Pag-uugali ng tao

Ang **ugali ng tao,** **asal ng tao** o **kilos ng tao** (Ingles: *human behavior)* ay tumutukoy sa kakayahan at paraan ng pagpapakita nito (isipan, pisikal, at panlipunan) ng mga tao—indibidwal man o grupo—upang tumugon sa mga bagay o pangyayaring nangyayari sa loob at labas ng kanilang sarili habang sila ay nabubuhay. Ang ugali ay naaapektuhan ng mga bagay na namamana (*henetika*) at ng kapaligiran (*environmental*) na may epekto sa isang tao.  Nakakaapekto rin sa pag-uugali ang mga iniisip at nararamdaman, na nagbibigay-liwanag sa personalidad o pagkatao (*psyche*) ng isang tao, kasama na ang kanilang saloobin (*attitudes*) at pinahahalagahan (*values*).  Ang pag-uugali ng tao ay hinuhubog din ng iba't ibang katangiang sikolohikal, kaya magkakaiba ang personalidad ng bawat isa, dahilan kung bakit iba-iba rin ang kanilang mga kilos at pag-uugali.

Ang ugali, kilos o asal ng tao ay sumasaklaw sa maraming aspeto na sakop ang buong karanasan ng tao.  Ang panlipunang pag-uugali ay tumutukoy sa ugnayan o pakikisalamuha ng mga indibidwal at grupo, habang ang kultural na pag-uugali naman ay nagpapakita ng iba’t ibang hulmahan, mga halaga, at gawain na nagkakaiba-iba depende sa lipunan at yugto ng kasaysayan.  Saklaw ng moral na pag-uugali ang paggawa ng tama batay sa etika at pagpapahalaga, na kabaligtaran sa antisosyal na pag-uugali na lumalabag sa mga pamantayan sa lipunan at mga legal na pamantayan. Ang pag-uugaling nagbibigay-malay ay tumutukoy sa mga proseso ng pagkatuto, pag-alala, at paggawa ng desisyon. Kaugnay ito ng pag-uugaling sikolohikal tulad ng kakayahang kontrolin ang damdamin, kalusugan ng pag-iisip, at pagkakaiba-iba ng ugali at personalidad ng bawat tao.

Ang pang-unlad na pag-uugali ay nagbabago habang lumilipas ang panahon mula pagkabata hanggang pagtanda, habang ang pang-organisasyong ugali ay namamahala sa asal sa mga lugar ng trabaho at mga institusyon.  Ang pag-uugali ng mamimili ay nagsasabi kung paano gumagastos o nagdedesisyon ng mga tao sa ekonomiya, at ang pag-uugaling pampolitika ay humuhubog kung paano nakikilahok ang tao sa gobyerno, eleksyon, at pagboto.  Ang relihiyosong pag-uugali at spiritwal na gawain ay nagpapakita ng paghahanap ng tao sa kahulugan at mas mataas na layunin, habang ang kasarian at sekswal na pag-uugali ay tumutukoy sa pagpapahayag ng pagkakakilanlan at matalik na relasyon. Ang sama-samang pag-uugali ay lumilitaw sa mga grupo, mga pulutong, at mga panlipunang paggalaw, na kadalasang naiiba nang malaki sa indibidwal na pag-uugali.

Ang makabagong pag-uugali ng tao ay lalong nauugnay sa mga digital at teknolohikal na interaksyon na nagpapabago sa paraan ng komunikasyon, pagkatuto, at pakikisalamuha. Ipinapakita ng pangkapaligirang pag-uugali kung paano nakikipag-ugnayan ang tao sa likas na kapaligiran at tumutugon sa pagbabago ng klima, habang ang kalusugang pag-uugali ay tumutukoy sa mga pagpiling nakaaapekto sa pisikal at mental na kalusugan. Malikhaing pag-uugali ang nagtutulak sa artistikong pagpapahayag, inobasyon, at produksyon ng kultura, at ang edukasyonal na pag-uugali naman ay namamahala sa mga proseso ng pagkatuto sa pormal at di-pormal na mga lugar.

## Mga sanggunian 
*