open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paraguay

Ang **Paraguay** (), tatag na pangalan na **Republika ng Paraguay**, ay isang bansa sa Timog Amerika. Nagmula ang pangalan ng bansa mula sa mga salitang Guaraní (bigkas /gwa·ra·ní/) na *pará*, nangangahulugang “ilog”, at *guay*, nangangahulugang “itong pampang”. Hinihinala na, sa Guaraní, tumutukoy lamang ang ekspresyong ito sa Asunción, ngunit, sa Espanyol, tumutukoy ito sa buong bansa.

Ang mga katutubong Guarani ang nanirahan sa mga lupain ng makabagong-panahong Paraguay sa loob ng mahigit isang milenyo bago sila nasakop ng mga Espanyol noong ika-16 na siglo. Ang mga Espanyol at mga misyonerong Heswita ang nagpakilala ng Kristiyanismo at kulturang Espanyol sa rehiyon. Pagkatapos lumaya mula sa Espanya noong 1811, sunod-sunod na pinamunuan ng mga diktador ang Paraguay na nagsagawa ng mga polisiyang proteksiyonista.

Ang paglago ng Paraguay ay naputol ng Digmaang Paraguayo (1864-1870), na kung saan nawala ang 60%-70% ng populasyon nito dahil sa digmaan at kamatayan, at ang 140,000 kilometro kwadrado ng teritoryo nito ay napunta sa Argentina at Brazil. Sa pagdaan ng ika-20 siglo, sunod-sunod na mga awtoritaryanong pamahalaan ang namuno sa Paraguay. Katangi-tangi rito ang pamamahala ni Alfredo Stroessner, na namahala mula 1954 hanggang 1989. Napatalsik siya sa kudeta, at muling isinagawa ang malayang halalan noong 1993. Pagkatapos ng isang taon, kasama ng Paraguay ang Argentina, Brazil, at Uruguay sa nagtatag ng Mercosur, isang rehiyonal na organisasyong pangekonomiya.

Noong 2009, tinataya na mayroon nang 6.5 milyong katao na naninirahan sa Paraguay, ang karamihan ay nasa timog-silangang bahagi ng bansa. Ang kabisera at ang pinakamalaking lungsod ay ang Asunción, na kung saan naninirahan ang halos 1/3&nbsp;ng buong populasyon. Hindi tulad ng karamihan sa mga bansa sa Latin America, ang kultura at wika ng katutubong Guarani ay may malaking impluwensya. Karamihan sa mga naninirahan ay nagsasabing sila ay mestizo, na resulta ng pakikihalo ng mga iba't ibang grupo sa isa't isa. Parehong Guarani at Espanyol ang opisyal na wika ng Paraguay, na may 92% na nakakapagsalita ng Espanyol at 98% na nakakapagsalita ng Guarani.

## Mga pinakamalaking lungsod
## Mga sanggunian

Kategorya:Mga bansa sa Timog Amerika
Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya
Elektronikong liham

thumb|right|Halimbawa ng isang binuksang e-liham.

Ang **elektronikong liham** (*electronic message)*, dinadaglat din bilang **e-liham** (*e-mail*) o **sulatroniko**, ay isang paraan ng paggawa, pagpadala at pagtanggap ng mga mensahe sa pamamagitan ng mga elektronikong sistemang pangkomunikasyon. Sa ngayon, karamihan ng mga sitemang e-liham ay gumagamit ng World Wide Web.

Ang kaunaunahang e-mail ay ipinadala ni Ray Tomlimson ng ARPANET noon 1971. Ang e-mail na ito ay nagsimula sa maliit na program lamang na ginagamit lang sa isang maliit na network. Ang unang e-mail na ipinadala ni Tomlinson ay sa sarili lamang niya bilang isang eksperimento.

Maaari ring maglaman ang mga e-liham ng mga *attachment* na naglalaman ng mga larawan at dokumento.

## Mga sanggunian 

Kategorya:Terminolohiya sa Internet
Susing salita

Sa pakukuha muli ng impormasyon, ang **susing salita**, **paksang pamuhatan**, **katawagang paksa**, **katawagang indeks** o **deskriptor** ay isang termino na kinukuha ang diwa ng paksa ng isang dokumento. Binubuo ito ng isang kinokontrol na bokabularyo para magamit sa mga kasulatang bibliograpiko. Mahalagang bahagi ang mga ito para sa bibliograpikong kontrol, na ang paggana kung saan kinokolekta, inaayos at ipinamahagi ang mga dokumento sa mga aklatan. Ginagamit sila bilang mga susing salita upang kuhanin muli ang mga dokumento sa isang sistemang impormasyon, halimbawa, isang katalogo o isang *search engine*. Isang popular na anyo ng mga susing salita sa web ay ang mga tag na direktang makikita at maaring italaga ng mga di-eksperto. Maaring binubuo ang mga katawagang indeks ng isang salita, parirala, o alpanumerikal na katawagan. Nalilikha sila sa pamamagitan ng pagsusuri ng dokumento na puwedeng manwal sa pag-iindeks ng paksa o awtomatiko sa awtomatikong pag-iindeks; o kaya sa mas sopistikadong pamamaraan ng pagkuha ng mga susing salita. Maaring magmula ang mga katawagang indeks mula sa isang kinontrol na bokabularyo o sa malayang pagtatalaga.

Nilalagay ang mga susing salita sa isang indeks ng paghahanap. Hindi tinuturing na mga susing salita ang mga karaniwang salita tulad ng artikulo (isang, ang) o pangatnig (at, o, ngunit) dahil hindi mabisa. Ganito rin ang kaso sa wikang Ingles dahil halos lahat ng mga sayt sa Ingles sa Internet ay mayroon ang artikulong "*the*", at kaya walang katuturan na hanapin ito. Ang *search engine* na Google ay tinatanggal ang mga salitang pampigil o *stop word* tulad ng "*the*" at "*a*" mula sa mga indeks nito sa ilang mga taon, ngunit muli itong ipinakilala, na ginawa posible muli ang ilang uri ng tumpak na paghahanap.

Ang katawagang "*descriptor*" (tinagalog bilang deskriptor) ay nilikha ni Calvin Mooers noong 1948. Partikular na ginagamit ito tungkol sa isang ginustong katawagan sa isang tesauro.

Nagbibigay naman ang Simple Knowledge Organization System (SKOS) ng isang paraan upang ipahayag ang katawagang indeks kasama ang *Resource Description Framework* para magamit sa konteksto ng Semantikong Web.

## Mga sanggunian
Kaurian:Wikang Ingles
Unibersidad ng Pilipinas, Diliman

Ang **Unibersidad ng Pilipinas, Diliman** o **UP Diliman** ay ang pangunahing yunit ng Unibersidad ng Pilipinas Sistema na matatagpuan sa Diliman, Lungsod Quezon. Ito rin ang pinakaunang kampo, upuan ng administrasyon, at pinakamalaking himpilan ng Unibersidad na nagbibigay ng pinakamaraming kurso: Sining liberal, Agham panlipunan, Agham, Pagbabatas, Ekonomiks, Agham pangkalikasan, Inhinyeriya, Musika, at Sining biswal.Sa lahat ng pamantasan sa Pilipinas, ang UP Diliman ang nag-aalok ng pinakamaraming kursong di-gradwado at pang-gradwado.

Ang UP Diliman ay may programang ekstensiyon sa Olongapo at sa Pampanga.

__TOC__
## Pamunuan 
Ang Unibersidad ng Pilipinas Sistema ay pinangangasiwaan ng UP Lupon ng mga Rehente *(UP Board of Regents)* na siyang may pinakamataas na kapangyarihang pagpapasya sa lahat ng pamantasang UP. Ang kampus sa Diliman ay pinamumunuan ng Tsanselor at mga Bise-Tsanselor sa iba't iba namang mga opisina. Si Dr. Sergio S. Cao, ang kasalukuyang Tsanselor ng kampus ng Diliman ay iniluklok ng Lupon ng mga Rehente noong 24 Pebrero 2005 at inaasahang magtatapos hanggang Marso 2011 alinsunod sa pagkamit ng ikalawang termino noong 1 Marso 2005.

Sa kabuuan, ang pamantasan ay binubuo ng mga kolehiyo, na siyang opisyal na nagkakaloob ng mga digring akademiko:

## Sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
*UPD Web Site
*Kasaysayan ng UP Diliman

Kategorya:Unibersidad ng Pilipinas
Entomolohiya

Ang **entomolohiya** (*entomology*) (mula sa Griyegong ἔντομον, entomon "kulisap"; at -λογία, -logia) o **dalubkulisapan** ay sangay ng soolohiya na sumasaklaw sa siyentipikong pag-aaral ng mga kulisap. **Entomologo** ang tawag sa mga nag-aaral nito.

## Mga Sanggunian
*
Etolohiya

Ang **etolohiya** ay isang siyentipiko at obhetibong pag-aaral ng pag-uugali ng hayop, na kadalasang nakatuon sa pag-uugali sa ilalim ng likas na mga kondisyon, at napapanood na pag-uugali bilang isang ebolusyonaryong katangiang umaangkop. Sinasalarawan din ng katawagang behaviorismo bilang ang siyentipiko at obhetibong pag-aaral ng pag-uugali ng hayop, na kadalasang tumutukoy sa sinukat na tugon sa estimulos o sa sinanay na mga pag-uugaling tugon sa isang konteksto sa laboratoryo, na walang isang partikular na diin sa ebolusyonaryong adaptabilidad.

Pinagsama-sama ng etolohiya ang agham sa loob at labas ng laboratoryo, na may matibay na relasyon sa ilang ibang mga disiplina tulad ng neuroanatomiya, ekolohiya, at ebolusyonaryong biyolohiya. Tipikal na pinapakita ng mga etolohista ang interes nila sa isang proseso ng pag-uugali sa halip na sa isang partikular na pangkat ng hayop, at kadalasang pinag-aaralan ang isang uri ng pag-uugali, tulad ng agresyon, sa ilang mga walang kaugnayan na espesye.

Mabilis na lumalagong larangan ang etolohiya. Simula noong pasimula ng ika-21 dantaon, ang mga mananaliksik ay muling sinuri at natamo ang mga bagong konklusyon sa maraming aspeto ng komunikasyon ng hayop, mga emosyon, kalinangan, pagkakatuto at seksuwalidad na ang pamayanang siyentipiko ay matagal nang naisip na nauunawaan ito. Sumulong ang mga bagong larangan, tulad ng neuroetolohiya.
 
Maaring mahalaga ang pagkaunawa sa etolohiya o pag-uugali ng hayop sa pagsasanay sa hayop. Kung isasaalang-alang ang likas na pag-uugali ng iba't ibang espesye o lahi ay pinapagana nito ang mga nagsasanay upang piliin ang mga indibiduwal na pinakamainam na gumanap sa kinakailangan na gawain. Pinapagana din nito ang mga nagsasanay na mahimok ang pagganap ng likas na nangyayaraing pag-uugali at pagtigil sa hindi nais na pag-uugali.
## Mga sanggunian
*
Embriyolohiya

Ang **embriyolohiya** (***embryology***) ay isang sangay ng biyolohiya na may kinalaman sa pagkabuo at pag-unlad ng embriyon. **Embriyologo** ang tawag sa mga dalubhasa sa larangang ito.

*
Maneobrang Heimlich

thumb|Ang *Heimlich maneuver*.
Ang ***abdominal thrust***, na mas nakikilala sa tawag na ***Heimlich maneuver***, ay ang katamtaman hanggang mariin na pagtulak paloob ng diaphragm upang maiusod o maiduwal palabas ang ano mang dahilan ng pagbabara ng lagusan ng hangin kaugnay sa paghinga.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pangunang lunas
Santiago de Compostela

Ang **Santiago de Compostela** (, ) ang kabisera ng ng autonomosong pamayanan ng Galicia sa hilagang kanluraning Espanya. Ang siyudad na ito ay may pinagmualan sa dambana ni Santiago ang Dakila na ngayong Katedral ng Santiago de Compostela bilang destinasyon ng Daan ni San Santiago na isang nangungunang ruta ng pilgrimaheng Romano Katoliko na nagmula noong ika-9 na siglo CE. Noong 1985, ang Lumang Bayan ng siyudad na ito ay ginawang isang UNESCO World Heritage Site.

Kategorya:Mga pamayanan sa Galicia
Kabalikat na nerbiyos

Ang kabalikat na nerbiyos (sa Ingles, ***accessory nerve o eleventh cranial nerve, cranial nerve XI, o CN XI***) ay isang cranial nerve na nagbibigay ng suplay sa mga kalamnan ng sternocleidomastoid at trapezius. Ito ay itinuturing bilang ang kabilang-labing-isa sa labingdalawang pares ng cranial nerves dahil sa bahagi nito ay dating pinaniniwalaang nagmumula sa utak. Ang kalamnan ng sternocleidomastoid ay gumagalaw upang itilt at ikut ang ulo, samantalang ang kalamnan ng trapezius naman ay nakakabit sa scapula at gumagalaw upang iangat ang balikat.

Ang tradisyunal na paglalarawan ng accessory nerve ay binabahagi ito sa spinal part at cranial part. Ang cranial component nito ay mabilis na nakakabit sa vagus nerve, at may patuloy na diskusyon kung dapat bang ituring na bahagi ng mismong accessory nerve ang cranial part nito. Kaya't karaniwang tinutukoy lamang sa terminong "accessory nerve" ang nerve na nagbibigay ng suplay sa kalamnan ng sternocleidomastoid at trapezius, na kilala rin bilang spinal accessory nerve.

Ang pagsusuri ng lakas ng mga kalamnan na ito ay maaaring sukatin sa panahon ng neurological examination upang masukat ang function ng spinal accessory nerve. Ang mahinang lakas o limitadong pagkilos ng kalamnan ay nagpapahiwatig ng pinsala, na maaaring magmula sa iba't ibang sanhi. Ang pinsala sa spinal accessory nerve ay karaniwang sanhi ng mga medikal na proseso na may kaugnayan sa ulo at leeg. Ang pinsala ay maaaring magdulot ng pagkawala ng kalamnan sa balikat, ang pagkakaroon ng pakpak sa scapula, at kahinaan sa pag-abduksyon at pag-ikot ng balikat.

Ang accessory nerve ay nagmumula sa basal plate ng embryonic spinal segments C1-C6.

## Mga sanggunian 
*

Kategorya:Anatomiya ng tao
Database

Ang **database** (literal na "base o 'kuta' ng mga dato") o **talaan** ay **kalipunan ng mga dato** o datos (*data*) na nakaayos upang madaling makuha, masuri at madagdagan. Depende sa uri ng database ang uri ng dato na kaya nitong iimbak.

## Sistema ng pamamahala ng kalipunan ng dato 
Ang software na ginagamit sa pamamahala ng database ay tinatawag na *Database management system* (DBMS) o "sistema ng pamamahala ng kalipunan ng dato". Ang ilan sa mga kilalang database ay ang mga sumusunod: Microsoft Access, MySQL, Oracle, PostgreSQL, Sybase, Microsoft SQL Server, DB2, Firebird, IBM Cloudscape, Apache Derby. Ang MySQL, PostgreSQL, Firebird, at Apache Derby ay malalayang mga software.

## Mga uri 
### Relasyonal na sistema ng database 
Isang uri ng database kung saan ang mga data ay iniayos sa isang tabla. Ang mga tabla ay naglalaman ng mga data na magkakaugnay.  Ang isang tabla ay binubuo ng mga tuple(row) at mga *field* o hanay (*column*). Ang isang tabla ay maaaring kumakatawan sa isang kalipunan (*collection*) ng mga estudyante ng isang paaralan gaya ng makikita sa ibaba:

Ang *tuple* (*row*) ay kumakatawan sa data ng bawat estudyante kung saan ito ay binubuo ng mga *field* (*column*) tulad ng pangalan, ID ng estudyante, at tirahan. Ang dalawang tablang magkaugnay ay inuugnay sa pamamagitan ng mga susi(key). Ang pangunahing susi (*primary key*) ang pagkakakilanlang walang katulad (*unique identifier*) sa isang *tuple* (*row*). Ang pangunahing susi ay inuugnay sa dayuhang susi (*foreign key*) ng iba pang tabla. 

300px|thumb|center|Dalawang tabla ng relasyonal na sistema ng database na magkaugnay. Ang Pangunahing Susi na ID ng Tablang *EMPLOYEE* ay iniiugnay sa dayuhang susi na *EMP_ID* ng tablang *EMP_DATA*.

Ang normalisasyon ay isang proseso ng pagsasaayos ng mga data upang maiwasan ang mga paulit ulit na impormasyon.

### Obhektong orientadong database 
Isang uri ng database kung saan ang mga data ay inilararawan ng mga *object* o "bagay" na gaya ng ginagamit sa pagpoprogramang obhektong orientado. 
thumb|320px|right|Halimbawa ng kalipunan ng dato na nakatuon sa bagay o *object*

## SQL 
Ang SQL (*Structured Query Language* o "Wika ng may Kayariang Pangsiyasat) ay isang wikang pamprograma na ginagamit sa pamamahala ng data sa isang relasyonal na sistema ng database. Ang pamamahala sa dato ay kinabibilangan ng pagpasok ng dato (*insert*), tanong o pagsiyasat (*query*) o pagtingin sa dato, pagbabago ng dato (''update'), pagbura ng dato (*delete*), paglikha ng mga tabla at iskema at pagbibigay ng karapatan sa mga manggagamit ng database at iba pa.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Database
GNU

Ang **GNU** ay isang *recursive* na daglat ng GNU's Not Unix.  Si Richard Stallman ang ama nito.

Ang proyektong GNU ay inilunsad noong 1984 para makapagbuo ng isang kumpletong kasing tulad ng Unix operating system na malayang software: ang sistemang GNU. Ang GNU ay isang paulit-ulit na acronym para sa "''GNU's Not Unix''" ("GNU ay Hindi Unix" sa Tagalog).  Ang pagbigkas nito ay "gunú". Ang iba pang mga anyo ng operating system ng GNU, na gumagamit ng kernel na Linux, ay malawakan na ngayong ginagamit; bagama’t ang mga sistemang ito ay malimit na tinutukoy na "Linux", mas tama silang tawaging mga sistemang GNU/Linux.

Ginamit ni Stallman ang pangalang "GNU" kasi ang operating system nito ay kamukha ng Unix, pero iba ang GNU kasi malayang software ang GNU at iyon ang pinakaimportanteng kaibahan.

## Mga kilalang proyektong GNU 
* GNU Compiler Collection
* GNU Emacs
* GNU Symbolic Debugger (GDB)
* GNU C Library
* GNOME ("GNU Network Object Model Environment")

## Mga Lisensyang GNU 
* GNU General Public License, para sa software
* GNU Lesser General Public License, para sa software
* GNU Free Documentation License, para sa dokyumentasyon

## Tingnan din 
* Free Software Foundation

## Mga Kawing Panlabas 
* http://www.gnu.org/home.tl.html 
* Ang unang anunsiyo ng GNU 
* Kabuuang Tanaw sa Proyektong GNU 
* Pagpapatupad ng GNU GPL 

Kategorya:Malayang software
Kategorya:Free Software Foundation
Kategorya:Operating system
Ratzinger

**Ratzinger** ang apelyido nina:
* Georg Ratzinger, paring Katoliko, musiko, direktor pang-orkestra, at kapatid ni Papa Benedicto XVI;
* Georg Ratzinger, paring Katoliko, manunulat, politiko, at *grand uncle* nina Georg Ratzinger at Papa Benedicto XVI;
* Joseph Alois Ratzinger, nahalal na Papa Benedicto XVI noong 2005;
* Joseph Ratzinger, Sr., ama nina Georg Ratzinger at Papa Benedicto XVI;
* Maria Ratzinger, ina nina Georg Ratzinger at Papa Benedicto XVI; at
* Rudy Ratzinger, Aleman na DJ at musikong industryal na itinatag ang Wumpscut.

**Ratzinger** din ang pangalan ng isang asteroyde:
* Asteroyde blg. 8661 Ratzinger
Papa Benedicto XVI

Ang **Papa Benedicto XVI** (ipinanganak Abril 16, 1927 bilang **Jose Luis Ratzinger** o *Joseph Aloisius Ratzinger* – pumanaw Disyembre 31, 2022) ang inihalal na Papa ng Simbahang Katoliko noong Abril 19, 2005, tatlong araw matapos ang kaniyang kaarawan. Bilang Papa, siya rin ang Obispo ng Roma (o Arsobispo Metropolitano ng Lalawigan ng Roma), Pinuno ng Estado ng Lungsod ng Vaticano, Patriyarka ng Kanluran, Primado ng Italya, at Kataas-taasang Pontipika ng pandaigdigang Simbahang Katolikong kaugnay sa Roma, kasama ng mga Simbahan ng Silanganang Rito na kakomunyon sa Santa Sede.  Pormal syang ginawang Papa noong Abril 24, 2005, sa kaniyang Misa ng *Papal Inauguration* noon.

Matapos ang kaniyang pag-orden bilang pari noong taong 1951 sa kaniyang sinilangang Baviera, sinimulan ni Ratzinger ang kaniyang pang-aralang karera. Kinilala siya bilang isang bihasang teyologo pagkarating ng katapusan ng dekadang 1950. Itinakda siyang ganap na propesor noong 1958, sa edad ng 31. Pagkalipas ng maraming taon bilang isang propesor ng teolohiya sa ilang pamantasan sa Alemanya, hinirang siya bilang Arsobispo ng Munich at Freising at kardinal sa pasya ni Papa Pablo VI.

## Pagpanaw
Si Benedicto ay namatay noong Disyembre 31, 2022 sa oras 9:34 (8:34 sa GMT) noong Sabado. Ang kaniyang sinundang Papa na si Papa Francisco ang nangasiwa sa kaniyang libing, ginanap noong Enero 5, 2023. Mga hindi lalagpas 50,000 ang mga dumalo sa misa noong panahong iyon, inilibing siya sa ilalim ng St. Peter's Basilica kung saan kasama niya ang mga humigit siyamnapu na mga pumanaw na papa.

## Mga sanggunian

Sinundan ni:Juan Pablo II (1978-2005)
Kronolohikong tala ng mga Papa (2005-2013)

Humalili:Francisco (2013-2025)

Benedicto 16
Kategorya:Ipinanganak noong 1927
Kategorya:Namatay noong 2022
Kategorya:Mga Alemang Katoliko
Kategorya:Mga Aleman
Kategorya:Mga Alemang Kristiyano
Lutuing Italyano

, carbonara, espresso, at gelato]]

Ang **lutuing Italyano** (, ) ay isang lutuing Mediteraneo na binubuo ng mga sangkap, resipi at paraan sa pagluluto na nilinang sa Tangway ng Italya at nang maglaon ay kumalat sa buong mundo sa pagdagsa ng diasporang Italyano. Inangkat ang ilan sa mga pagkain na ito mula sa mga ibang kultura. Malaki ang nagbago dahil sa kolonisasyon ng Kaamerikahan at pagpapakilala ng patatas, kamatis, sili, mais at *sugar beet* — ipinakilala nang maramihan ang huling binanggit noong ika-18 siglo. Isa ito sa mga pinakakilala at pinakapinahahalagahan na gastronomiya sa buong mundo.

Kabilang sa lutuing Italyano ang mga mga tradisyong malalim ang pagkakaugat na karaniwan sa buong bansa, pati na rin ang mga gastronomiyang panrehiyon, na magkaiba sa isa't isa, lalo na sa hilaga, gitna at timog ng Italya, na may patuloy-tuloy na pagpapalitan. Kumalat ang maraming pagkain na dating panrehiyon lamang, at nagkaroon ang mga ito ng mga baryasyon sa buong bansa. May kasaganaan ng lasa sa lutuing Italyano, at isa ito sa mga pinakasikat at pinakakinokopya sa buong mundo. Naging impluwensiya ang lutuin sa mga iba pang lutuin sa mundo, lalo na sa lutuin ng Estados Unidos.

Isa sa mga pangunahing katangian ng lutuing Italyano ang pagiging simple nito. Gawa sa kaunting sangkap lamang ang karamihan ng mga putahe, kaya madalas na umaasa ang mga Italyanong kusinero sa kalidad ng mga sangkap, sa halip na sa kasalimuotan ng paghahanda. Lutuing Italyano ang pinagmulan ng entrega ng higit sa €200 bilyon sa buong mundo. Sa paglipas ng mga siglo, malimit na inilikha ang mga pinakasikat na pagkain at resipi ng mga ordinaryong tao higit sa mga kusinero, kaya maraming mga resiping Italyano na bagay para sa pambahay at pang-araw-araw na pagluluto. Nirerespto rin ang mga partikularidad ng mga rehiyon, sa tanging paggamit ng mga likas na materyales at sangkap mula sa pinagmulang rehiyon ng putahe at pagpepreserba ng kapanahunan nito.

Naging batayan ng lutuing Italyano ang diyetang Mediteraneo, na mayaman sa pasta, isda, prutas at gulay. Mga sentro sa lutuing Italyano ang keso, salumi at alak, at kasama ng pizza at kape (lalo ng ang espresso) ang nagbubuo ng bahagi ng Italyanong kultura sa gastronomiya. May isang mahabang tradisyon ang mga panghimagas sa paghahalo ng mga lokal na lasa katulad ng bungang sitrus, pistatso at almendras sa mga matatamis na keso katulad ng mascarpone at ricotta o mga kakaibang lasa katulad ng kakaw, baynilya, at kanela. Kabilang sa mga pinakasikat na Italyanong panghimagas, keyk at pastelerya ang gelato, tiramisù at cassata. Lubusang dumidepende ang lutuing Italyano sa mga produktong tradisyonal; marami ang tradisyonal na espesyalidad ng bansa na pinoprotektahan ng batas ng EU. Ang Italya ay ang pinakamalaking prodyuser ng alak, pati na rin ang bansa na may pinakasari-saring baryante ng katutubong punong ubas sa buong mundo.

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na kawing 
*  Mangiare bene, mga pamamaraan ng pagluto
*  Mga resiping Italyano 
*  Complete Recipes: Italian 
*  Complete Italian Recipes Ricette 
*  eLook: Mga resiping Italyano
Paglagari

:*Tungkol ang artikulong ito sa paglagari bilang paraan ng pagbitay. Isang paraan din ng paggawa ng produkto ang paglagari.*

**Paglagari**, isang paraan ng pagpapahirap at pagbitay.

Isinasabit nang pabaliktad ang kondenado at inilalagari pababa sa gitna, simula sa singit. Dahil nakasabit nang pabaliktad ang kondenado, patuloy ang pagdaloy ng dugo sa kabila ng malubhang pagkawala ng dugo. Mananatiling buhay at may malay ang kondenado hanggang sa malagari ang mga pangunahing daluyan ng dugo ng abdomen, at minsan nang mas matagal pa.

Ito ang kinasapitan ng mga omosekswal ng bawat kasarian, gayundin sa mga rebeldeng mambubukid at mga babaeng pinaniwalaang buntis kay Satanas.

Ayon sa ilang mga kasaysayang relihyoso, ganito ang metodong ginamit sa pagbitay sa profetang si Isaías.

Kaurian:Parusang kamatayan
Kaurian:Tortura
Filipinas (paglilinaw)

Ang **Filipinas** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

**Lupang Hinirang*, ang pamagat ng orihinal na bersiyong Kastila
*Pilipinas, ang orihinal na pangalan sa wikang Kastila, ang pagbaybay rin sa iba pang wika ng bansa gaya ng Ilokano, Kapampangan, at Pangasinan, o ang baybay na gámit ng UP at KWF sa Filipino
**Filipinas (pelikula)*, isang pelikula noong 2003 na ang direktor ay si Joel Lamangan.
Gran Britanya

Ang **Gran Britanya** o ***Great Britain*** ay isang pulo sa hilagang-kanlurang bahagi ng Europa na pangunahing bahagi ng teritoryo ng United Kingdom (UK). Madalas ngunit kamalian din ginagamit ang pangalan nito bilang pantawag sa soberanong estado ng UK. Rito naninirahang ang lahing Briton kasama ang mga Ingles na matatagpuan sa kalupaang "Inglatera" (England) sa kabuoan ay United Kingdom, Ang Gran Britanya ay binubuo ng tatlong pangkat rehiyon ang Scotland, Wales at Inglatera maliban sa kabilang pulo ang Irlanda at Hilagang Irlanda.

Dito isinalin ang sitisen ng Briton sa "Gran Britanya" (Great Britain) at ang pangunahing pambansang wikang soberintiya ng 
"United Kingdom" ang kabisera nito ay ang Londres (London) ang wika rito ay Ingles na hango sa rehiyon ng Inglatera.

### Kalupaan
Ang London ay ang kabisera ng Inglatera at sa kabuoang United Kingdom, ang nakahalal na gobyerno rito ay United Kingdom's government. Edinburgh at Cardiff ang mga kabisera ng Scotland at Wales

;Malalaking urban

## Mga talababa 
Kategorya:Mga pulo ng United Kingdom
Britanya

Maaaring tumukoy ang **Britanya** (Ingles: *Britain* o *Brittany*):
*sa pulo ng Gran Britanya (*Great Britain*); o,
*sa bansa ng Nagkakaisang Kaharian; o
*sa **Bretaña** (*Brittany*), isang rehiyon sa hilagang-kanluran ng Pransiya;
*sa ngalan ng isang pook - Britanya (ngalan ng pook).
Operating system

[thumb|300px|[Ubuntu]]
Sa mundo ng kompyuter, ang ***operating system*** o **sistemang operatibo** (karaniwang pinapaiksi bilang **OS**) ay isang *system software* na responsable sa direktang kontrol at pamamahala ng *hardware* at mga pundamental na *system operations*. Nagbibigay din ito ng pundasyon upang makapagpatakbo ng *application software* gaya ng mga programang *word processor* at *web browser*.

Isa ring uri ng *operating system* ang mga *network operating system*.

## Mga kilalang *operating system* 
* GNU/Linux
* Windows (3.1, 3.11, 95, 98, 2000, CE, ME, NT, XP ibang Ibang Bersyon)
* DragonFly BSD
* FreeBSD
* NetBSD
* OpenBSD
* Solaris/SunOS
* Amiga
* Mac OS X
* Unix

Ang GNU/Linux at *BSD ay mga malayang software.


Kategorya:System software
Nana

Ang **nana** ay isang tagas, na tipikal kulay puting-dilaw, dilaw, o dilaw na kayumanggi, na nabubuo sa namamagang bahagi sa panahon ng impeksyong bakteryal o fungal. Tinatawag na isang naknak o pigsa ang pagkaipon ng nana sa nakasarang espasyo ng tisyu, samantalang isang nakikitang koleksyon ng nana sa loob o sa ilalim ng epidermis ay kilala sa tawag na pustula o tagihiyawat.

## Paglalarawan
Binubuo ang nana ng manipis na pluidong mayaman sa protina (kilala sa Ingles bilang *pus* at *liquor puris* sa kasaysayan) at patay na mga leukosito mula sa tugon sa depensa ng katawan (karamihan mga neutropilo). Kapag may impeksyon, naglalabas ng sitosina ang mga selulang pantulong na T, na napapasimuno ng mga neutropilo upang hanapin ang bahagi na may impeksyon sa pamamagitan ng kimotaksis. Doon, naglalabas ang mga neutropilo ng mga butil o granula, na winawasak ang bakterya. Nilalabanan ng bakterya ang tugon ng depensa ng katawan sa pamamagitan ng paglabas ng mga lason o toksin na tinatawag na mga leukosidina. Habang namamatay ang mga neutropilo mula sa mga toksin at pagtanda, winawasak sila ng mga makropago, na binubuo ang malapot na nana. Tinatawag na piyoheno ang nana na dulot ng bakterya.

Bagaman karaniwang kulay maputing-dilawa ang nana, namamasid ang pagbabago sa kulay sa ilang mga kalagayan. Lunti minsan ang nana dahil sa presensya ng mieloperoksidasa, isang  matinding lunti na protinang kontra-bakterya na ginagawa ng ilang uri ng mga puting selula ng dugo. Matatagpuan ang lunti at mabahong nana sa ilang impeksyon ng *Pseudomonas aeruginosa*. Resulta ang malalunting kulay ng bakteryal na pangulay na piyosiyanina na nilalabas nito. Gumagawa naman ng malakayumangging nana ang mga amebiyanong naknak ng atay, na sinasalarawan na mukhang "bagoong". Maaring kadalasang mas mabaho ang nana mula sa mg impeksyong anaerobiko.

Sa lahat ng halos na mga kaso nang mayroong isang koleksyon ng nana sa katawan, susubukan ng isang kliniko na gumawa ng labasan upang ipaagos ito. Dinalisay ang prinsipyong ito sa sikat na aporismong Latin na "*Ubi pus, ibi evacua*" ("Kung mayroong nana, alisin ito").

Ilan sa mga prosesong sakit na dinudulot ng pinohenong impeksyon ay ang impetigo o singaw sa balat,osteomiyelitis, artritis septica at passitis nekrotisante.

## Bakteryang piyoheno
Maraming espesye ng bakterya ang maaring may kinalaman sa produksyon ng nana. Kabilang sa pinakakaraniwang matatagpuan ang sumusunod:
**Staphylococcus aureus*
**Staphylococcus epidermidis*
**Streptococcus pyogenes*
**Escherichia coli* (Bacillus coli communis)
**Streptococcus pneumoniae* (pneumococcus ni Fraenkel)
**Klebsiella pneumoniae* (bacillus ni Friedländer)
**Salmonella typhi* (Bacillus typhosus)
**Pseudomonas aeruginosa*
**Neisseria gonorrhoeae*
**Actinomyces*
**Burkholderia mallei* (bacillus na Glanders)
**Mycobacterium tuberculosis* (tuberkulong bacillus)

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
*

Kategorya:Termonolohiyang medikal
Kategorya:Mga pluido ng katawan
Kategorya:Kalusugan
Kategorya:Panggagamot
San Miguel Corporation

Ang **San Miguel Corporation** ay ang pinakamalaking korporasyon sa Pilipinas. Ito ay isang pangunahing kompanya ng pagkain at inumin at ito rin ang gumagawa ng San Miguel Beer, isang sikat na serbesa na kamakailang iniluluwas at binebenta sa iba’t ibang bahagi ng daigdig. Itinatag ang unang pagawaan ng serbesa sa Maynila noong 1890. Ang kompanya rin ang may pahintulot na tagapamahagi ng *softdrinks* ng Coca-Cola at ang may-ari ng Boag’s Brewery ng Awstralya.

## Tingnan din
*Tala ng mga kompanyang nakabase sa Pilipinas

## Kawing Panlabas
*Opisyal na websayt ng San Miguel Corporation

Kategorya:Mga kompanya ng inumin
Senti

Senti, pinaikling katawagan para sa awiting sentimental. Orihinal itong tumutukoy sa love songs ng dekada 1980 sa wikang Inggles, ngunit kasalukuyang sinasakop ang genre ng mababagal na love songs at ng modernong ballads, mapaanong wika man.

## Tingnan din
*Videoke
*James Ingram
*Chicago
*De Barge
*James Taylor
*Earth, Wind, and Fire
*Brian McKnight
*Bradley Joseph

Kaurian:Mga estilo ng musika
Bideoke

[thumb|250px|Silid-bideokehan sa [Harbin sa Tsina]]
Ang **bideoke** (Inggles: *karaoke box*, *videoke*, o *karaoke television* o *KTV*) ay uri ng libangan kung saan ang isang baguhan na mang-aawit ang sumasabay sa tugtog ng musika. Mula sa isang sikat na kanta ang musika kung saan ang boses ng orihinal na kumanta ay inalis o hininaan ang lakas. Madalas ding ipinapakita ang liriko, minsan kasama ng pag-iiba-iba ng kulay kasabay ng musika para makatulong sa pag-*sing-along*.

Naging isang popular na uri ng libangan sa silangang Asya ang bideoke simula noong mga dekada 1980, at mula noon ay kumalat na rin sa ibang mga bahagi ng daigdig.

## Tingnan din 
* Karaoke

## Mga panlabas na kawing 
* Singme.com, halimbawa ng makabagong videoke at gabay sa paggamit nito
* Karaoke Forever , isang malawakang gabay sa videoke
* karaoke&midi  , ag makabagong paggamit nito gabay

Kategorya:Karaoke
Kategorya:Kultura ng Pilipinas
James Ingram

**James Ingram** (Pebrero 16, 1952 - Enero 19, 2019), musikong Amerikano ng *genre* na  *soul*, kilala sa kanyang boses pananghal. Isa rin syang produktor at manunulat ng awit.

Kategorya:Mga musiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Musikang soul
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
DeBarge

Ang **DeBarge** ay isang grupo ng mga mang-aawit na Amerikano nag-espesyalisa sa musikang R&B at soul. Nagmula sa Grand Rapids, Michigan, Estados Unidos, ipinangalan ang grupo sa kanilang iisang apelyido, at kasapi nito ang mga magkakapatid na **Mark**, **James**, **Randy**, **Eldra** (o El), at **Bunny**. Naging solong bituin sa kanyang sariling pagsisikap ang kanilang pinakanakababatang kapatid na si Chico. Naging isa sa mga kakaunting matatagumpay na manananghal ang de Barge noong dekada 1980.

Kategorya:Musikang R&B
Kategorya:Musikang soul
Kategorya:Manananghal ng Motown
Kategorya:Mga banda mula sa Estados Unidos
Calabarzon

Ang **Calabarzon**, opisyal na tinatawag bilang **Timog Katagalugan** at itinalagang **Rehiyong IV-A**, ay isang rehiyong pangangasiwaan ng Pilipinas. Binubuo ang rehiyon ng limang lalawigan: Batangas, Kabite, Laguna, Quezon, and Rizal at isang lubos na urbanisadong lungsod, ang Lucena. Ang rehiyon ay ang pinaka mataong rehiyon sa Pilipinas ayon sa Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas, ng binubuo ng 14.4 milyong mamamayan noong , at ang pangalawang may pinaka makapal na populasyon sunod sa Pambansang Punong Rehiyon. Ang rehiyong sentro ng Calabarzon noong 2003 ay ang lungsod ng Calamba City na noon ay Lucena noong 2002.

Matatagpuan ang rehiyon sa timog silangan ng Kalakhang Maynila, at napapalibutan ng Look ng Maynila sa kanluran, Look ng Lamon at Bicol sa silangan, Look ng Tayabas at Dagat Sibuyan sa timog, at Gitnang Luzon sa hilaga. Ang rehiyon ay tahanan sa mga lugar katulad ng Bundok Makiling malapit sa Los Baños, Laguna at Bulkang Taal sa Batangas., Ang mga lungsod ng Lucena, Calamba at Tagaytay ang mga nahirang bilang kapitolyo at pederalismong kapitolyo.

Mula sa pagkakatatag nito bilang isang rehiyon, ang Calabarzon, kasama ang Mimaropa, lalawigan ng Aurora, at ilang parte ng Kalakhang Maynila, ay binuo ang makasaysayang rehiyon ng Timog Katagalugan, hanggang sa paghihiwalay nito noong 2002 sa bisa ng Kautusang Tagapagpaganap Blg. 103.

## Mga lalawigan 
thumb|300px|Mapang politikal ng CALABARZON

**¹** Ang Lungsod ng Lucena ay isang mataas na urbanisadong lungsod; ang mga numero ay nakahiwalay sa Lalawigan ng Quezon.

### Imahe
## Tingnan din 
* Mga lungsod ng Pilipinas

## Mga tala 
Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas
Kategorya:Luzon
MIMAROPA

Ang **MIMAROPA**, opisyal na tinatawag na **Rehiyong Timog-Kanlurang Tagalog**, ay isang rehiyon sa Pilipinas na binubuo ng mga sumusunod na mga lalawigan: ***Mi***ndoro(Occidental Mindoro at Oriental Mindoro), ***Ma***rinduque, ***Ro***mblon at ***Pa***lawan.  Ang mga lalawigang ito ay mga lalawigan ng Rehiyon IV-B na mga isla sa karagatan ng Kanlurang Dagat Pilipinas. Dalawa lamang ang lungsod sa buong rehiyon na ito: ang Lungsod ng Calapan na matatagpuan sa Oriental Mindoro at ang Puerto Princesa City sa Palawan.

Ang Palawan ay naging bahagi ng Rehiyon VI noong 5 Hunyo 2005. Ito ay inilipat sa Kanlurang Visayas mula sa dating "MIMAROPA", sa bisa ng Executive Order No. 429, na nilagdaan noong 23 Mayo 2005.

Kasunod nito ay inilabas naman ang Administrative Order No. 129 noong 19 Agosto 2005, upang bigyang pansin ang anumang epektong idudulot ng naunang kautusan at bilang pag-alalay na rin sa maayos na paraan ng paglilipat ng Palawan mula sa Kanlurang Visayas sa ilalim ng MIMAROPA.

Ang MIMAROPA o Rehiyon IV-B ay isang rehiyon sa bahagi ng Luzon, na may kabuung sukat na 27,455.9 kilometro kwadrado.  Ang rehiyong ito ay binubuo ng mga lalawigan ng **Occidental Mindoro, Oriental Mindoro, Marinduque, Romblon at Palawan**.

## Mga lalawigan
thumb|400px| Mapang politikal ng MIMAROPA

Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas
Kategorya:Luzon
Ariel Sharon

Si **Ariel “Arik” Sharon** (Ebreo: אריאל ”אריק“ שרון) (Pebrero 26, 1928–Enero 11, 2014) ay isang matagal nang nanunungkulang pinunong pampolitika at militar na Israeli. Ipinanganak siya noong Pebrero 26, 1928 bilang **Ariel Scheinermann** (Ebreo: אריאל שיינרמן) sa Kfar Malal sa Mandatong British ng Palestina. Siya ang pangkasalukuyang punong ministro ng Israel simula Marso 2001, ang ika-11 tagahawak ng posisyong yon. Simula Enero 4, 2006, ay nawalan siya ng kakayahang manungkulin dulot sa mga epekto ng isang malubhang istrok.

Isang kontroversyal na tauhan si Sharon, sa loob o sa labas man ng Israel, umaakit ng sari’t sari at madalas mga polar na pananaw. Itinuturing siya ng maraming Israeli at ng mga tagasuporta ng Israel bilang isang matatag na pinunong lumalaban sa terorismo at tumatanggol sa Tsiyonismo habang tinuturing naman siya ng maraming Arabo—dulot na rin ng pampopropaganda ng kanilang mga sariling diktatoryal na pamahalaan—bilang isang *war criminal* o salaring pandigmaan. Pananaw naman ng kaniyang mga kalaban sa loob ng Israel na labis niyang pinagbibigyan ang pamumunong Palestino at di-kailangang ipinamimigay ang lupang ipinanalo ng Israel sa kanilang *defensive wars* o mga digmaan ng pagtatanggol sa sarili kapalit ng isang pangako ng kapayapaan na ayon sa kanila ay ilusori at imposibleng makamit.

Si Sharon ang tagapagtatag at kasalukuyang kapwa-pinuno kasama ni Ehud Olmert ng partidong gitnang Kadima.

## Sanggunian 
## Mga panlabas na kawing 
* An anti-Ariel Sharon flash clip

Kategorya:Punong Ministro ng Israel
Kategorya:Mga heneral
Kaurian:Mga Israeling Hudyo
Letonya

Ang **Letonya** (), opisyal na **Republika ng Letonya**, ay bansang matatagpuan sa rehiyong Baltiko ng Hilagang Europa. Hinahangganan ito ng Estonya sa hilaga, Litwanya sa timog, Rusya sa silangan, at Biyelorusya sa timog-silangan; nagbabahagi rin ito ng limitasyong maritimo sa Suwesya sa kanluran. Sumasaklaw ito ng lawak na 64,589 km2 at may populasyon ng halos 2.8 milyon. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay Riga.

Ang Latbiya ay isang demokratikong parlamentariyong republika na itinatag noong 1989. Riga ang kabisera nito, at ang opisyal na wika nito ay Latbiyano. Nahahati ito sa 118 dibisyon, na kung saan ang 109 rito ay mga munisipalidad at ang 9 ay mga lungsod.

Ang Republika ng Latbiya ay itinatag noong 18 Nobyembre 1918, ngunit ang kalayaan nito ay naputol nang sinakop ito ng Unyong Sobyet noong 1940, ng Alemanyang Nazi noong 1941, at muling sakupin ng Unyong Sobyet noong 1944 para buuin ang Latbiyanong SSR sa loob ng limampung taon. Noong 21 Agosto 1991, muling nagdeklara ng kalaayan ang Latbiya.

## Pangunahing mga sentro ng populasyon 
* Riga (605 802)
* Daugavpils (79 120)
* Liepāja (67 360)
* Jelgava (54 694)
* Jūrmala (50 561)
* Ventspils (32 955)
* Rēzekne (26 481)
* Ogre (22 872)
* Valmiera (22 757)
* Jēkabpils (21 418)

## Sanggunian 
## Panlabas na kawing 
### Pamahalaan 
* Latvijas Valsts prezidenta kanceleja, Pangulo ng Letonya
* Latvijas Republikas Ministru kabinets, Gabinete ng mga Ministro
* Latvijas Republikas Saeima, parlamento ng Letonya
* Latvijas Republikas Ārlietu ministrija, Ministeryo ng Ugnayang Panlabas

### Iba pa 
* Latvijas institūts , ang bagong *website* ng Institutong mga Leton
* Latvijas institūts , ang lumang *website* ng Institutong mga Leton, impormasyon tungkol sa Letonyasa iba’t ibang wika
* *Folklore* ng Letonya
* Welcome to Latvia , koleksiyon ng lingks na may kaugnayan sa Letonya
* Latvians Online, *online* na komunidad ng mga Leton, nakaangkop sa mga Leton sa ibang bansa
* Identidad ng mga ipinatapong Latvian
* Toronto Ziņas , ang kaisa-isang bilinggweng e-zin na mga Leton (*e-zine*)
* http://dmoz.org/Regional/Europe/Latvia/ 
* *Websites* sa wikang Latvian 
* Mga larawang ng Latvia 

Kategorya:Latvia
Irlanda (pulo)

Ang **pulo ng Irlanda** ay nahahati sa mga bahagi ng Republika ng Irlanda at ng Hilagang Irlanda.

Ang Hilagang Irlanda ay kasama sa Nagkakaisang Kaharian at ang kinikilala nilang puno ng bansa ay si Reyna Isabel II.

Ang Republika ng Irlanda ay malaya sa Nagkakaisang Kaharian.

Kategorya:Mga pulo
Kategorya:Irlanda
Kategorya:Mga pulo ng United Kingdom
Rick Astley

Si **Richard Paul Astley** (ipinanganak Pebrero 6, 1966) ay isang British na mang-aawit na kilala sa kaniyang anyong *babyface* na nagtatago ng kaniyang taglay na baritonong boses pangkanta. Ipinanganak siya sa Warrington, Cheshire, England.

Isang mang-aawit sa isang bandang nanananghal sa mga *club* sa England si Astley nang madeskubri siya noong 1985 ng *record producer* na si Pete Waterman na nagpangsang-ayon sa kaniyang pumunta ng London upang magtrabaho sa studyong pangrekord ng PWL. Sa ilalim ng pangangalaga ni Stock Aitken Waterman, natutunan ni Astley ang mga tungkol sa proseso ng pagrerekord at inihanda siya para sa kaniyang pangkinabukasang karrera.

Ang kaniyang unang *single* ay ang di-gaanong kilalang “When You Gonna” nina Rick & Lisa ngunit ang kaniyang unang *solo break* ay ang “Never Gonna Give You Up” na nilabas noong 1987 at agad naghit. Nanatili ito ng limang linggo sa tuktok ng tsarts ng UK at naging pinakamabentang *single* ng taon. 

Nagnumero-uno din ang album na *Whenever You Need Somebody*, at nagpatuloy din ang *singles* na naghit.

Tumuktok din noong Enero 1988 sa tsarts ng Estados Unidos ang “Never Gonna Give You Up” at sinundan ito noong Abril ng pangalawa niyang numero-uno sa US—ang pangalawa niyang *single release* sa US na “Together Forever”.

Nang matapos ang dekada naghiwalay ng pagsasama si Astley kay Waterman. Nagtamo siya ng isa pang malakihang tagumpay noong 1991 sa baladang “Cry for Help” na nakaakyat sa *top ten* sa UK at sa US.

Noong 2004, nabalitaang nagbabalak siya ng isang *comeback* o pagbabalik-tanghal.

## Tala ng pinakanaghit na *singles* ni Rick Astley at ang kanilang mga lugar sa tsarts
### 1987
*“Never Gonna Give You Up” (no. 1 UK, no. 1 US)
*“Whenever You Need Somebody” (no. 3 UK)
*“When I Fall in Love”/“My Arms Keep Missing You” (no. 2 UK)
### 1988
*“Together Forever” (no. 2 UK, no. 1 US)
*“It Would Take a Strong, Strong Man” (no. 10 US)
*“She Wants to Dance with Me” (no. 6 UK, no. 6 US)
*“Take Me to Your Heart” (no. 8 UK)
### 1989
*“Hold Me in Your Arms” (no. 10 UK)
### 1991
*“Cry for Help” (no. 7 UK, no. 7 US)

## Kawing Panlabas
*rickastley.co.uk, opisyal na *website*

Astley, Rick
Serbiya at Montenegro

**Serbia at Montenegro** ( (SCG)/Србија и Црна Гора (SP)), opisyal na **Estado ng Serbia at Montenegro** (*Državna Zajednica Srbija i Crna Gora* (DZSCG) Timog-silangang Europa, na nilikha mula sa dalawang natitirang republika ng Yugoslavia pagkatapos ng breakup noong 1992. Ang mga republika ng Republikang Serbia at Republikang Montenegro sama-sama itinatag ng isang federation sa 1992 ang bilang **Pederal na Republika ng Yugoslavia** (**FRY** o **FR Yugoslavia**). Sa huli, matapos ang pagbagsak ng Slobodan Milošević mula sa kapangyarihan bilang pangulo ng pederasyon noong 2000, pinawalang-bisa ng bansa ang mga hangaring iyon at tinanggap ang opinyon ng Badinter Arbitration Committee tungkol sa magkasabay na pagkakasunud-sunod. Ito ay muling inilapat para sa pagiging kasapi ng UN noong Oktubre 27 at pinapapasok noong ika-1 ng Nobyembre 2000. mali ang ibinigay na petsa noong ika-2 ng Nobyembre 2000. Ang UN General Assembly Resolution 55/12 ay naipasa at FRY ay umupo sa 1 Nobyembre 2000.
Ang **Serbia at Montenegro** ay isang dating bansa sa timog-silangang Europa. Beograd ang kapital nito at Serbiyo ang opisyal na wika nito.

Dati itong kinasapian ng ngayo’y mga malalayang pamahalaan ng Serbya at Montenegro.

## Mga bahagi ng Serbia at Montenegro 
Nahahati ang bansa sa Serbia, na lalo pang nahahati sa Gitnang Serbia at ang dalawang nagsasariling lalawigan ng Vojvodina at Kosovo at Metohija, at Montenegro.

*
San Francisco, California

thumb|300px|Lungsod ng San Francisco
Ang **San Francisco** ay isang lungsod at kondado sa kanlurang California, Estados Unidos na pinagigitnaan ng Dalampasigan ng San Francisco at ng Karagatang Pasipiko. Sa kolokyal na pananalita, pinapaiksi ang pangalan nito bilang **Frisco**. Ang populasyon ay tinatayang nasa 808,976

## Etimolohiya
Ang Lungsod ng San Francisco ay sinunod sa pangalan ni San Francisco de Asis na kilala bilang isang santo.

## Mga kawing panlabas 
* www.sfgov.org

## Mga sanggunian 
----

Kategorya:Mga matataong lungsod ng Estados Unidos
Kategorya:Mga lungsod sa California
Kategorya:San Francisco (California)
Kawalan ng maisusulat

**Kawalan ng maisusulat** (Ingles: ''writer's block'', literal na "sagabal ng manunulat"), ang lagay na kung saan nawawalan ang isang manunulat ng tiwala sa kanyang pagkamapanlikha hanggang sa punto na kung saan mahirap na ang pagsusulat pa.

## Tingnan din
*Sagabal na pang-isipan

Kategorya:Sikolohiya
Kategorya:Panitikan
Bossa nova

**Bossa nova**, estilo ng musika sa Brazil na naimbento noong huling kalahati ng dekada 1950 ng mga estudyante at musikong gitnang-uring naninirahan sa mga distritong tabing-dagat ng Rio de Janeiro ng Copacabana at Ipanema. Nasasalin ang pangalan bilang *“the new beat”* o kaya *“the new way”* sa Inggles. Sa Brazil, lubos itong nakilala sa rekord na *Chega de saudade* na itinanghal ni João Gilberto at iniakda ni Antônio Carlos Jobim at Vinícius de Moraes. Nilabas ang rekord noong 1958.

Marahil ang “The Girl from Ipanema” (*«A garota de Ipanema»* sa Portuges) ni Antônio Carlos Jobim, na kilala sa kanyang orihinal na Portuges at salin sa Inggles, ang pinakakilalang awit na bossa nova.

## Tala ng mga manananghal ng bossa nova 
* Bogdan Plech
* Antônio Carlos Jobim
* Astrud Gilberto
* João Gilberto
* Nara Leão
* Carlos Lyra
* Sérgio Mendes
* Roberto Menescal
* Baden Powell
* Marcos Valle
* Walter Wanderley
* Vinícius de Moraes
* Toquinho
* Elis Regina
* João Bosco

## Ibang mga manananghal na nauugnay sa bossa nova 
* Charlie Byrd
* Stan Getz
* Bebel Gilberto

## Mga sanggunian 
* McGowan, Chris, & Pessanha, Ricardo. (1998). *The Brazilian sound: Samba, bossa nova and the popular music of Brazil*, 2nd ed. Philadelphia: Temple University Press.

* Castro, Ruy. 2000. *Bossa nova: The story of the Brazilian music that seduced the world*. Chicago: A Cappella Books.

* Mei, Giancarlo, 2004. *Canto Latino: Origine, Evoluzione e Protagonisti della Musica Popolare del Brasile*. Viterbo. Preface by Sergio Bardotti. Postface by Milton Nascimento.

## Mga kaugnay na artikulo 
* Samba
* Bossa nova (sayaw)

Kaurian:Mga estilo ng musika
Kategorya:Musika ng Brasil
Liechtenstein

Ang **Prinsipado ng Liechtenstein** (pinakamalapit na bigkas /líh·ten·shtayn/) ay isang maliit na bansa sa gitnang Europa na hinahanggan sa kanluran ng Suwisa at sa silangan ng Austria. Bilang isang mabundok na bansa, isa itong tunguhang pampalakasang pangwinter at marahil mas kilala bilang isang *tax haven*. Ito rin ang kaisa-isang bansang alemanoablanteng hindi karatig ang Alemanya. Ang populasyon ng bansa ay may taglay ng isa sa mga pinakamatataas na estandarte ng pamumuhay.

## Gemeinden 
*Pangunahing artikulo: Gemeinden ng Liechtenstein*

Nahahati ang Liechtenstein sa 11 na municipalidad (*gemeinden*, isahan *gemeinde*), na kadalasa'y binubuo lamang ng isang bayan. Ang mga ito ay:

thumb|300px|right|Tumitingin pahilaga tungo sa sentrong panlungsod ng Vaduz

* Vaduz
* Schaan
* Balzers
* Triesen
* Eschen
* Mauren
* Triesenberg 
* Ruggell
* Gamprin
* Schellenberg
* Planken

## Demograpika 
Ang Liechtenstein ang ikaapat na pinakamaliit na bansa sa Europa, kasunod ng Lungsod ng Batikano, Mónako, at San Marino. Mga isang katlo ng mga residente nito ay ipinanganak sa ibang bansa, pangunahin na ang mga Alemán, mga Austryano, at mga Suwiso.

Alemán ang opisyal na wika, ngunit ang diyalektong Alemang Alemannisch ang madalas na sinasalita. Ayon sa 2000 senso, 87.9% ng populasyon ay Kristiyano, kung saan 76% ng mga Kristyano ay Katóliko at ang 7% naman ay Protestante.

## Talababa 
## Lingks palabas 
* Portal des Fürstentums Liechtenstein, opisyal na *site* ng bansa
* Liechtenstein.Pagina, portal na naglalaman ng lingks na may kinalaman sa Liechtenstein

Kategorya:Mga bansa sa Europa
Aliterasyon

Sa panitikan, ang **aliterasyon** o **paripantig** ay isang uri ng tayutay na gumagamit ng pag-uulit ng unang ponema, titik o tunog upang magbigay ng kakaibang punto o istilo. Ito rin ang hayag na repetisyon ng magkakaparehong inisyal na mga tunog ng katinig sa sunod-sunod o malapit na magkaugnay na mga pantig sa loob ng isang pangkat ng mga salita, kahit na ang mga salita na iba ang pagkakabaybay. Bilang isang paraan ng pagkakabit ng mga salita para sa epekto, tinatawag din ang aliterasyon sa Ingles bilang  *head rhyme* (punong tugma) o *initial rhyme* (inisyal na tugma). Ang mga halibawa sa Ingles ay "*h*umble *h*ouse", "*p*otential *p*ower *p*lay", "*p*icture *p*erfect", "*m*oney *m*atters", "*r*ocky *r*oad", o "*qu*ick *qu*estion". Sa Tagalog naman, ang ilang halimbawa ay "*ta*nsong *ta*sa", "*ba*baba *ba*?", o "*pu*tong *pu*ti". Isang pamilyar na halimbawa sa Ingles ang "*P*eter *P*iper *p*icked a *p*eck of *p*ickled *p*eppers". Sa Tagalog, popular na halimbawa ang "*M*inekaniko ng *m*ekaniko ni *M*onico ang *m*akina ng *M*inica ni *M*onica". Mula ang "aliterasyon" sa Latin na salitang *littera*, na nangangahulugang "titik ng alpabeto"; unang naimbento ang salita sa isang Latin na pag-uusap ng Italyanong humanistang si Giovanni Pontano noong ika-15 dantaon. Ginagamit ang aliterasyon ng patula sa iba't ibang mga wika sa buong sanlibutan, kabilang ang Arabe, Irlandes, Aleman, Monggol, Unggaro, Wikang Senyas na Amerikano, Somali. Pinlandes, at Islandes.

May ilang pampanitikang eksperto na tinatanggap ang aliterasyon bilang ang repetisyon ng mga tunog ng patinig. Makitid na tumutukoy ang aliterasyon sa pag-uulit ng isang titik sa kahit anumang pantig, na, ayon sa metro ng tula, binibigyan-diin ito, tulad sa Ingles na talata ni James Thomson na "Come…dragging the *l*azy *l*anguid *l*ine a*l*ong".

## Mga sanggunian
Kategorya:Panitikan
Kategorya:Tayutay
Antithesis

Ang **antithesis** ay isang uri ng tayutay na gumagamit ng dalawang magkasalungat na salita sa isang pangungusap.

Halimbawa: 
Kailan nagiging *tama* ang *mali*?
## Mga sanggunian
Kategorya:Wika
Kategorya:Panitikan
Aposisyon

Ang **aposisyon** ay ang agarang pagbibigay linaw o kapaliwanagan o ng karagdagang impormasyon sa isang kababanggit lamang na paksa o simuno. Ito ay isang uri ng tayutay

Halimbawa:

Si Jesus, *ang kordero ng Diyos na nag-aalis ng Kasalanan ng Sanlibutan*, ay anak ni Maria.

Ang Dekada 70, *obramaestra ni Lualhati Bautista*, ay napakagandang panoorin.

Kategorya:Panitikan