open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Natatanging katangian

Ang ** Natatanging katangian** (Distinctive Features) ay isang pamamaraan sa pagsuri ng mga katangiang ponolohikal ng mga indibidwal na tunog ng panalita ng mga wika ng mundo. Galing ito sa librong *The Sound Pattern of English*, na naging makasaysayan sa pagsulong sa pag-aaral ng ponolohiya. Isinulat ito nina Noam Chomsky at Morris Halle bilang tugon sa kakulangan ng Jakobsonian na pamamaraan ng pagsuri sa ponolohikal na katangian ng mga wika.

Sa pamamaraan ng pagsuri gamit ang Distinctive Features, nailalarawan ang mga tunog ng panalita sa pamamagitan ng pagbigay ng halagang positibo (+) o negatibo (-) sa mga partikular na katangian, na nangangahulugan ng pagkakaroon o hindi pagkakaroon ng isang tunog ng panalita ng ganitong katangian. Ang tawag sa katangiang maaaring mabigyan ng halagang positibo o negatibo ay binary feature.

Hal. ang tunog /b/ ay binubuo ng mga katangiang [+consonantal] [-voice] at [-continuant], habang ang tunog /w/ ay binubuo ng mga katangiang [-consonantal] [+voice] at [+continuant]

Naglahad din ng mga lista ng mga katangian ang mga may-akda, na nahahati sa apat na pangunahing kategorya, ang major-class features, laryngeal features, manner features at place features. Inilalarawan ng major-class features ang galaw ng hangin sa paglikha ng partikular na tunog bilang [+/-continuant] (ang pagkakaroon o di pagkakaroon ng maliit na hadlang sa bahagi ng katawan na lumilikha ng pantunog o vocal tract), [+/-sonorant], o [+/-approximant]. Ang laryngeal features naman ay naglalarawan sa galaw ng vocal cord. Kabilang dito ang [+/-voice] o ang pagkakaroon o di pagkakaroon ng pagalingawngaw sa vocal cord. Iniuuri naman ng manner features ang produksiyon ng tunog ayon sa pagkakahadlang ng mga bahagi ng vocal tract, katulad ng katangiang [+/-nasal] na naglalarawan ng pagtaas ng likod ng dila sa malambot na bahagi ng ngalangala o velum. Sa place features naman naitatakda kung saan binubuo ang tunog ng segment. Ilang halimbawa nito ay ang [+/-labial] kung saan ang pagbuo ng tunog ay nagaganap sa labi gaya ng /p/ at /m/, at ang [+/-dorsal] kung saan ang pagbuo ng tunog ay nagmumula sa pagtaas ng dulo o katawan ng dila gaya ng /t/ at /l/.

Sa pamamagitan ng pagtatangi ng mga tunog ng panalita gamit ang Distinctive Features, napadali rin ang proseso ng paglalarawan ng mga pagbabagong ponolohikal na nagaganap sa mga tunog ng panalita, o ang tinatawag na Phonological Processes.

## Mga sanggunian
Gussenhoven, Carlos and Haike Jacobs. *Understanding Phonology*. New York: Oxford University Press, 1998.
Katamba, Francis. *An Introduction to Phonology*. London: Longman, 1989.

Kategorya:Ponolohiya
Regulador ng boltahe

Ang **regulador ng boltahe** ay isang elektronikong piyesa kung saan kusa nitong kinokontrol ang lumalabas na boltahe mula sa kanya. Bawat regulador ng boltahe ay naglalabas lamang ng iisang klase ng antas ng boltahe at hindi ito dapat bumababa o nagbabago kahit ilan pa ang nakakabit ditong mga elektronikong piyesa. Hindi rin dapat nagbabago ang lumalabas na antas ng boltahe mula sa regulador ng boltahe kahit pa ang boltaheng pumapasok rito ay mas mataas pa ang lebel sa boltaheng inilalabas nito.

May iba't-ibang uri ng mga regulador ng boltahe ayon sa kanyang pagkakagawa. Ang elektronikong regulador ng boltahe ay gumagamit ng mga elektronikong piyesa upang pigilin ang boltaheng nilalabas nito.  Maaaring gumamit sya ng mga resistor o panakwil, diyodo o duhandas, at iba pa upang mapanatili ang lebel ng boltahe na iisa at hindi nagbabago.  Ang elektromekanikal na regulador ng boltahe naman ay gumagamit ng mga kable ng kuryente na nakaikot upang maging isang elektromagneto na hihila sa bakal na nakakabit sa isang kuwerdas o *spring*. Nakakabit din ang bakal na ito sa isang sindihan o *switch*. Depende sa boltaheng dumadaan sa mga kableng nakapaikot ang paggalaw ng bakal na ito at sa *switch* na nakakabit dito. Ang elektronikong regulador ng boltahe at ang elektromekanikal na regulador ng boltahe ay iilan lamang sa mga uri ng regulador ng boltahe ayon sa disenyo nito ng pagkakagawa.

Dahil sa kakayahan nitong panatilihing hindi nagbabago ang nilalabas nitong antas ng boltahe ay madalas itong gamitin sa mga aparatong nagtutustos ng kuryente sa iba pang mga makina tulad ng isang *power supply* (panustos ng kuryente) sa isang kompyuter.  Mahalaga ang isang panustos ng kuryente na hindi nagbabago sa mga makina upang hindi sila masira dahil kung pabagu-bago ang lebel ng kuryente ay hindi kakayanin ng ibang mga elektronikong piyesa ang pabugsu-bugsong dating ng kuryente dito.  Ginagamit din ang mga regulador ng boltahe sa mga sasakyan, planta ng kuryente at mga substasyon nito upang patatagin ang daloy ng kuryente.

Kaurian:Elektronika
Eunoia

Ang **Eunoia** ang pinakamaikling salitang Ingles na naglalaman ng lahat ng patinig. Ito ay nagmula sa salitang Griyegong εὔνοια, na nangangahulugang "magandang pagiisip". Ito rin ay ginagamit paminsan sa larangan ng medisina patukoy sa normal na estado ng kalusugang pang-isipan.

Sa retorika, ang eunoia ay ang mabuting hangaring nililinang ng tagapagsalita sa kanyang manonood, isang kondisyon ng kahandaang tumanggap. Sa ika-walong libro ng Nicomachean Ethics, gumamit si Aristoteles ng isang salitang sumasangguni sa mabuti't mapagkawanggawang damdamin ng matapat na kaloobang mayroon ang isang asawa na siyang bumubuo sa basehan ng wastong batayan ng buhay ng tao. Isinasalin ni Ciceron sa Latin ang eunoia sa salitang "*benevolentia*".

## Sa Kulturang Popular 
* Ang Eunoia ay likha ng isang makata na si Christian Bök na naglalaman ng limang kabanata kung saan bawa't isa'y gumagamit ng iisang patinig lamang.
* Sa seryeng pantelebisyon na "Earth: Final Conflict", Eunoia ang ibinigay na pangalan sa inang-wika ng lahing Taelon. Si Bök ay isang kasangguni sa seryeng iyon at siyang tumulong sa paglinang ng naturang lengguwahe.

## Eunoia: Ang Libro 
Ito ay isang libro ng makatang taga-Canada na si Christian Bök na naglalaman ng mga kabanatang isinulat gamit ang mga salitang limitado sa iisang patinig. Ang librong ito ay nailathala noong 2001&nbsp;ng Coach House Books.

Sa pangunahing bahagi ng libro, ang bawat kabanata ay gumagamit ng iisang patinig lamang. Halimbawa (sa Ingles) ay ito:

:*Awkward grammar appals a craftsman. A Dada bard as daft as Tzara damns stagnant art and scrawls an alpha (a slapdash arc and a backward zag) that mars all stanzas and jams all ballads (what a scandal).*

Sa pabalat nito ay itinatampok ang kromatikong pagsasakatawan ng soneto ni Arthur Rimbaud na "Voyelles" kung saan bawat patinig ay nakatakda sa isang partikular na kulay at ang mga katinig ay ipinapakitang kulay-abo.

Napanalunan nito ang 2002 Canadian Griffin Poetry Prize at ang Canongate Books ay nagpalimbag ng British edisyon noong 2008. Ang librong ito ay tinangkilik sa UK kaya naman ito ay nakasali la listahan ng Top 10 na libro ayon sa The Times at naging pinakamabentang libro ng mga tula sa Britanya. Naniniwala ang may akda na "ang kanyang libro ay isang patunay na bawat patinig ay mayroong sariling personalidad, at nagpapakita ng kakayahang makiayon at mabago ng wikang Ingles."

Kategorya:Pilosopiya
Ekonomikang pang-ugali

Ang **ekonomika na pang-ugali** (Ingles: ***behavioral economics***) ay isang bagong umuusbong na sangay sa ekonomika. Inaaral nito ang mga paraan kung paano nagaganap ang mga pang-ekonomiya na desisyon ng mga konsumer at produser base sa emosyonal at kognitibong dahilan. Ito ay may umusbong mula sa pag-aaral ng mikroekonomika.

Ang mga ugali ng isang indibidwal ay kadalasang salungat o iba sa mga palagay o "*assumption*" ng teorya ng konsumer tulad ng pagnasa ng mataas na *utility* at pagpataw ng tanging halaga sa produkto o serbisyong binibili nila. Magiging higit na detalyado at angkop sa tunay na buhay kung susuriin ang ugali ng mga idibiduwal sa pamamagitan ng pagsuri na sikolohikal.

## Mga puntong sanggunian 
Ang mga puntong sanggunian o *reference points* ay ang punto kung saan ang isang idibiduwal ay gumagawa ng desisyon sa pagkonsumo. Higit na pinapahalagahan ng isang indibiduwal ang isang produkto kung hawak na nila ito kaysa sa wala.

Halimbawa, ikaw ay nakakuha ng tiket para isang konsert ng sikat na banda sa halagang PHP400. Nalaman mong maaari mo itong ibenta sa halagang PHP1,000 dahil maraming gustong manood ng konsert na ito at ubos na ang tiket. Ngunit, napagpasyahan mong itago at gamitin na lamang tiket kaysa ibenta ito kahit na sa higit na mataas na halaga kahit na malaking halaga ang PHP1,000 para sa iyo. Ang pagmay-ari ng tiket sa konsert ay ang **reference point**. Sa halimbawang ito, mas malaki ang kawalan ng *utility* sa pagbenta ng tiket kaysa sa orihinal na *utility* sa pagbili ng tiket sa halagang higit sa PHP400.

## Pagkaka-pantay-pantay
Mayroong mga desisyon na ginagawa dahil iniisip lamang nila na ito ang karapatdapat at tamang gawin. Ginagawa ng isang idibiduwal ito kahit na wala itong benepisyo sa kanya. Ang pagpapasya base sa pagkakapantay-pantay o katarungan (Ingles:**fairness**) ay naka-angkla sa pananaw ng isang tao.

Halimbawa nito ay pagbibigay sa charity, pagtitip sa mga restawran at pagpayag sa progresibong paraan ng pagbabayad ng buwis ng mayamang idibiduwal kahit na mas malaki ang binabayaran niyang buwis sa paraang ito.

## Batas ng probabilidad 
Hindi sa lahat ng panahon ay binabase ng indibiduwal ang mga alanganing desisyon sa batas ng probabilidad (o **laws of probability**) o prayoridad ng indibiduwal ang mataas na *utility*. Kadalasan, labis ang kanilang pagkalkula ng probabilidad sa isang pangyayari kapag kakaunti lamang ang impormasyong kanilang nalalaman. Halimbawa na lamang, higit na mataas sa aktwal na probabilidad ang paniniwala ng isang indibiduwal na magkaka-aksidente sa isang eroplano ang kaniyang kaibigan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Ekonomiya
Termal na konduktibidad

Ang init ay isang enerhiya na nililipat sa mula sa isang sistema papunta sa isang sistema, galling ito sa resulta ng pagbabago sa temperature. May tatlong pinakabasic na paglipat ng init, konduksiyon, konbeksiyon at radiation. Ang konduksiyon ay ang paglipat ng enerhiya mula sa isang particle ng isang substance papunta sa isang mas mahinang enerhiya mula sa resulta ng kanilang interaksiyon sa madaling salita ang enerhiya ay nalilipat mula sa isang molecule papunta sa kabilang molecule. Ang konbeksiyon naman ay ang paglipat ng init mula sa isang solid papunta sa gumagalaw na likido o gas,pinagsama ang epekto ng konduksiyon at paggalaw ng fluid. Ang Radiation naman ay ang paglipat ng enerhiya na nilalabnas ng isang matter gamit ang electromagnetic waves bilang resulta ng pagbabago ng konpigurasyon ng mga atoms o molecule.

Sinuggest ni Joseph Fourier na ang equation para sa heat flux at pagbabago sa temperature

**dq/dA=-k δT/δx**

Tinawag itong **Fourier Law** kung saan ang dq/dA ay ang heat flux, ang k ang thermal conductivity ng isang material at ang δT/δx ay ang pagbabago ng temperature. Ang paglipat ng init ay mula sa mainit na temperature papuna sa malamig na temperatura.
where dq/dA is the heat flux, ang thermal conductivity ng isang material at ang δT/δx ay ang pagbabago ng temperature. Ang paglipat ng init ay mula sa mainit na temperature papuna sa malamig na temperatura.
Para sa konduksiyon ng isang homogenous at isentropic na solid ang konbeksiyon at radiation ay binabalewala, ang equation ay pwede ngayong gawin mas pangkalahatan para sa paglipat ng init sa tatlong dimensiyon
	
**dq/dA=-k δT/δx-k δT/δy-k δT/δz**

o

**dT/dt=α (δ^2 t)/(δx^2 )+α (δ^2 t)/(δy^2 )+α (δ^2 t)/(δz^2 )**

Ang α ay ang  thermal diffusivity at ito ay makukuha gamit ang α=k/(ρ∙c_p ).

Para sa isang solid na may maliit na pangkaloobang conductive resistance kung ikukumpara sa pang labas na resistance ang temperature ay pwede sabihin na uniporme.	

**hA(T_1-T)dt=c_p ρVdT**

Ang h ay ang pang-lipat init na coefficient, A ang laki ng solid, T1  ay ang unang temperatura, cp ay ang specific heat ng solid, , ρ ay ang density ng solid at V ay ang volume.

Kategorya:Mga daming pisikal
Kategorya:Termodinamika
Kinesyolohiya

Ang **kinesyolohiya** o **kinetikang pantao** (Ingles: *kinesiology*, *human kinetics*) ay ang makaagham na pag-aaral ng galaw ng tao. Ang kinesyolohiya ay humaharap sa mga mekanismong pampisyolohiya, mekanikal at pangsikolohiya. Ang paglalapat ng kinesyolohiya sa kalusugang pantao ay kinabibilangan ng mga sumusunod: biyomekanika at ortopediks, pagpapalakas at pagpapakundisyon, sikolohiyang pampalakasan, rehabilitasyon, na katulad ng terapiyang pisikal at okupasyunal, pati na bilang isports at ehersisyo. Ang mga indibiduwal na nagkamit ng mga degri sa kinesyolohiya ay maaaring magtrabaho sa pananaliksik, sa industriya ng pagpapalusog na pangkatawan, mga tagpuang pangklinika, at ang mga kapaligirang pang-industriya. Ang pag-aaral ng mga kilos ng tao at ng hayop ay kinabibilangan ng mga pamamaraan na magmula sa sistemang pambakas ng galaw, elektropisyolohiya ng mga gawain ng masel at utak, sari-saring mga paraan ng pagmamatyag ng tungkuling pampisyolohiya, at iba pang mga teknikang pang-ugali at pampagtalos.

Ang kinesyolohiya, ayon sa paglalarawan na nasa itaas, ay hindi dapat maikalito sa nilapat na kinesyolohiya, isang kontrobersiyal paraan ng pagdidiyagnosis na kiropraktiko.

Ang salita ay nagmula sa mga salitang Griyego na *kinesis* (galaw) at *kinein* (gumalaw).

## Mga sanggunian
Kategorya:Kalusugan
Kategorya:Nilapat na agham
Kategorya:Pisyolohiyang pantao
Kategorya:Pagkontrol na motor
Bahay ng Ifugao

Ang **bahay ng Ifugao** ay isang klase ng tradisyunal na bahay ng isang etnikong grupo ng mga Pilipino. Mayroon itong natatanging disenyong pang-arkitektura na sumasagot sa mga pangangailangan ng karaniwang Ifugao.  Matatagpuan ang mga Ifugao sa mga kabundukan na nasa hilagang bahagi ng Luzon, at alin sa mga pinaka tanyag na lugar na kanilang kinabibilangan ay ang hagdan-hagdang palayan sa Cordillera.

May iba't ibang klase ng bahay ng Ifugao at alin dito ay: ang abong, ang bale, ang inappal at ang alang.

## Mga uri ng bahay ng Ifugao 
Ang abong ay ang bahay ng karaniwang Ifugao na walang tanyag na katayuan sa tribo ng Ifugao. Madalas ito ay maliit lamang at simple ang disenyo at pagkakagawa. Diretso itong nakatayo sa lupa.

Ang inappal ay may pagkakahawig sa abong, ngunit imbis na direktang nakatayo sa lupa ay naka-angat ng konti sa pamamagitan ng mga kahoy na poste. Ginagamit ito upang mapagbahayan ng mga nagsasaka malapit sa mga palayan.

Ang bale ay ang mas magandang uri ng bahay ng Ifugao, naka-angat ito mula sa lupa ng mga sampung talampakan ang taas at sapat ang laki upang bubungan ang isang buong pamilya at ang kanilang kagamitan. Karaniwan itong isang malaking kwarto lamang na nagsisilbing tulugan at kainan ng pamilya.

Ang alang ang nagsisisilbing imbakan ng palay ng mga Ifugao.

## Mga elemento ng bahay ng Ifugao 
Karaniwang parisukat ang hugis ng mga bahay ng Ifugao, walang durungawan, mayroong matulis na bubong at apat namatibay na mga poste sa bawat sulok upang hindi masira kapag may bagyo at lindol.

Ang bawat bahay ng ifugao ay may piling katangian at binubuo ng ilang elemento tulad ng: tukud, lidi, kuling, mundilig, gawaan, hakpo, bagat, dotal, wanan, pamadingan, huklub, gaob, patye, pumpitolan, taknang, ambubullan, palah, atag, kaho, ibat, atop, pamalakngan, pundapulan, pala-an, panto at tete.

## Mga sanggunian
*http://baterya.com/design/ifugao-houses/
*http://www.tribalsite.com/articles/ifugao.htm 
*http://loqal.ph/travel-and-outdoors/2010/07/06/traditional-ifugao-huts-are-symbols-of-a-centuries-old-culture/
*http://www.nikeprogramme.org/index.php?option=com_content&view=article&id=109%3Aifugao-house&catid=82%3Anike-team-researches&Itemid=99

Kaurian:Mga uri ng bahay
Modelong Heckscher-Ohlin

(A at B) ay may iba't ibang inisyal na kadahilanang pagkakaloob. Ekwilibriyong Autarky (A^A, A^B): walang kalakalan, katumbas ng produksyon ang konsumo. Ekwilibriyong kalakalan: nagkokonsumo ang parehong bansa ng pareho (C^A = C^B), lalo na sa kabila ng kanilang sariling hangganang produksyon-posibilidad; humihiwalay ang puntos ng produksyon at konsumo.]]
Ang **modelong Heckscher–Ohlin** (**modelong H–O**) ay isang pangkahalatang ekwilibriyo na pangmatematikang modelo ng internasyunal na kalakalan, na ginawa nina Eli Heckscher at Bertil Ohlin sa Paaralan ng Ekonomika sa Stockholm. Binubuo ito mula sa teoriya ni David Ricardo na kompartibong pakinabang sa pamamagitan ng prediksyon ng mga huwaran sa komersyo at produksyon batay sa kadahilanang pagkakaloob ng isang rehiyong nakikipagkalakalan. Pangunahing sinasabi ng modelo na ang mga bansa nagluluwas ng produkto na ginagamit ang kanilang sagana at murang kadahilanan ng produksyon, at nag-aangkat ng mga produkto na ginagamit ang kakulangang kadahilanan ng bansa.

## Mga pagpapalagay
# Para sa kapayakan: nangangailangan ng 2 x 2 x 2 modelo kung saan may 2 kalakal (x & y), may 2 bansa (bansang lokal at bansang banyaga), at 2 salik (K – kapital, L – trabaho/paggawa)
# Mayroong perpektong kompetisyon sa mga bansa
# Ang mga salik ay hindi maaaring ilipat sa ibang bansa ngunit maaaring ilipat sa ibang industriya sa loob ng isang bansa
# Ang panustos ng mga salik ay nakapirmi
# Pareho ang mga kagustuhan ng 2 bansa (pareho ang indiperensyang kurba) – halimbawa ay punsyon ng Cobb-Douglas
# Pareho ang teknolohiyang panggawa ng isang tiyak na kalakal sa 2 bansa (pareho ang isokuwantang mapa)
# Magkamukha ang punsyon ng produksiyon ng 2 bansa
# Ang mga punsyon ng produksiyon ay dapat nagpapakita ng hindi nagbabagong tubo sa iskala 
# May mga kaibahan sa mga kaloob na salik ng mga bansa
# Walang pagpapatumbalik sa kasidhian ng paggamit sa mga salik – halimbawa kung ang x ay masidhi sa paggamit ng salik na trabaho, at ang y ay masidhi sa paggamit ng salik na kapital, ito ay nagaganap saanmang bansa, anuman ang panumbasan ng pasahod at upa (*wage-rental ratio*)

## Karagadangan Impormasyon
* Ang panumbasan ng pasahod at upa ay ibinibigay ng:
:(K^x/L^x) 

* Pisikal na depinisyon ng kasaganaan sa salik:
:(K^H/L^H)  
	   
* Depinisyon ng kasaganaan sa salik ayon sa presyo:
:(w^H/r^H) ; kung saan ang w ay pasahod at ang r ay upa

## Mga sanggunian 
* Krugman, Paul at Obstfeld, Maurice. *International Economics Theory & Policy*, 2009, nakuha noong: 19 Marso 2011

Kategorya:Ekonomika
Extractive metallurgy

Ang **extractive metallurgy** ay isa sa tatlong pangunahing sanga ng metalurhiya. Ang mga paksa na maaaral sa extractive metallurgy ay napakalawak at kahit ang isang napakahusay ng metallurgist ay hindi maaring maging sobrang galing sa lahat ng mga paksang ito.
Ang mga paksa sa extractive metallurgy ay, mineral processing, hydrometallurgy, pyrometallurgy at electrometallurgy. Ang pagkakasunod-sunod ng mga ito ay tulad din ng pagkakasunos sunod sa pag extract ng bakal mula sa bato.
Sa mineral processing ang pinakapakay ng buong proseso ay ma-liberate ang gustong mineral at maihiwalay ito sa iba pang mineral. Ito ay ginagawa sa paraan ng pagdurog ng pinong pino. Kalamitan ang pagdurog ay ginagawa hanggang umabot ng 50 microns. Sa pagdurog naman ng bato ay may dalawa pa uling sanga. Ang crushing at grinding. Ang crushing ay pagdurog ng bato sa paraan ng ipit ng bato at sa grinding naman ay ang pagdurog ng bato sa paraan ng pag-gasgas. Matapos maliberate ang mineral na gustong maliberate, ay ihihiwalay mo na to sa ibang mineral. Maraming paraan ang maaring gawin para mangyari to. Puwedeng gumamit ng kuryente, magnet, gravity separation o ang pinakasikat na flotation. Ang flotation ay isang paraan kung saan ang mineral ay ginagawang hydrophobic o matatakutin sa tubig. Pag ang mineral ay takot na sa tubig, mag susupply tayo ng mga bubbles sa isang vessel kung nasaan nakatimpla ang mineral sa isang tubig. Dahil takot siya sa tubig, siya ay kakapit sa bubble at siya ay aandar pataas ng iyong vessel. Pag tumaas na sa vessel ay naihiwalay mo na siya sa iba pang mineral sapagkat siya lang ang ginawa mong matatakutin sa tubig.
Matapos ang proseso ng flotation, ang produkto ay papatuyuin at idedeliver na sa mga kompanya na gusto bumili nito. Gusto ko lang idiin na ang produkto dito ay hindi pa maaring gamitin sa pangaraw araw.
Ang hydrometallrgy, pyrometallurgy at electrometallurgy naman ay iba pang sanga ng extractive metallurgy at tatalakayin natin sa ibang pahina.

Kategorya:Metalurhiya
Estilistika (panitikan)

Ang **estilistika** o **estaylistika** (Ingles: ***stylistics***, literal na "mga kaestiluhan" o "mga pang-estilo") ay isang sangay ng linggwistika na may kinalaman sa agham o pag-aaral ng literatura sa pamamagitan ng pagsusuri sa mismong teksto ng isang nasulat na akda. Sa pamamagitan ng masusing pagsusuri sa teksto gamit ang mga sangay na linggwistika tulad ng ponolohiya, morpolohiya atbp., maaring ipakita kung anong tipong istilo ang naipapaloob sa pagsulat ng isang manunulat at kung anong ideolohiya ang ipinapalabas sa teksto. Madalas na ginagamit ang estaylistika sa pagsusuri ng mga pampanitikang akda, bagaman ginagamit din ito sa mga realista o mga hindi kathang-isip na akda.  

Ang Ruso na si Roman Jakobson ang pormal na nagpasimula ng pormalista o makatekstong estaylistika. Ang sangay na ito ng estaylistika ay nagpapalagay na ang pakahulugan o ibig ipahiwatig ng isang teksto ay ganap na maipapahiwatig ng teksto lamang. Sa medaling sabi, hindi nito binibigyang halaga ang personal na pagkaintindi ng mambabasa sa teksto. Sa kabila nito at sa iba pang kritisismo sa ganitong istilo ng estaylistika, ipinasimula ni Jakobson ang pormal na pag-aaral ng literatura sa paggamit ng mga opisyal na sangay ng linggwistika.

Ang mga sumunod na uri ng estaylistika ay nagsilbing hamon sa naunang ideya ni Jakobson na ang teknikal na aspeto ng teksto lamang ang nararapat na bigyang-suri sa pag-aaral ng estaylistika. Kabilang dito ang  functionalist na paggamit sa estaylistika ni Michael Halliday na ipinapahiyag na ang statistikal na pagsusuri sa teksto, tulad ng pagbibilang ng bilang ng pang-uri o pang-abay, ay nagpapahiwatig ng mainam na pagpapahalaga sa teksto. Ang apektibong estaylistika naman ay nagbibigay-halaga sa katayuan ng mambabasa sa isang teksto. Pinaninindigan nito na ang kahulugan ng isang teksto ay nakasalalay sa pagpapakahulugan dito na isang mambabasa. Isang kahinaan ng ganitong estaylistika ay ang pagkakaibaiba ng interpretasyon ng mga mambabasa sa isang teksto na nagbubunga ng kahirapan sa pag-iisa ng pakaulugan ng isang teksto. 

Sa kalaunan ay nagkaroon na rin ng gamit ang estaylistika sa pagtuturo, sa larangan ng pragmatika at pati na rin sa gamit ng feminismo. Napapaloob sa mga nasabing turo sa estaylistika na ang bawat teksto, lalo na ang mga literaryong uri, ay napapalooban ng ideolohiya, mga representasyon ng lipunan, pagkatao at mga nosyon ng subersibong pag-iisip. Sa pamamagitan ng pagsusuri at paggamit ng mga halimbawa mula sa teksto, maipapakita kung anong klase ng ideolohiya o pagpapahalaga ang ipanapahiwatig ng isang teksto.

Isang epektibong panuri ng teksto ang estaylistika. Nagbibigay ito ng iba’t ibang perspektibo kung paano maipapakita o mahihinuha ang kahulugan ng isang pampanitikang akda.

## Mga sanggunian
*'daasfasgw7yeufhdui'The Stylistic Reader: From Roman Jakoson to the Present''. Ed. Jean Jacques Weber. New York: St. Martin’s Press, 1996.

Kategorya:Nilapat na lingguwistika
Kategorya:Panitikan
Perpektong kumpetisyon

Ang **perpektong kumpetisyon** ay isang uri ng kumpetisyon na kadalasan isinasangguni sa larangan ng Ekonomika. Ang isang industriya ay kadalasang hindi perpekto pagdating sa pangkumpetisyion na katangian. Malamang din na hindi tayo makakaobserba ng isang industriyang perpekto ang kumpetisyon dahil sa mga pagpapalagay na ipinapataw sa operasiyon ng ganitong merkado.

## Mga Pagpapalagay
1. Ang bawat kompanya ang maliit lamang. Sa ganito, maliit lamang ang hati niya sa produksiyon ng buong industriya at hindi kaya ng isang kompnaya magdikta ng mga presyo. Sa ganun din, maraming kompanya ang nasa loob ng industriya.

2. Kinakailangan ang malayang pagpasok at pag-alis ng mga kompanya sa industriya.

3. Ang binebentang produkto nga mga kompanya sa perpektong kumpetisyon ay magkaiba. (walang pagkaparehas)
4. Perpekto ang impormasyon na natatanggap ng mga mamimili at ng mga kompanya.

## Mga Katangian
Ang isang perpektong kumpetisyon ay mayroon pagkalastiko na perpektong elastiko. Ang ibig sabihin nito ay hindi na maaaring gumalaw sa presyong binigay ng industriya dahil kapag nagdagdag ang isang kompanya ng presyo, lahat ng mamimili ay lilipat sa ibang mga kompanya. At dahil parepareho ang ibinebentang kagamitan, walang dahilan para hindi nalang lumipat ang mamimili.

Sa panandalian, ang isang merkadong perpektong kumpetisyon ay tulad lamang ng lahat ng merkadong pang-ekonomika: sila ay sinusubukang maabot ang pinakamataas na kita. Para sa perpektong kumpetisyon, ito ay kung saan pantay ang pagpupuno at ang pangangailangan.

## Pagsusuri
Ang perpektong kumpetisyon ay tinatalakay parin kahit na hindi malamang magkaroon ng ganitong uri ng merkado. Sinusuri parin ang perpektong kumpetisyon dahil sa ganitong instrumento lang natin pinakaepektibong mahuhulaan ang mga maaaring mangyari sa ekonomiya (presyo at produksiyon) kung ang mga pagpapalagay sa itaas ay mananatili (kahit hindi eksakto) sa katagalan.

Ang perpektong kompetisyon ay isa lamang sa mga merkado sa ekonomika ngunit ito ay ang pinakasimple at pinakamalawak ang gamit.

Ang ibang mga istruktura ay ang monopoliya, oligopoliya at monopoliyang kumpetisyon.

Kategorya:Kompetensiya (ekonomiya)
Range (Estadistika)

Sa estadistika, ang **range** ay ang haba ng pinakamaliit na pagitan na kung saan ito ay naglalaman ng lahat ng datos. Ito ay kinukuha sa pamamagitan ng pagbabawas ng pinakamaliit na obserbasyon (sample minimum) sa pinakamalaki (sample maximum) at nagpapakita ng indikasyon ng estadistikang pagkalat.

::Halimbawa: 
::Si Anton ay kumuha ng pitong (7) pagsusulit sa Filipino:  89, 73, 84, 91, 87, 77, 94. Ano ang range ng kanyang mga marka?
::Sagot: pinakamataas – pinakamaliit = 94 – 73 = 21. 
::Ang range ay 21.

Ito ay sinusukat lamang kung ang mga yunit ng mga elemento sa datos ay magkakapareho. Nakadepende kasi lamang ito sa dalawang obserbasyon, ang pinakamalaki at ang pinakamaliit na elemento. Ito ay isang mahinang sukatan ng pagkalat maliban na nga lamang kung ang dami ng mga elemento sa isang sampol ay malaki. Para sa isang populasyon, ang hanay ay mas pareho o mas malaki ng dalawang beses sa standard deviation.

Ang range, sa kamalayan ng mga pagkakaiba sa pagitan ng mga pinakamataas at ng mga pinakamababang mga puntos, ay tinatawag din na crude range. Kapag isang paraan para sa pagsukat ay binuo, dito magmumula ang mga potensiyal na pinakamalaki o pinakamaliit na puntos. Ito ang tinatawag na Maaliit na range  Ang hanay na ito ay hindi dapat na pinili na masyadong maliit, upang maiwasan ang ceiling effect. Kapag ang pagsukat ay nakuha, ang mga pinakamaliit o pinakadakilang obserbasyon na nakuha ang magbibigay ng Malawak na range

Dahil sa mga pagiging limitado ng estadistikang ito, marami pang mga nabuong estadistika na nahango mula dito.

## Sanggunian
* http://en.wikipedia.org/wiki/Range_%28statistics%29
* http://www.mathgoodies.com/lessons/vol8/range.html 

Kategorya:Estadistika
Wireless

Ang **wireless** o **kawalan ng kawad** ay isang uri ng komunikasyon na hindi gumagamit ng mga kawad o kable upang magpadala ng mga impormasyon. Ang komunikasyong wireless ay terminong ginagamit sa telekomunikasyon kung saan ang dalawa o marami pang mga makina o mga aparato ay nakakapag-usap sa isa't-isa kahit magkakalayo at walang pisikal na koneksiyon sa bawat isa. Ito ay maaaring pagpapadala ng mga impormasyon sa magkakalapit na bagay tulad ng bluetooth sa *cellphone o kaya ay sa sobrang magkakalayong mga lugar tulad ng pagpapadala ng signal sa mga satellite sa labas ng ating mundo.

Ang komunikasyon wireless ay gumagamit ng mga enerhiya sa anyo ng *frequency* ng radyo, akustika, optikal at iba pa. Sa pamamagitan ng mga signal na galing sa bawat anyo ng enerhiyang ito ay nagagawang magpadala ng mga aparato ng mga mensahe o impomasyon sa pamamagitan ng pagsasakay ng impormasyon o ang paghuhulma sa mga enerhiyang ito sa paraang maiintindihan ng kausap na makina ng nagpadala.

Nagkaroon ng wayrles komunikasyon dahil sa pagkakaroon ng limitasyon ng komunikasyong may kawad o *wired''. Habang mas nagiging magkakalayo ang mga makina at aparatong kinakailangang konektado sa isa't-isa ay mas nagiging mahirap ang paggamit ng mga kable at kawad dahil sa pisikal na limitasyon nito. Bukod pa dito ay mas lumalala ang ingay na nasasagap o nadudulot ng mga kable mismo na nakakaapekto sa impormasyon o mensaheng ipinapadala. Ang pinakapopular na gamit o kasangkapan na gumagamit ng komunikasyong wireless ay ang cellphone na gamit ng halos lahat ng tao sa mundo para makipag-usap sa pamamagitan ng pagtawag o pagtetext sa mga kakilala na malayo sa piling. Ilan pa sa mga makina o aparatong gumagamit ng komunikasyong wireless ay ang mga radio, telebisyon, wirrless na mouse, keyboard at headset at iba pang mga parapernalya ng kompyuter at iba pa. Habang tumatagal ay mas nagiging popular ang paggamit ng mga teknolohiyang wireless dahil sa mas malaya itong nagagamit at hindi nalilimitahan ang mga gumagamit nito sa paggalaw.

Kaurian:Telekomunikasyon
Diskriminasyon sa presyo

Nagkakaroon ng **diskriminasyon sa presyo** kapag iba’t iba and palabis ng mga presyo at gastos (price-cost margins) sa iba’t ibang mamimili. Ang diskriminasyon sa presyo ay maaaring gawing estratehiya sa negosyo ng mga magtitinda.

### Mga Uri: 
# **Pangatlong antas ng diskriminasyon sa presyo** - Ang antas na ito ay nakadepende sa pagkalastisiko ng pangangailangan kung saan ang dapat singilin ng magtitinda ng mas mababang presyo ang mga kasapi ng sangay ng pamilihan kung saan mataas ang pagkalastisiko ng presyo. Halimbawa nito ay ang espesyal na presyo para sa mga estudyante at mga matatanda. Maaari rin ang presyong pangkalakal kumpara sa presyong panlokal na pamilihan.
# **Pangalawang antas ng diskriminasyon sa presyo** - Ang antas na ito ang pinakanaoobserbahang uri ng diskriminasyon sa presyo. Ito ay nagmumula sa kakulangan ng tumpak na impormasyon tungkol sa pagpayag ng mga mamimili sa pagbayad ng isang natatanging presyo. Sa antas na ito, ang mga magtitinda ay nagbibigay ng iba’t ibang paghahandog ng produkto na humihikayat sa mga mamimili na pumili ayon sa sariling nais.
# **Unang antas ng diskriminasyon sa presyo** - Ang antas na ito ay tinatawag ring perperktong diskriminasyon ngunit ito rin ang pinakakomplikadong uri ng diskriminasyon sa presyo sa usapin ng implikasyon nito sa kapakanan ng mga sangkot. Sa antas na ito, ang bawat mamimili ay nagbabayad ng kanyang sariling presyong panreserba sa produkto (reservation price).

## Mga sanggunian
Kategorya:Diskriminasyon
Turismong pampagkain

Ang **turismong pampagkain** ay ang paggalugad ng pagkain bilang ang hangarin ng turismo. Tinuturing itong isang mahalagang bahagi ng karanasan ng turisomo. Karaniwan sa mga turista ang pagkain sa labas at "pinaniniwalaang nakaranggo ang pagkain kaagapay ng klima, panunuluyan, at tanawin" sa kahalagaan sa mga turista.

## Turismong pampagkain sa Pilipinas 
Ang bawat lugar sa Pilipinas ay may katangitanging putahe. Ang mga destinasyon ay talagang kayang maramdaman gamit ang limang pakiramdam. Dumadagdag sa karanasan at memorya ang mga pagkaing natitikman sa kanilang paglalakbay.
### Pampanga 
Bilang ang tinagurian na sentro na pagkain sa buong Pilipinas, ang Pampanga ang kadalasang dinadayo ng mga panatiko pagdating sa food tourism. Dito makakakin ka ng masarap na sisig (isang putahe na gawa sa ulo ng baboy), tibok-tibok (minatamis na gawa sa gatas ng kalabaw) at ang pamosong halo-halo ng Razon’s (espesyal ito dahil hindi katulad ng ibang halo-halo, nagyelong gatas ang ginagamit dito at hindi ito naglalaman ng mga makukulay na sangkap).
### Ilocos 
Sa bandang itaas pa ng archipelago ay matatagpuan ang iba’t ibang klase ng putaheng gawa sa baboy. Dalawa sa pinaka pamosong pagkain na makikita sa rehiyon na ito ay ang bagnet (isa pang tawag sa ilocanong chicharon) at ang longanisa.
### Bicol 
Sa timog na bahagi ng Luzon matatagpuan ang isang lugar kung saan talamak ang mga pagkaing maanghang. Pinaka pamoso sa rehiyon na ito ang Bikol express kung saan ang sili ay tinadtad ng pino at niluto sa gata at nilagyan ng karne ng baboy. Para sa mga malakas ang loob, meron din silang tinatawag na Siling Labuyong Ice Cream.
### Cebu 
Pamoso ang central ng Visayas sa kanilang kakaibang pagluto ng litson. Hindi mo na kinakailangan ng sawsawan para kainin ang litson na ito dahil sobrang malasa na ito. Isnasama nila ang ibatibang pampalasa sa loob ng baboy bago ito lutuin kaya mas nanonoot ang lasa.
## Mga sanggunian
Kategorya:Turismo
Kalipunang midya

Ang **kalipunang midya** (Ingles: *media conglomerate*) ay isang lupon ng mga kompanya na pagmamay-ari lamang ng isang korporasyon. Ang mga kompanyang ito ay nasa larangan ng media tulad ng pahayagan, radyo, telebisyon, pelikula, advertising, Internet, at iba pa.

Sa Pilipinas, tinuturing na pinakamalaking media conglomerate ang ABS-CBN Corporation dahil sa malawak na pagmamay-ari nito sa publishing, radyo, telebisyon at Internet.

## Kritisismo
Ayon sa maraming iskolar ng midya, ang pagkakaroon ng media conglomerates ay nakakasama sa lipunan. Malaki ang impluwensiya ng midya sa pagpapalaganap ng impormasyon sa mga tao kaya kung halos isang kompanya lang ang nagmamay-ari sa mga media outlets, mula sa iisang perspektibo lang din ang impormasyong makakarating sa mga mamamayan.

Umiiral din ang posibilidad na ang balita sa mga estasyong kabilang sa iisang media conglomerate ay maging "biased" sa nasabing kompanya.

Magkakaroon din ng kakulangan sa kaibahan ng programa at isang dominanteng opinyon lang ang iiral sa lipunan.

Kategorya:Midyang panlahat
Raman spectroscopy

Ang **Raman spectroscopy** na ipinangalan sa nakadiskubre nito na si Sir C.V. Raman, ay isang mabilis, kapaki-pakinabang, hindi-mapanirang kasangkapan batay sa hindi nababanat na pagkalat ng isang kulay sa ilaw. Ito ay karaniwang mula sa isang  laser ng kilalang kalimitan (*frequency*). Sa pamamaraang ito, ang ilaw ay nangangalat sa alinmang mas mababa o mas mataas na kalimitan na may paggalang sa *excitation frequency*. Kaya, ang kaugnay na poton ay maaaring mawala o makakuha ng enerhiya dahil ang enerhiya ay proporsyonal sa pagngatal (*vibration*) ng kalimitan ng materyal o muwestra. Itong hindi nababanat na pagkalat ng ilaw ay nakakaraktera sa pamamagitan ng isang paghahalili na may paggalang sa kalimitan ng laser ay ang tinatawag nating *Raman shift*.

Ang *Raman spectroscopy*ay nagpapahintulot sa atin na mapag-aralan ang moda ng pagngatal ng isang materyal. Ito ay magbibigay sa atin ng impormasyon tungkol sa estruktura ng sala-sala (*lattice*) at ang pagkakaroon ng estruktural na mga depekto sa materyales. Ang *Raman spectroscopy* ay maaaring gamitin upang masuri ang mga kristal na kalidad ng mga *superlattice* at mapag-aralan ang mga epekto ng pagkulong ng phonon sa mga nanowire.

Para sa nakaraang ilang taon, ang *Raman spectroscopy* ay unti-unting ginagamit upang mapag-aralan at makaraktera ang mga semikonduktor na nanowire. Ang mga nanowire ay isang dimensyonal na may mala-kristal na mga istruktura na may malaking rasyo ng pang-ibabaw sa bolyum na ginagawa ang mga ito na mahusay na batayan para sa sensor na pang-biyolohiya at kimika.  Ang likha sa nanowire na mga aparato ay maaaring ipagkasya sa isang *integrated circuit* dahil sa kanilang maliit na sukat. Dahil sa mga benepisyong ito, maraming mananaliksik sa buong mundo ang gumawa ng iba't-ibang mga materyales na gawa sa  mga nanowires, tulad ng  zinc oxide, silicon, at galyum arsenide. Ang mga nanowires ay naiihahalintulad na rin sa mga laser, mga photodetector at mga FET (*Field effect transistors*).
 
Ang galyum arsenide (GaAs), kapag inihambing sa silicon (Si), ay mas mataas ang paggalaw ng elektron.  Gayundin ang GaAs, isang material na may direktang *bandgap*, ay may kagiliw-giliw na *optoelectronic* na mga katangian.  Ang galyum arsenide at aluminyo galyum arsenide (GaAs-AlGaAs) mga *heterostructure* ay malawak na ginagamit sa pananaliksik at pang-industriyang mga aplikasyon dahil sila ay pwedeng patubuin na may kaunting banat lamang.  Ito ay dahil sa kanilang tugmang di-nagbabagong *lattice*.  Gayundin, ang kabuuan ng kahusayan ng *core-shell* GaAs-AlGaAs *nanowires* ay di hamak na mas mataas kaysa sa GaAs *nanowires* na walang *coating*. Ito ay dahil sa pamamagitan ng pagpatong ng AlGaAs *shell* sa mga GaAs nanowire ay nababawasan ang *non-radiative surface recombination*.

## Mga sanggunian 
* Vasquez J.D., Bulacan C.R. "Raman Spectroscopy of Core-shell GaAs-AlGaAs Nanowires on Si Substrates" *SPP-2010-148(2)*.

Kaurian:Optika
Panawit

Ang **panawit** o indaktor ay isang elektronikong piyesa na tulad ng isang kapasitor ay nag-iimbak ng enerhiyang elektrikal pero imbis na sa *electric field* ay sa *magnetic field* nito iniimbak ang enerhiyang elektrikal. Nagkakaroon ng *magnetic field* ang mga indaktor o panawit dahil sa dumadaloy na kuryente dito. Mula sa daloy ng kuryente na dumadaan sa indaktor ay nagkakaroon ng *magnetic field* kung saan ang polaridad nito ay depende sa direksiyon ng daloy ng kuryente sa loob ng indaktor. Ang naiimbak nitong enerhiya ay tinatawag na magnetikong enerhiya at sinusukat ito sa kanyang indaktans na may yunit na Henries.

Ang mga indaktor o mga panawit ay mga kableng madaling nagpapadaan ng kuryente. Ang mga kableng ito ay nakapaikot upang magkaroon ng mga silo kung saan nagkakaroon ng malakas na *magnetic field* lalo na sa gitna ng mga silo tulad ng naaayon sa **Ampere’s Law**. Gumagawa ang kuryenteng ito ng *magnetic flux* proporsyonal sa daloy ng kuryente. Ang ideyal na indaktor o panawit ay yung purong indaktans lang ang nasusukat mula dito at walang lumilitaw na ligaw na resistans at kapasitans pero sa realidad ay may nasusukat na mga kapasitans at resistans sa mga indaktor o panawit dahil na rin sa pagkakaroon ng *losses* sa kableng ginagamit.

Ang mga indaktor o panawit ay ginagamit sa mga power suplay upang pangtanggal ng mga *hums* na nagdudulot ng paiba-ibang lebel ng boltahe. Bukod dito ay ginagamit din ang mga indaktor o mga panawit kasama ang mga kapasitor o mga panlulan bilang mga filter ng mga *signal frequency*. Ginagamit na naman din ang mga *filter* na ito sa iba’t-ibang mga pagkakataon tulad ng sa komunikasyon upang mafilter paalis sa sistema ang mga *signal frequency* na makakaabala sa maayos na pagpapadala at pagiintindi ng mga mensahe o impormasyon na ipinapadala. Dalawang indaktor o panawit na may *coupled magnetic flux* ang bumubuo sa mga transpormador o mga *transformer* na ginagamit sa *power grid*.

Kategorya:Elektronika
Stress (mekanika)

Sa mekanikang *continuum*, ang ***stress*** o **tensyon** ay ang sukat ng mga panloob na puwersa sa loob ng isang nadedepormang katawan. Kung sa kantidad, ito ay tumutukoy sa sukat ng karaniwang (*average*) puwersa sa bawat nasasakupang yunit ng pang-ibabaw sa loob ng isang katawan kung saan ang mga panloob na puwersa ay kumikilos. Ang mga panloob na puwersang ito ay mga reaksiyon sa panlabas na mga puwersang inilalapat sa isang katawan. Dahil sa ang isang punong nadedepormang katawan ay ipinapapalagay na nag-aasal bilang *continuum;;, ang mga panloob na puwersang ito ay ipinamamahagi ng tuloy tuloy sa bolyum ng isang materyal na katawan at nagreresulta sa depormasyon ng hugis ng katawang ito. Kung lalagpas sa isang tiyak na hangganan ng lakas ng materiyal, ito ay maaaring magsanhi ng permanenteng pagbabago ng hugis o pagbasak ng estruktura nito. 

Ang *stress* ay ginagamit sa inhinyera at pisika para tukuyin ang katindihan ng puwersa sa isang nasasakupan. Ito ay sinusukat sa paghahati ng puwersa na ang karaniwang yunit ay Newton (N) at ng nasasakupan na ang karaniwang yunit ay metro kuwadrado.  Ang resulta ng yunit ng nasabing paghahati ay Pascal (Pa).  Ang karaniwang simbolo nito ay ang titik Griyego na σ.   Ang *stress* sa nasabing paghahati ay maaring hindi ang *stress* na tunay na nararanasan ng isang bagay.  Ito ay nagsisilbi lang na pagtantya sa tindi ng *stress* dahil *average* lamang ang kinukuha rito.
 
## Uri ng tensyon
Sa inhinyeriya, ito ay isa sa mga sukatan ng pagiging matibay ng isang bagay. Mas matibay ang isang bagay, base sa *stress*, kung mas mataas ang *stress* na kaya nitong maranasan bago masira. Ang pagdesenyo ng mga poste at biga sa mga bahay at gusali ay nakabatay sa konseptong ito.
Ang *stress* ay nahahati sa dalawang simpleng kategorya. Una ay ang aksyal (*axial*) na tensyon at ang pangalawa ay ang pumupunit (*shearing*) na tensyon.

### Aksyal na tensyon
Sa aksyal na tensyon, may tensyon na  nabubuo kapag may dalawang magkatapat at magkasalungat na puwersa. Ang aksyal na tensyon ay tinutukoy, kapareho rin ng stress, sa pamamagitan ng letrang Griyego na σ.  Isang halimbawa nito ay ang epekto ng paghihilaan sa larong *tug-of-war''. Dahil sa paghihilaan, may nabubuong stress sa lubid. Ang puwersa ay ang ginagamit ng magkabilang panig samantalang ang sakop ay ang sakop ng lubid sa pahalang na direksiyon.

### Pumupunit na tensyon
Sa pumupunit na tensyon, may tensyon naman na nabubuo sa pamamagitan ng magkasalungat na puwersa ngunit hindi magkatapat. Ang dalawang puwersang ito ay kailangang magkahilera. Ito ay tinutukoy sa pamamagitan ng letrang Griyego na τ.  Ang pinakakaraniwang halimbawa nito ay ang paggupit ng papel gamit ang gunting.  Ang puwersa rito ay nanggagaling sa mga kamay at ang erya naman ay ang manipis na bahagi ng papel.

## Mga sanggunian
*Beer et al. Mechanics of Materials, 4th Edition. McGraw-Hill International Edition. 2006

## Tingnan din
* Tensor na stress-enerhiya

Kategorya:Inhenyeriya
Kategorya:Mekaniks na klasikal
Inhinyeriyang heoteknikal

Ang **inihinyeriyang heoteknikal** (Ingles: *geotechnical engineering*) ay isang sangay sa inhinyeriyang sibil na nakatuon sa lakas at katangian ng lupa at ang aplikasyon o gamit nito sa inihinyeriya. Ang iniimbestigahan kadalasan dito ay ang lakas ng lupa na mabuhat ang isang mabigat na gusali, kung ligtas ang dalusdos na ito at sa paggawa ng mga lupa na itatayo ng kalsada at saka sa konstruksiyon ng gusali.

Ilan sa mga katangian ng lupa na mahalaga sa inhinyeriyang heoteknikal ay ang mga sumusunod: ang sagad na lakas ng paggupit (*shear strength*), timbang ng yunit (*unit weight*), at mga hangganan o limitasyong Atterberg (*Atterberg limits*).

Ang **sagad na lakas ng paggupit** ay ang lakas ng lupa para maiiwasan ang pagbagsak dahil sa *shear stress* o diing pagupit. Kinukuha ng *shear strength* ang kanyang lakas sa pamamagitan ng dalawang kadahilanan: anggulo ng pagkiskis (*friction angle*) saka pagkakaisa o kohesyon ng lupa. Ang mga numero ng anggulo ng priksiyon at kohesyon ay nakukuha na gamit ang pasusulit na tri-aksiyal o tatluhang ehe na ginagaya ang likas na kalagayan ng lupa sa mundo.

Ang **timbang** o **bigat ng yunit** naman ay ang bigat kada dami ng lupa. Importante ito sa kadahilanang dito kinukuha ang kakayahan ng lupa na mapigilan ang bigat na nilalagay sa kanya pahalang o patayo man ito.

Ang mga **limitasyong Atterberg** ang nagbibigay ng kalagayan ng lupa kung ito ba ay malambot dahil sa dami ng tubig o matigas dahil sa sobrang pagkatuyo nito. Nahahati ang mga hangganan sa tatlong mga bahagi: solido, plastik, at likido. Kapag sinabing kalagayang likido (liquid state*) ang lupa, ang lupa ay parang isang tubig, pag plastik naman ay nagsisimula na siyang manigas, at kapag solido ay sobrang tigas na niya.

## Halimbawa ng mga naging produkto ng inhinyeriyang heoteknikal
Pundasyon ang nagsisilbing tagapagdala ng bigat ng isang bahay o gusali at nilalagay nila ito sa lupa. Ang dapat tinitingnan sa pagdidisenyo ng pundasyon ay ang pag-iwas sa unti-unting paglubog nito sa lupa o ang *settlement* sa Ingles. Dalawang klase ng pundasyon ang kadalasang nakikita, ang mababaw at ang malalim na pundasyon; ginagamit ang mababaw kapag kayang buhatin ng lupa ang bigat ng gusali; at ginagamit ang malalim kapag sobrang lambot nnaman ng lupa at hindi niya makayang madala ang bigat ng gusali.

Ang kaligtasan ng dalusdos ay ang isa pa ring tinitingnan ng inhinyeriyang heoteknikal. Iniiwasan dito ang pagbagsak ng dalusdos dahil sa idinagdag na bigat malapit sa may dalusdos. Ang mga paraan upang mabawasan ang panganib ay ang paggawa ng malalim na pundasyon, paglalagay ng kemikal para mapatigas ang lupa, pagpapaliit ng dalusdos o paggamit ng *soil anchorage'' o pangduong o pambunsod ng lupa.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga disiplina ng inhenyeriya
Antropolohiyang urbano

Ang **antropolohiyang urbano** (Ingles: ***urban anthropology***) ay isang kabahaging pangkat ng pag-aaral sa larangan ng antropolohiya na nakatuon sa mga paksa ng urbanisasyon, pagdarahop, at neoliberalismo. May pagkabago at umuunlad pa lamang ang larangan ito, na napagsama-sama noong mga dekada ng 1960 at ng 1970.  Tinatawag ding **antropolohiyang panlungsod**, ang antropolohiyang urbano ay isang larangan na napapaloob sa disiplinang tinatawag na antropolohiyang panlipunan. Ang pangunahing kaisipan sa likod nito ay ang pagtingin sa penomena ng lungsod bilang parehong katha ng kalikasan at bunga ng lipunan. Sa madaling salita, ang lungsod ay ipinapalagay bilang parehong ang pisikal na espasyong tinatawag na lungsod at ang ugnayan sa pagitan ng mga taong matatagpuan dito.

Ang antropolohiya o agham-tao, bilang isang disiplina, ay tradisyunal na ipinapalagay bilang ang pag-aaral sa mga rural at hindi kanluraning mga lipunan. Ang pangunahing pamamaraan nito ay ang paggawa ng mga etnograpiya sa pamamagitan ng kalahok na pagmamasid sa mga lipunang paksa ng pag-aaral ng mga antropologo. Sa larangan ng antropolohiyang panlungsod, ang pamamaraang ito ng paggawa ng mga etnograpiya ay mas pinalawak upang magamit din sa konteksto ng lungsod. Sa madaling salita, ang antropolohiyang panlungsod ay ang paggawa ng mga etnograpiya tungkol sa mga lungsod. Sa ganitong paraan, ang antropolohiya ay hindi na lamang limitado ngayon sa pag-aaral ng mga rural, tradisyunal at hindi kanluraning mga lipunan. Kasama na rin sa disiplinang ito ang pag-aaral ng mga urbano, industriyal at kanluraning mga lipunan.

Ang antropolohiyang panlungsod ay maaaring ituring bilang parehong ang "pag-aaral ng lungsod" at ang "pag-aaral sa lungsod". Ito ay isang "pag-aaral ng lungsod" sa kadahilanang ang paksa ng pag-aaral na ito ay ang mismong konsepto ng lungsod. Sa pagtingin na ito, ang konsepto ng lungsod ay sinusuri upang malaman kung anu-ano at kung papaano hinuhubog ng iba't ibang uri ng mga pampolitika, pang-ekonomiya at kultural na mga salik ang iba't ibang umiiral na mga kaanyuan at pamamaraan ng mga lungsod. Sa kabilang banda, ito rin ay maituturing na isang "pag-aaral sa lungsod" dahil naman sa, katulad ng nabanggit na sa itaas, ang lungsod ay ipinapalagay bilang isang konteksto kung saan maaaring mag-aral at gumawa ng mga etnograpiya ang mga antropologo. Bukod pa rito, pinag-aaralan din sa antropolohiyang panlungsod ang mga konsepto ng urbanisasyon at urbanismo, gayundin ang mga "urbanite" o taong nakatira sa mga lungsod.

## Mga sanggunian
Kategorya:Antropolohiya