Kongklabeng Pampapa ng 2025

Isang **kongklabeng pampapa** ang naganap mula noong 7 Mayo 2025 sa Lungsod ng Vaticano upang pumili ng bagong papa na hahalili kay Papa Francisco, na namatay noong 21 Abril 2025 sa edad na 88. Sa lahat ng 135 kardinal na maaaring bumoto, lahat maliban sa dalawa ang dumalo; dahil dito, 89 na boto ang kinakailangan upang maabot ang kinakailangang dalawang-ikatlong supermajority.

Noong 6:07 n.g. CEST (16:07 UTC) noong 8 Mayo, puting usok ang lumabas sa palausukan sa Kapilya Sistina, na hudyat na may nahalal nang isang bagong papa sa ikaapat na balota. Hinalal ng kongklabe si Kardinal Robert Francis Prevost, na kinuha ang pangalang Leon XIV.

## Pamamaraan ng halalang pampapa 
Tulad ng sa kongklabeng pampapa ng 2013, parehong lagpas na sa edad na 80 ang dekano at bise-dekano ng Kolehiyo ng mga Kardinal, at hindi na maaaring lumahok. Dahil dito, ang pinakamatandang Obispo Kardinal na hindi lalagpas sa 80 ang edad na si Pietro Parolin ang siyang mamumuno ng kongklabe. 

### Oras at mga pamamaraan 
Ayon sa apostolikong konstitusyon ni Juan Pablo II noong 1996 na *Universi Dominici gregis*, na siyang inayos nang bahagya ng *motu proprio Normas nonnullas* ni Benedicto XVI noong 2013, mayroong hindi bababa sa 15 araw matapos mabakante ang luklukan bago magpulong ang mga kardinal. Maaaring simulan ng mas maaga ang kongklabe kapag lahat ng mga kardinal na maaaring lumahok ay nakarating na, o mas huli kung may mga seryosong dahilan para sa pagpapaliban, ngunit hindi dapat lalampas sa 20 araw pagkatapos mabakante ang pwesto. Noong 28 Abril 2025, itinakda ng ikalimang pangkalahatang kongregasyon ng mga kardinal na magsisimula ang kongklabe sa 7 Mayo 2025.

### Mga kardinal na maghahalal 
Hindi maaaring lumahok ang mga kardinal na 80-taong gulang o mas matanda bago ang araw na nabakante ang kapapahan. Noong 21 Abril 2025, mayroong 252 kardinal, kung saan 135 ang nasa ilalim ng 80-taong gulang; 108 (80%) ng mga potensyal na maghahalal ay hinirang ni Francis bilang mga kardinal.

Mula sa pagpapahayag ng *Romano Pontifici eligendo* noong 1975 at ng *Universi Dominici gregis*, 120 ang sukdulan ng dami ng mga kardinal na maghahalal. Ang kongklabe ng 2025 ang magiging unang kongklabe kung saan mayroong higit sa 120 na mga cardinal ang karapat-dapat noong araw na nabakante ang pagkapapa mula nang ipakilala ang sukdulan na 120 noong 1975. Gayunpaman, sinumang kardinal na wala pang 80-taong gulang na hindi tinalikuran ang kaniyang mga karapatan sa pagboto (o inalis ang mga ito) ay may karapatan sa ilalim ng batas kanoniko na bumoto sa isang kongklabe. Maraming mga abogado sa Batas Kanoniko ang nag-iisip na gumagawa ng isang pagbubukod ang papa sa kaniyang sariling mga patakaran kapag siya ay nagtalaga ng higit sa 120 mga maghahalal at ang lahat ng kasalukuyang mga kardinal sa ilalim ng 80 ay karapat-dapat na makapasok sa kongklabe. Ang pagpapalagay na ito ay kinumpirma ng pangkalahatang kongregasyon ng mga kardinal noong 30 Abril, na nagsasaad na ang lahat ng mga kardinal na maghahalal na naroroon para sa kongklabe ay maaaring bumoto. Ang mga kardinal na hindi maaaring bumoto ay maaaring dumalo sa mga pangkalahatang kongregasyon at mga talakayan bago ang kongklabe.

Bagama't ang mga kardinal sa kongklabe ay maaaring pumili ng sinumang Katolikong lalaki na nabinyag na, ang huling pagkakataong nahalal ang isang hindi kardinal ay nong kongklabeng pampapa ng 1378.

#### Mga hindi makikilahok 
Bagama't dati nang nagpahiwatig na susubukan niyang makilahok sa kongklabe, ipinahayag noong 29 Abril 2025 ni Kardinal Cardinal Giovanni Angelo Becciu na tinalikuran ang kaniyang mga karapatan bilang isang kardinal dahil sa iskandalo sa pananalapi, na susundin niya ang hiling ni Pope Francis na hindi lumahok sa kongklabe. Dahil sa kaniyang diskwalipikasyon, ang kabuuang bilang ng mga karapat-dapat na maghahalal ay naging 135.

Mga problema sa kalusugan ang humadlang sa mga kardinal na sina Antonio Cañizares Llovera ng Espanya at John Njue ng Kenya mula sa paglahok sa kongklabe. Dahil dito, ang bilang ng mga kalahok ay bumaba sa 133, at 89 na boto ang kinakailangan upang maabot ang kinakailangang dalawang-ikatlong mayorya. Ito ang pinakamalaking bilang ng mga maghahalal na lumahok sa isang kongklabe.

## Kongklabe 
### Unang araw 
Noong 7 Mayo, nagsimula ang kongklabe para ihalal ang kahalili ni Francisco. Pinangunahan ito ni Kardinal Giovanni Battista Re, ang dekano ng Kolehiyo ng mga Kardinal, ipinagdiriwang ang Misang  () sa Basilika ni San Pedro ng 10 n.u. CEST. Lahat ng mga kawani ng suporta, gaya ng mga sakristan, kawaning pangmedikal, tagapagpaandar ng elebeytor, at ang direktor ng mga serbisyong panseguridad para sa Lungsod ng Vaticano, kasama ang mga opisyal ng conclave, ay nanumpa ng pagkamalihim noong 5 Mayo.

Noong 4:30 n.h., opisyal nang nagsimula ang kongklabe sa isang panalangin sa Cappella Paolina, at pagkatapos nito, pumasok ang mga maghahalal sa Kapilya Sistina sa isang prusisyon. Pagdating doon, kinanta ng lahat ng 133 maghahalal na kardinal ang himnong *Veni Creator Spiritus* ("Come, Creator Spirit"), at pagkatapos ay sumumpa sa kanilang sarili sa pagkamalihim. Inilagay ng bawat kardinal na maghahalal sa pagkakasunud-sunod ng katandaan ang kaniyang mga kamay sa isang aklat ng mga Ebanghelyo at ginawa ang paninindigan nang malakas sa Latin:  [pangunahing pangalan]  [apelyido]  (*At ako, si [pangunahing pangalan] Kardinal [apelyido], ay nangangako, nangako, at nanunumpa. Kaya tulungan mo ako Panginoon at sa mga Banal na Ebanghelyong ito na hinahawakan ko ng aking kamay.*) Habang nanunumpa, ginamit ng ilang mga kardinal ang kanilang pangalan sa anyong Latin.

Natapos ang unang araw ng kongklabe noong 9:00 n.g. (19:00 UTC) matapos lumabas ang itim na usok mula sa pausukan ng Kapilyang Sistina na nagpapahiwatig na ang boto ay hindi nagresulta sa paghalal ng isang bagong papa.
thumb|Si Papa Leon XIV habang kumakaway sa balkonahe ng Basilika ni San Pedro.

### Ikalawang araw 
#### Pang-umagang pagpupulong 
Nagsimula ang ikalawang araw ng kongklabe sa dalawang balota, na natapos noong 10:30 n.u. at 11:45 n.u.. Lumitaw ang itim na usok mula sa pausukan ng Kapilyang Sistina noong 11:51 n.u., muling nagpapahiwatig na walang nahalal na papa. Hindi kinakailangang magpausok pagkatapos ng bawat balota, dahil ang mga tarheta ng balota mula sa dalawang hindi matagumpay na boto sa isang pagpupulong sa umaga o isang pagpupulong sa hapon ay karaniwang sinusunog nang magkasama, na gumagawa ng usok sa dulo lamang ng bawat pagpupulong.

#### Panghapong pagpupulong 
Pagkatapos ng kanilang tanghalian, bumalik ang mga kardinal sa Kapilya para sa dalawa pang boto. Ang ikaapat na balota ay nagbunga ng isang nanalo, at puting usok ang lumalabas sa pausukan noong 6:07 n.g., na sinundan ng pagtunog ng mga kampana ng Basilika ni San Pedro, na nagpapahiwatig na mayroon nang nahalal na bagong papa. Hindi nagtagal pagkatapos lumabas ang puting usok, pumarad ang mga banda ng Guwardiyang Suwisa at Hukbong Italyano sa Plaza ni San Pedro. Ipinahayag ni Kardinal Dominique Mamberti na nahalal si Kardinal Robert Francis Prevost bilang Papa, ang unang Amerikanong papa sa kasaysayan. Pinili niya ang pangalang Papa Leon XIV.

## Mga sanggunian