open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ngala-ngala

Ang **ngala-ngala** o **ngalangala** (Ingles: *palate*) ay ang taas ng bibig sa mga tao at iba pang mga mamalya. Inihihiwalay nito ang bitak na pambibig (lukab na pambibig) magmula sa bitak na pang-ilong. Isang katulad na kayarian ang matatagpuan sa mga krokodilyano, subalit sa karamihan ng iba pang mga tetrapod, ang mga bitak na pambibig at pang-ilong ay hindi talagang magkakahiwalay. Ang ngala-ngala ay nahahati sa dalawang mga bahagi, ang nauuna o anteryor na mabutong **matigas na ngala-ngala** at ang panghuli (posteryor) o panlikurang **malambot na ngala-ngala** o **belum** (*velum*). Ang sangay ng nerbiyong maksilaryo (nerbiyong pampanga) ng nerbiyong triheminal ang nagbibigay ng inerbasyong sensoryo (inerbasyong pandama) sa ngala-ngala. Nabubuo ang matigas na ngala-ngala bago pa man ipanganak ang sanggol. Kapag hindi nabuo ang pagsasanib, tinatawag itong bingal, siwang o "lamat" ng ngala-ngala. Dating itinuturing ang bubungan ng bibig bilang luklukan ng pandama ng panlasa, kung kaya't mayroong parirala sa Ingles na *"a discriminating palate"* na may kahulugang "mapantanging ngala-ngala". 

## Mga sanggunian
Kategorya:Anatomiya
Pambansang Mataas na Paaralan ng San Miguel

Ang **Pambansang Mataas na Paaralan ng San Miguel** ay isang pampublikong mataas na paaralan na matatagpuan sa bayan ng San Miguel, Bulacan, Pilipinas.

## Kasaysayan 
Pambansang Mataas na Paaralan ng San Miguel, dating Mataas na Paaralan ng San Miguel ay isa sa mga pinaka-aktibo at kilalang paaralan sa lalawigan ng Bulacan. Ito ay matatagpuan sa kahabaan Scuala St., Brgy. San Juan, San Miguel, Bulacan. Binuksan ng paaralan ang unang klase nito sa 1946, na may dalawang palapag na kahoy na gusali nakabalangkas sa pangunahing pasukan ng campus. Matapos ang isang matagumpay na unang klase ng paaralan, maraming mga mayayamang pamilya ang nagbigay ng kanilang lupa upang lumaki ang sakop na lupa ng paaralan. Ngayon, nagbibigay-serbisyo ang Pambansang Mataas na Paaralan ng San Miguel sa tinatayang 6,000-7,000 mga mag-aaral galing sa karamihan mula sa San Miguel, at iba pa mula sa mga kalapit na bayan: Candaba, Pampanga; Gapan City, Nueva Ecija; Doña Remedios Trinidad, Bulacan, San Rafael, Bulacan at San Ildefonso, Bulacan.

## Mga Pahayagan 
* Ang Mayumo
* The Mayumo

Kategorya:Mga mataas na paaralan sa Pilipinas
Prostata

Ang **prostata** o **prosteyt** (Ingles: *prostate*, mula sa Griyegong *p??st?t??* - *prostates*, literal na "isang tao na nakatindig sa harapan", "tagapagtanggol", "tagapagsanggalang", "tagapag-alaga", "katiwala") ay isang langkapan o tambalan na tubulo-albeolar na glandulang eksokrin ng panlalaking sistemang reproduktibo sa karamihan ng mga mamalya.

Sa mga lalaking tao, ang prostata ay isang glandulang kasukat ng walnut na nakapaligid sa yuritra at nakalagay sa ilalim ng pantog (bahay-tubig). Nag-aambag ito ng ilang dami ng ibang mga sustansiya sa pluwidong seminal habang nagaganap ang ehakulasyon. Sa mas may edad na mga lalaki, lumalaki ang glandulang ito at maaaring magdulot ng ilang mga suliranin sa pag-ihi.

Noong 2002, ang pambabaeng mga glandulang para-uretral, o mga glandula ni Skene, ay opisyal na muling pinangalanan bilang pambabaeng prostata ng Federative International Committee on Anatomical Terminology (Pederatibong Internasyunal na Lupon sa Terminolohiyang Anatomikal).

Ang prostata ay magkakaiba sa piling ng iba't ibang mga espesye ayon sa anatomiya, kimika, at pisyolohiya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sistemang reproduktibo ng lalake
Kategorya:Sistemang eksokrino
Pruktosa

thumb|Pruktosa
Ang **pruktosa** o **asukal ng prutas** (Ingles: ***fructose***) ay isang payak na asukal (monosakarayd) na natatagpuan sa maraming mga pagkain, partikular na ang sa mga halaman. Isa rin ito sa tatlong pinaka mahahalagang mga asukal ng dugo, na ang dalawa pa ay ang glukosa at ang galaktosa. Ang pulut-pukyutan; mga prutas ng puno; mga beri; mga milon; at ilang mga gulay na ugat, na katulad ng mga gugulayin (mga *beet*), kamote ("matamis na patatas"), mga parsnip, at mga sibuyas, ay naglalaman ng pruktosa, karaniwan na ang sukrosa at ang glukosa.

## Mga sanggunian
Kategorya:Karbohidrato
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Kategorya:Langkapang organiko
Kategorya:Pampatamis
Kategorya:Asukal
John Wilson

Si **John Marion Raymundo Wilson** (ipinanganak 18 Enero 1987 sa Binangonan, Rizal) ay isang Pilipinong manlalaro ng basketbol para sa San Juan Knights sa Maharlika Pilipinas Basketball League (MPBL). Nagsimula siya bilang manlalaro sa Jose Rizal University at napili bilang ika-7 overall draftee ng Barangay Ginebra Kings noong 2010.

Kategorya:Mga basketbolistang Pilipino
Kategorya:Ipinanganak noong 1987
Distribusyong binomial

{{Probability distribution
  | type       = mass
  | pdf_image  = 
  | cdf_image  = 
  | notation   = *B*(*n*,&thinsp;*p*)
  | parameters = *n* ∈ **N**0 — number of trials*p* ∈ [0,1] — success probability in each trial
  | support    = *k* ∈ {&thinsp;0, …, *n*&thinsp;} — number of successes
  | pdf        = \textstyle {n \choose k}\, p^k (1-p)^{n-k}
  | cdf        = \textstyle I_{1-p}(n - k, 1 + k)
  | mean       = *np*
  | median     = ⌊*np*⌋ or ⌈*np*⌉
  | mode       = ⌊(*n*&thinsp;+&thinsp;1)*p*⌋ or ⌊(*n*&thinsp;+&thinsp;1)*p*⌋ − 1
  | variance   = *np*(1&nbsp;−&nbsp;*p*)
  | skewness   = \frac{1-2p}{\sqrt{np(1-p)}}
  | kurtosis   = \frac{1-6p(1-p)}{np(1-p)}
  | entropy    = \frac12 \log_2 \big( 2\pi e\, np(1-p) \big) + O \left( \frac{1}{n} \right)
  | mgf        = (1-p + pe^t)^n \!
  | char       = (1-p + pe^{it})^n \!
  | pgf        = G(z) = \left[(1-p) + pz\right]^n.
  }}

 Ang probabilididad na ang isang bola sa isang kahong Galton na may 8 mga patong (n=8) ay nagwawakas sa isang sentral na bin (k=4) ay 70/256.]]

Sa teoriya ng probabilidad at estadistika, ang **distribusyong binomial** ang diskretong distribusyong probabilidad ng bilang mga tagumpay sa isang sekwensiya ng *n* independiyenteng mga eksperimentong oo/hindi na ang bawat isa ay nagbibigay ng tagumpay na mga probabilidad na *p*. Ang gayong eksperimentong tagumpay/pagkabigo ay tinatawag na eksperimentong Bernoulli o pagsubok Bernoulli. Kapag ang *n* = 1, ang distribusyong binomial ay isang distribusyong Bernoulli. Ang distribusyong binomial ang basehan para sa popular na pagsubok na binomial ng kahalahagahang estadistikal. Ang distribusyong binomial ay kadalasang ginagamit upang imodelo ang bilang ng mga tagumpay sa isang sampol ng sukat *n* na hinugot nang may pagpapalit mula sa isang populasyon ng sukat *N*. Kung ang pagsasampol ay isinagawa nang walang pagpapalit, ang mga paghugot ay hindi independiyente at kaya ang nagreresultang distribusyon ay isang distribusyong hiperheometriko at hindi isang binomial. Gayunpman, para sa *N* na mas malaki sa *n*, ang distribusyong binomial ay isang mabuting aproksimasyon at malawak na ginagamit. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga distribusyong probabilidad
Distribusyong hiperheometriko

{{Probability distribution |
  name       =Hypergeometric|
  type       =mass|
  pdf_image  =|
  cdf_image  =|
  parameters =\begin{align}N&\in \left\{1,2,\dots\right\} \\
                                 m&\in \left\{0,1,2,\dots,N\right\} \\
                                 n&\in \left\{1,2,\dots,N\right\}\end{align}\,|
  support    =\scriptstyle{k\, \in\, \left\{\max{(0,\, n+m-N)},\, \dots,\, \min{(m,\, n )}\right\}}\,|
  pdf        ={{{m \choose k} {{N-m} \choose {n-k}}}\over {N \choose n}}|
  cdf        =1-{{{n \choose {k+1}}{{N-n} \choose {m-k-1}}}\over {N \choose m}} \,_3F_2\!\!\left[\begin{array}{c}1,\ k+1-m,\ k+1-n \\ k+2,\ N+k+2-m-n\end{array};1\right]|
  mean       =n {m\over N}|
  median     =|
  mode       =\left \lfloor \frac{(n+1)(m+1)}{N+2} \right \rfloor|
  variance   =n{m\over N}{(N-m)\over N}{N-n\over N-1}|
  skewness   =\frac{(N-2m)(N-1)^\frac{1}{2}(N-2n)}{[nm(N-m)(N-n)]^\frac{1}{2}(N-2)}|
  kurtosis   = \left.\frac{1}{n m(N-m)(N-n)(N-2)(N-3)}\cdot\right.
\Big[(N-1)N^{2}\Big(N(N+1)-6m(N-m)-6n(N-n)\Big)+
6 n m (N-m)(N-n)(5N-6)\Big]|
  entropy    =|
  mgf        =\frac{{N-m \choose n} \scriptstyle{\,_2F_1(-n, -m; N - m - n + 1; e^{t}) } }
                           \,\!|
  char       =\frac{{N-m \choose n} \scriptstyle{\,_2F_1(-n, -m; N - m - n + 1; e^{it}) }}
 
}}
Sa teoriya ng probabilidad at estadistika, ang **distribusyong hiperheometriko** ay isang diskretong distribusyong probabilidad na naglalarawan ng probabilidad ng k mga tagumpay sa n mga paghugot mula sa may hangganang populasyon ng sukat N na naglalaman ng m mga tagumpay *nang walang* pagpapalit. 
## Tignan din
*Distribusyong binomial
Kategorya:Mga distribusyong probabilidad
Distribusyong multinomial

{{Probability distribution|
  pdf_image  =|
  cdf_image  =|
  name       =Multinomial|
  type       =mass|
  parameters =n > 0 number of trials (integer)p_1, \ldots, p_k event probabilities (\Sigma p_i = 1)|
  support    =X_i \in \{0,\dots,n\}\Sigma X_i = n\!|
  pdf        =\frac{n!}{x_1!\cdots x_k!} p_1^{x_1} \cdots p_k^{x_k}|
  cdf        =|
  mean       =E\{X_i\} = np_i|
  median     =|
  mode       =|
  variance   =\textstyle{\mathrm{Var}}(X_i) = n p_i (1-p_i)\textstyle {\mathrm{Cov}}(X_i,X_j) = - n p_i p_j~~(i\neq j)|
  skewness   =|
  kurtosis   =|
  entropy    =|
  mgf        =\biggl( \sum_{i=1}^k p_i e^{t_i} \biggr)^n|
  char       = \left(\sum_{j=1}^k p_je^{it_j}\right)^n where i^2= -1|
  pgf = \biggl( \sum_{i=1}^k p_i z_i \biggr)^n\text{ for }(z_1,\ldots,z_k)\in\mathbb{C}^k|
  conjugate  =Dirichlet: \mathrm{Dir}(\alpha+\beta)|
}}

Sa teoriya ng probabilidad, ang **distribusyong multinomial** ay isang paglalahat ng distribusyong binomial. Ang distribusyong binomial ang distribusyong probabilidad ng bilang ng "mga tagumpay" sa *n* independiyendenteng mga pagsubok Bernoulli na may parehong probabilidad ng tagumpay sa bawat pagsubok. Sa isang distribusyong multinomial, ang analogo ng distribusyong Bernoulli ang distribusyong kategorikal kung saan ang bawat pagsubok ay nagreresulta sa eksaktong isa ng ilang nakapirmeng may hangganang bilang *k* ng posibleng mga kalalabasan na may mga probabilidad na  *p*1, ..., *p**k* (upang ang *p**i*&nbsp;≥&nbsp;0 for *i*&nbsp;=&nbsp;1,&nbsp;...,&nbsp;*k* at \sum_{i=1}^k p_i = 1), at mayroong mga *n* independiyenteng pagsubok. Kung gayon, hayaang ang mga randomang bariabulong *X**i* ay magpakita ng bilang ng mga beses ang bilang *i* ay napagmasdan sa loob ng *n* mga pagsubok. Ang bektor na *X*&nbsp;=&nbsp;(*X*1,&nbsp;...,&nbsp;*X**k*) ay sumusunod sa distribusyong multinomial na may mga paremetrong *n* at**p** kung saan ang **p**&nbsp;=&nbsp;(*p*1,&nbsp;...,&nbsp;*p**k*). 

Kategorya:Mga distribusyong probabilidad
Kabuuang pambansang produkto

Ang **Kabuuang Pambansang Produkto** (Ingles: **Gross National Product** o **GNP**) ang halagang pamilihan ng lahat ng mga produkto at serbisyong prinodyus sa isang taon ng trabaho at pag-aaring sinuplay ng mga residente ng isang bansa. Hindi tulad ng kabuuang produktong domestiko(GDP) naglalarawan ng produksiyon batay sa heograpikal na lokasyon ng produksiyon, ang GNP ay naglalaan ng produksiyon batay sa pag-aari. Ang GNP  na kwantitibo sa mga kalakal(e.g. bilang mga kompyter na pinrodyus) at isinasaalang ang parehong ito na mga anyo ng "paglagong ekonomiko".

## GNP vs. GDP
Ang Kabuuang Pambansang Produkto(GNP) ay kadalasang sinasalungat sa Kabuuang produktong domestiko(GDP). Bagaman ang GNP ay sumusukat ng mga output na nalilikha ng mga negosyo ng isang bansa(kahit pa ito ay pisikal na nasa bansa o nasa ibang bansa), ang GDP ay sumusukat ng kabuuang output na nilikha sa loob ng mga hangganan ng isang bansa kahit ito ay nilikha ng sariling lokal na negosyo ng bansa o ng mga negosyo ng dayuhan. Kapag ang kapital ng bansa o mga magpakukunang trabaho ay ginamit sa labas ng mga hangganan nito o kapag ang isang negosyo ng dayuhan ay pinapatakbo sa teritoryo nito, ang GDP at GNP ay maaaring lumikha ng iba't ibang mga sukat ng kabuuang output. Halimbawa noong 2009, tinantiya ng Estados Unidos ang GDP nito sa $14.119 trilyon at ang GNP nito sa $14.265 trilyon.

## Gamit
Ginagamit ng Estados Unidos ang GNP bilang pangunahing sukat nito ang kabuuang gawaing ekonomiko bago ang 1991 nang simula itong gumamit ng GDP. Sa paglipat, ang   Bureau of Economic Analysis (BEA) ay nagbanggit na ang GDP ay nagbibigay ng mas madaling paghahambing ng ibang mga sukat ng gawaing ekonomiko ng Estados Unidos at ang halos lahat ng mga bansa ay kumuha na ng GDP bilang kanilang pangunahing sukat ng produksiyon. 

## Talaan ng mga bansa ayon sa GNP(GNI) (nominal, Atlas method) (mga milyon noong 2012 US$) (Taas na 10 bansa)
## Mga sanggunian
## Sanggunian
* Christian Leipert (March, 1987) "A Critical Appraisal of Gross National Product: The Measurement of Net National Welfare and Environmental Accounting". *Journal of Economic Issues*, Vol. 21, No. 1, pp. 357-373
* England, RW "Alternatives to Gross National Product: A Critical Survey", in *Human Wellbeing and Economic Goals* (Island Press, 1998) please refer it 

## Panlabas na kawing
* Historicalstatistics.org: Links to historical national accounts and statistics for different countries and regions
Kategorya:Mga indikator ekonomiko
Takipsilim (nobela)

Ang ***Takipsilim*** (*Twilight*)  ay isang nobelang romantiko para sa kabataang may edad na isinulat ni Stephenie Meyer, isang Amerikanang manunulat.  Bilang una sa apat na aklat ng magkapangalang serye nito, kinikilala dito ang dalagang si Isabella "Bella" Swan, na lumipat mula sa Phoenix sa bayan ng Forks, Washington, at ang paglagay sa panganib ng kaniyang buhay nang umibig siya sa isang bampira, si Edward Cullen.  Sinundan ito ng mga aklat na *Bagong Buwan* ("New Moon"), *Eclipse* ("Eklipse") at *Breaking Dawn* ("Bukang Liwayway").

Unang inilabas sa wikang Ingles noong 2005, agarang naging mabenta ang *Takipsilim*: lumabas ito bilang ikalima sa tala ng mga pinakamabentang aklat ng *The New York Times* sa loob ng isang buwan makatapos ito inilabas, at umabot rin ito ng unang puwesto pagkatapos iyon.  Isinalin ang aklat sa 37 wika, kasama ang isang bersiyon sa Filipino (Taglish) na isinalin ni Armine Rhea Mendoza at inilimbag ng Precious Pages Corporation (sa ilalim ng tatak na Precious Hearts Romances) noong Mayo 2012.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nobela mula sa Estados Unidos
Wrightia antidysenterica

]]
***Wrightia antidysenterica***, ay isang namumulaklak na bulaklak kabilang sa genus ng Wrightia.  Kilala rin ito bilang **White Angel** sa Pilipinas.

Nakakamalang kabilang ang *Wrightia antidysenterica* sa hiwalay na genus ng *Holarrhena*, bilang *Holarrhena pubescens*. Matagal na kilala ang bulaklak sa Indyanong tradisyon ng Ayurvedic, at kilala ito bilang " kuţaja " sa wikang Sanskrit.

## Gamit na Pangmedikal
Ang *Wrightia antidysenterica* ay maaring gamitin sa mga sakit na may kaugnay sa pitak gastrointestinal.

	

## Mga sanggunian 
Kategorya:Apocynaceae
Pastinaca sativa

Ang ***Pastinaca sativa*** o **parsnip** (Ingles: *parsnip*) na kabilang sa mga pastinaka, ay isang uri ng gulay na ugat na kamag-anakan ng mga karot. Kahawig ng mga parsnip ang mga karot, subalit mas maputla ang kulay kaysa sa karamihan sa mga karot, at mayroong mas matamis na lasa, lalo na kapag niluto. Ang malangis o mamantikilya, may bahagyang anghang, at matamis na lasa ng nalutong nasa gulang na mga parsnip (na inaani pagkaraan ng unang hamog na nagyelo o namuo sa panahon ng taglamig) ay nakapagpapagunita ng butterscotch, pulut-pukyutan, at mapitagang kardamon (kardamom). Katulad ng mga karot, katutubo ang mga parsnip sa Eurasya at kinakain na roon magmula pa noong sinaunang mga kapanahunan. Ayon kina Zohary at Hopf, ang katibayang pang-arkeolohiya para sa paglilinang ng parsnip ay mayroon pa ring limitasyon, at na ang mga napagkunang panitikang Griyego at Romano ay ang isang pangunahing pinanggalingan hinggil sa maagang paggamit nito, subalit nagbabala sila na mayroong kahirapan sa pagkilala ng pagkakaiba sa pagitan ng parsnip at ng karot (na noong panahon ng sinaunang mga Romano ay kulay puti o ube) sa loob ng mga sulating pangklasiko dahil ang mga gulay na ito ay kapwa tila paminsan-minsang tinatawag na *pastinaca* bagaman ang bawat isang gulay ay mukhang maigi na ang paglilinang noong mga kapanahunan ng sinaunang mga Romano. Bilang *pastinache comuni*, ang "karaniwang" *pastinaca*, ay kabilang sa mahabang tala ng mga pagkaing kinasisiyahan ng mga Milanes na ibinigay ni Bonvesin de la Riva sa kanyang *"Marvels of Milan"* ("Mga Kamangha-mangha sa Milan") (1288).

## Mga sanggunian
Kategorya:Nakakaing Apiaceae
Kategorya:Gulay na ugat
Pastinaca

Ang ***Pastinaca*** (mga parsnip) ay isang sari ng halamang namumulaklak na nasa loob ng Apiaceae, na binubuo ng 14 na mga espesye. Ang pangkabuhayan na pinaka mahalagang kasapi sa sari ay ang *Pastinaca sativa*, ang parsnip.

## Mga sanggunian
* Pan Zehui & Mark F. Watson: sa *Flora of China*, Ika-14 na Bolyum, S. 193: *Pastinaca* - nasa Internet.

Kategorya:Apiaceae
Tubo (pagtutuos)

Sa akawnting, ang **tubo**, **kita**, o **kinita** (Ingles: *profit*) ang pagkakaiba sa pagitan ng mga presyo ng pagbili at ang mga gastos ng mga inihatid na mga kalakal. 

## Kahulugan
May ilang mga mahalagang sukat na karaniwang ginagamit:
*Ang Kabuuang tubo (Gross profit) ay katumbas ng kita (revenue) ng benta na binawasan ng gastos ng mga binentang kalakal (cost of goods sold o COGS) kaya ay nag-aalis lamang ng bahagi ng mga gastos na mababakas ng direkta sa produksiyon o pagbili ng mga kalakal. Ang kabuuang tubo ay kinabibilangan ng mga pangkalahatang gastos tulad ng R&D, S&M, G&A, interes ng gastos, mga buwis at mga ekstraordinaryong item. 
* Ang **Mga kita bago ang interest, mga buwis, depresiasyon at amortisasyon** (Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation, and Amortization o EBITDA) ay katumbas ng mga kita ng mga benta na binawasan ng gastos ng mga kalakal na ibinenta at ang lahat ng mga gastos maliban sa interes, amortisasyon, depresiasyon at mga buwis. Ito ay sumusukat sa kitang cash na magagamit upang bayaran ang interes at muling bayaran ang prinsipal. Dahil ang interes ay binabayaran bago kwentahin ang buwis ng sahod, ang may hawak ng utang ay pwedeng hindi pumansin sa mga buwis.
*Ang **mga kita bago ang interes at mga buwis **(Earnings Before Interest and Taxes [EBIT] o Operating Profit) ay katumbas ng kita ng mga benta na binawasan ng gastos ng mga kalakal na naibenta at lahat ng mga gastos maliban sa interes at mga buwis. Ito ang surplus na nalikha ng mga operasyon at kilala rin bilang Operating Profit Before Interest at Taxes (OPBIT) o simpleng Profit Before Interest and Taxes (PBIT).
*Ang **tubo bago ang buwis** (Profit Before Tax o EBT o Net Profit Before Tax) ay katumbas ng kita ng mga benta na binawasan ng gastos ng mga kalakal na naibenta at lahat ng mga gastos maliban sa mga buwis. Ito ay kilala rin bilang pre-tax book income (PTBI), net operating income before taxes o simpleng pre-tax Income.
*Ang **Mga kita pagkatapos ng buwis** (Earnings After Tax o Net Profit After Tax) ay katumbas ng kita ng mga benta pagkatapos bawasan ng lahat ng mga gastos kabilang ang mga buwis. Sa Estados Unidos, ang terminong Net Income ay karaniwang ginagamit. Ang kita bago ang ekstraordinaryong mga gasots ay kumakatawan sa pareho ngunit bago isaayos ang mga ekstraordinaryong item.
* Ang mga kita pagkatapos ng buwis (Earnings After Tax o Net Profit After Tax) na binawasan ng babayarang mga dibidende ay nagiging napanatiling mga kita.

## Mga sanggunian
Kategorya:Tubo
Amortisasyon

Ang **Amortisasyon** (Ingles: **Amortization**) ang proseso ng pagbabawas ng isang halaga sa loob ng isang panahon. Kapag ginagamit sa konteksto ng pagbili ng isang bahay, ang amortisasyon ang proseso kung saan ang prinsipal ng iyong utang (loan) ay nababawasan sa loob ng panahon ng utang. Sa bawat ginagawang pagbabayad sa mortgahe, ang isang bahagi ng kabayaran ay nilalapat tungo sa pagbabawas ng prinsipal at isa pang bahagi ay nilalapat sa pagbabayad ng interes sa utang. Ang tabla ng amortisasyon ay nagpapakita ng rasyo ng prinsipal at interes at nagpapakita kung paanong ang halagang prinsipal ng utang ay nababawasan sa loob ng panahon. Ang amortisasyon ay pangkalahatang kilala bilang depresiasyon ng mga hindi mahahawakang asset ng isang negosyo.

## Mga aplikasyon ng amortisasyon
*Amortisasyon (negosyo), ang paglalaan ng isang isang kabayarang halaga sa iba't ibang mga yugto ng panahon partikular na para sa mga utang at iba pang mga anyo ng pinansia kabilang ang kaugnay na interes o iba pang mga kabayarang pinansiya.
**Skedyul ng amortisasyon, isang tabla na nagdedetalye ng bawat periodikong kabayaran sa isang utang(na karaniwan ay mortgahe) gaya ng nililikha ng isang kalkulador ng amortisasyon
**Negatibong amortisasyon, isang skedyul ng amortisason kung saan ang halaga ng utang ay aktuwal na tumataas sa pamamagitan ng hindi pagbabayad ng buong interes.
*Analisis na amortisasdo, pag-aanalisa ng gastos ng eksekusyon ng mga algoritmo sa loob ng isang sekwensiya ng mga operasyon.
*Ang amortisasyon ng mga gastos ng kapital ng ilang mga asset sa ilalim ng mga patakaran ng akawnting partikular na ang mga hindi mahahawakang asset sa paraang maihahalintulad sa depresiasyon
*Nag-aamortisang utang
*Amortisasyon (batas ng buwis) 
Ang amortisasyon ay ginagamit rin sa konteksto ng pagsosona at naglalarawan ng panahon kung saan ang isang may-ari ng ari-arian ay dapat umayon o lumipat kung ang paggamit ng ari arian ay bumubuo sa isang preeksistenteng hindi umaayong paggamit sa ilalim ng inamendiyahang mga regulasyon ng pagsosona. 

Kategorya:Accounting
Depresiyasyon

Ang **Depresiasyon** (Ingles: **Depreciation**) ay tumutukoy sa dalawang magkaiba ngunit magkaugnay na mga konsepto:

# ang pagbabawas ng halaga sa mga asset(depresiasyon ng halagang makatarungan)
# ang paglalaan ng gastos ng mga asset sa mga yugto ng panahon kung saan ang mga asset ay ginagamit(depresiasyon na may prinsipyong pagtutugma)

Ang una ay umaapekto sa mga halaga ng negosyo at entitad. Ang huli ay umaapekto sa net na sahod. Sa pangkalahatan, ang gastos ay inilalaan bilang gastos ng depresiasyon sa mga yugto ng panahon kung saan ang asset ay inaasahang gagamitin. Ang gayong gastos ay kinikilala ng mga negosyo para sa pag-uulat pinansiyal at mga layuning pang-buwis. Ang mga paraan ng pagkukwenta ng depresiasyon ay maaaring mag-iba ayon sa asset para sa parehong negosyo. Ang mga paraan at buhay ay maaaring tukuyin sa mga patakaran ng akawnting o buwis sa isang bansa. Ang ilang mga pamantayang paraan ng pagkukwenta ng gastos ng depresiasyon ay maaaring gamitin kabilang ang nakapirmeng persentahe, tuwid na linya at bumabagsak na mga paraan ng balanse. Ang depresiasyon ay pangkalahatang nagsisimula kapag ang asset ay inilagay sa serbisyo. Halimbawa, ang gastos ng depresiasyon ng 100 kada tao para sa limang tao ay maaaring makilala para sa asset nagkakagastos na 500.

Kategorya:Accounting
Kategorya:Ekonomikang negosyo
Bukol (anatomiya ng halaman)

Ang mga **bukol** (Ingles: *tuber*) ay sari-saring mga uri ng nabagong kayarian ng halaman na lumaki upang makapag-imbak ng mga nutriyente. Ginagamit ang mga ito ng mga halaman upang manatiling buhay sa mga buwan ng taglamig o tagtuyot at upang makapagbigay ng enerhiya at mga nutriyente para sa muling paglaki habang nasa panahon ng panahon ng paglaki, at ang mga ito ay mga paraan ng reproduksiyong aseksuwal. Kapwa mayroong mga bukol na tangkay at ugat.

## Mga sanggunian
Kategorya:Anatomiya ng halaman
Kategorya:Bukol
Tuber

Ang **tuber** ay maaaring tumukoy sa:

* Trupelo, isang uri ng halamang-singaw
* Bukol (anatomiya ng halaman)
Luc Montagnier

Si **Luc Antoine Montagnier** (ipinanganak noong 18 Agosto 1932 saChabris, Indre, Pransiya)  ay isang Pranses na virolhista at kapwa resipyente nina Françoise Barré-Sinoussi at Harald zur Hausen sa 2008 Gantimpalang Nobel sa Pisiolohiya o Medisina para sa kanyang pagkakatuklas sa human immunodeficiency virus (HIV). Siya ay isang matagal na mananaliksik sa Pasteur Institute sa Paris, France at kasalukuyang nagtatrabaho bilang buong propesor sa Shanghai Jiaotong University sa Tsina.

Noong 2009, si Montagnier ay naglimbag ng dalawang kontrobersiyal na mga pag-aaral ng pagsasaliksik na inaangkin ng ilang mga homeopato na sumusuporta sa homeopatiya. Bagaman tinutulan ni Montagnier ang anumang gayong suporta, maraming mga siyentipiko ang bumati sa kanyang mga pag-aangkin na may panlilibak at batikos.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga biyologo
Kategorya:Pagsasaliksik sa HIV/AIDS
Kategorya:Mga laureado ng Gantimpalang Nobel
Tumor sa utak

Ang **tumor sa utak** ay isang intra-bungo solidong neoplasmo na isang tumor na abnormal na paglago ng mga selula sa loob ng utak ng tao o sental na espinal na kanal. Ang mga tumor sa utak ay kinabibilangan ng lahat ng mga tumor sa loob ng bungo sa sa sentral na espinal na kanal. Ang mga ito ay nalilikha ng abnormal at hindi nakontrol na mitosis na karaniwan sa utak mismo ngunit nasa tisyung limpatiko, mga besel ng dugo, sa mga nerbo ng bungo, sa mga envelope ng utak(meninges, bungo, glandulang pituitaryo o glandulang pineal). Sa loob ng mismong utak, ang mga nasasangkot na selula ay maaaring mga neuron o mga selulang glial na kinabibilangan ng mga astrocyte, oligodendrocyte, at selulang ependymal). Ang mga tumor ay maaari ring kumalat mula sa mga kanser na pangunahing matatagpuan sa ibang mga organo. Ang anumang tumor sa utak ay likas na seryoso at nakapapanganib ng buhay dahil sa masalakay at pumapasok na katangian nito sa limitadong espasyo ng kabidad ng intra-bungo. Gayunpaman, ang mga tumor ng utak kahit ang mga malignante ay hindi palaging nakamamatay lalo na ang mga lipoma na likas na benign. Ang mga tumor o mga neoplasma sa bungo ay maaaring kanseroso o benign. Gayunpaman, ang mga depinisyon ng ng malignante o benign na mga neoplasma ay iba sa karaniwang ginagamit sa ibang mga uri ng kanseroso at hindi kanserosong mga neoplasma sa katawan. Ang lebel ng banta nito ay nakasalalay sa kombinasyon ng mga paktor tulad ng uri ng tumor, lokasyon, sukat at estado ng pagunlad nito. Dahil ang utak ay mahusay na napoprotektahan ng bungo, ang maagang deteksiyon ng isang tumor ng utak ay nangyayari lamang kapag ang mga kasangkapang diagnostiko ay dinerekta sa kabidad na intrabungo. Karaniwan, ang deteksiyon ay nangyayari sa mga sumulong na yugto kapag ang presensiya ng tumor ay nangsanhi ng mga hindi maipaliwanag na sintomas. Ang mga pangunahing tumor sa utak ay karaniwang matatagpuan sa  posterior cranial fossa sa mga bata at sa anterior na dalawang-ikatlo ng mga hemisperong cerebral sa mga matandang tao bagaman ang mga ito ay maaaring umapekto sa anumang bahagi ng utak ng tao. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Kanser
Kategorya:Tumor sa utak
Cyclophosphamide

Ang **Cyclophosphamide** (INN na may pangalan ng kalakal na **Endoxan**, **Cytoxan**, **Neosar**, **Procytox**, **Revimmune**), at kilala rin bilang **cytophosphane**, isang mustasang nitroheno. na ahente nag-aalkylado  mula sa pangkat na mga oxazophorine. Ang ahenteng nag-aalkylado ay nagdaragdag ng pangkat alkyl
(CnH2n+1) sa DNA. Ito ay nagkakabit ng pangkat alkyl sa baseng guanine ng DNA sa bilang 7 na atomong nitroheno ng singsing na imidazole. Ito ay ginagamit upang gamutin ang iba't ibang mga uri ng kanser at ilang mga diperensiyang autoimmuno. Bilang isang prodroga, ito ay nakukunberte sa atay sa mga aktibong anyo na may kemoterapeutikong gawain. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga droga sa paggamot ng kanser
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Fluorouracil

Ang **Fluorouracil** (**5-FU** or **f5U**) (na ibinebenta sa ilalim ng mga pangalang **Adrucil**, **Carac**, **Efudix**, **Efudex** at **Fluoroplex**) ay isang droga na isang analogong pyrimidine na ginagamit sa paggamot ng kanser. Ito ay isang tagapigil ng pagpapatiwakal at gumagana sa pamamagitan nghindi mababaliktad na pagpipigl ng thymidylate synthase. Ito ay kabilang sa pamilya ng mga drogang tinatawag na mga antimetabolita. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga droga sa paggamot ng kanser
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Vincristine

Ang **Vincristine** (tatak na pangalan na Oncovin) na pormal na kilala bilang f**leurocristine** na minsang pinaikli na "VCR" ay isang vinca alkaloid mula sa *Catharanthus roseus* (Madagascar periwinkle) na dating *Vinca rosea* at kaya ito ang pangalan nito. Ito ay isang tagapigil ng mitosis at ginagamit sa kemoterapiya ng kanser. Ang Vincristine ay nililikha sa pamamagitan ng pagsasama ng indole alkaloids vindoline at catharanthine sa halamang vinca.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga droga sa paggamot ng kanser
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Tributo

Ang isang **handog** o **tributo** (mula sa Latin na *tributum*, kontribusyon) ay ang kayamanan, kadalasang materyal (tulad ng ani o paninda), na binibigay ng isang partido sa isa pa bilang tanda ng paggalang o, sa kadalasang kaso sa konteksto ng kasaysayan, bilang pagpapasakop o alyansa. Siningil ng iba't ibang sinaunang estado ang tributo mula sa mga namumuno ng lupain kung saan sinakop ng estadong iyon o kaya'y binantaang sakupin nila. Sa kaso ng mga alyansa, may mga mas mababang partido na maaring magbayad ng tributo upang mas maging makapangyarihang partido bilang tanda ng alyansa at kadalasang upang pondohan ang mga proyekto na mapapakinabangan ng parehong partido. Upang matawag na "tributo," kailangang may isang pagkakilala ng magbabayad ang pampolitikang pagpapasakop sa tatanggap ng bayad; binayaran ang malaking mga kabuuan, salaping proteksyon sa katotohanan, ng kalaunang mga Imperyong Romano at Bisantino sa mga barbaro upang maiwasan ang pag-atake nila sa teritoryong imperyal, na hindi kadalasang tinatawag na "tributo" dahil hindi tumatanggap ang Imperyo ng mas mababang pampolitikang posisyon. Ang mga kabayaran *ng* isang superyor na pampolitikang entidad sa isang mas mababang entidad, na ginagawa para sa iba't ibang layunin ay sinasalarawan sa mga katawagan kabilang ang "subsidiya."

Isang halimbawa ng **imperyong tributo** ang sinaunang Imperyong Akemenidang Persa; ang imperyo na gumawa ng medyo kakaunting hiling sa mga hindi Persang nasasakupan maliban sa regular na pagbayad ng tributo, na maaring ginto, marangyang produkto, mga hayop, sundalo o mga alipin. Bagaman, may malubhang kahihinatnan ang kabiguan ng pagpapanatili ng mga bayad. Ipinapakita ng rilyebe sa Persepolis ang mga prosesyon ng mga pigura na mayroong iba't ibang uri ng tributo.

Inaasahan lamang din ng mga medyebal na namumunong Mongol ng Rusya ang tributo sa mga estadong Ruso, na nagpatuloy na pinamahalaanan ang sarili. Nakatanggap ng tributo ang Atenas mula sa ibang mga lungsod ng Liga ng Delos. Naningil ng tributo ang Asiryo, Babilonya, Kartago at Roma mula sa kanilang lalawigan at mga nasasakupang kaharian. Nakatanggap ng tributo ang Sinaunang Tsina mula sa iba't ibang estado tulad ng Hapon, Korea, Vietnam, Cambodia, Borneo, Indonesia, Sri Lanka, Nepal, Myanmar sy Gitnang Asya. Ang Imperyong Aztec ay isa pang halimbawa. Naningil ng tribtuo ang republikang Romano sa anyong bayad na katumbas sa proporsyonal na buwis ng pagmamay-ari, para sa layunin ng paglulunsad ng digmaan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ugnayang internasyonal
Antas ng interes

Ang **antas ng interes** o **antas ng tubo** (Ingles: *interest rate*) ay ang antas kung saan ang interes  ay binabayaran ng humihiram o umuutang para sa paggamit ng salapi na kanilang hiniram sa nagpapahiram o nagpapautang. Sa espesipiko, ang rate ng interes (I/m) ay isang porsiyento ng prinsipal (I) na binayaran sa isang rate(m). Halimbawa, ang isang maliit na kompanya ay humihiram ng kapital mula sa isang bangko upang bumili ng mga bagong asset para sa kanilang negosyo at sa pagbalik, ang nagpapahiram o nagpapautang ay tumatanggap naman ng interes sa isang tinukoy na rate ng interes sa pagpapaliban ng paggamit ng mga pondo at bagkus ay ipinahiram ito sa humihiram o umuutang. Ang mga rate ng interes ay normal na inihahayag bilang persentahe ng sumang prinsipal para sa isang panahon na isang taon. Ang mga inaasintang rate ng interes ay mahalaga ring kasangkapan ng patakarang pang-salapi at isinasaalang alang kapag nakikitungo sa mga bariabulong tulad ng pamumuhunan, inplasyon at kawalang trabaho. Bagaman ang karamihan ng mga asumpsion at mga ekspektasyon na ginawa ng mga bangko sentral o bangkong paglalaan ng mga bansa at ekonomiya na sa pamamagitan ng teknikal na pagpapababa ng rate ng interes ay lilikha ng epekto ng pagtataas ng mga pamumuhunan at mga konsumpsiyon, gayunpaman, ang mababang rate ng interest ng patakarang makroekonomiko ay isa ring mapanganib at tutungo sa paglikha ng malaking bulang ekonomiko kapat ang malaking halaga ng mga pamumuhunan ay ibinuhos sa pamilihan ng real estate at pamilihan ng stock gaya ng naranasan ng bansang Hapon noong huli nang 1980s at simulang 1990s na nagresulta sa malaking bilang ng ma akawnt ng hindi nabayarang mga utan sa mga bangkong Hapones at pagkabangkarota ng mga bangkong ito at nagsanhi ng stagplasyon sa lokal na ekonomiya ng Hapon (ang Hapon ang ikalawang pinakamalaking ekonomiya sa panahong ito) na ang mga iniluluwas(exports) ay nagiging huling saligan para sa paglago ng ekonomiya ng Hapon sa buong natitirang panahon ng dekada ng 1990 at simula ng dekada ng 2000. Ang parehong eksena ay nangyari sa pagpapababa ng Estados Unidos ng rate ng interes simula huli nang 1990s hanggang sa kasalukuyan(tignan ang 2007–2012 pandaigdigang krisis pinansiyal) na malaki sa desisyon ng Federal Reserve System. Sa ilalim ni Margaret Thatcher, ang ekonomiya ng Nagkakaisang Kaharian ay pagpapanatili ng matatag na paglago sa pamamagitan ng pagpipigil ng pagbaba ng interest ng Bangko ng Inglatera. Para sa mga maunlad na ekonomiya, ang tulin ng tungkulin ng rate ng interes ay kaya hindi maiiwasan ikatwirang pumoprotekta sa itinakdang rate ng interes saklaw ng katamtamang inplasyon sa isang ekonomiya para sa kalusang ng mga gawaing ekonomiko o takdaan ang rate ng interest kasabay ng paglagong ekonomiko upang bantayang ang momentum na ekonomiko.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pamimilak na pangmatematika
Kategorya:Mga antas ng patubo
Kategorya:Patakarang pang-salapi
Ahenteng Kahel

ng hukbo ng Estados Unidos na naghahasik ng Ahenteng Kahel sa ibabaw ng lupaing agrikultural ng Vietnam.]] 

Ang **Ahenteng Kahel** (Ingles: **Agent Orange **) ang pangalang kodigo para sa isa sa mga herbisidyo at depoliante na ginamit ng mga armadong pwersa ng Estados Unidos bilang bahagi ng programang digmaang herbisido na Operasyon Ranch Hand noong Digmaang Vietnam mula 1961 hanggang 1971. Tinataya ng Vietnamna ang 400,000 mga katao ang napatay o nalumpo at 500,000 mga bata ang ipinanganak na depekto sa kapanganakan(birth defects).  Ang Red Cross ng Viet Nam ay nagtantiya na hanggang 1 milyong mga katao ang nabaldado o nagkaroon ng mga problema sa kalusugan sanhi ng Ahenteng Kahel.

## Deskripsiyong kemikal at toksikolohiya
Sa kemikal na paglalarawan, ang Ahenteng Kahel ay tinatayang 1:1 halo ng dalawang mga  herbisidong phenoxyl – asidong 2,4-dichlorophenoxyacetic (**2,4-D**) at asidong 2,4,5-trichlorophenoxyacetic (**2,4,5-T**) – sa anyong iso-octyl ester.

Sa isang ulat noong 1969 na isinulat nina K. Diane Courtney at iba pa, natagpuan na ang 2,4,5-T ay maaaring magsanhi ng mga depekto sa kapanganakan at kapanganakan ng patay na sanggol(stillbirths) sa mga daga. Ang ilang mga pag-aaral ay nagpakita ng tumaas na mga rate ng kamatayan sa kanser para sa mga manggagawang nalantad sa  2,4,5-T. Sa isang gayong pag-aaral mula sa Hamburg, Alemanya, ang panganib ng kamatayan sa kanser ay tumaas ng 170% pagkatapos ng pagtatrabaho ng 10 taon sa seksiyong lumilikha ng 2,4,5-T sa pagmamanupakturang planta sa Hamburg. Ang ilang mga pag-aaral ay nagmungkahing ang pagkakalantad sa Ahenteng Kahel ay nagdudulot ng tumaas na panganib ng acute myelogenous leukemia sa mga anak ng mga Amerikanong beterano(sundalo) ng Digmaan ng Vietnam.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga karsinoheno
Kategorya:Digmaan sa Biyetnam
Kategorya:Defoliant
Pamilihan ng sapi

Ang **pamilihan ng sapi** o **pamalitan ng sapi** (Ingles: *stock market* o *equity market*) ay isang pampublikong entidad (isang maluwag na kalambatan ng mga transaksiyong ekonomiko, hindi isang pisikal na pasilidad o disrektong entitad) para sa pangangalakal ng sapi ng kompanya at mga deribatibo sa inayuang presyo. Ang mga ito ang mga panagot (*securities*) na nakatala sa mga palitan ng sapi (*stock exchange*) gayundin ang mga kinakalal lamang ng pribado. Ang sukat ng pandaigdigang pamilihan ng sapi ay mga $36.6&nbsp;trilyon sa simula nang Oktubre 2008. Ang kabuuang pandaigdigang pamilihan ng mga deribatibo ay tinayang mga $791&nbsp;trillion mukha o nominal na halaga na 11 beses sukat ng kabuuang pandaidigang ekonomiya. Ang halaga ng pamilihan ng mga deribatibo dahil ito ay nakasaad sa mga termino ng mga nosyonal na halaga ay hindi maaaring direktang maikumpara sa stock o isang nakapirmeng seguridad na sahod na tradisyonal na tumutukoy sa aktuwal na halagang cash. Sa karagdagan, ang malawak na karamihan ng mga deribatibo ay kumakansela sa bawat isa (i.e., ang isang deribatibong taya sa isang pangyayari na nangyayari ay sinasalungat ng isang maihahambing na tayang deribatibo sa pangyayaring hindi nangyayari). Ang maraming gayong mga seguridad na hindi likwido ay binibigyang halaga bilang marka sa modelo kea sa aktuwal na presyo sa pamilihan. Ang mga stock ay nakatala at kinakalakal sa mga palitan ng stok na mga entitad ng isang korporasyon o mutual na organisasyon na espesyalisad sa negosyo ng pagdadala ng mga mamimili at tagatinda ng mga organisasyon sa isang pagtatala ng  mga stok at seguridad ng magkasama. Ang pinakamalaking pamilihan ng stok sa Estados Unidos ayon sa kapitalisasyon ng pamilihan ang New York Stock Exchange (NYSE). Sa Canada, ang pinakamalaking pamilihan ng stock ang Toronto Stock Exchange. Ang pangunahing mga halimbawang Europeo ng mga palitan ng stock ay kinabibilangan ng Amsterdam Stock Exchange, London Stock Exchange, Paris Bourse, and the Deutsche Börse (Frankfurt Stock Exchange). Sa Aprika, ang mga halimbawa ay kinabibilangan ng Nigerian Stock Exchange, JSE Limited, etc. Sa Astya, ang mga halimbawa ay kinabibilangan ng Singapore Exchange, the Tokyo Stock Exchange,  Hong Kong Stock Exchange, the Shanghai Stock Exchange, at Bombay Stock Exchange. Sa Latin Amerika, may mga gayong palitan tulad ng BM&F Bovespa at  BMV. Ang mga kalahok ng pamilihan ay kinabibilangan ng mga inbestor ng tingian, mga inbestor na institusyonal gaya ng mga pondong mutual, mga bangko, mga kompanya ng kasiguruhan, mga pondong hede at gayundin ang mga kinakalakal ng publikong korporasyon sa kanilang mga sariling bahagi. Ang ilang mga pag-aaral ay nagmungkahing ang mga institusyonal na inbestor at mga korporasyon na nangangalakal sa kanilang mga bahagi ay pangkalahatang tumatanggap ng mas mataas na isinaayos sa panganib na mga pagbalik kesa sa mga inbestor ng tingian. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Pamilihan ng sapi
Balanse ng kalakalan

Ang **balanse ng kalakalan** (Ingles: **balance of trade** o **net exports**, na may simbolong **NX**) ang pagkakaiba sa pagitan ng halagang pang-salpi ng mga niluluwas(*exports*) at mga inaangkat(*imports*) ng output sa isang ekonomiya sa loob ng isang panahon. Ito ang relasyon sa pagitan ng mga inaangkat at iniluluwas ng isang bansa. Ang isang positibong balanse ay tinaguriang **surplus ng kalakalan**(*trade surplus*) kung ito ay binubuo ng higit na pagluluwas kesa sa pag-aangkat. Ang isang negatibong balanse ay tinaguriang **kakulangang kalakalan**(*trade deficit*) o pagitan ng kalakalan(*trade gap*). Ang balanse ng kalakalan ay minsang hinahati sa mga kalakal at isang mga serbisyong balanse. Ang sinaunang pagkaunawa ng paggana ng balanse ng kalakalan ang nabigay alam sa mga patakarang ekonomiko ng Sinaunang Modernong Europa na pinangkat sa ilalim ng pamumunong merkantilismo. Ang sinaunang pahayag ay lumitaw sa *Discourse of the Common Wealth of this Realm of England*, 1549: "Dapat palagi nating pakinggan na hindi na tayo bibili sa mga estranhero kesa sa magbenta sa kanila, sapagkat ating papahirapin ang ating mga sarili at payayamanin sila." Gayundin, ang isang sistematiko at konsistteng paliwanag ng balanse ng kalakalan ay ginawang publiko sa pamamagitan ni Thomas Mun's c1630, "ang yaman ng Inglatera sa kalakalang dayuhan o balanse ng ating kalakalang dayuhan ang patakaran ng ating kayamanan." 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pambansang akawnt
Kategorya:Mga indikator ekonomiko
Labanan sa Look ng Maynila

Ang **Labanan sa Look ng Maynila** (ingles: **Battle of Manila Bay**) ay isang mahalagang pangyayari na tuluyang nagpasimula sa Digmaang Espanyol–Amerikano. Ito ay ang pasabugin ang barkong Maine ng Estados Unidos, sa baybayin ng Havana sa Cuba, noong Pebrero 15, 1898. Ikinamatay ito ng higit kumulang 246 na katao. Bagama't walang batayan, isinisi ng EUA sa Spain ang insidente at naghudyat sa pormal na pagpapahayag ng pakikidigma ng EUA sa Spain noong Abril 25, 1898.

Sa utos ni Kalihim John D. Long ng EUA, naglayag ang gumbo ni Commodore George Dewey, mula Mirs Bay malapit sa Hong Kong, patungong Pilipinas. Gamit ang Battle cry "**Remember the Maine**".Ginapi ng mga Ito ang Hukbong pandagat ng mga Espanyol sa ilalim ni Admiral Patricio Montojo sa Look ng Maynila noong Mayo 1, 1898.

## Pagpapatuloy ng Laban
Matapos mapagwagian ni Dewey ang Battle of Manila Bay, bumalik si Emilio Aguinaldo sa Pilipinas noong Mayo 19, 1898 upang muling pamunuan ang himagsikan laban sa mga Espanyol. Gamit ang perang natanggap mula sa kasunduan, bumili si Emilio Aguinaldo ng mga armas at bala para pagpatuloy ang laban.

Mainit ang naging pagsuporta ng mga Pilipino sa pagbabalik ni Emilio Aguinaldo. Maraming mga rebolusyonaryo ang nagtungo sa kaniya upang manumpa ng katapatan sa kilusan. Maraming Pilipinong sundalong nanungkulan sa Hukbong Espanyol din ang nanumbalik sa panig ng mga rebolusyonaryo.

Mayo 24,nang itatag niya ang isang pamahalaang diktatoryal upang pamunuan ang mga Pilipinong Rebolusyonaryo. Nilayon niyang maging pansamantala lamang ang pamahalaang ito hanggang sa makamit ng Pilipinas ang kalayaan ng Espanya.

Sa katapusan ng Hunyo 1898, nadakip ng pangkat ni Emilio Aguinaldo ang higit kumulang 5000 espanyol at nabawi ang halos kabuoan ng Luzon maliban ang daungan ng Cavite at Maynila.

## Mga sanggunian
Kategorya:Digmaang Kastila-Amerikano
Kategorya:Kasaysayan ng Maynila
Kategorya:Mga labanan sa Maynila
Palm

Ang ***palm*** ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*Palma o palmera, isang halaman
*Palad, bahagi ng kamay
Tarugo

Ang **tarugo** ay maaaring tumukoy sa:

*Susi
*Sabat
*Talasok
*Salitang-balbal para sa titi
*Sa mga salitang Ingles na:
:**linch-pin*
:**peg*
:**dowel*
G-Spot

Ang ***Gräfenberg Spot*** o ***G-Spot***, na maisasalin bilang **dakong-G**, **pook na G** o **lugar na G**, ay binigyang ng kahulugan bilang isang hugis balatong (sitaw o patani) na pook ng puke. Ilang mga babae ang nag-ulat na isa itong sonang erohenosa na, kapag binuyo o inudyok, ay mag-aaring maghantong sa malakas na pagkapukaw na seksuwal, makapangyarihang orgasmo at ehakulasyong pambabae. Ang **dakong Gräfenberg**, **pook na Gräfenberg** o **lugar na Gräfenberg** ay karaniwang inilalarawan bilang nakalagak sa isa hanggang tatlong mga pulgada paitaas sa pangharapang (anteryor) na dingding ng puke sa pagitan ng buklat o buka at ng uretra at isang pook na sensitibo na maaaring maging bahagi ng prostatang pambabae.

Bagaman pinag-aaralan na ang dakong-G magmula pa noong dekada ng 1940, nagtagal ang hindi pagkakasundo hinggil sa pag-iral nito bilang isang bukod-tanging kayarian, kahulugan at lokasyon. Nilagom ng isang pag-aaral sa Britanya na ang pag-iral nito ay hindi napatunayan at subhektibo, batay sa mga pagtatanung-tanong at karanasang personal. Nagkaroon din ng hipotesis na ang *G-Spot* ay isang karugtong ng tinggil at na ito ay sanhi ng mga orgasmong pampuke.

Nangangamba ang mga seksologo at iba pang mga mananaliksik na maaaring ituring ng mga babae ang kanilang mga sarili bilang dispunksiyonal o hindi makaganap kapag hindi sila nakaranas ng dakong-G. Ilan sa mga babae ang sumailalim sa pamamaraan ng siruhiyang plastiko na tinatawag na amplipikasyon ng dakong-G upang mapainam ang pagkamapandama o sensitibidad nito.

## Mga sanggunian
Kategorya:Seksuwalidad
Kategorya:Sistemang reproduktibo ng babaeng mamalya
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band

Ang '''''Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band*** (madalas tawagin na ***Sgt. Pepper'''*) ay ang ikawalong istudyong album ng Ingles na bandang rock The Beatles. Inilabas noong Hunyo 1967, itinawag ng *Rolling Stone'' "ang pinaka mahalagang album ng rock & roll na ginawa kailanman ... ng pinakamagaling na grupong rock & roll sa lahat ng panahon." Ang mga nasasamang kanta sa ML (Mahabang Laro) ay "Lucy in the Sky with Diamonds", "When I'm Sixty-Four" at "A Day in the Life".

## Listahan ng mga Awitin 
Kategorya:Mga album ng The Beatles
Matematikang komputasyonal

Ang **matematikang komputasyonal** ay sumasangkot sa pagsasalik sa matematika sa mga sakop ng agham kung saan ang pagkukwenta ay gumagampan ng isang sentral na parepl na nagbibigay diin sa mga algoritmo, mga pamamaraang numerikal, at mga pamamaraang simboliko. Ang pagkukwenta sa pagsasaliksik ay kilala. Ang matematikang komputasyonal ay lumitaw bilang isang natatanging bahagi ng nilalapat na matematika noong mga simula nang 1950. Sa kasalukuyan, ang matematikang komputasyonal ay maaaring tumukoy o kabilangan ng: 
*agham komputasyonal na kilala rin bilang komputasyong siyentipiko o inheryeryang komputasyon
*mga nalutas na problemang matematikal ng simulasyon ng kompyuter na salungat sa mga pamamaraang analitiko ng inhinyeryang komputasyonal
*mga pamamaraang numerikal na ginagamit sa komputasyong siyentipiko halimbawa ang numerikal na alhebrang linyar at solusyong numerikal ng mga parsiyal diperensiyal na ekwasyon
*mga pamamaraang stokastiko gaya ng paraang Monte Carlo at iba pang mga representasyon ng kawalang katiyakan sa komputasyong siyentipiko halimbawa ang mga stokastikong may hangganang elemento
*ang matematika ng komputasyong siyentipiko (the theoretical side involving mathematical proofs) sa partikular ang numerikal na analisis na teoriya ng mga pamamaraang numerikal (ngunit ang teoriya ng komputasyon at teoriyang komputasyonal na kompleksidad ay kabilang sa teoretikal na agham pangkompyuter)
*komputasyong simboliko at mga sistemang kompyuter alhebra
*tinulungan ng kompyuter na pagsasaliksik sa iba't ibang mga sakop ng matematika gaya ng lohikang matematika, automadong teoremang pagpapatunay, diskretong matematika (paghahanap sa mga istrakturang matematikal gaya ng grupo, teoriya ng bilang, pagsubok ng primalidad at paktorisasyon), kriptograpiya at komputasyonal na topolohiyang alhebraiko. o
*linguistikang komputasyonal na paggamit ng mga pamamaraang matematikal at kompyuter para sa mga wikang natural
*komputasyonal na heometriyang alhebraiko
*komputasyonal na teoriya ng grupo
*komputasyonal na heometriya
*komputasyonal na teoriya ng bilang
*komputasyonal na topolohiya
*komputasyonal na estadistika
*teoriyang algoritmikong impormasyon
*teoriyang algoritmikong laro

## Mga sanggunian
## Karagdagang babasahin
*
*
*
*
*
*

## Mga panlabas na kawing
*Foundations of Computational Mathematics : a non-profit organization

Kategorya:Nilalapat na matematika
Kalamnang pampuwitan

Ang mga **kalamnang pampuwitan**, **kalamnang pampuwit**, **kalamnang pampigi**, **masel na gluteal** o **muskulong gluteal** (Ingles: *gluteal muscles*) ay ang tatlong mga kalamnan o masel na bumubuo sa puwitan o pigi: ang *gluteus maximus* (malaking kalamnang pampigi), *gluteus medius* (panggitnang kalamnang pampigi) at ang *gluteus minimus* (maliit na kalamnang pampigi).

## Mga sanggunian
Kategorya:Anatomiya ng tao
Kategorya:Anatomiya ng hayop
Zichyújfalu

Ang **Zichyújfalu** ay isang bayan sa Fejér county, Hungary, malapit sa Székesfehérvár.

## Kalagayan 
Kabilang sa mga kalapit-kapitbayan nito ang Pusztaszabolcs, Seregélyes, Gárdony at Szabadegyháza. Matatagpuan ang bayan sa riles ng tren kung magbibiyahe sa linyang 44 (Székesfehérvár–Pusztaszabolcs).
## Kasaysayan 
Ang unang nasusulat na alaala ng Zichyújfalu ay mula 1239.

## Sanggunian 
Kategorya:Hungary