Lutuing pusyon

[thumb| [Pansit|Pansit palabok ng lutuing Pilipino, kung saan pinagsasama ang de-bigas na pansit at tokwa mula sa Tsina sa katutubong pira-piraso ng tinapa sa isang sarsang hipon na pinakulay na kahel ng mga binhi ng atsuwete mula sa Mehiko at binudburan ng dinurog na tsitsaron mula sa Espanya. Pinapatakan ito ng katutubong kalamansi tuwing inihahain.]]
Ang **lutuing pusyon** ay isang lutuin kung saan pinagsasama-sama ang mga elemento ng iba't ibang tradisyon sa pagluluto na nagmula sa iba't ibang bansa, rehiyon, o kultura. Hindi ikinakategorya ang mga ganitong uri ng mga pagkaing ayon sa anumang partikular na istilo ng lutuin at pumapel ito sa maraming kontemporaryong lutuin sa mga restoran mula noong d. 1970.

Ayon sa *Oxford English Dictionary*, ang kahulugan ng lutuing pusyon ay "isang istilo ng pagluluto na naghahalo ng mga sangkap at paraan ng paghahanda mula sa iba't ibang bansa, rehiyon, o pangkat etniko; pagkaing niluto sa ganitong istilo."

## Mga kategorya 
Nalilikha ang pagkaing pusyon sa pagsasama-sama ng mga iba't ibang paraan sa pagluluto mula sa iba't ibang kultura upang makagawa ng bagong uri ng lutuin. Bagama't karaniwan itong naimbento ng mga kusinero, maaaring lumitaw nang likas ang lutuing pusyon. Ang mga lutuin na ipinagsasama ay maaaring magmula sa isang partikular na rehiyon (gaya ng lutuing Silangang Asyano at lutuing Europeo), sub-rehiyon (gaya ng lutuing Timog-kanlurang Amerikano at lutuing Nuweba Mehikano) o  bansa (tulad ng lutuing Tsino, lutuing Hapones, lutuing Koreano, lutuing Pranses, lutuing Italyano).

Minsan nailalarawan ang lutuing Pilipino bilang ang "orihinal na Asyanong lutuing pusyon", kung saan pinagsasama-sama ang mga katutubong tradisyon at sangkap sa pagluluto sa mga napakaibang lutuin ng Tsina, Espanya, Malasya, Taylandiya at Monggolya, at iba pa, dahil sa kakaibang kolonyal na kasaysayan. Isa pang halimbawa ang pagkain sa Malasya (pati Indonesya) ng lutuing pusyon na naghahalo ng mga lutuing Malay, Habanes, Tsino at Indiyano at may kaunting impluwensiya rin mula sa mga lutuing Taylandes, Portuges, Olandes, at Britaniko. Pinagsama ng lutuing Oseaniko ang mga iba't ibang lutuin ng mga iba't ibang pulo sa Pasipiko.

Sa maraming bahagi ng Estados Unidos, Reyno Unido at Australya, sumikat ang mga restorang pusyong Asyano kung saan pinagsama ang mga iba't ibang lutuin ng mga Asyanong bansa. Kadalasan itinatampok ang mga putaheng Silangang Asyano, Timog-silangang Asyano, at Timog Asyano sa tabi ng isa't isa at inaalok ang mga putahe na inspiradong kombinasyon ng mga naturang lutuin. Itinuturing na pusyon ang lutuing Kalipornyana na kumukuha ng inspirasyon lalo na mula sa Italya, Pransiya, Mehiko, sa ideya ng Europeong *delicatessen*, at Silangang Asya, at nagbubuo ng mga tradisyonal na putahe mula sa mga kulturang ito gamit ang mga di-tradisyonal na sangkap – tulad ng pizza ng Kalipornya. Sa Australya, dahil sa imigrasyon, nagbabagu-bago ang lutuing pusyon at nagiging mas karaniwan sa mga kapihan at restoran. Mataas ang ranggo ng ilang restorang pusyong Asyano tulad ng ''Tetsuya's* sa Sidney sa *The World's 50 Best Restaurants*.

Sa Reyno Unido, maaaring ituring ang *fish and chips'' bilang maagang pagkaing pusyon dahil sa pag-aasawa nito ng mga sangkap mula sa mga lutuing Hudyo, Pranses, at Belhiko.

## Kasaysayan
Ilang libong taon nang umiiral ang lutuing pusyon bilang anyo ng pakikipagpalitan ng kultura, ngunit binigyan lang ito ng termino noong huling bahagi ng ika-19 na siglo. Inangkop ang paghahalo ng lutuin ng mga iba't ibang kultura mula noong ika-16 na siglo.

### Kolonyalismo 
Isang namamalaging pamana ng kolonyalismo ang pagkaing pusyon. Nagbunga ang kalakalang kolonyal ng pagpapalitan ng mga sangkap, tulad ng *bánh mì* na nagmula sa mga sangkap ng Pranses na ginamit sa Indotsinang Pranses, tulad ng mga *Jamaican patty* kung saan pinagsama ang *turnover* at mga espesya mula sa mga ari-arian ng Imperyong Britaniko sa Asya at Aprika, at *ramen* na hinango mula sa "*shina soba*" o "Tsinong pansit" mula sa pananakop ng Imperyo ng Hapon sa mga kapuluang teritoryo ng Tsina noong huling bahagi ng siglong 1800 at unang bahagi ng siglong 1900. Mga aktibong kalahok ang mga katutubong katulong sa pagbubuo ng mga pagkaing pusyon sa paghahalo ng mga sangkap at teknika.

Kasabay ng paglikha ng mga bagong pagkain, ipinakilala rin ng kolonyalismo ang mga dimensyong pangklase ng pagkain bilang kultural na kapital na nagbago sa mga kaugalian sa pagkain. Sa Peru, ipinagbawal ang mga katutubong gawi ng pagkakain ng konehilyo at itinuring na ganid hanggang sa mga kamakailang kilusan upang bawiin ang mga gawi sa pagkain, na humantong sa pagbura ng maraming kaalamang tradisyonal sa mga katutubong komunidad. Ikinakatuwiran na may ganitong mga herakiya sa modernong pagkaing pusyon, na binatikos dahil inilalarawan ito na parang 'nagpapaangat' ng mga lutuing Europeo ang mga ibang lutuin para maging moderno. Umaabot din ang mga debateng kolonyal sa diskurso tungkol sa pagiging tunay ng mga pagkain tulad ng mga pinagmulan ng manok na *tikka masala*, at mga kritikang oryentalista ng paghehentripika ng pagkaing-imigrante bilang pagkaing 'etniko'.

### Pagbabagay sa mga lokal na kagustuhan 
Sa pag-aangat ng globalisasyon, kung saan nagtatawid ng mga hangganan ang mga kultura at lutuin, nagbabago ang pagluluto at pagkain upang pumatok sa hilig ng mga lokal na komunidad, isang penomenong kilala bilang "glokalisasyon", isang kombinasyon ng "lokalisasyon" at "globalisasyon". Minsan, nalilikha ang lutuing pusyon sa mga restorang multinsyonal, lalo na ang mga paspudan. Isang pangunahing halimbawa ng globalisadong pagpapalawak ng isang kompanya ang mga rehiyonal na menu ng McDonald's na inaangkop upang "sumalamin sa mga iba't ibang hilig at lokal na tradisyon para sa bawat bansa kung saan mayroon kaming mga restoran". Bukod sa pagsasapatan sa mga tradisyon ng pagkain sa bawat rehiyon, kinokonsidera rin ng McDonald's ang mga paniniwala at batas sa relihiyon, gaya ng nakikita sa kawalan ng baka at baboy sa mga Indiyanong menu.

Bukod pa sa mga pagkakaiba sa kultura at relihiyon sa pagluluto, nilikha rin ang ilang pagkaing pusyon upang bumagay sa mga kagustuhang panlasa ng mga lokal na komunidad noong ipinakilala ang mga pagkaing etniko o kultural mula sa ibang bansa. Isang halimbawa nitong pag-aangkop ang sikat na *sushi roll*, ang *California roll*, na inilikha sa Amerika noong huling kalahati ng ika-20 siglo. Ayon sa isang tanyag na alamat, naglalaman ito ng alimango, gulay, at kanin dahil sa pag-ayaw ng mga Amerikano sa mga dayuhang sangkap tulad ng hilaw na isda at damong-dagat.

May pinagmulan itong mga pag-aangkop sa mga lutuing banyaga sa mga korporasyon at sa kasaysayan din. Sa halimbawa ng McDonald's, maituturing ang paglikha ng mga rehiyonal na menu bilang pang-ekonomikong desisyon para pumatok sa mga lokal na panlasa at tradisyon. Isa pang halimbawa ng pinasikat na pagkaing pusyon ang Koreanong estupado, *budae-jjigae*, na inilikha sa pagsasama ng mga Amerikanong sahog: mga Spam, *Vienna sausage*, at hiniwang keso, sa estupadong kimchi kasunod ng Digmaang Koreano kung kailan laganap ang mga kagustuhan at impluwensiya ng mga Amerikano sa Korea.

## Tingnan din 
* *Nouvelle cuisine*
* Lutuing Peranakan

## Mga sanggunian