Ahas

Ang **ahas** (Ingles: *snake* o *serpent*) ang mahaba at walang hitang mga reptilyang karnibora ng suborden na **Serpentes**. Ito ay maitatangi mula sa mga butiking walang hita sa kawalan ng mga takipmata (eyelid) at panlabas na tenga sa mga ahas. Tulad ng lahat ng kasapi ng Squamata, ang mga ahas ay ektotermiko, amniotang mga bertebrata na natatakpan ng mga kaliskis. Maraming mga espesye ng ahas ay may bungo na mas maraming mga dugtong kesa sa mga ninuno nitong palaka. Ito ay pumapayag sa mga ito na makalunok ng sinisinilang hayop na mas malaki sa mga ulo nito na may mataas na magagalaw na mga panga nito. Upang makaangkop sa mga makikitid na katawan nito, ang mga magkapares na organo ng mga ahas gaya ng bato ay nasa harap ang isa kesa magkatabi at ang karamihan ng mga espesye nito ay may isa lamang gumaganang baga. Ang ilang espesye ng ahas ay nakapagpanatili ng isang butong pelvis na may isang pares ng mga kukong bestihiyal sa alinmang panig ng cloaca. Ang mga nabubuhay na ahas ay matatagpuan sa bawat kontinente ng mundo maliban sa Antarctica, sa Karagatang Pasipiko at Indiyano at sa karamihan ng mas maliliit na mga masa ng lupain. Ang mga eksepsiyon dito ang ilang malalaking mga isla gaya ng Ireland at New Zealand at marami pang maliliit na mga isa sa Atlantiko at sentral Pasipiko. Ang higit sa 20 pamilya ng ahas ay kasalukuyang kinikilala na binubuo ng mga 500 henera at mga 3,400 espesye. Ang mga ito ay may sukat mula maliit na may habang 10&nbsp;cm gaya ng ahas na sinulid hanggang sa sawang retikulado na umaabot hanggang  ang haba. Ang espesyeng fossil na *Titanoboa* ay may habang . Ang mga ahas ay pinaniniwalaang nag-ebolb mula sa mga butiking naglulungga o nabubuhay sa tubig sa panahong Gitnang Kretaseyoso. Ang pinakaunang fossil ay may petsang mga 112 milyong taon ang nakalilipas. Ang dibersidad ng mga modernong ahas ay lumitaw sa panahong Paleoseno mga 66 hanggang 56 milyong taon ang nakalilipas. Ang karamihan sa mga espesye ng ahas ay walang kamandag at ang mga merong kamandag ay pangunahing gumagamit nito upang patayin at pasukuin ang sinisila nito kesa sa pagtatanggol sa sarili. Ang ilang espesye ng ahas ay may mga kamandag na sapat na malakas upang magsanhi ng sakit o kamatayan sa mga tao. Ang mga hindi makamandag na ahas ay buhay na lumulunok ng mga sinisila nito at pumapatay sa pamamagitan ng konstriksiyon.

## Ebolusyon 
Ang fossil rekord ng mga ahas ay relatibong mababa dahil ang mga kalansay ng ahas ay tipikal na maliit at marupok na gumagawa sa fossilisasyon nito na  hindi karaniwan. Ang mga fossil na matutukoy na ahas(bagaman kadalasan ay may mga likurang hita) ay unang lumitaw sa fossil rekord sa panahong Kretaseyoso. Ang pinakaunang alam na mga fossil ng ahas ay nagmula sa Utah at Algeria na kinakatawan ng henerang respektibong *Coniophis* at *Lapparentophis*. Ang mga lugar ng fossil na ito ay tentatibong pinetsahan sa panahong Albian o Cenomanian ng Huling Kretaseyoso sa pagitan ng 112 at 94 milyong taon ang nakalilipas. Gayunpaman, ang mas mataas na edad ay iminungkahi para sa isa sa mga lugar sa Algeria na maaaring mula sa Aptian 125 hanggang 112 milyong taon ang nakalilipas. Batay sa komparatibong anatomiya, may kasunduan sa pamayanang siyentipiko na ang mga ahas ay nagmula sa mga butiki. Ang mga sawa at boa na mga primitibong pangkat sa mga modernong ahas ay may mga bestihiyal na likurang biyas o hita. Ito ay maliit na mga daliring may kuko na kilala bilang mga anal spur na ginagamit upang ipangkapit sa pakikipagtalik. Ang isang sinaunang fossil ng ahas na *Najash rionegrina* ay isang ahas na may dalawang hita at ito ay isang naglulunggang hayop na may sacrum at buong panlupain. Ang kasalukuyang nabubuhay na analogo ng mga putatibong ninunong ito ang walang tengang monitor *Lanthanotus* ng Borneo (bagaman ito ay isa ring hayop na semi-akwatiko). . Ang mga espesyeng pang-ilalim ng lupa ay nag-ebolb ng mga katawan na napaigi para sa paglulungga.
thumb|left|Fossil ng *Archaeophis proavus*.

;Hipotesis na pang-tubig na Mosasauro
Ang alternatibong hipotesis batay sa morpolohiya ay nagmumungkahing ang mga ninuno ng ahas ay nauugnay sa mga mosasauro na mga ekstinkt na reptilyang pantubig na umiral sa panahong Kretaseyoso na pinaniniwalaan namang nagmula sa mga butiking varanid. Bagaman hindi na umiiral sa kasalukuyan, ang  Madtsoiidae na isang pamilya ng higante at primitibong mga tulad ng sawang mga ahas ay umiral hanggang 50,000 taon ang nakalilipas sa Australia na kinakatawan ng henera gaya ng *Wonambi*. May ilang mga debate sa sistematika sa loob ng pangkat. Halimbawa, maraming mga sanggunian ay nag-uuri ng Boidae at Pythonidae bilang isang pamilya samantalang pinanatili ng ilan ang Elapidae atHydrophiidae (mga ahas dagat) na hiwalay para sa mga dahilang praktikal sa kabilang ng sukdulang malapit na relasyon ng mga ito. Ang mga kamakailang pag-aaral molekular ay sumusuporta sa  monophyly ng mga klado ng mga modernong ahas, mga scolecophidian, mga typhlopid + mga anomalepidid, mga alethinophidian, mga core alethinophidian, mga uropeltid (*Cylindrophis*, *Anomochilus*, uropeltines), mga macrostomatan, mga booid, mga boid, mga pythonid at mga caenophidian.

### Mga pamilya 

## Kamandag 
[thumb|left|Isang [kamandag|makamandag na ahas na Inland Taipan.]]
[thumb|right|Ang isang malalang [nekrosis ng tisyu kasunod ng pagkagat at pagturok ng kamandag ng *Bothrops asper*. Ito ay nangailangan ng amputayson o pagputol sa taas ng tuhod.]]
Ang karamihan ng mga espesye ng ahas ay hindi makamandag at ang mga ito ay tipikal na pumapatay ng mga sinisila nito sa pamamagitan ng konstriksiyon kesa sa kamandag. Ang mga makamandag na ahas ay matatagpuan sa bawat kontinente maliban sa Antartica. Iminungkahi na noong panahong Mioseno, ang mga ahas ay nag-ebolb ng mga mekanismong kailangan para sa pagbuo ng kamandag at paghahatid nito sa mga sinisila nito. Sa panahong Tersiyaryo, ang karamihan ng mga ahas ay malalaking mga nang-tatambang na mga maninila na kabilang sa superpamilyang Henophidia at gumagamit ng konstriksiyon upang patayin ang mga sinisila nito. Dahil ang mga lupaingdamo ay pumalit sa mga lugar na magubat sa maraming bahagi ng daigdig, ang ilang mga pamilya ng ahas ay nag-ebolb na maging mas maliit at mas maliksi. Gayunpaman, ang pagpapasuko at pagpatay ng mga sinisila ay naging mas mahirap para sa mga mas maliit na ahas na tumungo sa ebolusyon ng kamandag sa mga ito. Ang mga kamandag ng ahas ay nalilikha sa nabagong glandulang partoid sa ahas na normal na responsable sa paglalabas ng laway. Ito ay nakaimbak sa mga istrakturang alveoli sa likod ng mga mata ng ahas at boluntaryong inilalabas sa pamamagitan ng lubog na pangtubong mga pangil. Ang kamandag ng ahas ay binubuo ng mga daan daang iba't ibang mga protina at ensaym at ang lahat ng ito ay nagsisilbi sa iba't ibang tungkulin gaya ng paghadlang sa sistemang pang-puso ng sinisila o pagpapapataas ng paglaganap upang ang kamandag ay mas mabilis na masipsip. Ang kamandag sa maraming mga makamandag na ahas gaya ng mga pitviper ay umaapekto sa halos lahat ng sistemang organo sa katawan ng tao at maaaring isang kombinasyon ng maraming mga lason na nagsasanhi ng iba't ibang mga sintomas sa tao kabilang ang kamatayan. Ang lakas at halaga ng inilalabas na kamandag ng ahas ay magkakaiba sa pagitan ng mga espesye.
## Kultura 
[thumb|right|Ayon sa tradisyon, si [Cleopatra VII ay kilalang nagpatiwakal sa pamamagitan ng kagat ng ahas sa kanyang kaliwang suso. Isang larawang ipininta noong 1911.]]

Ang mga ahas ay parehong ginagalang at sinasamba at gayundin ay kinatatakutan sa mga sinaunang kabihasnan ng tao. Ang mga Sinaunang Ehipsiyo ay nagtala ng mga paggamot para sa kagat ng ahas sa Brooklyn Papyrus para sa hindi bababa sa pitong mga makamandang na espesye ng ahas na karaniwan sa panahon ngayon gaya ng mga ulupong na may sungay. Sa kasaysayan, ang mga kagat ng ahas ay nakitang isang paraan ng eksekusyon o pagpatay sa ilang mga kultura. Sa Mediebal na Europa, ang isang anyo ng parusang kamatayan ang pagtapon sa mga tao sa mga ahasan na nag-iiwan sa mga biktima na mamatay mula sa maraming mga kagat ng ahas. Ang katulad na anyo ng parusa ay karaniwan sa Katimugang Han sa Tsina noong Panhong Limang mga Dinastiya at Sampung Kaharian gayundin din sa India. Ang mga kagat ng ahas ay ginamit rin sa pagpapatiwakal na ang pinakasikat na kaso ay si Cleopatra VII na iniulat na namatay mula sa kagat ng asp na malamang ay isang kobrang Ehipsiyo pagkatapos marinig  ang kamatayan ni Mark Anthony.

## Tingan din 
* Butiking walang hita
## Mga sanggunian
Kategorya:Ahas
Kategorya:Mga hayop sa Bibliya
Kategorya:Leviatan
*
Kategorya:Squamata