open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wikang neutral sa kasarian

Ang **wikang neutral sa kasarian** (Ingles: *gender-neutral language)* ay istilo ng paggamit ng wika na sinasadyang hindi tumutukoy sa partikular na kasarian. Kabilang dito ang paggamit ng mga pangngalan na hindi partikular sa kasarian upang tumukoy sa mga tungkulin o propesyon,  pagbuo ng mga parirala sa magkatulad na paraan, at paghinto ng paggamit ng mga lalaki o babaeng termino bilang pangkalahatan.  

Halimbawa sa wikang Tagalog, ang mga salitang *doktora* at *tindera* ay mga titulo ng trabahong partikular sa kasarian ng babae; ang mga kaukulang katagang neutral sa kasarian ay *doktor (*o *manggagamot)* at *manininda*. Ang ilang kataga sa Tagalog na hiram mula sa wikang Espanyol (na orihinal na panlalaki), gaya ng *abogado, inhinyero* at *empleyado*, na nagtatapos sa "-*o"* ay tinatanggap na neutral ang kasarian, samantalang ang mga katagang pambabae ay pinananatiling natatangi para sa babae.  Ito ay pagsasakatutubong impluwensya ng wikang Tagalog bilang wikang walang kasarian (hindi dahil sa preskriptibong estilo o pagtatakda sa wika upang gawing neutral) kaya't ang mga katagang panlalaki na nagtatapos "-*o"* ay likas na naging kolektibong katawagan. Upang maging tiyak sa kasarian sa mga salitang walang kasarian, nilalapatan ng katagang "lalaki" o "babae" ang salitang tinutukoy (halimbawa: babaeng inhinyero o lalaking inhinyero).

## Tingnan din 
* Wikang walang kasarian

## Mga sanggunian
Silangan

[thumb|250px|right|Isang labing-anim na puntong [Aguhon (panturo)|aguhon na nakadiin ang panturo sa silangan]]
Ang **silangan** (Kastila: , Ingles: , Sebwano: , Iloko: , Kapampangan: , Gitnang Bikol: , Hiligaynon: ) ay isa sa apat na mga direksiyong kardinal o mga punto ng aguhon. Kabaligtaran ito ng kanluran, at dito ring sumisikat ang Araw sa Daigdig. Malimit na dinadaglat ang *east* bilang **E** sa wikang Ingles.

## Nabegasyon 
Ang *kanang panig* ng isang mapa ay silangan, ayon sa kinagisnang pamantayan. Sinulong ang pamantayang ito mula sa paggamit ng aguhon, na ipinupuwesto ang hilaga sa taas. Ngunit sa mga mapa ng mga planeta tulad ng Benus at Urano na parehong baligtad ang pag-ikot, nasa kaliwang panig ang silangan.

Upang makapunta sa silangan gamit ang aguhon para sa nabegasyon, kinakailangan ng isang indibidwal na itakda sa 90° ang sanggunian (*bearing*) o azimuth.

## Kalinangan 
Ang silangan ay ang direksiyon na umiikot ang Daigdig sa paligid ng nakapirmeng aksis nito, at dahil dito ang silangan ang pangkalahatang direksiyon kung saan tila sumisikat ang Araw. Mas matanda pa sa Kristiyanismo ang kaugalian ng pagdarasal na nakaharap sa silangan, subalit pinagtibay ng nabanggit na relihiyon ang kaugaliang ito, sapagkat itinuturing na nasa Silangan ang unang tahanan ng sangkatauhan. Samakatwid, tradisyonal nang nakaharap sa silangan ang mga simbahang Kristiyano. Makaraan ng ilang unang eksepsiyon, naging isang bahagi na ng konsepto sa oryentasyon ng simbahan ang tradisyon ng pagkakaroon ng altar sa liturhikong silangan.

Ang *Oryente* ay ang *Silangan*. Kinagisnang ikinakabit ang Oryente sa anumang bagay na kabilang sa mundong Silanganin, hinggil sa Europeong pananaw. Sa wikang Ingles, pagpapalit-tawag at tumutukoy ang *East* sa kontinente ng Asya, at nahahati ang katawagang ito sa Malayong Silangan (*Far East*), Gitnang Silangan (*Middle East*), at Malapit na Silangan (*Near East*). Sa kabila ng Eurosentrikong pinagmulan ng mga katawagang ito, matatagpuan pa rin ang mga rehiyong ito sa silangan ng heograpikong sentro ng mundo.

Ipinapalagay ng isang pag-aaral na ginawa nina Stephan Heblich, Alex Trew at Yanos Zylberberg para sa Spatial Economics Research Centre, na karaniwang mahihirap ang dulong silangang mga bahagi ng isang karaniwang lungsod sa Matandang Mundo ng Hilagang Emisperyo dahil pasilangang umiihip ang nangingibabaw na hangin. Karamihan sa mga pabrika at tirahan ng mga dukhang manggagawa ay nakatipon-tipon sa silangang mga bahagi ng mga lungsod na ito, tulad ng mga instansiya sa Paris, Moscow, Brighton at Bristol.

## Sa Pilipinas 
[thumb|Pagsikat ng araw sa bayan ng [Lagonoy, Camarines Sur, na isa sa mga lalawigan sa silangang bahagi ng bansa.]]
Sa silangan ng Pilipinas ang anyong tubig na Dagat Pilipinas na bahagi ng Karagatang Pasipiko. Ang Punto ng Pusan sa Caraga, Davao Oriental ang pinakasilangang punto ng bansa. Ang pinakasilangang lungsod sa bansa ay ang Bislig sa lalawigan ng Surigao del Sur.

## Tingnan din 
*Oryente

## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
* 

Kategorya:Oryentasyon (heometriya)
Bagyong Tino

Ang **Bagyong Tino** (Pagtatalagang Pandaigdig: **Bagyong Kalmaegi**) ay isang mapaminsalang bagyo ay ang ika-20 bagyong pumasok at ang ikaunang bagyong pumasok sa buwan ng Nobyembre 2025 sa Pilipinas.

## Mityorolohikal
thumb|Ang kasalukuyang galaw ng bagyong Tino.

Nasa kategorya nang tropikal depresyon ang bagyong Tino ayon sa pagtatala ng PAGASA. Pumasok sa PAR ng Pilipinas ang bagyo noong Nobyembre 2. Tumama ang mata ng bagyo sa bayan ng Silago, Timog Leyte pasadong 12 n.t.,, Borbon, Cebu 5:10 n.u., ,  Sagay, Negros Occidental, 6:00 n.u., San Lorenzo, Guimaras, 11 n.u. sa Lungsod ng Iloilo at Linapacan, Palawan dakong 4 n.h. ika-Nobyembre 4.

## Banta
Nakataas sa pulang antas ang mga rehiyon sa buong Kabisayaan, Silangang Kabisayaan, Gitnang Kabisayaan at Kanlurang Kabisayaan kasama ang rehiyon ng Caraga sa Mindanao na kung saan unang itinaas ang Signal #.4 sa mga lalawigan ng Pulo ng Dinagat, kabilang ang mga lalawigan ng Timog Leyte at Silangang Samar.

## Pinsala
Nagdulot ng matinding pagbaha at lagpas tao  ang baha sa Lungsod ng Cebu at sa bayan ng Liloan, Cebu at may mga nasirang kabahayan sa Tolosa. Kabilang sa mga matinding napuruhan ang bayan ng Silago sa Timog Leyte kung saan unang tumama ang mata ng bagyo.

### Pagretiro
Ayon sa PAGASA ang pangalang #Tino ay hindi na kailanman gagamitin dulot nang malawakang pinsala at mga buhay na nawala, Ang ipapalit sa pangalan nang bagyo ay *Tala* ay isang "bituin" na gagamitin sa taon 2029.

## Tingnan rin
* Bagyong Tino (2017)

## Mga pananda
## Mga sanggunian
Kategorya:2025 sa Pilipinas
Kategorya:Bagyo sa Pilipinas
Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Kasama (restoran)

Ang **Kasama** ay isang restorang Pilipino sa Chicago, Illinois. Nakatanggap ito ng isang bituing Michelin, na ginagawa itong kauna-unahang restorang Pilipino sa mundo na nakatamo ng gayong karangalan.

## Paglalarawan 
Matatagpuan ang restoran sa Ukrainian Village, isang kapitbahayan sa West Side ng Chicago. Ang pangalang Kasama ay nagmula sa salitang Tagalog na ang ibig sabihin sa Ingles ay *together.*

## Kasaysayan 
Ang Kasama ay pag-aari ng mag-asawang sina Tim Flores at Genie Kwon, na kapuwa nagsisilbing mga kusinerong may-ari. Ipinahayag ni Flores na layunin nilang gawing mas madaling lapitan ang pagkaing Pilipino para sa mga taong hindi pa ito nasusubukan. Ang kanilang unang konsepto para sa restoran ay isang kapihang may mga pastelerya na inihurno ni Kwon tuwing umaga, at lumpiya at mga sandwits sa hapon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata
Kategorya:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata
Oksidente

[thumb|Sinaunang Oksidente ng [Imperyong Romano]]
Ang **oksidente** (Kastila: , Ingles: ) ay isang termino para sa Kanluran at kinagisnang tumutukoy sa anumang bagay na kabilang o mula sa mundong Kanluranin. Kabaligtaran ito ng terminong *oryente* na tumutukoy naman sa mundong Silanganin. Hindi na gaanong ginagamit ang *occident* sa wikang Ingles. Kadalasang ginagamit ang terminong **oksidental** (Ingles: ) upang ilarawan ang mga bagay mula sa Kanluranin ngunit maaaring ituring na lipas nang termino para sa ilan. Nagmula ang salita sa mga paghahating heograpiko na sumasalamin sa paghahating pangkalinangan sa pagitan ng Griyegong Silangan at Latinong Kanluran, at sa paghahating pampolitika sa pagitan ng Kanlurang Imperyong Romano at Silangang Imperyong Romano.

## Etimolohiya 
Nagmumula ang salitang "oksidente" sa salitang Latin na *occidens* na nangangahulugang "kanluran" (literal na kahulugan: "paglubog" (kung saan lumulubog ang araw) < *occido* "hulog/lubog").

Sa wikang Arabe, literal na nangangahulugang "ang paglubog ng araw" o "ang kanluran" ang Magreb ( *maḡrib*,  < Arabe ''*  "bumaba, umayos"). Katimugang bahagi ng dating Kanlurang Imperyong Romano ang Magreb.

Ang isa pang salita sa wikang Aleman para sa Oksidente ay *Abendland* (bihirang: *Okzident*). Patula na ito sa kasalukuyan, at literal na sinasalin bilang "lupain sa gabi". Pangunahing patula na rin ang kasalungat na terminong "Morgenland" na tumutukoy naman sa Asya.

Nagmumula ang kasalungat na terminong "Oryente" sa salitang Latin na *oriens*, na nangangahulugang "silangan" (literal na kahulugan: "sumisikat" < *orior'' "sumikat").

## Kasaysayan ng termino 
Ginamit ang salitang pang-uri na "Oksidental" sa mga kultura, tao, bansa, alpombrang Europeo, at kalakal na mula sa Oksidente. Karaniwang "kanluranin" ang kahulugan ng "oksidental". "kanluran". Ito ay kinagisnang katawagan (lalo na kapag naka-malaking titik ang "o") para sa anumang bagay na kabilang sa Oksidente o "Kanluran" (para sa Europa), at lalo na sa kalinangang Kanluranin nito. Tinukoy nito ang kanlurang direksiyon sa lumang astronomiya at kalimitang dinaglat na "Occ".

## Mga sanggunian 
## Mga karagdagang babasahin 
*
* Hanafi, Hassan, Muqaddimah fi 'ilm al-istighrab (Introduction to Occidentalism), Cairo, Madbuli, 1991.
* König, Daniel G., Arabic-Islamic Views of the Latin West. Tracing the Emergence of Medieval Europe, Oxford, OUP, 2015.
* Souza, Teotonio R. de, "Orientalism, Occidentosis and Other Viral Strains: Historical Objectivity and Social Responsibilities", in The Portuguese, Indian Ocean and European Bridgeheads, Festschrift in Honour of Prof. K.S. Mathew, eds Pius Malekandathil & Jamal Mohammed, Fundação Oriente, India, 2001. . pp.&nbsp;452–479.

## Mga panlabas na link 
* *The Western Tradition* homepage sa Annenberg/CPB  – na puwede kang manood ng bawat episodyo nang malaya (kinakailangan ng mga *pop-up*)

Kategorya:Kalinangang Kanluranin
Kategorya:Terminolohiya sa heograpiya
Ilog Mindanao

Ang **Ilog Mindanao**, na kilala rin bilang **Rio Grande de Mindanao**, ay ang ikalawang pinakamalaking sistema ng ilog sa Pilipinas. Matatagpuan ito sa Mindanao sa katimugang bahagi ng bansa at may kabuoang laki ng paagusang lunas na . Isa itong mahalagang daanan ng mga sasakyang pantubig sa pagdadala ng mga produktong pang-agrikultura, at dati, ng troso.

Nasa kabundukan ng Impasugong, Bukidnon, sa timog ng lungsod ng Gingoog, ang pinagbuhatan ng ilog. Dito tinatawag itong Ilog Pulangi. Nang sumanib sa ilog ang Ilog Kabacan, ito ay tinawag na Ilog Mindanao. Pag-agos nito palabas ng mga bundok, dumadaloy ito sa gitna ng isang malawak at matabang na kapatagan sa timog-gitnang bahagi ng pulo. Hahati ang ilog sa dalawang magkalinyang ilog bago ito dumaloy sa bukana nito sa Look ng Illana, ang Ilog Cotabato at Ilog Tamontaka. Kapuwang pinaghihiwalay ng isang burol na may taas na .

Kabilang sa mga pangunahing pook sa kahabaan ng ilog ang Lungsod ng Cotabato, Datu Piang at Midsayap.

## Daloy 
[left|thumb|Isang mapa ng [sabangan ng Ilog Mindanao noong 1917]]
Nagmumula ang Ilog Mindanao sa Kabundukan ng Gitnang Mindanao malapit sa hilagang baybayin ng pulo, partikular sa hilagang-silangang bahagi ng lalawigan ng Bukidnon. Kilala rito ang ilog bilang Ilog Pulangi. Dumadaloy ito patimog sa Talampas ng Bukidnon kung saan umaagos ang mga sanga ito. Pagkatapos, dumadaloy ito sa kapatagan ng Cotabato, kung saan nagdedeposito sa ilog ang banlik habang lumalapad ito at papaliko ang pagdaloy nito sa Paagusang Lunas ng Cotabato (*Cotabato River Basin*). Umaagos ito papalabas sa Look ng Illana sa bukana nito sa Lungsod ng Cotabato.

Pagtagpo nito sa Look ng Illana, humahati ang Ilog Illana sa dalawang mga distributaryo sa Lungsod ng Cotabato, ang Ilog Cotabato sa hilaga at ang Ilog Tamontaka sa timog.

## Mga sanga 
Narito ang talaan ng mga sangang-ilog ng Ilog Mindanao ayon sa haba.

* Ilog Pulangi 
* Ilog Kabulnan 
* Ilog Allah 
* Ilog Buluan 
* Ilog Simuay 
* Ilog Libungan 
* Ilog M'lang 
 

## Mga *water hyacinth* 
Sa mga nakalipas na panahon, binabara ng mga *water hyacinth* ang ilog na nagiging dahilan ng mga pagbaha kapag kasunod ng ilang araw ng malakas na pag-ulan. Nalubog ang hindi bababa sa 37 mga baranggay sa Lungsod ng Cotabato pa lamang at nawalan ng tirahan ang humigit-kumulang 6,000 pamilya. Noong 2011, ipinag-utos ni noo'y Pangulong Benigno Aquino III ang mga pagawaing bayan at tauhan ng militar na linisin ang ilog ng hanggang  ng water lily.

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* 

Mindanao
Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata
Aseismic ridge

thumb|Ang Walvis ridge, isang aseismic ridge.
Ang **aseismic ridge** ay "isang matagal, sa guhit, at bulubunduking istraktura na tumatawid sa basin floor ng ilang karagatan ." Hindi sila nagiging sanhi ng lindol .  &#x5B; '''' &#x5D;

Ito ay tinatawag na isang "aseismic ridge" dahil hindi sila nakakatanggap ng seismic activity . Bilang isang resulta, sila ay may posibilidad na maging matatag. Ang mga ito ay 700-5000 kilometro ang haba . 

Ang mga aseismic ridge ay nagdudulot ng flat subduction . 

## - 
### Karagatang Atlantiko 
* Walvis Ridge

### Karagatang Indian 
* Eighty Five East Ridge
* Ninety East Ridge

### Karagatang Pasipiko 
* Carnegie Ridge
Pasanin ng patunay (pilosopiya)

Ang **pasanin ng patunay** ( , pinaikling mula  – ang pasanin ng patunay ay nakasalalay sa nagsasalita, hindi sa tumatanggi) ay ang obligasyon sa isang partido sa isang hindi na pagkakaunawaan na magbigay ng sapat katuwiran para sa posisyon nito.

## Tagapasan ng pasanin 
Kapag may dalawang partido na nag-uusap at may isa na nagtataas ng isang pahayag na hindi sang-ayon ang isa, ang taong nagbigay ng pahayag ay siya ring may *pasinin ng patunay (burden of proof)* upang suportahan o patunayan ang kanyang sinasabi, lalo na kung ito ay taliwas sa karaniwan o sa nakasanayan (*status quo*).  Ito rin ang sinasabi ng Hitchens's razor: "Ano mang naisasabing walang ebidensya ay maaaring balewalain din nang walang ebidensya." Dagdag pa rito, ayon kay Carl Sagan: "Ang ekstraordinaryong pahayag ay nangangailangan ng ekstraordinaryong ebidensya"

Habang ang ilang uri ng argumento, tulad ng lohikal na silohismo, ay nangangailangan ng matematika o mahigpit na lohikal na mga patunay, ang pamantayan para sa ebidensya upang matugunan ang pasanin ng patunay ay karaniwang natutukoy ng konteksto at pamantayan ng komunidad at mga kombensiyon.

Maaaring umabot ang pilosopikal na pagtatalo sa usapan kung sino ang may pasanin ng patunay ng isang partikular na pahayag. Tinawag din ito bilang 'burden tennis' o 'onus game'. 

## Paglipat ng pasanin ng patunay 
Isa sa mga paraan kung paano sinusubukang ilipat ang pasanin ng katibayan ay sa pamamagitan ng paggawa ng isang lohikal na kamalian *(logical fallacy)* na kilala bilang argumento mula sa kamangmangan (*argument from ignorance*). Nangyayari ito kapag ang isang proposisyon ay ipinapalagay na totoo dahil hindi pa napatunayang mali o ang isang proposisyon ay ipinapalagay na mali dahil hindi pa napatunayang totoo.

## Patunayan ang negatibo 
Ang negatibong pahayag ay kabaligtaran ng isang positibo o afirmatibong pahayag. Nangangahulugan ito ng pagsasabing wala o hindi umiiral ang isang bagay.

Ayon sa mga lohiko at pilosopo ng lohika, hindi naman imposibleng mapatunayan ang mga negatibong pahayag.  Sinasabi nina Steven Hale at Stephen Law na ang "hindi mo mapapatunayan ang negatibo" ay isa ring negatibong pahayag at hindi ito totoo kung kayang mapatunayan. Maraming negatibong pahayag ang maaaring gawing positibong pahayag gamit ang lohika (halimbawa, ang "Walang Hudyo sa party" ay lohikal na katumbas ng "Lahat ng nasa party ay hindi Hudyo.") Bagamat hindi nagbibigay ng ganap na katiyakan ang induktibong pangangatwiran tungkol sa mga negatibong pahayag, ito ay dahil sa kalikasan ng induktibong pangangatwiran; ang induktibong pangangatwiran ay nagkakaloob lamang ng patunay batay sa posibilidad at hindi sa tiyak na katiyakan. Hindi rin nito kayang magbigay ng ganap na katiyakan sa mga positibong pahayag.

## Mga sanggunian
Makoto Mizobuchi

Si **Makoto Mizobuchi** ay isang manga artist mula sa Kobe, Hyogo Prefecture, Japan. Kinikilala siya sa buong mundo dahil sa kanyang mga adaptasyon sa manga ng iba't ibang pelikula at prangkisa ng Pokémon, tulad ng "Pokémon Ranger and the Temple of the Sea", na hango sa 2006 Pokémon animated film. Ganito rin ang nangyari sa ilan sa kanyang iba pang kilalang Pokémon manga, tulad ng "Pokémon Arceus and the Jewel of Life", na hango rin sa 2009 Pokémon anime, at maging sa Pokémon Mystery Dungeon: Ginji's Rescue Team, na hango sa larong Pokémon Mystery Dungeon na may parehong pangalan para sa Nintendo DS at Game Boy.

Gayunpaman, bukod sa Pokémon manga, karamihan sa kanyang iba pang mga gawa ay nananatiling hindi kilala sa labas ng Japan, maliban sa Zoids New Century, na nakakuha pa rin ng opisyal na lisensya sa wikang Ingles sa Estados Unidos noong Nobyembre 2002 mula sa Viz Media.
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Bagyong Uwan

Ang **Bagyong Uwan** (Pagtatalagang Pandaigdig: **Bagyong Fung-wong**) ang kasalukuyang bagyo at ika-21 bagyong pumasok at ang ikalawang bagyong pumasok sa buwan ng Nobyembre 2025, Na nanalasa sa malaking bahagi nang Luzon at ilang parte sa Silangang Kabisayaan partikular sa islang mga lalawigan sa Samar.

## Mityorolohikal
thumb|Ang galaw ng  Bagyong Uwan.
Nasa antas nang hanggang Kategorya 4 ang  Bagyong Uwan o Fung-wong na unang tumama sa bayan ng Dinalungan, Aurora, pasadong 8pm ng gabi sa Pilipinas.

Ang laki ng bagyong Uwan ay  *approx.* 1,800 kilometero sa  *peak intensity.*

## Banta
Nakataas sa pulang antas ang mga rehiyon sa buong Silangang Kabisayaan, Rehiyon ng Bicol, Calabarzon, Kalakhang Maynila, Gitnang Luzon at kasama ang rehiyon ng Lambak ng Cagayan na kung saan unang itinaas ang Signal #.5 at sa katabing lalawigang Aurora na unang tatamaan ng bagyo

## Pinsala
Lubod na napinsala ang mga lalawigan ng Catanduanes, Camarines Norte, Camarines Sur, Quezon, Aurora, Isabela, La Union at ilang mga lalawigan sa Gitnang Luzon at Rehiyon ng Ilocos.

### Pagretiro
Ayon sa PAGASA ang pangalang #Uwan ay hindi na kailanman gagamitin dulot nang malawakang pinsala at mga buhay na nawala, Ang ipapalit sa pangalan nang bagyo ay *Urbano* o "city dweller" na gagamitin sa taon 2029.

## Mga pananda
## Mga sanggunian
Kategorya:2025 sa Pilipinas
Kategorya:Super Bagyo sa Pilipinas
Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Tokwang mapo

Ang **tokwang mapo** () ay isang tanyag na pagkaing Tsino mula sa lalawigan ng Sichuan. Binubuo ito ng tokwa na nakalubog sa maanghang na sarsa, karaniwang isang manipis, mamantika, at matingkad na pulang suspensiyon, na nakabatay sa *doubanjiang* (binurong balatong at sili), at tawsi (binurong itim na balatong), kasama ng giniling na karne, na tradisyonal ay baka. May mga baryasyon nito na gumagamit ng iba pang sangkap tulad ng apulid, sibuyas, iba pang gulay, o taingang-daga. Malamang na nagmula ito sa isang restoran sa Chengdu noong d. 1860 hanggang d. 1870.

## Etimolohiya at kasaysayan
Ang “Ma” ay tumutukoy sa *mázi* (麻子), na nangangahulugang mga peklat mula sa bulutong. Ang “Po” naman ay ang unang pantig ng *pópo* (婆婆), na nangangahulugang matandang babae o lola. Kaya’t ang *mápó* ay tumutukoy sa isang matandang babaeng may mga bakas ng bulutong sa mukha.

## Galeriya

Talaksan:Mabodoufu with rice.jpg|Tokwang mapo sa isang restoran sa Kobe, Hapon
Talaksan:Homemade Mapo doufu.jpg|Lutong-bahay na tokwang mapo
Talaksan:Vegan Mapo Tofu (30795840725).jpg|Beganong tokwang mapo

## Mga sanggunian
Kategorya:Lutuing Tsino
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino
French Open

Ang **French Open** (), na kilala rin bilang **Roland-Garros** (), ay isang tennis na paligsahan na inorganisa ng French Tennis Federation taun-taon sa Stade Roland Garros sa Paris, France. Ito ang pangalawa sa apat na Grand Slam na paligsahan sa tennis kada taon, ginaganap pagkatapos ng Australian Open at bago ang Wimbledon at ang US Open. Itinatag noong 1891 ngunit naging Grand Slam na kaganapan lamang noong 1925.

Nagsisimula ang French Open sa huling bahagi ng Mayo at tumatagal ng dalawang linggo. Ang paligsahan at lugar ay ipinangalan sa Pranses na piloto Roland Garros.

Ang French Open ay ang pangunahing clay court na kampeonato sa mundo at ang tanging Grand Slam na paligsahan na kasalukuyang ginaganap sa ganitong court. Hanggang 1975, ang French Open ang tanging pangunahing paligsahan na hindi ginaganap sa damo. Dahil sa pitong round na kailangan para sa kampeonato, sa katangian ng clay court (mas mabagal na laro, mas mataas na bounce), at sa best-of-five-set na laban sa men's singles, ang French Open ay malawak na kinikilala bilang pinaka-matinding pisikal na paligsahan sa tennis.
Fátima Bosch

Si **Fátima Bosch Fernández** (ipinanganak noong 19 Mayo 2000) ay isang Mehikanong modelo at beauty pageant titleholder na kinoronahang Miss Universe 2025. Si Bosch ang ikaapat na babaeng Mehikano na nanalo ng Miss Universe.

## Buhay at pag-aaral 
Ipinanganak si Bosch noong 19 Mayo 2000 sa Teapa, Tabasco sa mga magulang na sina Bernardo Bosch Hernández at Vanessa Fernández Balboa.

## Mga sanggunian 
## Panlabas na kawing 
*
The Championships, Wimbledon

Ang **Wimbledon Championships**, karaniwang tinatawag na **Wimbledon**, ay isang tennis na paligsahan na inorganisa ng All England Lawn Tennis and Croquet Club sa pakikipagtulungan sa Lawn Tennis Association taun-taon sa Wimbledon, London. Ito ay kronolohikal na ikatlo sa apat na Grand Slam na paligsahan sa tennis bawat taon, ginaganap pagkatapos ng Australian Open at French Open at bago ang US Open. Ito ang pinakamatandang paligsahan sa tennis sa mundo at malawak na kinikilala bilang pinaka-prestihiyoso.

Isinasagawa ang Wimbledon mula pa noong 1877 at nilalaro sa mga panlabas na court na damo; ito lamang ang pangunahing tennis major na nilalaro pa rin sa damo, ang tradisyonal na surface. Ito rin ang tanging major na nagpapanatili ng curfew sa gabi para sa mga logistik na dahilan, na may mga laban na nagpapatuloy hanggang 23:00 BST sa ilalim ng floodlight mula pa noong 2009.

Tradisyonal na ginaganap ang paligsahan sa loob ng dalawang linggo tuwing huling bahagi ng Hunyo at unang bahagi ng Hulyo, nagsisimula alinman sa huling Lunes ng Hunyo o unang Lunes ng Hulyo at nagtatapos sa Ladies' at Gentlemen's Singles Finals, na nakatakda tuwing Sabado at Linggo sa pagtatapos ng ikalawang linggo. Limang pangunahing kaganapan ang ginaganap bawat taon, kasama ang karagdagang junior at invitational na kompetisyon. Noong 2009, nilagyan ng retractable roof ang Centre Court upang mabawasan ang pagkawala ng oras ng paglalaro dahil sa ulan. Noong 2019, naging operasyonal din ang bubong sa No. 1 Court, kasabay ng iba pang mga pagpapabuti gaya ng cushioned seating, Henman Hill player warm-up area, at mga independiyenteng kamera sa bawat court.

Kabilang sa mga tradisyon ng Wimbledon ang mahigpit na all-white dress code para sa mga kalahok, at ang patronage ng maharlika. Karaniwang kinakain sa paligsahan ang strawberries at cream, na sa mga nakaraang taon ay sinasamahan ng champagne. Hindi tulad ng ibang paligsahan, minimal at mababa ang antas ng advertising mula sa mga opisyal na supplier gaya ng Slazenger at Rolex. Ang relasyon sa Slazenger ay ang pinakamatagal na sponsorship sa palakasan sa buong mundo, nagbibigay ng bola para sa paligsahan mula pa noong 1902.
Ayala Triangle Gardens

Ang **Ayala Triangle Gardens** () ay isang  na hardinadong liwasang urbano sa Makati, Kalakhang Maynila, Pilipinas. Isa itong pampublikong hardin at patyong hugis-tatsulok na matatagpuan sa gitna ng Sentrong Kalakalang Distrito ng Makati. Ipinangalan ito sa may-ari at debeloper nitong Ayala Land, at binuksan sa publiko noong Nobyembre 19, 2009. Hango sa Hyde Park sa London, ang liwasan, na napapalamutian ng mga palma, akasya, at mga tropikal na dahon, ay itinuturing na isa sa mga pinakamalalaking “berdeng” lugar sa Makati.

Naging sentro ang Triangle para sa mga pagtitipong panlipunan sa distritong pangnegosyo, at tanyag tuwing Pasko para sa magarbo nitong pagtatanghal ng mga ilaw at tunog. Tahanan din ito ng Tower One and Exchange Plaza at ng Gusali ng Pamilihang Sapi ng Makati, gayundin ng Helm, ang una at tanging restoran sa Pilipinas na may dalawang bituing Michelin, at ng lumang Toreng Nielson, na kinalalagyan ng isang restorang pinong hain na tinatawag na Blackbird.

## Kasaysayan
Ang lupang kinatatayuan ngayon ng Ayala Triangle Gardens ay dating  na Nielson Field, ang paliparan ng Maynila bago ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, na matatagpuan sa malawak na *Hacienda de San Pedro de Macati* na pagmamay-ari ng pamilyang Zóbel de Ayala. Nang nadekomisyon ang paliparan noong 1948 at inilipat sa kasalukuyang kinaroroonan nito sa Nichols Field, ibinalik ang lupa sa mga Ayala at muli itong pinaunlad bilang isang komersiyal na distrito. Ginawang mga kalsada ang mga landasan na ngayo’y bumubuo sa mga hangganan ng Triangle: Abenida Ayala sa timog-kanluran; Paseo de Roxas sa hilaga't hilagang-silangan; at Abenida Makati sa silanga't timog-silangan. Tanging ang tore ng kontrol ng paliparan ang napanatili, na unang ginawang Filipinas Heritage Library at kalaunan ay ginawang restoran ng pinong kainan na Blackbird noong 2014.

Pagsapit ng 1971, inilipat ng Ayala Corporation ang kanilang bagong punong-tanggapan sa gusali ng Sentro ng Pamilihang Sapi ng Makati sa Triangle, na idinisenyo ni Leandro Locsin, Pambansang Alagad ng Sining sa Arkitektura. Ang natitirang bahagi ng Triangle ay ginawang larangang pampu­tbol na kilala bilang Ugarte Field, na ipinangalan sa alamat ng putbol ng Pilipinas noong dekada 1930, si Sebastian Ugarte. Noong dekada 1980, ang Ugarte Field ay nagsilbi bilang pook ng mga regular na protesta laban sa diktadurang Marcos.

## Paglalarawan
[thumb|left|Bantayog ni [Gabriela Silang sa Ayala Triangle]]
Matatagpuan ang Ayala Triangle Gardens sa timog ng Salcedo Village, isang bahagi ng barangay Bel-Air, malapit sa hangganan nito sa mga barangay San Lorenzo at Urdaneta. Kabilang sa mga gusali sa Triangle ang lumang Sentro ng Pamilihang Sapi ng Makati at ang Ayala Tower One (tahanan ng Pamilihang Sapi ng Pilipinas) sa gilid ng Abenida Ayala; ang dating Nielson Tower, na ginawang restoran; at ang Ayala Triangle Tower One at Ayala Triangle Tower Two (tahanan ng The Shops at Triangle Gardens, isang Ayala Mall) na matatagpuan sa interseksiyon ng Abenida Makati at Paseo de Roxas.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Liwasan
Kakunaru Ue wa

Ang  ay isang manga na isinulat ni Kyu Takahata at iginuhit ni Yuwji Kaba. Nailathala ito sa magasing pang-seinen ng Hakusensha na *Young Animal* mula noong Pebrero 2023, at noong Nobyembre 2025, ang mga kabanata nito ay na pinagsama-sama sa anim  na volume.

Inanunsyo na ang isang adaptasyon sa anime sa telebisyon na ginawa ng ROLL2.

## Kuwento 
Si Yuuki Uehara, isang lalaking mag-aaral sa high school na may hangad na maging manga artist, ay gumawa ng isang manuskrito ng isang romantikong komedya na pinagbibidahan ng bida nito, si Kiyone Shiraishi. Sa kasamaang palad, nasira na ang minimithing pangarap ni Uehara nang ito ay tinanggihan ng isang editor dahil sa pagiging hindi makatotohanan. Hindi nagtagal ay nakatagpo niya ang isang sikat na kaklase niya na nagngangalang Niina Miyamoto, na isa ring aspiring manga artist. Ibinunyag na natanggap niya ang parehong feedback mula sa kanyang editor, iminungkahi ni Miyamoto na sila ni Uehara ay pumasok sa isang huwad na relasyon dahil sa kanilang walang kasanayan. Dahil dito, pumayag silang kumilos bilang isang tunay na pares upang magkaroon sila ng sapat na materyal para sa kani-kanilang manga.

## Mga tauhan 
; 
: 
: Isang mag-aaral sa high school na may pangarap na maging manga artist.
; 
: 
: Isang  at kaklase ni Uehara na kasali rin sa paggawa ng manga.

## Media 
### Manga 
Isinulat ni Kyu Takahata at iginiuhit ni Yuwji Kaba, Nagsimula *ang Kakunaru Ue wa* sa manga magazine ng Hakusensha *na Young Animal* noong 24 Pebrero 2023.  Pinagsama-sama ng Hakusensha ang mga kabanata nito sa mga indibidwal na  volume, na kung saan ang unang inilathala noong 29 Agosto 2023.  Mula 28 Abril 2025, limang volume ang inilabas.

Ang serye ay lisensyado sa wikang Ingles ng Seven Seas Entertainment at ang unang volume ay nakatakdang ipalabas sa Pebrero 2025. 

### Anime 
Noong Nobyembre 2025, inihayag na ang manga ay makakatanggap ng isang adaptasyon ng serye sa telebisyon ng anime . Ito ay gagawin ng  at sa direksyon ni Shunsuke Ishikawa, kasama si Deko Akao na nangangasiwa at nagsusulat ng mga iskrip ng serye at si Hiromi Nakagawa ang nagdidisenyo ng mga tauhan.  

## Pagtanggap 
Ang serye ay inirerekomenda ng mga mangaka na si , na may komentong itinampok sa  ng unang volume.  Inirerekomenda rin ito ni  na may komentong itinampok sa  ng ikalawang tomo; kasama rin sa volume ang pagsuporta sa mga guhit ni Hajime Isayama, , Makoto Ojiro, , at  .   Ang manga ay hinirang para sa ikasampung Susunod na Manga Award sa kategorya ng pag-print noong 2024.  Ito ay hinirang din para sa 2025 na edisyon sa parehong kategorya. 

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
*  
*  
* 
Kategorya:Seinen manga
Kategorya:Romantikong komedyang anime at manga
Kategorya:Pampaaralang anime at manga
Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Hapones ng CS1 (ja)
Kategorya:Gumagamit ang CS1 ng sulat sa wikang Hapones (ja)
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hapones
Ateng

Ang **Ateng** ay isang dula na nagtataglay lamang ng isang akto o yugto na isinulat noong 2005 ni Vincent de Jesus. Isang *dark comedy*, nakapokus ito sa mga buhay ng mga LGBTQ na Pilipino noong 2005, panahon kung kailan hindi pa masyadong tinatanggap sa lipunan ang komunidad. Nakatanggap ng Gawad Palanca ang dula. Itinanghal ito sa kauna-unahang beses noong 2005 sa Virgin Labfest. Ito ay muling itinanghal makalipas ang 20 taon sa Rampa, isang *drag club* sa Lungsod ng Quezon.

## Banghay 
Si Juicy, na isang batang bading na manggagaya, ay gumagastos ng pera na nakalaan sa kanyang bayarin sa kuryente para sa kanyang makasariling nobyo na si Onyx. Si Kiwi (Ateng), ang namamahala sa *beauty salon* at mas matandang kapatid ni Juicy, ay sinubukang kunin mula kay Onyx ang pera bago pa sila mawalan at maputulan ng kuryente. Sinimulan ni Kiwi na gamitin ang mga kagamitan sa salon upang harapin si Onyx at lumaban sa kanyang makasariling kalikasan. Habang patuloy na nangyayari ang drama sa pamilya at relasyon, naibunyag na ang *toxic masculinity* at may kondisyong pag-ibig ay mga makabuluhang isyu sa mga kasangkot na tauhan.

## Kritikal na pagtanggap 
Inilarawan ng *Manila Bulletin* ang dula na mas malalim pa sa simpleng komedya, na siya ring nagbibigay ilaw sa "kung paano patuloy na nakatatanggap ang komunidad ng LGBTQIA+ ng pagtatangi at abuso sa mga myembro nito sa lipunan." Idinagdag pa ng may-akda na may mga halintulad na mga isyu pa rin sa panahon ngayon kahit na 20 taon na ang nakalipas mula ng isinulat ang dula. Inilarawan ni Allan Policarpio ang dula na hinihimok ng emosyonal na pang-aabuso at labanan sa kapangyarihan. Nabanggit niya na ang mga tauhan sa dula ay namumuhay sa kahirapan at ang bawat isa ay sinusubukang "umakyat sa iba't ibang baitang ng panlipunang hagdanan, ngunit sa proseso, natuluyan silang maghilahan pababa, at kung minsan ay napilitan sa moral na korapsyon."

## Mga produksyon 
Pinili ni De Jesus ang *drag club* na tinatawag na Rampa bilang lugar para sa kanyang kauna-unahang produksyon sa teatro ng *Ateng*, na kanyang inilarawan na "perpektong lugar" upang itanghal ang dula. Noong Nobyembre 2025, ang *Ateng* ay ginawa nina Boy Abunda at RS Francisco.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga dula mula sa Pilipinas
Banchan

Ang ***banchan*** ay mga maliliit na pamutat na inihahain kasama ng lutong kanin sa lutuing Koreano. Karaniwang inilalagay ang mga ito sa gitna ng mesa upang pagsaluhan. Sa gitna rin ng mesa matatagpuan ang pangalawang pangunahing ulam, tulad ng *galbi* o *bulgogi*, kasama ng isang nakabahaging palayok ng *jjigae*. Ang mga mangkok ng lutong kanin at *guk* (sabaw) ay inihahain nang paisa-isa. Ang *banchan* ay inihahain sa maliliit na bahagi na nilalayong maubos sa bawat pagkain, at dinadagdagan kung kinukulang. Karaniwan, kapag mas pormal ang pagkain, mas marami ring *banchan* ang inihahain.

Ang pangunahing pagsasaayos ng mesa para sa isang *bansang*, ay karaniwang binubuo ng *bap* (밥, lutong kanin), *guk* o *tang* (sabaw), *gochujang* o *ganjang*, *jjigae*, at *kimchi*. Ayon sa bilang ng idinaragdag na *banchan*, ang pagsasaayos ng mesa ay tinatawag na 3-*cheop* (삼첩), 5-*cheop* (오첩), 7-*cheop* (칠첩), 9-*cheop* (구첩), at 12-*cheop* (십이첩) *bansang*, kung saan ang 12-*cheop* ay ginagamit sa makaharing lutuing Koreano. Tandaan na ang *kimchi* ay hindi kasama sa bilang ng mga *cheop*. Nagkakaiba ang dami ng *banchan* ayon sa antas sa lipunan: ang hari ay nagkaroon ng 12, samantalang ang iba ay karaniwang may mas kakaunti.

## Kasaysayan
Ipinapalagay na ang *banchan* ay bunga ng impluwensiyang Budista noong kalagitnaan ng panahong Tatlong Kaharian, at ng sumunod na pagbabawal sa pagkain ng karne na ipinatupad ng mga monarkiya ng tatlong kahariang ito. Kaya, nang ipagbawal ang mga pagkaing may karne, umangat ang mga pagkaing nakabatay sa gulay at naging sentro ng lutuing Koreano; bumuo ang mga kusina ng korte ng iba’t ibang paraan ng pagluluto, paghahanda, at paghahain ng mga ito, samantalang ang mas hindi nakaririwasang mga karaniwang tao ay gumawa ng mas maliit at mas simpleng mga putaheng nakabatay sa gulay.

Bagama’t winakasan ng mga pagsalakay ng Monggol sa Korea ang pagbabawal sa mga pagkaing may karne, pati na rin ang mga pag-aalay ng karne para sa mga ritwal tulad ng *jesa*, humigit-kumulang anim na siglo ng lutuing nakabatay sa gulay sa anyo ng banchan ay malalim nang nakaugat sa lutuing Koreano.

## Galeriya

Image:Korean cuisine-Banchan-11.jpg|Samu't saring banchan na nakahain sa isang lamesa
Image:0606 hanjeongsik damyang.jpg|Handaan sa Lalawigan ng Jeolla na may maraming *banchan*
Image:Korean cuisine-Ojingeochae bokkeum-01.jpg|*Ojingeochae bokkeum* ()
Image:Korean cuisine-Yeongeun jorim-01.jpg|*Yeongeun jorim* ()
Image:1005 eggjjim.jpg|*Gyeran jjim* () sa isang mainit na *ttukbaegi*
Image:Korean pancake-Samsaek jeon-01.jpg|*Samsaek jeon* (); pagtutukoy sa anumang tatlong magkakaibang kulay na *jeon*
Image:Korean cuisine japchae.jpg|*Japchae*

## Mga sanggunian 
Kategorya:Paghahain at pagkain
Kategorya:Lutuing Koreano
Kategorya:Pampagana
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Koreano
Rags to riches

Ang ***rags to riches*** (mahirap na yumaman, literal: "kahirapan tungo sa kayamanan") ay tumutukoy sa anumang sitwasyon na umahon ang tao mula sa kahirapan tungo sa kayamanan, bilang isang uri ng pagkilos ng lipunan. Madalas itong gawing balangkas sa pagkukuwento ng kathang-isip, na madalas na inilalarawan ito dahil sa talento. Maaaring maganap ang kalagayang ito sa totoong buhay, ngunit napakababa ang probabilidad para sa sinuman at malimit na nakataya sa kapalaran (tulad ng pagkapanalo sa loteriya) o mana.

## Mga halimbawa sa kathang-isip 
* Mga kuwentong-bibit, tulad ng *Cinderella* at *Aladdin*.
* *Oliver Twist*, nobela ni Charles Dickens. Umangat ang bida mula pagtatrabaho sa gusaling-trabahuan tungo sa pagiging manggagawang bata, tungo naman sa pagiging bahagi ng isang pangkat ng mga mandurukot, at sa huli ay naging ampon ng isang mayamang pamilya.
* Si Sir Gareth sa mga salaysay ng maalamat na si Haring Arturo. Umangat siya bilang isa sa mga Kabalyero ng Mesang Bilog mula sa dating hamak na batang kusinero.
* Ang kuwentong-bayan na *Dick Whittington at Kaniyang Pusa*. Sa tulong ng kaniyang pusa, umangat si Dick bilang Panginoong Alkalde ng Londres mula sa dating mahirap na ulila.
* Maraming mga nobela ni Horatio Alger.

## Puna 
Pinuna ng mga repormista, kontra-kapitalista, manghihimagsik, manunulat ng sanaysay, at estadistiko ang konseptong "*rags to riches*". Nangatwiran sila na iilan lamang sa mga may natatanging kakayahan o mga taong masusuwerte ang maaaring tumahak sa daanang "mayaman mula sa hirap", at nagdudulot ng ilusyong *survivorship bias* ang malaking publisidad na ibinibigay sa ganitong mga kaso. Nilalabo ng prehuwisyong ito ang mga kasong taliwas sa pagsasalaysay ng *rags to riches*; minsang tinatawag na "*riches to rags*" ang mga iyon.

Ikinakatwiran nina Peña at Weiss na ang mga maling pag-unawa na ito ay nakatutulong para manatiling nasa parehong antas ng lipunan ang madla na kabahagi ng uring manggagawa at dukhang manggagawa, at pinipigilan silang magkaroon ng mithiin para sa pangkalahatang pagbabago tungo sa pagkakapantay-pantay sa lipunan.

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
*Al-Fahim, Mohammed. *From Rags to Riches: A Story of Abu Dhabi*, I. B. Tauris, Limited 1998, , *London Centre for Arab Studies*.

Kategorya:Kathang-isip tungkol sa ekonomika
Kategorya:Kahirapan
San Emilio

Si **San Emilio** (o **Emilio ng Cagliari**), ayon sa tradisyon, ay isa sa apat na mga martir ng pulo ng Cerdeña. Sina San Felix, Primo at Feliciano ang tatlong iba pang mga martir ng nabanggit na pulo.

Ayon sa tradisyon, nabuhay siya noong unang dantaon at naging Obispo ng Cagliari. Pinagbabato siya hanggang sa mamatay, noong panahon ni Emperador Nero ng Imperyong Romano. Isang simbahang Romaniko ang nakatayo ngayon sa lugar ng kaniyang martiryo. Ipinagdiriwang ng Simbahang Katolika Romana ang kaniyang kapistahan sa ika-28 ng Mayo.

Ini-alay kay San Emilio ang ilang mga simbahan sa katimugang Cerdeña, pati na ang simbahan sa Sestu:
* Simbahan ni San Emilio sa Samassi
* Simbahan ni San Emilio sa Tortolì
* Simbahan ni San Emilio sa Villanova Truschedu

## Mga sanggunian 
Emilio
Đổi Mới

[thumb|Ang modernisasyon ng [Lungsod Ho Chi Minh|Lungsod ng Ho Chi Minh, isang tagumpay ng patakarang Đổi Mới]]
Ang '''''' (, ) ay ang pangalang ibinigay sa proseso ng repormang pang-ekonomiya ng Biyetnam mula noong huling bahagi ng 1986, na may layuning lumikha ng isang “ekonomiyang pamilihan na may sosyalistang oryentasyon.” Ang katagang  ay isang pangkalahatang termino na malawakan ang gamit sa wikang Biyetnamita, na nangangahulugang "magpanibago". Gayunpaman, ang Patakarang Đổi Mới () ay partikular na tumutukoy sa mga repormang naglalayong ilipat ang Biyetnam mula sa isang planadong ekonomiya tungo sa isang ekonomiyang pamilihan na may sosyalistang oryentasyon. Ang mga repormang pang-ekonomiya sa Unyong Sobyet sa ilalim ni Gorbachev ay nagbigay inspirasyon sa pamahalaan ng Biyetnam. Gayunpaman, hindi tulad ng Unyong Sobyet, subalit tulad ng Tsina, ang mga komunistang pinuno sa Biyetnam ay tumangging magsagawa ng repormang pampolitika.

Ang mga reporma sa ekonomiya ng Đổi Mới ay pinasimulan ng Komunistang Partido ng Biyetnam (CPV) noong Disyembre 1986 sa ika-6 na Pambansang Kongreso ng partido. Natuto ang Biyetnam mula sa karanasan sa reporma ng Tsina, ngunit sa mas konserbatibong paraan. Ipinakilala ng mga repormang ito ang mas malaking papel ng puwersa ng pamilihan sa pagkoordina ng gawaing pang-ekonomiya sa pagitan ng mga negosyo at mga ahensiya ng pamahalaan, at pinahintulutan ang pribadong pagmamay-ari ng maliliit na negosyo, gayundin ang pagtatatag ng isang pamilihang-sapi para sa parehong estadong at di-estadong mga negosyo.

## Sanligan 
Isang sentralisado, burukratiko, at planadong ekonomiya (ang Panahon ng Subsidyo) ang ipinakilala bilang kapalit ng malayang pamilihan sa Hilaga noong 1954, matapos matalo ang Estado ng Biyetnam sa mga komunista sa Unang Digmaang Indotsina; gayundin, ipinataw ito sa buong Biyetnam noong 1975 matapos bumagsak ang kapitalistang Timog Biyetnam sa mga komunista pagkatapos ng Digmaang Biyetnam. Pagkatapos ng muling pag-iisa bilang isang pinag-isang estadong komunista noong 1976, ang ekonomiya ng Sosyalistang Republika ng Biyetnam ay sinalanta ng matitinding suliranin sa produksiyon, kawalan ng balanse sa suplay at demand, di-kahusayan sa distribusyon at sirkulasyon, papataas na antas ng implasyon, at lumalalang mga suliranin sa utang. Ang kabuuang domestikong produkto (GDP) ng Biyetnam noong 1984 ay nagkahalaga ng US$18.2 bilyon, at ang tantiya sa kita kada tao ay nasa pagitan ng US$200 at US$300. Kabilang sa mga dahilan ng mahinang pagganap na ito ng ekonomiya ang matitinding kundisyong pangklima na nakaapekto sa mga pananim, ang mga parusang ipinataw ng Estados Unidos matapos bumagsak ang kaalyado nitong Republika ng Biyetnam (Timog Biyetnam), ang Digmaang Sino-Biyetnamita, burukratikong maling pamamahala, ang paghina ng pagnenegosyo, at ang pananakop ng Biyetnam sa Kambodya, na nagbunga ng pagtigil ng lubhang kailangan nitong tulong internasyonal para sa rekonstruksiyon.

## Tingnan din 
* Perestroika
## Mga sanggunian 
Kategorya:Vietnam
Bagyong Gardo (paglilinaw)

Ang pangalang **Gardo** ay nagamit sa Pilipinas sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Gardo (2018) - ay isang malakas na bagyo, na may internasyonal na pangalang Maria, na dumaan sa Dagat Pilipinas.
* Bagyong Gardo (2022) - ay isang tropikal bagyo sa Pilipinas.

Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Bagyong Inday (paglilinaw)

Ang pangalang **Inday** ay nagamit sa Pilipinas sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Inday (2006) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Bopha.
* Bagyong Inday (2010) - ay isang malalang bagyo, na may internasyonal na pangalang Fanapi, na tumama sa Taiwan.
* Bagyong Inday (2014) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Nakri.
* Bagyong Inday (2018) - ay isang bagyo na sa Karagatang Pasipiko na may internasyonal na pangalaang Ampil.
* Bagyong Inday (2022) - ay isang malakas na bagyo sa Dagat Pilipinas. na may internasyonal na pangalang Muifa.

Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Bagyong Jenny

Ang pangalang **Jenny** ay nagamit sa Pilipinas sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Jenny (2015) - ay isang malakas na bagyo na may internasyonal na pangalang Dujuan.
* Bagyong Jenny (2019) - ay isang bagyo sa Luzon. na may internasyonal na pangalang Podul
* Bagyong Jenny (2023) - ay isang malakas na bagyo sa Silangang Asya na may internasyonal pangalang Koinu.

Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Bagyong Kabayan (paglilinaw)

Ang pangalang **Kabayan** ay nagamit sa Pilipinas sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Kabayan (2003) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Etau.
* Bagyong Kabayan (2007) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Peipah. 
* Bagyong Kabayan (2011) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Muifah.
* Bagyong Kabayan (2015) - ay isang bagyo na sa Karagatang Pasipiko na may internasyonal na pangalang Muijigae.
* Bagyong Kabayan (2019) - ay isang mahinang bagyo na may internasyonal na pangalang Kajiki.
* Bagyong Kabayan (2023) - ay isang mahinang bagyo sa Mindanao na may internasyonal na pangalang Jelawat.

Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Bagyong Carina (paglilinaw)

Ang pangalang **Carina** ay nagamit sa Pilipinas sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Carina (2012) - ay isang bagyo sa Kanlurang Dagat Pilipinas, na may internasyonal na pangalang Talim.
* Bagyong Carina (2016) - ay isang bagyo sa Luzon na may internasyonal na pangalang Nida.
* Bagyong Carina (2020) - ay isang tropikal depresyon sa Pilipinas.
* Bagyong Carina - ay isang malakas na bagyo sa Silangang Asya na may internasyonal pangalang Gaemi.

Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Bagyong Gener (paglilinaw)

Ang pangalang **Gener** ay nagamit sa Pilipinas sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Gener (2004) - ay isang bagyo sa Kabisayaan na may internasyonal na pangalang Chanthu.
* Bagyong Gener (2008) - ay isang tropikal depresyon sa Pilipinas.
* Bagyong Gener (2012) - ay isang malakas na bagyo na may internasyonal na pangalang Saola.
* Bagyong Gener (2016) - ay isang malakas na bagyo sa Karagatang Pasipiko. na may internasyonal na pangalang Malakas.
* Bagyong Gener (2020) - ay isang tropikal depresyon.
* Bagyong Gener (2024) - ay isang bagyo sa Biyetnam na may internasyonal na pangalang Soulik.

Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Bagyong Helen (paglilinaw)

Ang pangalang **Helen** ay nagamit sa Pilipinas sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

* Bagyong Helen (2004) - ay isang malakas na bagyo sa Karagatang Pasipiko na may internasyonal na pangalang Dianmu.
* Bagyong Helen (2008) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Kalmaegi.
* Bagyong Helen (2012) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Kai-tak.
* Bagyong Helen (2016) - ay isang malakas na bagyo sa Silangang Asya. na may internasyonal na pangalang Megi.
* Bagyong Helen (2020) - ay isang bagyo na may internasyonal na pangalang Higos.
* Bagyong Helen (2024)- ay isang bagyo sa Tsina na may internasyonal na pangalang Pulasan.

Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Bagyong Perla (paglilinaw)

Ang pangalang **Perla** ay nagamit sa Pilipinas sa mga nagdaang taon ayon sa PAGASA sa Kanlurang Pasipiko.

*  - 
* Bagyong Perla (2019) - ay isang bagyong nanalasa sa Luzon taong 2019.

Kategorya:Bagyo sa Pasipiko
Cooky Chua

Si **Cooky Chua** ay isang Pilipinang mang-aawit na nakilala bilang bokalista ng kaniyang sinimulang banda na *Color It Red* at ginawaran ng *Golden Voice of Asia Award* sa Hanoi, Vietnam.

## Personal na buhay
Labing-dalawang taon nang nagtatrabaho nang *part-time* si Cooky Chua sa larangan ng *data management* kapag hindi siya abala sa pag-babanda. Sila ay nagkaanak at pinangalanan nilang Joaquin Ignacio na isa na ring bokalista at pangunahing tagapag-gitara ng kanyang sariling banda na *Cutting Corners*. Sila ay ginawaran ng *Awit Awards* noong 1995 bilang *Best Performance by a New Group.* Noong 1997, nang nag-dueto sina Cooky at Wency Cornejo sa awiting "Walang Hanggang", at nanalo sila sa *Awit Awards* bilang *Best Performance in a Duet*.

Bukod sa pagkanta kasama ang bandang *Color It Red* ay kumakanta din si Cooky Chua sa mga hotels. Umaawit din siya ng mga awitin sa kategoryang *jazz* at mga kanta noong mga dekada '40 at '50.

Gumanap si Cooky Chua bilang *Lidy* na isang asawa ng isang aktibista sa isang pagtatanghal na musikal na may pamagat na "Lean, a Filipino Musical" noong 1997. 

Kabilang si Cooky Chua sa mga aawit sa isang pagtatanghal na pinamagatang *Awit Para Kay Coritha* sa *My Brother’s Mustache Folkbar* sa *Quezon City* noong Agosto 5, 2024*.* Ito ay upang makalikom ng pondo na pangtulong kay Coritha na nagkaroon ng *stroke.* 

Kasama ni Cooky Chua sina Wency Cornejo ng *AfterImage*,  Naldy Padilla ng *Orient Pearl*, at Lei Bautista ng *Prettier Than Pink* sa isang konsiyerto ng orihinal na Pilipinong musika noong January 25, 2025 sa *Music Museum*.

## Mga sanggunian
## Panlabas na link
* Cooky Chua sa YouTube
* Pag-awit ni Cooky Chua ng *Paglisan* 

Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas
Wikang Rukai

**Ang Rukai** ay isang wikang Formosan na sinasalita ng mga taong Rukai sa Taiwan . Ito ay isang miyembro ng pamilya ng wikang Austronesian . Ang wika na Rukai ay may anim na diyalekto na Budai, Labuan, Maga, Mantauran, Tanan, at Tona. Ang bilang ng mga nagsasalita anim na diyalektong Rukai ay tinatayang humigit-kumulang sa 10,000. Ang mga iba sa kanila ay monolingual. Mayroong iba't ibang antas ng pagkakaintindihan sa isa't isa sa mga Rukai na Diyalekto. Kilala ang Rukai sa natatanging sistema ng boses ng gramatika nito sa mga wikang Formosan.