open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pasyon (Kristiyanismo)

Ang **pasyon** ( o "paghihirap") ay isang pasalaysay na tula ng Pilipinas, na nagsasaad ng buhay ni Hesukristo, mula kapanganakan, pagkapako niya sa krus, hanggang sa muling pagkabuhay. Ito ay may saknong ng limang taludtod at bawat taludtod ay mayroong walong pantig. Ang anyong pasalaysay ng pasyon ay sikat sa Pilipinas, lalo na sa panahon ng Mahal na Araw.

Ang unang Pilipinong sumulat at umawit ng pasyon sa Tagalog ay si Padre Gaspar Aquilino de Belen, isang katutubo ng Rosario, Batangas. Ang pasyon niya ay pinamagatang *Ang Mahal na Pasión ni Jesu Christong Panginoon Natin na Tola*. Ang kaniyang salin ay makikita sa "Manga Panalangin Nagtatagubilin sa Calolowa Nang Taong Naghihingalo." Dahil binigyan ng hintulot mula sa simbahan ni Padre Antonio del Pueblo si de Belen, napahintulutan na ilimbag niya ang Pasyon sa Maynila noong 1704. Bilang kauna-unahang akda ng ganitong uri ng panitikan, ito ay nakatanggap ng karangalan. Naging mabili pa ang akdang ito sa maraming taon kaya nailimbag itong muli sa ikalimang pagkakataon noong 1750.

Dahil sa kamangha-manghang pagtanggap sa Pasyon ni Padre de Belen, ito ang naging dahilan upang sumunod ang ibang manunulat sa kaniyang mga yapak.

## Kawing panlabas 
* Mga teksto ng Pasyon sa Commons
* Makinig sa online pasyon 

Kategorya:Kultura ng Pilipinas
Kategorya:Mahal na Araw
Tabak

ng Swiss, Ika-15 or ika-16 siglo]]
Ang **tabak** o **espada** ay isang mahaba at matalim na piraso ng metal na ginagamit bilang pamputol, pangsaksak at panghampas sa iba't ibang sibilisasyon sa buong mundo. Ang Ingles nitong pangalan na *sword* ay mula sa Ingles *sweord*, na kognato sa Lumang Mataas na Aleman *swert*, Gitnang Olandes *swaert*, Lumang Norse *sverð* (cf.Danish *sværd*, Norwegian *sverd*, Swedish *svärd*) Lumang Frisian at Lumang Saxon *swerd* at Modernong Olandes *zwaard* at Aleman *Schwert*, mula sa Proto-Indo-Europeong ugat na **swer-* "makasugat, makasakit".

Ang espada ay binubuo ng talim at hawakan, ang isa o dalawang gilid nito ay ginagamit bilang panghampas o kaya pamputol at isang tulis na pangsaksak. Ang intensiyon at pisika ng paggamit ng espada ay hindi nabago kahit na ilang siglo nang lumipas. Subalit mayroong pagkakaiba sa pamamaraan sa iba't ibang kultura at panahon na nagdulot sa pagkakaiba sa paggamit at pagdisenyo. Ang mga pangalan na binigay sa maraming espada sa mitolohiya, literatura, at kasaysayan ay sumasalamin sa pagiging prestihiyoso ng sandata (silipin sa talaan ng mga espada).
## Mga sanggunian
Kategorya:Sandata
Kategorya:Mga gamit sa digmaan
Wikang Leones

thumb|251pxthumb|251px
Ang **Wikang Leones** (*Llionés*, Ingles:*Leonese language*) ay isang Wikang Romanse ay nagbuhat sa lalawigan ng León, Zamora (Espanya) at sa hilagang ng Portugal (Bragança) mula sa Wikang Latin higit dalawang libong taon na ang nakakalipas.

##  
## Biblio 
* Menéndez Pidal, R.: "El dialecto Leonés". Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos, 14. 1906.
* García Gil, Hector (2010). «El asturiano-leonés: aspectos lingüísticos, sociolingüísticos y legislación». Working Papers Collection. Mercator Legislation, Dret i legislació lingüístics. (25). ISSN 2013-102X.
* Academia de la Lengua Asturiana«Normes ortográfiques». 2005. ISBN 978-84-8168-394-3.
* García Arias, Xosé Lluis (2003). Gramática histórica de la lengua asturiana: Fonética, fonología e introducción a la morfosintaxis histórica. Academia de la Llingua Asturiana. ISBN 978-84-8168-341-7.
* González Riaño, Xosé Antón; García Arias, Xosé Lluis (2008). II Estudiu sociollingüísticu de Lleón (Identidá, conciencia d'usu y actitúes llingüístiques de la población lleonesa). Academia de la Llingua Asturiana. ISBN 978-84-8168-448-3.
* Galmés de Fuentes, Álvaro; Catalán, Diego (1960). Trabajos sobre el dominio románico leonés. Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-3436-1.
* Linguasphere Register. 1999/2000 Edition. pp.&nbsp;392. 1999.
* López-Morales, H.: “Elementos leoneses en la lengua del teatro pastoril de los siglos XV y XVI”. Actas del II Congreso Internacional de Hispanistas. Instituto Español de la Universidad de Nimega. Holanda. 1967.
* Staff, E. : "Étude sur l'ancien dialecte léonnais d'après les chartes du XIIIÈ siècle", Uppsala. 1907.
* Gessner, Emil. «Das Altleonesische: Ein Beitrag zur Kenntnis des Altspanischen».
* Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1896). Estudios sobre la conjugación Leonesa. Impr. Cervantes.
* Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1910). «Los infinitivos leoneses del Poema de Alexandre». Bulletin Hispanique (12).
* Krüger, Fritz. El dialecto de San Ciprián de Sanabria. Anejo IV de la RFE. Madrid.
* Morala Rodríguez, Jose Ramón; González-Quevedo, Roberto; Herreras, José Carlos; Borrego, Julio; Egido, María Cristina (2009). El Leonés en el Siglo XXI (Un Romance Milenario ante el Reto de su Normalización). Instituto De La Lengua Castellano Y Leones. ISBN 978-84-936383-8-2.

## Mga kawing panlabas 
* Héctor García Gil. Asturian-leonese: Linguistic, Sociolinguistic and Legal Aspects 
* Asturian Language Academy 
* González i Planas, Francesc. Institutum Studiorum Romanicorum «Romania Minor». The Asturleonese Dialects. 
* La Caleya Cultural Association. 
* Furmientu Cultural Association.
* Faceira Cultural Association. 
* El Teixu Cultural Association.

Kategorya:Wikang Leones
Kategorya:Mga wikang Romanse
Melbourne (paglilinaw)

Isang pangunahing kalakhang lugar ang **Melbourne** sa Victoria, Australya.

Maaaring tumukoy ang pangalang **Melbourne** sa: 

### Sa Melbourne, Victoria, Australya 
* Sentrong lungsod ng Melbourne, ang sentral na lugar sa kalakhang Melbourne
* Lungsod ng Melbourne, lokal na lugar ng pamahalaan government area
* Distritong elektoral ng Melbourne
* Dibisyon ng Melbourne

### Ibang lugar 
**Antartika**
* Bundok Melbourne

**Kanada**
* Melbourne, Nova Scotia

**Inglatera**
* Melbourne, Derbyshire
* Melbourne, East Riding of Yorkshire
* Melbourn, Cambridgeshire

**Estados Unidos**

* Melbourne, Arkansas
* Melbourne, Florida
* Melbourne, Iowa
* Melbourne, Kentucky
* Royal Melbourne (Chicago), a neighborhood in Chicago, Illinois

## Mga tao 
* Viscount Melbourne, Unang Viscount Melbourne (1748-1829)
* William Lamb, Ikalawang Viscount Melbourne (1779-1848)
* Frederick Lamb, Ikatlong Viscount Melbourne (1782-1853)
Awtonomong Rehiyon ng Tibet

Ang **Awtonomong Rehiyon ng Tibet** ay isa sa mga nagsasariling rehiyon (autonomous regions) ng bansang Tsina.

Kategorya:Tsina
Kategorya:Republikang Popular ng Tsina
Dambuhala

:*Huwag itong ikalito sa higanti.*
Ang **higante** o **dambuhala** ay isang tao o nilalang na may malaking sukat na mayroong hindi pangkaraniwang lakas, taas, o kabangisan.  Tumutukoy din ito sa isang mahalaga at tanyag na tao.  Ginagamit din ang *dambuhala* bilang ibang katawagan para sa buhakag o balyena.  Isang halimbawa ng higante si Goliat ng kuwentong *David at Goliat*. 

## Tingnan din
*Bardagol

## Mga sanggunian
Kaurian:Tao
Kaurian:Mitolohiya
Isdang-ispada

Ang **isdang-ispada** o **isdang espada** ay mga uri ng isdang may matutulis na nguso (o katawan) na katulad at kasinghaba ng mga espada. Maaaring tumukoy ang mga ito sa mga sumusunod:

* *Xiphias gladius* (Ingles: *swordfish*)
* *Trichiurus lepturus* (Ingles: *beltfish*, *largehead hairtail*, *Atlantic cutlassfish*, *Pacific cutlassfish*)
* *Lepidopus caudatus* (Ingles: *beltfish*, *silver scabbardfish*, *frostfish*, *ribbonfish*, *scabbardfish*, *southern frostfish*)

## Sanggunian
Trichiurus lepturus

Ang **isdang espada**, *Trichiurus lepturus*, (Ingles: **largehead hairtail** o *beltfish*), ay isang kasapi ng pamilyang *cutlassfish*, Trichiuridae. Mahaba at payat ang isdang ito na matatagpuan sa buong pantropiko at katamtamang mga tubig sa mundo.

## Mga sanggunian
Kaurian:Perciformes
Hukbo

Ang **militar** o **hukbo** ay isang samahan na pinapahintulot ng bansa nito na gamitin ang puwersa, kadalasang kinabibilangan ng paggamit ng mga sandata, sa pagsanggalang ng bansa (o pagsalakay sa ibang mga bansa) sa pamamagitan ng paglaban ng aktuwal o nakikitang mga banta.  Bilang isang pang-uri, ginagamit ang katawagang "militar" bilang pantukoy sa kahit anong pagmamay-ari o aspeto ng isang militar.  Kadalasang gumagana ang mga militar bilang mga lipunan sa loob ng mga lipunan, sa pamamagitan ng sarili nilang militar na mga pamayanan, ekonomiya, edukasyon, medisina at iba pang aspeto ng isang gumaganang lipunang sibil.

Ang propesyon ng pagsusundalo bilang bahagi ng militar ay mas matagal pa sa natalang kasaysayan mismo.

## Mga sanggunian
*
Kategorya:Mga pangunahing paksa
Pandaigdigang mga Gideon

[thumb|right|Isang bughaw na naibubulsang Bibliyang naglalaman ng *[Bagong Tipan*, *Mga Salmo*, at *Mga Kawikaan* na nagmula sa *The Gideons International* na nasa wikang Portuges.  Nasa gawing kanan sa ibaba ang tatak ng samahan.]]

Ang ***The Gideons International*** ("Internasyunal na mga Gideon" o "Pandaigdigang mga Gideon") o **GI** ay isang organisasyong Kristiyanong nagpapamahagi, na walang bayad, ng mga Bibliya  ang ''Gideon's Bible* o "Ang Bibliya ni Gideon" sa pamamagitan ng paglalagay ng mga ito sa mga hotel, ospital, paaralan, bilangguan, at mga kampo ng militar.  Itinatag ang samahan noong 1899.  Nasa Nashville, Tennessee sa Estados Unidos ang kanilang punong-himpilan.  Nilalathala nila ang *The Gideon'' o "Ang Gideon". 

## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
* The Gideons International , opisyal na websayt

Kategorya:Mga salin at bersiyon ng Bibliya
Brook (paglilinaw)

Ang ***brook*** ay salitang Ingles para sa maliit na batis.  Maaaring tumukoy ito sa:

## Mga lugar
*Sa United Kingdom:
**Brook, Carmarthenshire
**Brook, Hampshire
**Brook, Isle of Wight
**Brook, Kent
**Brook, New Forest, Hampshire
**Brook, Surrey
*Sa Estados Unidos:
**Brook, Indiana

## Mga tao
*Isang persona ni Mary J. Blige
*Brook (One Piece), kathang-isip na kalansay sa anime at manga na *One Piece*
*Brook Mahealani Lee dating Miss USA at Miss Universe (1997) mula sa Hawaii, Estados Unidos
*Clive Brook, Ingles na aktor
*Eric Brook, Ingles na manlalaro
*Faith Brook, Ingles na aktres
*Holly Brook, Amerikanong mang-aawit
*Jayne Brook, Amerikanong aktres
*Kelly Brook, Ingles na modelo
Baraha

thumb|Ilan sa tipikal na Anglo-Amerikanong baraha mula sa tatak na *Bicycle*.

Ang **baraha** ay isang  manipis na karton, o manipis na plastik, na nilagyan ng bilang at simbolo, may naiibang mga paksa at ginagamit bilang isa sa mga magkakasamang baraha upang makapaglaro ng mga larong baraha. Karaniwang kasing laki ng palad ang mga baraha para madaling hawakan at kadalasan itong gawa sa plastik simula noong kalagitnaan ng ika-20 siglo.

Kategorya:Mga baraha
Kategorya:Mga panlaro
Unang Dalai Lama ng Tibet

Si **Gendun Drup**, o Kundun Drup o Gundun Drup (1391-1474), ay ang unang pinuno ng paaralang Gelug ng Tibet, at itinuturing ding ang unang Dalai Lama. Ginawaran siya ng titulong *Dalai Lama* noong 1578. Pinaniniwalaan din siyang ang unang reinkarnasyon ni Chenresig ang bodhisattva ng awa.

Kategorya:Mga Dalai Lama
Papel

[thumb|Isang salansan ng [papel de Manila]]
Ang **papel** ay isang manipis na materyal na pangunahing ginagamit para sa pagsusulat, paglilimbag at pagbabalot. Ginagawa ito sa pamamagitan ng pagdiin ng sama-sama ang basang mga hibla, karaniwang selulusa na hinango mula sa kahoy, trapo o damo, o ibang mapagkukunang gulay sa tubig, at tinutuyo upang maging mga pirasong nababanat. Bagaman orihinal na ginawa sa nag-iisang piraso gamit ang kamay ang papel, halos gawa na ngayon ang lahat sa malaking malamakinang gumagawa ng rolyong 10 metro ang lapad, na tumatakbo sa 2,000 metro bawat minuto at hanggang sa 600,000 tonelada bawat taon. Isang materyal ito na maraming nagagawa, kabilang ang pag-imprenta, pagbabalot, dekorasyon, paglilinis, pansala, pandikit sa dingding, pantapos sa aklat, konserbasyon, laminadong *worktop*, tisyung pangkubeta, pananalapi, seguridad, at ilang mga prosesong pang-industriya at konstruksyon.

Sa Ehipto noong 3500 BC ang unang natalang may anyong papel na yari sa halamang papirus. Pinapaniwalang nagmula sa Tsina ang totoong papel noong mga ikalawang siglo AD, bagaman may mga ilang ebidensiya na nagsasabing ginagamit ang mga ito bago pa ang nasabing panahon. Maaring umunlad ito noong 105 CE sa pamamagitan ng bating ng korteng Han na si Cai Lun, bagaman hango ang pinakamaagang kapiraso ng papel pang-arkeolohiya noong ikalawang dantaon BCE sa Tsina. Pandaigdigan ang makabagong industriya ng sapal at papel, na nangunguna dito ang Tsina sa produksyon nito at sinundan ng Estados Unidos.

## Etimolohiya
Sa etimolohiya, hinango ang salitang *papel* mula sa Latin na , na nagmula sa Griyegong  (), ang salita para sa halamang . Isang makapal na may materyal na parang papel ang papyrus (o papirus) na ginagawa mula sa sapal ng halamang ''*, na ginagamit ng sinaunang Ehipto at ibang kulturang Mediteranyo para sa pagsusulat bago maipakilala ang papel. Bagaman etimolohikal na hinango ang salitang *papel* mula sa *papyrus'', ginagawa ang dalawa ng napakaiba at naiiba ang pag-unlad ng nauna mula sa pag-unlad ng ikalawa. Laminasyon ang papyrus ng natural na hibla ng halaman, habang ginagawa ang papel mula sa mga hibla na nabago ang katangian sa pamamagitan ng pagbababad. subalit isa ito sa pinakakontrobersyal na mga isyu.

Nasa 40% naman ng kabuuang basura ang papel bawat taon sa Estados Unidos, na nagdagdag sa 71.6&nbsp;milyong tonelada ng basurang papel sa Estados Unidos pa lamang. Naglilimbag ang katamtamang manggagawa sa opisina sa Estados Unidos ng 31 pahina kada araw.

## Mga sanggunian
Kategorya:Panulat
Ikalimang Dalai Lama ng Tibet

{{Lider ng Tibet
|monarch
|name            = Lobsang Gyatso
|title           = Dakilang Ikalimang Dalai Lama ng Tibet
|image           = NgawangLozangGyatso.jpg
|caption         = Si Lobsang Gyatso, o mas kilala bilang Ngawang Lozang Gyatso
|imgw            = 200
|reign           = 1642-1682
|predecessor     = Yonten Gyatso, Ikaapat na Dalai Lama
|successor       = Tsangyang Gyatso, Ikaanim na Dalai Lama
|tibetan         = བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་
|wylie           = blo bzang rgya mtsho
|pronoun         = [lɔsaŋ catsʰɔ] (IPA)
|transprc        = Losang Gyaco
|TDHL            = Losang Gyatsho
|chinese         = 羅桑嘉措
|pinyin          = 
|father          = 
|mother          = 
|date of birth   = {}
|place of birth  = Tibet
|date of death   = 1682
}}

Si **Ngawang Lobsang Gyatso**, ang **Dakilang Ikalimang Dalai Lama** o (*Great Fifth Dalai Lama*, བློ་བཟང་རྒྱ་མཚོ་ Wylie: Blo-bzang Rgyamtsho) (1617 – 1682), ay isang lider pampolitika at panrelihiyon noong ika-17 siglong Tibet. Si Ngawang Lobsang Gyatso ay tumanggap ng pagkakakilanlan mula sa ikaapat na Panchen Lama Lobsang Chökyi Gyeltsen at ang unang Dalai Lama na nagkaroon ng kontrol sa lahat ng lupain sa Tibet. Siya rin ang kontemporaryo ni Tulku Dragpa Gyaltsen, isang lama ng sektang Gelugpa at pinaniniwalaang ispiritu sa kultong Shugden.

*5
Tibet (paglilinaw)

Ang **Tibet** ay isang bahagi ng lupain na matatagpuan sa Gitnang Asya. Sa kontekstong ito, maaaring ang Tibet ay tumukoy sa mga sumusunod:

* Lupain ng Tibet, isang lumang bansang pinamumunuan ng monarkiya at mga Dalai Lama. Ito ay tumutukoy din sa tradisyunal na Tibet.
* Ang Nagsasariling Rehiyon ng Tibet (*Tibet Autonomous Region*) o mas kilala sa tawag na Xizang, isa sa mga punong lalawigan ng Republikang Popular ng Tsina.
* Ang Gitnang Pamahalaan ng Tibet na mas kilala ring Ipinatapong Pamahalaan ng Tibet sa Dharamsala, Indiya.
* Matatagpuan ang tradisyunal na Tibet sa Talampas ng Tibet, na napaliligiran ng kabundukan ng Himalayas at itinuturing na bubungan ng mundo.
Oreb at Zeb

Sina **Oreb** (Hebrew: עֹרֵב, *Orev*) at **Zeb**(Hebreo: זְאֵב, ''Z'ev*) ay dalawang prinsipeng Madian (mga Madianita) na naging kalaban ng hukom na si Gideon sa Lumang Tipan ng Bibliya.  Isang salitang Hebreo ang **Zeb** (Ingles: *Zeeb'') na nangangahulugang "asong bundok", samantalang mayroon namang ibig sabihing "uwak" ang pangalang **Oreb**. Noong mga panahon ng mga Hukom, sinasalakay nina Oreb at Zeb ang Israel gamit ang mga kamelyo hanggang natalo sila ni Gideon (). Maraming Madianita ang nasawi kasama niya (; ). Sa kalunanan, sinasalamin nito ang kahalagaan sa pagpapatungkol sa mga tagumpay bilang simbolo ng kapangyarihan ng Diyos na pinamagitan niya sa kanyang piniling baya.

## Mga sanggunian
Kaurian:Wikang Ebreo
Kaurian:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Kaharian ng Inglatera

Ang unang taong gumamit ng titulong **Hari ng Inglatera** ay maaaring si Offa ng Mercia, ngunit hindi ito kinatigan at kinilala ng iba pang mga kaharian. Noong ika-9 na siglo, ang mga monarko ng Wessex, na sumakop sa Kent at Sussex mula sa Mercia noong 825, ay naging dominante at makapangyarihan sa mga buong lupain ng Inglatera. Ang pananakop naman ng mga Danes sa Northumbria, Silangang Anglia at kalahating bahagi ng Mercia ang nag-iwan kay Alfred, ang Dakila ng Wessex bilang nag-iisang haring Ingles noong 885. Napagtagumpayan niya ang serye ng pananalakay ng mga Danes at muling ibinalik ang nakuhang kalahati ng Mercia papunta muli sa Wessex.

Ang tunay na listahan ng mga monarkong Ingles ay nagsimula kay Egbert ng Wessex noong 829. Sa panahon ni Eadred noong 945, hindi pa ganap ang pag-iisa ng pitong kaharian ng Inglatera. Ang Prinsipalidad ng Gales ay napasailalim ng koronang Ingles noong 1284 sa pamamagitan ng Batas Rhuddlan, at noong 1301, itinalaga ni Eadred ang kanyang panganay na anak na lalaki, si Edward ng Caernarfon bilang Prinsipe ng Gales. Buhat noon, maliban na lamang kay Edward III, ang pinakamatandang anak na lalaki na ang nagmana ng titulong iyon. Pagkatapos mamatay ni Elizabeth I noong 1603, ang mga korona naman ng Eskosya at Inglatera ay pinag-isa ni James I at VI. Sa bisa ng isang batas, tinawag ni James I ang kanyang sarili bilang *Hari ng Gran Britanya*. Noong 1707, tuluyan nang napag-isa ang Scotland at Inglatera sa bisa ng Batas ng Pag-iisa ng 1707 at tinawag ang buong bansa bilang Nagkakaisang Kaharian ng Gran Britanya. Noong 1801, sumama ang Kaharian ng Irlanda sa unyon at tinawag naman itong Nagkakaisang Kaharian ng Gran Britanya at Irlanda.

Kategorya:Kasaysayan ng United Kingdom
Estadyo

Ang **estadyo** ay isang sinaunang yunit o bahagi ng sukat.  Ayon kay Herodotus, katumbas ng isang estadyo ang 600 talampakan o paa.  Sa Bibliya, katumbas ng 12,000 mga estadyo ang 2300 mga kilometro.  Ayon kay Jose C. Abriol, ang animnapung estadyo ay katumbas ng labing-isang mga kilometro.  Samantala, ang dalawampu't limang estadyo ay katumbas naman ng mga limang kilometro.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Yunit ng haba
Gog

Ang **Gog** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Gog at Magog sa Aklat ni Ezekiel sa Lumang Tipan at Aklat ng Pahayag sa Bagong Tipan ng Bibliya.
*Gog (komiks), isang kathang-isip na tauhan sa komiks ng DC Comics.

## Tingnan din
**Magog (paglilinaw)*
Gog at Magog

Ang **Gog at Magog** ay mga larawan o representasyon ng mga bansang laban sa Kristiyanismo o anti-Kristiyano.

## Sanggunian 
Kategorya:Kristiyanismo
Kategorya:Islam
Kategorya:Mga maharlika
Kategorya:Aklat ng Pahayag
Kategorya:Aklat ni Ezekiel
Kategorya:Mga tauhan sa Bibliya
Magog

Ang **Magog** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Gog at Magog sa Bibliya
*Magog (komiks), kathang isip na tauhan ng DC Comics

## Tingnan din
**Gog (paglilinaw)*
Puno ng Iglesya

Ang **Puno ng Iglesya** o **Pinuno ng Simbahan** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Pinuno sa pananampalataya
*Kay San Pedro
*Santo Papa
Kapatid

Ang **kapatid**, mula sa salitang-ugat na **patid**, ay ang ugnayan sa pagitan ng mga anak ng ama at ina (mga magulang) sa loob ng isang mag-anak o pamilya.  Katumbas ito ng **atid**, **utol**, **katoto**, **manang** o **kapatid na babae**, at **manong** o **kapatid na lalaki**.  Sa mas malawak na sakop ng kahulugan, tumataguri rin ito sa isang **malapit na kaibigan** (lalaki man o babae), **kaanak**, **kalipi**, **kadugo**, **kasama sa kapatiran** (kasama sa praternidad [kapatirang panlalaki] o sororidad [kapatirang pambabae]).  Tinatagurian namang **ate** ang panganay na kapatid na babae, **ditse** ang pangalawang kapatid na babae, **sanse** (hindi siyanse na gamit sa pagluluto) ang pangatlong kapatid na babae.

Hinggil sa iba pang mga kaugnay na salita: *hipag* ang tawag sa naging "kapatid" na babae (*sister-in-law* sa Ingles o "kapatid sa batas" ng kasal) dahil sa pagkakakasal nito sa talagang kapatid na lalaki; o *inso* na nangangahulugang maybahay o asawa ng nakakatandang kapatid na lalaki.  Natatawag ding *kapatid* (kaugnay ng *kapatiran*) ang isang kasamang babae sa samahan ng mga makapananampalatayang madre.  Sa mga bagay, ginagamit ang salitang *kapatid* kung nais ituring bilang isang babae ang isang bagay, katulad ng pagiging "kapatid na lungsod" (*sister city* sa Ingles).

thumb|Ang muling pagkikita ng Magkapatid

## Mga sanggunian
Kaurian:Tao
Kaurian:Pamilya
Gideon

Ang **Gideon** o **Gedeon** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Gideon (hukom), isang bayani at hukom sa Lumang Tipan ng Bibliya.
*Bibliya ni Gideon (''Gideon's Bible*), isang uri ng Bibliyang ipinamamahagi ng organisasyong *Gideons International''.
*Gideon Mace, isang kathang-isip na karakter ng Marvel Comics. 
*Gregory Gideon, isa ring kathang-isip na karakter ng Marvel Comics.
*Gideon (komiks), isa pang kathang-isip na karakter ng Marvel Comics.
Kapatid sa kasal

Ang **kapatid sa kasal** (Ingles: *sibling-in-law*, *siblings-in-law*) ay tumutukoy sa taong naging kapatid ng iba pang tao dahil sa batas ng kasal.  

## Lalaking kapatid sa kasal
Kung lalaki ang kapatid sa kasal (*brother-in-law* sa Ingles, na *brothers-in-law* kapag maramihan) ito ang lalaking asawa ng  isang kapatid na babae, o ang kapatid na lalaki ng asawa ng isang tao.  Itinuturing ding kapatid na lalaki sa kasal ang isang asawang lalaki ng isang kapatid ng asawa ng isang tao.  May mga partikular na katawagan din para sa mga lalaking kapatid sa kasal.  **Bayaw** ang tawag sa asawang lalaki ng isang kapatid na babae, o tawag sa kapatid na lalaki ng asawang babae, o asawang lalaking ng kapatid na babae ng isang asawang babae.  **Siyaho** naman ang tawag sa asawang lalaki ng nakatatandang kapatid na babae.  Ginagamit din ang salitang **bilas** o ang pariralang **bilas na lalaki**, bilang pantawag sa asawang lalaki ng isang babaeng kapatid sa kasal.  Ginagamit din pantawag sa babaeng kapatid sa kasal ang **hipag** na nangangahulugang kapatid na babae ng isang asawang lalaki o ng asawang babae, o ang asawang babae ng isang kapatid na lalaki (sa madaling salita, ang asawa ng kapatid na lalaki).  Ginagamit din ang **bilas** o **bilas na babae** bilang katawagan para sa asawang babae ng isang lalaking kapatid sa kasal.  Tinatawag namang **inso** ang maybahay o asawang babae ng isang nakakatandang kapatid na lalaki.

## Kapatid sa ama o ina
Tinatawag na **kapatid sa ina** o **kapatid sa ama** ang mga nagiging kapatid na lalaki o kapatid na babae dahil sa nauna o sumunod na pag-aasawa ng isang ina o ng isang ama.

## Sanggunian
Kaurian:Tao
Kaurian:Pamilya
Pakikipagkamay

Ang **pakikipagkamay** o **pakikipagdaup-palad** ay isang maikling ritwal kung saan naghahawak ng kanan o kaliwang kamay ang dalawang tao, na kalimitang may kasamang maiksing paitaas at pababang galaw ng magkahawak na mga kamay.  Ginagamit ito sa pakikipagkilala, bilang pagbati sa dati nang kakilala, sa pakikipagbati sa dating kaalitan o pakikipagkasundo sa negosyo, at maging sa pamamaalam.  

Kaiba sa *pakikipagkamay* o *pakikipagdaup-palad*, maaari ring tumukoy ang **daup-kamay** o **magdaup-kamay** sa pagdirikit ng mga kamay na magkaharap ang mga palad ng *iisang* tao o indibiduwal lamang, katulad ng ginagawa sa pagdarasal.

Kaugnay ng *pakikipagkamay*, may isang tagpuan ang *Sulat sa mga Galata* (nasa *Galata 2:9*) sa Bagong Tipan ng Bibliya kung saan "nag-abot ng kanang kamay" kay San Pablo at Bernabe sina Santiagong anak ni Alfeo, Cefas (ibang tawag para kay San Pedro ito), at Juan bilang tanda ng pagtanggap sa  pakikiisa ni San Pablo sa ibang mga apostol.

## Tingnan din
*magkamay (paglilinaw)
*hawak
*hawak-kamay

## Sanggunian
Kaurian:Negosyo
Kaurian:Pakikipag-ugnayan
Kaurian:Komunikasyon
Brother and sister

Ang "**Brother and Sister**" (tinatawag ding "**Little Sister and Little Brother**"; German: *Brüderchen und Schwesterchen*) ay isang Europeong kuwentong bibit na, bukod sa iba pa, ay isinulat ng Magkapatid na Grimm (KHM 11). Ito ay isang kuwento ng Aarne–Thompson Tipo 450. Sa Russia ang kuwento ay mas kilala bilang Sister Alionushka, Brother Ivanushka, at kinolekta ni Alexander Afanasyev sa kaniyang *Narodnye russkie skazki*.

## Pinanggalingan 
Ang unang naitalang pagpapakita ng Brother at Sister ay nasa *Pentamerone* ni Giambattista Basile noong ika-17 siglo. Isinulat ito bilang kuwento nina Ninnillo at Nennella. Simula noon ay umikot ito sa ilang bansa sa Europa sa ilalim ng iba't ibang pamagat ngunit buo ang karamihan sa pangunahing kuwento. Sa Rusya ang kuwento ay mas karaniwang kilala bilang *Sister Alionushka, Brother Ivanushka*, at kinolekta ni Alexander Afanasyev sa kaniyang *Narodnye russkie skazki*.

Ang isang mas maikling bersiyon ng kuwento ay inilathala ng Magkapatid na Grimm sa unang edisyon ng *Kinder- und Hausmärchen* noong 1812, pagkatapos ay lubos na pinalawak at binago sa ikalawang edisyon (1819). Ang kanilang bersyon ay batay sa salaysay ng mananalaysay na Aleman na si Marie Hassenpflug (1788–1856).

## Mga sanggunian
Pinsan

Ang **pinsan** ay isang taong itinuturing na kamag-anak, partikular na ang ugnayan o pagiging magkadugo dahil sa pinagmulang lola, lolo, o ninuno. Samakatuwid, magkakamag-anak o tuwiran at hindi tuwirang mga apo ito ng lolo at lola.  Ito ang ugnayan o relasyon ng mga anak ng mga magkakapatid na nagmula sa kanilang mga magulang (ama at ina; tatay at nanay; itay at inay).  Tinatawag na **primo** (mula sa Kastila) ang **pinsang lalaki**, samantalang **prima** naman ang **pinsang babae**.  **Pinsang buo** ang tawag sa ugnayan ng mga anak ng magkakapatid.  **Pinsang-makalawa** o **Makalawang pinsan** o **pinsang-pangalawa** ang ugnayan sa pagitan ng naging mga anak ng anak ng magkapatid na mga lola, mga lolo, o mga lola't lolo.  Sa mga pahina ng Bibliya, may pagkakataong ginagamit ang katagang "kapatid" na ang tunay na ibig sabihin ay "pinsan".  

## Sanggunian
Kategorya:Pamilya
Kategorya:Tao
DIKO

Ang **diko** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*diko (kapatid), pangalawang kapatid na lalaki.
*DIKO (partido), isang partido pampolitika.
Gideon (hukom)

thumb|right|Si San Gideon.

Si **Gideon** o **Gedeon** ay isang Israelitang hukom na matatagpuan sa *Aklat ng mga Hukom* sa Lumang Tipan ng Bibliya.  Bumuo at namuno siya ng isang hukbo upang mailigtas ang mga Israelita sa pamamagitan ng paglupig sa mga Madianita

## Bilang bayani
Si Gideon ay inilalarawan bilang isang pinuno na humarap sa takot sa kabila ng pagiging isang ordinaryong at may depektong indibidwal.  Subalit, sa kabila ng mga kakulangan niyang ito, binayaan niyang gamitin siya ng Diyos dahil may awa at pasensiya ang Diyos.  Mula sa ganitong uri ng ugnayan sa pagitan ng Diyos at ng isang pangkaraniwan at may kakulangang tagapaglingkod nagaganap ang mga dakilang bagay.  Naging isang kapuna-punang pinuno at pambansang bayani ng mga Israelita si Gideon dahil sa dalawang pangunahing kadahilanan: una, pinili siya ng Diyos; at ikalawa, nais ni Gideon maging kasangkapan siya ng Diyos.  Tumugon lamang si Gideon nang mapili siya ng Diyos.  Ang pagpayag ni Gideon ay isang pagpapatunay na pangkaraniwang tao lamang ang mga bayaning may kagustuhang lumantad mula sa madla o pangkat ng mga tao upang tumugon sa pagtawag ng Diyos.

## Tingnan din
*Oreb at Zeb

## Sanggunian
## Panlabas na mga kawing
*Salaysay tungkol kay Gedeon mula sa Aklat ng mga Hukom *(Judges)* ng Ang Dating Biblia (1905)
*Salaysay tungkol kay Gedeon mula sa Aklat ng Mga Hukom ng Ang Biblia, AngBiblia.net

Kaurian:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Kaurian:Mga santo
Salamin

Maaaring tumukoy ang **salamin** sa:

* Salamin (materyales), isang matigas na babasaging bagay
* Salamin sa mata
* Salamin (nagbibigay aninag), isang makinis na ibabaw na nagbibigay ng aninag
* Kristal, isang solidong bagay

Nakaturo ang salitang Ingles na ***glass*** dito, maaaring tumukoy ito sa baso, isang sisidlan para sa tubig. Tingnan din: Glass (paglilinaw)
Magkamay

Ang **magkamay** o **magkamayan** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*gamitin ang kamay sa pagkain, sa halip na may kutsara at tinidor o ibang kasangkapan sa pagkain.
*pakikipagkamay, isang ritwal sa pagitan ng dalawang tao, katulad ng sa pakikipagkilala, sa pagkaraang magkasundo sa isang negosyo; ginagamit rin ito pagbabatian ng dalawang magkakilalang matagal na hindi nagkita pagkalipas ng ilang panahon, ngunit maaari rin tanda ito ng pagpapaalam o pamamaalam; ginagamit rin sa pagbabati o pagkakabati ng dalawang tao makaraang matapos o mawakasan na ang kanilang alitan, pag-aaway, o tampuhan.
*kinamay, ginamit ang mga kamay sa isang gawain o trabaho, sa halip na gumamit ng mga kagamitan o kasangkapan; katulad ng "isinulat ng kamay" (na sa katotohanan ay may gamit na bolpen o anumang gamit-panulat na katulad) imbis na minakiniliya o ginamitan ng kompyuter.

## Tingnan din
*makamay, maging bihasa (mabihasa) o masanay sa isang gawain o makagamayan ang paggamit ng isang kasangkapan o kagamitan, o katulad na bagay.

## Sanggunian
Karbon (paglilinaw)

Maaaring tumukoy ang **carbon** o **karbon** sa:

* karbon, isang elementong kimikal
* karbon (bato), isang kulay itim na masunuging nalatak na bato
* Maaaring din tumukoy sa uling

## Mga lugar
;Kanada
*Carbon, Alberta

;Estados Unidos
*Carbon, Indiana
*Carbon, Iowa
*Carbon, Texas
*Carbon County, Pennsylvania
*Carbon County, Utah
Armagedon (paglilinaw)

Ang **Armageddon** o **Armagedon** ay maaaring tumukoy sa:

*Armagedon ayon sa Bibliya.
*Armageddon (komiks), isang tauhan sa komiks.
Karbon (bato)

thumb|right|250px|Tahás o kainam-inamang batong uling 
thumb|right|250px|Sayusay ng mga sakdal na sangkap ng batong uling
Ang **batong uling** ay isang nalatak na itim na bato na naipanggagatong na parang uling.

Tinatangi din ang mga anyong matigas, katulad ng antrasitang karbon, bilang metamorpikong bato dahil sa kalaunang paglantad sa mga nakataas na temperatura at presyon. Pangunahing binubuo ito ng elementong kimikal na karbon kasama ng iba't ibang dami ng iba pang mga elemento, lalo na ang asupre, idroheno, oksiheno at nitroheno.

center|800px|thumb|

Kategorya:Mga panggatong
Armagedon

Ang **Armageddon** o **Armagedon** ay (Griyego:  Ἁρμαγεδών Harmagedōn)  isang katagang ginamit lamang sa Aklat ng Pahayag  ng Bagong Tipan na tumutukoy sa lugar kung saan titipunin ng mga espiritong palaka  ng  Halimaw(Nero), Dragon(Satanas), bulaang propeta(Dakilang Saserdote ng Kultong Imperyal) at mga Hari ng Silangan mula sa Ilog Eufrates (Imperyong Parthian) ang mga hari ng lupa sa isang digmaan na magwawakas ng pagkawasak ng Dakilang Babilonya(Imperyong Romano (Pahayag 16:12-19).

Ang Harmagedon ay transliterasyon ng Hebreong har məgiddô (הר מגידו). Har na nangangahulugang "bundok" na pinaikling anyo ng harar. Ang magiddo ay tumtukoy sa Tel Megiddo na ginawa ni Haring Ahab sa Kapatagan ng Jezreel sa Israel. Ang ilang iskolar ay nagmumungkahing ang Armageddon ay isang simbolikong pangalan para sa lungsod ng Roma ng Imperyong Romano  na wumasak sa Herusalem at Ikalawang Templo sa Herusalem noong 70 CE. Inalalarawan sa Aklat ng Pahayag ang pagkawasak ng Dakilang Babilonya na simbolikong pangalan ng Imperyong Romano upang kaparusahan rito ng Diyos.(Pahayag 19-20) Pagkatakapos ng pagkawasak ng Imperyong Romano, ang isang bagong pisikal Herusalem na wala nang templo ay lilitaw na titirhan ng mga Kristiyano.(Pahayag 21)
## Tingnan din
*Nero
*Nero Redivivus
*Aklat ng Pahayag
*Tel Megiddo
## Sanggunian 
Kaurian:Saksi ni Jehova
Kaurian:Bagong Tipan
Kaurian:Bibliya
Kaurian:Aklat ng Pahayag
Kaurian:Kristiyanismo
Kategorya:Mga salitang Griyego
Kategorya:Mga lugar sa Bagong Tipan
Uling (panggatong)

right|thumb|Tuyong uling
right|thumb|Nasusunog na uling

Ang **uling** ay maitim na latak na binubuo ng hindi dalisay na karbon na nakukuha sa pamamagitan ng pagtanggal ng tubig at ibang madaling matuyong sangkap na mula sa hayop o halaman. Kadalasang ginagawa ang uling sa pamamagitan ng mabagal na pirolisis, pag-init ng kahoy, asukal, butong uling o ibang materyal na walang oksiheno. Kawangis ng batong karbon ang kinalabasang malambot, malutong, magaang, maitim, buhaghag na materyal at mayroon itong 85% hanggang 95% ng elementong kimikal na karbon kasama ang natitirang mga madaling matuyong kimikal at abo.

Kaurian:Mga panggatong
Espada (paglilinaw)

Maaaring tumukoy ang **espada** o **ispada** sa:

*Tabak, isang sandata
*Mga isdang ispada
*Pala (panghukay), isang kagamitan sa paghuhukay
*Ispada (baraha), isang tema sa baraha

Tingnan din:

*Sword (paglilinaw)
*Spade (paglilinaw)
Salamin (materyales)

thumb|right|Malinis na salamin ng bombilya
Ang **salamin** ay pangkalahatang tumutukoy sa matigas, babasagin, naaninag na materyal, katulad ng ginagamit sa mga bintana, maraming mga bote, o sa salamin sa mata. Ilan sa mga halimbawa ng mga ganitong materyales ang salaming soda-apog, salaming borosilikato, salaming akriliko, salaming asukal, salaming muskobita, o aluminyo oksinitride. Sa *teknikal* na kaisipan, isang inorganikong produkto na pinagsama ang salamin na pinalamig sa isang maigtig na kalagayan na hindi ginagawang kristal. Naglalaman ang salamin ng silika bilang pangunahing sangkap at pangbuo nito.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Agham ng mga materyales
Uling

Maaaring tumukoy ang **uling** sa:

* karbon (bato), isang kulay itim na masunuging nalatak na bato
* uling (panggatong), isang maitim na tirang karbon na mula sa hayop o halaman
* uling (kulay), isang kulay na kakulay ng uling
* lignito, kulay-kape na karbon
* Maliit na dumi

saan ba makakakita nito?
Charcoal (paglilinaw)

Ang ***charcoal*** ay Ingles na salita para sa uling.  Maaaring tumukoy ito sa:

**Charcoal* (album), ang unang album ng bandang Sarge
*Charcoal (komiks), isang karakter sa Marvel Comics na kasapi ng Thunderbolts
*Charcoal (uri ng letra), isa uri ng letran sans-serif na dinisenyo ni David Berlow ng Font Bureau
Tayong Dalawa

Ang ***Tayong Dalawa*** ay isang seryeng pantelebisyon na ipinalabas sa ABS-CBN noong 2009. Umiikot ang kuwento sa dalawang magkapatid (Jake Cuenca at Gerald Anderson) na magkapareho ng pangalan, pangarap, at pag-ibig para sa iisang minamahal (Kim Chiu). Batay ang pamagat ng teleserye mula sa awitin ni Rey Valera.

## Mga tauhan
### Pinangungunahan nina
*Kim Chiu bilang Audrey King
*Gerald Anderson bilang David "JR" Garcia, Jr.
*Jake Cuenca bilang David "Dave" Garcia, Jr.

### Kasama sina
*Helen Gamboa bilang Elizabeth "Mamita" Martinez
*Gina Pareño bilang Rita "Lola Gets" Dionisio
*Coco Martin bilang Ramon Lecumberri
*Cherry Pie Picache bilang Marlene Dionisio-Garcia
*Agot Isidro bilang Ingrid Martinez-Garcia
*Jodi Sta. Maria bilang Angela Dominguez
*Alessandra de Rossi bilang Greta Romano
*Jiro Manio bilang Stanley "Stan" King, Jr.
*Anita Linda bilang Lilian "Lola Lily" King
*Spanky Manikan bilang Stanley King, Sr.
*Miguel Faustmann bilang David Garcia, Sr.
*Mylene Dizon bilang Loretta Dominguez-King
*Baron Geisler bilang Leo Cardenas

## Sanggunian
Kategorya:ABS-CBN
Kategorya:Palatuntunan ng ABS-CBN
Kategorya:Mga serye sa telebisyon
Kategorya:Mga seryeng pantelebisyon mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga palabas sa telebisyon
Pananakop ng mga Ingles sa Maynila

Ang **pananakop ng mga Ingles sa Maynila** sa pagitan 1762 at 1764 ay isang bahagi ng kasaysayan ng Pilipinas kung saan sinakop nang Kaharian ng Gran Britanya ang kabisera ng kolonyang Kastila, ang Maynila at ang kalapit nitong pangunahing daungan sa Kabite.

Ang paglaban mula sa pansamantalang pamahalaang kolonyal na Kastila na itinatag ng mga kasapi ng Real Audiencia ng Maynila at nang mga kakamping Pilipino nito ang nakapigil sa puwersang Ingles upang mapasailalim ang iba pang mga teritoryo sa mga kalapit na bayan ng Maynila at Kabite. Ang pananakop ng mga Ingles ay nagwakas sa isang kasunduang pangkapayapaan ng Pitong Taong Digmaan.

## Mga kaganapan bago ang pananakop
Noong panahong iyon, mayroon nang digmaan ang Britanya at Pransiya na tinatawag ngayong Pitong Taon Digmaan. Habang tumatagal ang digmaan, ang walang pinapanigang pamahalaan ng mga Kastila ay nag-aalala na ang mga pagkatalo ng mga Pranses sa mga Ingles ay magiging isang malaking banta sa interes ng Espanya. Unang naghayag ng digmaan ang Britanya laban sa Espanya noong 4 Enero 1762, at noong 18 Enero 1762 ay naglabas din ang Espanya ng kanilang sariling pagpapahayag ng digmaan laban sa Britanya. Matagumpay na nakagawa ng kasunduan ang Pransiya at Espanya na kinilala bilang Pacte de Famille na nilagdaan noong 15 Agosto 1761. Sa isang lihim na pagpupulong, madaling nakapaghanda ang Espanya upang makipagdigma sa Britanya.

## Mga sanggunian
## Bibliograpiya
*  ISBN 0-85989-426-6, ISBN 978-0-85989-426-5
* , ISBN 1-4107-1069-6, ISBN 978-1-4107-1069-7.

## Mga dagdag babasahin
Borschberg, P. (2004), “Chinese Merchants, Catholic Clerics and Spanish Colonists in British-Occupied Manila, 1762-1764” in "Maritime China in Transition, 1750-1850", ed. by Wang Gungwu and Ng Chin Keong, Wiesbaden: Harrassowitz, pp.&nbsp;355–372.

## Mga kawing panlabas
*British Occupation of Manila 

Kategorya:Kasaysayan ng Maynila
Kategorya:Kasaysayang militar ng Pilipinas
Palasyo ng Potala

[200px|thumb|Palasyo ng Potala sa [Lhasa, Tibet]]
Ang **Palasyo ng Potala** ay isa sa mga monasteryo at pinakamataas na gusaling matatagpuan sa Talampas ng Tibet. Dito tumira ang mga Dalai Lama bago ang pagtakas ng Ikalabing-apat na Dalai Lama patungo sa kanyang tahanang *exile* sa Dharamsala, India.

Lhasa-Potala-04-Suedseite-2014-gje.jpg|
Lhasa-Potala-24-Aufstieg-2014-gje.jpg|
Lhasa-Potala-42-Weltenhueter Nord Vaishravana mit Rundbanner und Manguste-2014-gje.jpg|
Lhasa-Potala-52-Klosterhof-2014-gje.jpg|
Lhasa-Potala-60-Aufblick-2014-gje.jpg|
Lhasa-Potala-Ausblick-06-2014-gje.jpg|
Lhasa-Potala-nachts-02-2014-gje.jpg|

Kategorya:Tibet
Salot na Itim

[thumb|350px|Larawang-guhit ng Salot na Itim mula sa [Bibliyang Toggenburg (1411)]] 
Ang **Salot na Itim** (, ) ay isa sa pinakamalubhang pandemya sa kasaysayan ng tao, na sinasanhi ng  bakteryang *Yersinia pestis* na dinadala ng mga pulgas ng oriental na daga.,

Nakikilala ang Salot na Itim, sang-ayon sa mga salaysay, sa pamamagitan ng mga bubas (pamamaga sa gangliyo linpatiko), katulad ng nangyari noong ika-19 na siglo sa Asyanong bubonikong salot. Pinalagay ng mga siyentipiko at mga dalubhasa sa kasaysayan noong unang bahagi ng ika-20 siglo na ang Salot na Itim ay pagsiklab ng kaparehong sakit, na sanhi ng *Yersinia pestis* at kinalat sa pamamagitan ng pulgas sa tulong ng ibang mga hayop tulad ng itim na daga (*Rattus Rattus*).  Bagaman, pinag-alinlangan kamakailan lamang ng ilang mga siyentipiko at mga dalubhasa sa kasaysayan ang palagay na ito, at may mga ilang mananaliksik na naniniwalang isang balinguyngoy na lagnat ang sakit batay sa pang-epidemiyolohika paliwanag ng makasaysayang mga tala ng pagkalat ng sakit. Bagaman, mas maihahambing ang pinakamalapit na dahilan ng pang-klinikang anyo ng sakit sa bubonikong salot.

Tinatayang nasa 75 milyong katao ang kabuuang bilang ng mga namatay sa pandemyang ito, at tinatayang nasa 25–50&nbsp;milyon nito ang nangyari sa Europa. Tinatayang nakapatay ang Salot na Itim ng mula 30% hanggang 60% ng populasyon ng Europa. Maaaring nabawasan ang populasyon ng Daigdig sa mga 350 at 375&nbsp;milyon noong 1400.

## Kronolohiya 
### Pinagmulan ng sakit 
*Pangunahing Artikulo: Black Death Migration*

Ang salot na sakit, sanhi ng Yersina Pertis, ay isang insotiko sa populasyon ng mga kuto dala ng mga panlupang hayop na nangangatngat, pati na rin ang mga Marmot, sa iba't- ibang lugar kasama ang Sentral ng Aprika, Kurdistan, Kanlurang Asia, Hilagang India at Uganda. Ang mga Nestorians ay nag- ukit noong 1338- 1339 malapit sa Lake Issyk Kul sa Kyrgyzstan ay may mga inskripsyon patungkol sa salot at naturuan ng maraming mga epidemiologo para mamarkahan ang paggulo ng epidemiya, na kung saan ito ay napakabilis kumalat sa Tsina at India. Noong Oktubre 2010, ang mga medical geneticist ay nagmungkahi na ang lahat na malalakas na alon ng salot ay galing sa Tsina. Sa Tsina, ang pangatlong siglong Mongol Conquest ay nagsanhi ng paghina sa pagsasaka at pakikipagkalakal. Gayunman, ang paunti- unting pagbalik ng ekonomiya ay naobserbahan na sa umpisa ng ika- labing apat na siglo. Noong 1330s ay isang malaking bilang ng natural na kalamidad at salot na napunta sa malakihang pagkalat ng tag-gutom, nagsimula noong 1331, na may nakamamatay na salot na dumating pagkatapos. Ang mga epidemyang ito na may dalang mga salot ay pinatay ang halos 25 milyong mga Tsino at iba pang mga Asyano noong 15 taon bago ito makaabot sa Constantinople noong 1347. Gayunman, ayon kay George Sussman, ang unang malinaw na deskripsyon ng medikal ng salot sa Tsina noong 1644.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga salot
Kategorya:Mga sakit ng daga
Ikalawang Dalai Lama ng Tibet

Si **Gendun Gyatso Palzangpo** (1476-1541) na mas kilala rin sa tawag na Gendun Gyatso ay ang ikalawang Dalai Lama ng Tibet.

Bagamat ginawaran lamang ang unang dalawang pinuno ng paaralang Gelug ng Buddhismong Tibetano noong 1578&nbsp;ng kasalukuyang titulo, sila pa rin ang itinuturing na Dalai Lama. Si Gendun Gyatso ay isinilang sa Shigatse, isang rehiyon na malapit sa Tanak, gitnang Tibet sa pamilya ni Kunga Gyaltsen (1432-1481 ) (Wylie: kun dga' rgyal mtshan), isang kilalang ngakpa at mula sa mga gurong tantric ng paaralang Nyingma. Ang kanyang ina naman na si Machik Kunga Pemo ay mula sa pamilya ng mga magsasaka.

Kategorya:Mga Dalai Lama
Ikatlong Dalai Lama ng Tibet

Si **Sonam Gyatso** (1543-1588) ang ikatlong Dalai Lama ng Tibet at ang unang Dalai Lama na ginawaran ng titulong ito, bagamat ang unang dalawa na ay tinawag na ring Dalai Lama kalaunan. 

Siya ay isinilang sa isang pamayanan malapit sa Lhasa noong 1543 bilang reinkarnasyon ni Gendun Gyatso at iniluklok sa trono sa Monasteryo ng Drepung ng ikalabing-limang Ganden Tripa na si Panchen Sonam Drakpa. Si Sonam Gyatso ay nag-aral ng Budismo sa Monasteryo ng Drepung kung saan siya ay kinilala bilang *abbot*.

Kategorya:Mga Dalai Lama
Ikalabing-apat na Dalai Lama ng Tibet

Si **Jetsun Jamphel Ngawang Lobsang Yeshe Tenzin Gyatso** o **Lhamo Döndrub**, o mas kilala bilang si **Tenzin Gyatso** (isinilang 1935) ay ang ikalabing-apat at kasalukuyang Dalai Lama ng Tibet. Siya rin ang kasalukuyang pinuno ng Gitnang Pamahalaan ng Tibet na itinatag nang tumakas siya mula sa pananakop ng Tsina noong 1959.
## Sanggunian 
Kategorya:Mga Dalai Lama
Pamahalaang Sentral ng Tibet

Ang **Pamahalaang Sentral ng Tibet** (*Central Tibetan Administration*, CTA) o may opisyal na pangalang ***Central Tibetan Administration of His Holiness the Dalai Lama*** ay ang ipinatapong pamahalaan ng Tibet na pinamumunuan ni Tenzin Gyatso, ang ikalabing-apat na Dalai Lama na nakikipaglaban ng muling pagbawi ng Tibet mula sa Xizang Ziziqhu at Qinghao (PRC) ng Tsina. Ang CTA ay opisyal na matatagpuan sa Dharamsala, isang maliit na estadong matatagpuan sa estado ng Himachal Pradesh, Indiya.

Kategorya:Tibet
Kansas

Ang **Estado ng Kansas** ay isang estado ng Estados Unidos.

## Sanggunian 
Kategorya:Mga estado ng Estados Unidos
Noh

[thumb|250px|right|Isang pagtatanghal ng Noh [Dambana ng Itsukushima]]
thumbnail|250px|*Okina hōnō*
, or  ay isang mahalagang anyo ng klasikong musikal na Hapones na drama na tinatanghal na noong pang ika-14 na siglo. Kasama ng halos katulad na kyōgen, lumago ito bilang ng iba't ibang popular, katutubo at aristokartikong anyong sining, kasama na dito ang Dengaku, Shirabyoshi, at Gagaku. Kahit na ang Noh ay pinayaman ng matagal ng maraming siglo, makikitang galing ito sa  Nuo, (傩, 戏) ng Dinastiyang Tang, Sarugaku (mula sa mga "musikal ng Wu" na tradisyon ng mga iba't ibang dinastiyang Tsino), at mga katutubong teatriko.

Si Kan'ami at ang kanyang anak na lalaki na si Zeami ang nagbigay ng Noh ng kanyang kasalukuyang anyo noong panahong Muromachi sa ilalim ng pagkalina ng malakas na angkan ng Ashikaga. Mayroon itong malaking impluwensiya sa mga ibang anyong dramatiko gaya ng  Kabuki at Butoh. Noong Panahong Meiji, kahit na nawala na ang pagkalina ng pamahalaan, ang Noh at Kyōgen ay opisyal na kinilala bilang dalawa sa tatlong pambansang anyo ng drama.

Sa tradisyon, ang mga aktor at musikero ng Noh ay hindi magkakasama sa pagsasanay. Sa halip ang bawat aktor, musikero at mangaaawit sa koral ay nagsasanay ng kanilang galaw, awit at pagsayaw ng magisa o kaya sa ilalalim ng pagtuturo ng mas nakakatandang miyembro ng kanilang paaralan. Sa gayon, ang tempo ng pagtatanghal ay hindi mula sa kumpas ng iisang nagtatanghal kundi sa mga interaksiyon ng bawat miyembro ng pagtatanghal. Sa pamamaraang ito, pinapakita ng Noh ang tradisyonal na estetiko ng *transience* na tinatawag na Sen no Rikyu "ichi-go ichi-e".

## Bibliograpiya 
* James R. Brandon (editor).  "Nō and kyōgen in the contemporary world." (foreword by Ricardo D. Trimillos) Honolulu : University of Hawaiʻi Press. 1997.
* Karen Brazell.  *Traditional Japanese Theater: An Anthology of Plays.*  New York: Columbia University Press.  1998.
* Benito Ortolani.  *The Japanese Theatre: From Shamanistic Ritual to Contemporary Pluralism.*  Princeton: Princeton University Press.  1990.
* Royall Tyler (ed. & trans.). *Japanese Nō Dramas.* London: Penguin Books.  1992  ISBN 0-14-044539-0

## Panlabas na Kawing 
* Noh Stories in English / 財団法人大槻能楽堂
* Noh video 
* Translations of thirteen Noh plays 
* Kyogen: Classical Japanese Comic Theatre 
* Virtual Reality and Virtual Irreality:On Noh-Plays and Icons
* Noh mask master Shigeharu Nagasawa Noh Masks / 長澤重春能面集　*Japan*
* Noh stage 
* Page on the variable expressions of Noh masks 
* Contemporary work informed by the Noh tradition for an american audience 
* Noh plays Photo Story and Story Paper
* KODAMA SHOUN NOH MASK
* English language noh performances and workshops 

Kategorya:Sayaw
Kategorya:Hapon
Ikalabing-tatlong Dalai Lama ng Tibet

Si **Thubten Gyatso** (1876-1933) o **Ngawang Lobsang Thupten Gyatso Jigdral Chokley Namgyal** ay ang Ikalabing-tatlong Dalai Lama ng Tibet. Siya ang kasalukuyang pinuno ng Tibet noong panahon ng pananalakay ng Imperyo ng Britanya sa talampas noong 1903 at Dinastiyang Manchu ng Tsina noong 1910.

Sinasabing nang namatay si Thubten Gyatso, ang kanyang mga ulo ay pumahalang sa hilagang-kanluran sa bahaging Taktser (ngayon ay Qinghai) upang bigyan ng hudyat na doon isisilang ang kanyang reinkarnasyon (na kasalukuyang si Tenzin Gyatso). Matapos maitala ng mga lama ang propesiyang ito, humarap naman ang ulo sa silangan, bilang hula na mayroong darating na malakas na kapangyarihan mula sa direksiyong ito. Sinasabi rin na ilang taon pagkatapos ang paglibing sa Ikalabing-tatlong Dalai Lama at pagpapaaral sa kahalili nitong si Tenzin Gyatso, naghahanda na ang Tsina sa muling pananalakay sa Tibet. Kasabay rin nito ang pagpapahinto ng Pambansang Football ng Tibet kung saan ikinumpara ng mga lama ang bola bilang pagsipa sa ulo ng isang buddha, gayundin ang "pagluha" ng mga rebultong *gargoyle* sa mga monasteryo ng Tibet sa panahon ng tag-init.

Kategorya:Mga Dalai Lama
Ikaapat na Dalai Lama ng Tibet

Si **Yonten Gyatso** (1589-1616) ay ang Ikaapat na Dalai Lama ng Tibet at isinilang sa Monggolya. Siya ang kauna-unahang Dalai Lama na hindi isang tradisyunal na Tibetano. Ang kanyang ama na si Tsultrim Choeje ay pinuno ng tribong Chokur, at kaapu-apuhan ni Altan Khan ng Imperyong Mongol.

Kategorya:Mga Dalai Lama
Trinidad (pulo)

Ang **Trinidad** (Spanish: "Santatlo") ay isang mas malaki at mas mataong pulo sa dalawang pangunahing mga pulo at iba't ibang anyong lupa ng bansang Trinidad at Tobago.  Pinakatimog na pulo sa Karibe at mga 11 km (7 milya) ito sa labas ng hilaga-silangan ng Venezuela.  Nasa lawak na 4,768 km² (1,864 milya kuwadrado), ito ang ikaanim na pinakamalaki sa Kanlurang Indiya at matatagpuan sa pagitan ng at .

Kategorya:Mga pulo ng Trinidad at Tobago
Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya
Ikalabindalawang Dalai Lama ng Tibet

Si **Trinley Gyatso** (1857-1875) o **Jetsun Lozang Tenpai Gyaltsen Trinley Gyatso Palzangpo** ang ikalabindalawang Dalai Lama ng Tibet. Isa siya sa tatlong reinkarnasyon ni Gendun Drup na namatay sa maagang gulang. Siya ay pumanaw sa edad ng 18.

Kategorya:Mga Dalai Lama