Panghalip

Ang **panghalip** ay ang salitang humahalili sa ngalan o pangngalan na nagamit na sa parehong pangungusap o kasunod na pangungusap. Ang salitang *panghalip* ay nangangahulugang "panghalili" o "pamalit." Kadalasan itong ginagamit sa mga talata, pangungusap, at salaysay.

## Mga uri ng panghalip
Ayon sa *Tagalog Lang*, mayroong apat na uri ang panghalip. Kabilang sa mga uri ng panghalip ang **panghalip na panao**, **panghalip na pananong**, **panghalip na panaklaw**, at **panghalip na pamatlig**.

### Panghalip na panao
Ang panghalip na panao (mula sa salitang "tao", kaya't nagpapahiwatig na "para sa tao" o "pangtao") ay nakikilala sa Ingles bilang *personal pronoun*. Ito ay panghalili sa ngalan ng tao. Maari itong gamitin bilang simuno at tagaganap. 

Ang panghalip na panaong simuno ay nakikita sa unahan ng *ay* at nasa hulihan ng pangungusap kapag walang *ay*. Ang panghalip na panaong nagaganap ay laging nasa bahaging panaguri at nakikita kasunod ng pandiwa.

Halimbawa ng mga panghalip na panao ay ang mga salitang *ako*, *ko*, *kami*, *kayo*, *kita*, *mo*, at *sya.*

### Panghalip na paari
Ito ay mga panghalip na pumapalit sa pangngalang nagpapakita ng pag-aari.

Mahalagang tandaan ang mga sumusunod tungkol sa panghalip na paari:

* Lagi itong nakikita sa bahaging panaguri o pagkatapos ng panandang "*ay"* at sa unahan ng pangungusap kung walang "*ay"*.
* Hindi ito dapat sinusundan ng pangngalan.
* Hindi ito dapat may "*sa"* sa unahan.

Halimbawa: "Ang bansang Pilipinas ay *atin*." "*Kanya* ba ang magandang proyekto?"

Kapag ang salitang nagpapakita ng pag-aari ay nasundan o may nauunang pangngalan, hindi na ito panghalip. Sa halip, itinuring na itong panuring.

Halimbawa:
# Ang **aking** damit ay maganda ang tela. (Panghalip)
# Ang damit ay **akin**. (Panuring)
# Ang **ating** damit ay magkapareho. (Panghalip)
# Ang magandang laruan na ito ay **kanya**.(Panuring)

### Panghalip na pananong
Ang **panghalip na pananong** ay pamamalit sa pangngalan sa paraang patanong. Sa Ingles, ito ay kilala bilang *interrogative pronoun*. Ito ay maaring isahan o maramihan. Ang salitang "*pananong*" ay mula sa salitang "*tanong*", kaya't may pakahulugang "*pantanong*". 

Halimbawa ng panghalip na pananong o patanong ang mga salitang *ano*, *ano-ano*, *sino*, *sino-sino*, *nino*, *alin*, at *alin-alin*. 

Ang *dito*, *diyan* at *doon* ay ginagamit kung ang nauunang salita ay nagtatapos sa katinig maliban sa mga malapatinig na *w* at *y*.

Halimbawa: "Ligtas *diyan* ang anak mo."

Nagiging *rito*, *riyan* at *roon* ang *dito*, *diyan* at *doon* kung ang nauunang salita ay nagtatapos sa patinig at mga malapatinig na *w* at *y*.

Halimbawa: "Lumapit ka *rito*."

### Panghalip na panaklaw
Ang **panghalip na panaklaw** ay mga salitang ginagamit bilang panghalili o pamalit na sumasaklaw ng kaisahan, bilang, dami, o kalahatan ng pangngalang tinutukoy. Ang salitang "panaklaw" ay hango sa salitang "*saklaw*", kaya't may pahiwatig na "*pangsaklaw*" o "*pangsakop*". Sa Ingles, ito ay tinatawag na *indefinite pronoun.*

A. **Tiyakan** - mga panghalip na;

1.  kaisahan - isa, iba, bawat isa

Halimbawa:

Ang *isa* sa mga gamit na kanyang dinala ay banig.

2.  kalahatan - ilan, madla, lahat, pawang, pulos

Halimbawa:

*Lahat* ay natutuwa sa batang may magandang asal.

B. **Di-tiyakan** - ito ay mga panghalip na panaklaw na kinakabitan ng *man* na nanganganguhulugan na hindi katiyakan ang pinag-uusapan.

Halimbawa: anuman, kaninuman, sinuman, ninuman, lahat

Maski *kaninuman* dapat tayo ay nagpapakita ng paggalang.

## Mga sanggunian
Panitikan ng Pilipinas 
* *Bagong Likha: Wika at Pagbasa 4*, by Ester V. Raflores ISBN 978-971-655-331-4, pp. 179, 191-192, 208, 223

Kaurian:Wikang Filipino
Kaurian:Wikang Tagalog
Kategorya:Mga bahagi ng pananalita