open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Evander Holifild

**Evander Holifild** (Evander Holyfield, 19 oktjabr 1962 sor) — AIŠi boksvononədə gyləj byə. Dynjo ən zumandə boksvononədə gyləje.
## Biografijə
Cy AIŠ Alabama štatədə bə dynjo omə. 1997-minə sorədə əv cy Majk Tajson bəcəj guši ǧyc žəše.
## Səvonon
Evanston

**Evanston** (*Evanston*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vajomingi šəhəronədə gyləje. Əroziš 26,68&nbsp;km²-e. Əholiš 11507 nəfəre.
Evanston (Illinojs)

**Evanston** (*Evanston*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Illinojsi šəhəronədə gyləje. Əroziš 20,2&nbsp;km²-e. Əholiš 75430 nəfəre.
Evansvill

**Evansvill** (*Evansville*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vajomingi šəhəronədə gyləje. Əroziš 6,73&nbsp;km²-e. Əholiš 2255 nəfəre.

## Səvonon
Evansvill (Indiana)

**Evansvill** (*Evansville*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Indiana šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1809-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 105,6&nbsp;km²-e. Əholiš 121582 nəfəre.
Everett

**Everett** (*Everett*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vašingtoni šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1893-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 123,4&nbsp;km²-e. Əholiš 103 500 nəfəre.
Etnikə Qrupon

**Etnikon** - toponin gyləj əlaǧə heste, kali rajonun odəmon nomi. Nymunə: Boku-Bokuli, Maskva-Maskvaly .

Ve vaxt etnikon rəjonun tarixi nomada duzbedan. Nymunə: ve Avropə zyvonədd,tožə toponmnədən de etnikon i vyrədə, Latynə nomon tumuba etnikon ve isdifədə  kardən. Nymunə: Mankunianlar - Mancester  čamahat (Latyn zyvonədə-Mančunium,ymi əsasən Mancester Junajted  fitbol hənək kardəkəson nomi  nojru oko dojdən.
--Rahim452 (talk) 20:43, 25 August 2017 (UTC)
Evo Morales

**Evo Morales** (Juan Evo Morales Ayma 26 oktjabr 1959). Çe Bolivijə 80-inə prezidente. Bolivijədə beçizə xeyzonədə bə dynjo omə. Millətyš çe Bolivijə bınəynə millətonədə byə aymarəy. 22 janvar 2009-inə sorədə əy çe Bolivijə prezident səçınyedən. Xeyzonyš ni.

## Səvonon
Avrasijə

**Avrasijə** — Avrasijə bəştə kəfşəni qorə Avrəsiyəku peşo dımınə materik buə 100.3 mln km2, be səkuon 4.5 mliyar km2-e. Evrasiya sıxani materiki xərem-xəşəxuniədə jiə “afriki” tayfonku peqətə buə. Ən qamə materike. Dınyo ən dırozə ru, dınyo ən dırozə şinəovinə səku, xəşəxuni niməkürrə ən purəru, hışkiniədə zəmini luədə ən dırozə təkə, Cəbəllütariq xırtə iyan Arədıyo, Asiyəku Aradıyo, Süveyş ğənov , Sıə dıyo, Bab-Əl-M əndəb kəş, Ədən dıyokəş co kardedə.Ekvator riə iyan sıfırinə merdiyan ın materikiku davarde qorə əv, 4 niməkürrədə bino bedə.
Bestune B50

**Bestune B50** — cy Cin avtomobile. Ym avtomobili Cinədə vadojdən. Ym avtomobili 2009-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili FAW Group Corporation širkəti vadojdə.

## Səvonon
Ferrari 166

**Ferrari 166** — cy Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italijədə vadoəšone. Ym avtomobili 1948-1949-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Fiat širkət vadoəše.
## Səvonon
Etapon (manion) dəvardəyə avarkəşe

**Etapon (manion) dəvardəjə avarkəše** — Olimpija vərzyšonədə gyləje. Ym vərzyši ovi dylədə hənək kardejdən. Vərzyšgor kulosədə maneon dəvarde-dəvarde bə nav šedə.
## Səvonon
Ferrari 308 GTB/GTS

**Ferrari 308 GTB** (**308 GTS**, **208 GTB**, **GTS**) — cy Ferrari avtomobile. Ym avtomobili Italijədə vadoəšone. Ym avtomobili 1975–1985-minə soronədə vadoəšone.
Ferrari 488

**Ferrari 488** — cy Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italijədə vadojdən. Ym avtomobili 2015-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Fiat širkət vadojdə.
## Səvonon
Ferrari Enzo

**Ferrari Enzo** — cy Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italjədə vadoəšone. Ym avtomobili 2002–2004-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ferrari širkət vadoəše.
## Səvonon
Ferrari F355

**Ferrari F355** — cy Italijə avtomobile. Ym avtomobili 1994-1999-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Fiat širkət vadoəše.
Ford Eifel

FORD EİFEL. Çe Amerika ávtomobile. Im ávtomobili Amerikadə vadoaşone. Im ávtomobili 1935-1940-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili  Ford Motor Company şirkəti vádoáše.
Ford B-Max

**Ford B-Max** — AIŠi avtomobile. Ym avtomobili Rumynijədə vadoəšone. Ym avtomobili 2012-2017-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.
## Səvonon
Ford 1949

**Ford 1949-1951** — cy AIŠi avtomobile. Ym avtomobili 1949-1951-inə soronədə vadoəšone. Ym ávtomobili  Ford Motor Company širkəti vadoəše.
Ford 7W

**Ford 7W** — cy Amerika avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 1937-1938-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.

## Səvonon
Ford Aerostar

**Ford Aerostar** — cy AIŠi avtomobile. Ym avtomobili AIŠədə vadoəšone. Ym avtomobili 1985-1997-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkət vadoəše.
## Səvonon
Ford C1 (platforma)

**Volvo P1/Mazda BK/Ford Global C-car Platform** — cy Amerikə Ford avtomobile platforma. Ym avtomobili Amerikədə vadojdən. Ym avtomobili 2003-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili  Ford Motor Company širkəti vadojdə.
## Səvonon
Ford Cargo

**Ford Cargo** — cy Amerika avtomobile. Ym avtomobili 1981-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili  Ford Motor Company širkəti vadojdə.
## Səvonon
Ford Consul

**Ford Consul** — ce Amerikə avtomobile. Ym avtomobili Amerikadə vadoəšone. Ym avtomobili 1951-1962-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.
Ford C170 (platforma)

**Ford C170** — cy Ford avtomobilə platforma. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 1998–2013-inə soronədə vadoəšone. Ym ávtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.
## Səvonon
Ford Edge

**Ford Edge** — AIŠi avtomobile. Ym avtomobili 2006-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadojdə.
## Səvonon
Ford Escort

**Ford Escort** — cy avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše. Ym avtomobili Amerikə Ibyə Štatonə vadoəšone. Ym avtomobili 1968–2004-inə soronədə vadoəšone.

## Səvonon
FORD FAİRMONT

**FORD FAİRMONT**. Çe Amerika ávtomobile. Im ávtomobili Amerikadə vadoaşone. Im ávtomobili 1978-1983-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili  Ford Motor Company şirkəti vádoáše.
Ford Flex

**Ford Flex** — cy AIŠi avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 2008-2019-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.
## Səvonon
Ford Falcon

**Ford Falcon** — cy Amerikə avtomobile.  Ym avtomobili 1960-2016-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.

## Modifikasijon

### '''Ford Falcon''' 2
Ym avtomobili 1962-1991-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Companj širkəti vadoəše.

### '''Ford Falcon''' 3
Ym avtomobili 1960-1969-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Companj širkəti vadoəše.
## Səvonon
Ford GPA

**Ford GPA** — AIŠi avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 1942-1943-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili General Motors širkəti vadoəše.
## Səvonon
FORD PUMA

**Ford Puma** — cy Amerika avtomobile. Ym avtomobili Amerikadə vadoəšone. Ym avtomobili 1997-2002-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.
## Səvonon
Ford S-Max

**Ford S-Max** — AIŠi avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadojdən. Ym avtomobili 2006-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadojdə.
## Səvonon
Ford Taurus X

**Ford Taurus X** — AIŠ avtomobile. Ym avtomobili AIŠə vadoəšone. Ym avtomobili 2005-2009-minə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.
## Səvonon
Ford Transit Custom

**Ford Transit Custom** — AIŠi avtomobile. Ym avtomobili 2012-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadojdə.
## Səvonon
Foton Auman

**Foton Auman** — Cin avtomobile. Ym avtomobili Cinədə vadojdən. Ym avtomobili 2003-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Daimler AG širkəti vadojdə.
## Səvonon
FSO Syrena

**FSO Syrena** — cy Polša avtomobile. Ym avtomobili Polšadə vadoəšone. Ym avtomobili 1957–1983-inə soronə də vadoəšone.
## Səvonon
Falco araea

**Sejšeli boz** (lat. Falco araea) — boz tispironədə i gyləj. Sejšeli boz ənčəx Sejšel arxipelagədə žijedə. Yn tispir gin be xətoədəje. Seyjšelı boz ən gədəli bozr. Kəšon dyrozi 40-45 sm. e.
Falco berigora

**Falco berigora** — ǧəčy nəslədə əšivo pərəndəj. Avstralijə ijan Nujə Gvinejədə žiedə. Dyrozi 45 sm. Əsosən bekimsənə lononədə, čo pərəndon šodoə lonondədə lonə gətedən. Moə gylə ijən nijə gylə i gylə rangədəje. Ən ve 16 sor žijedən.


File:Brown falcon1444.jpg|
File:Brown Falcon flight bowra mar08a.JPG|
File:Falco berigora taranna.jpg
Falco biarmicus

**Falco biarmicus** — ǧəčy nəsilədə jolə əšivo pərəndəj. Jolə ǧəčy, dyrozi 43-50 sm. Niə gyəj kəšon dyrozi 100 sm, moə gyləj kəšon dyrozi 110 sm. Afrikədə, Ərəbi jarmadonədə, Gədə Asijədə, Italitədə ijən Balkani jarmadonədə oteə beə. Moə gylə martədə 3-4 moǧnə nojdə. Pešo 32-35 ruž cəj səpe nyštedə. Nijə gyləj yn vaxt cəj harde vardə.
## Səvonon
Falco chicquera

**Syə xyrtə ǧəčy** (лат. Falco chicquera) — ǧəčy nəsylədə əšivo pərəndə. Hindystoni nimədəhronədə u Afrikə savannonədə žijedə. 
## Səvonon
Facebook

**Facebook** — dynjo ən məšhurə sajtonədə gyləje. Sosial šəbəkəj. Ym sajt 4 favral 2004-inə sorədə ofajə byə. Syftə ym sajti nom Thefacebook byə. Iglə Harvard universiteti tələbon ym sajtiku oko doj zynəšone. 2006-inə soriku ym sajtiku har kəs oko doj zynejdə. Ym sajtiku 1 miljardisə ve odəm oko okojdə. Mark Tsukerberg cy Facebooki xyvande. Ərəbon Əvəsorədə Facebooki aktiv rolyš byə. Ym sajt ha sor 1 miljard dollarisə ve bəštə xyvandon pul vardedə.
## Səvonon
Falco columbarius

**Falco columbarius** - Qədəliə ğəjı, əşivo pərəndəy. Dırozi 24-32 sm. Kəşon dırozi 53-73 sm.
Falco concolor

**Nığəinə tərlan**  (лат. Falco concolor) - ğəjı nəsilədə əşivo pərəndəy. Dırozi 32-37 sm. Kəşon dırozi 78-90 sm. Qədəliə pərndon iyan yolə həşoraton hardedə.
Falco cuvierii

**Afrikə tərlan** (lat.Falco cuvierii) - əşivo pərəndəy ğəjı nəsilədəy.
Afrikədə nisoə Saxarə jiedə. Adi tərlani oşedə.
Falco eleonorae

**Falco eleonorae** (**Elianori tərlan** ja **Elianori ğəčy**) — ğəčy nəsilədə əšivo pərəndəj. Pərəndə yštə nom Arboreaijə Eleanor. Mijonə əsronədə Sardinijə jol. Pərəndə kəšon dyrozi 87-104 sm.
Falco femoralis

**Nisomeksikanə ğəjı** (lat. Falco femoralis) - əşivo pərəndə. 
Miyonə rostədəye- dırozi 30-40 sm, kəşon dırozi 90sm.
Falco mexicanus

Meksikə ğəjı - ğəjı nəsilədə əşivo pərəndəy. Pərəndə dırozi 40 sm. Kəşon dırozi 1 m.
Falco naumanni

**Falco naumanni** - qədəliə əşivo pərəndə. Elmi nom XVIII - XIX əsronədə jie beə nimesə naturalist Johann Andreas Naumann i şərəfi doə bə.
Falco newtoni

**Madagaskarə ǧəčy** (lat.*Falco newtoni*) - əšivo pərəndəj.

Madagaskarədə u Majotədə žijedə. Gədəlijə ǧəčyje. Dyrozi 30 smje. Cəj latynə nom Britanijə alim Edvard Njutoni šərəf doə byə.
## Səvonon
Falco novaeseelandiae

**Nuəzelandiyə ğəjı** (лат. Falco novaeseelandiae) - ğəjı nəsilədə əşivo pərəndəy. Nuə Zelandiyə endemikə pərəndə. Xəremə ijən Niso sərkuon həmçinin Styuard iyan Sners sərkuonədə jiedə. Nuə Zelandiyə 20 gıla dollaron səpe çəy şəkil heste.
Falco pelegrinoides

**Falco pelegrinoides** — ǧəčy nəsilədə əšivo pərəndəj. Pərəndə dyrozi 33-39 sm. Moə gyləj niə gyləjədə jol bedə. Nijə gyləj kəšon dyrozi 274-302 sm, moə gyləjni 332&nbsp;mm. Ryžonədə lonə nojdə.
## Səvonon
Falco peregrinus

**Falco peregrinus** - ğəžy nəsilədə əšivo pərəndəj.  Ǧərəz Antarktidə həmmə gitonədə žiedən.  Čəhanədə ən surətinə pərə pərəndəje. Əcəj surət 322 km/s.  Jolə ǧəžyje. Dyrozi 34-50 sm. Kəšon dyrozi 80-120 sm.


File:Peregrine Falcon 12.jpg
File:Falco peregrinus nest USFWS.jpg
File:Faucon pelerin 7 mai.jpg
Falco longipennis

**Avstralijə tərlan** (lat. Falco longipennis) — ǧəčy nəsilədə əšivo pərəndəj. Gədəliə ǧəčy. Avstralijədə, Nujə Gvinejədə, Indonezijə həšipemə tərəfədə žijedə.
## Səvonon
Falco jugger

**Falco jugger** — ğəčy nəsilədə əšivo pərəndəj. Əsos harde pərəndon, mənčənon, həvušən gəte zyndə. Hindyston, Pakistan, Nepal, Butan, Banglədeš, Əfǧanistanədə u Mjanma, Ironi kali vyronədə žijedən. 
## Səvonon
Mavrikijə boz

**Mavrikijə boz** (lat. Falco punctatus) — əšivo pərəndəje. 1974-nə soron 4 gylə sərbəst ijən 2 gylə xanə-xanə pərəndəj mandəbe. Bymi səbəb višon məhv karde be. Təbiəti gajǧy bəbeštə 2005-nə sorədə yn pərəndəjon ašmarde 800-1000 be.
Falco rufigularis

**Syə xyrtə boz** (lat. *Falco rufigularis*) — bozi nəsylədə əšivo pərəndəj. Mərkəziə ijən Nysoə Amerikə ta Meksikə ta Argentinə nyso ijən Trinidan ləpəkiku pevylo byə.

Əsos harde šəppər, gədəliə pərəndon ijən jyolə həšorəton.
Falco rupicoloides

**Falco rupicoloides (Dyždə boz, afrikə dyždə boz)** — bozə nəsylədə əšivo pərəndə. Niməsəhron ijən həšipemə səhronədə ijən nysoə Afrikədə žijedə. Kəšon dyrozi 68-84 sm. Əsos harde həšorəton, gədəlijə pərəndon, moron, mənčənon. 
## Səvonon
Falco rusticolus

**Falco rusticolus** — ǧəčy nəsilədə əšivo pərəndəj. Čəčyjonədə ən jolije. Nijə gyləj goni 1 kg, moə gylaj gon 2 kg bedə. Kəšon dyrozi 120-135 sm. Moə gyləj nijə gylədə jol bedə.
## Səvonon
Falco sparverius

**Falco sparverius** — ǧəčy nəsilədə əšivo pərəndəj. Gədəlijə ǧəčy. Moə gylə dyrozi 23-30 sm. Kəšon dyrozi 57-61 sm. Nijə gylə dyrozi 23-27 sm. Kəšon dyrozi 51-56 sm. Yn pərəndə Kobəsonə, Mərəngoə u Nysoə Amerikədə bedə.


File:American_Kestrel_pair.jpg|
File:Falco_sparverius_-Canadian_Raptor_Conservancy,_Canada_-flying-8a.jpg|
File:American Kestrel on the hunt.jpg|
File:Male_American_Kestrel.jpg|
Adi boz

**Adi boz** (lat. Falco tinnunculus) — əsos mijonə Avropədə oteə byə. Ve tižə cəšon hestin. Odəm bənə bəj tižə cəši sijohi 90 metr məsofədə hande bəzne. Syvoj ymi pərəndə ultrafioleti vindedə, ijən mənčəron cumunə rizon vinde zynedən.  Filəǧət cənədə parlag be cumun mənčərə ənədə nezədəje. Moə gylə kəšon dyrozi 75-76 sm e.


File:Common-Kestrel-5.jpg|
File:Common-Kestrel-2.jpg|
File:Common-Kestrel-3.jpg|
File:Falco tinnunculus with rodent am.jpg
Falco subbuteo

**Tərlan** (lat. Falco subbuteo) — jolə nybə əšivo pərəndə ǧəčy xyjzonədə. Avrasijə ve ərozijonədə u Kobəsonə Afrikədə bedə. Kuc kardə pərəndəje. Zymystonədə Afrikə u Asijə tropikon kuc kardə. Harde - həšərəton, gədə pərəndon. Dyrozi 28-36 sm. Kəšon dyrozi 69-84 sm. Moə gylə nijə gyləsə jol cidə.

## Səvonon
Farsi zyvon

**Farsi zyvon** ja **forsi** ja **parsi** (*فارسی* ja *پارسی*) — Hind-Avropə zyvonon xyjzoni Ironi zyvonon grupi aid byə zyvon. Ce Ironi rəsmi zyvone. Farsi jolə poezijə ənənəš heste. Farsi zyvon ce farson zyvone.

## Səvonon
Fatih Terim

**Fatih Terim** (*Fatih Terim*; 4 sentyabr 1953) — cy Tyrkijə futboləvon byə. Mydofijədə hənək kardəše. Ysət cy Tyrkijə ən məšhurə məšgvononədə gyləje. Cy Tyrkijə Adana šəhərədə bə dynjo omə. Əslyš cy Kipri tyrkonədəj. Yštə karjera Čejhansporadə bino kardəše. 1987-inə soriku məšgvon ko kardedə. Əcəj məšgvonə karjeradə ən jolə ǧələbə 2000-inə sorədə byə. Əv 2000-inə sorədə de Galatasaraji UEFA kuboki səše.
## Səvonon
Fajsal Bin Turki

**Faysal Bin Turki** (1864 — 1913) — Omani 9-inə sultan byə. 

## Biografijə
Əv cy Omani 8-inə sultan Turki Bin Səidi zoəj. Əv cy Omani 10-inə sultan Tejmur Bin Fajsali pyəj. 4 ijun 1888-inə sorədə peš yštə pyə marde bə hakimijət omə. Det bə marde 4 oktjabr 1913-inə sori hakimijətədə mandə. Əcəj hakimijətədə byə soronədə cy Omani ǧəbilə rəhbəron čang kardəše. Əv zevel bešə vyron bə fransyzon doəše.
## Səvonon
Farmington (Konnektikut)

**Farmington** (*Farmington*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Konnektikuti šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1645-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 74,6&nbsp;km²-e. Əholiš 25 həzoje.
Fajsal ibn Husejn əl-Hašimi

**Fajsal ibn Husejn əl-Hašimi** (20 maj 1883, Taif — 8 sentjabr 1933, Isvecrə) — cy Iragi u Surijə 1-minə həmən oxonnə kral byə. Cy Məkkə šərifi Husejn Ibn Əli zoəj. 11 mart - 25 ijul 1920-ədə cy lragi, 23 avgust 1921-8 sentjabr 1933-ədə ce Surijə kral byə. 

## Səvonon
Fajsal Ibn Turki

**Fajsal Ibn Turki** (1785-1865) — əv cy 2-inə Səudi Ərəbistani kišvəri 2-inə rəhbər byə. 

## Biografijə
Əv cy 2-inə Səudi Ərəbistani kišvəri ofayə kardəkəs Imam Turki zoəj. Əv cy 2-inə Səudi Ərəbistani kišvəti 3-inə rəhbər Abdullah Rahmən Ibn Fajsali pyəj. Əv 1834-1838-inə soronədə cy Səudi Ərəbistani kišvəri rəhbərəti kardəše. 1838-inə sorədə Osmanijon Imperijə əj cy hakimijətiku eǧandyše. 1843-inə sorədə əv ijən hakimijəti bəštə dast sə zynəše. Det bə 1865-inə sori hakimijətədə mande. Osmanijon Imperijə əj dəcəj xyjzoni həmmə bə Misiri məčburi kuc vyǧandyše. Əv Misirədə bə soronədə bə Osmanijon Imperijə vəjnə byə. 1843-inə sorədə bə Ər-Rijad ogarde. Det bə marde 1865-inə sori hakimijətədə mande.
## Səvonon
Fel

**Fel** — bə hol-hərəkəti nišon doə nytği poəjon fel votejdən.

Felon bə *"cic kardyše?"*, *"cic kardedə?"*, *"cic bəkarde?"* parson čəvob dojdən.

## Feli zamanon
Felon hərəkəti cy kom zəmonədə ičro be nišon dojdən. Tolyšə zyvonədə feli se zamanyš heste:
### Dəvardə zaman
Feli dəvardə zaman hərəkəti ičra be dəvardə vaxtədə nüšon doedə. Dəvardə zaman bə *"cic kardeše?"* *"cic kardəše?"* *"cic kardedəbe"*, *"cic əkə?"* soalonədə gyləj čəvob doedə. Felon həm bə zamani, həmən bə šəxson goroš dəgeš bedən.

Cy felon dəvardə zamanədə bə šəxsi iən zamani goroš dəgeš be nišon doə čədvəl:

### Ysətnə zaman
Feli ysətnə zəmon cy hərəkəti ysətnə zamanədə be nüšon doedə. Ysətnə zamanədə Fel bə šəxson goroš dəgeš bedə. Məsələn: *My votedəm, Ty votedəš, Əv votedə, Əmə votedəmon, Šymə votedəjon, Əvon votejdən.*

Feli isətnə zaman bə *"cic kardedə?"* soali čəvob doedə.

Felon ysətnə zamanədə bə šəxsi iən zamani goroš dəgeš be nyšon doə čədvəl:

### Omə zəmon
Feli omə zaman cy hərəkəti omə zamanədə be nüšon doedə. In zamani bə əməl varde goroš bə felon əvvəl ***"bə-"*** ünsüri əlovə karde lozime. Məsələn: *Həsən bərome mašini; Mašin bəše də bo.*

Feli omə zaman bə *"cic bəka?"* soali čəvob doedə.

Omə zamani felon bə šəxson goroš dəgeš be nišon doə čədvəl:
Ferbanks

**Ferbanks** (*Fairbanks*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Aljaska šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1903-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 84,6&nbsp;km²-e. Əholiš 35 həzoje.
## Səvonon
Ferdinand Porše

**Ferdinand Porše** (*Ferdinand Porsche*; 3 sentjabr 1875 — 30 janvar 1951) — cy Porsche širkəti ofajə karəkəse. Volkswagen Käfer avtomobili ofajə kardəkəse. Texnikədə ve kəšfon kardəše. Cexijədə bə dynjo omə. Cexijə almanonədə byə. Syftə soronədə əv yštə pyə sexədə ko kardəše. 1898-inə soriku mašin istehsol kardəše.
## Səvonon
Ferfild

**Ferfild** (*Fairfield*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1856-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 97,475 km²-e. Əholiš 105 həzoje.
Fernando Kollor De Mello

**Fernando Kollor De Mello** (*Fernando Affonso Collor de Mello*, 12 avgust 1949 sor) — cy Brazilijə 32-inə prezident byə. 

## Biografijə
Əv cy Brazilijə Rio-de-Žanejro šəhərədə bə dynjo omə. Əslyš almane. Əcəvon xyjzon həmmə sijosətvon byən. 1976-inə soriku əv de sijosəti məšǧul byə. 1990-1992-inə soronədə əv cy Brazilijə prezident byə.

## Səvonon
Ferfild (Konnektikut)

**Ferfild** (*Fairfield*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Konnektikuti šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1639-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 60 həzoje.
Fernando Enrike Kardozo

**Fernando Enrike Kardozo** (*Fernando Henrique Cardoso*; 18 ijun 1931) — əv cy Brazilijə 34-inə prezident byə. Əcəj xyjzon həmmə hərbəvon byən. Əcəj millətyš portugale, sijo Brazilijəvıjə xunšən heste. Ciliyədə, Fyrəngystondə žimon kardəše. 1 janvar 1995 — 1 janvar 2003-inə soronədə cy Brazilijə prezident byə.
## Səvonon
Ferrari 599

**Ferrari 599** — cy Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italijədə vadoəšone. Ym avtomobili 2006-2012-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Fiat širkət vadoəše.
## Səvonon
Fes

**Fes** — cy Mərakeši šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 789-inə sorədə bino kardəšone. Əholi 946 həzoje.
## Səvonon
Fevral

**Fevralə** mang Grigoriani təǧvimədə cy sori dyminə mange.

## Taryx
## Hodison
## Movardəjon
## Mardəjon
## Idon, mərosimon ijən xysusijə ružon
## Səvonon
Fermont

**Fermont** (*Fairmont*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Həšinyštə Virčinijə šəhəronədə gyləje. Əroziš 23,31&nbsp;km²-e. Əholiš 18704 nəfəre.
Feroz Gandi

**Feroz Gandi** (फिरोज गांधी, 12 avgust 1912, Bombej — 8 sentjabr 1960, Nju Delhi) — Indira Gandi šuəje. Čəvahirləl Nehru zomo. Račiv Gandi de Sančaj Gandi pyə.
## Səvonon
Fidel Kastro

**Fidel Kastro** (*Fidel Alejandro Castro Ruz*; 13 avgust 1926) — Kubədə bə dynjo omə. Cy Raul Kastro boəj. Əcəj pyə bə Kubə cy Ispanijə Galisija əjalətiku omə. Əv cokə təhsil səše. Cy 13 sinnədə 1-inə kərə inğilabədə ištirakyš kardəše. Əcəj 14 sinniš bejədə əv cy Amerikə Ibyə Štaton prezidenti Franklin Ruzvelti məktubyš nyvyštəše. Syftə kommunist bə ni. Y kərə tələbə bijəsə votəše ki kommuniston myni Iosif Stalin bəkardensə azən kommunist bəbem. Cy 1952 soriku bə prezident Batista vəjnə inğilabədə ištirakyš kardəše. Zindondə bə. 1955-inə sorədə bə Meksikə šə. Əv cy Meksikədə "26 ijul hərəkati" ofajə kardəše. 1 janvar 1959-inə sorədə Fidel Kastro bə hakimijət omə. Hakimijətdə bə soronədə de Sovet Ibemoni nezjətiš byə, de Amerikə Ibyə Štaton vəjnə byə. 24 fevral 2008-inə sorədə hakimiyyəti ıştə boə bə Raul Kastro doaše. 5 gyla zoaš, 2 gyla kinəš heste. 25 nojabr 2016-inə sorədə mardə.
Filadelfijə

**Filadelfijə** — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Pensilvanijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1682-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 369,9&nbsp;km²-e. Əholiš 5,823 miljone.
## Səvonon
Filippin

**Filippin** (Republika ng Pilipinas) — Nyso-Həšipemə Asijə kišvəronədə gyləje. 4 ijul 1946-inə sorədə ozod byə. Ym kišvər səkujə kišvəre. Rəsmi zyvononyš ingilisi de filippini zyvononin. Ərozie 299 764&nbsp;km²-e. Əholiš 105 miljone. Ve becizə kišvəre. Pajtaxtyš Maniləj.
Finiks

**Finiks** (*Phoenix*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arizona pajtaxte. Ym šəhəri 1868-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 1230,5&nbsp;km²-e. Əholiš 1,469 miljone.
## Səvonon
Finlandijə

**Finlandijə** (*Suomi*) — Avropədə gyləj kišvər. Pajtaxtyš Helsinkije. Rəsmi zyvonyš finne. Əroziš 338 430,53&nbsp;km²-e. Əholiš 5.5 miljone. Pulyš EURO-je.
Figurinə konkirome

**Figurinə konkirome** — cy Olimpija vərzyšonədə gyləje. Ym vərzyši dylədə hənək kardejdən. Ym vərzyš 1908-inə sorədə bə olimpija vərzyšon dylə dəšə. 

Ym vərzyši 3 kəšyš heste. 

# I gylə kinə čajli konki romedə. 
# I gylə zoa čajlinə konki romedə.
# Kinə de zoə romedə.
Fiat Uno

**Fiat Uno** — Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italijədə vadoəšone. Ym avtomobili 1983–2014-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Fiat širkət vadoəše.
## Səvonon
Firdovsi Əlijev

**Firdovsi Əlijev** (5 maj 1961 sor, Mondigo, Liki rəjon) — Azərbojčon Respublika Ekologijə u Təbii Sərvəton vəziri myovin.

## Biografijə
Firdovsi Əlijev 1961-minə sori majə mangi 5-ədə Liki rəjoni Mondigo dijədə moəku byə. 1983-minə sorədə Azərbojčoni Pedagožijə Universiteti “Čoğrafijə-Biologijə” fakultə sə kardəše. 

1988-1991-minə soronədə Azərbojčon Respublika Elmon Akademija Čoǧrafijə Institutədə aspirant byə. 1991-1993-minə soronədə AMEA Čoǧrafija Institutədə gədə elmi koəkə, 1993-2000-nə soronədə AMEA Zamin u Agrokimja Institutədə jolə elmi koəkə vəzifonədə ko kardəše. 1994-minə soriku “di təsərrufatı elmon namizəd”e. “Jeni Azərbočon Partija” Sijosi Šura uzve. 2000-minə sorədə Boku Kišvərə Universiteti huǧuǧ fakultə sə kardəše. 1995-2000-minə soronədə Azərbojčon Respublika Milli Məčlisi deputat byə.

2002-minə sorədə Azərbojčon Respublika Ekologijə u Təbii Sərvəton Vəzirətiədə Ekoloži Sijosət Idarə rəis, 2003-minə sorədə Ekspertiza Idarə rəis ko kardəše. 2004-minə soriku Azərbojčon Respublika Ekologija u Təbii Sərvəton vəziri myovine.
## Səvonon
Fizikə

**Fizikə** — junan syxani bə fizik-təsvir kardəm. 

Fizikə elmi bani rijozijot hisob bedə. Ym elm cəmə erasə 2 həzo sor bə nav bino byə. Mijonə sasoron bəpeštə ym elm ve inkišaf kardyše. Əv čoǧrafijə elmi bə dy vyrəš čo kardə. Cyvonku čo bə texniki elmon aid kardəbuə kartegrafiən by elmi aide. Bə fizikə elmi kamiši nez byə elmonədə tibb fizikə u hərbi (čangə) fizikə heste.

## Səvonon
Flagstaff

**Flagstaff** (*Flagstaff*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Arkanzasi šəhəronədə gyləje. Əholiš 60222 nəfəre. Əroziš 164,8&nbsp;km²-e.
Flora (Illinojs)

**Flora** (*Flora*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Illinojsi šəhəronədə gyləje. Əroziš 11&nbsp;km²-e. Əholiš 5086 nəfəre.
Florens

**Florens** (*Florence*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Alabama šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1818-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 64,8&nbsp;km²-e. Əholiš 39 həzoje.
Faiz

**Faiz** — ədədonədə sadədə i gylə hissə, de žygo rəmzi «%» nyšon kardə bejdə; gyləj təmomə cijədə gyləj hissə/poə nišon doj oko doə bejdə. Nymunə, 17 % ce 500 kg jəni 17 hissə de 5 kg har gylə, jəni 85 kilo. Žygoən bešedə ki 200 % ce 500 kiloku 1000 kg bedə, cumcyko 1 % ce 500 kiloku 5 kiloje, ijən 5 × 200 = 1000.
Foksboro

**Foksboro** (*Foxborough*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Massacusetsi šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1704-minə sorədə bino kardəšone. Əhališ 16 həzoje.
Florensijə

**Florensijə (Firenze)** — cy Italijə šəhəronədə gyləje. 102,41&nbsp;km²-e. Əholiš 311 həzoje. Cy dynjo ən məšhurə šəhəronədə gyləje.

## Səvonon
Florida

**Florida** — cy AIŠi devlətonədə gyləje. Pajtaxtyš Tallahassije. Əroziš 170304&nbsp;km²-e. Əholiš 19,317 miljone.
Folklendi ləpəkon

**Folklendi ləpəkon** (*Falkland Islands, Islas Malvinas*) — cy Dyždə Britanijə vilojətonədə gyləje. Ym əjalət səkujonin. Pajtaxtyš Stenlije. Əroziš 12173 кm²-e. Əholiš 2840 nəfəre. Ym vilojəti səpe 1982-inə sorədə Dyždə Britanijə Argentinə čang kardyše. Ym čangədə Dyždə Britanijə bardyše.

## Səvonon
Foll River

**Foll River** (*Fall River*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Massacusetsi šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1970-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 99 km²-e. Əholiš 88 həzoje.
## Səvonon
Fols Pass

**Fols Pass** (*False Pass*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Aljaska šəhəronədə gyləje. Əroziš 176,8 km²-e. Əholiš 35 nəfəre.
Fols Cerc

**Fols Cerc** (*Falls Church*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Virčinijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1875-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 5,2 km²-e. Əholiš 10377 nəfəre.
## Səvonon
Fontana

**Fontana** (*Fontana*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1913-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 109,9 km²-e. Əholiš 196 həzoje.
Ford Focus

FORD FOCUS. Çe Amerika ávtomobile. Im ávtomobili 1998-inə soriku vadoydən. Im ávtomobili  Ford Motor Company şirkəti vadoydə.
Ford Focus 2

FORD FOCUS 2. Çe Amerika ávtomobile. Im ávtomobili Amerikadə vadoaşone. Im ávtomobili 1999-2011-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili  Ford Motor Company şirkəti vádoáše.
Ford

**Ford** (Ford Motor Company) — cy dynjo ən jolə avtomobil vadoə širkətonədə gyləje. 1903-inə sorədə cy Amerikə Ibyə Štaton Micigan šəhərədə ofajə byə. Ym širkəti ofajə kardəkəs həmən əcəj iminə xyvand Henri Ford byə. Ysət Ford širkəti ve formadə avtomobilon istehsal kardejdə. Ysət Fordi širkətonədə 164 həzo odəm ko kardejdə.
Ford F-Series

**Ford F-Series** — cy AIŠi avtomobile. Ym avtomobili 1948-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadojdə.

## Səvonon
Ford Galaxie

**Ford Galaxie** — cy Amerika ávtomobile. Im ávtomobili Amerikədə vadoaşone. Im ávtomobili 1959-1974-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili  Ford Motor Company şirkəti vádoáše.
Ford Galaxy

**Ford Galaxy** — AIŠi avtomobile. Ym avtomobili 1995-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili  Ford Motor Company širkəti vadojdə.
## Səvonon
Ford Granada (Amerikə)

**Ford Granada** — AIŠi avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 1975-1982-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše.
## Səvonon
Ford Model A (1927–1931)

**Ford Model A** — cy AIŠ-i avtomobile. Ym avtomobili AIŠ-ədə vadoəšone. Ym avtomobili 1927-1931-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadoəše, Paprastai 1928–1929 Ford Model A Tudor Sedan, Fordor Sedan, Rumble Seat Coupe, Business Coupe 1928–1929 Ford Model AA 82-A u 1930–1931 Ford Model AA autobusas, u 1930–1931 Ford Model A Tudor Sedan, Fordor Sedan, Victoria, Rumble Seat Coupe, u Business Coupe 1930–1931 Ford Model AA 82-B u 1930–1931 Ford Model AA autobusas.
## Səvonon
Fort Bragg

**Fort Bragg** (*Fort Bragg*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1857-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 7,3 km²-e. Əholiš 7 həzoje.
Fort Larami

**Fort Larami** (*Fort Laramie*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vajomingi šəhəronədə gyləje. Əroziš 0,78 km²-e. Əholiš 243 nəfəre.
Fort Veyn

**Fort Vejn** (*Fort Wayne*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Indiana šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1794-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 204,92 km²-e. Əholiš 253691 nəfəre.
Fort Jukon

**Fort Jukon** (*Fort Yukon*, *Gwichyaa Zheh*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Aljaska šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1847-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 19,2 km²-e. Əholiš 583 nəfəre.
Fotografija

**Fotoqrafija** (φως / φωτος, cy junanon zyvonədə rušnə de nyvyšte məno dojdə) — iminə fotošikili fyrəngystonə Jozef Nisepor Neps 1822-inə sorədə kəšəše. Iminə ranginə fotošikili 1861-inə sorədə Čeyms Maksvell kəšəše. 1981-inə sorədə Sony firma dynjoədə iminə rəǧəminə fotoaparat vadoəše. Cy fotografija naturmort, portret, pejzaž kəšonyš heste. Cy fotografija texniki əloməton goroš 3 gylə kəšyš heste. Pljonka, rəǧəminə, elektrografik.
## Səvonon
Ford Parklane

**Ford Parklane** — cy Amerikə avtomobile. Ym avtomobili 1956-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Ford Motor Company širkəti vadojdə.
Ford Puma

FORD PUMA. Cy Amerika avtomobile. Ym avtomobili 2019-minə soriku vadojdən. Ym avtomobili  Ford Motor Company širkəti vadojdə.
Frankfort

**Frankfort** — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kentukki pajtaxte. Ym šəhəri 1786-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 38,8 km²-e. Əholiš 25 həzoje.
Frankfurt Majnədə

**Frankfurt Majnədə** (*Frankfurt am Main*) — Almanijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 22 fevral 794-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 759 224 nəfəre. Əroziš 248,31 кm²-e.

## Səvonon
Franklin Ruzvelt

**Franklin Ruzvelt** (*Franklin Delano Roosevelt*; 30 nojabr 1882 — 12 aprel 1945) — cy Amerikə Ibyə Štaton 32-inə prezidente. Əslyš hollandijavyže. Əcəvon nəsli nom «Van Roozvelt»-e pešy əy ovaxtəšone bə ingilison nez be goroš. Əcəvon xyjzon ce Nju-Jork ən bynəjnə xejzononədə gyləje. Əcəj pyə ərbob byə. Syftə əv det bə 14 sinni kədə handəše. Pešy Harvard, Kolumbijə universitetonədə handəše. 10 oktjabr 1911-ədə əv bə Mason dəšə. Yštə avlodi kəxyvand bə. 1910-inə sorədə əj cy Demokrat Partijəku senator səcynjəšone. 1932-inə sorədə əj 1-inə kərə ce Amerikə Ibyə Štaton prezident səcynjəšone. Bə vaxtiku det bə marde prezident byə. Cy Amerikə Ibyə Štaton tarixədə i gylə odəme ki əj 4 kərə prezident səcynjəšone.
Franni

**Franni** (*Frannie*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Vajomingi šəhəronədə gyləje. Əroziš 1,04 km²-e. Əholiš 209 nəfəre.
Frans Čozef Popp

**Frans Cozef Popp** (*Franz Josef Popp*, 14 janvar 1886 sor, Vijana, Avstrijə  — 29 ijul 1954 sor, Štutgart, Almanijə) — Almanijə biznesvon byə. BMW ofajə kardəkəsonədə gyləje.
Fransua Olland

**Fransua Olland** (fyrəngi: *François Gérard Georges Nicolas Hollande*; 12 avgust 1954 sor) — Fyrəngystoni 24-inə prezidente. 

## Biografijə
Fyrəngystondə bə dynjo omə. Əǧylətijədə əǧyl futbol komandadə hənək kardəše. 1980-inə soronku de sijosəti məšǧul bedə. 15 maj 2012-inə soriku det bə 14 maj 2017-inə sori cy Fyrəngystoni prezident byə. 2 kərə kəxyvand byə. 4 gylə əǧylyš heste.
## Səvonon
Fyrəngyston

**Fyrəngyston** ja **Fyrəng** (fyrəngi: *France*), cy yštə nom **Fyrəngystoni Respublikə** (fyrəngi: *République française*) — Avropədə gyləj kišvəre, cy sərzamin ifodə bejdə bə Ǧərb Avropə. Pajtaxtyš Parise pulyš EURO-y. Rəsmi zyvonyš fyrəngi zyvon. Əroziš 674 685 km², əḥoliš 66 miljone.

Fyrəngystonyžon (ja fyrəngi) žijedan Fyrəngystonədə.

## Jolon
### Prezidenton
* Šarl de Goll (1959—1969)
* Fransua Mitteran (1981—1995)
* Nikolja Sarkozi (2007—2012)
* Fransua Olland (2012—2017)
* Emmanuel Makron (2017 —)

## Səvonon
Francesko Totti

**Francesko Totti** (Francesco Totti) — cy Italijə futbolvone. Cy Italijə vyžnijə futbol hənək kardəše. Roma futbol klubondə hənək kardəše. 2006-inə dynjo cempionatədə dynjo cempion byə. 2 gylə kinəš heste.
Freddi Merkuri

**Freddi Merkuri** (Freddie Mercurj, 5 sentjabr 1946-24 nojabr 1991, əsl nomyš Fərrux Bulsaraj). Cy dynjo ən məšhurə hanəndonədə gyləj bə. Zənzibarədə bə dynjo omə. Cy Hindystoni otəšəpərəsətə farsonədə byən. Ce 1954-inə soriku Mumbəjədə məktəbyš handəše. 1964-inə sorədə əv dyšdə xyjzoni bə Dyždə Britanijə kuc kardəšone. 1971-inə soriku bə "QUEEN" qrup dəšə. 24 nojabr 1991-inə sorədə əv ce noxəšiku mardə.
Frederiksburg

**Frederiksburg** (*Fredericksburg*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Virčinijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1671-inə sorədə bino kardəšone. Əroziš 27,2 km²-e. Əholiš 21273 nəfəre.
## Səvonon
Frenk Sinatra

**Frenk Sinatra** (*Francis Albert Sinatra,* 12 dekabr 1915 — 14 maj 1998) — dynjo ən məšhurə hanandonədə gyləj byə. 

## Biografijə

Amerikə Ibyə Štatonədə bə dynjo omə. Millətyš italjan byə. Əcəj pyə bə AIŠ cy Italijə Sicilja, inə Genujə vilojətiku omə. Əv cy əǧylətiku de musiǧi məšǧul byə.
## Səvonon
Fransisko Franko

**Fransisko Franko** (*Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco Bahamonde*; 4 dekabr 1892, La-Korunija — 20 nojabr 1975, Madrid) — Dyminə Dynjo čangədə Adolf Hitleri tərəfyš gətəše. 

1 aprel 1939 — 20 nojabr 1975-inə soronədə cy Ispanijə rəhbər byə.

## Səvonon
Fransua Mitteran

**Fransua Mitteran** (fyrəngi: François Maurice Adrien; 26 oktjabr 1916 sor — 8 janvar 1996 sor) — Fyrəngystondə bə dynjo omə. 

## Biografijə
2 kərə prezident səcynijəšone. Cəpə sijosəti tərəfdor byə. 1981-1995-inə soronədə cy Fyrəngystoni prezident byə. Sosialist partija dylə dəžə. 3 gylə zoəš byə. Dyminə Dynjo čangadə zədə səše.
## Səvonon
Frimont

**Frimont** (*Fremont*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Əroziš 225,6 km²-e. Əholiš 210 həzoje.
Friport

**Friport** (*Freeport*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Illinojsi šəhəronədə gyləje. Ym šəhəəri 1827-inə sorədə bino kardəšone. Əholiš 24299 nəfəre.
Fristajl

**Fristajl** (*freestyle skiing*) — ym olimpijə vərzyše. Mənoš ozodə fyrsijeje. Ym vərzyš betonədə hənək kardə bedə. Cy ym vərzyši ve kəšonyš heste.
## Səvonon
Fritaun

**Fritaun (Freetown)** — cy Sijerra Leone pajtaxte. Ym šəhəri 1792-inə sorədə bino kardəšone. Ərožiš 81.48&nbsp;km²-e. Əholiš 1,055,964-e.

## Səvonon
Fulhensio Batista

**Fulhensio Batista** (Fulgencio Batista y Zaldívar). (16 yanvar 1901-6 avqust 1973). Kubadə bə dınyo omə. 10 oktyabr 1940-10 oktyabr 1944, 10 mart 152-1 yanvr 1959-inə soronədə çe Kuba prezident bıə. Əy çe hakimiyyətiku Fidel Kastro eğandəşe.
Fullerton

**Fullerton** (*Fullerton*) — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Kalifornijə šəhəronədə gyləje. Ym šəhəri 1887-minə sorədə bino kardəšone. Əroziš 57,92 km²-e. Əholiš 135 həzoje.
Fumən

**Fumən** (navko **Pumən**) — Ironi ən kobəsonə šəhəronədə gyləje. Fumən tolyšə bandonədə bəštə vyrə gətəše. Cy Fuməni əholi 100 həzoj. Cy Fuməni əholi həmmə 100% tolyšin. Fumən cy tolyšon vilajəti dylədəj. Fumən cy tolyš vilajəti ən nyso šəhəronədə gyləje.
Futbol

**Futbol** — de lyngi hənək kardə gyləj vərzyšə hənəke.

## Taryx
Arxivonku žygo vestonən pəjdo byən ki, ve ǧədimə vaxtonədə muxtəlif xəlgon de lyngi ləpə hənək kardəšone: məsələn Ǧədimə Romədə, jolə Novorodədə, mijonə əsronədə Fransə ijan İtalijədə. Ənčəx, həmunə hənəkon bə ysətinə hənəki kam oxšəš doəšone. 1863-nə sori oktjabrədə Londonədə ləpə hənəki həvəskaron gyrdə bedən. Cəvon arədə mubəhisə egynedə: futboli “ənčəǧ de lyngi” hənək bykən, ja “de lyngi, həmən de dasti”? “Ənčəx de lyngi” hənəki tərəfdoron yštə ittifoǧi soxtedən. Im ittifoǧədə ce hənəki iminə ǧajdon hozo kardedən. Həmunə ǧajdon hecən sərost nybin, əve cand dasoron dylədə bə ǧajdon əlavon ijan dəjišikon kardyšone. Hakim bə məjdon ənčəǧ 1878-nə sorədə dəše. Ta bə həmunə vaxti hakim məjdoniku bə kəno nyštedəbe, hənəkəkon bəj muračiət kardedə, əcəvon mubahison həll kardedəbe. jonzə metrəjnə čərimə zərbə (penalti) 1891-nə soriku bə hənəki ǧajdon daxil byə. 1926-nə soriku ce kynčonku žə zərbon nətičədə dəvardə golonən hesob kardedən.

## Futbolə stadion
Futbolə məjdoni dorozi 90 -110 metr, huvuži 60 -75 metr byə mjonkynčinə məjdone. Kyrtə tərəfon mijonədə və-bəvə, dy gylə bə bedə, ləpijan by bəon ǧande lazime. Futbolə bə sahə 18 m-e. (hovužiš 7.32 m, bylyndiš 2.46 m). Dynjoədə ən jolə stadion ce Brazilijə Rio-de-žanejro šəhrədə byə “Marakana” stadione. ”Marakana” stadion 200.000 (dy sa həzo) tamšoko gətedə.

Dynjo futbolə cempionat

Dynjo futbolə cempionat co sorədə i kərə dəvordonjə bedə. 1930-nə sori, iminə Dynjo futbolə cempionatədə “Urugvaž” ǧalib byə. Oxonə cempionat 2010-nə sori 11 ijun -11 ijulədə NAR-də dəvardə. Finalədə “Hollandijə” de 1 - 0 hesobi məǧlub kardə İspanijə cempion byə. Cy Dynjo cempionə nomi ən ve ǧəzənčəkə “Brazilijə” byə. (5 kərə).

## Ǧajdon
Bə rəgibi ləǧy žəj, pobyn doj, ǧərəzinə hurəč karde, əcəj səpe vašte, əj de dasti gəte ijan hys doj bə futboləkə ǧədəǧəne. Syvoj vəbəkari hic ki de dasti hənək kardənin ni. Bo hənəki ǧajdon əməl nibeədə hakim čərimə zərbə təjin kardedə. Kali, hənəkkar bo ǧajdon neičra dəvom kardəbu, hakim əvi xəbədo kardə. Futboləkə cymi bəpeštən bo hənəki ǧajdon neičra kardəbu, əvi ce məjdoniku bekardedən.

### Offsajd
Futbolədə “hənəkiku bə kəno” votəjnə, gylej sərəsəj heste. žygo gylej vəzijjət beədə hənək karde əbyni. Kali, futbolhist ləpi bə yštə komandə həmro dojədə, əcəvon arədə ənčəx rəgibi vəbəkar mandəbu, “hənəkiku bə kəno” vəzijjət bə əməl omedə. Navinə hurəčə xəttədə, ce futbolhisti vədə, de rəgibi vəbəkari bə i vyrə, kami i hənəkəkə byənine.

## Əsri hənək
23 oktjabr 1963-nə sorədə, Londonədə gyləj gejri-adi futbolə hənək dəvardonišone. Cy Dynjo vyžnə komanda hənək kardedəbe. Cy “Sasori hənək”i televizija bə Dynjo həmmə vyron nušo kardedəbe. Cy Fitboli Sasorə jubilej žogo ǧejd bedəbe. Hənəki Londonədə dəvarde ijan cy komandonədə gyləj ce İngiliston vyjnə komandə be izoh ve sadəje: futboli vətən İngiliston hesob bedə. Hənəki ǧalibən İngiliston be (2-1).
Fiat

**Fiat** (*FIAT Group*, *Fabbrica Italiana Automobili Torino*) — ym širkəti mərəngo Turinədəj. Cy dynjo ən jolə avtomobil istehsal kardə širkətonədə gyləje. Ym širkəti 1899-inə sorədə Čovanni Agnelli ofajə kardəše. Cy Fiati ysət ve kišvəronədə zavodonyš heste. Fiatədə 200 həzo odəm ko kardejdə.
## Səvonon
Fiat 10 HP

**Fiat 10 HP** — cy Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italijədə vadoəšone. Ym avtomobili 1901-inə sorədə vadoəšone. Ym avtomobili Fiat širkət vadoəše.
## Səvonon
FIAT 15 Ter

**FİAT 15 TER** — ce Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italjədə vadoəšone. Ym avtomobili 1913-1922-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Fiat širkət vadoəše.
Fiat 500

**Fiat 500** — cy Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italijədə vadojdən. Ym avtomobili 2007-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Fiat širkət vadojdə.
## Səvonon
FİAT 510

**FİAT 510** — cy Italjə avtomobile. Ym avtomobili Italjədə vadoəšone. Ym avtomobili 1919-1925-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili FİAT širkət vadoəše.
Fiat Croma

**Fiat Croma** — Italijə avtomobile. Ym avtomobili Italijədə vadoəšone. Ym avtomobili 1985-2011-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Fiat širkət vadoəše.
Fəlsəfə

**Fəlsəfə (filosofijə)** — ǧədimə junanon zyvonədə «filo» - pije, «sofijə» - mydrikəti syxanədə pegətə byə. Fəlsəfə 2 formədə bedə materialist, idealist. Materialist fəlsəfə Xydo ǧəbul kardəni, idealist fəlsəfə həmmə ofajə kardəkəs Xydo votejdə. Materialist fəlsəfə Darvinizmi, təkamul nəzərijjə əsos pegətejdə. 

## Səvonon
Fələstin

**Fələstin** — kišvəronədə gyləje. Əholiš ərəbe. Pajtaxtyš Ǧudse. Israil əj išǧal kardəše.

## Səvonon
Fəthullah Gulən

**Fəthullah Gulen** (Fethullah Gülen, 27 aprel 1941 sor — 20 oktjabr 2024 sor) — Islam alimonədə gyləje. Gulen hərakati ofajə kardəkəs, Gulen hərəkati rəhbəre. Cy Tyrkijə Ərzurum šəhərədə bə dynjo omə. Izmirədə jol byə. Pešo AIŠi Pensilvanijə štatədə žimon kardəše.
Genesis G70

**Genesis G70** — cy Nyso Korejə avtomobile. Ym avtomobili Nyso Korejədə vadojdən. Ym avtomobili 2017-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Hyundai širkəti vadojdə.
## Səvonon
GMC Acadia

**GMC Acadia** — ce Amerikə avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadojdən. Ym avtomobili 2006-inə soriku vadojdə. Ym avtomobili General Motors širkəti vadojdə.
GMC Terrain

**GMC Terrain** — cy AIŠi  avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadojdən. Ym avtomobili 2010-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili General Motors širkəti vadojdə.
## Səvonon
GMC Typhoon

**GMC Typhoon** — cy AIŠi avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 1992-1993-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili General Motors širkəti vadoəše.
## Səvonon
Geely Emgrand EC8

**Geely Emgrand EC8**. Çe Çin ávtomobile. Im ávtomobili Çində vadoydən. Im ávtomobili 2010-inə soriku vadoydən. Im ávtomobili GEELY AUTOMOBİLE şirkəti vadoydə.
Geely MK

**Geely MK** — Cini avtomobile. Ym avtomobili Cinədə vadoəšone. Ym avtomobili 2006-2014-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Geely Automobile širkəti vadoəše.
## Səvonon
General Motors

**General Motors** — cy Amerikə Ibyə Štaton širkətonədə gyləje. Cy dynjo avtomobil istehsol kardə ən jolə širkətonədə gyləje. Širkət 1908-inə sorədə ofajə byə. Širkəti Djurant Uiljam Krapo de Carlz Stjuart Mott ofajə kardəše. Cy širkəti mərkəz cy Amerikə Ibyə Štaton Detrojt davləti Micigan šəhərədəj. Širkətədə 216 həzosə ve odəm ko kardedə. Ym širkəti mylk 40 miljard dolarisə veje. Ym širkəti 154 miljard dollar ğarzyš heste. Ym širkəti 1 sornə devrijə 152 miljard dollare. Y sornə xəjryš 9 miljard dollarisə veje. Dynjoədə 194 miljardisə ve kapitalyš heste.
## Səvonon
Genujə

**Genujə (Genova)** — Italijə šəhəronədə gyləje. Əroziš 240.29&nbsp;km²-e. Əholiš 580 həzoje. Cy dynjo ən məšhurə šəhəronədə gyləje.

## Səvonon
Georgij Žukov

**Georgi Žukov** (Гео́ргий Константи́нович Жу́ков, 19 nojabr 1896 — 18 ijun 1974) — cy Sovet Ibemoni 2-inə mudafiə nazir byə.

## Det bə [[Dyminə Dynjo čang|Dyminə Dynjo čangi]]
Cy Urusijəti Kaluga məholədə dijovyžə xyjzonədə bə dynjo omə. 7 avgust 1915-inə sorədə əj bə ləškəri sədo kardedən. 1918-inə sori avgustiku Syə Ləškər dəšə. 5 ijun 1939-inə sorədə 1-inə ləškəri grupi komandir bedə. 1939-1940-inə soronədə de Japonijə čangədə ištirok kardedə. 1941-inə sorədə de Stalini əmri cy ləškəri mərəngo gərargo rəhbər bedə.
## Dyminə dynjo čangədə
Dyminə dynjo čangədə cy Syjə Ləškəri komandironədə gyləj bedə. 1944-inə sori nojabrə mangadə cy Belarusi čəbhə rəhbər bedə. 8 maj 1945-inə sorədə dyštə ləškəri bə Berlin dəšedə ym čangədə Sovet Ibemoni Adolf Hitleri ləškəri barde səlo kardedə.
## Dyminə dynjo čangi bəpeštə
24 ijun 1945-inə sorədə ğələbə paradi ğəbul kardedə. 1953-inə sorədə cy Sovet Ibemoni mudafiə naziri maven bedə. 1955-inə sori fevralə mangi 9-ədə cy Sovet Ibemoni mudafiə nazir bedə. Əv det bə 26 oktjabr 1957-inə sori ym vəzifədə mandedə. 18 ijun 1974-inə sorədə mardedə. 4 kərə kəxyvand byə. 4 gylə kinəš hesbe.
Geely

**Geely** (**Geely Automobile Holdings Limited**) — cy Cini avtomobil istehsol kardə širkəte. Širkət 1986-inə sorədə ofajə byə. Ym širkətədə 15 həzosə ve odəm ko kardedə. Ym širkəti Urusijətədəjən zəvodonyš heste.
German Xan

**German Xan** (*-{Герман Борисович Хан}-*; 24 oktjabr 1961 sor) — dynjo ən ərbobə odəmonədə gyləje. Cy Urusijəti biznesvone. Cy Ukrajnə Kijev šəhərədə bə dynjo omə. Əcəj pyə, inə ce Lvoviku omə. Əcəj həm Urusijəti, həm cy Israili passportyš heste. Millətyš jəhudije. Əv cy Lvov 80-inə soron oxojku de biznesi məšğul bedə. Əv cy Alfa Group širkəti xvandonədə gyləje. 2 gylə kinəš, 2 gylə zoəš heste.
## Səvonon
Gilbert

**Gilbert** — cy AIŠi šəhəronədə gyləje. Cy Minnesota šəhəronədə gyləje. Əholiš 207550 nəfəre.
Gorani zyvon

**Gorani zyvon** — ce Hind-Avropə zyvonon xyjzoni Ironi zyvonon grupi aid byə zyvon. Azəri zyvon Atropatena zyvon byə. Azəri zyvonədə det bə 17-inə sasori syxan kardəšone. 17-inə sasorədə azəri zyvonədə syxan kardəkəson bə Kurdi ovaštən. Zyvoni alimon fikršon yme ki azəri zyvon ən ve ysətnə Zazaki ve oxšedə.
Giresun

**Giresun** — Tyrkijə šəhəronədə gyləje. Əroziš 317&nbsp;km²-e. Əholiš 100 həzoje. Əcəj iglim cy Sijo dyjo iglime.

## Səvonon
Google

**Google** — otyrnije kardə sajtonədə gyləje. Cy dynjo ən məšhurə sajtonədə gyləje. Ym sajt 15 sentjabr 1997-inə sorədə ofajə byə. Ym sajt 200-sə ve zyvonədə heste. Ym sajti xyvand, əj ofajə kardəkəs Sergej Brine.
Great Wall Deer

**Great Wall Deer** — cy Cin avtomobile. Ym avtomobili Cinədə vadoəšone. Ym avtomobili 1996-2013-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Great Wall Motors širkəti vadoəše.
## Səvonon
Great Vol Pao

**Great Vol Pao**. Çe Çin ávtomobile. Im ávtomobili Çində vadoydən. Im ávtomobili 2019-inə soriku vadoydən . Im ávtomobili Great Wall Motors şirkəti vadoydə.
Gurgani zyvon

**Gurgani zyvon** — Hind-Avropə zyvonon xyjzoni Ironə zyvonon grupi aid byə mardə zyvon.

## Səvonon
Goteborg

**Goteborg** — cy Isvecədə šəhər. Ym šəhəri 1621-inə sorədə ofajə kardəšone. Əcəj ərozi 447.76 кm²-e. Əholiš 587 həzoje.

## Səvonon
Gənčə

**Gənčə** — cy Azərbojčoni šəhəronədə gyləje. Əholiš 335 həzoje. Əroziš 110&nbsp;km²-e.

## Səvonon
Haval H9

**Haval H9** — ce Cini avtomobile. Ym avtomobili Cinədə vadojdən. Ym avtomobili 2019-inə soriku vadojdən . Ym avtomobili Great Wall Motors širkət vadojdə.
Honda Avancier

**Honda Avancier** — Japonijə avtomobile. Ym avtomobili 1999-2003-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Honda širkət vadoəše.
## Səvonon
Honda CR-Z

**Honda CR-Z** — Japonijə avtomobile. Ym avtomobili 2010-2016-minə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Honda širkət vadoəše.
## Səvonon
Honda City

**Honda City** — cy Japonijə avtomobile. Ym avtomobili 1981-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Honda širkət vadojdə.
## Səvonon
HONDA CROSSTOUR

HONDA CR-Z.    Yaponiya ávtomobile. Im ávtomobili 2009-2015-inə soronədə vadoaşone. Im ávtomobili Honda širkat vádoáše.
Honda HR-V

**Honda HR-V** — Japonijə avtomobile. Ym avtomobili 1998-2006-inə soronədə vadoəšone. Ijən ym avtomobili 2015-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Honda širkət vadojdə.
## Səvonon
Hudson Commodore

**Hudson Commodore** — cy AIŠi avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 1941-1952-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Fiat širkəti vadoəše.
## Səvonon
Hummer H1

**Hummer H1** — cy AIŠ avtomobile. Ym avtomobili Amerikədə vadoəšone. Ym avtomobili 1992-2006-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili General Motors širkəti vadoəše.
## Səvonon
Hyundai Aero

**Hyundai Aero** — Nyso Korejə avtomobile. Ym avtomobili Nıso Korejədə vadoəšone. Ym avtomobili 1985-2010-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Hyundai širkəti vadoəše.
## Səvonon
Hyundai Aero City

**Hyundai Aero City** — cy Nyso Korejə avtomobile. Ym avtomobili Nyso Korejədə vadojdən. Ym avtomobili 1991-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Hyundai širkəti vadojdə.
## Səvonon
Hyundai Dynasty

**Hyundai Dynasty** — cy Nyso Korejə avtomobile. Ym avtomobili Nyso Korejəə vadoəšone. Ym avtomobili 1996-2005-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Hyundai širkəti vadoəše.
## Səvonon
Hyundai Equus

**Hyundai Equus** — cy Nyso Korejə avtomobile. Ym avtomobili Nyso Korejədə vadoəšone. Ym avtomobili 1999-2016-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Hyundai širkət vadoəše.
## Səvonon
Hyundai Grandeur

**Hyundai Grandeur** — cy Nyso Korejə svtomobile. Ym avtomobili Nyso Korejədə vadojdən. Ym avtomobili 2005-inə soriku vadojdən. Ym avtomobili Hyundai širkət vadojdə.
## Səvonon
Honda Rafaga

**Honda Rafaga** — Japonijə avtomobile. Ym avtomobili 1993-1997-inə soronədə vadoəšone. Ym avtomobili Honda širkət vadoəšone.
## Səvonon
Haaga

**Haaga** (*Den Haag*) — cy Avropə šəhəronədə gyləje. Cy Niderlandi šəhəronədə gyləje. Əroziš 98.13&nbsp;km²-e. Əholiš 549 həzoje.

## Səvonon
Haci Vəli Kəbirli

**Haci Vəli bəy Kəbirli Hacivəlion** - di bəye. Ğarabağ xani İbrabimxəlil xani odəmondey qıle.

## Jimon
Haci Vəli bəy Kəbirli, xvıı sa sori axır xvıı sa sori əvvələdə yaşəmiş bə. İbrabimxəlil xani xidmətış kardə. İştə nominən qətə Hacivəlion obaş idarə kardəşe.

Haci Vəli bəy Səlbi xaniminən ailəş qurmişiş kardə çoqlə övladış bəşe. Övladunuş dədə numinən Vəlibəyov fəmiləşon piətəşonbe.

## Övladunuş

**Haqverdi bəy Vəlibəyov** (1801,Şuşa). Haqverdi bəy dədə mülki idarə kardəbe. Balaxanım xanıminən ailə qurmişiş kardəbe, pencqle övladış dınyo oməbe. Əsəd bəy, Dadaş bəy, Fərəc bəy, Abdulla bəy, Teymur bəy.

**Şıxhəsən bəy Vəliyev** (1809 Şuşa). Şıxhəsən bəy Fəxri xanım Ayna xanım Qoçu bəy kinə Kəbirlinən ailə qurmiş kardə pencqlə övladış dınyo omə.İsgəndər bəy Səfərəli bəy, numədə zunuş, Durnisə xanım,Gövhər xanım Əzizə xanım numədə kinunuş hısbe.

**Məmməd Bağır bəy Vəliyev** (1815 Şuşa)

**Qasım bəy Vəliyev** (1817 Şuşa)

--Rahim452 (talk) 23:35, 28 August 2017 (UTC)
Hafiz Əsəd

**Hafiz Əsəd** (6 oktjabr 1930, Latakija — 10 ijun 2000, Dəməšk ) — vy Surijə 15-inə prezident byə. 

## Biografijə
Cy Surijə 16-inə prezident Bəšər Əsəd-i pyəj. Cy Surijə Latakija šəhəri nezə dijədə bə dynjo omə. Ələvi byə. Əcəj xyjzon beciz byə. 1946-inə sorədə əv bə BAAS partija dəšə. 1955-inə sorədə cy Surijə Hələb šəhərədə, pešo Sovet Ibemonədə hərbi məktəbyš handəše. 22 fevral 1971-inə soriku det bə marde - 10 ijun 2000-inə sori cy Surijə prezident be.
## Səvonon