Calabanga

Ang **Bayan ng Calabanga**   ay isang ika-1 klaseng bayan sa lalawigan ng Camarines Sur, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Heograpiya 
Ito ay nakasalalay sa kanluran ng ilog Bicol at nasa kabila ng Bayan ng Cabusao; sa timog ay ang Bayan ng Bombon at Naga City; sa silangan nito ay ang kagubatan lupain ng Bundok Isarog, ang Tigman River at ang bawat sanga ng ilog na bumubuo ng likas na hangganan at sa kabila ay Bayan ng Tinambac; sa hilaga sa pamamagitan ng mga lugar ng pangingisda ng San Miguel Bay, at higit pa, ang mga munisipyo ng Sipocot, Basud at Mercedes.

### Topographiya at Dalisdis 
Ang topographiyang tanawin ng bayan ay maaaring nailalarawan bilang karaniwang patag na may isang dalisdis 0-3%, malumanay na kiling (3-8%) patungo sa direksyon ng silangang bahagi at sa katapusan ay lumiligid hanggang sa mas mataas na steeps patungo sa direksyon ng timog-silangang bahagi ng Mt. Isarog. Ang 0-3% na dalisdis ay isang malawak na lugar ng patag sa halos lupa na antas na umaabot mula sa Barangay Balongay sa kahabaan ng Ilog Bicol patungong Poblacion at mga nakapalibot na lugar hanggang sa Barangay Manguiring. Ito ang dominanteng dalisdis ng bayan.

## Klima 
## Kasaysayan 
Noong 1578 nang itinatag ang pinuno ng Misyon ng Quipayo, ang Calabanga ay isang visita lamang o baryo. Sa oras na iyon, ang lugar ay mayroon ng malawak na kagubatan at swamps at isang kasaganaan ng mga hayop tulad ng mga unggoy, ligaw na manok, at butiking-gubat. Sinasabi ng iba, nagmula ang pangalan nito mula sa salitang Bikol na "Calabangan", ang pangmaramihang termino ng "labang" o "litag", nangangahulugang isang uri ng silo para sa pagtatago ng mga ligaw na hayop.Sinabi ng isa pang alamat na ang Calabanga ay nagmula sa salitang "Calugangan" na nangangahulugang ang malawak, mahaba, at tuwid na kalye na sumasaklaw sa simbahan sa pamamagitan ng poblacion, silangan sa kanluran, na tinatawag na lokal na "calabaan" o "calacbangan".

Ang Calabanga ay naging kilala sa 400 tributes. Noong 15 Hulyo 1749, ito ay nahiwalay mula kay Quipayo dahil sa pag-apruba ni Don Fray Joan de Arechera, Hinirang na obispo ng Nueva Segovia ng Komisaryo ng Hari, sa petisyon na pinirmahan at isinampa ng 37 Calabangueños noong 28 Abril 1749 para sa bayan na maginhawang pinangangasiwaan.

Mayroon itong 2 visitas, ito ay ang visita de Cagapad at visita de hinarijan at 12 baryo. Ang mga baryo ay ang San Antonio, San Vicente, Sta. Catalina, Nuestra Señora de Salud, San Lucas, San Miguel, Sta. Isabel, Nuestra Señora del Carmen, San Roque, San Pablo, San Jose (ngayon Balongay) at Belen.

Ang Calabanga ay isa sa mga bayan ng lalawigan ng Camarines Sur at isang miyembro ng Metro Naga Development Council. Sa lugar ng pangingisda at malawak na agrikultura, ito ay isang pangunahing tagapagtustos ng mga isda at iba pang mga produkto ng dagat at mga produktong pang-agrikultura sa lalawigan pati na rin sa Metro Manila.

## Mga Barangay 
Ang Bayan ng Calabanga ay nahahati sa 48 na mga barangay.

## Mga mapagkukunan ng lupa at tubig 
May anim (6) na uri ng lupa na matatagpuan sa bayan. Ang mga ito ay ang (1) Hydrosol na nangingibabaw sa Ilog Bikol na sumasakop sa mga bahagi ng Barangay Balongay, San Bernardino at Punta Tarawal; (2) Balong Clay; (3) Pili Clay Loam; (4) Tigaon Clay na sumasaklaw sa poblacion; (5) Annan Clay Loam na matatagpuan sa direksyon ng Tinambac at (6) Mountain Soil sa lugar ng Mt. Isarog

Ang bayan ng Calabanga ay pinagkalooban ng likas na likas na yaman. Ang mga pangunahing sistema ng ilog, ang mga ilog ng Tigman, Hinaguianan at Inarihan ay kasalukuyang ginagamit para sa mga layunin ng patubig. Pinagmulan nila ang kanilang pangunahing mga sangang ilog mula sa Mt. Isarog at dumadaloy pababa sa direksyon sa hilaga-kanluran sa huli na naglalabas ng daloy sa Look ng San Miguel.

Ang Calabanga ay pinagpala ng maraming natural na mapagkukunan ng malinis na tubig na matatagpuan sa silangang bahagi ng bayan sa kahabaan ng hilagang-kanluran na mga baybayin ng Mt. Isarog. Karamihan sa mga ito ay natagpuan na maging potensyal na mapagkukunan para sa maiinom na suplay ng tubig ng bayan, bukod sa mga ilog ng Hamislag at Tawang.

Ang Calabanga ay sakop ng mga tubig ng tubig, ang Look ng San Miguel sa hilagang bahagi at ang Ilog Bikol sa kanlurang bahagi na pinagkukunan ng masaganang suplay ng isda ng iba't ibang uri ng hayop at iba pang mga produkto ng dagat.

## Paggamit ng Lupa 
Sa pangkaraniwang patag na lupain nito, ang nangingibabaw na paggamit ng lupa ay agrikultura. Ang mga napatayuan na lugar at pangunahing mga ilog ay may pinakamaliit na bahagi ng kabuuang lugar. Ang mga nakapaloob na lugar ay nasa loob ng mga barangay ng mga lunsod. Ang mga lunsod na lugar ay lumalawak sa isang halos pahaba na pag-unlad o laso tulad ng pag-unlad na partisan.

Ang iminungkahing paggamit ng lupa bilang nakalagay sa Planong Paggamit ng Komprehensibong Lupa ay naglalarawan sa Pamahayan, Pangkalakal, institutional na lugar sa loob ng Urban Land Use habang ang agrikultura, agro-industriya, espesyal na paggamit ay matatagpuan sa Pangkalahatang paggamit ng lupa.

## Demograpiko 
Sa 2000 NCSO Survey, ang Calabanga ay may kabuuang populasyon na 67,408 na may 25,159 o 37.32% ay kabilang sa populasyon ng lunsod at 42,249 o 62.68% ay kabilang sa populasyon sa kanayunan. Nagkaroon ng isang pagtaas ng 8,244 sa populasyon ng 1995. Ang kabuuang populasyon ay ipinamamahagi sa 12,444 na kabahayan, na nagrerehistro ng isang pagtaas ng 1,371 na kabahayan sa sambahayan noong 1995 na 11,073. Ang average na laki ng sambahayan sa 2000 na pagsusuri ay bahagyang napupunta sa 5.4 mula sa 5.3 tao noong 1995.

Sa pagitan ng 1995 at 2000, lumaki ang Calabanga sa tantiya ng 2.83%, mas mataas kaysa sa 1990-1995 na tantiya ng 1.63%. Tulad ng sensus noong 2010, ang densidad ng populasyon ng munisipyo ay 477 katao bawat km²

Sa 48 barangay sa munisipalidad, ang Barangay San Roque ay may pinakamalaking populasyon na 5,513 katao, isinulat ang 7.38% ng kabuuang populasyon, na sinusundan ng Barangay Santa Cruz Ratay na may populasyong 5.069 katao. Ang Barangay Punta Tarawal ay may pinakamababang populasyon na 265 na lamang 0.44% ng kabuuang populasyon. 

Sa kabila ng pag-agos ng iba't ibang grupo ng relihiyon, isang malaking segment na 95.28% ng populasyon ay Romano Katoliko pa rin. Karamihan sa mga tao, 95.93% ay nagsasalita ng Bikol.

## Ekonomiya 
Ang Calabanga ay pinagpala ng mayamang likas na yaman. May malaking kataasan at malawak na pangingisda.Ang mga lugar ng agrikultura ang pinakamalawak na lugar na sumasaklaw ng higit sa kalahati ng kabuuang lupa sa munisipalidad na ito. Ito ang dominanteng paggamit ng lupa. Ang lupa na nakatuon sa produksyon ng pananim ay humigit-kumulang 7,609.79. Na kinabibilangan ng bigas, mais at niyog bilang mga pangunahing pananim at iba pang mga pananim tulad ng abaka, kape, gulay, rootcrop at puno ng prutas.

Kasama sa agrikultura, pangingisda at pagtaas ng livestocks ang bumubuo sa mga pangunahing pang-ekonomiyang gawain. Ang mga batayan ng isda ng Look ng San miguel pati na rin ang Ilog Bikol ay ang mga mapagkukunan ng maraming isda, molusko, oysters, capiz shell, Sugpo, hipon at iba pang mga uri ng pandagat na hayop na nagbibigay ng iba't ibang mga industriya ng kabuhayan tulad ng pagproseso ng isda, pasta ng isda at paggawa ng bagoong at iba pang produkto sa dagat. Ang mga marine by-products pati na rin ang alamang, hipon, mudcrab ay ibinibigay sa lungsod ng Naga, iba pang kalapit na lalawigan at pati na rin sa Maynila. Ang iba pang mga mapagkukunan ng tubig ay kinabibilangan ng ilog ng Inarihan, Tigman at Hinaguinan bukod sa mga fishpond para sa mga pampaalsa at mga uri ng tubig-tabang na hayop.

Ang pagtaas ng livestock ay isang maunlad na industriya sa bayan, ang isang imbentaryo ng mga baka at manok na mga sakahan ay nagpapakita na mayroong 5 komersyal na babuyan at 3 komersyal na mga sakahan ng manok na tumatakbo sa bayan bukod sa pag-aalaga ng mga hayop sa likod-bahay na karaniwan sa mga rural na lugar.

Kasunod ng agrikultura at pangingisda, ang komersiyo, kalakalan at industriya ay mahalaga at makabuluhang aspeto sa ekonomiya ng bayan. Ang mga komersyal at pang-industriya na aktibidad ay higit na puro sa mga lugar ng lungsod na kasama ang iba pang pakyawan at tingian na kalakalan, mga menor na sentro ng serbisyo, negosyo sa transportasyon, komunidad at personal na serbisyo, mga botika, mga suplay ng agri, mga gasolinang istasyon habang ang mga pang-industriya na gawain ay kinabibilangan ng bigas, pagproseso ng isda, kawayan ng buwis, paggawa ng kasangkapan, damit, gawang-bakal, planta ng yelo, hinang at mga tindahan ng pagkumpuni ng awto at iba pang maliliit na negosyo. Ang produksyon ng shingle ng Nipa ay isa ring industriya sa mga kanlurang barangay na kung saan matatagpuan ang mga nipa swamps. ito ay ibinibenta hindi lamang sa loob ng bayan, ay ibinibenta rin sa mga kalapit na bayan at sa Lungsog ng Naga.

Ang pagkakaroon ng isang bagong Pampublikong Pamilihan ng Calabanga na nagsimula ng operasyon noong nakaraang 1998 ay sa wakas ay nalutas ang mga hinihingi para sa isang mas malaking sentro sa pagmemerkado, samantalang ang mga Kooperatiba sa buong bayan ay unti-unting umuunlad sa mga negosyo nito.

Ang munisipyo ay tahanan ng dalawang mall, ang .

### Agrikultura 
thumb|Mga bangkang gamit ng mangingisda sa Barangay ng Sabang sa Calabanga.
Gumagawa ng mga sumusunod na produkto:
* Niyog
* Bigas
* Abaka
* Mais
Karamihan sa mga tao ay mga magsasaka at mga mangingisda. 

## Inpastraktura 
Ang Calabanga ay pinagkalooban ng maraming mapagkukunan ng tubig. Sa kasalukuyan, ang pangunahing pinagkukunan ng lokal na distrito ng tubig para sa maiinom na suplay ng tubig ay mula sa bukana ng Balombon. Ang kapasidad nito ay 10 lps na makapaglilingkod sa 18 barangay. Ang mga lugar na pinaglilingkuran ay ang San Antonio poblacion, Del Carmen, Sta Isabel, San Miguel, San Vicente, Sta. Salud, San Lucas, San Pablo, San Francisco, Sta Cruz Poblacion, Paolbo, Manguiring, Balombon, San Roque, San Isidro, Pagatpat, Sabang at Salvacion Baybay. Karamihan sa mga ito ay nasa mga lugar ng poblacion at ang iba ay ang mga barangay na tinataw ng pinagmulan mula sa Balombon.

Para sa mga barangay na hindi maabot ng mga serbisyo ng Local Water District (Antas III), ang mga mapagkukunan ay mga mababaw na mga balon, malalim na mga balon at mga tagabunsod ng tubig. Ang mga ito ay naglilingkod sa pang-araw-araw na pangangailangan ng sambahayan para sa maiinom na suplay ng tubig.

Ang lahat ng mga barangay ng munisipyo ay may kaugnayan sa sistema ng kalsada. Ang bayan ay madaling ma-access mula sa Lungsod ng Naga, ang pangunahing lungsod ng Bikol. Karamihan sa kabuuang mga network ng kalsada ay nangangailangan ng mga pagpapabuti at rehabilitasyon upang magkaloob ng mas malawak na access sa mga malalayong barangay residente at mapadali ang paghahatid at pagmemerkado ng mga produkto ng sakahan sa poblacion / marketing center.

Para sa mga link sa pagitan ng barangay, ang mga tricycle ay maaaring maghatid ng isa sa iba't ibang barangay habang ang mga pedic tricycle / padyak ay nasa loob ng mga lugar ng poblacion.

Para sa mga pasilidad sa paradahan ng bus at jeep, may pribadong pagmamay-ari at pinapatakbo na terminal na matatagpuan sa San Francisco ngunit ang lokal na pamahalaan ay iminungkahi ang pinagsamang terminal na matatagpuan sa loob ng tambalan ng Pampublikong Pamilihan ng Calabanga ay maaaring tumanggap ng halos lahat ng mga jeepney at tricycles sa bayan.

Mula sa Metro Manila, ang Calabanga ay mapupuntahan sa pamamagitan ng Naga City. Una, sa pamamagitan ng isang 45-minutong eroplano na paglipad patungong Naga Airport na matatagpuan sa Pili at isang biyahe ng kotse / jeep na mga 40 minuto sa Calabanga. Ang isa pang pagpipilian ay isang 7-10 na oras na biyahe sa aircon bus patungo sa Calabanga na ibinibigay ng tatlong linya ng bus. Nagbibigay din ang Philippine National Railways (PNR) ng mga biyahe mula sa Maynila hanggang sa Bicol at sa kabila ng pagkakaroon ng istasyon sa Naga City, pagkatapos ay umaabot ng 20-30 minutong biyahe mula sa Naga City hanggang Calabanga. Ang supply ng kuryente sa munisipalidad ng Calabanga ay ibinibigay ng NAPOCOR sa pamamagitan ng Camarines Sur Electric Cooperative II (CASURECO II). Sa kasalukuyan, ang lahat ng 48 na barangay ng munisipalidad ay nakapaglingkod na sa koryente, gayunpaman, maraming sityo ng malalayong barangay ang nagnanais pa rin sa pagpapalawak ng mga linya ng kuryente sa kanilang mga lugar.

Ang modernong teknolohiya sa Komunikasyon at impormasyon ay malayo naabot sa bayan ng Calabanga at nagbigay ng mga nasasakupang may mas mahusay na access sa komunikasyon.

Ang Calabanga ay pinaglilingkuran ng mga pribadong kompanya ng telepono, ang L.M. United Telephone Company (UNITEL) at ang BAYANTEL Company na nagbibigay ng mga indibidwal na koneksyon para sa mga nasa lunsod at sa labas ng mga barangay. Nagbibigay ang mga kumpanyang ito ng mga lokal at mahabang distansya sa Metro Manila o anumang punto sa bansa o anumang iba pang lugar kung saan maabot ng system. Taon 2002, ang mga serbisyo ng cellular mobile phone sa loob ng munisipalidad ay pinabuting at pinalawak sa pamamagitan ng pag-install ng mga pasilidad ng telecommunication tulad ng cell site ng dalawang pribadong kompanya ng telekomunikasyon. Ang Bureau of Telecommunications, isang ahensiya na pinamahalaan ng pamahalaan na may Telecom Office na nakatalaga sa munisipalidad ay nagbibigay ng telegraphic na serbisyo sa mga residente ng Calabanga habang ang mga serbisyo ng Postal ay ibinibigay sa pamamagitan ng Philippine postal corporation.

## Edukasyon 
Ang antas ng literacy sa bayan ay mataas sa 98.5%. Ang survey ng NSO sa taong 2000 para sa populasyon ng sambahayan, 5 taong gulang at mahigit sa mga tuntunin ng pang-edukasyon na kakayahan, ay sumasalamin sa sumusunod: ng kabuuang populasyon, 29,555 ay nasa grado sa elementarya; 15,037 ay nasa mataas na paaralan; lamang ng 2,623 o 0.045% ng populasyon ay walang grado na nakumpleto. 4, 446 ang mga kolehiyo sa ilalim ng mga nagtapos na mayroong 1,057 degree holders at 201 na may post baccalaureate degrees.

Mayroong 38 pampublikong paaralang elementarya sa buong bayan; walong mataas na paaralan; isang bokasyonal at limang pribadong paaralan na nag-aalok ng pre-school, grade school at high school. Ang pag-aaral sa kolehiyo ay inaalok ng dalawang institusyon na pag-aari ng pamahalaan, ang Calabanga Community College at ang Central Bicol State University of Agriculture (dating: CSSAC - Calabanga Campus at mga pribadong pag-aari ng mga Paaralan ng Computer, ang isa ay nag-aalok ng multi-grade na pag-aaral mula sa elementarya hanggang sa kolehiyo mga antas (Malayan Computer College).

## Lokal na pamahalaan 
Mga napili na opisyal Hunyo 2013 - 2016:
* Alkalde: Eduardo Severo
* Bise Alkalde: Ramoncito Roco Robles
* Mga Konsehal:
** Danilo N. Campil
** Manuel N. Mendoza
** Jude Anthony C. Spinning
** Sonia H. Medroso
** Danilo Bico
** Erma Barrios
** Levi Sta. Ana Jr
** Job R. Casida

## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
* Calabanga.com - Online na Komunidad 
* Calabanga Group - goBicol 
* Philippine Standard Geographic Code 
* Philippine Census Information
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan ng Camarines Sur‎