Krup

Ang ***croup***, na tinatawag ding ***laryngotracheobronchitis***, ay ang katawagan sa wikang Ingles para sa karamdamang **krup**, **sindroma ng krup** o **laringgotrakeyobronkitis** - ang **pamamaga ng babagtingan (gulung-gulungan o lalanga), ng tatagukan (lalagukan), at ng brongkiyo** - ang mga pamamaga ng bawat isa, kung magkakahiwalay, ay tinatawag na **laringhitis**, **trakeyaytis** (**trakeyitis**), at **bronkitis**. Ang krup - ang pamamaga ng tatlong nabanggit na mga bahagi ng panloob na katawan - ay isang impeksiyon sa paghinga na dulot ng impeksiyon ng birus sa itaas na bahagi ng daanan ng hangin. Ang impeksiyon ay humahantong sa pamamaga sa loob ng lalamunan. Ang pamamaga ay humahadlang sa normal na paghinga; ang mga sintomas ng krup ay ang "kumakahol" na ubo, estridor (isang matining na sumisipol na tunog), at pamamaos. Ang mga sintomas ng krup ay maaaring mahinahon, katamtaman, o malubhang mga sintomas, at kadalasang lumalala sa gabi. Maaaring magamot ng isang dosis ng mga isteroid ang kondisyon. Kung minsan ang *epinephrine* ay ginagamit sa mas malulubhang mga kaso. Ang pangangailangan na pagpapaospital ay bihirang kailangan.

Ang krup ay sinusuri batay sa mga palatandaan at sintomas, kapag ang mas malubhang mga sanhi ng mga sintomas ay hindi isinama (halimbawa, pamamaga ng epiglotis o isang bagay na nasa daanan ng hangin). Ang karagdagang mga imbestigasyon — tulad ng mga pagsusuri ng dugo, mga X-ray, at mga kultura — ay malimit na hindi kailangan. Ang krup ay isang karaniwang kondisyon at nakikita sa humigit-kumulang na 15% ng mga bata, na karaniwang nasa pagitan ng 6 na buwan at 5–6 taong gulang. Ang mga tinedyer at nasa tamang gulang na ay bihirang nakakakuha ng krup.

## Mga palatandaan at sintomas
Ang mga sintomas ng krup ay kinabibilangan ng isang ubo na tila parang "kumakahol", estridor (isang matining na sumisipol na tunog na karaniwan kapag lumalanghap), pamamaos, at nahihirapang huminga na karaniwang malala tuwing gabi.  Ang "kumakahol" na ubo ay karaniwang inilalarawan bilang kawangis ng pagtawag ng isang karnerong-dagat o leon-dagat. Ang pagtulo ng laway o ang isang parang may sakit na hitsura ay karaniwang nagpapahiwatig ng ibang mga medikal na kondisyon. Ito ay ang kabuuan ng mga puntos na itinalaga para sa limang mga salik: antas ng kamalayan, sayanosis, stridor, pasukan ng hangin, at mga pag-urong.

### Mga steroid
Ang Corticosteroids, tulad ng dexamethasone at budesonide, ay maaaring gamitin upang gamutin ang croup.  Ang makabuluhang benepisyo ay nakukuha nang kasing aga ng anim na oras pagkatapos ng pagbibigay.

### Epinephrine
Ang katamtaman hanggang sa malubhang croup ay maaaring matulungan ng ini-spray na gamot sa ilong epinephrine(isang nilalanghap na solusyon na nagpapalapad sa daanan ng hangin). Habang kadalasang nababawasan ng epinephrine ang kalubhaan sa loob ng 10–30 minuto, ang mga benepisyo ay tumatagal lamang sa loob ng 2 oras. Ang paggamit ng mga gamot sa ubo, na karaniwang naglalaman ngdextromethorphan at/o guiafenesin, ay hinihikayat na huwag gamitin.  Dahil ang croup ay karaniwang sakit na sanhi ng virus, ang mga antibyotiko ay hindi ginagamit maliban kung mayroong pinaghihinalaang bakterya.

## Aral ukol sa epidemya
Humigit-kumulang na 15% ng mga bata, na karaniwang nasa pagitan ng 6 na buwan at 5–6 na taong mga gulang, ay makakakuha ng krup. Ang krup na sanhi ng bakterya ng dipterya ay naging kilala simula noong panahon ni Homer ng Sinaunang Gresya.  Noong 1826, nakilala ni Bretonneau ang krup na sanhi ng birus at ang krup na sanhi ng dipterya.  Sa Pransiya, ang krup na sanhi ng birus ay tinawag bilang "faux-croup" ("huwad na krup"), na ginamit ang salitang *"croup"* para sa isang sakit na sanhi ng bakterya ng dipterya.  Ang krup na sanhi ng dipterya ay naging halos hindi kilala dahil sa pagdating ng mabisang imunisasyon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sakit na sanhi ng virus