Mahal na Ina ng Banal na Rosaryo, La Naval de Manila

Ang **Mahal na Ina ng Banal na Rosaryo, La Naval de Manila** (Espanyol: *Nuestra Señora del Santísimo Rosario- La Naval de Manila*; mas kilala bilang  **Ina ng La Naval de Manila**, **Santo Rosario**, o **La Gran Señora**) ay isang titulo na pinaparangalan kay Birheng Maria na nauugnay sa parehong imahe sa Pilipinas.

Inaangkin ng mga Katolikong Pilipino na ang pamamagitan ng Birhen sa ilalim ng titulo nito ay nakatutulong nang matagumpay sa pagwawaksi sa mga sumasalakay na puwersa ng Protestanteng Republikong Olandes sa panahon ng Mga Labanan ng La Naval de Manila, sa anyong katulad sa Labanan ng Lepanto ng 1571. Pinaniniwalaan din ng mga mananampalataya ang Birhen sa pamamagitan ng ikono na may pananatili ng pananampalatayang Katoliko, ay may bansag na "*El Pueblo Amante de María*" ("Bayang Sumisinta Kay Maria").

Ang imahen ay iginawad ni Papa Pio X ng koronasyong kanonika noong Ika-5 ng Oktubre, 1907. Itinalaga ng pamahalaang ng Pilipinas noong 2009 ang ikono at ang dambanang ito bilang Pambansang Yamang Pangkultura, na ginawang isa sa mga Ari-ariang Pangkultura.

## Paglalarawan
Ang katawan na may sukat na apat na talampakan at walong pulgada ay gawa sa matigas na kanoy sa tangkal o istilong *Bastidor*. Ang mukha at mga kamay, ganundin ang kabuuang Batang Hesus ay gawa sa purong garing. Mula noong nilikha nito, ang rebulto - itinuturing ang pinakalumang paglililok ng garing na makaluma sa Pilipinas - ay laging pinalamutian ng mga detalyadong kasuotan at isang korona.

Ang ilang 310,000 indibidwal na pinamunuan ng mga dalubguro ng Pamantasan ng Santo Tomas, ay naghandog ng kanilang mga mga alahas na mana, mga batong hiyas, ginto at pilak sa imahen para sa Koronasyong Kanonika noong Oktubre 1907. Ang mga ito ngayon ay nagbubuo ng bahagi ng malawak na koleksyon ng detalyadong sagisag na pagkareyna ng imahen, na may ilang mga piraso na may katandaang ika-18 dantaon

## Pagsang-ayong pampuntipika
Ang rebulto ay nakanagindapat ng maraming karangalang pampapa, lalo na ang mga sumusunod:

* Sa isang liham na hindi napapanahon ng 1903 sa Arsobispo ng Maynila Jeremiah James Harty, ang "Rosaryong Papa" Leo XIII ay naglabas ng isang masidhing paghikayat para sa mga tao na pumunta sa banal na paglalakbay sa dambana ng Birhen sa Simbahan ng Santo Domingo (sa Intramuros noon).

* Si Papa Pio X ay gumawad sa imahen ng Koronasyong kanonika sa pamamagitan ni Arsobispong Dom Ambrose Agius ng Malta noong Ika-5 ng Oktubre, 1907.
* Si Papa Pio XII ay nagpadala ng Liham-Apostoliko sa pagdiriwang ng tatlundaanan ng Labanan ng La Naval de Manila noong Ika-31 ng Hulyo, 1946.
* Si Papa Pablo VI ay ipinahayag siya bilang Patrona ng Lungsod Quezon (kung saan itinayo ang dambana ng imahe kasunod ang pagkawasak ng Maynila ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig) noong Ika-13 ng Oktubre, 1973.
* Si Papa Juan Pablo II ay inialay ang lupalop ng Asya sa parehong titulo, gamit ang replika ng imahen noong Ika-18 ng Pebrero, 1981. Ibinindito ng Pontipiko ang tunay na imahen sumunod na araw sa isa pang pampublikong Misa.

## Kasaysayan
Noong 1593, ang bagong Kastilang Gobernador-Heneral Don Luis Pérez Dasmariñas ay nagkomisyon ng isang rebulto ng Ina ng Banal na Rosaryo para sa pampublikong pamimitagan sa alaala ng kanyang yumaong ama kamakailan lamang. Sa ilalim ng dirihi ni Kapitang Hernando de los Rios Coronel, ang panlililok ay ginawa ng isang di-kilalang dayong Tsino, na sumunod na naging Kristiyano; ito ang karaniwang nabanggit na dahilan ukol sa mga tampok na Asyano ng rebulto. Ang imahen ay sumunod na ibinigay sa mga prayleng Dominikano, na iniluklok ito sa Simbahan ng Santo Domingo.

Noong 1646, gumawa ang puwersang pandagat ng Republikong Olanda maraming pagtatangka nang paulit-ulit upang malupig ang Pilipinas sa isang pag-atas na upang makontrol ang kalakalan sa Asya. Ang pinagsamang puwersa ng Kastila't Pilipino na lumaban ay nagsabing nakahiling ng panalangin ng pamamagitan ng Birhen sa pamamagitan ng imahen bago ang laban. Inudyukan sila na ilagay ang kanilang mga sarili sa ilalim ng pagsanggalang ng Mahal na Ina ng Rosaryo at sa pagdarasal ng rosaryo nang paulit-ulit. Ipinagpatuloy nila upang mag-aboy ang mga patuloy na pagsugod ng higit na mataas na armadang Olandes, umaakit sa limang pangunahing labanan sa dagat at natatalo ang labinlimang kasapi ng Hukbong Pandagat ng Espanya. Pagkatapos ng pag-urong ng mga Olandes, bilang pagtupad sa kanilang panata, ang mga nakaligtas ay naglakad nang nakapaa sa dambana bilang pasasalamat sa Mahal na Birhen.

Kinamamayaan, noong 9 Abril 1662, idineklara ng balangay pangkatedral ng Arkidiyosesis ng Maynila na ang tagumpay ng hukbong-dagat ay isang mapaghimalang kaganapan nang dahil sa pamamagitan ng Birheng Maria, nagpapahayag: 

Si Papa Pio X ay pinahintulutan sa pagbibigay ng isang koronang kanonika sa imahen noong 1906, na ipinagkaloob ng Kinatawang Apostoliko sa Pilipinas, Ang Lubhang Klg-glg. Ambrose Agius, O.S.B.. Sa panahon ng nagbobomba ng mga Hapones noong 1942, kinatatakutan na ang imahen ay masisira, itinago ng mga may kapangyarihan ng simbahan sa Pamantasan Santo Tomas hanggang 1946, ang ika-300 anibersaryo ng mga labanan.

Ang rebulto ay lumipat noong Oktubre 1954 sa bagong tayong dambana upang manahan ito sa loob ng bagong Simbahan ng Santo Domingo sa Lungsod ng Quezon- ang ikaanim na Simbahan ng Santo Domingo mula itinayo noong huling ikalabing-anim na dantaon. Para sa paglalakbay, ang mga namimintuho ay nagbuo ng karwahe na hugis-bangka () upang dalhin ang image sa bagong tahanang ito, na ipinahayag siyang Pambansang Dambana ng Kapulungan ng mga Katolikong Obispo ng Pilipinas (CBCP). Noong Oktubre 1973, ang *La Naval* ay pormal nang ipinahayag na patrona ng Lungsod Quezon, sa panahong iyon ang pambansang kabisera. Ipinahayag siya ni Pilipinong Arsobispong Mariano Gaviola bilang Patrona ng Hukbong-Dagat ng Pilipinas noong 1975, isang pagtangkilik na ipinatawag hanggang sa araw na ito.

Sa panahon ng Rebolusyon ng Lakas Sambayanan ng Pebrero 1986, dinala ang isang replika ng imahen sa pamamagitan ng prusisyon sa Palasyo ng Malakanyang ng mga prayleng Dominikano, sa mapayapang protesta ng estado ng batas militar na sinimulan ni Pangulong Ferdinand Marcos. Ang replika ay dinala rin sa silangang tarangkahan ng Kampo Crame, ang punong-himpilan ng kapulisan kung saan ang pwersa ng mga rebelde na pinamunuan nina Juan Ponce Enrile at Fidel V. Ramos na nakakulong sa panahon ng pag-aalsa. Ipinalagay ng maraming Katolikong Pilipino ang mapayapang tagumpay ng rebolusyon sa mapaghimalang pakikialam ni Birheng Maria.

Nag-abot ang Pilipinong mananalaysay na si Nick Joaquin ng isa sa mga pulang alahas sa isa sa mga korona ng imahen sa isang lumang alamat ng higanteng ahas na natagpuan sa Ilog Pasig; ang lokal na kuwentong-bayan ay mas malamang isang talinghaga ng tagumpay ng Kristiyanismo sa paganismo. Ang ibang korona ay nakasulat diumano at hinandog ng Haring Norodom ng Kambodya noong 1872, ang isa ay nawala pagkatapos ng pagnanakaw noong 1930 samantala ang isa pa ay ang simpleng dalawang perlas na pinalamutian ang mga orbe ng rebulto.

## Mga nakatalang kaganapan
 noong 2012.]]

Ang burol ng dating senador Benigno Aquino Jr. ay idinao sa dambana ng imahen pagkatapos ng kanyang pagpatay noong Agosto 1983. Ang iba pang mga nakatalang burol sa dambana ay kabilang ang kilalang Pilipinong aktor na si Fernando Poe Jr. noong 2004 at Doña María Ejercito, ina ng dating Pangulo ng Pilipinas}Pangulong Joseph Estrada noong 2009. 

Ang mamamahayag at personalidad sa telebisyong Korina Sanchez ay ikinasal kay Senador-noon Manuel A. Roxas II sa kasal na nasa himpapawid na pantelebisyon sa harapan ng imahen noong 27 Oktubre 2009.

Noong Disyembre 2011, itinampok ng Eternal Word Television Network (EWTN) ang imahen bilang "Pinakadakilang Imahen ni Maria sa Pilipinas" sa isang episodyo ng programang *Maria: Ina ng Pilipinas*.

Ang imahen, ang simbaha't kumbento nito, kasama ng iba pang mga bagay na nakatago sa hugnayan ay idinreklara bilang "Pambansang Yamang Pangkultura" ng Pambansang Museo ng Pilipinas noong Ika-4 ng Oktubre, 2012. Ang deklarasayong ito na alinsunod sa Batas Republika 10066 ("Batas sa Pambansang Pamanang Pangkultura ng 2009") ay inihayag ng Kapulungan ng mga Katolikong Obispo ng Pilipinas (CBCP) at ng Pambansang Museo.

Sa taong 2020, sa unang pagkakataon sa kasaysayan ng dambana, hindi itinuloy ang kapistahan ng Ina ng La Naval nang dahil sa banta ng COVID-19 at nananatili ang mga patakarang pangkuwarentenas ng Pilipinas.

## Talalarawan
  
File:Lanaval333jf.JPG|Pagtotrono ng imahen
File:Santodomingojf4.JPG|Pulpito ng dambana sa panahon ng paglilingkod
File:Holy mass at St. Dominic Church in Quezon City.jpg|Ipinagdiriwang ang Misa nina Pd. Giuseppe Pietro V. Arsciwals, O.P. (Rektor) at Pd. Gerard Timoner (Naunang Probinsyal ng Probinsyang Dominikana ng Pilipinas).
File:Choirjf.JPG|Koro (orkestra)
File:Stodomingojf.JPG|Makasaysayang Deklarasyon ng Parokya ng Santo Domingo bilang Pambansang Yamang Pangkultura noong 4 Oktubre 2012.
File:Santodomingojf5.JPG|Nabe at mataas na retablo ng Santo Domingo
File:Santodomingojf45.JPG|Mga mananampalataya sa Misa ng Deklarasyon
File:Santodomingojf6.JPG|Istandarteng pamprusisyon ng Ina ng Pinakabanal na Rosaryo ng La Naval. Sa ilalim ng imahen ng Birhen ay ang iskudo ng Lungsod Vaticano, ang iskudo ng Republika, at ang iskudo ng Ordeng Dominikana.

## Tingnan din
*Simbahang Katolika sa Pilipinas
*Katedral-Basilika ng Kalinis-linisang Paglilihi Kay Maria
*Santo Niño de Cebu
*Ina ng Manaoag
*Katolikong Romanong Diyosesis ng Cubao
*Lungsod Quezon

## Mga sanggunian
## Mga panlabas na kawing
*Dambana ng Ina ng Patnubay 
*Dambana ng Ina ng Manaoag