Pambansang Daang-bakal ng Pilipinas

Ang **Pambansang Daang-bakal ng Pilipinas** (Ingles: *Philippine National Railways*, dinadaglat bilang **PNR**) ay isang sistemang daangbakal na may-ari ng estado sa Pilipinas, na nasa ilalim ng Kagawaran ng Transportasyon (DOTr) bilang isang kabit na ahensiya.  Kahit kung itinatag ito noong panahon ng kolonyalismong Espanyol, naitatag lamang noong 1984 ang kasalukuyang anyo ng PNR.  Kasalukuyang nagtatakbo ito ng 479 kilometro ng riles sa pulo ng Luzon, kung saan ang mayoriya ng imprastrukturang daangbakal sa Pilipinas ay nakapuwesto.  Dahil sa ito, naging magkasingkahulugan ang PNR sa sistemang daangbakal sa Pilipinas.

Isang bahagi ng lambat-lambat ng PNR, partikular na sa bahagi ng lambat-lambat nito na nakapuwesto sa Kalakhang Maynila, ay bahagi ng Sistemang Panlulan ng Matatag na Republika (SRTS), at pangkalahatang sistema ng pampublikong transportasyon sa kalakhan.  Ito ay ang buhay ng lahat ng mga palingkurang riles panrehiyon sa Kalakhang Maynila, na umaabot sa mga arabal (*suburb*) nito at sa mga lalawigan tulad ng Laguna.  Gayunpaman, ang layon ng PNR ay hindi lamang bawasan ang antas ng paninikip ng trapiko dahil sa pagtaas ng mga bilang ng mga sasakyan sa Kalakhang Maynila, kundi ring ibuklod nang mabuti ang mga importanteng lungsod sa loob ng Pilipinas at maglingkod bilang instrumento sa pambansang kabuhayan at pagpapaunlad.  Gayunpaman rin, ang pag-abot ng layon na iyon ay natadtad ng problemang hinggil sa sirang imprastruktura at ng 'di-sapat na pagpondo ng pamahalaan, mga problemang inaayos sa kasalukuyang rehabilitasyon ng sistema.  Ang rehabilitasyon ng PNR, na isinusulong ng mga sunud-sunod na administrasyon, ay naglalayon na hindi lamang sagutin ang mga problemang ito, pero palakaran rin ang paglago ng ekonomiya ng Pilipinas sa pamamagitan ng isang matalab na sistemang daangbakal.

## Kasaysayan
 Manila Railroad Company Locomotive #17 naka display sa Dagupan City Museum]]

Noong Hunyo 25, 1875, sa ilalim ng isang kautusan ng hari na inilabas ni Haring Alfonso XII ng Espanya, ang hiniling na Inspektor ng Mga Pampublikong Gawain ng mga Isla ng Pilipinas ay hiniling na magsumite ng isang plano ng railway system para sa Luzon. Ang plano, na isinumite limang buwan mamaya sa pamamagitan ng Don Eduardo Lopez Navarro, ay pinamagatang Memoria Sobre el Plan General de Ferrocarriles en la Isla de Luzón, at agad na naaprubahan. Ang konsesyon para sa pagtatayo ng isang riles mula sa Maynila hanggang Dagupan ay ipinagkaloob sa Don Edmundo Sykes ng Ferrocarril de Manila-Dagupan (May-Dagupan Railway), mamaya upang maging Manila Railway Company, Ltd ng London, noong Hunyo 1, 1887.

Ang Ferrocarril de Manila-Dagupan, na bumubuo ng karamihan sa Linyang Pahilaga ngayon, ay nagsimula sa pagtatayo noong Hulyo 31, 1887 sa pagbubukas ng pundasyon para sa Estasyong daangbakal ng Tutuban, at ang 195 kilometro (121 mi) na linya ay binuksan noong Nobyembre 24, 1892 Ang pagpapalawak ng network ng Philippine railway ay hindi magsisimula hanggang sa panahon ng kolonyang Amerikano, noong Disyembre 8, 1902, ang Philippine Commission ay nagpasa ng batas na nagpapahintulot sa pagtatayo ng isa pang linya ng tren, na sa kalaunan ay bumuo ng Linyang patimog. Ang karagdagang batas ay pinalaya hanggang 1909 na nagpapahintulot sa karagdagang konstruksiyon ng tren at paggamit ng mga bono ng gobyerno upang matustusan ang mga ito, at sa pamamagitan ng 1916, 792.5 kilometro (492.4 mi) ng track ay itinayo ng kumpanya, na muling inorganisa ang sarili bilang Maynila ng Bagong Kumpanya ng Railroad Jersey (MRR). Bukod sa North at South Main Lines, ang iba pang mga linya na sumasabog sa dalawang pangunahing linya ay itinayo, tulad ng mga linya sa Rosales at San Quintin, Pangasinan; San Jose at Cabanatuan, Nueva Ecija; Dau, Carmen, Floridablanca at Arayat, lahat sa lalawigan ng Pampanga, pati na rin sa loob ng US Air Base Fort Stotsenburg na naging Clark Air Base; Antipolo, Taytay, at Montalban, isang tulay sa Nielsen Field sa ngayon ay Ayala Avenue sa Makati Financial District mula sa Culi Culi (ngayon Pasay Road) Station, lahat sa Rizal; Cavite City at sa malapit na US Air Base ng Sangley Point pati na rin ang Noveleta at Naic, parehong nasa lalawigan ng Cavite; Canlubang, Santa Cruz at Pagsanjan lahat sa lalawigan ng Laguna; Batangas City at Bauan kapwa sa lalawigan ng Batangas, pati na rin ang isang linya na kumikonekta sa San Pablo City sa Laguna sa Luta (mamaya Malvar) sa lalawigan ng Batangas (Ito ay dating bahagi ng Main Line South hanggang sa isang mas maikling cut-off line na nagkokonekta sa Los Banos sa ang Santa-Cruz / Pangsanjan linya sa San Pablo ay binuksan, Port Ragay sa lalawigan ng Bicol ng Camarines Sur, at hanggang sa Tabaco mula sa Legaspi, Albay.

Katulad ng iba pang mga riles noong panahong iyon, ang Manila Railroad Company ay nagdusa mula sa pinansiyal na kahirapan sa panahon ng Unang Digmaang Pandaigdig, at noong Pebrero 4, 1916, ang Philippine Assembly ay pumasa sa Act No. 2574, na nagpapahintulot sa Gobernador-Heneral na makipag-ayos para sa nasyonalisasyon ng MRR's ari-arian. Ang MRR sa kalaunan ay nasyonalisa noong Enero 1917, na ang gobyernong Pilipino ay nagbabayad ng P10 milyon sa mga may-ari ng kumpanya at sa pag-asang P 53.9 milyon sa natitirang utang. Dahil dito, ang pamamahala ng MRR ay lumipat mula sa British hanggang Amerikano na mga kamay, at noong 1923, naging José Paez ang unang pangkalahatang tagapangasiwang Pilipino. ng Pilipinas, sa kabila ng maraming problema na kasangkot. Ang kabuuang pagbabagong-tatag ng mga tulay at track ng tren, kabilang ang kapalit ng kasalukuyang 35-kilo (77-pound) na track na may mas bagong 50-kilo (110-pound) track ng riles na dating tinatawag na **Commuter Express** (din **Commex**), ay nagsisilbi bilang commuter rail service para sa Kalakhang Maynila, na umaabot hanggang sa timog bilang Calamba City, Laguna . Ang PNR ay gumagamit ng mga GE na mga tren tulad ng 900 Class, 2500 Class, at 5000 Class hatak sa Commex passenger cars pati na rin ang bagong procured 18 (3 car train, 6 set) Hyundai Rotem DMUs at KiHa 52 para sa serbisyong ito. Ang mga 203 series EMU ay ginagamit din para sa Metro Commuter.

Ang serbisyong MSC gamit ang bagong DMUs, KiHa 52, KiHa 350 at 203 series EMUs ay kasalukuyang ibinibigay sa pagitan ng Tutuban at Alabang sa Muntinlupa City. Sa kasalukuyan, ang MSC ay gumagawa ng 42 serbisyo sa pagbalik, 21 sa bawat direksyon.

#### Shuttle Service
Ang **Shuttle Service** ay isang serbisyo ng commuter rail na unang ipinakilala noong Enero 27, 2014. Ang serbisyong ito ay gumagamit ng Hyundai Rotem DMUs at JR KiHa 52. Mayroong 2 ruta ng Shuttle Service, kung saan ang mga tren ay tumigil sa lahat ng mga istasyon kasama ang mga ruta: Tutuban - Sucat at Santa Mesa - Sucat. Ang serbisyo ng tren na ito ay natapos Mayo 23, 2014 upang magsagawa ng pagpapanatili sa rolling stock at dahil sa magkakasunod na tatlong linggo ng mga pagkaantala at pagkansela ng serbisyong tren na ito.

Dati, ang mga plano para sa ikatlong ruta na naglalayag sa Alabang - Calamba ay ipakilala sa 2017. Ang serbisyong ito ay gagamitin ang dalawang-bagon ng Kiha 350, gayunpaman, ang ipinangako na ikatlong linya ay inilipat sa ika-10 Avenue - Dela Rosa ruta simula noong Agosto 1, 2018.

#### Premiere Train
Ang **Premiere Train** service ay isang commuter rail service na ipinakilala noong Marso 3, 2014 at gumagamit ng JR KiHa 59 "Kogane" na tren. Ang Premiere Train ay nagmula sa Tutuban Terminal at humihinto sa istasyon ng Blumentritt, España, Santa Mesa, Buendia, EDSA, Sucat, Alabang, San Pedro, Biñan at Santa Rosa. Ang mga pamasahe ay nagkakahalaga ng ₱ 60.00 hanggang ₱ 90.00

Ang tren na ito ay dapat na tanggalin sa Mayo 23, 2014 dahil gagamitin nila ang binagong 203 serye EMU na hihinto sa lahat ng mga istasyon sa pagitan ng Tutuban Terminal at Santa Rosa Station upang magsilbi ng mas maraming pasahero. Pinalitan ito ng 203 serye noong Hunyo 25, 2014.

### Bicol Commuter
Ang serbisyo ng **Bicol Commuter** ay isang commuter rail service sa Bicol Region, sa pagitan ng mga istasyon sa Tagkawayan, Quezon, at Legazpi, Albay, kasama ang Naga City sa Camarines Sur na nagsisilbing sentral na terminal, ang sentro ng transportasyon. Ang serbisyo ay inilunsad noong Setyembre 16, 2009, sa oras para sa kapistahan ng Our Lady of Peñafrancia sa Naga City. Ang mga tren na ginawa pitong biyahe sa isang araw, alternating sa pagitan ng Tagkawayan, Sipocot, Naga City at Legazpi. Ang lahat ng mga serbisyo na ginamit KiHa 52 serye sa binagong asul na atay.

Pagkatapos ng karagdagang mga pagbabawas, ang serbisyo lamang sa pagitan ng Naga at Sipocot ay nagpapatakbo ng Disyembre 2013. Ang serbisyo ay nagpatuloy sa pagitan ng Naga at Legazpi noong Oktubre 2015 na may isang tren sa isang araw.

### Bicol Express
Ang PNR ay nagtatrabaho para sa ilang mga taon sa pagpapanumbalik ng serbisyong intercity nang walang tagumpay. Bilang ng Setyembre 2013, ang mga operasyon sa Bicol Region ay nasuspinde. Ito ay dahil sa pinsala ng bagyo sa mga tulay. Inaasahan ng PNR na muling buksan ang Bicol Express Service sa pamamagitan ng tungkol sa Setyembre 2014. Dahil sa mga pinsala na dinala ng Bagyong Rammasun, na kilala sa Pilipinas bilang Bagyong Glenda, inihayag na ang pagpapatuloy ng mga serbisyo ng Bicol Express ay lalong naantala hanggang Oktubre Nobyembre 2014. Mula noon ay muling inanunsiyo at pagkatapos ay nakansela, kamakailan lamang sa huling bahagi ng 2016.

Noong 2017, bilang bahagi ng proyektong Manila-Bicol Railway ang Tsina ang magpapanumbalik sa serbisyong Bicol Express. Ang Panibagong Bicol Express ay magkakaroon ng anim na oras upang maabot ang Bicol mula sa Manila na may bilis na disenyo ng 120 kph at bilis ng pagpapatakbo ng 80 kph.

Ang tagaplano ng biyahe ay Train T-611 para sa southbound (MA-NG) at Train T-612 para sa northbound (NG-MA).

Nagsimula ang operasyon ng Bicol Express sa pagitan ng Manila at Aloneros sa paligid ng 1919 na may isang hiwalay na tren sa pagitan ng Pamplona at Tabaco at sa pagitan ng Port Ragay at Legazpi mula pa noong 1933. Ang unang Bicol Express mula Manila hanggang Legazpi ay tumakbo noong Enero 31, 1938.

### Mayon Limited
Noong Marso 2012, isa pang serbisyo sa tren, ang nabuhay na muli na Mayon Limited, ay tumakbo sa pagitan ng Tutuban at Ligao. Ang tren ay tumakbo bilang Mayon DeLuxe sa Lunes, Miyerkules at Biyernes mula sa Tutuban bilang tren na T-713 na may tatlong naka-aircon na mga kargamento na may mga reclining na upuan. Ang tren ay nagbalik sa Martes, Huwebes at Linggo bilang tren T-714 mula sa Ligao. Sa Martes, Huwebes at Linggo ang tren ay tumakbo bilang Ordinaryong tren (T-815) na may mga non-reclining na upuan at paglamig ng fan. Ang pag-alis bilang tren T-816 ay tuwing Lunes, Miyerkules at Biyernes. Ang tren ay hindi tumakbo tuwing Sabado. Ang mga tren ay nakakatugon sa Gumaca. Bilang ng Setyembre 2013, ang lahat ng operasyon sa Bicol Region, kabilang ang Mayon Limited, ay nasuspinde.  at ang huli ay tumutulong sa pananalapi, pagtatayo, at pagpapatakbo ng isang rationalized Linyang Pahilaga ng serbisyo pati na rin bilang pagtulong sa pagbabagong-tatag at pag-modernize ang Linyang Patimog.

### Manila-Clark Railway (NSCR North)
Ang proyektong Manila-Clark railway ay nagsasangkot ng pag-upgrade ng umiiral na solong track sa isang mataas na dual-track system, na nagko-convert ang rail gauge mula sa makitid na gauge patungo sa standard gauge, at nag-uugnay sa Maynila hangang Malolos City sa Bulacan at higit pa sa Angeles City, Clark Special Economic Zone at ang Paliparang Pandaigdig ng Clark. Tinatantiya ang proyektong ito na nagkakahalaga ng humigit-kumulang na US $ 500 milyon, kasama ang Tsina na nag-aalok upang magbigay ng ilang US $ 400 milyon sa pagtustos ng konsesyon. Nagsimula ang paghahanda ng konstruksiyon noong unang bahagi ng Nobyembre 2006. Dahil sa mga pagkaantala sa gawaing pagtatayo, sa madaling panahon ito ay muling inegosyo sa gobyerno ng China. Ang pansamantalang pagpapatuloy sa Enero 2009 sa suporta ng North Luzon Railways Corporation. Muli, ang proyekto ay nakansela noong Marso 2011, dahil sa isang serye ng mga pagkaantala, mga pagtigil sa trabaho, isang kontrobersya at anomalya sa dayuhang kontratista. Ang proyekto ng tren ay kinontrata ng administrasyong Arroyo noong 2003 sa China National Machinery and Equipment Corporation (CNMEC) para sa isang orihinal na gastos na $ 421 milyon. Noong 2009, pinalaki ng CNMEC ang presyo ng kontrata sa $ 593 milyon, sa pagsang-ayon ng pamahalaan na baligtarin ang pagkakaiba. Ang pamahalaan ay hiniram ng $ 400 milyon mula sa Exim Bank ng China upang pondohan ang proyekto, na ang balanse ay mula sa Development Bank of the Philippines. Noong 2011, inalis ng administrasyong Aquino ang proyektong ito sa mga ligal na isyu at mga paratang sa korapsyon. Ang Korte Suprema ng Pilipinas ay nagbigay sa Marso 2012 ng isang desisyon na nagbigay ng isang mas mababang hukuman ang go-signal upang marinig ang kaso na nanawagan para sa pagpapawalang-saysay ng sobrang halaga ng kontrata. Sa halip na pag-aayos ng buong US $ 184 milyon dahil sa 2012, ang Kagawaran ng Pananalapi ay magbayad ng Export-Import Bank of China 4 na magkaparehong pagbabayad na $ 46 milyon simula noong Setyembre 2012. Sinabi ng Director-General ng National Economic and Development Authority (NEDA) na si Arsenio Balisacan na 80 Ang kilalang Northrail proyekto ay ipagpapatuloy sa loob ng termino ni Pangulong Benigno Aquino III.

Ang huling pangalan para sa proyektong Northrail ay inihayag ng Kagawaran ng Transportasyon Kalihim Arthur Tugade noong Hunyo 25, 2017 sa isang seremonya kung saan ang unang 5 istasyon ay binigyan ng kanilang mga marker sa lokasyon. Nilalayon nito ang pagbawas ng oras ng paglalakbay sa pagitan ng dalawang lungsod mula sa dalawang oras hanggang 55 minuto, na nagbibigay ng mas madaling paglalakbay para sa mga pasahero mula sa Bulacan at Pampanga na naglakbay araw-araw sa Maynila para sa trabaho o paaralan. Ang 106-kilometro na linya ng tren ay tatakbo mula sa Estasyong daangbakal ng Tutuban sa Maynila patungong Clark Freeport Zone sa Pampanga, na dumadaan sa Paliparang Pandaigdig ng Clark. Magkakaroon ng 13 trainsets na may 8 coaches bawat set, ang bawat isa ay may kakayahang makamit ang maximum na bilis na 120 kph (75 mph). Ang gastos ng proyekto ay $ 255 bilyon (US $ 5.1 bilyon) sa tulong pinansiyal mula sa Hapon. Inaasahang magsimula ang konstruksiyon sa huling quarter ng 2017 at makumpleto ng 2021.

Ang pre-construction work tulad ng pag-clear ng tamang paraan ay nagsimula noong Enero 2018.

### Linyang Silangan Kanluran ng PNR
Bilang bahagi ng programang imprastraktura ng "Build-Build-Build" ni pangulong Rodrigo Duterte, ang East-West Rail ay iminungkahi ng East-West Rail Transit Corp, isang kasunduan sa pagitan ng A. Brown Company Inc. at Pribadong Equity Investment at Development Corp. Kabilang dito ang financing, disenyo, konstruksiyon, at pagpapanatili ng isang mataas na elevated 9.4-kilometer railway line mula sa Diliman sa Quezon City hanggang Quiapo sa Maynila.

Ang linya ng PNR East West, na kilala rin bilang MRT Line 8, ay isang iminungkahing mabilis na linya ng pagbibiyahe sa Metro Manila sa Pilipinas, na karaniwang tumatakbo sa isang direksyon sa silangan-kanluran kasama ang Daang Radyal Blg. 7 at isang bahagi ng Daang Radyal Blg. 8.

Naghahain ang linya ng 11 istasyon sa 9.4 na kilometro (5.8 mi) ng linya. Ang mga daang-bakal ay kadalasang nakataas at itinayo alinman sa ibabaw o sa mga kalsada na sakop, na may mga seksyon sa ibaba ng lupa. Ang kanlurang dulo ng linya ay ang Quiapo station infont ng Quiapo Church, habang ang eastern terminus ng linya ay ang istasyon ng Diliman sa Commonwealth Avenue sa Barangay Old Capitol Site, Quezon City. Ang linya ng tren ay nagsisilbi sa mga lungsod na Radial Road 7 (Commonwealth Avenue, Elliptical Road, Quezon Avenue, España Boulevard at Quezon Boulevard) ay dumadaan sa: Manila at Quezon City.

### Pagbabalik ng kargamento
Sa loob ng Pebrero 2016, ang plano ng PNR's na kargamento ay magsisimula sa isang pinlano na pag-sign ng isang MOA sa pagitan ng railway at rail freight operator MRAIL (isang subsidiary ng Meralco) para sa rehabilitasyon ng mga linya ng tren patungong North Harbor at muling simulan ang mga serbisyo ng kargamento simula 2017 , na makakatulong din na mabawasan ang paggamit ng trapiko at trak sa NCR. Kung nakumpleto, ang MRAIL ay sama-samang nagpapatakbo ng serbisyo ng kargamento sa PNR, na magtatapos sa mahabang kawalan ng mga serbisyo ng kargamento ng tren sa bansa. Ito ang magiging ikalawang pagkakataon na ang PNR ay nakipagsosyo sa ICTSI.

Ang isang pahayag na ginawa ng MRail Inc., isang subsidiary ng Metro Pacific Investments Corp., ay nagsabi na ang lahat ng mga diskusyon tungkol sa PNR revival service freight mula sa Port of Manila hanggang Laguna Gateway Inland Container Terminal ay patuloy sa pagtatalaga ng isang bagong board sa Pambansang Daambakal ng Pilipinas.

### Manila-Calamba Railway (NSCR South)
Bilang bahagi ng programang imprastraktura ng DuterteNomics (Build-Build-Build) na programa ni Rodrigo Duterte, ang Metro Commuter Line ay muling isasagawa bilang isang full-track na double-track na nakoryente, at palalawakin upang maglingkod sa Los Baños. Noong Setyembre 12, 2017, inaprubahan ng National Economic and Development Authority ang pagtatayo ng mas bagong linya, bilang bahagi ng mas matagal na Long-haul Railway na makakonekta sa Legazpi at Matnog, at Batangas City. Ang pagpopondo para sa proyekto, na nagkakahalaga ng ₱ 131 bilyon, ay ibinibigay ng Japan International Cooperation Agency, at inaasahang magsisilbi ng 300,000 pasahero sa isang araw sa unang taon ng operasyon nito.

### Mindanao Railway
Ipinahayag ni Pangulong Rodrigo Duterte ang kanyang suporta para sa pagtatatag ng isang sistema ng tren sa buong isla ng Mindanao na maaaring operasyon matapos ang kanyang termino. Ang sistema ng tren na itatayo sa Mindanao ay magkakaroon ng mga 2,000 kilometro ng trackage, at itinuturing na isa sa mga pangunahing proyekto ng imprastruktura ni Rodrigo Duterte. Ang unang yugto, na 105 km, ay magsisimula ng pagtatayo sa ikatlong quarter ng 2018 at inaasahang makukumpleto sa 2022.

### Bahagyang muling pag-activate ng North Main Line
Ipinlano nang maaga noong 2006 sa panahon ng termino ni Gloria Macapagal-Arroyo, ang hilagang Manila-Dagupan linya ng PNR na binubuo ng mga istasyon simula Solis, Ika-5 Abenida, Ika-10 Abenida at Caloocan ay muling itinayo sa disenyo ng Southrail, na kumpleto sa modernong mga mga hadlang sa gate. Sila ay nakumpleto ngunit para sa ilang kadahilanan ay hindi kailanman ginagamit. Sila ay higit na pinabayaan sa panahon ng termino ni Aquino at hindi ginagamit, na ginagamit lamang ang mga riles ng tren upang maglakbay papunta sa istasyon ng depot sa Caloocan.

Ang kalagayan ay lumala sa makasaysayang istasyon ng Caloocan na binubuwag para sa NLEX Segment 10.1, at ang istasyon ng tren ay natapos na ganap na buwag kasama ang mga track.

Hanggang sa huling bahagi ng Marso 2018, ang mga gawaing panunumbalik ay patuloy na i-clear at tiyakin na ang mga track ay nasa kalagayan pa rin, at ang isang serbisyo ng tren ay pinaplano na muling pinamamahalaan, ayon sa isang post sa Facebook ng Kagawaran ng Transportasyon. Bukod sa Caloocan, ang serbisyo pahilaga ay pinahaba pa sa pamamagitan ng muling pagbubukas ng istasyon ng Governor Pascual (na dating tinatawag na Acacia) sa Malabon.

## Tignan Din
* Talaan ng mga Linya ng Manila MRT

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
*Pambansang Daangbakal ng Pilipinas 


Kategorya:Biyaheng daang-bakal sa Pilipinas