Epal

Ang ***epal*** sa konteksto ng pulitika sa Pilipinas ay ginagamit bilang isang negatibong termino para sa mga politiko na palaging itinatapal ang kanilang pangalan at/o larawan sa mga proyektong pinondohan ng gobyerno. Ang ganitong gawain ay madalas na nakikita bilang isang paraan ng pagpapabango ng sarili at pagkuha ng kredito para sa mga proyekto na pinopondohan ng buwis ng mamamayan. 

Ang mga ganitong gawain ay kadalasang binabatikos dahil sa pagsasamantala sa mga pondo ng gobyerno para sa pansariling interes at pagkilala. Halimbawa, ang isang politiko ay maaaring maglagay ng kanyang larawan sa isang kalsada na ipinagawa ng gobyerno upang masabing siya ang nagpatupad ng proyekto, kahit na ang pondo ay galing sa buwis ng mamamayan.

Ang paggamit ng salitang "epal" ay naglalayong ilantad at kondenahin ang ganitong uri ng pamumulitika.

## Etimolohiya 
Ang "*Epal*" ay isang kolokyal na termino sa wikang Filipino para sa "mapapel," na tumutukoy sa mga taong umaagaw ng atensyon, nagnanakaw ng eksena, o mga taong naghahangad ng papel sa mga usaping hindi naman nila kailangang hawakan o desisyunan.

## Kagawian 
. ]]

Ang mga halimbawa ng pagiging epal ay maaaring mag-iba. Kasama rito ang paglalagay ng pangalan at/o larawan ng mga politiko at kanilang mga kamag-anak sa:

* Mga pangalan ng mga proyektong pang-imprastraktura
* Karatula
** Pagbati para sa mga espesyal na okasyon tulad ng mga pista opisyal at fiesta .  
* Tulong pinansyal at mga *relief goods* o tulong kagamitan  
* Mga pampublikong dokumento tulad ng lisensya, permit, at sertipiko 

Ang mga politiko ay maaari ring pangalanan ang mga proyekto batay sa kanilang mga inisyal o acronym ng kanilang mga pangalan. Halimbawa, ang "G inintuang M asagana A ni" na programa sa pagsasaka ng Presidenteng Gloria Macapagal Arroyo 

Maaari itong magamit bilang isang paraan para sa maagang pangangampanya para sa paparating na halalan.  Sinasabi ng mga kritiko na kapag ang mga politiko ay naglalagay ng kanilang mga pangalan at larawan sa mga proyekto ng gobyerno, ito ay salungat sa ideya na ang mga proyektong ito ay pinopondohan ng buwis ng mamamayan. Ang ganitong gawain ay tinitingnan bilang hindi makatwiran at kontra sa interes ng publiko. 

Ipinagtanggol ni Quezon City Representative Danilo Suarez ang kaugalian na ito bilang kinakailangan upang malaman ng mga nasasakupan ng mga lokal na politiko na tinutupad ng kanilang mga opisyal ang kanilang mandato. Sinabi ni Education Secretary Armin Luistro noong 2013 na wala siyang problema sa mga pulitiko na naglalagay ng kanilang mga pangalan at karatula sa mga proyekto ng pampublikong paaralan. Ayon sa kanya, ang mga pulitiko ay mananagot sa Commission on Audit kung mapatunayang substandard ang kanilang pagpapatupad ng mga proyekto. 

## Patakaran 
May mga patakaran ang *Department of the Interior and Local Government (DILG)* at *Commission on Audit* laban sa paglalagay ng mga pangalan, inisyal, at larawan ng mga personalidad ng gobyerno sa mga proyekto, karatula, at ari-arian ng gobyerno. Ang *anti-epal* na patakaran ay inilatag sa *DILG Memorandum Circular No. 2010-101* na inilabas noong panahon ng dating Kalihim na si Jesse Robredo. 

## Batas 
Mayroong maraming pagtatangka sa Kongreso ng Pilipinas na magpasa ng batas laban sa mga gawaing epal. Ngunit mahirap itong maisakatuparan dahil sa pagkakaroon ng iba't ibang interpretasyon kung ano ang dapat konsiderahin na mga gawaing epal. 

### Probisyon sa 2021 budget act 
Ang *2021 budget act*, na kilala rin bilang *General Appropriations Act (GAA)* ng 2021, ay naglalaman ng isang mahalagang probisyon na ipinanukala ni Senadora Grace Poe. Ang probisyong ito, na kilala bilang *General Provision No. 82*, ay naglalayong pigilan ang mga gawaing "epal."

### Iminungkahing batas 
; Senado

## Tugon ng mga  hindi pamahalaan 
Iba't ibang civic groups tulad ng *Samahan ng mga Mamamayan Laban sa Trapo (SMLT)*, ''People's Support for Clean Elections*, at *Tama na Epal Movement* ang tumututol sa mga gawain ng epal at nagsusulong ng pagpasa ng batas na may kinalaman dito. Ang mga grupong ito ay aktibong nagtataguyod ng mga hakbang upang matigil ang mga *epal practices* at hinihikayat ang mga mambabatas na magpasa ng mga batas na magbabawal sa ganitong mga gawain. 

Ang *Transparency and Accountability Network* ay naglunsad ng kampanya laban sa epal bago ang eleksyon ng 2013. Ang kampanyang ito ay ginawa sa pamamagitan ng pag-set up ng "*Anti-Epal" page* sa Facebook. Sa pahinang ito, hinikayat nila ang mga gumagamit ng *social media'' na magbahagi ng mga litrato ng mga pagkakataon ng epal upang ipakita sa publiko at hikayatin ang mga politiko na kusang ihinto ang kanilang epal na gawain. Layunin ng kampanya na mapanagot ang mga politiko at magdulot ng pagbabagong malaya sa gawaing epal.  

## Mga sanggunian