open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tina Monzon-Palma

Si **Tina Monzon-Palma** (ipinanganak **Maria Cristina Mapa Monzon**) ay isang mamamahayag at tagapagbalita sa radyo at telebisyon na mula sa Pilipinas.   Kilala siya bilang isang tagapabalita sa mga programang balita na pinapalabas na malapit sa hatinggabi.  Siya ay lumabas sa iba't ibang himpilan ng telebisyon. Naging kauna-unahang babaeng tagapaghatid ng balita ng GMA Network at binunsod ang Publikong Ugnayan nito noong termino niya bilang tagapamahala ng balita sa GMA News.  Sa kalaunan, lumipat siya sa ABC-5 (na naging TV 5) bilang pinuno ng operasyon.   Pagkatapos ng anim na taon sa ABC-5, pinamunuan niya ang serbisyong publikong kampanya ng ABS-CBN laban sa pagmamalabis sa bata na nasa ilalim ng Bantay Bata, isang programa para sa kapakanang panlipunan.  Naging tagapabalita siya ng mga programang balita ng ABS-CBN na*The World Tonight*  kung saan pinalitan niya si Loren Legarda.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga mamamahayag
Kategorya:Ipinanganak noong 1951
Lito Calzado

Si **Lito Calzado** ay isang artista sa Pilipinas

## Pilmograpiya
### Telebisyon
*Guide To Urban Living (Channel 9 (now Channel 4) 1961-1972)
*Hiwaga Sa Bahay Na Bato (Channel 3 1962-1963)
*Pangarap Kong Jackpot (Channel 2 1970-1972)
*Pangarap Ni Buhay (BBC-2 1973-1975)

Kategorya:Mga direktor ng pelikula mula sa Pilipinas
America's Best Dance Crew

Ang '''''America's Best Dance Crew''''' ay isang dance reality search sa bansang Estados Unidos. Ito ay pinanguahan ni Mario Lopez.

## Punong-abala
* Mario Lopez
* Layla Kayleigh

## Mga hurado
* Lil Mama
* Omarion 
* Shane Sparks
* JC Chasez
* D-Trix

Kategorya:Mga Amerikanong serye sa telebisyon
Osamu Shimomura

Si  ay isang Hapones na  na kimikong organiko at biologong marino at Professor Emeritus sa Marine Biological Laboratory (MBL) sa Woods Hole, Massachusetts at Boston University School of Medicine. Siya ay ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Kimika noong 2008 kasama nina Martin Chalfie at Roger Y. Tsien para sa pagkakatuklas at pagpapaunlad ng green fluorescent protein (GFP). 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kimikong Hapones
Kategorya:Mga laureate ng Nobel sa kimika
Martin Chalfie

Si **Martin Lee Chalfie** (na ipinanganak noong 15, 1947) ay isang siyentipikong Amerikano. SIya ang  William R. Kenan, Jr. Professor ng Biological Sciences sa Columbia University kung saan ay chair rin siya sa kagawaran ng mga agham biolohikal.  Kanyang pinagsaluhan ang 2008 Gantimpalang Nobel para sa Kimika kasama nina Osamu Shimomura at Roger Y. Tsien "para sa pagkakatuklas ng green fluorescent protein, GFP". Siya ay may Ph.D. sa neurobiology mula sa Harvard University.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Amerikanong neurosiyentipiko
Kategorya:Mga laureate ng Nobel sa kimika
Roger Y. Tsien

Si **Roger Yonchien Tsien** (ipinanganak noong 1 Pebrero 1952) ay isang Amerikanong Tsino na biokimiko. Siya ay propesor ng Kagawaran ng Kimika at Biokimika sa  University of California, San Diego. Siya ay ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Kimika noong 2008 kasama nina Martin Chalfie at Osamu Shimomura "para sa kanilang pagkakatuklas at pagpapaunlad  green fluorescent protein (GFP).
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Amerikanong-Tsino
Kategorya:Mga laureate ng Nobel sa kimika
Kategorya:Mga biyokimiko mula sa Estados Unidos
Bundok Helicon

Ang **Bundok Helicon** o **Bundok Helikon** (Ingles: *Mount Helicon*, *Mount Helikon*; ) ay isang bundok na nasa loob ng rehiyon ng Thespiae (Thespiai) na nasa loob ng Boeotia, Gresya, na ipinagdiriwang sa mitolohiyang Griyego. Mayroon itong kataasan na , at nakalagay na nasa may Tangway ng Corinto.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga bundok ng Gresya
Hipolita

"*.]]
Sa mitolohiyang Griyego, si **Hipolita**, **Hippolyta**, **Hippoliyte**, o **Hippolyte** (Ἱππολύτη) ay ang Amazonang reyna na may-ari ng isang mahiwagang bigkis (*girdle'') o sinturon na ibinigay sa kaniya ng kaniyang amang si Ares, ang diyos ng digmaan. Ang bigkis ay isang uri ng sinturon na inilalagay sa baywang na sumasagisag sa kaniyang katungkulan bilang reyna ng mga Amasona (reyna ng Amasonya). Isa siyang tanyag na tauhan sa mga mito hinggil kina Herakles at Theseus. 

Kategorya:Mga Amazona (mitolohiyang Griyego)
Kategorya:Mga tauhan sa mitolohiyang Griyego
Thor Heyerdahl

Si **Thor Heyerdahl** (6 Oktubre 1914, Larvik, Noruwega – 18 Abril 2002, Colla Micheri, Italya) ay isang Noruwegong etnograpo at adbenturero na mayroong kaalaman sa soolohiya at heograpiya. Naging tanyag siya dahil sa kaniyang ekspedisyong *Kon-Tiki*, kung kailan naglayag siya ng  sa pagtawid sa Karagatang Pasipiko habang nakasakay sa isang balsang siya ang may-gawa, magmula sa Timog Amerika hanggang sa Kapuluang Tuamotu noong 1947. Ang expedisyon ay idinisenyo upang ipamalas na ang sinaunang mga tao ay maaaring nakagawa ng malayuang mga paglalakbay sa dagat, na nakalikha ng mga pakikipag-ugnayan sa pagitan ng tila magkakahiwalay na mga kultura. Naiugnay ito sa isang modelong dipyusyonista ng pag-unlad ng kalinangan. Sa paglaon, gumawa pa si Heyerdahl ng iba pang mga paglalakbay na idinisenyo upang maipakita ang posibilidad ng pakikipag-ugnayan sa pagitan ng malawakang napaghiwalay na sinaunang mga tao. Naitalaga siya bilang iskolar ng pamahalaan noong 1984.

Noong Mayo 2011, ang Mga Arkibong Thor Heyerdahl o *Thor Heyerdahl Archives* ay naidagdag sa Rehistro ng "Alaala ng Mundo" ng UNESCO. Noong panahong iyon, ang talang ito ay nagbibilang ng 238 na mga kalipunan magmula sa lahat ng mga bahagi ng daigdig. Ang Mga Arkibong Heyerdahl ay sumasakop sa mga taon ng 1937 hanggang sa 2002 at kinabibilangan ng mga kalipunang potograpiko (may mga larawan), mga talaarawan, mga plano ng ekspedisyon, mga artikulo, mga *clipping* o mga ginupit na mga artikulo mula sa mga pahayagan, mga orihinal na mga manukrito ng aklat at pang-artikulo. Ang Mga Arkibong Heyerdahl ay pinangangasiwaan ng Museong Kon-Tiki at ng Pambansang Aklatan ng Noruwega sa Oslo.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga manlalayag
Kategorya:Mga Noruego
Kategorya:Ipinanganak noong 1914
Kategorya:Namatay noong 2002
Kategorya:Mga etnograpo
Kategorya:Mga eksplorador
Pete Best

Si **Randolph Peter Best** o **Pete Best** (ipinanganak noong 24 Nobyembre 1941) ay ang orihinal na mananambol ng The Beatles (bago napalitan ni Ringo Starr). Ipinanganak siya sa Madras, India na ang ina ay isang Indiyana at ang ama ay isang Ingles. Sa paglaon, naging pag-aari ng kaniyang inang si Mona ang Casbah Club na nasa Liverpool, kung saan paminsan-minsang nagtatanghal ang The Beatles. Naging mananambol si Best ng pangkat mula 1960 hanggang Agosto 16, 1962, nang patalsikin siya ng banda at ng kanilang bagong tagapangasiwa na si Brian Epstein, at siya nga ay napalitan ni Ringo Starr. Ang dahilan ng pagpapalit ay dahil sa noong mag-awdisyon ang banda para sa EMI, hindi nasiyahan ang prodyuser ng rekord na si George Martin sa kasanayan at kakayahan ni Best sa pananambol, at binalak na palitan siya sa kanilang mga pagrerekord.

Nasira ang kalooban ni Best, at sumubok siyang bumuo ng ibang mga banda na kaunti lamang ang pananagumpay. Nagtangka siyang magpakamatay noong 1965, subalit nakaligtas, at naghanapbuhay bilang isang tagapaglingkod na sibil. Noong 1995, nang ilabas ng The Beatles ang kanilang mga album na *Anthology*, na itinampok si Best sa ilang mga pagrerekord, tumanggap siya ng isang malaking kabuoan ng salapi magmula sa mga pagbebenta. Nakatagpo siya ng isang bagong karera, ang paglitaw sa ilang mga kaganapang may kaugnayan sa The Beatles, katulad ng mga kumbensiyon (mga pagpupulong), kung saan paminsan-minsan siyang tumutugtog ng mga tambol, na mas mahigit ang kakayahan at kasanayan kaysa sa naipakita niya dati.

Best, Pete
Kategorya:Mga musiko mula sa India
Kategorya:Mga mananambol mula sa Inglatera
Kategorya:Mga musikero mula sa Liverpool
Stuart Sutcliffe

Si **Stuart Fergusson Victor Sutcliffe** (Hunyo 23, 1940 – Abril 10, 1962) ay naging isang maagang kasapi sa Ingles na bandang The Beatles. Ipinanganak siya sa Edinburgh, Eskosya at lumaki sa Liverpool, Inglatera. Siya ang orihinal na bahistang gitarista ng banda, subalit tumiwalag bago naging tanyag ang pangkat. Nais niyang maging artista, at nagbalik siya sa paaralan ng sining, na kinailangang niyang iwanan upang sumali sa The Beatles. Namatay si Sutcliffe noong 1962 sa Hamburg, Alemanya dahil sa isang pagdurugo sa utak. Matagal nang iniisip na ang pagdurugong ito ay dahil sa isang pakikipag-away pagkaraan ng isang konsiyerto noong 1961, subalit pinaniniwalaan na ngayon na maaaring ipinanganak si Sutcliffe na mayroong isang kondisyong medikal na nagdulot nito.

Kategorya:The Beatles
Kategorya:Ipinanganak noong 1940
Kategorya:Namatay noong 1962
Kategorya:Mga namatay dahil sa atakeng serebral
Kategorya:Mga musikero mula sa Liverpool
Kategorya:Mga tao mula sa Edinburgh
Kategorya:Mga pintor mula sa Inglatera
Pakikidigmang gerilya

Ang isang **gerilya** (Kastila: *guerrilla*) ay isang sibilyan na nanglulusob ng isang regular na hukbong panlupa. Kapag inatake ng mga sibilyan ang mga kapwa sibilyan, karaniwan itong tinatawag na terorismo. Kapag dalawa o mas marami pang mga hukbo ng mga sundalong panlupa (na kumakatawan sa mga bansa) ang sumalakay sa isa't isa, isa na itong digmaan. Ang gerilya ay isang salitang nagmula sa wikang Kastila na may kahulugang "maliit na digmaan".

Ang **pakikidigma ng gerilya** (Ingles: *guerrilla warfare*) ay isang uri ng digmaan o pakikidigma kung kailan ang mga taong tinatawag na mga **gerilyero** (mga ) ay ginagamit ang lupain at heograpiya bilang isang pakinabang laban sa isang organisadong hukbong panlupa. Kung minsan ang **digmaang gerilya** ay isinasagawa mula sa mga masusukal na mga pook na katulad ng mga kagubatan. Sa karaniwan, ang hukbong ito ay sumasalakay sa isang teritoryo.

Samakatuwid ang **pakikibakang gerilya** ay isang uri o anyo ng digmaang iregular kung kailan ang isang maliit na pangkat ng mga mandirigma o mga nakikipaglaban na kinabibilangan, subalit hindi nakahangga lamang sa, mga sibilyang armado o mayroong mga sandata (mga "iregular") na gumagamit ng mga taktikang militar, katulad ng mga panggugulat o pagsusorpresa katulad ng mga pagtambang (mga *ambush*), sabotahe (pamiminsala), mga *raid* (biglaan at hindi inaasahang pagsalakay at panloloob), maliit na digmaan, at ekstraordinaryong mobilidad (pagkilos) upang mapangingibabawan ang isang mas malaki at hindi gaanong magalaw na hukbong panlupang tradisyunal, o pagsalakay sa isang mahinang puntirya, at halos lumilisan o umaalis kaagad pagkatapos ng nagawang pag-atake.

Ang ganitong uri ng taktikang pandigmaan ay ginamit ng mga Amerikanong Katutubo laban sa mga Britaniko. Nagkaroon ng kalamangan ang mga katutubo dahil gumamit sila ng pakikidigmang gerilya. Ginamit din ang taktikang ito ng pakikidigma laban sa mga Amerikano noong panahon ng Digmaan sa Biyetnam.

## Etimolohiya
Ang katagang "gerilya" ay may kahulugang "maliit na digmaan" sa wikang Kastila, at ang salitang *guerrilla* (), ay dating ginamit upang ilarawan ang diwang ito magmula noong ika-18 daantaon, at maaaring mas maaga pa. Sa tamang paggamit sa wikang Kastila, ang isang tao na kasapi sa isang *guerrilla* ay isang *guerrillero* () (ang gerilyero) kapag lalaki, o isang *guerrillera* (ang gerilyera) kapag babae.

Ang katagang "guerrilla" ay ginamit sa wikang Ingles magmula noong 1809 bilang paglalarawan ng mga *nakikipaglaban*, at ang kanilang anyo katulad ng pagdaramit. Subalit, sa karamihan ng mga wika, ang *guerrilla* ay nagpapakahulugan pa rin ng partikular na estilo ng pakikipagdigma o pakikipaglaban. Ang paggamit ng diminutibo (kauntian) ay nagpupukaw ng kaiban sa bilang, lawak, at sakop sa pagitan ng hukbo ng gerilya at ng pormal at prupesyunal na hukbong panlupa ng estado.

Kategorya:Digmaan
Kategorya:Militar
Cygnus (konstelasyon)

Ang **Cygnus** () ay isang panghilagang konstelasyon at isa 48 mga konstelasyon ni Ptolomeo, isang astronomo noong ika-2 daantaon. Ang pangalan ng konstelasyong ito ay hinango mula sa isang tauhan sa mitolohiyang Griyego, na nakikilala bilang si Cygnus (o Cycnus), isang Latinisadong Heleniko o Griyegong salita para sa gansa. Nakahimlay ang konstelasyong ito sa tinatawag na tapyas o *plane* ng Daang Magatas. Isa ito sa pinaka napapansin at nakikilalang mga konstelasyon sa panahon ng tag-araw at ng taglagas na nasa hilaga, na may tampok na isang lantad na asterismo na nakikilala bilang ang Krus sa Hilaga (Panghilagang Krus), na kaiba sa tinatawag na Krus ng Timog (Pangsilangang Krus). Bukod sa pagiging isa sa mga naitala ni Ptolomeo, nananatili ito bilang isa sa 88 modernong mga konstelasyon.

Kategorya:Mga konstelasyon
Wikang Akkadiyo

Ang wikang **Akkadiyo** (*lišānum akkadītum*, 𒀝𒂵𒌈 ak.kADû) (**Akkadian**, **Accadian**, **Assyro-Babylonian**) ay isang ekstinkt na wikang Semitiko (bahagi ng pamilya ng wikang Aproasyatiko) na sinalita sa sinaunang Mesopotamia. Ito ang pinakamaagang pinatunayang wikang Semitiko. Ito ay gumamit ng sistema ng pagsulat na kuneiporma na orihinal na ginamit upang isulat ang sinaunang wikang Sumeryo na hindi nauugnay na hiwalay na wika. Ang pangalan nito ay hinango mula sa siyudad ng Akkad na isang pangunahing sentro ng Semitikong kabihasnang Mesopotamiano noong Imperyong Akkadiano (ca. 2334–2154 BCE) bagaman ang wika ay nauna sa pagkakatatag ng Akkad. Ang mutual na impluwensiya sa pagitan ng wikang Sumeryo at Akkadiano ay nagtulak sa mga skolar na ilarawan ang parehong mga wika bilang isang *sprachbund*.
Ang mga angkop na pangalang Akkadiano ay unang pinatunayan sa mga tekstong Sumeryo mula ca. huli ng ika-29 siglo BCE. Mula sa ikalawang kalahati ng ikatlong milenyo BCE (ca. 2500 BCE), ang mga tekstong buong isinusulat sa Akkadiano ay nagsimulang lumitaw. Ang mga daan-daang libong mga teksto at mga fragmento ng teksto ay nahukay. Ito ay sumasaklaw sa isang malawakang tradisyon ng salaysay na mitolohikal, mga tekstong pambatas, mga akdang pang-siyensiya, mga sagutan, mga pangyayaring pampolitika at militar at marami pang iba. Noong ikalawang milenyo BCE, ang dalawang mga anyo ng wika ay ginagamit sa Assyria at Babilonya na respektibong tinatawag na Asiryo at Babilonyano. Ang Akkadiano ang lingguwa prangka sa loob ng mga siglo sa Mesopotamia at Sinaunang Malapit na Silangan. Ito ay nagsimulang bumagsak noong mga ika-8 siglo BCE na pinawalang halaga ng wikang Aramaiko noong Imperyong Neo-Asiryo. Noong panahong helenistiko, ang wika ay malaking nakalimita sa mga skolar at saserdoteng gumagawa sa mga templo sa Assyria at Babilonya. Ang huling dokumentong Akkadianong kuneiporma ay mula ika-1 siglo CE.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Wikang Acadio
Digmaan sa Crimea

Ang **Digmaang Crimeano** o **Digmaan ng Crimea** (Ingles: *Crimean War*) (1853–1856), na tinatawag ding **Digmaan ng Silangan**, **Digmaan sa Silangan**, o **Digmaang Silanganin** (Ingles: *Eastern War*; ), ay isang digmaan na pinaglabanan sa pagitan ng Rusya at ng Pransiya, ng Nagkakaisang Kaharian, ng Kaharian ng Sardinia at ng Imperyong Ottomano sa kabilang gilid. Ang karamihan ng pakikipaglaban ay naganap sa Tangway ng Crimea, na ang iba ay nakikipaglaban sa kanlurang Turkiya, at sa paligid ng Dagat Baltiko.

Ang Digmaang Crimeano ay paminsan-minsang tinatawag na unang digmaang "moderno", dahil sa ang mga sandata at mga taktikang ginamit ay hindi pa nakita dati at nakaapekto ito sa lahat ng iba pang mga digmaang naganap pagkalipas nito. 
Ito rin ang unang digmaan kung saan ginamit ang isang telegrapo upang mabilis na makapagbigay ng kabatiran sa isang pahayagan.

## Paglalarawan
Pabagsak na ang Imperyong Ottomano sa pagsapit ng kalagitnaan ng dekada ng 1800. Ang mga bansang Europeo, na nagnanais ng hangga't maaari ay  maraming mga lupain sa paligid ng mundo, ay tumanaw sa Imperyong Ottomano. Ang talagang digmaan ay nagsimula pagkaraan nang sabihin ng Imperyong Romano na ang Rusya, at hindi ang Pransiya, ang mayroong karapatan na prutektahan ang Lupaing Banal na malapit sa pook ng pangkasalukuyang Israel.

## Pagkakaiba 
Ang Digmaang Crimeano ay isang napaka mahalagang tuldok sa kasaysayan ng pakikipagdigma. Hindi lamang naiiba ang mga ginamit na sandata, sapagkat ito rin ang unang digmaan na may kaugnayan sa pagbabalita, sa potograpiya, at sa pamamahayag. Ang isang bagay na napaka mahalaga ay ang ito ang unang digmaan na mayroong tunay na mga ospital na nasa pook ng labanan, na pinasimulan ni Florence Nightingale. Ang pagkatalo ng Rusya sa digmaan ang nagsanhi ng pagtaas sa pagpapaunlad ng mga sandata at sa pagwawakas ng kaalipinan noong 1861.

## Tingnan din 
* Florence Nightingale

## Mga sanggunian 
## Mga kawing na panlabas 
* Kronolohiya ng Digmaang Crimeano ng Austria 
* Kronolohiya ng Digmaang Crimeano ng Pransiya 
* Kronolohiya ng Digmaang Crimeano ng Dakilang Britanya 
* Kronolohiya ng Digmaang Crimeano ng Italya 
* Kronolohiya ng Digmaang Crimeano ng Rusya 
* Kronolohiya ng Digmaang Crimeano ng Turkiya 

Kategorya:Kasaysayan ng Pransiya
Kategorya:Digmaan
Kategorya:Kasaysayan ng Rusya
Kategorya:Kasaysayan ng United Kingdom
Hiroglipiko

right|thumb|320px|Mga hiroglipong Ehipsiyo.
Ang **hiroglipo** o **hiroglipiko** (Ingles: *hieroglyph*, *hieroglyphics*) ay mga larawang titik na may kahulugan. ay isang mga uri ng pagsusulat na gumagamit ng mga sagisag (mga simbolo) o mga larawan upang kumatawan o gumanap bilang mga tunog at mga salita. Ang mga kulturang Ehipsiyo, Luwiano at Maya ang kabilang sa mga gumamit ng mga hiroglipo. Natagpuan din ang mga ito sa Turkiya, Creta, Mga Nagkakaisang Estado at Canada. Iniisip na ang mga ito ay nagsimula nang ang mga larawan ay ginamit upang magsalaysay ng mga kuwento sa ibabaw ng mga palayok at iba pang mga akdang-sining. Sa paglipas ng mga panahon ay naging mga titik ang mga ito. Ang salitang *hiroglipo* ay nagbuhat sa mga salitang Griyegong ἱερός (*hierós* 'banal') at γλύφειν (*glúphein*, 'lumilok', 'umukit', o 'sumulat', 'magsulat'), at unang ginamit upang mangahulugan bilang "hiroglipong Ehipsiyo". Ang mga Griyegong nagpunta sa Ehipto ang nakakita sa mga "titik na larawan" na madalas na natatagpuang nakaukit sa mga dingding ng bahay, libingan, at mga bantayog o mga moog.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sinaunang Ehipto
Kategorya:Mga sistema ng pagsulat
Etruria

Ang **Etruria** — na karaniwang tinutukoy sa mga pinagmulang mga tekstong nasa wikang Griyego at nasa wikang Latin bilang **Tyrrhenia** () na may kahulugang **Tireno** — ay isang rehiyon ng Gitnang Italya, na nakalagak sa isang pook na tumatakip sa bahagi ng sa ngayon ay nakikilala bilang Tuskanya, Latium, at Umbria. Ang isang partikular na kapansin-pansing gawa na humaharap o tumatalakay sa mga lokasyong Etruskano ay ang nasa wikang Ingles na *Sketches of Etruscan Places and other Italian essays* (Mga Banghay ng mga Lugar na Etruskano at iba pang mga sanaysay na Italyano) ni D. H. Lawrence.

## Tingnan din
*Dagat Tireno

Kategorya:Gitnang Italya
Kategorya:Mga rehiyon ng Italya
Geronimo

noong 1898.]]
Si **Gerónimo** (Chiricahua at  o 'Isang Humihikab'; na karaniwang binabaybay bilang **Goyathlay**  o **Goyahkla**) (ipinanganak noong 16 Hunyo 1829 – namatay noong 17 Pebrero 1909) ay isang kilalang pinunong Amerikanong Katutubo, subalit hindi pinuno ng tribong Apacheng Chiricahua, subalit isa siyang Apacheng Bedonkohe. Ipinanganak siya sa nakikilala sa kasalukuyan bilang ang estado ng New Mexico (Bagong Mehiko) sa Estados Unidos. Isa rin siyang iginagalang na taong manggagamot (isang uri ng salamangkero). Ang pangalang "Geronimo" ay ibinigay sa kaniya ng mga sundalong Mehikano na maaaring tumawag kay San Jeronimo habang nakikipaglaban sa kaniya o isinulat o isinalinwika ang kaniyang pangalan nang may kamalian papunta sa wikang Kastila. Namuno si Geronimo ng 38 mga lalaki, mga babae, at mga batang Apache upang tutulan ang mapapunta sa mga reserbasyon ng pamahalaan ng Estados Unidos o ang madakip ng Hukbong Mehikano. Nilabanan niya ang pagpapalawak ng Estados Unidos na sasaklaw sa mga lupain ng mga tribong Apache sa loob ng maraming mga dekada, isang kapanahunang tinawag na Mga Digmaang Apache. Pagkaraan ng isang paglusob ng isang kompanya ng mga sundalo ng Mehiko na naging dahilan ng pagkamatay ng kaniyang ina, asawa at tatlong mga anak noong 1858, sumali si Geronimo sa mga paglusob nang paghihiganti laban sa mga Mehikano. Noong panahon ng kaniyang larangan bilang isang pinuno ng digmaan, kilalang-kilala siya sa walang tigil na panghihikayat ng biglaang paglusob sa mga Lalawigan ng Mehiko at sa kanilang mga bayan, at sa pagdaka ay laban sa mga lugar na Amerikano (mga pook ng Estados Unidos) sa kahabaang patawid sa Arizona, New Mexico at kanlurang Texas.

Sumuko siya sa mga may-kapangyarihan ng Estados Unidos noong 1886 pagkalipas ng matagal na pagtugis. Pagkalipas nito, inilipat siya sa maraming iba't ibang mga kuta sa Estados Unidos. Bilang isang bilanggo ng digmaan na nasa kaniya nang katandaan, naging bantog siya at lumitaw sa ilang mga pagtatanghal o mga "perya". Noong 1904, noong panahon ng pagtatanghal na pandaigdigan (Eksposisyon ng Pagbili sa Louisiana) na ginanap sa St. Louis, Missouri, Estados Unidos, ay nagbenta siya ng mga *souvenir* at mga litrato ng kaniyang sarili. Hindi siya kailanman pinayagan magbalik sa lupain ng kaniyang kapanganakan. Sa lumaon, pinagsisihan niya ang kaniyang pagsuko at nagreklamo na ang mga kondisyong ginawa niya ay binalewala ng pamahalaan ng Estados Unidos. Namatay siya noong 1909 dahil sa mga kumplikasyon ng pulmonya habang nasa Fort Sill, Oklahoma.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga katutubong Amerikano
Kategorya:Ipinanganak noong 1829
Kategorya:Namatay noong 1909
Kategorya:Mga tao mula sa Oklahoma
Kategorya:Mga tao mula sa New Mexico
Kontra-Reporma

Ang **Kontra-Repormasyon** o **Kontra-Reporma** ay isang kilusan sa loob ng Simbahang Katoliko Romano na ang pangunahing layunin ay ang baguhin, pabutihin, o muling hubugin at painamin ang Simbahang Katoliko Romano. Nagsimula ito noong dekada ng 1500. Ang unang kapanahunan nito ay ang tinatawag na **Repormang Katoliko** o **Repormasyong Katoliko**. Nagkaroon ito ng maraming mga katampukan. Sinakop nito ang sumusunod na limang mga pook o mga paksa:

# Doktrina
# Rekumpigurasyong Eklesiyastikal o Pangkayarian (Istruktural)
# Mga Ordeng Relihiyoso
# Mga Kilisuang Espiritwal
# Mga Dimensiyang Pampolitika

Nagsimula ang Kontra-Reporma pagkaraan ng repormasyon ni Martin Luther, na gumawa ng maraming mga Simbahang Protestante. Bilang reaksiyon o pagtugon sa reporma ni Martin Luther, nagsagawa ang mga Katoliko ng dalawang mga bagay. Dinagdagan ng mga Katoliko ang kanilang pagpupunyagi, at pinagdiinan din nila ang ilang mga punto ng pananampalataya at paniniwala na inilagay sa panganib ng mga pagtutol ng mga Protestante.

## Tingnan din 
* Repormang Protestante
* Konsilyo ng Trento
* Batikano II

Kategorya:Katolisismo
Kategorya:Simbahang Katolika Romana
Kategorya:Kristiyanismo
Kategorya:Anti-Protestantismo
Kategorya:Mga katagang Kristiyano
Kategorya:Kontra-Reporma
Derbe

Ang **Derbe** ay isang sinaunang lungsod na nasa loob ng pangkasalukuyang Turkiya. Ang lungsod na ito ay nabanggit sa aklat ng Bibliya na Mga Gawa ng mga Apostol - (Mga Gawa 14:6; Mga Gawa 16:1) at nakalagak na malapit sa sinaunang Lystra (Listra).

## Lokasyon 
Bagaman isa pa ring paksa ng kontrobersiya, ang pinaka malamang na pook ng Derbe ay nakahimlay sa humigit-kumulang na  sa hilagang hilaga-kanluran ng lungsod ng Karaman, Turkiya (sinaunang Laranda) na nasa ibabaw ng isang punso o tambak na nakikilala bilang ang Kerti Hüyük. Mayroong mga simbahan ditong itinayo upang alalahanin ang pagdalaw ni San Pablo (Mga Gawa 14:20-21). Ang isang natatanging guho ng simbahan ay pinaniniwalaang naging ang tahanan ng panghuling Obispo ng Derbe noong humigit-kumulang sa AD 1001. Mayroong ilang mga barya at mga inskripsiyon ng Derbe ang umiiral pa.

## Kasaysayan
Noong sinaunang mga kapanahunan, ang Derbe ay isa sa ilang mga lungsod na Kristiyano, at ginamit bilang kanlungan para sa mga Kristiyanong naglalakbay. Ang simbahan nitong Kristiyano ay sinunog at pinatabunan ng Emperador ng Romang si Diocletiano ng isang bundok ng lupa noong Pag-uusig na Diocletiano (Persekusyong Diocletiano), isang kaganapang naganap bago ang taong 300 AD. Pagkaraan ng pagkawasak ng Derbe, nagkaroon ng malakihang paglisan ng populasyon. Maraming mga tao ang nagpunta sa kanlurang Europa, na humintil sa pangkasalukuyang Pransiya. Noong panahong ito nang ang apelyidong "Derbes" ay naipahayag na mayroong pahiwatig na kahulugang "tao mula sa Derbe". Ang pangalan ay ipinapahayag pa rin bilang isang apelyido magpahanggang sa kasalukuyang panahon.

## Tingnan din 
*Karadag, Karaman

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Turkey
Kategorya:Mga pook sa Bagong Tipan
Kategorya:Mga lungsod sa Bagong Tipan
Kategorya:Heograpiya ng Lalawigan ng Karaman
Kalubkob

thumb|right|Mga sundalo ng Estados Unidos na nakasuot ng mga helmet na pandigma.
thumb|Isang babaeng nakasuot ng isang helmet na pampagbibisikleta.
Ang **kalubkob**, na nakikilala rin bilang **helmet**, **kupya**, o **salakot**, ay isang uri ng panakip at pananggalang o proteksiyon sa ulo at sa mukha, upang huwag masugatan, mapinsala, o masaktan ang mga bahaging ito ng katawan. Ang mga kalubkob ay maaaring maging matigas o may malambot na saping sumbrero. Maraming mga uri ng kalubkob, na ang ilan ay gawa mula sa metal, habang ang iba ay yari sa plastik. Sa karaniwan, ang mga kalubkob ay mayroong mga malambot na saping yari sa tela o hibla at mga panaling tela o hibla upang mapanatiling nakasuot ang kalubkob sa ulo ng tao.

Bagaman ang pangunahing layunin ng pagsusuot ng kalubkob ay ang prutektahan ang ulo at mukha, mayroong mga helmet na pangseremonya o simboliko na walang mga tungkuling pangsangga. Ang pinaka matandang paggamit ng mga kalubkob ay ang paggamit ng mga kawal na Asiryo noong 900 BK, na nagsipagsuot ng mga helmet na yari sa makapal na katad o kaya ay gawa sa matigas na tansong pula upang mapruteksiyunan ang ulo mula sa mga mapupurol na mga bagay o mga pagtama ng mga espada at mga pagtama ng mga palaso habang nakikipaglaban. Nagsusuot pa rin sa kasalukuyan ang mga sundalo, na sa ngayon ay kadalasang yari sa Kevlar, mga materyal na magaan at gawa sa plastik.

Sa buhay na sibilyano, ang mga helmet ay ginagamit para sa mga gawaing pangrekreasyon at pampalakasan o pang-isports; pati na sa mga gawaing panghanapbuhay na mapanganib; at sa transportasyon. Magmula noong dekada ng 1990, ang karamihan sa mga kalubkob ay gawa mula sa mga resina o mga plastik, na maaaring patibayin ng mga hiblang katulad ng mga aramid.

Ang salitang *helmet* ay isang diminutibo o paghango sa salitang *helm* sa Ingles, isang salitang midyebal (mula sa Gitnang Kapanahunan) na may kahulugang "kasuotang pang-ulo na pananggalang kapag nakikipaglaban". Sa orihinal, ang isang *helmet* ay isang *helm* na bahagi lamang na tumatakip sa ulo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kasuotang pananggalang
Kategorya:Kaligtasan
Kategorya:Mga gamit sa digmaan
Canis Major

Ang **Canis Major** (Latin para sa "Mas Malaking Aso") ay isang konstelasyon na nasa katimugang himpapawid. Mayroon ding isa pang konstelasyon na kung tawagin naman ay ang *Canis Minor* na may kahulugang "mas maliit na aso" sa Latin. Itinala ito ng astronomong si Tolomeo sa kaniyang listahan ng 48 mga konstelasyon. Isa rin ang Mas Malaking Aso sa 88 modernong mga konstelasyon na ginawa ng International Astronomical Union (Internasyunal na Unyon na Pang-astronomiya).

Ang bituing Sirius ay nasa loob ng Canis Major. Ang Sirius ay mayroong isang magnitud na -1.44, na nangangahulugang ito ang pinakamatingkad na bituin sa himpapawid na panggabi. Paminsan-minsan itong tinatawag na "bituing aso". Gayundin, ang Sirius ay mayroong lamang layo na 8.6 mga taong liwanag magmula sa Daigdig, na napakalapit.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga konstelasyon
Alfred Dreyfus

Si **Alfred Dreyfus** ( ; 9 Oktubre 1859 – 12 Hulyo 1935) ay isang Pranses na opisyal ng artileriya na may pinagmulang lahing Hudyo, na ang paglilitis at pagkakahatol sa hukuman noong 1894 hinggil sa mga pagsasakdal na may kaugnayan sa pagtataksil ay naging isa sa pinaka maigting na mga drama sa larangan ng politika sa modernong kasaysayan ng Pransiya at ng Europa. Nakikilala sa ngayon ang iskandalo bilang *Dreyfus Affair* ("Pangyayaring Dreyfus"), ang insidente ay lumaong humantong sa buong eksonerasyon (pagpapalaya) kay Dreyfus sapagkat mali ang paratang sa kaniya.

Kategorya:Mga Pranses
Kategorya:Mga militar mula sa Pransiya
Kategorya:Mga Hudyo mula sa Pransiya
Pagbuburo

[thumb|right|300px|Ang nagaganap na pagbuburo o permentasyon: ang mga [scum|linab ay nabuo dahil sa mga bula ng "hangin" o gas ng CO2 at ng mga materyal na binuburo.]]
Ang **permentasyon**, **pagpapahilab**, o **pagbuburo** ay ang proseso ng paggamit ng isang selula (sihay) ng asukal para sa enerhiya na hindi gumagamit ng oksiheno sa loob ng iisang panahon. Ang pampaalsa (lebadura) ay isang organismong nakapagbuburo. Kapag binuburo ng lebadura ang asukal, kinakain ng pampaalsa ang asukal at nakakalikha ng alkohol. Ang ibang mga selula ay nakakalikha ng suka o asidong laktiko kapag binuburo nila ang asukal. Ang permentasyon ay ginagamit sa paggawa ng serbesa, ng ilang mga uri ng panggatong, at ginagamit din upang umalsa ang tinapay, pati na sa paggawa ng mga pagkaing binuro katulad ng mga atsara.

## Mga uri ng permentasyon 
Kapag nagbuburo ang lebadura, binubuwag nito ang glukosa (C6H12O6) upang maging ethanol (CH3CH2OH) at karbong dioksido (CO2).
* Ang permentasyon ng ethanol ay palaging *nakakagawa* ng ethanol at ng *carbon dioxide*. Mahalaga ito sa paggawa ng tinapay, paggawa ng serbesa, paggawa ng alak.
* Ang permentasyon ng asidong laktiko ay nakakagawa ng asidong laktiko. Nagaganap ito sa mga kalamnan ng mga hayop kapag mabilisan ang pangangailangan nila ng maraming enerhiya o lakas.

## Mga sanggunian 
## Mga kawing na panlabas 
* Ang kimika sa likod ng permentasyon at respirasyon (paghinga) 

Kategorya:Biyokimika
Kategorya:Permentasyon
Harun al-Rashid

Si **Harun al-Rashid**, na may kahulugang si **Aaron ang Matuwid**, **Aaron ang Makatarungan**, at **Aaron na Ginagabayan nang Wasto** (); *Hārūn ar-Rashīd*; , *Aaron the Just*, o *Aaron the Rightly Guided* (17 Marso 763 o Pebrero 766&nbsp;– 24 Marso 809) ay ang ika-5 Arabong Kalipa ng Abbasid. Sumaklaw ang kaniyang pamumuno sa modernong Irak. Pinagtatalunan ang talagang petsa ng kaniyang kaarawan, at ang sari-saring mga napagkukunan ay nagbibigay ng mga petsang mula 763 hanggang 766.

Namuno siya magmula 786 hanggang 809, at ang kaniyang kapanahunan ay namarkahan ng kasaganaang pang-agham, pangkalinangan at panrelihiyon. Makabuluhan din ang pagyabong ng sining at ng musika noong panahon ng kaniyang pamumuno. Siya ang naglunsad ng maalamat na Bayt al-Hikma ("Bahay ng Karunungan").

Dahil sa si Harun ay mapamaraan sa katalinuhan, politika, at militar, ang kaniyang buhay at korteng pinangangasiwaan ay naging paksa ng maraming mga kuwento; ang ilan ay inaangkin bilang makatotohanan subalit ang karamihan ay pinaniniwalaang likhang-isip. Isang halimbawa ay ang inaangkin bilang tunay, subalit hindi, ay ang kuwento hinggil sa orasan na nasa piling sari-saring mga handog na ipinadala ni Harun kay Carlomagno. Ang mga handog ay dala ng nagbabalik-bayang misyong Prankiso na dumating upang alukin si Harun ng pakikipagkaibigan noong 799. Pinaniwalaan ni Carlomagno at ng kaniyang mga abay (mga alagad) bilang isang salamangka dahil sa mga tunog na ginagawa nito at sa mga kataka-taka gawa na ipinapakita nito sa tuwing tumutunog ang isang horas.

Ang kabilang sa nalalaman bilang mga likhang-isip ay ang ''Ang Aklat ng Isang Libo't Isang mga Gabi'', na naglalaman ng maraming mga kuwento na pinantasya ng korteng magnipiko ni Harun at pati mismo ng sarili ni Harun al-Rashid.

Ang mag-anak ng mga Barmakid na nagkaroon ng isang gampaning mahalaga sa paglulunsad ng Kalipadong Abbasid ay unti-unting kumaunti noong panahon ng pamumuno ni al-Rashid.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Muslim
Kategorya:Ipinanganak noong 763
Kategorya:Ipinanganak noong 766
Kategorya:Namatay noong 809
Kategorya:Mga Iraqui
Christiaan Eijkman

Si **Christiaan Eijkman** (; 11 Agosto 1858 – 5 Nobyembre 1930) ay isang Olandes na manggagamot at propesor ng pisyolohiya na ang pagpapamalas na ang beriberi ay sanhi ng salat na diyeta o nutrisyon ay humantong sa pagkakatuklas ng mga bitamina. Kasama si Sir Frederick Hopkins, natanggap niya ang Gantimpalang Nobel para sa Pisyolohiya o Medisina.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga manggagamot mula sa Netherlands
Kategorya:Mga Olandes
Kategorya:Mga laureado ng Gantimpalang Nobel
C. Auguste Dupin

"*.]]
Si *Le Chevalier* **C. Auguste Dupin**  (Ang Kabalyerong si C. Auguste Dupin) ay isang tauhang likhang-isip na detektibo na nilikha ni Edgar Allan Poe. Unang lumitaw si Dupin sa "The Murders in the Rue Morgue" (1841) ni Poe, na malawakang itinuturing bilang ang unang kuwento ng detektibong kathang-isip. Muli siyang lumitaw sa "The Mystery of Marie Rogêt" (1842) at sa "The Purloined Letter" (1844).

Si Dupin ay hindi isang prupesyunal na maniniktik at ang kaniyang mga motibasyon para sa paglutas ng mga misteryo ay nagbabago sa kahabaan ng tatlong mga kuwento. Ginagamit ang tinatawag ni Poe bilang *""*, inihalo ni Dupin ang kaniyang malaking katalinuhan at karunungan sa piling ng imahinasyong malikhain, pati na ang paglalagay ng sarili niya sa isipan ng kriminal. Ang mga talento niya ay mayroong sapat na kalakasan na lumilitaw siya na para bang may kakayahang basahin ang isipan ng kaniyang kasama, ang hindi napangalanang tagapagsalaysay ng lahat ng tatlong mga kuwento.

Nilikha ni Poe ang tauhang si Dupin bago pa man malikha ang salitang Ingles na *detective''. Ang tauhang ito ang naghanda ng batayan para sa mga likhang-isip na mga maniniktika na darating pa, kabilang na si Sherlock Holmes, at naglunsad ng karamihan sa mga karaniwang elemento ng henero ng kathang-isip na detektibo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga tauhan mula sa nakasulat na panitikang kathang-isip
Eleonora Duse

Si **Eleonora Duse** (; 3 Oktubre 1858 – 21 Abril 1924) ay isang Italyanang aktres, na madalas na tinatawag sa payak na pangalang **Duse**. Ipinanganak siya sa Vigevano, Italya bilang **Eleonora Giulia Amalia Duse**. Namatay siya sa Pittsburgh, Pennsylvania sa edad na 65.

Kategorya:Mga aktres mula sa Italya
Pamantasang Niccolò Cusano

Ang **Pamantansang Niccolò Cusano** o **Pamantasang Nicolas ng Cusa** (Italyano: *Università degli Studi Niccolò Cusano* - Unicusano; Latin: *Universitas Nicolaus Cusanus*) ay isang pamantansan ng Roma, Italya. Ito ay itinatag noong 2006.

## Mga sanggunian 
## Mga kawing na panlabas 
*Unibersidad Niccolò Cusano

Kategorya:Mga pamantasan sa Italya
Dapo

Ang mga **dapo** (Ingles: *orchid*) ay isang malaking mag-anak ng mga halamang namumulaklak,. Ang mga ito ay mga monokot na mayerba. Ang mag-anak ng *dapo* ay binubuo ng mula 22,000 hanggang 26,000 na mga espesye na nasa loob ng 880 na mga sari. Binubuo nila ang nasa pagitan ng 6-11% ng lahat ng mga halamang nagkakabuto (halamang may buto). Matatagpuan ang mga orkidya sa halos lahat ng mga bansa sa mundo, maliban na lamang sa Antarktika.

Ang mga tao ay nagpapalago na ng mga dapo sa loob ng malaking bilang ng mga taon. Nagpapalaki sila ng mga dapo upang maitanghal, para sa agham, kun kaya ay upang kainin o makain (halimbawa na ang vanilla, na isang uri ng dapo).

Ang ilan sa mga dapo ay mayroong mga napaka natatanging paraan ng pambubulo. Halimbawa na, ang *dapo* na kung tawagin ay Tsinelas ng Babae ay maaring makapangbitag na mga kulisap at magawa ang mga ito na maipakalat ng mga insektong ang bulo nito pagdaka, kapag nakawala ang mga kulisap. Ang isa pang halimbawa ay ang sa orkidya na Austriyano, na tumutubo at lumalaki sa ilalim ng lupa at ang pambubulo ay isinasagawa ng mga langgam.

## Larwanan
thumb
thumb
thumb
thumb
thumb

## Mga sanggunian 
## Mga pananda
Kategorya:Orchidaceae
Kategorya:Dapo
Kategorya:Halaman
Kategorya:Halamang Namumulaklak
William Harvey

Si **William Harvey ** (1 Abril 1578 – 3 Hunyo 1657) ay isang Ingles na manggagamot. Siya ang unang nakapaglarawan at nakapagpaliwanag nang buo at nakadetalye ng sirkulasyong sistemiko at mga katangiang pag-aari ng dugo na binobomba at dinadala sa katawan sa pamamagitan ng puso, bagaman mayroong mas naunang mga manunulat na nakapagbigay ng mga pauna hinggil sa teoriyang ito. Pagkaraan ng kaniyang kamatayan, ang Ospital na William Harvey ay itinayo sa bayan ng Ashford, mayroong ilang mga milya mula sa Folkestone, Kent, na pook ng kaniyang kapanganakan.

Naging tanyag si Harvey dahil sa kaniyang ideya hinggil sa pagbomba ng dugo sa paligid ng katawan sa pamamagitan ng puso. Natuklasan ni Christianismi Restitutio kung paano gumagana ang sistemang sirkulatoryo, subalit nawala ang kaniyang mga gawain noong kaniyang kapanahunan. Natuklasan ni Harvey ang nagawa ni Restitutio pagkalipas ng isang daantaon pagdaka. Naglakbay si Harvey sa maraming lugar sa Europa upang manaliksik. Ang karamihan sa kaniyang mga pananaliksik ay ginawa niya sa Italya kung saan nagpunta siya sa Kolehiyong Ingles ng Roma.

Nagpunta si Harvey sa Ang Paaralan ng Hari ng Canterbury, at pagkaraan ay nagtungo sa Dalubhasaan ng Ganville at Caius, Cambridge. Pagkatapos ay nagpunta siya sa Pamantasan ng Padua kung saan nagtapos siya ng pag-aaral noong 1602. Nang magbalik siya sa Inglatera, pinakasalan niya si Elizabeth Browne, na anak na babae ng manggagamot ni Elizabeth I. Naging manggagamot siya para sa Ospital ni San Bartolome ng  Londres mula 1609 hanggang 1643.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga biyologo mula sa United Kingdom
Niyodimyo

Ang **Neodimyo** o **Neodymium** ay isang elementong kimikal na may simbolong **Nd** at bilang atomikong 60. Ito ay isang malambot na mapilak na metal na nawawalan ng kinang sa hanging. Ang Neodimyo ay natuklasan noong 1885 nang kimikong Austriyanong si   Carl Auer von Welsbach. Ito ay umiiral sa malalaking mga bilang sa mga mineral na mena na monazite at bastnäsite. Ang Neodimyo ay hindi likas na matatagpuan sa anyong metaliko o hindi kahalo ng ibang mga lantanido. Ito ay karaniwang pinipino para sa pangkalahatang paggamit. Bagaman ang Neodimyo ay inuuri bilang isang elementong bihirang mundo, ito ay hindi mas bihira sa ore na cobalt, nickel, at copper. Ito ay malawakang nakabahagi sa kortesa ng mundo. Ang karamihan ng neodimyo ng mundo ay minimina sa Tsina. Ang mga kompuwestong neodimyo ay unang ginamit ng pangkalakalan *(commercial)* bilang mga dye ng salamin noong 1997 at ito ay nananatiling sikat na aditibo sa mga salamin. Ang kulay ng mga kompuwestong neodimyo sanhi ng Nd3+ ion ay kadalasang mapulang-purpura ngunit nagbabago sa uri ng pagliliwanag sanhi ng mga epektong fluorescent. Ang ilang mga salaming dinopahe ng neodimyo ay ginagamit rin sa mga laser na naglalabas ng liwanag imprared na may  mga wavelength sa pagitan ng 1047 at 1062 nanometro. Ang mga ito ay ginagamit sa mga aplikasyong may mataas na kapangyarihan gaya ng mga eksperimento sa inertial confinement fusion.
## Mga katangiang pisikal
Ang neodimyo ay umiiral sa klasikong mischmetal sa konsentrasyong mga 18%. Ang metalikong neodimyo ay may maliwanag na mapilak na metalikong ningning ngunit bilang isa sa mas reaktibong mga bihirang mundong metal na lantanido, ito ay mabilis na nag-ooksido sa ordinaryong hangin. Ang patong na oksido na nabubuo ay naaalis at ito ay naglalantad sa metal sa karagdagang oksidasyon. Ang isang may sukat na sentimetrong samplo ng neodimyo ay buong nag-ooksido sa loob ng isang taon.

Ang neodimyo ay karaniwang umiiral sa dalawang mga anyong allotropiko na may isang transpormasyon mula sa isang dobleng heksagonal tungo sa isang istrukturang kubikong nakasentro sa katawan na nangyayari sa mga 863&nbsp;°C.

## Talababa
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga elementong kimikal
Promityo

Ang **Prometyo** o **Promethium**, orihinal na **prometheum** ay isang elementong kimikal na may simbolong **Pm** at bilang atomikong 61. Ang lahat ng mga isotopo nito ay radioaktibo. Ito ang isa sa dalawa lamang mga gayong elemento na sinusundan sa talaang peryodiko ng mga elementong may mga anyong matatag na isang pagtatanging kasalo ng technetium. Sa kimika, ang prometryo ay isang lantanido na bumubuo ng mga asin kapag isinama sa ibang mga elemento. Ang prometryo ay nagpapakita lamang ng isang matatag na estadong oksidasyon na +3. Gayunpaman, ang kaunting mga kompuwestong +2 ay maaaring umiiral. Noong 1902, iminungkahi ni Bohuslav Brauner na may isang elemento na may mga katangian sa pagitan ng sa mga alam na elementong neodimyo at samaryo. Ito ay nakumpirma noong 1914 ni Henry Moseley na sa pagsukat ng mga bilang atomiko ng lahat ng mga elementong alam sa panahong ito ay natagpuang walang elementong may bilang atomikong 61. Noong 1926, ang isang pangkat na Italyano at Amerikano ay nag-angkin na kanilang nahiwalay ang isang sampol ng elementong 61. Ang parehong mga pagkakatuklasan ay agad na napatunayang mali. Noong 1938 sa isang eksperimentong nukleyar na isinagawa sa Ohio State University ang kaunting mga nuklidong radioaktibo ay nalikha na tiyak na mga hindi radioisotopo ng neodimyo o samaryo ngunit may kawalan ng patunay sa kimika na ang elementong 61ay nilikha at ang pagkakatuklas na ito ay hindi pangkalatang kinilala. Ang prometryo ay unang nalikha at inilarawan sa Oak Ridge National Laboratory noong 1945 sa paghihiwalay at analisis ng mga produksiyong fission ng panggatong na uranium na nalantad na radiasyon sa isang reaktor na grapito. Ang mga nakatuklas ay nagmungkahi ng pangalang  "prometheum" (ang baybay ay kalaunang binago) na hinango mula kay Prometheus na isang Titano sa Mitolohiyang Griyego na nagnakaw ng apoy mula sa Bundok Olimpo at dinala ito pababa sa mga tao, upang isimbol ang parehong matapang at posibleng maling paggamit ng katalinuhan ng sangkatauhan. Gayunpaman, ang samplo ng metal ay nagawa lamang noong ,1963.
May dalawang mga posibleng pinagmumulan para sa natural na prometyo: ang bihirang mga pagkabulok ng natural na europyo-151 na lumilikha ng prometryo-147 at uranyo(iba't ibang mga isotopo). An gmga praktikal na aplikasyon ay umiiral lamang para sa mga kompuwestong kimikal ng prometyo-147 na ginagamit sa maliwanag na pintura, mga atomikong baterya at mga kasangkapang panukat na kapal bagaman ang prometryo-145 ang pinakamatatag na isotopo ng prometyo. Dahil ang natural na prometryo ay labis na salat, ang elemento ay tipikal na sinisintetisa sa pamamagitan ng pambobomba ng uraniyo-235(pinayamang uranyo) ng mga termal na neutron upang lumikha ng prometyo-147. 

## Talababa
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga elementong kimikal
Love Live!

Ang  ***School Idol Project*** ay isang Hapon na proyektong multimedia na gawa ng ASCII Media Works, ''Dengeki G's Magazine*, Lantis at Sunrise. Nagsimula ito noong Agosto 2010 sa *Dengeki G's Magazine'', at sumunod naman ang mga CD at isang manga. Isang anime na gawa ng Sunrise at sa direksiyon ni Takahiko Kyōgoku ay ipinalabas sa Hapon mula Enero 6 hanggang 31 Marso 2013. Ang proyekto ay tungkol sa isang pangkat ng mga babaeng estudyante ng isang mataas na paaralan na naging mga idolo upang iligtas nila ang kanilang paaralan mula sa pagsara. Ang anime ay sabay na ipinalabas sa Amerika ng website na Crunchyroll.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Anime
Kategorya:Mga serye ng video game
Kategorya:Larong bidyo noong 2013
Eir Aoi

Si  ay isang mang-aawit mula sa Sapporo, Hapon. Una siyang sumikat sa website na Nico Nico Douga.

## Talambuhay
Nagsimula ang karerang musica ni Aoi sa isang banda na kanyang sinalihan noong siya ay nasa mataaas na paaralan. Pagkatapos niyang magtapos, tinuloy niya ang kanuang pagkanta, at inilabas niya ang kanyang unang single, ang "Memoria", noong Oktubre 19, 2011, na ginamit sa anime na *Fate/Zero*. Ang pangalawang single ni Aoi, ang "Aurora", ay inilabas noong Setyembre 5, 2012; ang "Aurora" ay ginamit sa anime na *Mobile Suit Gundam AGE*. Ang kanyang pangatlong single, ang "Innocence", ay inilabas noong Nobyembre 21, 2012 at ginamit sa anime na *Sword Art Online*.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Hapon
Luna Haruna

Si  ay isang manganganta at modelo mula sa Tokyo.

## Talambuhay
Si Haruna ay naging interesado sa anime at mga video game mula sa murang edad. Noong kanyang unang taon sa junior high school, nagustuhan niya ang mga karakter na gothic lolita, at nagsimula siya mangolekta ng mga kanluraning damit. Noong kanyang pangatlong taon sa junior high school, nag-audition siya para sa programa sa radyo ng *Rental Magica*, kung saan napili siya na kumanta ng opening theme ng nasabing programa.

Noong 2011, inilabas niya ang kanyang unang single, ang  noong Mayo 2, 2012 na ginamit sa anime na *Fate/Zero*. Ang kanyang pangalwang single, ang "Overfly", ay inilabas noong Nobyembre 28, 2012 at ginamit sa anime na *Sword Art Online*

## Diskograpiya
### Mga Single
# [2012.05.02] 
# [2012.11.28] Overfly
# [2013.01.15] 
# [2013.07.24] 
# [2013.12.11] Snowdrop
# [2014.08.20] Startear
# [2015.01.28] 
# [2016.05.28] Ripple Effect
# [2016.10.12] Windia
# [2017.05.03] 
# [2017.11.08] 
# [2018.02.22] 

### Mga Album
# [2013.08.21] Oversky
# [2015.03.25] Candy Lips
# [2017.06.21] Lunarium

### Mga Mini Album
# [2015.11.11] Dreamer
# [2017.02.22] SxW EP

## Pilmograpiya 
### Television Animation 
* Urahara (2017) - bilang si Rito Suda

### Pelikula 
* Aru Zombie Shoujo no Sainan (2013, sa live action) bilang si Alma V

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Hapon
Kategorya:Ipinanganak noong 1991
Kokoro Connect

Ang  ay isang Hapon na nobelang magaan na limbag ni Sadanatsu Anda at nilarawan ni Shiromizakana. Ang unang bolyum ay inilimbag noong Enero 2010, at sa kasalukuyan siyam na bolyum ang nalimbag ng Enterbrain. Dalawang manga ang nailimbag ng Enterbrain at Kadokawa Shoten. Isang anime sa direksiyon ni Shinya Kawamo at gawa ng Silver Link ay pinalabas sa Hapon mula Hulyo hanggang Setyembre 2012. Apat na karagdagang episode ay ipinalabas noong 30 Disyembre 2012.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga nobela
Kategorya:Panitikan ng Hapon
ClariS

Ang **ClariS** ay isang Hapon na idol unit mula sa Hokkaido. Una sila nakilala bilang "Alice Clara" sa website na Nico Nico Douga, kung saan gumawa sila ng mga cover ng mga kanta galing sa mga anime at kinanta ng mga Vocaloid.

## Kasaysayan
Noong Oktubre 2010, inilabas ng ClariS ang kanilang unang single, ang "irony", na ginamit bilang opening theme ng anime na *Ore no Imōto ga Konna ni Kawaii Wake ga Nai*. Ang kanilang pangalawang single, ang "Connect", ay inilabas noong Pebrero 2, 2011 at ginamit sa anime na *Puella Magi Madoka Magica*.  Ang kanilang pangatlong single, ang "Nexus", ay inilabas noong Setyembre 14, 2011., habang ang kanilang pang-apat na single, ang  ay inilabas noong Pebrero 2, 2012 at ginamit sa anime na *Nisemonogatari*. Inilabas nila ang kanilang unang album, ang *Birthday*, noong Abril 11, 2012. Inilabas nila ang "Wake Up", ang kanilang pang-limang single, noong Agosto 15, 2012. Ang "Wake Up" ay ginamit sa anime na *Moyashimon Returns*. Ang kanilang pang-anim na single, ang "Luminous" ay inilabas noong Oktubre 10, 2012 at ginamit sa mga pelikula ng *Puella Magi Madoka Magica*. Ang kanilang pang-pitong single, ang "Reunion", ay ilalabas sa Abril 17, 2013 at gagamitin sa pangalawang season ng *Ore no Imōto ga Konna ni Kawaii Wake ga Nai*.

Sa kasalukuyan, hindi naglalabas ang ClariS ng kanilang mga litrato o lumalabas sa publiko upang hindi maka-apekto ang kanilang karera sa kanilang pag-aaral. Sa halip, may mga ilustrador na gumuguhit ng kanilang mga larawan.

## Mga sanggunian
Koi to Senkyo to Chocolate

Ang  at sa pangalang **Love, Elections & Chocolate** sa Hilagang Amerika  ay isang Hapon na visual novel na gawa ng kompanyang Sprite. Inilabas ito sa Hapon noong 29 Oktubre 2010 para sa mga Windows na PC. Dalawang manga ang nailimbag: isa sa ''Dengeki G's Magazine* at isa sa *Dengeki Daioh''. Isang anime sa direksiyon ni Tōru Kitahata at gawa ng AIC Build ay ipinalabas mula Hulyo hanggang Setyembre 2012.

## Mga sanggunian
Kategorya:Larong bidyo noong 2010
Corinto

Ang **Corinto** (Ingles: *Corinth*; Griyego: Κόρινθος, *Kórinthos*) () ay isang lungsod at dating munisipalidad sa Corinthia, Peloponnese, Gresya. Magmula noong reporma ng lokal na pamahalaan noong 2011, isa na itong bahagi ng munisipalidad ng Corinto, at naging luklukan at isang yunit na pangmunisipyo. Ito ang kabisera ng Corinthia. Itinatag ito bilang **Nea Korinthos** o **Bagong Corinto** (*New Corinth*) noong 1858 pagkaraan na wasakin ng isang lindol ang umiiral na maliit na pamayanan ng Corinto, na umunlad sa loob at paligid ng pook ng sinaunang Corinto.

## Mga sanggunian
Kategorya:Gresya