Whang-od

Si **Whang-od Oggay** (Pagbigkas ng unang pangalan:   [ˈɸɐŋ.ˈʔɘd]; ipinanganak noong Pebrero 17, 1917), na kilala rin bilang **Maria Oggay**, ay isang Pilipinang mambabatok mula sa Buscalan, Tinglayan, Kalinga, Pilipinas. Madalas siyang inilalarawan bilang ang "huling" at pinakamatandang mambabatok (tradisyonal na tatuador na taga-Kalinga) at bahagi ng mga Butbut ng mas malaking pangkat etniko ng Kalinga.

Nambabatok siya ng mga mampupugot-ulo at kababaihan ng mga katutubong tao ng Butbut sa Buscalan, Kalinga, mula noong 15 taong gulang siya, ngunit wala na ang mga mandirigma ng Butbut na dating umiipon ng tattoo sa pagpoprotekta sa mga nayon o pagpatay sa mga kaaway. Sa kabila nito, patuloy na inilalapat ni Whang-od ang kanyang tradisyonal na sining sa mga turistang bumibisita sa Buscalan.

Iginawad ng Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining (NCCA) kay Whang-od ang prestihiyosong *Dangal ng Haraya Award* sa Tabuk, ang kabisera ng Kalinga, ang etnikong lalawigan ni Whang-od, sa 2018. Hinirang siya para sa Gawad Manlilikha ng Bayan noong 2017. Pinoproseso pa rin ng NCCA ang kanyang nominasyon.

## Talambuhay 
thumb|Si Whang-od kasama ng isang bisitang may tatu.
Sinimulan ni Whang-od ang kanyang pagbabatok noong siya ay 15 taong gulang Ayon sa kaugalian, pinapayagan lamang ang mga kalalakihan na may kanunu-nunuan ng pagbabatok na matututo ng kasiningan. Isang kataliwasan si Whang-od dahil sa talento na nakita ng kanyang ama. Sa paglaon ng buhay, bumuo lamang ng mga kababaihan ang mga napiling aralan ni Whang-od na nakapaglabag sa tradisyong patrimonial sa kauna-unahang beses sa naitalang kasaysayan ng Kalinga. Sa kabila nito, tinanggap ng kanyang taong-bayan ang kanyang pasya. Siya ay nambabatok, ang tradisyunal na pagtatatung tapik-kamay, ng mga lalaking mampupugot-ulo na nakaiipon ng mga batok sa pamamagitan ng pagprotekta sa mga nayon o pagpatay sa mga kaaway. Nambabatok din siya ng mga kababaihan ng mga Butbut sa Buscalan, Kalinga, pangunahin para sa mga estetikang layunin.

Nabatok siya mismo noong dalagita siya at ang kanyang unang tatu ay binubuo ng isang hagdan at isang sawa. Kapag nabatok ang braso ng babe tulad ng mga tatu ni Whang-od mismo, obligadong bayaran ng pamilya ng babae ang nambatok ng isang biik o isang bungkos ng naaning palay (kilala rin bilang *dalan*). Drew Arellano, Liza Diño at Ice Seguerra. Mayroon ding mga hindi Pilipino na may tatu na binatok ni Whang-od sa kanilang balat. ngunit dahil sa pagdagsa ng mga turista sa kanyang bayan, kumita siya ng hindi bababa sa Php 5,000 kada araw sa pagbabatok noong 2015.

Tulad ng iba pang mga kasiningang indihenismo, binubuo ang kanyang tintang pambatok ng mga katutubong materyales: pinaghalong uling at tubig na ibabatok sa balat sa pamamagitan ng tinik o sait ng punong kalamansi o suha. Kumpara sa iba pang mga maginoong pamamaraan, medyo masakit ang sinaunang kasiningan ng batok na nagmula noong isang libong taon bago ang kanyang oras.

Bukod sa pagiging isang mambabatok, si Whang-od ay isang respetadong matanda sa bayan at tumutugtog ng tongali. Gumagawa rin siya ng mga gawaing pang-agrikultura tulad ng pagpapakain ng mga baboy 
thumb|Si Grace Palicas, apong babae ni Whang-od at nakatataas na aralan na gumagawa ng tatung pangmukha at nagpapatuloy sa tradisyon ng batok.
Kalaunan ay nagpasya siyang hindi magpakasal, at sa gayon ay hindi siya nagkaroon ng anak Gayunpaman, hindi nagsagawa ang mga kahaliling ito ng iba pang mga gawaing mambabatok*,* at hindi gaanong masalimuot ang kanilang tatu kumpara sa mga tatu ni Whang-od. kaya naging karapat-dapat siyang makatanggap ng mga benepisyo mula sa pamahalaan ng Pilipinas base sa *Centenarians Act of 2016* o *Republic Act 10868*. Bagaman, nagduda ang gobyerno at ilang mga grupo sa kanyang pag-angkin dahil hindi siya nagpakita ng anumang mga wastong dokumento upang patunayan ang kanyang kapanganakan. Walang mga rekording ng petsa ng kapanganakan sa maraming mga lugar ng kabundukan sa Pilipinas, tulad ng Buscalan, noong panahong sinabing ipinanganak si Whang-od, dahil sa: imposibilidad ng pagdagan ng lugar noong panahong iyon; hindi bahagi ng kultura ng komunidad noon ang mga pagrekord ng mga petsa ng kapanganakan sa papel; at mga nakaraang away-etniko na naglakas ng mga digmaang panlipi.

## Pagkilala 
Dahil sa katayuan ni Whang-od bilang huling mambabatok ng kanyang henerasyon, Sa halip nito, ipinangampanya siya ng ilang mga netizen na bigyan ng Gawad sa Manlilikha ng Bayan.

Noong 2015, hinikayat naman ni Senadora Miriam Defensor Santiago ang kanyang mga kasamahan sa Senado ng Pilipinas sa pamamagitan ng resolusyon na dapat na hirangin si Whang-od bilang isa sa Gawad Manlilikha ng Bayan (GAMABA), na kapantay sa ranggo ng mga Gawad Pambansang Alagad ng Sining. Nagtagubilin sa senado ng Pilipinas si Senadora Nancy Binay sa pamamagitan ng resolusyon sa senado noong Hunyo 2016 na italaga si Whang-od bilang Gawad Manlilikha ng Bayan. Gayundin, sinusuportahan ni Loren Legarda, isang Senadora at emabahadora ng United Nations ang kanyang nominasyon bilang Gawad Pambansang Alagad ng Sining o Gawad Manlilikha ng Bayan sa pamamagitan ng isa pang resolusyon sa Senado.

Ang dating tagapangulo ng Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining (NCCA) na si Felipe de Leon Jr. ay nagpahayag din ng kanyang suporta sa paghirang ni Whang-od at nagtalo na ang papel ng isang mambabatok ay magiging parola sa pagkakakaisa at suporta ng komunidad.

Noong Hunyo 12, 2018, inihayag ng Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga SiningPambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining na ibibigay ang prestihiyosong Dangal ng Haraya Award kay Whang-od sa Hunyo 25 sa Tabuk, Kalinga, ang kabisera ng lalawigan ni Whang-od. Patuloy pa rin ang pangwakas na yugto ng GAMABA. Bahagi ang imahe ni Whang-od sa isang eksibit sa Marangal na Museo ng Ontario sa Canada. *Tattoos: Ritual. Identity. Obsession.* *Art*  ang pamagat ng eksibit at unang ipinakita ito noong Abril 2, 2016. Hindi nila kilala si Whang-od hanggang sa sinabihan sila ng isang bisita. Sinamahan sila ng Hukbong Himpapawid ng Pilipinas sa pamamagitan helikopter sa kanilang paglalakbay sa Maynila. Bukod sa pagdalo sa tanghalan, nagkita sina Whang-od at Coco Martin, ang kanyang paboritong aktor. Samantala, binisita ni Palicas ang Intramuros kasama ang iba pang mambabatok sa Kalinga. Sa larawan, ipinakita na natutulog si Whang-od sa forum sa tanghalan. Inakusahan ng ilang netizen ang mga nag-ayos ng paggamit kay Whang-od sa pamamagitan ng pagpayag sa kanya na mambtok ng maraming mga kalahok ng kaganapan. Sinabi niya na dumaan ang pagsasama ng Whang-od sa nasabing kaganapan sa mga matatanda sa nayon ng Kalinga at mga tamang ahensya ng gobyerno: Hukbong Himpapawid ng Pilipinas, Hukbong Katihan ng Pilipinas, Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan, Kagawaran ng Turismo at ang Kagawaran ng Kalakalan at Industriya. Sinabi rin niya sa isang post sa social media na pumirma sila (ang mga mambabatok) ng isang kontrata para sa kaganapan at nambatok sa kaganapan sa kanilang kagustuhan. Idinagdag din niya na mamumukha silang mga hangal na tao kung magpatuloy ang mga isyu tungkol sa mga kaganapan.

Noong 2017, itinampok si Whang-od sa seryeng Dayaw ng NCCA at ABS-CBN News Channel, kung saan inilahad ni dating NCCA Chairman Felipe De Leon Jr at Senadora Loren Legarda ang kanyang mga kontribusyon sa pambansang pagkakakilanlan at pamana ng bansa. Itinampok ang kanyang kwento ng buhay sa Wagas, isang seryng drama sa GMA News TV noong 2017, kung saan nagpanggap si Janine Gutierrez bilang si Whang-od.

## Tingnan din 
* Kalinga (lalawigan) 
* Macli-ing Dulag

## Mga sanggunian 
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Kategorya:Ipinanganak noong 1917
Kategorya:Pilipinong manlilikha
Kategorya:Mga Pilipino