Macintosh

Ang **Macintosh** (pangunahing tinatawag na **Mac** simula pa noong 1998) ay isang pamilya ng mga personal na kompyuter na dinisenyo, ginawa, at binebenta ng Apple Inc. simula pa noong Enero 1984.

Ang orihinal na Macintosh ay ang unang matagumpay na personal na kompyuter na binenta ng maramihan na may tinatampok na *graphical user interface*, *built-in screen*, at mouse. Binenta ng Apple ang Macintosh kasama ang tanyag na pamilya ng Apple II na mga kompyuter sa halos sampung taon hanggang hindi na nila ginagawa ang Apple II noong 1993.

## Kasaysayan 
Napakamahal ng mga naunang modelo ng Macintosh, na ginagambala ang makipagkumpitensiya sa isang merkado na dominado ng mas murang Commodore 64, at gayon din sa IBM Personal Computer at mga *clone* nito. Bagaman mura sila sa Xerox Alto at ibang mga kompyuter na may mga *graphical user interface* bago lumabas ang Mac. Matagumpay ang mga sistema ng Macintosh sa edukasyon at paglalathala sa *desktop*, na ginagawa ang Apple na ikalawang pinakamalaking tagagawa ng personal na kompyuter o PC para sa sumunod na dekada. Noong unang bahagi ng dekada 1990, ipinakilala ng Apple ang Macintosh LC II at Color Classic na nakikumpitensiya sa presyo sa mga makina ng Wintel noong mga panahon na iyon. Bagaman, ang introduksyon ng Windows 3.1 at Pentium *processor* ng Intel na tinalo ang Motorola 68040 sa karamihan ng mga *benchmark*, ay unti-unting kinuha ang merkado mula sa Apple, at sa huling bahagi ng 1994, napunta ang Apple sa ikatlong puwesto dahil ang Compaq ay naging pinakamataas na tagagawa ng PC. Kahit na ang paglipat sa superyor na linyang Power Macintosh na nakabatay sa Power PC noong kalagitnaan ng dekada 1990, ang pagbasak ng presyo ng mga bahagi ng PC, hindi magandang pamamahala sa imbentaryo ng Macintosh Performa, at ang paglabas ng Windows 95 ay nagdulot sa ilang pagbaba ng mga gumagamit ng Macintosh.

Nang bumalik si Steve Jobs sa Apple, pinamunuan niya ito upang pagsamahin ang kumplikadong linya ng halos dalawampung mga modelo ng Macintosh noong kalagitnaan ng 1997 (kabilang ang mga modelo na ginawa para partikular na mga rehiyon) na bumaba sa apat noong kalagitnaan ng 1999: ang Power Macintosh G3, iMac, 14.1" PowerBook G3, at 12" iBook. Lahat ng apat na produkto ay matagumpay sa parehong kritikal ang komersyal dahil sa kanilang mataas na pasasagawa o *performance*, presyong nakipagkumpitensya at disenyong estetika, at bumalik ang Apple sa pagiging isang kompanyang kumikita. Nang panahon na ito, tinapos na ng Apple ang pangalang Macintosh at pinaboran ang "Mac", isang palayaw na karaniwang ginagamit simula pa noong ginagawa ang unang modelo. Simula nang lumipat ang Apple sa mga *processor* na Intel noong in 2006, naging nakabatay sa Intel ang mga linya ng produkto ng Apple. Kabilang sa kasalukuyang linya ang apat na mga *desktop* (ang  *all-in-one* na iMac at iMac Pro, at ang *desktop* na Mac Mini at Mac Pro), at dalawang mga *laptop* (ang MacBook Air at MacBook Pro). Natapos na ang Xserve na *server* noong 2011 at mas pinaboran ang Mac Mini at Mac Pro.

Gumawa ang Apple ng isang serye ng mga *operating system* para sa Macintosh. Walang pangalan ang unang bersyon sa simula ngunit sa kalaunan, nakilala ito bilang ang "Macintosh System Software" noong 1988, "Mac OS" noong 1997 kasama ang paglabas ng Mac OS 7.6, at tinatawag sa gunita bilang "Classic Mac OS". Gumawa ang Apple isang *operating system* na nakabatay a Unix para sa Macintosh na tinatawag na A/UX mula 1988 hanggang 1995, na malapit na katulad ng kasalukuyang bersyon ng *system software* ng Macintosh. Hindi nililisensya ng Apple ang macOS para gamitin sa hindi Apple na kompyuter, bagaman, nakalisensya ang System 7 sa iba't ibang mga kompanya sa pamamagitan ng programang *clone* ng Apple para sa Macintosh mula 1995 hanggang 1997. Isang kompanya lamang, ang UMAX Technologies ang ligal na ilisensya ang mga *clone* na tumatakbo ng Mac OS 8. Noong 2001, inilabas ng Apple ang Mac OS X, isang makabagong *operating system* na batay sa Unix na pinalitan ang pangalan sa kalaunan bilang OS X noong 2012, at macOS noong 2016. Noong Oktubre 7, 2019, nilabas ang macOS Catalina. May kakayahan ang mga Mac na nakabase sa Intel na tumakbo ng likas na ikatlong-partido o *third part*y na mga *operating system* tulad ng Linux, OpenBSD, at Microsoft Windows sa tulong ng Boot Camp o *third-party software*. Ang mga pamayanang boluntaryo ay pinapasadya ang mga macOS na naka-Intel upang iligal na itakbo sa mga kompyuter na hindi Apple.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kompyuter