open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bronx Zoo

Ang **Bronx Zoo** ay isang *zoo* na nasa boro ng The Bronx ng Lungsod ng New York na nasa loob ng Liwasan ng Bronx sa Estados Unidos. Ito ang pinakamalaking *metropolitan zoo*, na binubuo ng  ng lupaing pangliwasan at naturalistikong habitat o tahanang makakalikasan, kung saan lumalagos ang pagdaloy ng Ilog ng Bronx.

Ang Bronx Zoo ay kabahagi ng isang integrado o magkakasamang sistema ng apat na mga zoo at isang akwaryum na pinangangasiwaan ng Wildlife Conservation Society (WCS), at akreditado ng Association of Zoos and Aquariums (AZA, "Asosasyon ng mga Zoo at mga Akwaryum).

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga zoo sa Lungsod ng New York
Kategorya:Mga liwasan sa The Bronx
Kategorya:Mga palatandaang pook sa Lungsod ng New York
Kategorya:Mga gusali at mga kayarian sa The Bronx
Bronzino

thumb|right|200px|Larawan ni Lorenzo Lenzi na ipininta ni Bronzino.
Si **Agnolo di Cosimo** (17 Nobyembre 1503 &ndash; 3 Disyembre 1563), karaniwang nakikilala bilang **Il Bronzino**, o *Agnolo Bronzino*  (may mga pagtatangkang may kamalian na ginawa dati upang ipahayag ang kanyang pangalan bilang *Agnolo Tori* at pati na ang bilang *Angelo (Agnolo) Allori*), ay isang Italyanong Maneristang pintor mula sa Plorensiya. Ang kanyang palayaw na *Bronzino*, sa lahat ng kalamangang nangyari, ay tumutukoy sa kanyang bahagyang madilim na balat, na may kahulugang "taong kulay tansong pula".

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pintor mula sa Italya
Bronse

:*Huwag ikalito sa brass na tinatawag ding tansong dilaw.*

Ang **bronse** o **tansong dilaw** (sa Ingles: *bronze*) ay isang haluang metal na pangunahing binubuo ng tanso, na karaniwang may lata bilang pangunahing kasama. Matigas ang tansong pula at malutong o madaling mabasag, at partikular itong mahalaga noong unang panahon, kung kaya't gayon ang Panahon ng Tansong Pula ay pinangalanan mula sa metal na ito. Subalit dahil sa ang **bronse** ay tila isang hindi tiyak na kataga, at ang pangkasaysayang mga piraso ay may samu't saring mga kahaluan o pagkakahalo, partikular na ang isang hindi malinaw na kahangganan ng tanso, kung kaya't, bilang panghalip o panghalili, ang makabagong mga paglalarawang pangmuseo at pangdalubhasa ng mas lumang mga bagay ay mas dumadaming gumagamit ng mas maingat at nagbibilang (nagsasama) na katagang "haluang tanso".

Ang salitang *bronse* ay hiniram mula sa , na hiniram din naman mula sa  (ihambing ang midyibal na ), ang pinagmulan ay malabo. Maaari itong may kaugnayan sa  "kumikinang na mga uling", o  "apoy", subalit maaari itong matumbas na bumalik sa, o maaaring naimpluwensiyahan, ng pangalang Latin na *Brundisium* ng lungsod ng Brindisi (*aes Brundusinum*, na may ibig sabihing "tanso ng Brindisi", na may pagpapatotoo ni Pliny). Ngunit, marahil ito ay napakahangu-hango mula sa Persanong salita para sa tanso na *birinj*.

## Tingnan din 
*Tanso
*Tansong dilaw
*Bronzino

## Mga sanggunian 
Kategorya:Tanso
Kategorya:Mga salitang-hiram mula sa wikang Persa
Lady A

Ang **Lady A** ay isang Amerikanong pangkat na pangmusikang *country pop* na nabuo sa Nashville, Tennessee noong 2006.  Ang trio o tatluhan ay binubuo nina Hillary Scott (pangunahin at panlikurang tinig), Charles Kelley (pangunahin at panlikurang tinig), at Dave Haywood (panlikurang tinig, gitara, piano, at mandolin).

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga banda mula sa Estados Unidos
Tansong dilaw

:*Huwag ikalito sa bronse na tinatawag din tansong dilaw.*
 gawa sa tansong dilaw]]Ang **tansong dilaw** (Ingles: *brass*) ay isang haluang metal na binubuo ng tanso at sink; ang tumbasan o proporsiyon ng sink at tanso ay maaaring magkakaiba upang makalikha ng isang kasaklawan ng mga **brasa** na may iba't ibang mga katangian o kaariang katangian. 

Bilang paghahambing, ang tansong pula o bronse ay pangunahing isang haluang metal na binubuo ng tanso at lata. Ang tansong pula ay hindi talaga nangangailangang maglaman ng lata, at ang isang kasamu't sarian ng mga haluang metal na may tanso, kabilang na ang mga haluang metal na may arseniko, posporo, aluminyo, mangganesa,
Ang tansong dilaw ay isang pamalit na haluang metal. Ginagamit ito sa pagpapalamuti dahil sa anyo nitong makintab na tila ginto; para sa mga paggamit kung saan kailangan ang mababang pagpipingkian o pagkikiskisan na katulad ng sa mga kandado, enggranahe, kiyas, busol, bala ng sandata, at balbula; para sa mga kagamitang pangpagtutubero at pangkuryente; at nang malawakan sa instrumentong pangmusikang katulad ng mga tambuli, torotot, at mga kuliling dahil sa mga katangian nitong akustiko.  Ginagamit din ito sa para sa mga siper. Dahil sa mas malambot ito kaysa sa karamihan ng iba pang mga metal, sa pangkalahatang paggamit, ang tansong dilaw ay madalas na ginagamit sa mga sitwasyon kung saan mahalaga na ang tilamsik ng apoy o pagsiklab ay hindi tumalab, katulad ng sa mga pangkabit at mga kasangkapang nasa paligid ng sumasabog na mga gas o hangin.

## Tingnan din 
*Tanso

## Mga sanggunian 
Kategorya:Haluang metal
Bahay ng prostitusyon

Ang **bahay ng prostitusyon**, **bahay-talikan**, **bahay-putahan**, o **bahay-kantutan** (Ingles: *brothel*, *bordello*, *cathouse*, *knocking shop*, *whorehouse*, *strumpet house*, *sporting house*, *house of ill repute*, *house of prostitution*, *bawdy house*, atbp) ay isang gusaling pangnegosyo kung saan ang mga parukyano ay maaaring makilahok o gumawa ng mga gawaing seksuwal sa pamamagitan ng mga patutot. Sa mga lugar na ang prostitusyon o ang pagpapatakbo o operasyon ng mga bahay ng prostitusyon ay ilegal, ang mga establisamyentong katulad ng parlor ng masahe, bar, o mga bahay-hubaran, ay maaari ring mag-alok ng mga serbisyong seksuwal sa mga parukyano.  Sari-sari at iba-iba ang sukat at estilo ng mga bahay ng prostitusyon, pati na ang nasasaklawan ng mga paglilingkod na pangseks na matatanggap.

Ang mga batas na tumataban sa mga bahay ng prostitusyon ay iba't iba sa pagitan ng mga bansa pati na sa loob ng mga bansa, at nagpapabagu-bago sa loob ng mga kapanahunan. Sa ilang mga hurisdiksiyon, ang mga bahay ng prostitusyon ay legal at pinangangasiwaan, habang sa iba ang mga ito ay ilegal.  Subalit, kahit na sa mga hurisdiksiyon na namamahala ng mga bahay ng prostitusyon, mayroong  mga bahay ng prostitusyon na umaandar sa labas ng opisyal na sistemang pinapayagan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Industriya ng seks
Kategorya:Prostitusyon
Kategorya:Bahay-aliwan
Sistemang pahalang ng mga koordinado

Ang **sistemang pahalang ng mga koordinado** ay isang sistemang panlangit ng mga koordinado na gumagamit ng lokal na horizon ng tagatingin bilang pundamental na lapta. Hinahati ng sistemang koordinadong ito ang kalangitan sa hilagang hemispero na kung saan ang mga bagay ay nakikita at ang timog hemispero na kung saan ang mga bagay ay hindi nakikita dahil ang mundo ay umiikot. Ang malaking bilog na naghahati sa hemispero ay tinatawag na **panlangit na guhit-tagpuan** (*celestial horizon*) o **rasyonal na guhit-tagpuan** (*rational horizon*). Tinatawag na zenith ang polo sa hilagang hemispero. Tinatawag namang nadir ang polo sa timog hemispero. 

Ito ang mga pahalang na koordinado:
* **Altitud (Alt)**, kadalasang tinatawag na elebasyon,  ay ang anggulo sa pagitan ng bagay at ang lokal na guhit-tagpuan ng tagatingin. Ipinapakita ito bilang anggulo sa pagitan ng 0 hanggang 90 degree.
* **Azimuth (Az)**, ito ang anggulo ng bagay sa palibot ng guhit-tagpuan, kadalasang sinusukat mula sa hilaga hanggang sa silangan. 
* **Layong Zenith**, ito ang layo mula sa direktang taas ng ulo (halimbawa ang zenith) ay kadalasang ginagamit bukod sa altitud sa ilang kalkulasyon na gumagamit ng ganitong koordinado. Nakikisama ang layong zenith sa altitude (halimbawa ang 90°-altitud).

Kadalasang tinatawag rin ang **sistemang pahalang ng mga koordinado** ng **az/el** o **sistemang Alt/Az ng mga koordinado**.

## Talababa
Kategorya:Koordinado


Kategorya:Sistemang panlangit ng mga koordinado
Babaeng Hampaslupa

Ang ***Babaeng Hampaslupa*** () ay isang teleseryeng pinalabas ng TV5 sa Pilipinas. Gumanap dito sina Susan Roces kasama sina Alice Dixson ar Alex Gonzaga, at dinirekta nina Eric Quizon at Joyce Bernal.

Ang oras ng pagpapalabas nito ay pinalit sa ika-9&nbsp;ng gabi noong Abril 2011 mula sa dati nitong oras na 8:30&nbsp;ng gabi kasunod ng pagpapalabas ng seryeng suspense na *Mga Nagbabagang Bulaklak* sa primetime block nito.

## Mga tauhan
### Pangunahing mga tauhan
*Alex Gonzaga bilang Grace Mallari / Elizabeth Wong / Grace Elizabeth Wong / Grace Elizabeth Wong See
*Susan Roces bilang Helena See / Helena See Wong
*Alice Dixson bilang Diana Wong / Anastacia See

### Sumusuportang mga tauhan
*Freddie Webb bilang George Wong
*Eddie Garcia bilang Edward Wong
*Jay Manalo bilang Charles Wong
*Bing Loyzaga bilang Katarina Wong / Katarina Manansala
*Martin Escudero bilang Andrew See
*Alwyn Uytingco bilang Renato "Nato" Ramirez
*Karel Marquez bilang Stephanie Manansala / Elizabeth Wong (impostor)
*Christian Vasquez bilang William Wong
*Shiela Marie Rodriguez bilang Margaret Wong
*Marita Zobel bilang Elizabeth Wong
*Celso Ad. Castillo bilang Master Ming
*Susan Africa bilang Epiphania "Ebang" Mallari
*Julio Diaz bilang Tomas Mallari
*Jenny Hernandez bilang Josephine Perez
*Dolphy Jr. bilang Manuel Ramirez
*Anne Villegas bilang Dora
*Odette Khan bilang babeng
*Piper Mishalucha bilang Yvonne
*Vandolph Quizon bilang Inventor

### Karugtong mga tauhan
*Wendell Ramos bilang Harry Bautista
*Eric Quizon bilang Atty. Jefferson Go
*Carlos Morales bilang Jong Delos Santos
*Joross Gamboa bilang Phillip Cheng
*Dianne Medina bilang beauty
*Joseph Bitangcol
*Wendy Valdez bilang Janet Rivera
*Bing Davao
*Simon Ibarra

### Natatanging pagganap
*Sheryl Cruz bilang batang Helena See
*Bernard Palanca bilang batang Edward Wong
*Mico Palanca bilang batang George Wong

## Sindikasyon
 Pilipinas: Fox Filipino

## Pandaigdigang pagpapalabas
## Mga kawing panlabas
*

Kategorya:TV5 Network
Kategorya:Mga seryeng pantelebisyon mula sa Pilipinas
Seksuwal na panliligalig

Ang **seksuwal na panliligalig** (Ingles: *sexual harassment*) ay isang pananakot (intimidasyon), paghahari-harian (pagmamaton), o pamimilit (koersiyon o pamumuwersa) na may katangiang seksuwal o pampagtatalik, o ang hindi kinagigiliwan, hindi pinahihintulutan, o hindi nababagay o hindi marapat na pangako ng mga pabuya bilang kapalit ng mga biyaya o pabor na seksuwal. Sa pinaka modernong pambatas na mga diwa o konteksto, ang panliligalig na seksuwal ay ilegal. Ayon sa pagpapakahulugan ng Equal Employment Opportunity Commission (EEOC) ng Estados Unidos, hindi makabatas na ligaligin ang isang (isang aplikante man o empleyado) dahil sa kasarian ng taong iyon). Ang panliligalig ay maaaring kabilangan ng "panliligalig na seksuwal" o hindi kinasisiyahang mga pagsugod na seksuwal, mga kahilingan para sa mga pabor na seksuwal, at iba pang mga panliligalig na sinasabi o pisikal na may katangiang seksuwal.

Ang panliligalig ay hindi kinakailangang may katangiang seksuwal o likas na seksuwal, at maaaring kasangkutan ng nakapananakit na mga pananalita hinggil sa kasarian ng isang tao. Halimbawa, ilegal na ligaligin ang isang babae sa pamamagitan ng paggawa ng mga punang nakasasakit ukol sa kababaihan sa pangkalahatan.

Ang biktima at ang nanliligalig ay maaaring isang babae o kaya isang lalaki, at ang biktima o manliligalig ay maaaring magkapareho ng kasarian.

Bagaman hindi ipinagbabawal ng batas ang payak na panunukso, pagbibiro, o panunudyo, biglaang mga kumento, o nakabukod na mga insidente na hindi talaga seryoso, ang panliligalig ay ilegal kapag ito ay madalas o malubha na nakalilikha ito ng isang mapoot o nakapananakit na kapaligirang panghanapbuhay o kapag nagresulta ito sa isang masalungat o masamant pagpapasyang pangpaghahanapbuhay (katulad ng pagsisisante o paggawad ng demosyon sa biktima).

Ang manliligalig ay maaaring ang superbisor ng biktima, isang superbisor sa ibang lugar, isang kasamahan sa trabaho, o isang tao na hindi empleyado ng nagpapahanapbuhay, katulad ng isang kliyente o isang kostumer.

Kabilangan dito ang isang kasaklawan ng ugali mula sa tila maamo o malumanay na mga transgresyon (pagsuway o paglabag) at mga pagkayamot hanggang sa talagang pang-aabusong seksuwal o seksuwal na pagsalakay. Ang seksuwal na panliligalig ay isang uri ng ilegal na diskriminasyon sa trabaho sa maraming mga bansa, at isa itong uri ng pang-aabuso (seksuwal at sikolohikal) at pagiging siga. Para sa maraming mga negosyo at iba pang mga organisasyon, ang pagsawata sa panliligalig na seksuwal, at pagtatanggol ng mga empleyado mula sa mga pagsasakdal na panliligalig na seksuwal, ay naging mga susing layunin ng legal na paggawa ng mga kapasyahan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Krimeng seksuwal
Kategorya:Seksuwalidad at lipunan
Kategorya:Etikang panghanapbuhay
Kategorya:Kundisyong panghanapbuhay
Kategorya:Batas pangmanggagawa
Kategorya:Pang-aapi
Kategorya:Seksuwal na panliligalig
Kategorya:Seksismo
Kategorya:Peminismo at edukasyon
Kategorya:Peminismo at seksuwalidad
Kategorya:Peminismo at uring panlipunan
Kategorya:Ekonomiyang peminista
Juan Diego

Si **Juan Diego Cuauhtlatoatzin** o **Juan Diego** (1474–Mayo 30, 1548) ay, ayon sa tradisyon ng Katolikong Mehikano, isang katutubong Mehikano na nag-ulat ng isang aparisyon ni Santa Mariang Ina ng Guadalupe, noong 1531. Ang pagpapakita o pangitain ay nagkaroon ng mahalagang epekto sa paglaganap ng pananampalatayang Katoliko sa loob ng Mehiko. Ikinanonisa siya ng Simbahang Katoliko Romano noong 2002, bilang unang santong katutubong Amerikano.

Ang katotohanan ng pag-iral ni Juan Diego ay pinag-alinlanganan ng ilang mga dalubhasa sa maagang pampananampalatayang kasaysayan ng Bagong Espanya kabilang na sina Bernardino de Sahagun, Joaquin Garcia Icazbalceta, Stafford Poole, Louise Burkhart at David Brading, na nangatwirang buo ang kawalan ng mga mapagkukunan hinggil sa pag-iral ni Juan Deigo bago ang paglalathala ng *Nican Mopohua* makaraan ang isang daantaon noong 1649 (hindi nila tinatanggap ang pagkatotoo ng Codex Escalada bilang katibayang pangkasaysayan). Sa kabila ng mga pagdududang ito, ang mga pagkakatuklas ng isang pag-aaral na interdisiplinaryo, ng halos dalawang dosenang mga dalubhasa na kinasasangkutan ng isang bantog na pamantasang Mehikano at ng isang dalubhasa mula sa Estados Unidos na malam sa lingguwistika at antropolohiyang Mesoamerikano bago ang kapanahunan ni Christopher Columbus sa Kaamerikahan, ang nagpapahimatong ng pagiging tunay ng dokumento at pinagmulang petsa na nasa ika-16 na daantaon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga santo
Kategorya:Mga Mehikano
Kategorya:Mga santo ng Simbahang Romano Katoliko
DZXQ

Ang **DZXQ** (1350 AM), sumasahimpapawid bilang **Radyo La Verdad 1350**, ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-aari ng Information Broadcast Unlimited at pinamamahalaan ng Breakthrough and Milestones Productions International. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa La Verdad Christian College (LVCC), Caloocan, at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Kagitingan St., Brgy. Muzon, Malabon.

## History
### 1973-2011: DZXQ
Itinatag ang DZXQ noong 1973 sa pagmamay-ari ng Mabuhay Broadcasting System. Noong panahon ng Batas Militar, umere ito ng Top 40 na format, kasabay ng WBL. Kabilang sa mga personalidaa ng himpilang ito ay sina Divine Pascual at Bobby Ante.

Noong 1986, nag-reformat ang DZXQ bilang himpilang pang-blocktime, at binansagan itong "Kaibigan ng Masa". Noong unang bahagi ng dekada 90, lumipat ito sa The Centerpoint Building sa Ortigas Center, Pasig. Mula noon, ito ang naging tahanan ng binansagang *Powerhouse Broadcasters* na binuo ng mga personalidad kagaya nina Nar Pineda, Roger Arienda, Rolly Canon, Narissa Gonzalez, Ducky Paredes, Jhino Parrucho, Ruben Ilagan, Popo Villanueva, Roland Lumagbas, Dr. Erick San Juan, Reggie Vizmanos at Roy Señeres. Umere din ito ng mga programa galing sa China tuwing 9:00 ng gabi.

Noong Marso 6, 2011, nawala ang DZXQ sa ere ilang araw pagkatapos nito bilhin ng hindi kilalang grupo, na may planong isara ang hipilang ito sa loob ng anim na buwan. Dahil dito, napilitang lumipat ang halos lahat ng mga Powerhouse Broadcasters sa DWSS,at ilan sa kanila sa DWBL.

### 2011-present: UNTV Radio
Konektado ang grupong ito sa Information Broadcast Unlimited and UNTV at ito ay ang Breakthrough and Milestones Productions International na pinamumunan ni Daniel Razon. Noong Nobyembre 2011, bumalik ang himpilang ito bilang riley ng UNTV. Umeere din ito ng ilan sa mga programa mula sa Ang Dating Daan. Lumipat din ito sa UNTV Building sa Lungsod Quezon.

Noong Enero 16, 2012, opisyal nang inilunsad ang himpilang ito bilang **UNTV Radio La Verdad** (Spanish ng "radyo ng katotohanan"). Naglunsad din ito ng kauna-unahang mobile radio booth, kung saan sumasahimpapawid ito sa kahit saang lugar sa pamamagitan ng estudyo sa loob ng van na ginagamit nila.

Noong 2017, naging **Radyo La Verdad** ito na binansagang "Totoong Balita, Tunay na Kalinga Para sa Kapwa". Sa parehong taon, nag-upgrade ito ng pasilidad ng transmiter, na may kasamang bahay at konkretong daan, at pinalitan nila ang apat na dekada nilang 10-kW analog tube-type transmiter sa bagong 50-kW solid-state transmiter.

## Tignan din
*UNTV
*Ang Dating Daan
*Wish 107.5

## Mga Sanggunian
## Mga Panlabas na Link
*Official Website
*Old Website

Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Kalakhang Maynila
Tulo ng utong

Ang **tulo ng utong** o **katas ng utong** (Ingles: *nipple discharge*) ay ang pluwidong lumalabas o kumakatas magmula sa mga utong ng mga suso. Bagaman itinuturing itong normal sa isang malawak na samu't saring mga kalagayan, itong ang ikatlong pangunahing dahilan na kinasasangkutan ng mga suso kung kailan nagpapatingin sa mga manggagamot ang mga babae, pagkaraang ng bukol o umbok sa suso at pananakit ng suso.  Nalalaman din na nagaganap ito sa mga adolesenteng mga batang lalaki at mga batang babae sa panahon ng pubertad.  Matatawag ding **diskarga ng suso**, ang lumalabas ng pluwido ay kadalasang resulta ng estimulasyon ng mga suso o dahil sa iritasyon na sanhi ng damit.

## Mga uri ng tulo ng utong
Marami at iba't iba ang mga uri ng tulo ng utong. Ilan sa mga uri at mga kaugnayan nito ang mga sumusunod:
* maulap o malabong puting kulay - pinaka karaniwan, maaaring ito ay galaktoreya
* malinaw o mahina ang kaputian - pagdadalangtao
* pula - naglalaman ng dugo - pinaka madalas na dahil sa impeksiyon ng suso o mga papilomang intraduktal, subalit maaaring kanser sa suso
* putiang dilaw, dilaw, o lunti - nana dahil sa impeksiyon

## Sanggunian
## Tingnan din
* Prolaktinoma/Hiperprolaktinemya
* Gatas ng mangkukulam
* Galaktoreya

## Mga kawing panlabas
* Tulo ng utong: Bihira na isang tanda ng malubhang karamdaman 

Kategorya:Mga karamdaman ng suso
Kategorya:Pages with unreviewed translations
Kolehiyong Roosevelt

Ang **Dalubhasaang Roosevelt** o **Kolehiyong Roosevelt** ay maaaring tumukoy sa:

*Roosevelt College, isang kolehiyong paaralan na matatagpuan sa Lungsod ng Marikina, Kalakhang Maynila, Pilipinas.
*Cebu Roosevelt Memorial College, isang kolehiyong paaralan na matatagpuan sa Bogo, Cebu, Pilipinas.
*Southern Masbate Roosevelt College, isang kolehiyong paaralan na matatagpuan sa Placer, Masbate, Pilipinas.
Paghahari-harian

Ang **paghahari-harian**, **panunupil**, **pagmamaton** o **pambubulas** ay isang uri ng pang-aapi na isa ring uri ng ugaling mapanalakay, mapaghandulong, o agresyon na kinakikitaan ng paggamit ng dahas, pamimilit o pamumuwersa, o koersiyon (sapilitan) upang maapektuhan ang ibang tao, partikular na kung ang ugali ay kinagawian at kinasasangkutan ng kawalan ng katimbangan o hindi patas ang kapangyarihan. Maaari itong kasangkutan ng panliligalig na binabanggit, pagsalakay o pamimigil na pangkatawan, at maaaring nakatuon nang paulit-ulit sa isang partikular na biktima, marahil dahil sa lahi, relihiyon, kasarian, seksuwalidad, o kakayahan.  Ang kawalan ng balanse ng kapangyarihan o lakas ay maaaring isang kapangyarihan panlipunan at/o lakas na pisikal. Ang biktima ng **pangmamaton** ay paminsan-minsan tinutukoy bilang isang "puntirya" o ang "pinupukol".

Ang paghahari-harian ay kinabibilangan ng tatlong saligang mga uri ng pang-aabuso&nbsp;– emosyonal, sinasambit, at pisikal. Karaniwang itong kinasasangkutan ng mapitagang mga paraan ng pamumuwersa katulad ng pananakot o intimidasyon. Ang paghahari-harian ay maaaring bigyan ng kahulugan sa maraming iba't ibang mga kaparaanan. Ang Nagkakaisang Kaharian ay kasalukuyang walang pambatas na kahulugan ng pagmamaton, samantalang ang mga estado ng Estados Unidos ay mayroon mga batas na laban dito.

Sumasaklaw ang paghahari-harian mula sa payak na isang tao sa isa pang tao na paghahari-harian (nag-aastang parang hari) sa mas kumplikadong pagmamaton kung saan ang maton ay maaaring mayroong isa o maraming mga 'tenyente' na tila nagnanais na tulungan ang pangunahing maton sa kanyang mga gawain ng paghahari-harian. Ang paghahari-harian sa paaralan at sa pook ng trabaho ay tinatawag ding **pang-aabuso ng kauri** o **pang-aabuso ng kapantay** na tao. Sinuri ni Robert W. Fuller ang pagmamaton sa diwa ng rankismo. Mayroon ding pagmamaton sa Internet.

Maaaring maganap ang pagmamaton sa anumang konteksto kung saan ang mga tao ay nakikipag-ugnayan o nakikipagkapwa sa bawat isa. Kabilang dito ang paaralan, simbahan, mag-anak, trabaho, tahanan, at pamayanan. Ito ay isa ring pangkaraniwang dahilan ng pagtulak na nag-uudyok ng migrasyon. Maaaring umiral ang pagmamaton sa pagitan ng mga pangkat na panlipunan, mga klaseng panlipunan, at pati na sa pagitan ng mga bansa (tingnan ang jinggoismo). Sa katunayan, sa sukatang pandaigdigan, ang nawawatasan o tunay mga kawalan ng pagkakapantay-pantay sa pagitan ng mga nasyon, kapwa sa mga sistemang pang-ekonomiya at sa mga sistemang pangtratado o pangkasunduan, ay kadalasang binabanggit bilang ilan sa pangunahing mga sanhi ng Unang Digmaang Pandaigdig at ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

## Tingnan din
*Pagmamaton sa Internet
*Pagmimiron
*Terorismo
*Pamumuwersa

## Mga sanggunian
Kategorya:Sikolohiyang panlipunan
Kategorya:Ugali
Kategorya:Pang-aabuso
Kategorya:Karahasan
Kategorya:Kawalan ng katarungan
Kategorya:Pag-uusig
Kategorya:Hidwaan sa pagitan ng mga tao
Sistemang galaktiko ng mga koordinado

Ang **sistemang galaktiko ng mga koordinado** o **panggalaksiyang sistema ng mga koordinado** (Ingles: *galactic coordinate system*, GCS) ay isang sistemang panlangit ng mga koordinado na kung saan ang araw na gitna at nakaayos sa isang linya na dumadaan sa gitna which is centered on the Sun and is aligned with the apparent center of the Daang Magatas.  Nakaayos sa linya ang "ekwador" sa galaktikong lapya.  Katulad ng koordinadong heograpiko, mayroon itong mga latitud at longhitud. Makikita ang hilagang polong galaktiko sa Coma Berenices habang ang timog polong galaktiko ay sa Sculptor.

## Notasyon
Ginagamit ang mga simbulong *ℓ* at *b* upang tukuyin ang galaktikong longhitud at latitud. Sinusukat ang galaktikong longhitud sa isang lapya sa sansinukob na ginagamitan ng panturong aksis mula sa Araw hanggang sa sentro ng galaktiko. Sinusukat naman ang galaktikong latitud mula sa lapya ng sansinukob hanggang sa isang bagay na ginagamitan ng araw bilang gitna o berteks.

## Talababa
## Mga kawing panlabas
* Isang gamit upang paglipatin ang Ekwatoryal/Galaktiko .
* koordinadong Galaktiko , Ang Internet Encyclopedia of Science
* Pangkalahatang koordinadong panglipat .
* Fiona Vincent, Astronomiyang Posisyonal: koordinadong Galaktiko , Unibersidad ng St Andrews
* Mapang Bituin sa Galaktikong Perspektibo 
* Isang Atlas ng Sansinukob

Kategorya:Sistemang panlangit ng mga koordinado
Kategorya:Ariwanas
Kategorya:Oryentasyon (heometriya)
Sistemang supergalaktiko ng mga koordinado

Ang **sistemang supergalaktiko ng mga koordinado** o **supergalactic coordinates** ay mga koordinado sa isang sistemang timbulog ng mga koordinado na kung saan ay dinesenyo para magkaroon ito ng ekwador na nakaayos sa linya na may **supergalaktikong lapya**, isang pangunahing estruktura sa lokal na sansinukob na nabuo sa pamamagitan ng preperensiyal na pamamahagi ng malapit na  mga galaksiyang kluster (tulad na lamang ng Kluster na Virgo, ang Great Attractor at ang Superkluster na Pisces-Perseus) sa pagitan ng (dalawahang dimensiyonal) lapya.  Unang nakilala ang supergalaktikong lapya ni Gérard de Vaucouleurs noong 1953 mula sa katalogong Shapley-Ames, kahit na ang isang pinitpit na pamamahagi ng mga nebula na unang tinalababa ni William Herschel noong 200 taong nakakaraan.

Sa paglipat, kadalasang isinasama ang supergalaktikong latitud at longhitud ng SGB at SGL, sa analogo ng *b* at *l* na ginagamit para sa koordinadong galaktiko.  Binigyang kahulugan ang puntong zero para sa supergalaktikong longhitud sa pamamagitan ng pagsasalubong ng lapya sa galaktikong lapya.

## Paglalarawan
*Makikita ang hilagang polong supergalaktiko (SGB=90°) sa koordinadong galaktikong (*l* =47.37°, *b* =+6.32°). sa sistemang ekwatoryal ng mga koordinado (epoch ng J2000), ito ay makikita sa (RA=18.9&nbsp;h, Dec=+15.7°).
*Ang puntong zero ay (SGB=0°, SGL=0°) ay makikita sa (*l*=137.37°, *b*=0°). Sa J2000 koordinadong ekwatoryal, ito ay sa (2.82&nbsp;h, +59.5°).

## Tigna Din
*Sistemang koordinado
*Sistemang panlangit ng mga koordinado

## Talababa
*Tamang pagbibigay kahulugan ni Lahav et al. 2000, MNRAS, 312, 166

Kategorya:Sistemang panlangit ng mga koordinado
Kategorya:Astronomiyang Ekstragalaktiko
Kiskisan

Ang **priksiyon**, **kiskisan**, **pagkikiskis**,  **pagkikiskisan**,  **pagpipingki**, o **pagpipingkian** (Ingles: *friction*) ay ang puwersang lumalaban sa kaugnay, kaukol o kabagay na galaw ng mga ibabaw ng mga solido, mga suson ng pluwido, at mga elementong materyal na dumudulas o dumadausdos sa bawat isa. Mayroong ilang mga uri ng **pagkiskis**.

*Ang **tuyong pagkiskis** ay lumalaban sa kaukol na pagilid na galaw ng dalawang solidong mga pang-ibabaw na nagkadiit, nagkadikit, o nagkalapat. Nahahati-hati pa ang tuyong priksiyon sa *priksiyong istatiko* sa pagitan ng mga pang-ibabaw na hindi gumagalaw, at *priksiyong kinetiko* sa pagitan ng gumagalaw na mga pang-ibabaw.
*Ang **pagkiskis na sunud-sunuran** o **priksiyong pluwido** ay naglalarawan sa pagkikiskisan sa pagitan ng mga patong sa loob ng isang pluwidong malapot o malagkit na gumagalaw na kaugnay ng bawat isa.

*Ang **nilangisang pagkiskis** o **priksiyong lubrikado** ay isang kaso ng priksiyong pluwido kung saan ang isang pluwido ay naghihiwalay ng dalawang solidong pang-ibabaw.

*Ang **kiskisan ng balat** o **priksiyon ng balat** ay isang kumponente ng pagkaladkad (sagabal), ang puwersang lumalaban sa galaw ng isang solidong katawan na lumalagos sa isang pluwido.
*Ang **kiskisang panloob** o **priksiyong internal** ay ang puwersang lumalaban sa galaw sa pagitan ng mga elementong bumubuo sa isang solidong materyal habang sumasailalim ito sa depormasyon.

Kapag ang mga pang-ibabaw na nagkadikit ay gumalaw na ukol sa bawat isa, ang priksiyon sa pagitan ng dalawang mga kalatagan ay ang nagpapalit ng enerhiyang kinetiko upang maing init. Ang katangiang pag-aari na ito ay maaaring magkaroon ng dramatikong mga kinahihinatnan, katulad ng pinamamalas ng paggamit ng pagkikiskisan na nalilikha ng pagkikiskis o pagkukuskos ng mga piraso ng kahoy upang makapagsimula ng isang apoy. Ang enerhiyang kinetiko ay nagiging init tuwing nagaganap ang galaw na may pagkiskis, halimbawa na kapag ang isang malapot na pluwido ay hinalo. Isa pang mahalagang kakahinatnan ng maraming mga uri ng priksiyon ay maaaring ang pagkasira o pagkapudpod, na maaaring humantong sa degradasyon o karawalan ng pag-andar at/o pagkasira ng mga kumponente. Ang priksiyon ay isang kumponente ng agham ng tribolohiya.

Ang priksiyon ay hindi isang puwersang pundamental subalit nagaganap dahil sa mga puwersang elektromagnetiko sa pagitan ng nakargahang mga partikulo na bumubuo sa pang-ibabaw na nagkadikit. Dahil sa kasalimuotan ng mga interaksiyong ito, ang priksiyon ay hindi maaaring kalkulahin mula sa mga unang prinsipyo, ngunit sa halip ay dapat na matagpuan sa pamamagitan ng paninigurado sa obserbasyon (empirikal na paraan).

Sa iba pang mga diwa, ang kiskisan o priksiyon ay maaaring mangahulugan ng sigalot, salungatan, o alitan sa pagitan ng mga tao.

## Tingnan din
*Batong pingkian

## Mga sanggunian
Kategorya:Mekaniks na klasikal
Kategorya:Puwersa
Kategorya:Priksiyon
Kategorya:Tribolohiya
Ulo ng Leon

Ang **Ulo ng Leon** (Ingles: ''Lion's Head*) ay isang tanyag na palatandaang pook na matatagpuan sa Daang Kennon, isang pangunahing lansangang-bayan sa Luzon, Pilipinas na humahantong papunta sa Lungsod ng Baguio.  Nakalagak sa Kampo 7 (*Camp 7*), ang Ulo ng Leon ay may sukat na 40 talampakan ang taas. Nabalak itong buoin ng mga kasapi ng Lions Club ng Lungsod ng Baguio, noong nanunungkulan pa si Luis Lardizabal bilang alkalde ng Lungsod ng Baguio magmula 1969 magpahanggang 1970 at bilang pangulo ng samahan,

## Nauna
Ang masasabing "ninuno" ng Ulo ng Leon na kathang-tao ay ang isang malaking batong likas na kahugis ng isang leon, na bago ang pagsapit ng 1972 ay siyang palatandaang pook na napagmamasdan ng mga turista sa Lansangan Kennon papunta sa Lungsod ng Baguio.  Subalit, ayon sa artikulong *Lion's Head in Baguio City - Philippines'', ang kasalukuyang palatandang pook na Ulo ng Leon ay isa ring batong-apog na likas na kahugis ng isang lalaking leon na may buhok sa leeg. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga palatandang pook sa Pilipinas
Kategorya:Baguio
Kategorya:Mga leon sa sining
Kategorya:Lions Clubs International
Supermodelo

Ang katagang **supermodelo** (Ingles: *supermodel*, *super-model*, *super model*) ay tumutukoy sa isang modelo pinasasahod ng malaking halaga, na karaniwang may reputasyong pandaigdigan at kadalasang panlikurang palamuti sa *haute couture* at pagmomodelong kumersiyal. Ang kataga ay naging tanyag sa kulturang popular noong dekada ng 1980. Ang mga supermodelo ay karaniwang naghahanapbuhay para sa pangunahing mga tagapagdisenyo ng moda at mga tatak. Mayroon silang mga kontratang multimilyon sa dolyar, pag-eendorso at mga kampanya. Tinatakan nila ang kanilang mga sarili bilang mga pangalang pamtahanan at pagkilalang pangbuong mundo na kaugnay ng kanilang mga karera sa pagmomodelo. Nailagay sila sa mga pabalat ng sari-saring mga magasin. Ayon kay Claudia Schiffer, upang maging isang supermodelo ang isang tao ay dapat na nasa lahat ng mga pabalat sa buong mundo sa magkakasabay na mga kapanahunan upang makilala ng mga tao ang mga babae.

## Mga sanggunian
Kategorya:Moda
Kategorya:Hanapbuhay
Pundamental na lapya

Ang **pundamental na lapya** ay maaaring tumukoy sa:

* Pundamental na lapya (timbulog na koordinado), na kung saan ay hinahati ang isang sistemang timbulog ng mga koordinado.
* Pundamental na lapya (eliptikal na galaksiya), na kung saan ay ipinapakita ang empirikal na relasyon sa pagitan ng mga pangkalahatang liwanag, pagkakahiwalay ng belosidad at radyus ng isang eliptikal na galaksiya
Palingkurang Pampagkamamamayan at Pandarayuhan ng Estados Unidos

Ang **Palingkurang Pampagkamamamayan at Pandarayuhan ng Estados Unidos** (Ingles: *United States Citizenship and Immigration Services*, dinadaglat bilang **USCIS**) ay isang sangkap o komponente ng Kagawaran ng Kaligtasang Pambansa (*Department of Homeland Security*) ng Estados Unidos. Nagsasagawa ito ng maraming mga tungkuling pampamamahala o administratibo na dating isinasagawa ng dating Palingkurang Pandarayuhan at Pampagkamamamayan ng Estados Unidos (*Immigration and Naturalization Service*), na dating kabahagi ng Kagawaran ng Katarungan ng Estados Unidos. Ang ipinahayag na mga priyoridad ng USCIS ay ang itaguyod ang pambansang kaligtasan at katiwasayan, ang alisin ang mga nakabinbing mga kasong pampandarayuhan, at painamin ang mga paglilingkod na pangkliyente. Pinamumunuan ang USCIS ng isang direktor na tuwirang nag-uulat sa Sekretaryong Diputado (*Deputy Secretary*) para sa Seguridad ng Inang-Bayan. Ang USCIS ay dati at panandaliang napangalanan bilang U.S. Bureau of Citizenship and Immigration Services (BCIS) o Kawanihan ng Paglilingkod na Pampagkamamamayan at Pandarayuhan, bago naging USCIS.  Alejandro Mayorkas was sworn in as USCIS Director on August 12, 2009.

## Mga sanggunian
## Kawil panlabas 
* United States Citizenship and Immigration Services 
* Mga Katanungan sa Sibika (Kasaysayan at Pamahalaan) para sa Iksamen para sa Naturalisasyon- USCIS ( )

Serbisyo ng Pagkamamamayan at Imigrasyon
Serbisyo ng Pagkamamamayan at Imigrasyon
Kategorya:Palingkurang pang-imigrasyon
Serbisyo ng Pagkamamamayan at Imigrasyon
Serbisyo ng Pagkamamamayan at Imigrasyon
Sistemang ekwatoryal ng mga koordinado

Ang **sistemang ekwatoryal ng mga koordinado** ay ang kadalasang ginagamit na metodo upang gawan ng mapa ang mga bagay na makikita sa kalawakan. Nagagamit ito sa pamamagitan ng pagtukoy sa polong heyograpiko ng Mundo at ang ekwador sa panlangit na timbulog Karagdagan, ang pagtukoy sa hilaga at timog polong heyograpiko ng mundo ay nagiging hilaga at timog panlangit na timbulog.

## Talababa
Abot-tanaw

, E.U.]]
Ang **abot-tanaw**, **abot ng tanaw**, **guhit-tagpuan**, **kagiliran**, **abot-tingin**, **abot ng tingin** o **linyang panglangit at lupa** (Kastila, Portuges: *Horizonte*, Aleman: *Horizont*, Ingles, Pranses: *Horizon*) ay isang linya na naghihiwalay sa mundo mula sa langit, ang linya na naghahati sa lahat ng nakikitang direksiyon sa dalawang kategorya: iyong mga linyang sumasalubong sa kalupaan ng Mundo at iyong mga hindi. Sa karamihang lugar o lokasyon, nahaharangan ang *totoong guhit-tagpuan* ng mga puno, gusali, bundok, at iba pa, na nagreresulta sa pagsasalubong ng Mundo at Langit na kadalasang tinatawag na *nakikitang guhit-tagpuan*. Kapag tumitingin sa dagat mula sa isang pampang, ang bahagi ng dagat na malapit sa abot-tanaw ay tinatawag na *offing* sa Ingles, na may kahulugang "napipinto", "kalautan", o "namiminto".

Nagmula ang salitang *horizon* ng wikang Ingles at wikang Pranses mula sa Griyego na "ὁρίζων κύκλος" (*horizōn kyklos*), "napaghihiwalay na bilog", mula sa pandiwang "ὁρίζω" (*horizō*), "hatiin, paghiwalayin", at mula sa "ὅρος" (*oros*), "hangganan, punto ng lupa".

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* Lineas imaginarias de la tierra . Néstor René Mayma Quispe.
* Distancia del horizonte. Astronoo.
* Grundlagen der Himmelsmechanik. Mario Lehwald.
* Ligne d'horizon. Gerard Villemin.
* Pinagmulan ng layo mula sa Guhit Panlangit-lupa. Steve Sque.
* Lawak ng Abot-tanaw. Andrew T. Young.

Kategorya:Sistemang pahalang ng mga koordinado
Kategorya:Sistemang panlangit ng mga koordinado
Maliwanag na kalakhan

at dalawang bituin kasama ang kanilang kalakhan]]

Ang **maliwanag na kalakhan** o ***apparent magnitude*** (***m***) ng isang panlangit na bagay ay isang sukatan ng kanilang liwanag na nakikita ng tagatingin sa Mundo, na inaayos para mawala ang atmospero. Kapag ang isang bagay ay nakikitang malawanag, nagkakaroon ito ng mababang **kalakhan** o ***magnitude***.

## Talababa
## Mga kawing panlabas 
* Ang iskalong Kalakhang Astronomikal (International Comet Quarterly)
Kanang asensiyon

Ang **Kanang asensiyon** o ***right ascension*** (pinapaikli bilang **RA**; may simbulong **α**) ay isang terminong astronomikal para sa isa sa dalawang koordinado ng mga punto sa panlangit na timbulog kung gagamitin ang sistemang ekwatoryal ng mga koordinado. Deklinasyon ang isa pang koordinado.

## Pagpapaliwanag
Isang kahalintulad ng Kanang Asenston para sa panlangit na pansukat ang longhitud. Parehang may sukat na puntong zerong anggulo ang kanang asensiyon at longhitud para sa isang ekwador. Para sa kanang asensiyon, kilala ang unang punto ng Aries para sa zerong punto, na isang lugar na kung saan ay dinadaanan ng Araw sa panlangit na ekwador sa ekinoks ng Marso. Patuloy na sinusukat ang kanang asensiyon sa buong bilog patungong silangan.

## Mga kawing panlabas
*Nakikitang Kanang Asensiyon at Deklinasyon

Kategorya:Sistemang panlangit ng mga koordinado
Kategorya:Anggulo
Kategorya:Dahilang teknikal sa Astronomiya
GCS

Ang **GCS** ay maaaring tumukoy sa:

* Daglat para sa Ingles na *Galactic Coordinate System* o "sistemang galaktiko ng mga koordinado".
* Daglat para sa *Glasgow Coma Scale* o "panukat ng pagkakahimbing ni Glasgow".
Talatuntunan ng kulay

Sa astronomiya, ang **talatuntunan ng kulay** (*color index*) ay isang payak na ekspresyong numerikal na nagdedetermina sa kulay ng isang bagay, na sa kaso ng bituin ay ang kanilang temperatura. Para masukat ang talatuntunan, tuluyang inoobserbahan ang magnitud ng isang bagay gamit ang dalawang magkaibang pansala sa sistemang UBV, tulad ng U at B, o B at V, kung saan sensitibo ang U sa mga silahis na ultrabiyoleta, sensitibo ang B sa bughaw na liwanag, at sensitibo ang V sa liwanag na makikita (luntian-dilaw). The set of passbands or filters is called a photometric system. The difference in magnitudes found with these filters is called the U-B or B–V color index, respectively. The smaller the color index, the more blue (or hotter) the object is. Conversely, the larger the color index, the more red (or cooler) the object is. This is a consequence of the logarithmic magnitude scale, in which brighter objects have smaller (more negative) magnitudes than dimmer ones. For comparison, the yellowish Sun has a B–V index of , while the bluish Rigel has B–V –0.03 (its B magnitude is 0.09 and its V magnitude is 0.12, B–V = –0.03).

Color indices of distant objects are usually affected by interstellar extinction &mdash;i.e. they are redder than those of closer stars. The amount of reddening is characterized by color excess, defined as the difference between the **Observed color index** and the **Normal color index** (or **Intrinsic color index**), the hypothetical true color index of the star, unaffected by extinction.
For example, in the UBV photometric system we can write it for the B-V color:
:E_{B-V} = (B-V)_{\textrm{Observed}} - (B-V)_{\textrm{Intrinsic}}

The passbands most optical astronomers use are the UBVRI filters, where the U, B, and V filters are as mentioned above, the R filter passes red light, and the I filter passes infrared light. This system of filters is sometimes called
the Johnson-Cousins filter system, named after the originators of the system (see references). These filters were specified as particular combinations of glass filters and photomultiplier tubes. M. S. Bessell specified a set of filter transmissions for a flat response detector, thus quantifying the calculation of the color indices. For precision, appropriate pairs of filters are chosen depending on the object's color temperature: B-V are for mid-range objects, U-V for hotter objects, and R-I for cool ones.

## See also
* UBV photometric system
* Color–color diagram

## References 
## Further reading
* [Johnson, H. L.(https://tl.wikipedia.org/wiki/Harold_Johnson_%28astronomer%29) and Morgan, ApJ 117, 313 (1953)]
* [Cousins, A. W. J.(https://tl.wikipedia.org/wiki/Alan_William_James_Cousins), MNRAS 166, 711 (1974)]
* [Cousins, A. W. J.(https://tl.wikipedia.org/wiki/Alan_William_James_Cousins), MNASSA 33, 149 (1974)]
* [Bessell, M. S.(https://tl.wikipedia.org/wiki/Michael_S._Bessell), PASP 102, 1181 (1990)]
Sanghalamanan

Ang **sanghalamanan** (Ingles: *flora*) ay ang nabubuhay na mga halaman sa isang partikular na rehiyon o panahon, na pangkalahatang ang likas na lumilitaw o taal at katutubong nabubuhay na halaman.

## Etimolohiya
Ang katagang *flora* ay nagmula sa salitang Latin na Flora, ang diyosa ng mga halaman, mga bulaklak, at pagkamayabong (pertilidad) sa mitolohiyang Romano. Ang katugmang kataga nito sa mga hayop ay ang sanghayupan o sangkahayupan (ang *fauna*).  Ang sanghalamanan, sanghayupan at iba pang mga anyo ng buhay na katulad ng mga halamang-singaw ay magkakatipong tinatawag bilang biota.

## Pag-uuri ng sanghalamanan 
Ang mga halaman ay nakapangkat sa mga sanghalaman batay sa rehiyon, kapanahunan, natatanging kapaligiran, o klima. Ang mga rehiyon ay maaaring maging kakaiba ang heograpiya ng mga habitat, katulad ng bundok laban sa kapatagan. Ang sanghalamanan ay maaaring maging may ibig sabihing halamang nabubuhay sa isang makasaysayang panahon na katulad ng *kusilbang sanghalamanan*. Bilang panghuli, ang mga sanghalamanan ay maaaring paghati-hatiin sa pamamagitan ng natatanging mga kapaligiran:

**Sanghalamanang katutubo*. Ang katutubo at indihenang sanghalaman ng isang pook.
**Sanghalamanang pang-agrikultura at panghortikultura (sanghalamanang panghardin o panghalamanan)*. Ang mga halaman na sinasadyang pinalalaki at inaalagaan ng mga tao.
**Sanghalamanang damo* o *sanghalamanang masukal*, nakikilala sa Ingles bilang *weed flora*.  Sa nakaugalian, ang klasipikasyong ito ay inilalapat sa mga halamang itinuturing na hindi kanais-nais, at pinag-aaralan upang matabanan o malipol ang mga ito. Sa kasalukuyan, ang katawagang ito ay hindi na gaanong ginagamit bilang isang kaurian ng mga halaman, dahil kinabibilangan ito ng tatlong iba't ibang mga uri ng mga halaman: ang mga espesyeng madamo (espesyeng masukal), espesyeng mapangsalakay (na maaaring hindi madamo o masukal), at ang mga espesyeng katutubo at mga dayo na hindi madamo na hindi kanais-nais sa agrikultura. Maraming katutubong mga halaman ang dating itinuturing na madamo ang nakapagpamalas ng kapaki-pakinabang o talagang kinakailangan sa sari-saring mga ekosistema.

Ang mga organismong bakteryal ay paminsan-minsang isinasama sa isang sanghalamanan, at kung minsan ang mga katagang sanghalamanang pambakterya (*bacterial flora*) at "sanghalamanan ng (mga) halaman" (*plant flora*) ay ginagamit nang magkahiwalay.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sanghalamanan
Kategorya:Botanika
Kategorya:Ekolohiya
Pundamental na lapya (timbulog na koordinado)

Ang **pundamental na lapya** sa isang sistemang timbulog ng mga koordinado ay isang lapya na kung saan ay hinahati ang isang timbulog sa dalawang hemispero. Ang latitud ng isang punto ay ang anggulo sa pagitan ng pundamental na lapya at ang linya na nagdudugtong sa gitna ng timbulog.

Para sa sistemang heograpiko ng mga koordinado ng ating Mundo, ang ekwador ang nagsisilbing pundamental na lapya. Mayroon namang iba't-ibang pundamental na lapya sa sistemang panlangit ng mga koordinado:

* gumagamit ang sistemang ekwatoryal ng mga koordinado ng panlangit ng ekwador;
* gumagamit ang sistemang ekliptiko ng mga koordinado ng ekliptiko;
* gumagamit ang sistemang galaktiko ng mga koordinado ng Daang Magatas; at
* gumagamit ang sistemang horisontal ng mga koordinado ng guhit langit-lupa ng tagatingin.

## Tingnan din
*Lapya ng sanggunian
Deklinasyon

Sa astronomiya, ang **deklinasyon** o ***declination*** (pinapaikli bilang **dec** o **δ**) ay isa sa dalawang koordinado ng sistemang ekwatoryal ng mga koordinado, isa rito ang kanang asensiyon o oras anggulo. Maaaring ikumpara ang Deklinasyon ng astronomiya sa heograpikong latitud, subalit inilalapat sa panlangit na timbulog. Sinusukat ang deklinasyon sa hilaga at timog degree ng panlangit na ekwador. Mayroong positibong deklinasyon ang mga puntong nasa hilaga ng panlangit na ekwador samantalang negatibong deklinasyon naman ang mga nasa timog nito.

* Mayroong deklinasyon na 0° ang mga bagay na nasa panlangit na ekwador.
* Mayroong deklinasyon na +90° ang mga bagay na nasa panlangit na hilagang polo.
* Mayroong deklinasyon na &minus;90° ang mga bagay na nasa panlangit na timog polo.

## Mga bituin
Nakaposisyon ang isang bituin sa malapit na hindi nagbabagong direksiyon na makikita sa Mundo, na may deklinasyong hindi nagbabago taon-taon, subalit ang kanang asensiyon at deklinasyon ay maaaring magbago dahil sa presisyon ng mga ekinoks, tamang mosyon, at taunang paralaks. Mabilis magbago ang deklinasyon ng lahat ng mga bagay sa sistemang solar kaysa sa mga bituin.

Para sa Timog Hemispero, pagbaligtarin lamang ang palatandaan (+/-). Maaaring makita ang mga bituing na hindi sirkumpolar sa ilang araw lamang o pana-panahon ng taon.

## Talababa
## Mga kawing panlabas
*Pinakatamang deklinasyon at posisyon ng araw mula sa NOAA (maaaring makita ang mga kodigo sa Javascript)
*Talaan ng mga Deklinasyon ng Araw; Pangkalahatang Balyu para sa Apat na Taon o Siklong Hinakabangan na Taon (hindi malaman ang pinagkuhanan)
*Punksiyong Deklinasyon mula sa Excel, CAD o iba niyong programa.   Libre at pinakatama ang Sun API. Para sa mga kompyuter ng Windows.
*Paano malaman ang posisyong planetaryo ni Paul Schlyter.

Kategorya:Sistemang panlangit ng mga koordinado
Kategorya:Anggulo
Kategorya:Dahilang teknikal sa Astrolohiya
Letsugas romana

Ang **letsugas romana** (*Lactuca sativa* *L. var.* *longifolia*) ay isang kasarian ng letsugas na lumalaki sa loob ng isang mataas na ulo ng matipunong mga dahon na may isang matatag na tadyang sa ibaba ng gitna. Hindi tulad ng ibang mga letsugas, ito ay hindi naaalintana ng init. Bagaman tinatawag na *Romaine lettuce* sa Ingles, tinatawag din itong *cos lettuce* na hinango mula sa Griyegong pulo ng Kos kung saan nagmula ang letsugas na ito. Ang araw ng 22 Herminal sa Pranses na Republikanong Kalendaryo ay nakalaan para sa letsugas na ito.

## Nutrisyon
Katulad ng sa ibang mga gulay na may madidililim at mayayabong na mga dahong lunti, ang mga antioksidanteng nilalaman sa loob ng mga letsugas romana ay pinaniniwalaang nakapagpapaiwas sa pagkakaroon ng kanser. Ayon sa pang-2011 na edisyon ng ''Old Farmer's Almanac'', ang pigmentong kloropila sa mga gulay na may mga dahong mayayabong na madilim ang pagkalunti, na katulad ng letsugas romana, ay maaaring makapagpababa ng mga antas ng karsinoheno ng mga kanser na nakakaapekto sa malaking isaw at atay.

## Mga sanggunian
Kategorya:Cichorioideae
Kategorya:Dahong gulay
Talaan ng mga himpilan ng MBC Media Group

Ito ay ang Talaan ng mga Radyo at himpilang pang-telebisyon na may-ari ng MBC Media Group.

## MBC Radio
### DZRH
All provincial stations nationwide carrying DZRH via satellite.

### Love Radio
Ang **Love Radio** ay ang flagship FM radio network ng MBC na itinatag noong 1975. Ang DZMB ang nagsisilbing flagship station nito.

### Aksyon Radyo
Ang **Aksyon Radyo** ay ang regional AM radio network ng MBC. Ang DYRC ang nagsisilbing flagship station nito.

### Yes FM
Ang **Yes FM** ay ang pangalawang FM radio network ng MBC na itinatag noong 1998. Ang DWYS ang nagsisilbing flagship station nito

### Easy Rock
Ang **Easy Rock** ay ang pinakabatang radio network ng MBC. Itinatag noong 2009, nagdadala ito ng madaling pakikinig at Soft AC na format. Ang DWRK ang nagsisilbing flagship station nito.

### Radyo Natin
Ang **Radyo Natin** ay ang community radio network ng MBC na may higit sa 100 istasyon sa buong bansa.

### Iba Pang Istasyon
## MBC TV (DZRH News Television)
### Digital
## Dating Istasyon
### Hot FM
## Talasanggunian