open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thomas Henry Huxley

Si **Thomas Henry Huxley** PC FRS (4 Mayo 1825&nbsp;– 29 Hunyo 1895) ay isang Ingles na biologo(anatomista) na kilala bilang "Bulldog ni Darwin" para sa kanyang pagtataguyod ng teoriyang ebolusyon ni Charles Darwin. Ang kilalang debate noong 1860 kay Samuel Wilberforce ang isang mahalagang sandali sa mas malawakang pagtanggap ng ebolusyon at sa kanyang sariling karera. Si Huxley ay nagpaplanong lumisan sa Oxford sa nakaraang araw ngunit pagkatapos ng isang enkwentro kay Robert Champer na may akda ng *Vestiges*, kanyang binago ang kanyang isipan at nagpasyang lumahok sa debate. Si Wilberforce ay sinanay ni Richard Own na dinebate rin Huxley kung ang mga tao ay malapit na nauugnay sa mga ape. Mabagal na tinanggap ni Huxley ang ilang mga ideya ni Darwin gaya ng gradualismo at hindi nakapagpasya tungkol sa natural na seleksiyon. Gayunpaman, sa kabila nito, buong puso ang kanyang publikong suporta kay Darwin. Siya ay instrumental sa pagpapaunlad ng siyentipikong edukasyon sa Britanya at lumaban sa mas sukdulang mga bersiyon ng mga tradisyon relihiyoso. Inimbento ni Huxley noong 1869 ang terminong agnostiko upang ilarawan ang kanyang mga pananaw sa teolihyia na ang paggamit ay patuloy na ginagamit sa kasalukuyang panahon. Si Huxley ay may kaunting pormal na edukasyon at tinuruan ang kanyang sarili ng halos lahat ng kanyang nalalaman. Siya ay naging marahil na pinakamahusay na komparatibong anatomista ng Huling ika-19 siglo.  Siya ay gumawa sa mga inbertebrata lalo na sa relasyon sa pagitan ng mga ape at tao. Pagkatapos ihambing ang *Archaeopteryx* sa *Compsognathus* siya ay nagbigay konklusyon na ang mga ibon ay nag-ebolusyon mula sa mga maliliit na karniborosong dinosaurong theropoda na isang teoriyang malawakang tinatanggap sa agham.
'' (1863): ang larawan ay nagkukumpara ng mga kalansay ng mga ape sa tao.]]
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga biyologo mula sa Inglatera
Compsognathus

Ang ***Compsognathus*** (; Greek *kompsos*/κομψός; "elegant", "refined" or "dainty", and *gnathos*/γνάθος; "jaw") ay isang henus ng maliliit na bipedal na karniborosong therapodang mga dinosauro. Ang mga kasapi ng isang espesye nito na ***Compsognathus longipes*** ay maaaring lumago sa sukat ng isang ibong pabo. Ang mga ito ay nabuhay mga 150 milyong taon ang nakalilipas na ang pinakahuling panahong Kimmeridigian nang panahong Huling Jurassic sa ngayong Europa. Natagpuan ng mga paleontologo ang dalawang mahusay na preserbang mga fossil na ang isa ay sa Alemanya noong mga 1850 at ang ikalawa ay sa Pransiya sa kalaunang higit sa isang siglo. Sa ngayon, ang  *C. longipes* ang tanging nakikilalang espesye bagaman ang mas malaking specimen ay natuklasan sa Pransiya noong mga 1970 at minsang inakala na kabilang sa isang hiwalay na espesya at pinangalanang *C. corallestris*. 
## Sanggunian 
Kategorya:Compsognathidae
Compsognathidae

Ang **Compsognathidae** ay isang pamilya ng maliliit na mga karniborosong dinosauro na pangkalahatang konserbatibo sa anyo at umiral mula sa panahong Jurassic at Kretaseyoso.
## Mga sanggunian
Kategorya:Coelurosauria
*
Cynodontia

Ang **Cynodontia** o **cynodont** ("dog teeth") ay isang takson na unang lumitaw noong panahong Huling Permian na tinatayang 260 milyong taon ang nakalilipas at kalaunan ay kumalat sa buong lahat na pitong mga kontrinente sa panahong Simulang Triassic 250 milyong taon ang nakalilipas.  Ang kladong ito ay kinabibilangan ng mga modernong mamalya at mga malapit nitong kamag-anak na ekstinkt. Ang mga ito ang isa sa pinaka-dibersong pangkat ng mga therapsida. 
## Sanggunian
Kategorya:Cynodontia
Aung Kyi

Si **Aung Kyi** () ay ang dating Ministro ng Impormasyon, at dating Ministro ng Paggawa at Panlipunan na Pagtulong, Relibo at Resetelmento sa Gabinete ng Burma. Siya ay nasa Ministri ng Paggawa simula pa noong 2007, at nalipat noong 24 Oktubre 2007&nbsp;ng State Peace and Development Council. Noong Oktubre 2007, nakakuha siya ng karagdagang pagpasok bilang ministro ng relasyon para mapakulong muli ang pinuno ng National League for Democracy na si Aung San Suu Kyi.

## Talababa
Pagmamanang Mendeliano

Ang **pagmamanang Mendeliano**, na nakikilala rin bilang **henetikang Mendeliano**, **Mendelismo**, o **Monohenetikong pagmamana**, ay ang teoriyang siyentipiko kung paanong ang mga namamanang katangian ay naipapasa mula sa mga organismong magulang tungo sa mga supling nito. Ito ang pinagsasaligan ng karamihan ng henetika. Ang balangkas na teoretikal na ito ay simulang hinango mula sa gawa ni Gregor Johann Mendel na inilimbag noong 1865 at 1866 at muling natuklasan noong 1900. Sa simula ay napaka-kontrobersiyal nito. Nang isinama ang mga teoriya ni Mendel sa teoriyang kromosoma ng pagmamana ni Thomas Hunt Morgan noong 1915, ang mga ito ay naging kaibuturan ng klasikong henetika.

  
Kategorya:Henetika
Ichthyosauria

Ang mga **Ichthyosauro** (Griyego para sa "isdang butiki") ay mga higanteng pangdagat na reptilya na kamukha ng mga dolphin sa isang halimbawa sa aklat pampaaralan ng ebolusyong konberhente. Ang mga ichthyosauro ay yumabong sa halos era na Mesosoiko. Batay sa ebidensiyang fossil, ang mga ito ay unang lumitaw mga 245 milyong taon ang nakalilipas at naglaho sa fossil rekord mga 90 milyong taon ang nakalilipas mga 25 milyong taon bago ang paglaho o ekstinksiyon ng mga dinosauro. Sa panahong Gitnang Triassic, ang mga ichthyosauro ay nag-ebolb mula sa hindi pa natutukoy na mga reptilyang pang-lupain na muling lumipat sa pamumuhay pantubig sa isang pag-unlad na kahilera ng mga ninuno ng kasalukuyang mga dolphin at balyena. Ang mga ito ay partikular na sagana sa panahong Jurassic hanggang sa mapalitan bilang mga nangungnang mga maninila sa tubig ng isa pang order ng reptilya na plesiosauro sa panahong Kretaseyoso. Ang mga ito ay kabilang sa order na **Ichthyosauria** o **Ichthyopterygia**.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ichthyosauria
Kategorya:Reptilia
Penotipo

ng bibalbong espesyeng *Donax variabilis* ay nagpapakita ng dibersong pagkukulay at pagpapaterno sa mga penotipo nito.]]
Ang **penotipo** o **phenotype** (from Greek *phainein*, 'to show' + *typos*, 'type') ang komposito ng mapagmamasdang mga katangian ng isang organismo gaya ng morpolohiya, pag-unlad, mga katangiang biokemiko at pisiolohikal, penolohiya, pag-aasal at mga produkto ng katangian nito. Ang mga penotipo ay nagreresulta mula sa ekspresyon ng mga gene ng organismo gayundin ang impluwensiya ng mga paktor na pangkapaligiran at mga interaksiyon sa pagitan ng dalawang ito. Ang henotipo ng isang organismo ang mga namanang instruksiyon na dala dala nito sa loob ng kodigong henetiko nito. Hindi lahat ng mga organismo na may parehong henotipo ay magkamukha o umaasal na magkatulad dahil ang hitsura at pag-aasal ay nababago ng mga kondisyong pangkapaligiran at pang-pag-unlad. Gayundin, hindi lahat ng mga organismo na magkamukha ay nangangailangang may parehong henotipo. Ang distinksiyong henotipo-penotipong ito ay iminungkahi ni Wilhelm Johannsen noong 1911 upang bigyan linaw ang pagkakaiba sa pagitan ng pagmamana ng organismo at kung ano ang nalilikha ng pagmamanang ito. Ang distinksiyon ay katulad ng iminungkahi ni August Weismann na nagtangi sa pagitan ng plasmang germ(pagmamana) at mga selulang somatiko(ang katawan). Ang konseptong henotipo-penotipo ay hindi dapat ikalito sa sentra lna dogma ng biolohiyang molekular ni Francis Crick na isang pahayag tungkol sa direksiyonalidad ng sekwensiyal na impormasyong molekular na dumadaloy mula sa DNA tungo sa protina at hindi ang kabaligtaran.  
## Mga sanggunian
Kategorya:Henetika
Wolfdog

Ang **lobongaso** o **wolfdog** o **wolf–dog hybrid** o **wolf hybrid**) ay isang hybrid na canid na nagresulta sa pagtatalik ng isang lobo (iba't ibang mga supespesyeng *Canis lupus*) at isang aso(*Canis lupus familiaris*). Ang terminong wolfdog ang preperensiya ng karamihan ng mga nagpaparami ng hayop dahil ang domestikong aso ay taksonomikong muling inuri bilang isang subespesye ng lobong gray. Ito ay tinutukoy ng American Veterinary Medical Association at United States Department of Agriculture bilang mga wolf–dog hybrids. Noong 1998, tinantiya ng USDA ang populatsyon ng mga wolfdog sa Estados Unidos na mga 300,000  Ang mga hybrid ng lobo-aso sa kaparanganan(salungat sa ipinagtalik ng tao) ay karaniwang nangyayari malapit sa mga tirahan ng mga tao kung saan ang densidad ng lobo ay mababa at mga aso ay karaniwan.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga hybrid na lobo-aso
Carlo Schmid

**Carlo Schmid** (ipinanganak 25 Enero 1990 sa Thalwil) ay isang Swiss pilot.

Siya ang may-ari ng glayder at lisensiya pribadong pilot.

Ang mga empleyado ng bangko na sinanay na nakumpleto sa edad na 22 taon kaysa sa nakalipas na kamakailang mga pilot ng solo flight sa buong mundo. Takeoff at landing kanyang single-engine Cessna 210 sasakyang panghimpapawid na may katangian HB-RTW naganap sa 11 Hulyo at 29 Setyembre 2012 sa militar airport Dübendorf. Bilang nilapitan ang plane ng koponan ng Dübendorf militar PC aerobatic-7 ay escorted.

Carlo Schmid, undercutting ang nakaraang talaan ng edad ng Jamaican Barrington Irving. Na may tour sa mundo ay isang kabuuan ng 50,000 Francs para sa pakinabang ng Unicef ​​ay nakolekta.

www.rtw2012.com
Genome

na bumubuo sa genome na diploid ng lalakeng tao. Ang kromosomang mitokondriyal ay hindi pinakita.]]  

Sa modernong biolohiyang molekular at henetika, ang **genome** ang kabuuan ng impormasyong pagmamana ng isang organismo. Ito ay kinokodigo sa DNA o para sa maraming mga uri ng virus, sa RNA. Ang genome ay kinabibilangan ng mga gene at hindi nagkokodigong DNA ng DNA/RNA.
### Sukat ng genome
Ang sukat ng genome ang kabuuang bilang ng baseng pares na DNA sa isang kopya ng genome na haploid. Ang sukat ng genome ay positibong korelado sa morpolohikong pagiging komplikado sa mga prokaryote at mas mababang mga eukaryote. Gayunpaman, pagkatapos ng mga molluska at lahat ng iba pang mas mataas na mga eukaryote sa itaas, ang korelasyong ito ay hindi na epektibo. 

## Tignan din
*Genome ng tao
## Mga sanggunian
Kategorya:Henetika
Asidong nukleyiko

(kaliwa) na nagpapakita ng mga heliks at nukleyobase na ginagamit ng bawat isa.]]
Ang mga **asidong nukleyiko** ay mga molekulang biolohiko na mahalaga para sa mga alam na anyo ng buhay sa daigdig. Ang mga ito ay kinabibilangan ng DNA(asidong deoksiribonukleyiko) at RNA(asidong ribonukleyiko). Kasama ng mga protina, ang mga asidong nukleyiko ang pinaka-mahalagang mga makromolekulang biolohiko. Ang bawat isa ay matatagpuan sa kasaganaan sa lahat ng mga nabubuhay na bagay kung saan ang mga ito ay gumaganap sa pagkokodigo, paghahatid, at paghahayag ng impormasyong henetiko. Ang mga asidong nukleyiko ay natuklasan ni Friedrich Miescher noong 1869. Ang mga pag-aaral pang-eksperimento ng mga asidong nukleyiko ay bumubuo ng isang pangunahing bahagi sa modernong pagsasaliksik na biolohikal at medikal at bumubuo sa pundasyon ng agham porensiko at genome gayundin sa mga industriyang bioteknolohiya at parmasyutikal. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga asidong nukleyiko
Kategorya:Henetika
Lobong kulay-abo

Ang **lobong kulay-abo**, **lobong maabo** o **lobong abuhin** (***Canis lupus***; Ingles: ***gray wolf***) ay isang espesye ng canid na katutubo sa kaparangan at malalayong mga lugar ng Hilagang Amerika, Eurasya at Hilagang Aprika. Ito ang pinakamalaking kasapi ng pamilya nito na ang mga lalake nito ay may aberaheng timbang na  at ang mga babae ay may timbang na  Ito ay katulad sa pangkalahatang hitsura at mga proporsiyon sa German shepherd, o sled dog ngunit may isang mas malaking ulo, mas makitid na dibdid, mas mahabang mga hita at mas malaking mga paw. Ang mga babae sa anumang populasyon ng lobo ay tipikal na tumitimbang na 5–10&nbsp;lbs na kaunti kesa sa mga lalake. Ang balahibo nitong pang tagginaw ay mahaba at mabuhok at karaniwang may batik batik na kulay gray bagaman ito ay maaaring sumaklaw mula purong puti, pula, kayumanggi o itim. at mataas na maunlad na mahayag na pag-aasal. Ito ay isang nakikisalamuhang hayop na naglalakbay sa mga pamilyang nukleyar na binubuo ng isang pares na magkatalik na sinamahan ng matandang supling ng pares na ito. Ang lobong gray ay tipikal na isang maninilang apeks sa buong saklaw nito na ang tanging mga tigre at tao ang malalang banta sa mga ito. Ito ay pangunahing kumakain ng mga ungulado bagaman ito ay kumakain rin ng mas maliliit na mga hayop, bulok na bangkay at basura. Ang lobong gray ang isa sa pinaka-mahusay na sinaliksik na hayop na malamang ay mas maraming aklat na naisulat tungkol dito kesa sa anumang mga espesye sa kaparangan. Ito ay may isang mahabang kasaysayan ng pakikipag-ugnayan sa mga tao na kinamuhian at hinuhuli sa karamihan ng mga pamayanang agrikultura dahil sa mga pag-atake nito sa mga hayop sakahan samantalang nirerespeto ng ilang mga katutubong tribo ng Katutubong Amerikano.  Bagaman ang takot sa lobo ay laganap sa maraming mga lipunan ng tao, ang karamihan ng mga naitalang pag-atake ng mga lobo sa mga tao ay itinuro sa mga hayop na may mga rabies. Ang mga walang rabies na lobo ay umatake at pumatay rin ng mga tao na karamihan ay mga bata ngunit ito ay hindi karaniwan. Ang pangangaso at pagbibitag ng mga lobong ito ay nagpabawas ng saklaw ng espesyeng ito sa isang-tatlo bagaman ito ay relatibo pa ring  laganap at matatag na populasyon na nangangahulugan ang espesyeng ito ay hindi nababantaan sa isang lebel na pandaigdig at kaya ay inuri ng IUCN bilang kaunting pagkabahala.
## Mga sanggunian 
Kategorya:Caninae
Kategorya:Mga lobo
Adenosine

Ang **Adenosine** (ADO) ay isang nukleyosidang purine na binubuo ng isang molekula ng adenine na nakakabit sa ribosang molekulang asukal(ribonfuranose)moiety sa pamamagitan ng isang β-N9-glycosidic bond. Sa Estados Unidos, ito ay binebenta bilang **Adenocard**. Ang adenosone ay gumagampan ng isang mahalagang papel sa mga prosesong biokemikal gaya ng paglipat ng enerhiya bilang adenosine triphosphate (ATP) at adenosine diphosphate (ADP) gayundin sa transduksiyon ng signal bilang cyclic adenosine monophosphate, cAMP. Ito ay isa ring nagpipigil na neurotransmitter na pinaniniwalaang gumagampan ng isang papel sa pagtataguyod ng pagtulog at pagsusupil ng pananabik na ang mga lebel ay tumataas sa bawat oras na ang organismo ay gising.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga purine
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Guanosine

Ang **Guanosine** ay isang nukleyosidang purine na nakakabit sa isang ribosang (ribofuranose) singsing sa pamamagitan ng isang β-N9-bigkis na glikosidiko. Ang Guanosine ay maaaring maposporila na maging guanosine monophosphate (GMP), cyclic guanosine monophosphate (cGMP), guanosine diphosphate (GDP), at guanosine triphosphate (GTP). Ang mga anyong ito ay gumagampan ng mga mahahalagang papel sa iba't ibang mga prosesong biokemiko gaya ng sintesis ng mga asidong nukleyiko at mga protina, potosintesis, kontraksiyon ng masel at intraselular na transduksiyon ng signal (cGMP). Kapag ang guanine ay ikinabit ng nitrohenong N9 nito sa karbong C1 ng isang deoksiribosang singsing, ito ay kilala bilang deoksiguanosine. Ang guanosine ay kailangan para sa reaksiyon ng pag-iisplisa ng RNA sa mRNA kapag ang sariling nag-iisplisang intron ay nag-aalis ng sarili nito mula sa mensaheng mRNA sa pamamagitan ng pagputol sa parehong mga dulo, muling nagbibigkis at nag-iiwan lamang mga exon sa anumang gilid upang isalin sa protina.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga purine
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Sitidina

Ang **sitidina** ay isang molekulang nukleyosida na nabubuo kapag ang cyotsine ay nakakabit sa isang singsing na ribosa(na kilala rin bilang ribofuranose) sa pamamagitan ng isang β-N1-bigkis na glikosidiko. Sitidina ay isang sangkap ng RNA. Kapag ang sitidina ay nakakabit sa isang singsing na deoksiribosa, ito ay kilala bilang isang desoksisitidina.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Uridine

Ang **Uridine** na isang nukleyosida ay naglalaman ng isang uracil na nakakabit sa isang singsing na ribosa(na kilala rin bilang isang ribofuranose) sa pamamagitan ng isang β-N1-bigkis na glikosidiko. Kung ang uracil ay nakakabit sa isang singsing na deoksiribosa, ito ay kilala bilang isang  deoxyuridine.

Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Hypoxanthine

Ang **Hypoxanthine** ay isang umiiral sa kalikasang deribatibo ng purine. Ito ay minsanang natatagpuan bilang isang bahagi ng mga asidong nukleyiko kung saan ay umiiral ito sa anticodon ng tRNA sa anyo ng inosine na nukleyosida nito. Ito ay may isang tautomer na kilala bilang 6-hydroxypurine. Ang Hypoxanthine ay isang kinakailangan aditibo sa ilang selula, bakterya, at mga kulturang parasito bilang isang substrato at pinagkukunan ng nitroheno. Halimbawa, ito ay karaniwang kailangang bilang reahente sa mga kulturang parasitong malaria dahil ang *Plasmodium falciparum* ay nangangailangan ng isang pinagkukunan para sa sintesis ng asidong nukleyiko at metabolismo ng enerhiya. Ayon sa isang ulat ng NASA noong Agosto 2011 sa mga pag-aaral ng mga meteoritang natagpuan sa mundo, ang hypoxanthine at iba pang mga organikong molekula ay maaaring nabuo sa panlabas na kalawakan(outer space).
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga purine
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Xanthine

Ang **Xanthine** ( or ; na dating tinatawag na**xanthic acid**) (3,7-dihydro-purine-2,6-dione) ay isang batay sa purine na baseng matatagpuan sa karamihan ng mga tisyu ng katawan ng tao at mga pluido sa ibang mga organismo. Ang isang bilang ng mga stimulante ay hinango mula sa xanthine kabilang ang  kapeina at theobromine.

Ang Xanthine ay isang produkto sa landas ng degradasyon ng purine. 
* Ito ay nalilikha mula sa guanine sa pamamagitan ng guanine deaminase.
* Ito ay nalilikha mula sa hypoxanthine sa pamamagitan ng xanthine oxidoreductase.
* Ito ay nalilikha mula sa  xanthosine ng purine nucleoside phosphorylase(PNP).

Ang Xanthine ay kalaunang nakokonberte sa asidong uriko sa pamamagitan ng aksiyon ng ensaym na xanthine oxidase.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga xanthine
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Inosine

Ang **Inosine** ay isang nukleyosida na nabubuo kapag ang hypoxanthine ay nakakabit sa isang singsing na ribosa(na kilala rin bilang ribofuranose) sa pamamagitan ng via a β-N9-bigkis na glisodiko.

Ang Inosine ay karaniwang matatagpuan sa mga tRNA at mahalaga sa angkop na pagsasalin ng kodiong henetiko sa mga wobble base pair. Ang kaalaman sa metabolismong inosine ay tumungo sa mga pagsulong sa immunoterapiya sa mga kamakailang dekada. Ang Inosine monophosphate ay inooksida ng ensaym na inosine monophosphate dehydrogenase na nagbibigay ng xanthosine monophosphate na isang mahalagang prekursor sa metabolismo ng purine. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga purine
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Deoxyguanosine

Ang **Deoxyguanosine** ay binubuo ng purine nucleoside guanine na magkakaugnay ng nitrohenong N9 nito sa karbon na CQ ng deoksiribosa. Ito ay katulad ng guanosine ngunit may isang pangkat hydroxyl na inalis mula sa posisyong  2' ng ribosang asukal(na gumagawa ritong deoksiribosa). Kung ang isang pangkat phosphate ay ikinabit sa posisyong  5', ito ay nagiging deoxyguanosine monophosphate.

Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga purine
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Thymidine

Ang **Thymidine** o mas tumpak na tinatawag na **deoxythymidine** at maaari ring tawaging **deoxyribosylthymine**, at **thymine deoxyriboside**) ay isang compound na kemikal na mas tumpak na isang nukleyosidang pyrimidine. Ang Deoxythymidine ang nukleyosidang DNA  T na pumapares sa deoxyadenosine (A) sa dobleng strandong DNA. Sa biolohiya ng selula, ito ay ginagamit upang isinkronisa ang mga selula sa yugtong S. Ang Thymidine ay nangyayari ng halos eksklusibo sa DNA ngunit nangyayari rin sa T-loop ng tRNA.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
5-Methyluridine

Ang compound na kemikal na **5-methyluridine** na tinatawag ring **ribothymidine** ay isang nukleyosidang pyrimidine. Ito ang kapilas na  ribonucleoside sa deoxyribonucleoside thymidine na nagkukulang ng isang pangkat na hydroxyl sa posisyong  2'. Ang 5-Methyluridine ay naglalaman ng isang baseng thymine na nakasanib sa isang ribosang pentosang asukal. Ito ay umiiral sa anyong solido bilang maliliit na puting mga kristal o pulbos na puting kristalino na may timbang na molekular na 258.23 u at may punto ng pagtunaw na melting point 185&nbsp;°C. Ang pagiging matatag ng 5-methyluridine sa ilalim ng pamatayang temperatura at presyur ay napakataas.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Deoxyuridine

Ang **Deoxyuridine** ay isang compound at isang nukleyosida. Ito ay katulad sa istrakturang kemikal sa uridine ngunit walang pangkat na  2'-hydroxyl. Ang Idoxuridine at Trifluridine ang mga barianto ng deoxyuridine na ginagamit bilang mga drogan antiviral. Ang mga ito ay sapat magkatulad na maisasama bilang bahagi ng replikasyon ng DNA ngunit ang mga ito ay nag-aangkin ng mga gilid na pangkat sa bahaging uracil(respektibong isang iodino at isang pangkat na CF3 ) na pumipigil sa baseng pagpapares. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Desoksisitidina

Ang **deoxycytidine** ay isang deoxyribonucleoside, isang bahagi ng deoxyribonucleic acid. Ito ay katulad ng ribonucleoside cytidine, ngunit may isang hydroxyl group na inalis mula sa posisyon ng C2.

Ang deoxycytidine ay maaaring phosphorylated sa C5' ng deoxyribose ng deoxycytidine kinase, na ginagawang deoxycytidine monophosphate (dCMP), isang DNA precursor. Maaaring i-convert ang dCMP sa dUMP at dTMP.

Maaari rin itong gamitin bilang pasimula para sa 5-aza-2′-deoxycytidine, isang paggamot para sa mga pasyente ng MDS. Ang tambalang ito ay nagpapabagal sa siklo ng selula sa pamamagitan ng paggambala sa methylation ng P15/INK4B gene, na nagpapataas ng pagpapahayag ng P15/INK4B na protina na pumipigil sa pagbabago ng MDS sa leukemia.

Ang deoxycytidine ay maaari ding magsilbi bilang isang biomarker para sa diagnosis ng tumor. Maaaring gamitin ang deoxycytidine bilang isang biomarker para sa mga pasyente ng kanser sa suso at malulusog na indibidwal. Ang 5-(Hydroxymethyl)-2′-deoxycytidine (5-hmdC), 5-(formyl)-2′-deoxycytidine (5-fodC), at 5-(carboxyl)-2′-deoxycytidine (5-cadC) ay mga intermediate sa DNA demethylation pathway at maaaring kumilos bilang mga biomarker. Ang mga antas ng 5-hmdC ay makabuluhang nabawasan sa mga sample ng ihi ng mga pasyente ng kanser sa suso, habang ang mga antas ng 5-fodC at 5-cadC ay nakataas.
Kategorya:Mga nukleyosida
Nukleyosida

Ang mga **Nukleyosida** o **Nucleoside** ay mga glikosilamino na binubuo ng isang nukleyobase (na kadalasang tinutukoy na simpleng base) na nakabigkis o nakatali sa isang ribosa o asukal na deoksiribosa sa pamamagitan ng isang beta-pag-uugnay na glikosidiko. Ang mga halimbawa ng mga nukleyosida ay kinabibilangan ng cytidine, uridine, adenosine, guanosine, thymidine at inosine.

## Mga tungkuling biolohiko
Ang mga nukleyosida ay maaaring maposporila ng mga spesipikong kinase sa selula sa pangunahing pangkat alkohol ng asukal (-CH2-OH) na lumilikha ng mga nukleyotida na mga molekular na pantayong bloke ng DNA at RNA. Ang mga nukleyosida ay maaaring malikha ng  sintesis na de novo mga landas sa partikular sa atay ngunit ang mga ito ay mas saganang sinusuplay sa pamamagitan ng inhestiyon at dihestiyon ng mga asidong nukleyiko sa diyeta kung saan ang mga nukleyotidase ay sumisira sa mga nukleyotida(gaya ng thymidine monophosphate) sa mga nukleyosida(gaya ng thyrimidine) at pospata(phosphate). Ang mga nukleyosida ay kalaunang nasisira naman sa lumen ng sistemang dihestibo ng mga nukleyosidase tungo sa mga nukleyobase at ribosa o deoksiribosa. Sa karagdagan, ang mga nukleyotida ay maaaring mahati sa loob ng ng selula tungo sa mga baseng nitrohenoso at ribose-1-phosphate o deoxyribose-1-phosphate.

## Gamit sa medisina at teknolohiya
Sa medisina, ang ilang mga analogong nukleyosida ay ginagamit bilang mga ahenteng antiviral o anti-kanser. Ang viral na polymerase ay nagsasama ng mga compound na ito sa mga baseng hindi kanonikal. Ang mga compound na ito ay napapagana sa mga selula sa pagiging nakonberte sa mga nukleyotida. Ang mga ito ay nilalapat bilang mga nukleyosida dahil ang may kargang mga nukleyosida ay hindi madaling makakatawid sa mga membrano ng selula. Sa biolohiyang molekular, ang ilang mga analogo ng likurangbuto ng asukal ay umiiral. Dahil sa mababang pagiging matatag ng RNA na nagagawi sa hidrolisis, ang ilang mas matatag ng mga alternatibong analogong nukleyosida/nukleyotida na tamang nagbibigkis sa RNA ay ginagamit. Ito ay nakakamit sa pamamagitan ng paggamit ng isang ibang asukal na likurangbuto. Ang mga analogong ito ay kinabibilangan ng  LNA, morpholino, PNA. Sa pagsesekwensiya, ang mga dideoxynucleotide ay ginagamit. Ang mga nukleyotidang ito ay nag-aangkin ng hindi kanonikal na asukal na  dideoxyribose na nagkukulang ng pangkat na 3' hydroxyl(na tumatanggap ng phosphate). Kaya ito ay hindi maaaring magbigkis sa sumunod na base at nagwawakas ng kadena dahil ang mga DNA polymerase ay hindi makapagtangi sa pagitan nito at isang regular na  deoxyribonucleotide.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Biyokimika
Deoxyadenosine

Ang **Deoxyadenosine** ay isang deoxyribonucleoside. Ito ay isang deribatibo ng nukleyosidang adenosine na iba mula dito sa pamamagitan ng pagpapalit ng pangkat na hydroxyl(-OH) ng hidroheno (-H) sa posisyong 2' ng ribosang asukal moiety nito. Ang Deoxyadenosine ang DNA nucleoside A na nagpapares sa  deoxythymidine (T) sa dobleng strandong DNA. Sa kawalan ng adenosine deaminase (ADA), ito ay nagtitipon sa mga T lymphocytes at pumapatay ng mga selulang ito na nagreresulta sa diperensiyang henetiko na kilala bilang adenosine deaminase severe combined immunodeficiency disease(ADA-SCID).  
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nukleyosida
Kategorya:Mga purine
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Felis silvestris

Ang **pusang ligaw** o  **wildcat** (*Felis silvestris*) ay isang maliit na pusang matatagpuan sa buong Aprika, Europa, timog-kanluran at sentral na Asya, Indiya, Tsina at Mongolia. Ang pakikipagtalik ng mga pusang ligaw sa mga pusang pambahay (domestikadong pusa) ay malawak at nangyari sa halos kabuuan ng saklaw ng espesyeng ito. 
Ang ebidensiyang henetiko, morpolohikal at arkeolohikal ay nagmumungkahing ang mga domestikadong pusa (pusang pambahay) ay dinomestika mula sa Aprikanong pusang ligaw mga 10,000 hanggang 9,000 taon ang nakalilipas sa Matabang Gasuklay sa Malapit na Silangan na kasabay ng paglitaw ng agrikultura at pangangailangan ng pagpoprotekta sa mga inaning butil mula sa mga dagang kumakain ng butil. Ang domestikasyong ito ay malamang nangyari nang ang butil ay nalikha mula sa rebolusyong agrikultura sa panahong Neolitiko at inimbak sa mga granaryo na nakaakit ng mga rodent (daga) at ang mga dagang ito ay  nakaakit naman ng mga pusa. Ang mga daga ang pangunahing pagkain ng mga pusang ligaw na ito.
  
## Ebolusyon at pinagmulan
Ang direktang ninuno ng pusang ligaw ang *Felis lunensis* na umiral sa panahong Huling Plioseno. Ang mga labing fossil ng pusang ligaw ay karaniwan sa mga depositong kweba na may petsang bumabalik sa huling panahong yelo at sa Holoseno. Ang Europeong pusang ligaw ay unang lumitaw sa kasalukuyang anyo nito mga 2 milyong taon ang nakalilipas at nakarating sa British Isles mula sa pangunahing lupain ng Europa mga 9,000 taon ang nakalilipas sa wakas ng huling panahong yelo. Sa panahong Huling Pleistoseno na posibleng 50,000 taon ang nakalilipas, ang pusang ligaw ay lumipat mula sa Europa tungo sa Gitnang Silangan na nagpalitaw ng penotipong pusang ligaw na steppe. Sa loob ng posibleng 10,000 taon ang nakalilipas, ang pusang ligaw na steppe ay kumalat pasilanganin tungo sa Asya at patimog tungo sa Aprika. Ang pinaka-malapit na kasalukuyang mga nabubuhay na kamag-anak ng mga pusang ligaw ang pusang buhangin (sand cat) at ang pusang bundok Tsino (na maaaring isang subespesye ng pusang ligaw), ang pusang kagubatan at ang pusang may itim na paa. Sa kabuuan, ang pusang ligaw(kasama ng mga pusang leopardo at pusang kagubatan) ay kumakatawan sa higit na kaunting espesyalisadong anyo kesa sa pusang buhangin at manul. Gayunpaman, ang subespesye ng pusang ligaw na pangkat Aprikanong pusang ligaw ay nagpapakita ng ilang karagdagang espesyalisasyon na katulad ng sa pusang buhanging at manul.

## Mga sanggunian
Kategorya:Felis
Felis silvestris lybica

Ang **Aprikanong pusang ligaw** o **African wildcat** (*Felis silvestris lybica*) ay isang subespesye ng pusang ligaw(*wildcat*) na matatagpuan sa buong hilagaang Aprika at hanggang sa Arabian Peninsula at Dagat Caspian. Ang Aprikanong pusang ligaw ay nag-diberhente mula sa ibang mga subespesye ng pusang ligaw mga 131,000 taon ang nakalilipas. Ang ilang mga indibidwal na Aprikanong pusang ligaw ay unang dinomestika mga 10,000 taon ang nakaliipas sa Gitnang Silangan at pinagmulan o ninuno ng domestikadong pusa(o pusang pambahay). Ang mga labi ng mga domestikadong pusa ay isinama sa mga libingang pantao mga 9,500 taon ang nakalilipas sa Cyprus. 
## Pinagmulan
Batay sa mitokondriyal na DNA, ang mga domestiko at pusang ligaw mula sa Europa, Asya at Aprika *Felis silvestris lybica* ay humiwalay mula sa Europeong pusang ligaw mga 173,000 taon ang nakalilipas at mula sa subespesyeng Asya na *F. s. ornata* and *F. s. cafra* mga 131,000 taon ang nakalilipas. Noong mga 10,000 taon ang nakalilipas, ang ilang mga indibidwal na *Felis silvestris lybica* ay dinomestika sa Gitnang Silangan. Ang mga modernong domestikong pusa(pusang pambahay) ay nagmula sa hindi bababa sa limang mga Ebang mitokondriyal ng espesyeng ito. Walang ibang mga subespesye ng  *Felis silvestris* ang nag-ambag sa domestikong breed at ang sariling mtDNA ng marami sa mga subespesyeng ito ay natabunan sa pamamagitan ng pakikipagtalik sa mga pusang lagalag(feral cats). Ang mga lagalag na pusang ito ang inapo ng mga domestikadong pusang pambahay na bumalik sa kaparangan.  
## Mga sanggunian
Kategorya:Felis
Felis chaus

Ang **pusang kagubatan** o **jungle cat** (*Felis chaus*) ay isang may sukat na midyum na felidae(pusa) na katutubo sa Asya mula katimugang Asya hanggang sa Timog-silangan at Sentral na Asya at sa Lambak Nilo sa kanluran. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Felis
Felis margarita

Ang ***Felis margarita*** () ang tanging felid na pangunahing matatagpuan sa totoong disyerto at may isang malawak ngunit maliwanag na hindi tuloy tuloy na distribusyon sa mga disyerto ng Timog Aprika at timog kanluran at sentral na Asya. Simula 2002, ang pusang ito ay itinala bilang malapit na mabantaan ng IUCN sanhi ng pagkabahala sa potensiyal na mababang sukat at pagliit ng populasyon nito. Ang pusang buhangin ay nabubuhay sa mga tuyong lugar na labis na mainit at tuyo kahit para sa Aprikanong pusang ligaw. Ang mga lugar na ito ang Sahara, Arabian Desert, at mga disyerto ng Iran at Pakistan.
## Mga sanggunian
Kategorya:Felis
Felis nigripes

Ang '*pusang may itim na paa* o **black-footed cat** (*Felis nigripes*) ang pinakamaliit na Aprikanong felidae(pusa) at endemiko sa timog kanlurang sonang tuyo ng katimugang subrehiyon ng Aprika.

## Mga sanggunian
Kategorya:Felis
Otocolobus manul

Ang ***Otocolobus manul***, tinatawag sa Ingles na '''Pallas's cat** ("pusa ni Pallas") at **manul''', ay isang maliit na ligaw na pusa na may malawak ngunit hindi pantay na distribusyon sa mga lupaingdamo at montane steppe ng Sentral na Asya. Ang espesyeng ito ay negatibong naapektuhan ng pagkasira ng habitat, pagbagsak ng mga sinisila nitong hayop(prey) at pangangaso nito at kaya ay inuri na Malapit na Nababantaan ng .IUCN simula 2002.
## Mga sanggunian
Kategorya:Felinae
Prionailurus bengalensis

Ang **pusang leopardo** (*Prionailurus bengalensis*, Sebwano: **máral**) ay isang maliit na pusa ng Timog at Silangang Asya. Simula 2002, ito ay itinala bilang kaunting pagkabahala ng IUCN dahil ito ay may malawak na distribusyon ngunit nababantaan ng pagkawala ng habitat nito at pangangaso nito. Mayroon labindalawang subespesyeng pusang leopardo na malawak na magkakaiba sa hitsura. 
thumb|Tsushima leopard cat
## Mga sanggunian 
Kategorya:Prionailurus
Hydrogen bond

Ang **hydrogen bond** (salitang Ingles, literal sa Tagalog: pagkakabit ng hidroheno) ay isang elektrostatikang atraksyon sa pagitan ng mga polar na molekula na nagaganap kapag ang atomong hidrohenong nakakabit sa isang atomong lubhang elektronegatibo, tulad ng nitroheno (N), oksiheno (O), o pluorina (F) ay nakakaranas ng atraksyon sa iba pang kalapit na atomong elektronegatibo.  

Itong mga atraksyon ng bigkis ng hidroheno ay maaaring maganap sa pagitan ng mga molekula (*intermolecular*), o sa loob ng iba't ibang parte ng nag-iisang molekula (*intramolecular*). Ang isang bigkis ng hidroheno (5 hanggang 30 kJ/mole) ay mas matibay kaysa sa puwersang *van der Waals,* ngunit mas mahina kaysa sa mga bigkis na kobalente o ioniko. Ang uri ng bigkis na ito ay maaaring maganap sa mga inorganiko na molekula tulad ng tubig, at sa mga inorganikong molekula tulad ng DNA at protina.  

Ang *intermolecular* na pagkabigkis ng hidroheno ang sanhi nang mataas na boiling point ng tubig (100degC) kumpara sa ibang mga *hydride*  na nasa ika-16 na pangkat na walang bigkis ng hidroheno. Ang *intramolecular*  na pagkabigkis ng hidroheno ay isa sa mga bahagyang responsable sa mga sekundaryo at tersiyaryong estruktura ng protina at mga *nucleic acid*. Mayroon rin itong importanteng papel na ginagampanan sa estruktura ng mga polimer, sintetiko man o likas.   

Kategorya:Kimika
Felinae

Ang **Felinae** ay isang subpamilya ng pamilyang Felidae na kinabibilangan ng henera at espesye sa ibaba.  Ang pinakaunang mga rekord ng Felinae ang  *Felis attica* mula sa Huling Mioseno mga 9 milyong taon ang nakalilipas sa kanluraning Eurasya. 

## Henera
## Mga sanggunian
Kategorya:Felidae
Felidae

Ang **Felidae** ang pamilya ng mga pusa. Ang isang kasapi ng pamilyang ito ay tinatawag na isang **felid**. Ang pinakapamilyar na felid ang domestikadong pusa(house cat) na unang naugnay sa mga tao mga 10,000 taon ang nakalipas. Ang pamilyang ito ay kinabibilangan rin ng ibang lahat na mga pusang ligaw kabilang ang mga malalaking pusa. Ang mga umiiral na felid ay nabibilang sa isa sa dalawang mga subpamilya: Pantherinae (na kinabibilangan ng mga tigre, leon, jaguar at leopardo) at ang Felinae(na kinabibilangan ng cougar, mga lynx, ocelot at ang domestikong pusa). Ang mga unang felid ay lumitaw sa panahong Oligoseno mga 25 milyong taon ang nakalilipas. Sa mga panahong prehistoriko, may ikatlong subpamilya na tinatawag na Machairodontinae na kinabibilangan ng mga "pusang may ngiping saber" gaya ng mahusay na kilalang *Smilodon*. Mayroon ding ibang mga superpisyal na tulad ng pusang mga mamalya gaya ng marsupial sabertooth na *Thylacosmilus* o ang Nimravidae na hindi kabilang sa pamilyang Felidae sa kabila ng pagiging magkamukha. Ang mga felid ay mga pinakastriktong karnibora ng 13 panlupaing mga pamilya sa order na Carnivora bagaman ang tatlong mga pamilya ng pangdagat na mga mamalya na binubuo ng superpamilyang Pinnipedia ay kasing karniboroso ng mga felid.

## Ebolusyon
Mayroong 41 na alam na espesye ng felid sa daigdig ngayon. Ang lahat ng ito ay nagmula sa parehong ninuno. Ang karamihan ng mga felid ay may isang bilang ng haploid na 18 o 19. Ang mga pusa ng Bagong Daigdig(ang mga nasa Sentral at Timog Amerika) ay may bilang ng haploid na 18 na posibleng sanhi ng kombinasyon ng dalawang mga mas maliit na kromosoma sa isang mas malaking kromosoma. Bago ng pagkakatuklas na ito, malaking hindi nagawa ng mga biologo na itayo ang isang puno ng pamilya ng mga pusa mula sa fossil rekord dahil ang mga fossil ng iba't ibang mga espesye ng pusa ay lahat labis na magkakamukha na pangunahing lamang magkakaiba sa sukat. Batay sa analisis ng DNA, ang mga pinakamalapit na kamag-anak ng mga felid ang mga asyatikong linsang. Ang karamihan ng mga espesye ng felid ay nagsasalo ng isang anomalyang henetiko na pumipigil sa mga itong makalasa ng pagiging matamis.

## Mga genus 
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item (concat("*", ?taxonname, "*") as ?taxonLink) 
  (concat("?msw, " Mammal Species of the World") as ?mswLink)
WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q16521 ;
        wdt:P105 wd:Q34740 ;
        wdt:P171* wd:Q25265 ;
        wdt:P225 ?taxonname .
  
  optional { ?item wdt:P959 ?msw . }   
}
|columns=P18:Larawan,?taxonLink:Genus,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW
|section=
|min_section=3
|sort=P225
|links=text
|thumb=128
|autolist=fallback
}}

## Mga sanggunian
Kategorya:Felidae
Pantherinae

Ang **Pantherinae** ay isang subpamilya ng pamilyang Felidae na kinabibilangan ng mga henerang *Panthera*, *Uncia* at *Neofelis*. Ang analisis ng DNA ay nagmumungkahing ang leopardong niyebe na *Uncia uncia* ay basal sa buong Pantherinae at kaya ay dapat muling pangalanan na *Panthera uncia*. Mayroon ding ebidensiya para sa mga natatanging tagamarka para sa genome na mitokondriyal para sa Felidae .

Ang isa pang pag-aaral ng DNA ay nagmungkahing ang pagkakasunod sunod ng pagsasanga ng Pantherinae ay una ang *Panthera tigris* na sinundan ng *Panthera onca*, *Panthera leo*, at ang huling mga kapatid na espesyeng: *Panthera pardus* and *Panthera uncia*.

## Espesye
* Subpamilyang**Pantherinae**
** Henus *Panthera*
*** Tiger (*Panthera tigris*)
*** Lion (*Panthera leo*)
*** Jaguar (*Panthera onca*)
*** Leopard (*Panthera pardus*)
** Henus *Neofelis*
*** Clouded leopard (*Neofelis nebulosa*)
*** Sunda clouded leopard (*Neofelis diardi*)
** Henus *Uncia*
*** Snow leopard (*Uncia uncia* or *Panthera uncia*)
## Mga sanggunian
Kategorya:Pantherinae
Kategorya:Felidae
Prionodon

Ang mga **Asyatikong linsang** o **Asiatic linsangs** ay binubuo ng dalawang espesyeng inuri sa henus na ***Prionodon*** na tanging henus sa pamilyang **Prionodontidae**. Ang Asyatikong linsang (*Prionodon*) at ang Aprikanong linsang (*Poiana*) ay dating inilagay sa subpamilyang Viverrinae (ng Viverridae) kasama ng ilang mga henere. Gayunpaman, ang kamakailang pagsasaliksik ay nagmumungkahing ang mga aktuwal na relasyon ng dalawang ito ay magkaiba. Ang mga Asyatikong linsang na *Prionodon* ay kahanga-hanga sa pagkakatulad na morpolohikal sa mga pusa ng pamilyang Felidae. Ang analisis ng DNA ay nagpapakitang bagaman ang mga Aprikanong linsang ay mga tunay na vivverid na nauugnay sa mga genet, ang mga Asyatikong linsang ay hindi at ang pinakamalapit na mga kamag-anak ng pamilyang Felidae. Ang mga pagkakatulad sa pagitan ng mga Asyatikong linsang at mga pusa ay sanhi ng isang karaniwang pinagmulan samantalang ang pagkakatulad sa pagitan ng dalawang henera ng mga linsang ay isang ebolusyong konberhente. Ang *linsang* ay mula sa Javanese na *linsang* o *wlinsang* na dating maling isinalin bilang "otter" sa mga diksiyonaryong Ingles. 
Ang mga espesye ng Asyatikong linsang ang:
**Prionodon linsang* - Banded Linsang
**Prionodon pardicolor* - Spotted Linsang

## Mga species 
{{Wikidata list|sparql=
SELECT ?item (concat("*", ?taxonname, "*") as ?taxonLink) 
  (concat("?msw, " Mammal Species of the World") as ?mswLink)
WHERE {
  ?item wdt:P31 wd:Q16521 ;
        wdt:P105 wd:Q7432 ;
        wdt:P171* wd:Q847194 ;
        wdt:P225 ?taxonname .
  
  optional { ?item wdt:P959 ?msw . }   
}
|columns=P18:Larawan,?taxonLink:Species,P1843:Ibang tawag,?mswLink:MSW
|section=
|min_section=3
|sort=P225
|links=text
|thumb=128
|autolist=fallback
}}

## Mga sanggunian
Kategorya:Carnivora
Sheltopusik

thumb|dalawang nag-aaway na mga schetopusik
Ang **Scheltopusik** o **Europeong Walang hitang butiki** (*Pseudopus apodus*) ay isang malaking butiking salamin na matatagpuan mula katimugang Europa hanggang Sentral Asya. Ang karaniwang pangalan nito ay nagmula sa Rusong ''* (na literal na "may tiyang dilaw"). Ito ay nakaraang nasa henus na *Ophisaurus* ngunit inilagay sa sarili nitong henus na ***Pseudopus**''.
240px|left|thumb|Scheltopusik

Kategorya:Mga anguid
Anguis

Ang ***Anguis***, o **mabagal na uod** ay isang maliit na henus ng butiki sa pamilyang Anguidae. Ito ay may dalawang espesye. Bagaman ang mga ito ay butiki, ang mga ito ay kumpletong nawalan ng mga biyas o hita at kadalasang maling napagkakamalang mga ahas. Ang mga ito ay mababagal gumalaw at madaling mahuli. Gaya ng maraming mga butiki, ang mga mabagal na uod ay makapaglalaglag ng mga buntot nito upang ilihis ang mga maninila nito. Ang buntot nito ay muling lumalago ngunit bihirang sa haba ng orihinal na buntot nito. Ang mga mabagal na uod ay maitatangi mula sa mga ahas sa ilang mga katangian: ang mga takipmata(eyelid) nito na wala sa mga ahas, ang maliit na bukasan sa tenga nito na wala rin sa mga ahas at mga dila nito na hugis V kesa sa kumpletong hati sa dalawang linya sa ahas. Ang mga ito ay protektadong espesye sa  British Isles.

## Klasipikasyon
Subpamilyang Anguinae
*Henus *Anguis*
***Anguis cephallonica*, Peloponnese Slow Worm&nbsp;– Werner, 1894
***Anguis fragilis*, Slow Worm&nbsp;— Linnaeus, 1758
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga anguid
Gerrhonotus

Ang ***Gerrhonotus*** ay isang henus ng anguidae na mga butiki na tinutukoy na buwayang butiki dahil sa medyo pagkakahawig nito sa buwaya. Mayroong limang kinikilalang espesye ng henus na ito: 

*Farr's alligator lizard, *Gerrhonotus farri* Bryson and Graham, 2010
*Texas alligator lizard, *Gerrhonotus infernalis* Baird, 1859
*smooth-headed alligator lizard, *Gerrhonotus liocephalus* Wiegmann, 1828
*Lugo's alligator lizard, *Gerrhonotus lugoi* McCoy, 1970
*pygmy alligator lizard, *Gerrhonotus parvus* Knight & Scudday, 1985
Kategorya:Mga anguid
Cordylidae

Ang **Cordylidae** ay isang pamilya ng maliliit hanggang midyum na sukat na mga butiki na umiiral sa katimugan at silanganing Aprika. Ang mga ito ay karaniwang tinatawag na "Girdled", **Spinytail lizards** or **Girdle-tail lizards**.  Ang karamihan ng mga espesye nito ay may apat na biyas(hita) ngunit ang mga nasa henus na *Chamaesaura* ay halos kumpletong walang hita na tanging may mga maliliit na tinik imbis na mga likurang biyas. Ang pamilyang ito ay kinabibilangan ng mga nangingitlog at mga nanganganak ng buhay na supling.

Ang **Cordylidae** ay malapit na nauugnay sa pamilyang Gerrhosauridae na matatagpuan sa Aprika at Madagascar. Ang dalawang mga siyentipikong pamilya ng butiki na kilala bilang Cordyliformes ay minsang pinagsasama sa isang mas malaking konseptong  Cordylidae.

## Henera
**Pamilyang CORDYLIDAE**
* **Subpamilyang Chamaesaurinae**
** Henus *Chamaesaura* - Grass lizards (3 species)
* **Subfamily Cordylinae**
** Henus *Cordylus* - (47 species)
** Henus *Platysaurus* - Flat lizards (15 species)
** Henus *Pseudocordylus* - (6 species)
## Mga sanggunian
Kategorya:Cordylidae
Chamaesaura

Ang ***Chamaesaura*** na kilala rin na mga **Butiking damo** ay isang henus ng mga butiking walang hita mula sa katimugan at silanganing Aprika. Ang mga hita ay napaliit sa lumiit sa mga tinik. Ang mahabang hugis nito at kawalan ng mga hita ay pumapayag sa mga ito na "lumangoy" sa damuhan. Ang mga ito ay nanganganak ng buhay na supling kesa sa nangingitlog at kumakain ng mga tipaklong.
## Klasipikasyon
### Henus Chamaesaura
**Chamaesaura aenea* 
**Chamaesaura anguina* 
**Chamaesaura macrolepis*
Kategorya:Cordylidae
Anguidae

Ang **Anguidae** ay isang malaki at dibersong pamilya ng mga butiki na katutubo sa hilagaang hemispero. Ang pangkat na ito ay kinabibilangan ng mga mabagal na uod, mga butiking salamin, at mga buwayang butiki. Ang Anguidae ay nahahati sa tatlong mga subpamilya at naglalaman ng 94 espesye sa walong henera. Ang mga ito ay may matitigas na osteoderm sa ilalim ng mga kaliskis nito at marami sa mga espesye nito ay may nabawasan o walang mga biyas o hita na nagbibigay sa mga ito ng isang hitsurang mukhang ahas. Gayunpaman, ang ilang mga espesye nito ay may buong mga hita.  Ang mga anguid ay karniboroso at insektiboroso at tumitira sa isang malawak na sanklay ng iba ibang mga habitat. Ito ay kinabibilangan ng mga espesyeng parehong mga nangingitlog at nanganganak ng buhay na supling. Ang karamihan ng mga espesye nito ay panlupain bagaman ang ilan ay umaakyat sa mga puno.  Ang mga anguid ay may isang relatibong mahusay na fossil rekord. Ang pinakamatandang alam na anguid ang  *Odaxosaurus* na lumitaw sa Huling Campanian ng Canada na tinatayang mga 75 milyong taon ang nakalilipas. Ang mga anguid ay relatibong karaniwang bilang mga fossil sa Huling Kretaseyoso at Paleohene ng kanluraning Hilagang Amerika. Ang *Odaxosaurus* at iba pang mga Huling Kretaseyosong anguid ay nagpapakita ng maraming mga katangian na matatagpuan sa mga nabubuhay na anguid tulad ng tulad ng pait na mga ngipin at mga platong armor sa balat na nagmumungkahi ng isang mahabang kasaysayang ebolusyonaryo para sa pangkat na ito. Ang mga anguid ay partikular na diberso sa panahong Paleoseno at Eoseno sa Hilagang Amerika. Ang ilang espesye gaya ng *Glyptosaurus* ay lumago sa isang malaking sukat at nag-ebolb ng isang mataas na espesyalisadong dumudurog na ngipin. Ang matagal na panahong fossil rekord para sa Anguidae sa Hilagang Amerika ay nagmumungknahing ang pangkat na ito ay malamang nag-ebolb sa Hilagang Amerika sa panahong Kretaseyoso bago ang pagkalat nito sa Europa sa panahong Paleohene.  

## Klasipikasyon
**Pamilyang ANGUIDAE**
* **Subpamilyang  Anguinae**
** Henus *Anguis* - Slow worms (2 species)
** Henus *Ophisaurus* - Glass lizards (13 species)
** Henus *Pseudopus* - Scheltopusik (1 species)
* **Subfamily Diploglossinae**
** Henus *Celestus* - Galliwasps (25 extant species)
** Henus *Diploglossus* - Galliwasps (19 species)
** Henus *Ophiodes* - (4 species)
* **Subfamily Gerrhonotinae** - Alligator lizards
** Henus *Gerrhonotus* (4 species) - Alligator lizards
** Henus *Abronia* (27 species) - Arboreal alligator lizards
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga anguid
Kategorya:Mga butiking walang hita
Butiking salamin

Ang mga **butiking salamani** o **glass lizards** ng henus na ***Ophisaurus***, (mula sa Griyegong ahas-butiki) ay isang pangkat ng mga reptilya na mukhang mga ahas ngunit aktuwal na mga butiki. Bagaman ang karamihan ng espesye ay walang mga hita, ang hugis ng ulo ng mga ito at ang katotohanang ang mga ito ay may magagalaw na mga takipmata(eyelid) at panlabas na mga bukas sa tenga ay tumutukoy ditong mga butiki. Ang ilang mga espesye nito ay may napakaliit na mga hita sa dulong labasan. Ang mga ito ay mga organong bestihiyal na nangangahulugang ang mga ito ay nag-ebolb at hindi na ginagamit. Ang ilang mga espesye nito ay nanganganak sa isang supling na buhay ngunit ang karamihan ay nangingitlog.  
## Klasipikasyon
'*Henus *Ophisaurus'''* 
**Ophisaurus apodus* Scheltopusik
**Ophisaurus attenuatus* Slender glass lizard
**Ophisaurus buettikoferi* Borneo glass lizard
**Ophisaurus ceroni'' Ceron's glass lizard
**Ophisaurus compressus* Island glass lizard
**Ophisaurus formosensis* Formosan glass lizard
**Ophisaurus gracilis* Burmese glass lizard
**Ophisaurus hainanensis*
**Ophisaurus harti* Chinese glass lizard or Mud Dragon 
**Ophisaurus incomptus*
**Ophisaurus koellikeri* Moroccan glass lizard
**Ophisaurus mimicus* Mimic glass lizard
**Ophisaurus sokolovi* Pink lizard
**Ophisaurus ventralis* Eastern glass lizard
**Ophisaurus wegneri* Sumatra glass lizard
**Ophisaurus sagget* Sagget lizard

thumb|right|Isang butiking salamin.
[thumb|left|Butiking salamin na [Sheltopusik.]]
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga anguid
Dibamidae

Ang **Dibamidae** ay isang pamilya ng mga butiking walang hita na matatagpuan sa mga kagubatang tropiko. Relatibong kaunti ang alam tungkol sa mga butiking ito. Ito ay katutubo sa Mehiko, Timog Silagangang sa Indonesia, Pilipinas at kanlurang New Guinea. Ayon sa mas bagong pagsasaliksik henetiko, ang Dibamidae ang unang pangkat ng Squamata na sumanga mula sa ibang mga order.

## Bioibersidad
* 2 henera
* 22 espesye
* para sa mga detalye, tingnan ang here
## Mga sanggunian
Kategorya:Reptilia
Kategorya:Dibamidae
Amerikanong butiking walang hita

Ang pamilyang **Anniellidae** na kilala rin bilang **Amerikanong butiking walang hita** ay naglalaman ng dalawang espsesye sa isang henus na  ***Anniella***: *A. pulchra*, ang Californiang butiking walang hita at ang bihirang  *A. geronimensis*, Baja Californiang butiking walang hita. Ang dalawang subespesye ng Californiang butiking walang hita ay dating kinikilalang *A. p. pulchra*, ang mapilak na butiking walang hita at ang *A. p. nigra* na itim na butiking walang hita. Gayunpaman, ang modernong klasipikasyong taksonomiko ay tumuturing sa itim na butiking walang hita na simpleng anyong melanistiko.   

## Klasipikasyon
'*Henus *Anniella'''*
**Anniella pulchra* California legless lizard
**Anniella geronimensis'' Baja California legless lizard
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga butiking walang hita