Mga manunulat na kababaihang Pilipino

Ang kasaysayan ng **mga manunulat na kababaihang Pilipino** ay isang paglalarawan kung paano naging mga pampanitikang "kasintahan ng tinta" at mga "binibini at ginang na nagtutulak ng mga pluma" ang mga Pilipinong kababaihan, na nakalikha ng mga akdang kathang-isip at makasaysayang mga aklat ng kuwento, tula, nobela, maiikling salaysayin, sanaysay, talambuhay ng ibang tao, sariling-talambuhay, at iba pang mga anyo ng pagsusulat.  Nagsisipagsulat sa Ingles, Kastila, Filipino at iba pang mga katutubong wika at diyalekto, kinasangkapan ng mga babaeng manunulat mula sa kapuluan ng Pilipinas ang panitikan bilang mga buhay na mga tinig ng kanilang mga sariling karanasan, kaisipan, diwang pandama, pananaw sa kanilang mga sarili, politika, kasaysayan ng Pilipinas at ng mundo.  Ginamit nila ang panitikan na may pagsalungat sa tradisyong oral o ang paggamit ng paglalahad na sadyang ginagamitan ng tinig lamang noong mga nakalipas na mga panahon.  Kinasangkapan nila ang "kapangyarihan ng pluma" at ng nalimbag na salita upang mabuwag ang tinatawag na "Malaki at Malawak na Katahimikan ng mga Dantaon" ng mga Pilipinong kababaihang kasapi, kasama, at taga-ambag sa progreso at pagunlad ng Republikang Pilipino, at dahil dito maging sa iba pang bahagi ng mundo.  Inilapat ng mga kababaihang Pilipino ang mga "nilalaman" ng kanilang pluma sa ibabaw ng nakalatag na papel para iharap, ipadama, at ilarawan ang kanilang sariling imahen at kalinangan sa mundo, kung paano nila nakikita ang kanilang mga sarili.

## Anyo at impluwensiya
:*Mga pangunahing artikulo: Mga kababaihan sa Pilipinas at Kasaysayan ng Pilipinas.*

[thumb|right|200px| Si [Leonor Rivera, isa sa apat na mga impluho sa mga manunulat na kababaihang Pilipino.  Si Rivera ang  *Maria Clara* sa mga nobela ni José Rizal.]]

Kasama sa mga pangunahing impluwensiya sa mga kaanyuhan ng Pilipina sa kaniyang sarili at sa kaniyang mga isinulat ang apat na mga babae sa kasaysayan ng Pilipinas, sina: Gabriela Silang, Leonor Rivera, Imelda Marcos at Corazon Aquino.  Kalimitang nababanggit sa panitikan Pilipino, kinakatawan ng apat na ito ang mga pakikibaka, pananaw at katauhan kung paano maging isang babae sa lipunan ng Pilipinas.  Isang katipunera si Gabriela Silang o isang rebolusyonaryo - kumakatawan sa katapangan ng kababaihan - na lumaban sa kolonyalismong Kastila noong mga 1700.  Salungat si Silang sa wagas, mahinahon, relihiyosa at debotong imahen ng isang babaeng Pilipino na inilarawan ni Jose Rizal sa pamamagitan ng kaniyang mga nobelang nasa wikang-Kastila, *Noli Me Tangere* at *El Filibusterismo*.  Sa loob ng mga pahina ng nobelang nagkabuhay noong mga 1800, ipinakita ni Rizal si Leonor Rivera - isa niyang kasintahan - sa pamamagitan ng likhang-isip na tauhang si *Maria Clara* bilang halimbawa ng mataas na uri ng kabaitan, ang huwarang Pilipina.  Sumunod dito ang pagdating ni Imelda Marcos&nbsp;– ang “reyna ng kagandahan… esposa ng diktador… ang uri ng babaeng mapaghanap ng kapangyarihan…”&nbsp;– at sumapit din naman ang pagsisimula at pagbangon ni Corazon C. Aquino, ang unang babaeng pangulo sa Asya at sa Pilipinas&nbsp;– ang nahalal na kapalit ng isang lalaking diktador na si Ferdinand Marcos noong 1986.  Makaraan ang panunungkulin bilang presidente ng dalawang kalalakihan (sina Fidel V. Ramos at Joseph Estrada), sumunod si Gloria Macapagal-Arroyo sa mga hakbang ni Corazon Aquino sa pagiging pinuno at tao ng politika ng isang nasyong Asyano.

#### Panahong Marcos at ng Batas Militar
Nakapagdulot ng mga temang pampanitikang may kaugnayan sa rebolusyong kultural, pagkagising ng lipunan at diwang pampolitika, muling-napukaw na pagkamakabayan, opinyonadong mga kilusan at pagpoprotesta, di-pagpayag sa lipunang maka-lalaki, at pagdagsa ng mga nangingibang-bayan.  Nagsimulang magsulat ang mga babaeng manunulat ng mga sitwasyon ng mga katulong-sa-bahay na babae at ng mga nakatira sa iskwater, kung saan ginamit nila ang kanilang mga kakayahan at kasanayan kapwa sa katutubong wika at Ingles.  Isa sa mga dahilan ng pagsusulat nila sa katutubong wika ang makahikayat, makapagbigay ng kaalaman at gisingin ang diwa ng mga mamamayan.  Maraming mga mamamayan ang "pinabilanggo, sinaktan," o "pinatay."  Kabilang sa mga kababaihan na naging mga manunulat ng ganitong anyong makalipunan, makapolitika, at makaaktibista sina Gilda Cordero-Fernando at Ninotchka Rosca.  Ang mga kilusang laban kay Marcos, ang mga "nakapapasong mga teksto" ng mga manunulat, ang kilusang Kapangyarihan ng Mamamayan (*People Power movement*) movement o Rebolusyong Edsa ng 1986 ang nakapagpalaglag sa diktador mula sa kaniyang luklukan ng kapangyarihan, at napalitan ng isang nahalal na kauna-unahang pangulong babae, si Corazon C. Aquino.

Mga halimbawa ng mga nalathalang panitikan ng mga kababaihang Pilipino ang *Comfort Woman: Slave of Destiny* ni Rosa Henson na nilathala ng Sentro ng Mapagsiyasat na Pamamahayag ng Pilipinas, at ang *Tulikärpänen - filippiiniläisiä novelleja* o *Firefly: Writings by Various Authors* (*Firefly: Filipino Short Stories*) - "Alitaptap: Sulatin ng Iba't-ibang mga May-akda" o "Alitaptap: Mga Maiikling Kuwentong Pilipino" - ni Riitta Vartti na binigyang tangkilik ng Lipunang Pilipino-Pinlandes.  Isa pang di-pampahalaang organisasyong makatarungang pantao lathalain ang *She Said No!* (o "Sabi Niya, Hindi!), isang antolohiya ng mga salaysay.

Ang Aklatan ng mga Sulatin ng mga Kababaihan ng Ateneo - isang bahagi ng Aklatang Rizal sa Pamantasang Ateneo de Manila at ang kaunaunahang uri nito sa Pilipinas - ang nangangasiwa sa paglilikom, pangangalaga, pagtitinggal, at pagtataguyod ng panitikan ng mga kababaihang Pilipino na patungkol sa at isinulat ng mga babaeng Pilipino.  Kasama sa programa ang pangangalap ng mga kaugnay na larawang materyal, at mga patalastas na pampanitikang pagtataguyod na isinasagawa sa pamamagitan ng mga panayam, pagtatanghal, paglalathala at pagpapakilala ng mga aklat.  Isinasagawa ng ALIWW ang taunang Mga Pang-alaalang Panayam na Paz Marquez Benitez (*Paz Marquez-Benitez Memorial Lectures*), isang magkakasunud-sunod ng mga panayam na inilunsad upang parangalan si Paz Marquez-Benitez na siyang itinuturing na “ina ng mga Pilipinong manunulat sa Ingles”.  Tumutulong din ang natatanging programang ito sa pagdadala ng liwanag sa mga kababaihang Pilipinong nakahihigit sa mga sulating nasa wikang katutubo.

## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
*''The History of Filipino Women's Writings,* isang artikulo mula sa *Firefly - Filipino Short Stories (Tulikärpänen - filippiiniläisiä novelleja),* 2001 / 2007 
*[Vartti, Riitta (patnugot). *Panimula* mula sa antolohiyang *Firefly, Tulikärpänen - filippiiniläisiä novelleja (Firefly - Filipino Short Stories)*, Kääntöpiiri: Helsinki, Finland(https://tl.wikipedia.org/wiki/Finland) 2001/2007] 
*Vartti, Riitta (patnugot). *Filippiinit-seuran julkaisut * (Pinlandes)
*Vartti, Riitta (patnugot). *Tulikärpänen filippiiniläisiä novelleja*  (Pinlandes)
*Websayt ng *Ateneo Library of Women's Writings (ALIWW)*, punong pahina 
**Filipino Women Writers in English* sa *Ateneo Library of Women's Writings (ALIWW)*
**Filipino Women Writers in Filipino (the language)* sa *Ateneo Library of Women's Writings (ALIWW)*

## Tingnan din
*Mga kababaihan sa Pilipinas
*Panitikan sa Pilipinas
*Kasaysayan ng Pilipinas

## External links
**Filippiinit-seura ry Finnish-Philippine Society*  (opisyal na websayt, pahina ng nabigasyon)
**Finnish-Philippine Society''  (opisyal na websayt, punong pahina)

Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas