open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ptolomeo

Si **Claudio Ptolomeo**, **Ptolomeo**, **Tolomeo**, **Claudius Ptolemaeus**, binabaybay sa Ingles bilang ***Ptolemy*** (Griyego:  *Klaúdios Ptolemaîos*; 90 – 168), ay isang mamamayang Romanong matematiko, astronomo, heograpo, at astrologong may etnisidad na Griyego o Ehipsiyo.  Namuhay siya sa Ehipto habang nasa ilalim ng kapangyarihan ng Imperyong Romano, at pinaniniwalaan ng mga dalubhasaang ipinanganak sa bayan ng Ptolemais Hermiou sa Thebaid.  Namatay siya sa Alehandriya noong bandang AD 168.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga sinaunang Romano
Kategorya:Mga matematiko
Kategorya:Mga astronomong Italyano
Kategorya:Mga astrologo
Kategorya:Mga heograpo
Pagmamay-ari (lingguwistika)

Sa larangan ng lingguwistika, ang **pagmamay-ari** ay isang hindi magkapantay na ugnayan sa pagitan ng dalawang bahagi ng pangungusap, kung saan ang tinutukoy ng isa (ang **nagmamay-ari**) sa isang paraan ay nagmamay-ari, may bahagi, o may kapangyarihan sa tinutukoy ng isa pa (ang **pag-aari**).

Maaaring markahan ang pagmamay-ari sa maraming paraan, gaya ng simpleng paglalapit ng dalawang pangngalan, anyong paari, anyong pag-aari, anyong konstrukt (tulad sa Arabe at Nêlêmwa), o sa pamamagitan ng mga pantulong na panlapi o salita tulad ng mga panlapi sa pagmamay-ari, pang-uring paari, at iba pa. Halimbawa, sa Ingles ginagamit ang pang-angkop na klitik na '''s*, ang pang-ukol na *of*, at mga pang-uri o panghalip na paari gaya ng *my, your, his, her*, at iba pa. Sa Tagalog, ginagamit ang "ng" para ipahawatig ang pag-aaari.

Ang mga panaguri na nagpapahiwatig ng pagmamay-ari ay maaaring mabuo gamit ang isang pandiwa (gaya ng pandiwang Ingles na *have*) o sa ibang paraan, tulad ng mga pahayag na umiiral na karaniwan sa mga wika tulad ng Ruso.

May ilang wika na may higit pa sa dalawang uri ng pagmamay-ari. Halimbawa, sa Papua New Guinea, ang wikang Anêm ay may hindi bababa sa dalawampung uri, at ang wikang Amele ay may tatlumpu’t dalawa.

## Paggamit ng may at mayroon
Ang magkaroon (Ingles: *to have*) ay isang uri ng partikulo sa pangungusap na may kaugnayan sa pag-iral, pag-aangkin, o pagkakaroon (Ingles: *have*).  Katumbas ito ng may, mayroon, meron, mayron.  May kaugnayan din ito sa pag-iral o pamamarati ng isang bagay o katangian.

Kaugnay ng balarila para sa wikang Tagalog o wikang Filipino, may kani-kaniyang tamang kagamitan ang may at mayroon:

### May
Ginagamit ang *may* kapag sinusundan ang *may* ng isang pandiwa, pangngalan,  panghalip na paari, pang-uri, at salitang may pantukoy na *sa*: Pamalit ito sa pangngalan ng nagsasalita, kinakausap at pinag-uusapan at maaari itong isahan o maramihan. Halimbawa sa nagsasalita, ang isahan ay "akin" at ang maramihan ay "atin" o "namin". Sa kinakausap naman, ang isahan ay "iyo" at ang maramihan ay "iyo" habang sa pinag-uusapan naman ay "kanya" kapag isahan at "kanila" kapag maramihan. 

Halimbawa ng pangungusap na may panghalip na paari:

* *Akin* ito.
* *Iyo* ang bahay.
* *Kanya* ang aso.

Samantala, ang pang-uring paari ay naglalarawan ng pangngalan habang ipinapakita ang pagmamay-ari.

Halimbawa ng pangungusap na may pang-uring paari:

* Dinala ni Maria ang *iyong* payong para hindi ka mabasa.
* *Aking* lapis ang ginamit ko sa pagsusulit.
* Nasa mesa ang *kanyang'' kuwaderno.

## Mga sanggunian
Kaurian:Wikang Tagalog
Kaurian:Wikang Filipino
Kaurian:Balarila
Kaurian:Pilosopiya
Nikola Tesla

Si **Nikola Tesla** (10 Hulyo 1856 – 7 Enero 1943) ay isang imbentor, inhinyerong mekanikal at elektrikal. Malimit siyang tinatanaw bilang isa sa pinakamahahalagang mga tapag-ambag sa pagsilang ng pangkomersiyong kuryente at higit na kilala dahil sa kanyang "mapanghimagsik" na mga pagpapaunlad sa larangan ng elektromagnetismo noong huling bahagi ng ika-19 daang taon at maagang bahagi ng ika-20 daang taon. Ang mga patente at mga gawang teoretiko ni Tesla ang bumuo sa batayan o basihan ng makabagong mga sistema ng lakas ng kuryente ng nagpapalitang saloy o daloy (*alternating current* o *AC* sa Ingles), kabilang ang sistema ng maramihang yugto (*polyphase system* sa Ingles) ng pagpapakalat o distribusyon ng elektrisidad at ng motor na AC, kung saan nakatulong siya sa paglulunsad ng Ikalawang Rebolusyong Industriyal.

## Links 
* NikolaTesla.fr  - More than 13,800 documents on Tesla

Kategorya:Mga Serbo
Kategorya:Mga imbentor
Kategorya:Mga inhenyero
Tolomeo XII

Si **Ptolemy Neos Dionysos Theos Philopator Theos Philadelphos** (117–51 BC) (Greek: Πτολεμαῖος Νέος Διόνυσος Θεός Φιλοπάτωρ Θεός Φιλάδελφος, Ptolemaios Néos Diónusos Theós Philopátōr Theós Philádelphos) ay ang Hellenistikong (Macedonya) naghari sa Ehipto bilang faraon. Siya ay sinasabing tunay na anak ni Ptolemy IX Soter dahil hindi makumpirma kung siya ang anak ni Cleopatra IV ng Ehipto. Siya Ptolemy XII ay sinasabing mahina, lasingero, at mahalig sa musika.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Ehipsiyo
Kategorya:Kasaysayan ng Ehipto
Tolomeo (paglilinaw)

Ang **Ptolomeo**, **Tolomeo**, **Ptolemaeus**, **Ptolemaios**, o **Ptolemy** ay maaaring tumukoy kina:

* Claudio Ptolomeo 
* Ptolomeo XII Auletes ‎
* Ptolomeo XV Caesarion‎
* Ptolomeo I Soter

Kategorya:Paglilinaw
Edmond About

Si **Edmond François Valentin About** (14 Pebrero 1828 – 16 o 17 Enero 1885

## Mga akda
Ang satirikong *The King of the Mountains* ("Ang Hari ng mga Bundok") ang pinakakilala at pinakamahusay sa kanyang mga nobela.  Naisulat niya ito noong 1856 pagkaraang maghanapbuhay bilang isang arkeologo sa Paaralang Pranses sa Atenas noong 1854, dahil naunawaan niya ang pagkakaroon ng intindihan sa pagitan ng mga kawatan o brigante at mga pulis sa Gresya.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
*

Kategorya:Mga tagapaglathala
Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga mamamahayag
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pransiya
Lawin (paglilinaw)

:*Huwag itong ikalito sa lawing, ibang tawag para sa tawing.*

Ang **lawin** ay maaaring tumukoy sa:

*Lawin, uri ng ibong kilala sa Ingles bilang *hawk*.
*Dumagat (ibon) o palkon, uri ng ibon.
*May kaugnayan sa:
:*Ilong-lawin, ilong na kahugis ng tuka ng lawin.
:*Lawin-lawin, isang saranggolang kahugis ng lawin.
:*Lawin-lawinan, isang larong may temang "lawin at hayop na pagkain ng lawin" (*hawk and prey* sa Ingles).

## Mga sanggunian
Buwitre

Ang mga **buwitre** o **Vulture** ay mga ibong nanginginain ng bangkay o patay nang mga hayop.  Natatagpuan ang mga buwitre sa bawat kontinente maliban na lamang sa Antartiko at Oceania.  Isang partikular na katangian ng maraming mga buwitre ang pagkakaroon ng kalbong ulo, na walang mga balahibo.  Ipinapakita ng mga pananaliksik na maaaring may malaking pagganap ang nakalitaw o lantad na balat ng mga ibong ito sa termoregulasyon o pagtimpla ng init o temperatura ng katawan.

Tinatawag na "lamay" (*wake* sa Ingles) ang isang pangkat ng mga buwitre.  Ang salitang *Geier* (nagmula sa wikang Aleman) ay walang tiyak na kahulugan sa ornitolohiya, at paminsan-minsang ginagamit upang tukuyin ang isang buwitre sa wikang Ingles, katulad ng sa ilang panulaan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Buwitre
William Harrison Ainsworth

Si **William Harrison Ainsworth** (4 Pebrero 1805  3 Enero 1882) ay isang Ingles na manunulat ng romansa, nobelistang pangkasaysayan, tagapamahayag, at manananggol.  Mas itinuturing siya bilang isang bantog o popular na manunulat sa halip na isang dakilang may-akda.

## Talambuhay 
Ipinanganak si Ainsworth sa Manchester, Ingglatera.  Anak na lalaki siya ng isang solisitor.  Bagaman may kasanayan sa larangan ng batas, mas naibigan ni Ainsworth ang pagsusulat noong magkaroon ng karanasan sa pamamahayag.  Namatay siya sa Reigate, Ingglatera noong 1882.

## Mga akda 
Ang akdang *Rookwood* noong 1834 ang tanda ng una niyang pagiging matagumpay sa larangan ng pagsusulat ng romansa.  Ikaapat sa kanyang mga nobela ang *Tower of London* ("Tore ng Londres") na isinulat niya, ayon sa kanya, upang maantig ang kamalayan ng kanyang mga kababayan hinggil sa kasaysayan ng paksang tore.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Ingles
Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom
Kategorya:Mga mamamahayag
Kategorya:Mga manananggol
Dumagat (ibon)

:*Tungkol ito sa isang uri ng ibon, para sa pangkat etniko sa Pilipinas, puntahan ang Dumagat.*

Ang **dumagat**, **palkon**, o **halkon** (Ingles: *falcon*, minsang natatawag ding *hawk*) ay anumang uri ng limbas o ibong maninila o mandaragit (mga raptor) na nasa saring ***Falco***.  Nagmula ang katawagang *palkon* mula sa pangalan nito sa Lating  *falco*, na kaugnay ng Lating *falx* (may ibig sabihing "karit") dahil sa hugis ng pakpak ng ibong ito.  Sa malawakang katawagan, natatawag din itong "lawin" o "banoy".

Maliit na mga ibong maninila ang mga palkon na kamag-anakan ng mga lawin at agila.  Kalimitan silang mayroong matutulis na mga pakpak at mahahabang mga buntot.  Karamihan sa kanila ang kumakain ng maliliit na mga mamalya kanilang hinahanap sa pamamagitan ng pananaw, bagaman may ilang mga uring tumutugis ng ibang mga ibon, na kanilang hinuhuli habang lumilipad.  Katulad ng mga lawin, karamihan sa mga dumagat ang may madilim na abuhin o kayumangging mga likuran at mga pakpak na may mapuputing pang-ilalim.  Matatagpuan ang palkong peregrino sa halos karamihan sa mga pook ng mundo at tanyag dahil sa paninila ng mga ibon sa pamamagitan ng pagtugis o "pagsisid" pababa habang nasa ere o himpapawid at habang nasa tulin o bilis na 320 km/h (200 mi/h).  Halos mapawi ang mga peregrinong palkon sa Hilagang Amerika dahil sa paggamit ng mga pestisidyo, ngunit muli na itong nakababalik sa dating katayuan. 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Palkon
Kategorya:Falconidae
Obituwaryo

Ang **obituwaryo** o **bakting** ay bahagi ng pahayagan tungkol sa anunsiyo o balita sa kamatayan ng isang tao na nagbibigay pabatid sa publiko at naglalayong ipagbigay-alam sa mga kamag-anak, mga kaibigan, at kakilala ang kamatayan. Kadalasang mga pahayagan ang naglalathala ng mga obituwaryo bilang mga balitang artikulo. Bagaman madalas na nakatuon sa positibong aspeto noong nabubuhay pa ang namatay, hindi parati ganito ang kaso. Sa isang pahayagang lokal, maaring ilathala ang obituwaryo ng kahit anumang lokal na residente na namatay na. Ang **nekrolohiya** ay isang rehistro o tala ng mga rekord ng mga namatay na tao na may kaugnayan sa isang partikular na organisasyon, pangkat o larangan, na maaring kaunti ang nilalamang detalye, o mga maliit na obituwaryo. Maaring maging mahalagang mapagkukunan ng impormasyon ang makasaysayang nekrolohiya.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga bahagi ng pahayagan
Kategorya:Balita
Panaguri

Ang **panaguri** (Ingles: *predicate*) ay isang bahagi ng pangungusap o pananalita. Ang panaguri ay isa sa dalawang pangunahing bahagi ng pangungusap kasama ang simuno o paksa. Sa wikang Filipino, kapag nasa karaniwang ayos ang pangungusap, nauuna ang panaguri habang nasa huli naman ang panaguri kapag nasa kabalikang ayos. 

Nababakas sa tradisyunal na balarila ang pagkaunawa ng panaguri noong pang panahon ni Aristotle sa pagbalangkas niya ng lohika. Nakikita ang panaguri bilang katangian na mayroon ang isang paksa o paglalarawan ito. Samakatuwid, isang pagpapahayag ang panaguri na maaring *totoo* ang isang bagay. 

## Panaguri ayon sa tradisyonal na balarila
Ang bawat panaguri ay nangangailangan ng isang pandiwa, at ang pandiwang nabanggit ay maaring samahan ng ibang elemento tulad ng mga layon (tuwiran at di tuwiran), pang-uri, pang-ukol, at iba pa.
;Mga halimbawa (nasa makapal ang panaguri)
* Ang anak ni Maria ay **nawala**. (Panaguri na may pandiwa)
* Si Juan ay **nagbasa ng libro**. (Panaguri na may pandiwa at tuwirang layon)
* Ang chismosa ay **nakinig sa usapan**. - (Panaguri na may pandiwa, tuwirang layon, at pang-ukol.)
* **Pambansang kamao** si Manny Pacquiao. (Panaguri na nasa karaniwang ayos kung saan nauuna ito.)
* **Umaawit** na ang mga nasa simbahan.

## Mga sanggunian
Kaurian:Wikang Tagalog
Kaurian:Wikang Filipino
Kaurian:Balarila
Hans Christian Andersen

Si **Hans Christian Andersen** (2 Abril 1805 – 4 Agosto 1875) ay isang Danes na may-akda, nobelista, mandudula, at makatang kilala dahil sa kanyang mga kuwentong pambata o mga kuwentong bibit.

## Talambuhay 
Ipinanganak si Hans Andersen sa Odense, Dinamarka.  Anak na lalaki siya ng isang mahirap na sapaterong gumagawa ng mga bota.  Noong siyam na taong gulang, sinubok niya ang pagsusulat ng mga trahedya at komedya.  Pagkaraang pumanaw ng kanyang ama noong 1819, ipinadala siya sa Copenhagen.  Hindi siya naging matagumpay sa ibang klase ng mga hanapbuhay, ngunit nagkaroon ng reputasyon dahil sa ilang maagang mga tula.  Kinikilala na siya ng madla, bago pumasok sa isang pamantasan noong 1828.  Pagkaraan ng mga tula, nagsulat naman siya ng kuwentong satirikal.  Pagkalipas na maglakbay sa Italya, isinulat niya ang nobelang *The Improvisatore*, na tungkol sa buhay at katangian ng mga pook sa Italyang nadalaw niya.  Bukod sa mga kuwentong bibit, nakapagsulat din siya ng mga dula, mga tulang epiko, at iba pang mga nobela.  Namatay siya habang nasa Copenhagen noong 1875, sa edad na 70.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga manunulat mula sa Denmark
Kategorya:Mga makata
Kategorya:Mga nobelista
Ptolomeo XV Caesarion

200px|thumb|Si Cleopatra VII at si Caesarion

Si **Ptolemy XV Philopator Philometor Caesar**, mas kilala bilang **Caesarion** (maliit na Caesar) Griyego: **Πτολεμαῖος ΙΕʹ Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καῖσαρ**, **Καισαρίων**, *Ptolemaĩos Philopátōr Philomḗtōr Kaĩsar*, *Kaisaríōn* (Hunyo 23, 47 BK – Agosto, 30 BK) ay ang huling hari ng Dinastiyang Tolomaiko ng Ehipto. Siya ay naghari, na isang bata, kasama ang kaniyang ina na si Cleopatra VII ng Ehipto mula Setyembre 2, 44 BC hanggang Agosto, 30 BC. Siya ay pinatay sa utos ni Octavian, na magiging Emperador Augustus ng Roma. Siya ang panganay na anak ni Cleopatra VII at ang nag-iisang anak ni Julius Caesar, na kung saan kinuha ang pangalan niya. Siya ay pinatay sa Alexandria na kung saan sinabi ni Octavian kay Caesarion na *"Two Caesars is one too many"* o "Ang Dalawang Caesar ay masyadong marami". Si Caesarion ay itinuturing na huling faraon ng Sinaunang Ehipto.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Ehipsiyo
Kategorya:Kasaysayan ng Ehipto
Pangasiwaan sa Pagpapaunlad ng Kalakhang Maynila

Ang **Pangasiwaan sa Pagpapaunlad ng Kalakhang Maynila**, o **Metropolitan Manila Development Authority** o **MMDA**, sa *Ingles* ay isang ahensya ng pamahalaan ng Pilipinas na nangangasiwa sa mga daan at programang pang pagawaing bayan sa Kalakhang Maynila at responsable sa pamumuno ng rehiyonal na gobyerno ng Metro Manila, kasama ang capital city na Manila, ang mga siyudad ng Quezon City, Caloocan, Pasay, Mandaluyong, Makati, Pasig, Marikina, Muntinlupa, Las Piñas, Parañaque, Valenzuela, Malabon, Taguig, Navotas and San Juan, at ang munisipalidad ng Pateros.

Ang MMDA ay nakasailalim direktang sinusuperbisa ng Opisina ng President ng Pilipinas sa Tagalog. Ito ay nagpaplanao,monitor at coordinative functions, at sa prosesong enehersisyo nireregulate at sinusuperbisang awtoridad sa pag deliver ng pang-metro-wide na serbisyo sa Metro Manila kahit na dinodomina ang awtonomiya ng mga lokal na gobyernong unit na may konsern sa purong lokal na mga bagay.

Ang ahensya ay pinamumunuan ng chairman, na inaaappoint sa pamamagitan, at tuloy-tuloy na humahawak ng pwesto sa opisina at nasa diskresyon ito ng Pangulo ng Pilipinas. Ang chairman ay binigyan ng rango, karapatan, pribiliheyo, pag-didiskwalipika, at pinagbabawalan ng miyembro ng kabinete.

## Kasaysayan
### Ang Pag-bubuo ng Kalakhang Maynila
 at Orense Street sa Makati]]
Noong Nobyembre 7,1957,Si Pangulong Ferdinand Marcos ay inisyu ang Presidential Decree No. 824 na nagbuo sa Kalakhang Maynila and mga minamaneyge nitong mga korporasyon,Ang **Konseho ng Kalakhang Maynila** (KKM) pagkatapos na ang mga residente ng apektadong mga siyudad at munisipalidad ay inaprub ang pagbuo ng Kalakhang Maynila sa [[1975 Philipphine executive and legislative powers

## Kawing Panlabas
*opisyal na websayt

Kategorya:Tanggapan ng Pangulo
Tinik sa Dibdib

Ang **Tinik sa Dibdib** ay isang Upcoming Drama Teleserye sa Sine Novela ng GMA Network pinangungunahan ni Sunshine Dizon at Marvin Agustin.

## Mga gumanap  
### Pangunahing Tauhan
### Iba Pang tauhan
## Tingnan din 
*Talaan ng mga palabas ng GMA Network

## Mga sanggunian 
Kategorya:GMA Network
The Fame

Ang **The Fame** ay ang unang album ng Amerikanang mang-aawit na si Lady Gaga. Ito ay inilabas noong Agosto 19, 2008&nbsp;ng Interscope Records.

## Talaan ng mga Awit
### Orihinal na Standard edition
Ito ang bersyon noong 2008 na inilabas sa Canada, Mehiko, sa ilang bansa sa Europa, Australia, at New Zealand.

### Binagong Edisyon
Ang edisyon na ito ay kinapapalooban ng 3 live na tracks mula sa *The Cherrytree Sessions*

### Edisyong UK at Irish
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga album ni Lady Gaga
Auerbach

Ang **Auerbach** ay maaaring tumukoy sa:

* Berthold Auerbach, isang Aleman at Hudyong makata at manunulat.
* Sol Auerbach, ibang pangalan ni James Allen, isang Amerikanong komunista.
Apuleyo

Si **Lucio Apuleyo** (sirka 123/125

## Talambuhay 
Ipinanganak si Apuleius sa Madaura, Aprika. Nag-aral siya sa Atenas bago maging isang tagapagsulong o tagapagtaguyod sa Roma. Naglakbay siya sa Hilagaing Aprika upang talakayin o magturo ng ukol sa pilosopiya at retorika. Habang nasa Tripoli, kinasuhan siya ng paggamit ng pangkukulam upang mapagwagian ang pag-ibig ng isang mayamang balo. Dahil sa kanyang depensa, nanalo siya sa kasong ito. Pagkaraan, pumunta at nanatili siya sa Cartago, ang lugar kung saan siya namatay.

## Mga akda 
Bagaman hango o adaptasyong Latin lamang ang nobelang *Ang Ginintuang Asno* ni Apuleius mula sa isang halos nakaligtaan nang Griyegong kuwento ng romansa ni Lucius ng Patras, dahil kay Apuleius napanatili ang isang natatanging halimbawa ng "mababaw" o "magaang" na panitikan ng sinaunang Griyego, kasama ang kuwentong-bayan tungkol kay Kupido at Psyche.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Ipinanganak noong Dekada 120
Kategorya:Namatay noong Dekada 180
Kategorya:Mga Romano
Kategorya:Mga manunulat
Kategorya:Mga sinaunang Romano
Kategorya:Mga nobelista
Mabungang Gasuklay

[thumb|right|300px|Mga [lungsod-estado ng Matabang Gasuklay noong Ikalawang Milenyo BKE.]]

Ang **Matabang Gasuklay** (Ingles: *Fertile Crescent*) ay isang rehiyon sa Malapit sa Silangan o Kalapit ng Silangan, na kinasasamahan ng Lebanto at Mesopotamya, at kadalasang idinagdag papuntang Mababang Ehipto bagaman hindi tama. Itinuturing ang Mesopotamya bilang uguyan ng kabihasnan at nakatanaw ng pag-unlad ng pinakamaagang mga sibilisasyon ng tao at siyang sinilangan ng pagsusulat at ng gulong. Malawakang umuugma ang rehiyon ng **Gasuklay na Mataba** sa pangsangayong Irak, Sirya, Libano, Israel, Kuwait, Hordan, timog-silanganing Turkiya at kanluran at timog-kanlurang Iran. Nagmula ang paggamit ng katawagang *Fertile Crescent* mula sa "*Ancient Records of Egypt*" ("Sinaunang mga Tala ng Ehipto") ng arkeologong si James Henry Breasted ng Pamantasan ng Chicago noong bandang 1900.  Pinangalanan ng ganito ang rehiyon dahil sa mayaman o matabang lupain nito at sa hugis na gasuklay.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Malapit na Silangan
Kategorya:Kasaysayan ng Gitnang Silangan
Berthold Auerbach

Si **Berthold Auerbach** o **Moses** (o **Moyses**) **Baruch Auerbach** (28 Pebrero 1812 &ndash; 8 Pebrero 1882) ay isang Aleman-Hudyong makata at may-akda.

## Talambuhay
Ipinanganak siya sa Nordstetten (ngayong Horb am Neckar) sa Kaharian ng Württemberg (binabaybay ding Würtemberg).  Pagkaraan matapos ang kanyang mga pag-aaral sa mga pamantasan ng Tübingen, Munich at Heidelberg, kaagad siyang tumutok sa pantikan.  Naging paksa ng kanyang unang lathalain ang Hudaismo at Kamakailang Panitikan ("*Judaism and Recent Literature*)", na nasundan ng mga sunud-sunod na mga nobela hinango mula sa Kasaysayang Hudyo, kabilang ang matatagumpay na "*Spinoza*" at "*Poet and Merchant*" (o "Makata at Mangangalakal").  Naging ganap ang kanyang katanyagan noong magsimula siyang magsulat ng mga paksan may kaugnayan sa buhay ng karaniwan o pangkalahatang mga tao.  Pinakabantog sa ganitong mga sulatin niya ang aklat na "*On the Height*", unang nalimbag sa Stuttgart noong 1861, at nagbunyag ng makatotohanang paglalarawan kung ano ang nakapaloob sa "kaluluwa" ng mga taong-bayan ng Katimugang Alemanya, partikular ang mga mahihirap ng Itim na Gubat at Mga Alpang Babaryano.  Naisalinwika ang "*On the Height*" sa ilang iba pang mga wika.

Namatay si Auerbach sa Cannes, pagkaraan lamang ng kanyang ika-70 kaarawan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Hudyo
Kategorya:Mga manunulat mula sa Alemanya
Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga makata
Honoré de Balzac

Si **Honoré de Balzac** () (20 Mayo 1799&nbsp;– 18 Agosto 1850

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga mandudula
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pransiya
William Thomas Beckford

Si **William Thomas Beckford** (1 Oktubre 1760 &ndash; 2 Mayo 1844), kadalasang kilala bilang **William Beckford**, ay isang Ingles na nobelista, manunuri ng sining, manunulat ng paglalakbay, at politiko.  Dati siyang Kasapi ng Parlamento para sa Wells mula 1784 hanggang 1790, para sa Hindon mula 1790 hanggang 1795 at 1806 hanggang  1820.  Naaalala siya bilang ang awtor ng Gotikong nobelang *Vathek* at tagapagtayo ng Monasteryo ng Fonthill.

## Talambuhay
Ipinanganak si Beckford sa Fonthill, Wiltshire, Inglatera.  Anak na lalaki siya ng isang tanyag na Panginoong Alkalde.  Noong una, tumanggap siya ng edukasyon mula sa isang pribadong tagapagturo, at pagkaraan sa Hinebra, Switserland.  Sa pagsapit sa tamang edad, napagmanahan siya ng isang milyong isterling at nagkaroon ng taunang suweldong L100,000.  Pagkaraan nito, napangasawa niya si *Lady* o Kagalang-galang na Binibining Margaret Gordon, na anak na babae ng Erl ng Aboyne.

Si Beckford ay isa ring manlalakbay at tagahanga at tagapangulekta ng mga larawan at mga aklat.  Kilala rin siya sa pagtatago ng sarili sa loob ng dalawampung taon sa tirahang itinayo niya sa Fonthill, Inglatera.  Namatay siya noong 1844.

## Bilang manunulat
Naisulat ni Beckford ang *Vathek* noong 1781 o 1782 sa loob ng tatlong araw at dalawang gabi, sa loob ng isang upuan lamang.  Noong 1787 lumitaw at nalathala ang *Vathek* sa orihinal na wikang Pranses.  Noong 1784, naunang lumitaw ang bersyong Ingles nito na hindi nagpapakilala ang umakda.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Ingles
Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom
Cyrano de Bergerac

Si **Hector Savinien de Cyrano de Bergerac** (6 Marso 1619 o bandang 1620, at duwelistang higit na naaalala dahil sa kanyang maraming mga gawang likhang-isip na napapalibutan ng kanyang kuwento ng sariling buhay.  Sa mga akdang kathang-isip na ito, mayroon siyang katangian ng pagkakaroon ng napakalaking ilong.  Batay sa mga larawan ni de Bergerac, mayroon nga talaga siyang malaking ilong, ngunit hindi naman kasinlaki ng nilalarawan sa dula ni Edmond Rostand at sa mga sumunod pang mga akda tungkol sa kanya.  Pero nakatagpo ng bagong kasiglahan ang kabantugan ni de Bergerac nang maging bayani o bida siya sa komedyang romantiko ni Edmond Rostand, bagaman hindi nakabatay ang takbo ng salaysay sa katotohanan.  Nakatayo ang isang estatuwa niya sa bayan ng Bergerac, Dordogne.

## Talambuhay 
Ipinanganak si Cyrano de Bergerac sa Perigord.  Naglingkod siya sa hukbong katihan mula 1637 hanggang 1640.  Pagkaraang maaksidente, nagtuon siya ng pansin sa pagsusulat.

### Bilang may-akda 
Noong kanyang kapanahunan, bagaman hindi gaanong pinapansin ng kanyang mga kapwa Pranses, hinangaan siya ni Moliere.  Sa loob ng maraming mga taon, mas ninanais ang kanyang mga gawa sa Inglatera sa halip na sa Pransiya.  Nagbigay ng inspirasyon sa mga Ingles na manunulat na katulad nina Dean Swift, may-akda ng *Erewhon*, at Samuel Butler, partikular na ang *Voyage to the Moon* ("Paglalakbay Patungo sa Buwan"; may orihinal na pamagat na *Comic History of the States and Empires of the Moon and the Sun* o "Nakakatawang Kasaysyan ng mga Estado at mga Imperyo ng Buwan at ng Araw") ni de Bergerac, na isang satirikong akda na kinapapalooban ng mga makinang lumilipad at mga gramopono.

### Bilang duwelista 
Noong 19 na taong gulang, sumali siya sa Rehimento ng mga Bantay, at nakilala sa kanyang katapangan.  Bukod sa pagiging marunong sa buhay at makata, kilala rin siya sa pagiging isang duwelista o tagapaglaban.  Noong 20 taong gulang, natagpuan niya ang isang pangkat ng isandaang mga lalaki na nagnanais na insultuhin ang isang kaibigan.  Sinagupa niya ang mga ito, nakapatay ng dalawa, nasugatan ang pito sa mga ito, at napaalis ang mga natitira pa.

### Kamatayan 
Namatay siya sa Paris, Pransiya noong 1655, dahil sa mga sugat na natamo mula sa pagkakabagsak sa kanya ng isang malaking biga (isang piraso ng balangkas ng isang gusali) habang nasa kalsada.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga mandudula
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pransiya
William Beckford

Ang **William Beckford** ay maaaring tumukoy sa:

* William Beckford (politiko) (1709–1770), isang negosyangteng Ingles.
* William Beckford ng Somerley (namatay noong 1799), isang Hamaykanong may-ari ng mga alipin at manunulat.
* William Thomas Beckford (1760–1844), nobelistang Ingles, kolektor ng sining, manunulat ng paglalakbay, at politiko.
Giovanni Boccaccio

Si **Giovanni Boccaccio** (1313&nbsp;– 21 Disyembre 1375) ay isang Italyanong may-akda, makata, mahalagang humanista ng Renasimyento, at awtor ng isang bilang natatanging mga akdang katulad ng *Decameron*, *On Famous Women* ("Hinggil sa Tanyag na mga Kababaihan"), at ng kanyang panulaan sa Italyanong bernakular. Partikular na natatangi si **Boccaccio**  Kaibigan at kalihaman ni Boccaccio si Francesco Petrarca.

## Talambuhay 
Maaaring ipinanganak si Boccaccio sa Certaldo, isang maliit na bayan may 20 milya ang layo mula sa Florencia.  Noong 1341, umibig siya sa anak na babae ni Haring Roberto ng Naples, isang binibining pinatanyag ni Boccaccio sa kanyang akda sa ilalim ng pangalang *Fiammetta*.  Isinulat niya ang mga kuwentong nakapaloob sa *The Decameron* para sa kaaliwan ng dalagang ito at pati na rin ng Hari ng Naples.

Noong 1350, nagbalik si Boccaccio sa Florencia pagkaraan ng dakilang plaga o salot.  Pagkaraang manungkulan sa maraming mga matataas na tungkulin sa Florencia, nagretiro siya sa Certaldo, ang lugar ng kanyang kamatayan.

## Mga akda 
Nagmula ang pangalan ng akdang *Decameron* mula sa Griyegong may kahulugang "sampung araw".  Isang katipunan ito ng 100 mga kuwento, na itinuturing bilang isa sa pinakadakilang mga aklat.  Tinatalakay sa pambungad na kabanata nito ang paglalarawan ng dakilang salot.

Hinangaan ni Petrarca ang salaysay ukol kay *Griselda* ni Boccaccio.  Kabilang pa rin sa mga nakakuha ng inspirasyon mula sa mga akda ni Boccaccio ang mga manunulat na sina Geoffrey Chaucer, John Dryden, John Keats, Alfred Tennyson, at Gotthold Ephraim Lessing.

Si Boccaccio rin ang nagsulat ng *The Three Rings* ("Ang Tatlong Singsing").

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Italyano
Kategorya:Mga manunulat
Kategorya:Mga makata
R. D. Blackmore

Si **Richard Doddridge Blackmore** (7 Hunyo, ay isa sa pinakabantog na Ingles na mga nobelista ng ikalawang hati ng ika-19 daang taon.  Sa kahabaan ng panahon ng kanyang larangan, nakakamit si Blackmore ng maraming mga tagasunod sa buong mundo.  Nanalo siya ng parangal na pampanitikan para sa kanyang paglalarawan at personipikasyon ng kanayunan, kasama sa kahanay ni Thomas Hardy.  Mayroon siyang karanasan sa Kanluraning Inglatera at malakas na tagpuang pangrehiyon sa kanyang mga akda.  Dahil sa kanyang mata para sa at simpatya sa kalikasan, nilarawan ng mga manunuri ng panitikan ang kanyang pagsusulat bilang isa sa pinakakahangahangang sangkap ng kanyang mga sulatin.

Kadalasang itinuturing bilang ang "Huling Biktoryano", gumanap si Blackmore bilang tagapagsimula ng bagong kilusang romantiko sa piksiyon na nagpatuloy kay Robert Louis Stevenson at iba pa.  Bagaman napakapopular noong kanyang panahon, malawakang ipinagwawalangbahala ang mga gawa ni Blackmore, maliban na lamang sa kanyang nobelang *Lorna Doone*, na naging tanyag.  Nawala na sa larangan ng paglalathala ang iba pa niyang katawan ng mga akda.  Ngunit pangunahing nananatili ang kanyang reputasyon sa romantikong akdang *Lorna Doone* sa kabila ng hindi ito ang kanyang paboritong personal.

## Talambuhay
Ipinanganak si Blackmore sa Longworth, Berkshire.  Anak na lalaki siya ng isang bikaryo sa parokya ng pook na ito.  Nag-aral siya sa Paaralan ni Blundell sa Tiverton.  Maaga siya nag-asawa.  Nakipag-isang dibdib siya sa isang Portugesa.  Dahil sa maagang pag-aasawa at karamdamang tumagal ng mahabang panahon, dumanas siya ng kahirapan.  Noong 1860, nagkaroon siya ng mabuting kapalaran, na naging dahilan ng kanyang pagkaaliw sa paghahalaman at panitikan.  Una siyang nagsulat ng mga kuwentong sensasyonal na nasundan ng mga pangkasaysayang romansa.  Noong 1869, naging bantog na nobelista siya dahil sa *Lorna Doone: A romance of Exmoor*, ang simula (kaugnay ng nabanggit na sa itaas) ng isang bagong kilusang romantiko sa larangan ng mga salaysayang kinathang-isip.  Pinakatanyag sa kanyang mga bayaning babae si *Lorna Doone*.  Kasama pa sa kanyang mga naisulat ang mga nobelang mayroon ding babaeng mga bayani o bida ang *Cradock Nowell*, ang *Alice Lorraine*, at ang *The Maid of Sker* ("Ang Binibini ng Sker").  Pumanaw siya noong 1900 habang nasa Teddington.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
Kategorya:Mga Ingles
Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom
William Black

Si **William Black** (13 Nobyembre 1841 &ndash; 10 Disyembre 1898 ng mga tanawing panglupa at pangdagat sa kanyang mga nobelang katulad ng *White Wings: A Yachting Romance* (1880).

## Talambuhay
Pagkaraan ng pagiging tagapamahayag sa Glasgow, nagpunta sa Londres, sa edad na 23.  Naging tauhan siya ng *Morning Star* ("Pang-umagang Bituin") at pagdaka ng *Daily News* ("Pang-araw-araw ng Balita") kung saan naging katulong na patnugot siya para sa diyaryong ito.  Nagretiro siya sa larangan ng pamamahayag noong 1874 at tumuon sa pagsusulat ng kathang-isip, partikular na ang mga nobela.).  Noong 1873, naging bantog naman ang *A Princess of Thule* ("Ang Prinsesa ng Thule").  Naisulat niya ang kanyang huling nobela, pagkaraan ng ilan pa, noong 1898.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga Eskoses
Kategorya:Mga pintor
Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom
Beam

Ang ***beam*** (bigkas: /bim/) ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*piraso ng balangkas ng isang gusali, katulad ng malaking piraso ng kahoy o buhos na simento
*biga
*palangka
*pingga, tulad ng pingga ng baskula o timbangan
*trabyesa
*trabisanyo 
*barakilan
*kilo
*sepo
*tahilan
*kabilya
*bungkalo o "kabayo"
*ugit ng isang araro 
*lapad ng barko
*punong balangkas
*sinag, silahis, liwanag, o sikat
*tagdan ng isang angkla
*lapad ng balakang pingga ng baskula (timbangan)
*pangunahing sanga ng sungay ng usa
*transmisyon ng radyo
*ngiti o ngisi
*senyas
*suleras

## Mga sanggunian
Wikang Elamita

Ang **Wikang Elamita** ay isang wikang naggaling sa mga Persa *(Persian)*.  Ito ang opisyal na wika ng Imperyong Persa *(Persian)*.

## Tingnan din 
* Elam
* Mga Elamita

Kategorya:Mga wikang patay
Elamita

Ang **Elamita** ay maaaring tumukoy sa:

*Wikang Elamita, ang wikang opisyal ng Imperyong Persa *(Persian)*.
*Mga taong Elamita, o mga Elamita.
Bjørnstjerne Bjørnson

Si **Bjørnstjerne Martinius Bjørnson** (8 Disyembre 1832&nbsp;– 26 Abril 1910 at Noruwegong manunulat ng maiikling mga kuwento, nobelista, mandudula, direktor ng tanghalan, dramatista,  Ipinagdiriwang si Bjørnson dahil sa kanyang mga liriko para sa Pambansang Awit ng Noruwegang "*Ja, vi elsker dette landet*".

## Talambuhay 
Ipinanganak si Bjørnson sa Kvikne, sa Bulubundukin ng Dovre, ng Noruwega.  Anak na lalaki siya ng pastor ng nayon.  Pagkaraan ng anim na taon, lumipat ang mag-anak niya papunta sa Naesset (o Nesset) na nasa kanlurang dalampasigan ng Noruwega.

## Edukasyon 
Nag-aral siya sa paaralan ng balarila sa Molde.  Pagkalipas nito, pumasok siya sa Pamantasan ng Christiana, kung saan siya nagsimulang magsulat ng mga berso at mga artikulo para sa pahayagan.

## Sa panitikan 
Sa Upsala niya napag-alamang may "tawag" siya para sa larangan ng panitikan, noong 1856.  Noong 1857, naisulat niya ang kanyang unang obra maestra, ang *Synnøve Solbakken* (o *Synnöve Solbakken*), habang nasa Copenhagen.  Nasundan ito ng *Arne* noong 1858, isang kuwentong naglunsad ng baong panahon sa panitikang Noruwego, at naging dahilan din kanyang isa sa mga nangungunang Noruwegong mga manunulat sa kanyang panahon.

Noong 1887, ipinalabas ni Bjørnson ang dramang "*The King*" ("Ang Hari") na nagkaroon ng epektong pampolitika sa Noruwega, sapagkat isa itong pag-atake sa pinuno ng Noruwega at Sweden, at naging sanhi ng pagtanggap kay Bjørnson bilang pinuno ng bagong kilusang ito ng bawat isang Noruwegong nagnanais na maging isang nagsasariling bansa ang Noruwega.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga mandudula
Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga laureado ng Gantimpalang Nobel
Kategorya:Mga manunulat mula sa Norway
Behn

Ang **Behn** ay maaaring tumukoy sa:

*Aphra Behn, isang Inglesang manunulat.
*Behn Fer. Hortaleza, Jr. 
*Behn Cervantes, isang Pilipinong direktor ng pelikula.
Palaiologos

Ang **Palaiologos**, **Palaeologus**, o **Paleologo** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Miguel VIII Paleologo (*Michael VIII Palaiologos*)
*Konstantino XI Palaeologus (*Constantine XI Palaiologos*) 
*Juan V Palaeologus (*John V Palaeologus*) 
*Juan VIII Palaiologos (*John VIII Palaiologos*)
Aphra Behn

Si **Aphra Behn** (10 Hulyo 1640&nbsp;– 16 Abril 1689 ng panitikang Britaniko.

## Talambuhay 
Ipinanganak si Behn sa Wye, Inglatera.  Anak na babae siya ng isang barbero.  Bilang isang bata, narating niya ang Guianang Olandes, na noon ay isang kolonyang Ingles at pinangalan mula sa Ilog ng Surinam.  Nagbalik siya sa Inglatera noong 1658.  Noong 1666, pagkalipas ng kamatayan ng kanyang asawa, naatasan siya ni Carlos II upang maging espiya sa Antwerp; siya ang unang nakapagbigay ng babala na ang monarka ng Pamahalaang Olandes ay may balak na magpadala ng pangkat ng mga barko sa itaas na bahagi ng  Thames.

Namatay siya noong 1689.  Inilibing ang kanyang bangkay sa Monasteryo ng Abbey.

## Mga akda 
Kabilang sa kanyang akda ang *Oroonoko*, na batay sa isang kabataang hepe o pinuno ng tribo sa Aprika, na nakatagpo niya habang naninirahan sa Olandes na Guiana.  Ayon mismo kay Behn, ibinatay niya ang pambihira at romantikong salaysaying ito sa mga tunay na pangyayaring kanyang nasaksihan.  Ito ang isa sa unang mga romansa na batay mula sa tagpuang nasa mga lupaing nasa labas ng Inglatera, na naging mga "luwalhati" ng panitikang Ingles.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga mandudula
Kategorya:Mga manunulat mula sa Inglatera
Claudius Caesar Augustus Germanicus

Ang **Claudius Caesar Augustus Germanicus** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Kay Claudius.
*Kay Nero.
Augustus Germanicus

Ang **Augustus Germanicus** o **Germanicus Augustus** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*May pangalang *Augustus Germanicus*:
:*Claudius 
:*Nero 
:*Caligula 

*May pangalang *Germanicus Augustus*:
:*Vitellius
Bentrilokiya

:*Para sa tauhan sa komiks, pumunta sa Ventriloquist (komiks).*

Ang **bentrilokiya** o **bentrilokia** (Ingles: *ventriloquism*, Kastila: *ventriloquia*) ay isang gawain ng pagtatanghal sa tanghalan o teatro, o bodabil, kung saan ginagamit o pinagagana ng isang tao  ang **bentrilokwo**  ang kanyang tinig upang magmukha o magmistulang nagbubuhat ang boses na iyon mula sa ibang lugar, partikular na mula sa bibig ng isang manikang napapagalaw.  Tinatawag na "pagbato o pag-itsa ng sariling tinig" ang kakayahang ito.  Subalit nakalilito ang katagang "pagbabato ng sariling boses" dahil nagpapahiwatig ito na nagbago ang pinagmulan ng isang tunog, ngunit sa katotohanan ang pagbabago ay sa persepsiyon o pakiwari lamang at hindi pisikal.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Pagtatanghal
Romanong Emperador

Ang **Romanong Emperador** ay pinuno ng Imperyong Romano sa panahon ng imperyo (simula noong 27 BK). Gumamit ang mga emperor ng iba't ibang pamagat sa buong kasaysayan. Kadalasan kapag ang isang ibinigay na Romano ay inilarawan bilang pagiging "emperor" sa Ingles, ito ay sumasalamin sa kanyang pagkuha ng titulong *Augustus* o *Caesar*. Ang isa pang pamagat na madalas na ginagamit ay *imperator*, orihinal na isang karangalan sa militar. Ginamit din ng mga maagang emperador ang titulong *Princeps Civitatis* ('unang mamamayan'). Ang mga emperador ay madalas na nagtipon ng mga pamagat ng republikanong posisyon, kapansin-pansin ang *prinsipe senatus*, *consul,* at *pontifex maximus*.

Ang pagiging lehitimo ng pamamahala ng isang emperor ay nakasalalay sa kaniyang pagkontrol sa hukbo at pagkilala ng Senado; ang isang emperador ay karaniwang ipinahayag ng kaniyang mga hukbo, o pinuhunan ng mga titulong imperyal ng Senado, o pareho. Ang mga unang emperador ay nag-iisang naghari; kalaunan ang mga emperador ay minsan namumuno kasama ang mga kapuwa emperador at hinati ang pangangasiwa ng emperyo sa pagitan nila.

Isinasaalang-alang ng mga Romano ang tanggapan ng emperor na naiiba mula sa isang hari. Ang unang emperador, si Augusto, ay matatag na tumanggi sa pagkilala bilang isang monarko. Bagaman maihabol ni Augusto na ang kaniyang kapangyarihan ay tunay na republikano, ang kanyang mga kahalili na sina Tiberio at Nero, ay hindi gaanong ganoon. Gayunpaman, sa unang tatlong daang taon ng mga Romanong Emperador, mula Augustus hanggang Diocleciano, nagsikap na ilarawan ang mga emperador bilang mga pinuno ng isang republika.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga emperador ng Imperyong Romano
Bentilador

thumb|right|Isang bentilador.

Ang **bentilador** ay isang dekuryenteng kagamitang nakalilikha ng daloy ng hangin upang maginhawahan ang tao o nilalang tuwing mainit.  Para rin ito sa pagkakaroon ng tamang bentilasyon, pagpapalamig, at ibang panghanging paggalaw o pagdadala ng hangin.  Sa konseptong mekanikal, maaaring maging anumang umiikot na banoglawin o mga banoglawin (parang elisi o propeler) ang isang bentilador o "dekuryenteng pamaypay" na ginagamit sa paggawa ng mga daloy ng hangin.  Lumilikha ang mga bentilador ng mga daloy ng hangin na may mataas na bolyum at mababang presyon, hindi tulad ng isang kompresor ng gas na gumagawa ng matataas na mga presyon at mababang bolyum.  Kadalasang umiikot ang talim ng bentilador kapag nadarang sa daloy ng hangin, at may mga aparatong gumagamit din ng ganitong kaaniman at disenyo: katulad ng mga anemometro at mga turbinang panghangin.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Gamit
Kategorya:Teknolohiya
Bentilador (paglilinaw)

Ang **bentilador** ay maaaring tumukoy sa:

*bentilador, isang "dekuryenteng pamaypay" na nagdurulot ng bentilasyon
*respirador, isang aparatong pangmedisinang nakakatulong sa paghinga ng taong maysakit.
Bentilador na panggamot

thumb|right|Isang respirador o bentilador na panggamot na ginagamit para sa mga sanggol.

Ang **bentilador na panggamot**, **bentilador na pangmedisina**, o **respirador** ay isang aparatong tumutulong sa paghinga o respirasyon ng pasyente.  Karaniwang may pantakip ito sa ilong at bibig upang maprutektuhan o matiyak ang paghinga ng taong nangangailangan nito.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Panggagamot
Kategorya:Teknolohiya
Julia Child

Si **Julia Child** (15 Agosto 1912&nbsp;– 13 Agosto 2004) ay isang Amerikanang tagapagluto, may-akda, at personalidad sa telebisyon. Siya ang nagpakilala ang lutuing Pranses at mga kaparaanan sa paglulutong Pranses sa mga Amerikano sa pamamagitan ng kanyang maraming mga aklat sa pagluluto at mga programang pantelebisyon, partikular na ang *The French Chef* na nagsimula noong 1963. Nalathala ang kanyang pinakakilalang aklat na *Mastering the Art of French Cooking* noong 1961.

Kategorya:Mga Amerikano
Kategorya:Mga tagapagluto
Nayade

:*Para sa tauhang pangkomiks, puntahan ang Naiad (komiks).*

thumb|400px|right|Isang Nayade.

Sa mitolohiyang Griyego, ang mga **Nayade**, **Naiad**, **Naiade**, o **Naiades** (Ναϊάδες, mula sa Griyegong νάειν, "dumaloy," at νἃμα, "dumadaloy na tubig"; Ingles: *Naiad*, Kastila: *Náyade*) ay mga uri ng diwata o nimpang pangtubig na namamahala ng mga bukal, balon, at batis, at pati na ng mga ilog at mga lawa.  Mga anak na babae sila ni Zeus na pinaniniwalaang imortal at nagmamay-ari ng kakayahan sa propesiya o panghuhula.  Kaiba sila mula sa mga diyos ng ilog, na kumakatawan sa mga kailugan, at kaiba rin sila mula sa napakasinaunang mga espiritung naninirahan sa mga hindi gumagalaw na mga katubigan ng mga latian at mga lawa, katulad ni Lerna ng Argolid ng kapanahunang bago ang paglitaw ng mga Miseneo.  Kaugnay ang mga Nayade ng tubig-tabang, hindi katulad ng mga Oceanid na pangtubig-alat at hindi rin katulad ng mga Nereid na para sa Mediteraneo.  Subalit dahil sa inisip ng mga Griyegong iisa lamang ang mga sistemang pangkatubigan ng mundo, na sumasala, sumasayad, o lumilikot sa mga karagatan sa sa malalalim na mga espasyo ng kuweba sa loob ng daigdig, nagkaroon ng pagkakapatung-patong sa konsepto.  Nakadaraan si Arethusa, ang nimpa ng sapa sa mga subteraneo o pang-ilalim ng lupang mga daloy ng tubig magmula sa Peloponnesus upang lumitaw sa ibabaw ng lupa sa pulo ng Sicilia. 

## Mga sanggunian 
Kaurian:Mga diwata
Kaurian:Mitolohiyang Griyego
Noemi

Si **Veronica Scopelliti** (ipinanganak 25 Enero 1982 - Roma, Italya), na kilala bilang **Noemi**, ay isang mang-aawit Italya.

## Diskograpiya 
### Album 
* 2009 - *Sulla mia pelle* (#3 Italya - #44 Europa)
* 2010 - *Sulla mia pelle (Deluxe Edition)* (#3 Italya - #42 Europa)
* 2011 - *RossoNoemi* (#6 Italya)

### Extended Play 
* 2009 - *Noemi* (#8 Italya - #44 Europa)

### Single 
300px|right|thumb|Noemi, Fiorella Mannoia
* 2009 - *Briciole* (#2 Italya - #51 Europa)
* 2009 - ''L'amore si odia* (Noemi, Fiorella Mannoia) (#1 Italya - #34 Europa)
* 2010 - *Per tutta la vita* (#1 Italya - #42 Europa)
* 2010 - *Vertigini*
* 2011 - *Vuoto a perdere* (#6 Italya - #47 Europa)
* 2011 - *Odio tutti i cantanti*
* 2011 - *Poi inventi il modo''

## Panlabas na mga kawing 
* Noemiofficial.it
* Official Youtube 
* Arcadinoemi.it 
* Arca di Noemi Youtube
* Facebook noemiofficial
* Facebook arcadinoemi

Kategorya:Mga Italyano
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Italya
Vladimir Nabokov

:*Tungkol ang artikulong ito sa nobelista. Para sa kanyang amang politiko, tingnan ang Vladimir Dmitrievich Nabokov.*

Si **Vladimir Nabokov** (22 Abril 1899 - 2 Hulyo 1977) ay isang Amerikanong maalam sa mga wikang may-akda, nobelista, at manunulat ng maiikling mga kuwento na ipinanganak sa Rusya.  Una niyang isinulat ang kanyang mga aklat, partikular na ang unang siyam niyang mga nobela, sa wikang Ruso, ngunit pagkaraang lumipat sa Estados Unidos, nagsulat na siya sa wikang Ingles.  Kabilang sa kanyang inakdaang mga aklat ang *Lolita* (1955) at *Pnin*.  Itinuturing ang *Lolita* bilang isa sa kanyang pinakamahahalagang mga nobela.  Nakapag-ambag din siya sa larangan ng entomolohiya, at nagkaroon ng pagtuon ng pansin sa mga suliraning pang-ahedres.

Noong 1919, nagpunta si Nabokov at ang kanyang mag-anak sa Europa.  Noong 1945, naging isa na siyang mamamayang Amerikano.

## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
* Aklatang Nabokov 

Kategorya:Mga nobelista
Kategorya:Mga manunulat mula sa Russia
Kategorya:Mga manunulat mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga entomologo
Kategorya:Mga soologo mula sa Estados Unidos
Selestiyal na espera

thumb|right|250px|Paglalarawan ng isang panlangit na timbulog.

Ang **selestiyal na espera** ay ang kathang-isip o imahinaryong espera sa kalangitang nabubuo sa paligid ng mundo. May kaugnayan ito sa nadir at rurok.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Astronomiya
Naomi

[thumb|right|300px|Ang pagsusumamo ni Naomi kina Rut at Orpah upang magbalik sa lupain ng Moab.  Iginuhit ito ni [William Blake noong 1795.]]

Sa *Aklat ni Rut (1-5)* ng Lumang Tipan ng Bibliya, si **Naomi** (**נָעֳמִי**, may kahulugang "kawili-wili; masayang kasama; aking katamisan", Pamantayang Hebreo: **Noʻomi**, Tiberyanong Hebreo: **Noʻŏmî**) ay ang asawa ni Elimelech ng Betlehem.  Dahil sa kagutuman sa Judea, napilitan ang kanyang mag-anak na lumikas patungo sa Lupain ng Moab.  Pagkaraan ng kamatayan ng kanyang asawa at dalawang mga anak na lalaki, nagbalik siya sa Judea na kasama si Rut na kanyang manugang.  Dahil sa mapait na karanasang pagkamatay ng asawa at dalawang lalaking anak, mas ninais niyang tawagin na siyang **Mara**.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Narsiso (paglilinaw)

Ang **Narsiso**, **Narciso**, o ***Narcissus*** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Tauhan sa mitolohiya ng Gresyang si Narciso.
*Bulaklak na narsiso.
*Kay San Narciso, isang santo ng Romano Katoliko.

Kaurian:Paglilinaw
Narciso

:*Para sa iba pang paggamit, tingnan ang Narsiso (paglilinaw) at Narcissus (paglilinaw).*

[thumb|right|250px|Si Narciso habang tinitingnan ang sariling anyo o wangis sa isang maliit na tubigan o lawa-lawaan.  Ipininta ito ni [Michelangelo Merisi da Caravaggio|Caravaggio.]]

Sa mitolohiyang Griyego, si **Narciso**, kilala rin bilang ***Narcissus*** at ***Narkissos***, ay isang maganda o may hitsurang nakababatang lalaking anak ng diyos ng ilog na si Cephissus.  Bagaman ninanais maangkin o sinusuyo ng mga nimpa o mga diwata, kinamuhian ni Narciso ang mga ito.  May isang diwatang nanalangin na magdusa si Narciso bilang isang mangingibig na tinanggihan.  Tinugon ng diyosa ng makatarungang paghihiganting si Nemesis ang dasal na ito, sa pamamagitan ng pagdurulot kay Narciso na umibig o ibigin ang sariling wangis o anyong makikita sa lawa-lawaan.  Sa madalas na pagtanaw ni Narciso sa sariling imahen, nawalan ito ng sigla at nanghina, na naging sanhi ng kanyang kamatayan.  Naglaho ang kanyang katawan at napalitan ng isang bulaklak na Narsiso bilang kapalit niya.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mitolohiyang Griyego
Nadir

[thumb|right|300px|Paglalarawan ng ugnayan sa pagitan ng [rurok, ng nadir, at ng iba't ibang uri ng mga abot-tanaw o guhit-tagpuan. Punahin ang kung paano pakabila o pasaliwa sa rurok ang posisyon o puwesto ng nadir.]]

Sa larangan ng astronomiya, ang **nadir** o **idalum** ay ang pinakamababang kalagayan o "puntong Q" na nasa ibaba ng esperong selestiyal na katapat ng rurok.  Sa mas espesipikong kahulugan, ito ang katawagang pang-astronomiya para sa selestiyal na esperong tuwiran o direktang nasa ilalim ng obserbador, tagatanaw, o ng pook, na tuwirang papunta sa gitna ng daigdig.  Nasa kabilang polo ang nadir ng esperong selestiyal mula sa rurok. 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Astronomiya
Inasawa

Ang **inasawa** ay maaaring tumukoy sa o kaugnay ng:

*Pag-aasawa
*Pagtatalik
*Pagtatambalan o pag-aasawahan ng mga hayop.

## Tingnan din
*Kasal
Mate (paglilinaw)

Ang **mate** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Mate, isang inumin.
*Yerba mate, ang halamang *Ilex paraguariensis*.
*Salitang Ingles na *mate* (bigkas: /meyt/), may ibig sabihing pakikipagtalik.
:*Basahin din ang pagtatambalan ng mga hayop.
*Salitang Ingles na *checkmate*, isang salita sa larong ahedres, na katumbas ng diwang "huli ka" o "huli ka na", kapag hindi makakawala o sukol na ang piyesang hari.
Fridtjof Nansen

Si **Fridtjof Wedel-Jarlsberg Nansen** (10 Oktubre 1861 – 13 Mayo 1930) ay isang Noruwegong eksplorador ng Artiko, siyentipiko, politiko, at diplomata. Nagantimpalaan si Nansen ng Gantimpalaang Nobel na Pangkapayapaan noong 1922 dahil sa kanyang naging gawain bilang Mataas na Komisyonero ng Liga ng mga Nasyon.

## Talambuhay 
Ipinanganak siya malapit sa Christiana (kasaluyang Oslo). Sa kanyang paglalakbay sa Artiko, narating niya ang puntong 86°14' Hilaga, na mas pahilaga sa naabot ng sinumang tao noong 1895.

Sa politika, tumulong siya sa pakikipagkasundo hinggil sa kasarinlan ng Noruwega mula sa Suwesya (Sweden) noong 1905. Siya ang naging unang ministro ng malayang Noruwega para sa Dakilang Britanya mula 1906 hanggang 1908.

Mula 1910 hanggang 1914, naging kasapi siya ng mga ekspedisyong pang-Hilagang Atlantiko upang pag-aralan ang dagat.

Noong 1921, naging Mataas na Komisyonero siya para sa mga refugee ng Liga ng mga Nasyon. Noong 1922, nagkamit siya ng gantimpalang Nobel na Pangkapayapaan dahil sa kanyang mga gawaing kaugnay ng pagbibigay-lunas sa panahon ng tag-gutom sa Rusya.

Kabilang sa kanyang mga naisulat na aklat ang *Farthest North* ("Pinakamalayo sa Hilaga").

## Tingnan din 
* Otto Sverdrup

## Mga sanggunian 
## Mga kawing palabas 
Kategorya:Mga eksplorador
Kategorya:Mga laureado ng Gantimpalang Nobel
Kategorya:Mga politiko ng Noruwega
Kategorya:Mga diplomata
Kategorya:Mga siyentipiko mula sa Norway
Kategorya:Mga manunulat mula sa Norway