Utang

Ang **utang** o **hiram** ay isang pananagutan na hinihingan ang isang partido, ang nangungutang, na magbayad ng salapi o iba pang nagpagkasunduang halaga sa isa pang partido, ang nagpapautang. Isang ipinagpaliban na bayad o serye ng mga bayad ang utang na ipinagkakaiba mula sa kaagad na pagbayad sa nabili. Maaring magkaroon ng utang ang isang malayang estado o bansa, lokal na pamahalaan, o isang indibiduwal. Karaniwang sumasailalim ang mga utang komersyal sa mga tuntunin ng kontrata na nagasaad tungkol sa halaga at takdang araw ng pagbabayad ng prisipal at tubo. Ang pautang (*loan* sa Ingles), bono (o *bond*), bale (o *note*; tulad ng isang *promissory note*), at sangla (o *mortgage*) ay mga uri ng utang. Sa pinansyal na akawnting, isang uri ng pinansyal transaksyon ang utang, na naiiba sa ekwidad.

Maari din metaporikal o patalinhagang gamitin ang katawagan upang sakupin ang panunugutang moral at ibang interaksyon na nakabatay sa halaga ng pera. Halimbawa, sa mga kalinangang Kanluranin at sa kalinangang Pilipino, ang isang tao na tinulugan ang isa pang tao, ay minsan sinasabing may utang na loob ang taong tinulungan sa tumulong sa kanya.

## Kultura ng utang
### Sa Pilipinas
Ang pangungutang ay nakatatak na sa kulturang Pilipino. Bago pa man dumating ang Kastila sa Pilipinas, naitala na ang kaugaliang pangungutang sa Inskripsiyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna noong 900 AD, na ang pinakamaagang nakapetsang dokumento na nakita sa Pilipinas. Tungkol ang inskripsyon na legal na dokumento sa pagbabayad ng utang (o *hutang* sa Lumang Tagalog).

Ayon sa *National Baseline Survey on Financial Inclusion* (Pagsukat ng Pambansang Basehan sa Pagsasaling Pinansyal) ng Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP) noong 2015, halos kalahati (47.1%) ng mga adultong Pilipino ang may pagkakautang. Samantalang, nasa 33.8% ang nagkaroon ng pagkakautang noong nakaraan at hindi na umutang pa muli, at nasa 19.1% lamang ang hindi kailanman umutang. Mababang bahagdan ang umuutang sa bangko, kompanyang pinagtatrabahuan, mga pangkat ipunan, at sanglaan na nasa kabuuang 8.6% lamang. Anim sa sampung Pilipino ang nagsangla ng kanilang pagmamay-ari sa kabila ng mga *lockdown* (o pagsasara) noong panahon ng pandemya. Sa may mga utang noong panahon ng pandemya, 70% ang nagimbal ang isip (o nai-*stress*) sa kanilang mga utang.

Isa sa mga di-pormal na nagpapautang ang mga Bombay (o mga Indiyanong nanirahan sa Pilipinas) at tinatawag ang kanilang pautang bilang 5-6. Kaya, ang *interest rate* (o singil ng interes) ay nasa 20%. Labag sa batas ang ganitong uri ng pagpapautang at noong 2019, bumaba ang ganitong kalakaran dahil nagkampanya ang pamahalaan ng Pilipinas ng pagsawata sa nagsasagawa ng 5-6.

Ang isa pang paraan para umutang ang pagkaroon ng kard ng utang Bagaman nagkaroon ng kabuuang singil na P 866.9 bilyon sa unang siyam na buwan ng 2019 ang *credit card*, mababa ang bahagdan ng nagmamay-ari ng *credit card* sa Pilipinas ayon sa datos ng Bangkong Pandaigdig noong 2017 na sa 2% lamang. Bagaman, maari pa rin makulong ang nangutang kung tumalbog ang naibayad na tseke o kaya'y nanloko ito. Negatibong pagkaunawa din ang "masamang utang" (o *bad debt*) kung saan nangungutang ang isang tao para pambayad ng ibang utang. Hindi din maganda ang pagtingin sa pag-utang muli kahit may mga utang pa rin na hindi nababayaran. at isa dito ang pagtuturo ng karunungang pinansyal (o *financial literacy*),

#### Tingnan din
* Pambansang utang ng Pilipinas
* Utang na loob

## Mga pananda
## Mga sanggunian
*