Pandaigdigang Paliparan ng Chubu Centrair

Ang  () ay isang paliparang pandaigdig sa artipisyal na pulo sa Look ng Ise, Lungsod ng Tokoname sa Prepektura ng Aichi,  timog ng Nagoya sa gitnang Hapon.

Nauuri ang Centrair bilang isang primera klaseng paliparan at ito ang pangunahing internasyunal na puwerto para sa Chubu ("sentral") na rehiyon ng Hapon. Daglat ang pangalang  ng **Central Japan International Airport**, isang alternatibong salin na ginagamit sa pangalang Ingles na umiiral na kompanya ng paliparan, ang . Ginamit ang paliparan ng 10.2 milyong tao noong 2015, na nakaranggo bilang ika-8 pinakaabalang paliparan ng bansa, at 208,000 tonelada ng karagamento ang naikilos noong 2015.

## Kasaysayan
Pinagsisilbihan ng Chubu Centrair ang ikatlong pinakamalaking kalakhang lugar sa Hapon, na nakasentro sa palibot ng lungsod ng Nagoya. Pangunahing sentro ng paggawaan ang rehiyon, na may punong-himpilan at mga pasilidad pamproduksyon ng Toyota Motor Corporation at pasilidad pamproduksyon para sa Mitsubishi Motors at Mitsubishi Aircraft Corporation.

Sa maraming pagtulak ng lokal na pangkat pangnegosyo tulad ng Toyota, lalo na para sa 24-oras na mga lipad ng kargamento, nagsimula ang konstruksyon noong Agosto 2000, na may badyet na JPY¥768 bilyon (€5.5 bilyon, US$7.3 bilyon), subalit sa pamamagitan ng mabisang pamamahala, nakatipid ng halos ¥100 bilyon. Isang pangunahing kontratista ang Penta-Ocean Construction.

Sang-ayon sa mga ulat ng midya, kumita ang Kodo-kai, isang pangkatin ng Yakuza sa pangkat Yamaguchi-gumi, ng napakalaking halaga ng salapi sa pagiging tanging tagapagtustos, sa pamamagitan ng pantagong kompanya na Samix, ng lupa, bato, buhangin, at graba para sa proyekto ng konstruksyon ng paliparan. Bagaman kriminal na nasakdal ang mga ilang ehekutibo ng Samix para sa panraraket, naiurong ang demanda sa kalaunan. Sang-ayon sa mga ulat, may mga impormante ang Kodo-kai sa loob ng pulisya ng Nagoya na binigay sa organisasyon ang panloob ng impormasyon na pinahintulot na unahan ang mga nag-iimbestigang awtoridad.

Nang nagbukas ang Chubu Centrair noong Pebrero 17, 2005, kinuha nito halos lahat ng mayroon nang komersyal na lipad ng Paliparan ng Nagoya (Palapagan ng Nagoya na ngayon), at pinaginhawa ang mga lugar sa Tokyo at Kansai mula sa kargamento. Bilang isang pamalit para sa Paliparan ng Nagoya, namana rin nito ang kodigong pampaliparang IATA na **NGO**. Tamang-tamang nagbukas ang paliparan upang serbisyuhin ang pagdagsa ng mga bisita para sa Expo 2005, na matatagpuan malapit sa Nagoya. Napagmuni-muni na ang paliparan ay may ilang kompetisyon sa Paliparan ng Shizuoka, na nagbukas noong Hunyo 4, 2009.

### Mga pag-urong ng ruta
May mga ilang pag-urong mula sa Chubu Centrair pagkatapos nagsimulang ang operasyon ng paliparan. Tumakbo ang American Airlines sa isang ruta patungong Chicago na hindi umabot ng pitong buwan noong 2005, subalit sinabi na ang serbisyo ay "hindi kumita tulad ng inasahan." Noong 2008, pagkatapos ng iilang taon ng serbisyo mula sa Chubu Centrair, kinansela ng ilang kompanyang panghimpapawid ang tukoy na mga lipad at nilagay sa pahinga ang iba, kabilang ang pagsuspinde sa lipad ng Malaysia Airlines tungo sa Kuala Lumpur, pagtapos ng Jetstar sa operasyon nito sa paliparan, pagtigil ng Continental Airlines sa lipad nito sa Honolulu at pagsuspinde ng United Airlines sa mga lipad nito tungong San Francisco, na binabanggit ang mababang pangangailangan sa primong *cabin*. Nagpatuloy din ang lipad na ito sa Chicago hanggang 2007. Umalis ang Emirates at Hong Kong Express Airways sa paliparan noong 2009, bagaman nagsimula muli ng serbisyo ang HK Express noong Setyembre 2014. Tinapos din ng Japan Airlines ang mga lipad nito tungong Paris noong 2009 at Bangkok noong 2020. Tinapos ng Garuda Indonesia ang serbisyo mula sa Denpasar noong Marso 2012, subalit bumalik sa Nagoya kasama ang pagbukas ng direktang lipad mula Jakarta noong Marso 2019 ngunit tumagal lamang hanggang Marso 2020. Umalis ang EVA Air sa paliparan noong Hunyo 2012 (simula noon, binalak nilang bumalik sa serbisyo sa Hunyo 2019). Umatras ang TransAsia Airways na sangay ng V Air mula sa Centrair at tinapos ang operasyon noong Oktubre 2016.

Patuloy na nag-aalok ang Nagoya ng mga interkontinental na mga lipad sa pamamagitan ng serbisyo ng Delta Air Lines tungong Detroit at Honolulu, serbisyo ng Lufthansa tungong Frankfurt at serbisyo ng Finnair tungong Helsinki.

### Aichi Sky Expo 
Isang sentro ng eksposisyon sa loob ng pulong paliparan ang nagbukas noong Agosto 30, 2019. Mayroon ang eksposisyon ng 6 na bulwagang eksibisyon na may 10,000 m2 bawat isa. Kabilang sa mga kaganapan na naganap sa lugar ang edisyong 2019 ng *Wired Music Festival* noong Setyembre 7 at 8.

## Mga terminal
Nag-aalok ng domestikong lipad ang hilagang bahagi ng terminal, habang internasyunal na lipad naman sa katimugang bahagi, na may dedikadong bilihan ng tiket, mga *checkpoint* pangseguridad, tsubibo ng mga bagahe, at para sa mga internasyunal na lipad, mga pasilidad ng imigrasyon at adwana. Pinoproseso ang mga pagdating sa ikalawang palapag, at mga pag-alis sa ikatlo. Ginagamit ang mas mababang palapag sa pagpapanatili, pagtutustos ng pagkain, at ibang operasyon sa grawnd, gayon din mga paghimpil ng pampasaherong bus sa gitna ng rampa ng paliparan. May labing-tatlong tarangkahan para sa domestikong paglipad (kabilang ang tatlong tarangkahan para sa bus), at labing-apat na tarangkahan para internasyunal na lipad (kabilang ang tatlong tarangakahan para sa bus). Para naman sa pambadyet na kompanyang panghimpapawid na domestiko at internasyunal ang Terminal 2 na may 11 tarangkahan para internasyunal na lipad at 9 na tarangkahan para sa domestikong lipad.

## Estadistika
## Mga kompanyang panghimpapawid at destinasyon
### Pasahero
;Pananda:
 May ilang destinasyon na maaring apektado ng COVID-19, samakatuwid, hindi pinagkakaiba ang pansamantalang mga suspensyon bilang pana-panahong serbisyo.

### Kargamento
## Panlupang transportasyon
### Tren
Pinapagana ng Meitetsu (Daambakal ng Nagoya) ang Estasyon ng Sentral na Pandaigdigang Paliparan ng Hapon, ang estasyon ng tren para sa Centrair na matatagpuan sa Linya ng Paliparan ng Meitetsu. Kinokonekta ng pinakamabilis na serbisyo ng "μSky Limited Express" ang paliparan sa Estasyon ng Meitetsu Nagoya sa loob ng 28 minuto. Gumagana ang lahat ng μSky Limited Express sa pinakamataas na bilis na 120&nbsp;km/o sa pamamagitan ng seryeng 2000 ng mga tren, na itinalaga ang lahat ng mga upuan at kinakailangang bumili ng dagdag na 360 yen na "espesyal na tiket para sa limitadong ekspres." Katabi ng Estasyon ng Meitetsu Nagoya ang Estasyon ng JR Nagoya, na pinapahintulot ang paglipat sa Shinkansen na mga tren na punlo (*bullet*) na hindi lamang papunta sa Tokyo at Osaka subalit sa maraming pangunahing lungsod din, gayon din sa mga lokal na tren ng JR, Meitetsu, at Kintetsu, at ang Munisipal na Subway ng Nagoya.

Mayroon mga panukala para sa isang linyang JR na kumukonekta ang Centrair sa Estasyon ng Nagoya at ang network ng JR sa pamamagitan ng Estasyon ng Okkawa ng Linya ng Taketoyo. Bagaman, walang aktuwal na konstruksyon ang naipatupad.

Mayroon din panukala para sa linyang Aonami na kumukonekta ang Centrair sa Estasyon ng Nagoya sa pamamagitan ng pagtatayo ng lagusan o tulay. Kumilos ang pampamahalaang munisipal ng Nagoya para sa pagtatasa ng pagiging posible ng proyekto noong 2019.

### Bus
Nag-aalok ang Centrair Limousine ng direktang serbisyong bus tungo at mula sa gitnang Nagoya, Sakae, at pangunahing mga otel. Pimapatakbo ito ng isang pribadong kompanya ng bus sa Prepektura ng Mie. Tumatakbo din ang mabibilis na mga bus sa mga karatig na prepektura para sa 3,000 yen hanggang Kyoto sa pamamagitan ng Prepektura ng Mie.

### Lantsang pantawid
Kumukonekta ang *ferry* o lantsang pantawid sa terminal pamapasehero sa Tsu – isang 40-minutong paglalakbay.

### Kotse
Kinokonekta ng isang daanang *toll* ang Centrair at ang pangunahing kalupuaan.

### Bisikleta
Hindi pinapahintulot ang mga bisikleta sa *toll* ng Tulay ng Centrair tungong pangunahing kalupaan. Kailangang sumakay ang mga siklista na lumalabas sa paliparan sa isang lokal na tren ng Meitetsu, isang himpilan tungo sa Estasyon ng Rinkū o sa isang taksi sa tulay tungo sa Pagpapalitan ng Rinkū na nasa hilaga ng Aeon Mall Tokoname.

## Pamimili
Tinatampok ng Centrair ang ika-4 na Palapag na Sky Town Shopping Center, na maaring mapuntahan ng pangkalahatang publiko, na may 61 tindahan at kainan, nakaayos sa dalawang "kalye," ang Renga-dori at Chochin-yokocho. Indibiduwal na nakatema ang mga tindahan ng Chochin-yokocho upang magkaroon ng tunay na itsurang Hapones.

File:Centrair Sky Town.jpg|Pasukan sa ika-4 na Palapag ng Sky Town ng Centrair
File:Chubu Centrair4.JPG|Mga tindahan sa tradisyunal na istilong Hapones

## Ibang pasilidad
Matatagpuan ang Sentrong mga Operasyon ng Boeing Dreamlifter sa tapis ng paliparan, tungo sa timog ng pangunahing terminal. Ginagamit ang pasilidad na ito upang iimbak ang mga bahagi ng sasakyang panghihimpawid ng Boeing 787 mula sa Hapon habang hinihintay ang paglipad nito sa pasilidad ng asambliya sa Estados Unidos.

## Mga parangal
* 2009: Ika-4 na *Pinamahusay na Paliparan sa Mundo* ng *Airport Service Quality Awards* ng *Airports Council International*
* 2011: Ika-5 *Pinakamahusay ng Paliparan sa Buong Mundo* ng *Airport Service Quality Awards* ng *Airports Council International* at *Pinakamahusay na Paliparan ayon sa Laki* sa kategoryang 5 hanggang 15 milyong pasahero.
* 2015: Ipinabatid ng Skytrax na nanalo ang Pandaigdigang Paliparan ng Chubu sa unang puwesto sa "Pinakamahusay na Pangrehiyon na Paliparan ng 2015" na parangal at unang puwesto sa "Pinakamahusay ng Pangrehiyong Paliparan – Asya" na parangal para sa ikalimang taon na tumatakbo.
* 2016: Sinuri ng Skytrax ang Pandaigdigang Paliparan ng Chubu bilang ang "Pinakamahusay na Pangrehiyon na Paliparan ng Mundo ng  2016" at ang ika-6 na "Pinakamahusay na Paliparan sa Buong Mundo"
* 2017: Naging unang paliparan sa mundo ang Pandaigdigang Paliparan ng Chubu na nakamit ang "5-Bituin na Marka ng Pangrehiyong Paliparan" ng Skytrax.
* 2018: Sa 4 na sunud-sunod na taon, nanalo ang Pandaigdigang Paliparan ng Chubu ng parangal na "Pinakamahusay na Pangrehiyong Paliparan ng Mundo" (Skytrax). Nakaranggo din ang Chubu sa ika-7 pinakamahusay na paliparan sa mundo.

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
*  
* Japan Mint: The Opening of CHUBU CENTRAIR International Airport 500 Yen Commemorative Silver Proof Coin (sa Ingles)
* 
* 

Kategorya:Mga paliparan sa Hapon
Kategorya:Mga gusali at istraktura sa Prepektura ng Aichi