəş nimə alman, nimə fransız bıə.  Əv ve zıvonon zınəşe. Əçəy 4 gıla zoəş bıə.
Vladimir Klicko

**Vladimir Klicko** (Володимир Володимирович Кличко, 19 ijul 1976 sor) — cyUkrajnə boksəvone. Cy dynjo ən məšhurə boksəvononədə gyləje. Cy Vitalij Klicko gədə boəj. Gazaxystonədə bə dynjo omə. Almanijədə žimon kardəše. Əcəj pyə hərbvon, general byə.
## Səvonon
Vladimir Lenin

**Vladimir Lenin** (**; 22 aprel 1870 — 21 janvar 1924) — cy kommuniston lideronədə gylləj byə. Sovet Ibemoni ofajə kardəkəs, Sovet Ibemoni 1-inə rəhbər byə.

## Əcəj əǧyləti, čohiləti
Əv cy Urusijəti Simbirsk (ysətnə Uljanovsk) šəhərədə bə dynjo omə. Əv cy urusi, jəhudi, almani umžən byə. Əcəj pyə dijovyž, inə ərbob byə. 1887-inə sorədə cy Urusijəti car III Aleksandr cy Lenini jolə boə Aleksandri kyštəše. Bə vaxtnəku əv bə cari vəjnə bejdə. 1889-inə sorədə əv Samaradə inǧilobkardəkəson dylə dəšedə.

## 1-inə Urusə Inǧylob

1904-inə sorədə Urusijətədə odəmon dylədə norozijəti hesbe. Inǧylobi əvvələdə Lenin Isvecrədə byə. 1905-inə sorədə Urusijətədə bə ičlasədə Lenin votedə cəmə əsos vəzifə feodalizmi rynə kardeje. 1906-inə sori əvəsorədə əv bə Finlandijə šedə. 1905-inə sori dekabrədə əv Isvecədə bejədə əjo 1-inə kərə Iosif Stalini vindedə. 1-inə Urusə inǧilob 1905-1907-inə soronədə bedə. Ym inǧylob cari hakimijətiku eǧande zynedəni.

## 1917-inə sori Jolə Oktjabri Inǧylob
20 oktjabr 1917-inə sorədə Lenin bə Urusijəti Petrograd šəhər ǧanuniku kəno ogardedə, nojabr 1917-inə sorədə Lenin cari hakimijətiku eğandejdə.

## Cy inǧylobi bəpeštə
1918-inə sorədə Urusijət Iminə Dynjo čangiku bešedə. 17-18 ijul 1918-inə sorədə cari xyjzoni həmmə kyštedə. 30 avgust 1918-inə sorədə bə Lenini ğəsd bedə. 21 janvar 1924-inə sorədə Lenin mardedə.

## Səvonon
Vladimir Putin

**Vladimir Putin** (bə urusi: *Влади́мир Влади́мирович Пу́тин*, 7 oktjabr 1952 sor) — Urusijəti 2-inə prezidente. 

## Biografijə
Syftə Kišvəri Bexətoəti Komitədə ko kardəše. Cy Sankt-Peterburgi merijadə ko kardəše. 1999-inə sorədə jolə nazir byə. 2000, 2004, 2012, 2018 soronədə əy prezident səcynjəšone. Urusi, almanə zyvonon zynejdə. 2 gylə kinəš heste.
## Səvonon
Vokeša

**Vokeša** (*Waukesha*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Viskonsini šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1834-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 70718 nəfəre.
Vladimir Gusinskij

**Vladimir Gusinskij** (Влади́мир Алекса́ндрович Гуси́нский, 6 oktjabr 1952 sor) — cy dynjo ən ərbobə odəmonədə gyləje. Cy Urusijəti biznesvone.

## Biografijə
Cy Urusijəti Məskova šəhərədə bə dynjo omə. Millətyš jəhudije. Syftə teətrədə režissor ko kardəše 80-inə soron oxojku de biznesi məšǧul bejdə. 2 kərə kəxyvand byə. 4 gylə zoəš heste. 2000-onə sorədə əv cy Urusijətiku vite. Əcəj Ispanijə, Israili, Urusijət pasportyš heste.
## Səvonon
Vokigan

**Vokigan** (*Waukegan*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Illinojsi šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1829-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 59,8 km²-e. Əholiš 89078 nəfəre.
Vokyrə vərzyš

**Vokyrə vərzyš** — Olimpija vərzyšonədə gyləje. Ym vərzyši ovi dylədə kulosədə hənək kardedən. Ijo əsas kulosi ǧojm romeje. Ym vərzyš 1662-inə sorədə ofajə byə.
Volejbol

**Volejbol** — komanda vərzyše. Ym vərzyši dylədə hənək kardejdən. Ym vərzyš 1895-inə sorədə ofajə byə. Ym vərzyš 1964-inə soriku olimpijə programi dylədəj.
## Səvonon
Volkswagen

**Volkswagen** — cy Almanijə avtomobil istehsol kardə širkətonədə gyləje. Širkət 1937-inə sorədə ofajə byə. Cy širkəti mərkəz cy Almanijə Volfsburg šəhərədəj. Ym širkətədə 550 həzo odəm ko kardedə.
Volf Messing

**Volf Messing** (Во́льф Григо́рьевич (Ге́ршикович) Ме́ссинг, 10 sentjabr 1899 sor — 8 nojabr 1974 sor) — illuzijanist sehrkardəkəs byə. 

## Biografijə
Cy Sovet Ibemoni agent byə. Polšadə bə dynjo omə. Millətyš jəhudi  byə. 1939-inə sorədə əv bə Sovet Ibemoni kuc kardəše.
## Səvonon
Volfsburg

**Volfsburg** (*Wolfsburg*) — Almanijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1938-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 122 456 nəfəre. Əroziš 204,02 кm²-e.

## Səvonon
Volnat

**Volnat** (*Walnut*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləye. Əroziš 23,3 km²-e. Əholiš 21 həzoje.
Volnat Krik

**Volnat Krik** (*Walnut Creek*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1776-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 122 km²-e. Əholiš 64 həzoje.
Voltem

**Voltem** (*Waltham*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Massacusetsi šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1634-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 56 həzoje.
Volvo 140 Serijon

**Volvo 140 Serijon** — cy Isvec avtomobile. Ym avtomobili Isvecədə vadoəšone. Ym avtomobili 1966-1974-minə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Volvo širkət vadoəše.
Volkswagen Up

**Volkswagen Up** — Almanijə avtomobile. Ym avtomobili Almanijədə vadojdə. Ym avtomobili 2011-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Volkswagen širkəti vadojdə.
## Səvonon
Volvo 700 Serion

**Volvo 700 Serion** çe İsveç ávtomobile. Im ávtomobili İsveçədə vadoaşone. Im ávtomobili 1982-1992-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili VOLVO širkat vádoáše.
Volvo C30

**Volvo C30** — Isveci avtomobile. Ym avtomobili Isvecədə vadoəšone. Ym avtomobili 2006-2013-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Volvo širkət vadoəše.
## Səvonon
Volvo C70

**Volvo C70** — cy Isvec ávtomobile. Im ávtomobili Isvecədə vadoaşone. Im ávtomobili 1997–2013-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili VOLVO širkat vádoáše.
Volvo S60

**Volvo S60** — cy Isveci avtomobile. Ym avtomobili Isvecədə vadojdən. Ym avtomobili 2001-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Volvo širkət vadojdə.
## Səvonon
Volvo XC40

**Volvo XC40** çe İsveçİ ávtomobile. Im ávtomobili İsveçədə vadoydən. Im ávtomobili 2017-inə soriku vadoydən. Im ávtomobili VOLVO širkat vadoydə.
Volvo XC60

**Volvo XC60 **— ce Isveci avtomobile. Ym avtomobili Isvecədə vadojdən. Ym avtomobili 2008-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Volvo širkət vadojdə.
Vorlend

**Vorlend** (*Worland*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vajomingi šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1900-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 10,88 km²-e. Əholiš 4967 nəfəre.
Voterberi (Konnektikut)

**Voterberi** (*Waterbury*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Konnektikuti šəhəronədə gyləje. Əroziš 74,959 km²-e. Əholiš 110 həzoje.
Votertaun

**Votertaun** (*Watertown*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Massacusetsi šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1630-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 10,8 km²-e. Əholiš 32 həzoje.
Vorner Robins

**Vorner Robins** (*Warner Robins*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Čorčijə šəhəronədə gyləje. Əroziš 91,6 km²-e. Əholiš 66588 nəfəre.
Vrangel

**Vrangel** (*Wrangell*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Aljaska šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1834-inə sorədə uruson bino kardəšone. Əholiš 2300 nəfəre.
Vudstok

**Vudstok** (*Woodstock*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vermonti šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1761-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 115,6 km²-e. Əholiš 3232 nəfəre.
Vusal Husejnov

**Vusal Jəhja zoə Husejnov** — 10 ijun 2001-minə sorədə cy Lankoni rəjoni Velədi dijədə moəo byə. 2007-2016-minə soronədə Lankon šəhər 8 numrəninə mijonə məktəbədəš handə. 2016-2018-minə soronə Lankon Texniki Kolleči mašinərom-mexanikə ixtisosiro təhsil sedə. 2019-minə sorədə Lankon rəjon Hərbi komisarəti tərəfo bə həǧiǧijə hərbi xydmət sədo kardə bedə ižən Devlət Sərhəd Ǧošunon "N" sojinə hərbijə poə vyǧandə bedə.

Azərboyčoni Ləšgəri Sərhəd Ǧošunon sərboz byə Vusal Huseynov 2020-minə sor sentjabrə mangi 27-də bino byə II Garabaǧi čangədə ištirok kardə. Zəngiloni ozodəti roədə šə čangədə jolə ǧəhrəmonəti nušo doedə. Nojabrə mangi 8 2020-nə sorədə Zəngilon rəjonədə byə 811.0 bylyndəti ystyǧomətədə šə čangədə šəhid bedə. Šəhidi nəše bə Lankon vardən ijən de jolə izdihominə bə zamin aspardən.

Cy Prezident İlham Əlijevi sərənčomi əsosən, Vusal Huseynov marde bəpešt de "Vətəni roədə", de "Bo igidətiro" ijan de "Bo Zəngiloni ozod bero" medalon təltif kardə bedə.
## Səvonon
Vuster

**Vuster** (*Wooster*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Əholiš 516 nəfəre. Əroziš 6,73 km²-e.
Vjaceslav Mirilašvili

**Vjaceslav Mirilašvili** (**; 1 mart 1984) — Vkontakte-i ofajə kardəkəse. Cy Urusijəti biznesvone. Urusijəti Sankt-Peterburg šəhərədə bə dynjo omə. Millətyš Jəhudije. Dynjo ən ərbobə odəmonədəj.
Vjaceslav Ivankov

**Vjaceslav Ivankov** (; 2 janvar 1940 — 9 oktjabr 2009) — uruson mafija rəhbər byə. 

Ən məšhurə ğanunədə byə dyzd byə. Əğylətiku de vərzyži ən vejən ozodə dəcyke məšğul byə. Cy Sovet Ibemoni dovrədə əj ve kərə gətəšone. 1992-inə sori martədə əv bə Amerikə Ibyə Štaton šə. 8 ijun 1995-ədə əj gətəšone. 28 ijul 2009-inə sorədə Məskovadə bəj gullə žəšone. Əv 9 oktjabr 2009-ədə mardə.
Vjetnam

**Vjetnam **(Việt Nam) — Nyso-Həšipemə Asijə kišvəronədə gyləje. 2 sentjabr 1945-inə sorədə ozod byə. Zyvonyš vjetnami zyvone. Əroziš 331 210 km²-e. Əholiš 9,2 miljone. Pajtaxtyš Hanoje.

## Səvonon
Vjetnami čang

**Vjetnami čang** (*Chiến tranh Việt Nam*, *Vietnam War*) — ym čang 1965–1973-inə soronədə byə. Ym čangi i tərəf Amerikə Ibyə Štaton ə tərəf Vjetnam byə. Ym čangi rəhbəron Lindon Čonson de Ho Ši Min byən.
Willys Aero

**Willys Aero** — cy Amerika avtomobile. Ym avtomobili 1952-1955-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Kaiser Motors širkəti vadoəše.
## Səvonon
Vomsatter

**Vomsatter** (*Wamsutter*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vajomingi šəhəronədə gyləje. Əroziš 3,37&nbsp;km²-e. Əholiš 261 nəfəre.
Willys Jeep Station Wagon

**Willys Jeep Station Wagon** — cy Amerikə avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 1946-1965-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Daimler AG širkəti vadoəše.
## Səvonon
Vənəšə

**Vənəšə** — ovədə gylvonije ovi pešome, dəcə ovi vanna ǧəbul karde cokə nətičə dojdə.

Vənəšə bu kardedə ijən cəj syjyǧi bə sə noədə, sə doži byrijedə. Vənəšə ruən goturəti ijən bənə ekzema pustə xəstəligon myoličə karde istifodə kardejdən. Vənəšə dəm karde pešome, odi ifrazi vej kardə, pevarde ogətedə, bəpeə tempraturi yštə ǧajdədə ogətdə, dyli ko zumand kardə.
Vərzyš

**Vərzyš** — cy insoni žimonədə ve əsosə vyrə gəteоdə. 

## Vərzyši barədə
Cy vərzyši tarix ve ǧədime. Ǧədimə soronədə syǧ rost karde, dəcyke, myštə dave, čo vərzyšon byən. Vərzyšon 2 formədə bedən olimpija vərzyšon, gyləjən, olimpija nybə vərzyšonin. Iminə olimpija hənəkon 1896-inə sorədə cy Junanistoni Afina šəhərədə byə. Cy vərzyši dylədə hənək byə, betonədə hənək byə, pot-əpot vərzyšon, komanda vərzyšon, čang vərzyšon kəšonyš heste.
## Səvonon
Vəlišah Əlijev

**Vəlišah Əlijev** (10 mart 1939 sor, Šəǧoləser di, Lankoni rəjon — 13 maj 2020 sor, Šəǧoləser di, Lankoni rəjon, Azərbojčon) — tolyšə šair, ənyvyšt.

## Biografijə
Əlijev Vəlišah Mirəli zoə moəo byə 10 mart 1939-nə sorədə Lankoni rajoni Šəǧoləser diədə. Syftə handəše Šağlaserədə, pešo Sepadi mijonə məktəbonədə, ali təhsil səše Azərbojčon Politexnik Institutədə Boku šəhərədə, cəjo Lankonədə muhəndis-texnolog ko kardəše.

### Nəčiməsənət
Dəvardə əsri 1980-nə soronku žygo mətbuatədə cap byə cəj bə tyrki, bə tolyši nyvyštə šeiron. 1990-nə soron syftəku Lankonədə təsis kardəše “Rušnə” ədəbi məčlis. Məxsusi xydmət byəše ce Məčlisi čyvonə šairon perosnejədə.

Vəlišah mamu əbədən bəmande cəmə jodədə bənə tolyšə poezijə ofəjəmoni, bənə tolyšə šairon sipiriši.

2015 sorədə martə mangədə Vəlišah infarkt dəvonijəšbe.

### Marde
Vəlišah Əlijev 2020-nə sori majə mangi 13-ədə bə Xydo rəhmət še.

## Səvonon
Vasi-vari zyvon

**Vasi-vari zyvon** — cy Hind-Avropə zyvonon xyjzoni dylədə bə Hind-Ironə zyvone. Zyvoni barədə ve alimon yštə syxanondə vote bəbe ki, həmə iglə rajədən. Ə. Kəsrəvi, B. V. Miller ijən co alimon zyvoni cy ğədim azəri zyvon bej votedən, cəjoən yštə by rajsə həkəm mandən.
Xabarovsk

**Xabarovsk** (Хаба́ровск) — cy Urusijəti Xabarovskij kraj šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1858-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 383 km²-e. Əholiš 610 həzoje.
## Səvonon
Xakasija

**Xakasija** (urus.*Хака́сия*) — cy Urusijəti respublikonədə gyləje. Pajtaxtyš Abakane. Əroziš 61569&nbsp;km²-e. Əholiš 534 həzoje. Ijo xakason, uruson žijedən.
Mustafajev Xanlar Nuri zoə

**Xanlar Nuri zoə Mustafajev** — tolyšə šair (ədəbi təxəllusiž Xan Pirani) aprelə mangi 13-də bə rəhmət šə. Əv 1965-minnə sori dekabrə mangi 9-ədə, Liki Veri-Aliəbod dijədə bə dynjo oməbe. Ukrajnədə Simferepol Ali Hərbi-Sijasi məktəbyž oroxnijəšbe. 1992-minnə sorədə Azərbojčonədə Millijə Ordu soxtə bejədə bə Vətən oməbe. “N” numrəjnə hərbi hissə komandir be. 1997-minə sorədə bə səhhətyž nosozətiro major rutbədə istefaš doəbe. Ižən bə Ukrajnə Simferepol šəhəryž kuc kardəžbe. 2 evladi pyəbe.
Xanlar tolyši xalǧi mədəni, sijosi rosbemoni problemon həl karde roədə hežo fəolijət nišon dojdəbe. Xysusən interneti sajtonədə əcəj ičtimoi-sijosi, ədəbi-bədii nyvyštəjon həmmə kəsi dyǧǧəti čəlb kardedəbe. Facebookədə "TAЛЫШ_ТАЛВИЯ-TALYSH_TALVİYA" grupi admin be. De “Xan PİRANİ” imzo tolyšə šeiron ənyvyštij. Ve cokə, loziminə konyš byə. Həzo orzujonyž dylədə mande.
Xanəhməd Nahid

**Xanəhməd Nahid (Xanəhməd Əli zoə Mirzəjev),** 2 oktjabr 1948 sor, Tukəvilə di) — tolyšə šair, gəzəlxan, muəllim, Tukəvilə mijonə məktəbi direktor. Bə tyrki bə tolyši nyvyštejdə.“Pajyz jaǧyšy” (2003), “Gozəlim gəzəlim” (2012) kitobon myəllife. “Fovzul-fusəha” ədəbi məčlisi uzve (1980).
Xanəli Tolyš

**Xanəli Tolyš** (2 mart, 1940 sor, Ǧyzlyvo di, Masalu rəjon) — tolyšə šair, ənyvyšt. Azərbojčoni jolə šairon gyləjnije. Ixtisasyš taryxəvon-etnograf byboən, tyrki ijən tolyšə zyvonədə nyvyštə šeiron ijən poemon hənijən vej məšhur kardəše əv. Azərbajčoni Nyvyštəvonon Ittifoği uzve. “Ǧyzyl gələm” mykofoti laureate. «Zulfuǧar Əhmədzodə nomədə ǧyzylə medali» iminə əstən.

## Biografijə
Ağajev Xanəli Širəli zoə (Xanəli Tolyš) 1940-minə sori marti 2-də Masalu rəjoni Ğyzlyvo dijədə moədə byə. 1958-minə sorədə Bədəlon di mijonə məktəbi sə kardəše. 1959-1960-minə soronədə bə Azərbojčoni Dovlət Universiteti gijobi taryx fakultə daxyl byə. 1961-minə sori 6 mang “Jeni həjat” gəzeti redaksijədə ko kardəše.

1961-2003-minə soronədə Ğyzlyvo ijən Dəlokobə 8-sorə məktəbonədə syftə miəllim, pešo 25 sor Dəlokobə məktəbi direktor ko kardəše. Ysət Ğyzylvo mijonə məktəbədə yštə ixtisaso miəllim ko kardə.

### Ofəjevonə fəolijət
Xanəli Tolyš bə bədii fəalijət məktəb handə soronədə bino kardəše. Iminə šeir 1958-minə sorədə Masəlu rəjonədə bešə “Jeni həjat” gəzetiədə cap kardə byə. Cəj bəpeštə Xanəli Tolyši šeiron əsosən “Masally”, “Fidan”, “Leninci”, “Sovet Astarasy”, “Lerik”, “Sozun išyğy”, “Sovet kəndi”, “Azərbajčan pioneri”, “Azərbajčan gənčləri”, “Ədəbijjat və inčəsənət”, “Azərbajčan ordusu”, “Ücunču hədəf”, “Tolyši Sədo” hənijən čo gəzet ijən žurnalonədə cap kardə byə. Xanəli Tolyši əsosən se gylə zyvonədə nyvyštəše yštə šeiron hələ ym ružən šer nyvyštejədə dəvom kardejdə: tyrki zyvonədə, urusi zyvonədə ijən tolyši zyvonədə. 

De tobə esət Xanəli Tolyši 9 gylə kitob cap kardə byə. “Garanguš juvasy” (tyrkə šeiron – 1999), “Vənəšə” (tolyšə zyvonədə šeiron – 2000), “Šinə caj” (tolyšə zyvonədə šeiron, bəhri-təvilon, mahneon – 2001), “Kərbəla karivany” (tyrkə mərsijon, minačaton ijən dini šeiron – 2002), “Bağyšla” (tyrkə šeiron ijən poemon – 2004), “Ox, Vətən, Vətən (Ttolyšə zyvonədə šeiron – 2012), “Dunja, mənə halal ejlə” (tyrkə šeiron – 2013), “Gəm karvany” (tyrkə mərsijon, dini šeiron - 2014), “Bir ovuč su” (tyrkə šeiron – 2015).

Xanəli Tolyš ym ružən bəštə bədii fəolijəti dəvom kardejdə.

### «Zulfugar Əhmədzodə nomədə ǧyzylə medali» təltif kardə be.
1 oktjəbr 2023 sorədə Ǧyzlyvo dijədə gyləj šojə tədbir dəvarde. Ce Bejnəlxəlǧə Tolyšə Fondi nomiku bə tolyšə šairi, ənyvyšti, sipiriši Xanəli Tolyši təltif kardyšone təškil kardə byə Zulfugari Əhmədzodə nomədə ǧyzylə medali.

Medal bə Xanəli Tolyši təltif kardə byə bə əcəj dyždə tohfə, tolyšə ədəbijoti ijən šairəti bərpo karde ijən ozavzynije gornə, bo unikalə šairə ofəjevonəti soxtej ijən ozavzynije gornə.

## Səvonon
Kobəsonə Karolina

**Kobəsonə Karolina** (*North Carolina*) — cy AIŠi štatonədə gyləje. Pajtaxtyš Rolije. Əroziš 139 390 km²-e. Əholiš 9,848 miljone.
Kobəsonə Dakota

**Kobəsonə Dakota** (*North Dakota*) — cy AIŠi štatonədə gyləje. Pajtaxtyš Bismarke. Əroziš 183272 km²-e. Əholiš 683 həzoje.
Kobəsonə Korejə

**Kobəsonə Korejə** (조선 민주주의 인민 공화국 — cy Korejə ko byə kišvər. 9 sentjabr 1948-inə sorədə ozod byə. Əroziš 120540&nbsp;km²-e. Əholiš 25 miljoni neze. Pajtaxtyš Pxenjane.

## Səvonon
Kobəsonə Osetija

**Kobəsonə Osetija** (urus.*Респу́блика Се́верная Осе́тия-Ала́ния*) — cy Urusijəti respublikonədə gyləje. Pajtaxtyš Vladikavkaze. Əroziš 7987&nbsp;km²-e. Əholiš 705 həzoje. Ijo osetinon, uruson žijedən.
Kobəsonə Lefkoša

**Kobəsonə Lefkoša** (Lefkoša) — Kipri ləpəki kobəsonədə byə šəhəre. Əholiš 49 868 nəfəre. Cy Turkijə Kipri pajtaxte.
Kobəsonə Rejn-Vestfalija

**Kobəsonə Rejn-Vestfalija** (*Nordrhein-Westfalen*) — Almanijə məhəlonədə gyləje. Pajtaxtyš Dusseldorfe. Əholiš 17,571 miljone. Əroziš 34 109,7 кm²-e.
Kobəsonə Irlandijə

**Kobəsonə Irlandijə** (*Northern Ireland*) — Dyždə Britanijə kišvəronədə gyləje. Pajtaxtyš Belfaste. Əroziš 13843 кm²-e. Əholiš 1,81 miljone.

## Səvonon
Xarkiv

**Xarkiv** (ukr.: *Ха́рків*) — Ukrajnə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1630-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 650 кm²-e. Əholiš 1 miljon 450 həzoje.
Xarəzmi zyvon

**Xarəzmi** (زڨاک‌ای خوارزم, zβ'k 'y xw'rzm) — cy Hind-Avropə zyvonon xyjzoni Ironə zyvonon grupi aid byə mardə zyvon.
Xerson

**Xerson** (urus.: *-{Херсо́н}-*) — cy Urusijəti Xersoni vilojəti šəhəronədə gyləje. Xersoni vilojəti mərəngoje. Ym šəhəri 1778-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 68,7 кm²-e. Əholiš 450 həzoje.
## Səvonon

**** — .
Xivə

**Xivə** (**Xiva**) — cy Uzbəkistani šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri cəmə erasə bə nav VI əsrədə bino kardəšone.
Xersoni vilojət

**Xersoni vilojət** (ukr. *-{Херсо́нська о́бласть}-*) — Urusijəti vilojətonədə gyləje. Mərkəzyš Xersone. Ym əjoləti 30 mart 1944-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 28 461 кm²-e. Əholiš 1 miljonisə veje.
## Səvonon
Lyngə fyrsənə vərzyš

**Lyngə fyrsənə vərzyš** — cy Olimpija vərzyšonədə gyləje. Ym vərzyši betonədə hənək kardejdən. Ym vərzyš cy zymystoni vərzyše. Ym vərzyši ve kəšonyš heste. Ym vərzyšədə əsos məǧsəd de kompasi səmti pəjdo kardeje.
Xoakim Çissano

**Xoakim Alberto Çissano** (**Joaquim Alberto Chissano**) 22 Oktyabri 1939 sorədə bə dınyo omə.Mozambiki Prezidenton 2-ci bə qləye, 1986-inci soriku de bə 2005-inci sor hukumət və xidmətje kardə. Dınyoədə əy Mozambiki muharibə şə dovlətiku de bə Afrikədə demokratiyəj ən çokə inkişof kardə dovlətıj vardə odəm zındən .  After his presidency, Chissano became an elder statesman, envoy and diplomat for both his home country and the United Nations.

## Kamə yaşon

Xoakim Çisssano moabə qləy əyoləti kosıbə diədə - Malehice.

## İstinodon

## Xorici/External links
* Fundação Joaquim Chissano
Xolcəvonəti

**Xolcəvonəti** — ǧədimətiku xolcə bofte sənət.

## Xolcəvonəti taryx
Ǧədimə vaxtonku de xolcəvonəti odəm məšǧul bejdə. Xolcəvonəti vətən Iron hisob bejdə. Həšipemə kuc kardə xəlǧon panə xolcon boftedəbin bo rəjrə kə soxte gornə. Kuc kardə žimonədə xolcon cy vojku, hušiku mydofijə kardəbin, kəj čo-čo kardejdəbin ijən rəvošin kardejdəbin. Xolcə bə nəčiməsənəti əsər ovašte bəzyne be kejnə kuc kardə xəlǧon bynyšt bin.

Iminə ǧədimə xolcə kom ysətən mandə, 2000 sor bə nav boftə byə. 1949 sorədə sovet arxeolog Sergej Rudenko Sibirədə Pazyryki bandonədə podšoə kurgani kandejədə pəjdo kardyše. Nomyš xolcə de kandə bandon nomi səše «Pazyryki xolcə». Xolcə yštənən pašmə xovinə kətone, končo cy aspon, gənzon, grifonon šikilon boftə byəbin. Xolcə de angylə bofte texnikə soxtə byə kom ysətən oko doə bejdə. Ym xolcə ogətə byə bə cəj gornə ki əv de ǧədimə adəti šejro de yštə xyvandi dəkandə byəbe. Vaxt bəpeštə əcəj ǧəbi dyzdijəšone, vejni cijon həmmə dyzdiješone syvoj xolcə. Bešejədə dyzdon ǧəbi nyžəšone. Ov de həvo bə dyləton dəšejdəbin, ijən žəgo šərton soxtyše ki xolcən šəxtə žəše. Ysət Pazyryki xolcə Ermitažədə ogətə bejdə.

XIV əsrədə Avropədə iminə kərə dəvinə kardejdəbin xolcon bofte ijən cy Həšipeməku texnologijon ijən rəsmon surət bekardejdəbin. Pešo XVII əsrədə Avropədə yštə originalə dizajnədə xolcon bešejdəbin ijən əvon cy Həšipemə xolconku fərǧ dojdəbin. Ǧədimə vaxtonədə xolcon məišətədə oko dojdəbin, həmən hərbi əməlijotədə.

XVIII əsrədə xolcon mašin boftə istehsol onoə be. Iminə xolcə fabrikon Ingiltərədə 1751 sorədə Kidderminster ijən 1755 sorədə Aksminster šəhəronədə okardə bin. 1806 sorədə fyrəngystonyžə boftəkəs Lion Žozef Žakkard yštənboftə dəzgoh soxtyše, končo čurbəčurə naxšinə parcə ijən xolcon bofte bedəbe.

## Ədəbijot
* 
*
Xoreografija

**Xoreografija** (χορεία cy junanon zyvonədə «rəgsi kəšedəm» məno dojdə) — raxsi bə səhnə nojro nəčiməsənət

Əcəj joga, balet kəšonyš heste. Əcəj tarix bə mijonə sasoron šedə. Cy Həšinyštə kišvəron mədənijətədə ve əsosə vyrə gətedə. Xoreografija syxan 1700-inə sorədə ofajə byə. Ve jolə əsəron bə səhnə nojədə xoreografijaku istifadə kardedən.
## Səvonon
Xorvatijə

**Xorvatijə** ja **Korovasi** (*Republika Hrvatska*) — cy Avropədə gyləj kišvər. Rəsmi zyvonyš xorvate. Pajtaxtyš Zagrebe. Əroziš 56 594&nbsp;km², əholiš 4,5 miljone. 25 ijun 1991-inə sorədə ozod byə.
## Səvonon
Xošvaxt

**Xošvaxt** — inson sosial bejyš pidə. Ym cy insoni ehtijočonədə gyləje. Inson hežo ko karde nibəzne. Əcəj bə istirahəti, xošvaxtijən ehtijpčyš heste. Cy xošvaxti ve kəšonyš heste.
Xacpərəstəti

**Xacpərəstəti** (junani - Χριστός məsh bjə) — cy Isa Məshi əhdi-čədid dinə kitobədə yštə əksiž pəjdoš kardə žimoni təsvirinə və yštə dijənondə əsosyš byə dynjo dine. 

Čo nomon: Məsi, Məsijəti, nəsranijjət, tərsa. Se əsas dynjo dinon də (jəhudi və bə Islami bərobər) gyləj Ibrahimi dinondə hisob bedə. Xristianon bovə kardə ki, Nazaretli bə İsa "məsh" bə ilahi  varlygdyr MƏSİHİ. Hestəti Xydo kəlome, bəšəri kəlome, Xydoje və ce bəšərijjəti xiloskare Məsihi. 

Biblijə və insoni əğidon ətrofədə bə mijon gyrdəbən dynjoədə yštə tərəfdaron (həmfikon) syxani gorə (2007-nə sorədə təğribi 2,1 miljard kəs) Avropədə, Dyjonən Amerikədə, Nyso Afrikədə ijən ce okeanondə gyləj bovəje.

Xristianon se gylə əsos čərəjanondə, katolik, pravoslav, protestantije.

Vote bəbe ki, Xristianəti məzhəb kilisə də təškil bedə. 

Xacpərəstəti seminə ijərije jəni təkə Xydo se ilahi šəxsijjətədə bə bovə kardən. 

Xacpərəstəti čəmə era iminə əsrədə Romə Imperijə dylədə Fələstini ərozijonədə ce jəhudijon mijonədə pešə əv čo-čo əjalətonədə xəlğon dylədə zijodə byən.

## Səvonon
Xristofor Kolumb

**Xristofor Kolumb** (*Cristoforo Colombo*; 1451–1506) — cy Amerikə pəjdo kardəkəse. Italijədə bə dynjo omə. Millətyš marran byə. 1-inə kərə 1492-inə sorədə okeani dəvardəše. Peš bəj 3 kərə səjahət kardəše.
Xuninə šulə

**Xuninə šulə** — xuninə šulə 1911–nə sorədə Antarktidədə Avstralijə geolog Tejlor Griffit tərəfo kəšf byə. De osyni zangin nemekinə ovon mənbəj 400 metr nyǧylədə və šuləku cand kilometr dijəroədə vyrə gətə bile. I grup tədgigatcion tədǧiǧoti peštə məlumbə ki, bilədə žijə mikroorganizmon həši rušin, oksigen nybə šəroitədə movčud be zynejdən.
## Səvonon