open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A

Ang **A** (malaking anyo) o **a** (maliit na anyo) (kasulukuyang bigkas: /ey/; dating bigkas: /a/) ay ang unang titik sa alpabetong Romano. Ito rin ang unang titik sa lumang abakadang Tagalog at sa makabagong alpabetong Tagalog.

## Kasaysayan 
Marahil na nagsimula ang titik *A* bilang piktogramo ng ulo ng toro sa mga hiroglipo ng mga Ehipto o sa alpabetong Proto-semetiko.

Noong mga 1600 BK, mayroong linyang anyo ang alpabetong Penisyo na nagsilbing basehan ng sumunod na mga anyo. Malapit na tumutugma ang pangalan nito sa *aleph* ng Hebreo.
[thumb|right|190px|Ang sumasagisag sa tunog ng titik na A (bigkas: /a/) sa sinaunang [alibata|baybayin o alibata ng Pilipinas.]]
Talaksan:letera.JPG 
## Gamit 
Sa Wikang Ingles, bilang salita, ito ay isang hindi tiyak na pantukoy (kasama ng *an*) na ang katumbas sa Tagalog ay '*ang*'.

Sa pagmamarka, ito ay ang pinakamataas na marka na mataas pa sa B. (naka-istilo bilang *A*)

Sa heometriya, ito ay ang letrang sumisimbolo sa lawak o *area* ng isang hugis. (naka-istilo bilang A)

## Sanggunian 
Kaurian:Mga Latinong titik
B

[thumbnail|right|190px|Ang sumasagisag sa tunog ng titik na B (bigkas: /ba/) sa sinaunang [alibata o baybayin ng Pilipinas.]]

Ang **B** [malaking anyo] o **b** [maliit na anyo] (kasalukuyang bigkas: /bi/, dating bigkas: /ba/) ay ang ikalawang titik sa alpabetong Romano o Latino.  Ito rin ang pangalawang titik sa lumang abakadang Tagalog  at sa makabagong alpabetong Tagalog.

500px|B

## Kasaysayan 
Marahil na nagsimula ang titik *B* bilang isang piktogramo ng palapag ng isang bahay sa mga hiroglipo ng mga Ehipsiyo o alpabetong Proto-semetiko.  Ang sinauna o orihinal na pagbigkas dito sa alpabeto ay /bet/ na nangangahulugang "bahay".

## Ibang Gamit 
Sa pagmamarka, ito ay ang marka na mataas sa C at mababa sa A.

## Kimika 
Sa larangan ng kimika, ginagamit ang malaking titik na B bilang simbolo para sa elementong boron.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Latinong titik
C

Ang **C** [malaking anyo] o **c** [maliit na anyo] (bagong bigkas: /si/, dating bigkas: /se/) ay ang ikatlong titik sa alpabetong Latino at Romano. Ito rin ang ikatlong titik sa makabagong alpabetong Tagalog. Ang titik *K* ang pangatlong titik sa lumang abakadang Tagalog.  Wala ito sa lumang abakadang Tagalog. Ang pangalan nito sa Ingles ay *cee* (binibigkas ), na sa maramihan ay *cees*.

Bilang isang numero sa romanong numero, ang halaga nito ay 100 (isang daan).

Talaksan:LeterBc.PNG

## Agham 
* Sa kimika, ito ay ang atomikong simbolo ng elementong Karbon. (naka-istilo bilang *C)*
*
*
*
* Sa pisika, ito ay ang baryable sa konstante ng bilis ng liwanag na c = 299,792,458m/s. (naka-istilo bilang *c*)
* Sa termodinamika, nangangahulugan ito bilang simbolo ng Celsius. (naka-istilo bilang *C*)

## Ibang Gamit 
* Ito ay ang marka na mababa sa B, at mataas sa D sa pampaaralang sistema ng pagmamarka. (naka-istilo bilang C)
* Sa heometriya, sumisimbolo ito sa sirkumperensiya ng isang bilog. (naka-istilo bilang \boldsymbol{C})

## Mga sanggunian 
Kaurian:Mga Latinong titik
D

Ang **D** [malaking anyo], o **d** [maliit na anyo], ay ang ikaapat na titik sa alpabetong Romano. Ito rin ang pang-apat na titik sa lumang abakadang Tagalog at sa makabagong alpabetong Tagalog. 
[thumb|right|190px|Ang sumasagisag sa tunog ng titik na **D** (bigkas: /da/) at **[R** (bigkas: /ra/) sa sinaunang baybayin o alibata ng Pilipinas.]]

none|D

## Gamit 
*Ang halaga ng letrang ito sa romanong numero ay 500 (limandaan). (naka-istilo bilang *D*)
*Ito ay ang isang marka na mababa sa C at mataas sa E/F sa pampaaralang sistema ng pagmamarka. (naka-istilo bilang *D*)
*Sa heometriya, sumasalamin ito sa diametro ng isang hugis kagaya ng parisukat at bilog. (naka-istilo bilang \boldsymbol{d})
*Sa pisika, tumutukoy ito sa distansya ng isang bagay na gumagalaw. (naka-istilo bilang *d*)
*

Kaurian:Mga Latinong titik
E

Ang **E** [malaking anyo] o **e** [maliit na anyo] (makabagong bigkas: /ii/, dating bigkas: /e/ at maging sa modernong alpabetong Tagalog.

[thumb|right|190px|Ang sumasagisag sa tunog ng mga titik na **E** (bigkas: /e/) at **[I** (bigkas: /i/) sa sinaunang baybayin o alibata ng Pilipinas.]]
left|E
## Agham 
Sa pisika, ito ay ang baryable sa equation na ***E**=mc²* na ang ibig-sabihin ay enerhiya.

## Sipnayan 
Ito ay ang konstante ng Euler's number na may aproksimasyong halagang *2.71828* (naka-istilo bilang *e*).

## Sanggunian 
Kaurian:Mga Latinong titik
F

Ang **F** [malaking anyo] o **f** [maliit na anyo] (bigkas: /ef/) ay ang ikaanim na titik sa alpabetong Romano.  Ito rin ang pang-anim na titik sa makabagong alpabetong Tagalog.  Wala nito sa lumang abakadang Tagalog.

## Kimika 
Sa larangan ng kimika, ginagamit ang F bilang sagisag para sa elementong plurina.
## Kasaysayan 
Ang pinagmulan ng 'F' ay ang Semitiko na letra * vâv * (o '' waw ') na kumakatawan sa isang tunog tulad ng  o . Graphically ito ay orihinal na malamang na inilalarawan alinman sa isang hook o isang club. Ito ay maaaring batay sa isang maihahambing na Egyptian hieroglyph tulad ng na kumakatawan sa salitang * mace * (na-transliterated bilang ḥ (dj)) :  T3 

Ang Penisyong form ng sulat ay pinagtibay sa Griyego bilang isang patinig, * upsilon * (na kahawig ng kanyang inapo 'Y' ngunit siya rin ang ninuno ng mga titik na Romano U ',' V ', at' W '); at, sa ibang anyo, bilang isang katinig, * digamma *, na nagpapahiwatig ng pagbigkas , tulad ng sa Penisyo. Ang Latin na 'F,' sa kabila ng binibigkas nang naiiba, ay sa huli ay nagmula sa digamma at malapit na itong nakalagay sa anyo.

Matapos alisin ang mga mahahalagang pagbabago sa  mula sa pasalitang Griyego, ang * digamma * ay ginamit lamang bilang isang numero. Gayunpaman, ang alpabetong Griyego ay nagbigay din ng iba pang mga alpabeto, at ang ilan sa mga napanatili na mga titik ay nagmula sa digamma. Sa Etruscan alpabeto, ang 'F' ay maaaring kinakatawan ng , tulad ng sa Griyego, at ang Etruscans ang bumubuo sa digraph 'FH' IPA | / f /}}. (Sa panahong ang mga liham na ito ay hiniram, walang Griyego na titik na kinakatawan / f /: ang Griyegong titik phi 'Φ' ay kinakatawan ang isang aspirated voiceless bilabial plosive {{IPA | / pʰ /} Kahit na sa modernong Griyego dumating ito upang kumatawan sa .) Kapag inampon ng mga Romano ang alpabeto, ginamit nila ang 'V' (mula sa Griyegong * upsilon *) hindi lamang para sa patinig na { IPA | / u /}}, ngunit din para sa kaukulang semivowel , nag-iiwan ng 'F' na magagamit para sa . At sa labas ng iba't ibang mga variant ng '' vav 'sa mundo ng Mediteraneo, ang titik F ay pumasok sa alpabetong Romano na naka-attach sa isang tunog na walang mga antecedents nito sa Griyego at Etruscan. Ang alpabeto ng Romano ay ang batayan ng alpabeto na ginagamit ngayon para sa Ingles at maraming iba pang mga wika.

Ang lowercase 'f' ay hindi nauugnay sa katulad na long s, 's' (o medial s). Ang paggamit ng * long s * ay halos namatay sa pamamagitan ng simula ng ika-19 na siglo, karamihan ay upang maiwasan ang pagkalito sa 'f' kapag gumagamit ng isang maikling mid-bar (tingnan ang higit pa sa: S).
## Mga sanggunian 
Kaurian:Mga Latinong titik
G

Ang **G** [malaking anyo] o **g** [maliit na anyo] (kasalukuyang bigkas: /dʒi/, dating bigkas: /ga/) ay ikapitong titik ng alpabetong Romano. Ito rin ang pampitong titik sa makabagong alpabetong Tagalog. Ito ang pang-anim na titik sa lumang abakadang Tagalog.

[thumb|190px|Ang Tamang  bigkas sa  alpabetong Pilipino  na(G) na [baybayin ay (ga) bago pa man dumating ang mga espanyoll]]

## Kasaysayan 
Nilikha ng mga Romano ang titik **G** dahil naramdaman nila na di sapat ang titik C upang ikatawan ang parehong /k/ *at* /g/.

## Sanggunian 
Kaurian:Mga Latinong titik
TCP

Ang **Transmission Control Protocol** o **TCP** ay isang protocol na nagtatatag ng pag-uugnayan at pagpapalitan ng packets sa dalawang host.  Ito ay ginagamit upang masiguro ang paghahatid ng mga packets at maihatid ito sa tamang pagkakasunud-sunod ayon pagkapadala nito.  Ito ay ginagamit kalimitang kasama ng IP sa mga serbisyo ng Internet.

Kategorya:Internet
Linggo (panahon)

Ang **linggo** (Ingles: *week*) ay isang yunit ng panahon na mas mahaba sa isang araw at mas maiksi sa isang buwan. Sa karamihan sa makabagong kalendaryo, kasama ang kalendaryong Gregoryano, ang isang linggo ay isang panahon na binubuo ng pitong araw. Ito ang pinakamahabang kumbensyunal na yunit ng panahon na binubuo ng tiyak na bilang ng araw. Kahit na wala itong basehan sa astronomiya, ito ang karaniwang ginagamit na yunit ng panahon.

Kategorya:Araw (panahon)
Linggo (araw)

Ang **Linggo** (na kilala rin sa mga pangalang **Domingo** o **Dominggo**) ay ang una o huling araw ng linggo. Ito ay nasa pagitan ng Sabado at Lunes. Sa ibang mga kalinangan, ito ay ang ikalawang araw ng weekend. Ito ay itinuturing na holiday sa mga lugar na laganap ang Kristiyanismo, ang araw kung kailan nagsisimba ang mga Kristiyano.

Sa talaarawang Gregoryano, walang dantaon ang nagsisimula sa Linggo. Sa Hebrew calendar, walang taon ang nagsisimula sa Linggo. Ang alinmang buwan na nagsisimula sa Linggo ay mayroong Biyernes sa ika-13 araw.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Araw (panahon)
Araw

Ang **araw** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

* Araw (astronomiya), ang pinkasentrong bituin ng sistemang solar
* Araw (panahon), yunit ng panahon
* Kapanganakan o anibersaryo
* Petsa
Sustansiyang kimikal

Ang **sustansiyang kemikal** (Ingles: *chemical substance*) o **sangkap pangkimika** ay ang kahit anong materyal na ginagamit o makukuha sa pagawaan ng kimika:

* Isang **kompuwestong kemikal** ang sustansiya na binubuo ng dalawa o higit pa na elementong kimikal na pinagsasama sa nakatakdang proporsyon.
* Isang **elementong kemikal** ang isang sustansiya na di na maaaring ihati or baguhin sa iba pa na sustansiya sa pamamagitan ng ordinaryong kaparaanang kemikal.  Ang pinakamaliit na ganitong elemento ay ang isang **atomo**, na binubuo ng mga elektron na pinapagitnaan sa paligid ng isang nukleyus ng mga proton at mga nyutron.
* Isang **molekula** ay ang pinakamaliit na partikel ng isang elemento o kompawnd na pinapanatili ang katangian ng isang elemento o kompawnd.
* Ang isang **iono** ay isang atomo o pangkat ng mga atomo kasama ng isang neto ng charge ng koryente, na mayroong nawala (***cation***) o nakuhang (***anion***) isang elektron.

## Kahulugan
Maaring mabigyang-kahulugan ang isang sustansiyang kimikal bilang "anumang materyal na may isang tiyak na komposisyong kimikal" ayon sa isang pagpapakilalala ng aklat-aralin ng pangkalahatang kimika. Sang-ayon sa kahulugan na ito, ang sustansiyang kimikal ay maaaring isang purong elementong kimikal o isang purong kompuwestong kimikal. Subalit, mayroon itong eksepsyon sa kahulugan na ito; maaring bigyan kahulugan ang purong sustansiya bilang isang anyo ng materya na mayroong parehong tiyak na komposisyon at naiibang mga katangian. Binibilang din sa indeks ng sustansyang kimikal na nilalathala ng CAS ang ilang mga haluang metal na may hindi tiyak na komposisyon. Isang natatanging kaso ang mga kompuwestong di-estekiyometriko (sa kimikang inorganiko) na lumalabag sa batas ng hindi nagbabagong komposisyon, at para sa kanila, mahirap minsan na tukuyin kung isa itong halo o isang kompuwesto, tulad ng kaso ng *palladium hydride*. Makikita din ang mas malawak na depinisyon ng mga kimikal o sustansiyang kimikal, halimbawa: "nangangahulugan ang 'sustansiyang kimikal' na kahit anong sustansiyang organiko o inorganiko ng isang partikular na identidad pang-molekula, kabilang ang – (i) anumang kombinasyon ng mga ganoong sustansiya na buo o bahagi lamang na naging resulta ng isang reaksyong kimikal o mayroon sa kalikasan".

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga sustansiyang kimikal
Sabado

:*Para sa kahalagahan ng araw sa tradisyong Hudyo, tingnan ang Sabado (Hudaismo). Para sa artikulong pang-awitin, pumunta sa Sabado (awit).* 

Ang **Sabado** ay ang ika-anim o huling araw ng linggo sa pagitan ng Biyernes at Linggo.

## Halagang pampananampalataya 
### Hudaismo 
Kaugnay ng Tora, sinabi ng Diyos sa mga Israelita na ipagdiwang at alalahanin ang araw ng Sabado. (Sa Bibliya, ito ang "ikapitong" araw ng linggo, hindi ang ikaanim o ang tunay na araw ng Sabado ng kalendaryong Gregoryano; kabilang sa mga "Sabado" ang iba pang mga opisyal na banal na araw sa Ingles.)

### Kristiyanismo 
Sa Bagong Tipan, nagkaroon ng malimit na kataliwasan ang pagtuturo ni Hesus at ng mga pinuno sa pananampalataya hinggil sa Sabado. Ginawang mas pleksibol ng mga Pariseo ang pagdiwang ng Sabado sa pamamagitan ng paglikha ng mga patakaran at panuntunan ukol sa kung ano hindi dapat gawin tuwing Sabado, isang gawaing masidhing tinutulan ng mga Saduseo, na naniwala sa mababaw at literalistang interpretasyon ng Tora. Naging isang larawan ang Sabado ng angking "pahinga at kapayapaan" ng mga tagasunod ni Hesus dahil sa mga naging gawain at nagawa ni Hesus para sa kanila.

## Mga sanggunian
Austria

Ang **Republika ng Austria** (bigkas: /ós·tri·ya/, ) ay isang bansa sa Gitnang Europa. Vienna ang kabisera nito. Napapaligiran ito ng mga bansang Alemanya at Tsekya sa hilaga, Islobakya at Unggarya sa silangan, Islobenya at Italya at timog at Suwisa at Prinsipado ng Liechtenstein sa kanluran.

## Heograpiya 
Ang Austria ay isang higit sa lahat bulubundukin bansa dahil sa lokasyon nito sa Alps. Ang Central Eastern Alps, Northern Limestone Alps at Southern Limestone Alps ay ang lahat bahagyang sa Austria. Sa kabuuang lugar ng Austria (83,883&nbsp;km2 o 32,385&nbsp;sq&nbsp;mi), lamang tungkol sa isang apat maaaring ituring mababang nakahiga, at tanging 32&nbsp;ng bansa ay sa ibaba 500&nbsp;metro (1,640&nbsp;talampakan). Ang Alps ng kanlurang Austria ay nagbibigay-daan sa medyo mababang lupain at kapatagan sa silangang bahagi ng bansa. Ang pinakamahabang ilog ay Danubio. Ang pinakamalaking lawa sa Austria ay lawa Neusiedl.
Talaksan:Dachstein with Unterer Eissee, Taubenkogel und Hallstätter Gletscher.jpg|Alps, Dachstein
Talaksan:Donau Linz Abend.jpg|Danubio sa Linz
Talaksan:Lake Neusiedl, Rust, Burgenland, sunrise, 20220428 0548 5664.jpg|Lawa Neusiedl

## Mga lungsod 
Ang pinakamalaking lungsod ay Viena, Graz at Linz.
Talaksan:Naturhistorisches Museum, Wien - Blick von Museumsquartier-9895.jpg|Viena
Talaksan:16-07-06-Rathaus Graz Turmblick-RR2 0275.jpg|Graz
Talaksan:Linz, Hauptplatz.jpg|Linz

## Pamamahala
### Mga paghahating pang-administratibo
Bilang isang republikang pederal, ang Austria ay nahahati sa siyam na estado (Aleman: Bundesländer).

thumb|Mapa Ng Austria
thumb|Isang topographic map ng Austria nagpapakita mga lungsod na may higit sa 100,000 mga naninirahan.

## Mga sanggunian 

Kategorya:Mga estadong-kasapi ng Unyong Europeo
Kategorya:Mga bansa sa Europa
Blogger

:*Maaari din na tumukoy ang katagang "blogger" sa kahit sinuman na nagpapanatili ng isang blog.*
left|thumb|Markang pagkakakilanlan at pangkalakalan ng Blogger
Ang **Blogger**, isang katagang nilikha ng Pyra Labs, ay isang serbisyo na nagbibigay ng kagamitang pang-web na ginagamit ng mga indibiduwal upang maglathala sa web. Ngayon, Google na ang nagmamay-ari sa Pyra Labs.

Ang Blogger ay nagbibigay serbisyo upang madaling makagawa ng weblog.  Di na kailangan ng taong gagamit nito na sumulat ng kahit anumang code or mag-alala tungkol sa pag-install ng mga server software o script. Ngunit, maaari pa rin malayang ma-impluwensiyahan ng isang gagamit ang disenyo ng kanyang blog.

Tumatanggap din ang Blogger ng pag-*host* ng mga blog sa kanyang sariling Blogspot o kaya sa server ng pinili ng blogger (sa pamamagitan nga FTP o SFTP).

Kategorya:Mga blog
Republikang Tseko

Ang **Tsekya** (), opisyal na **Republikang Tseko**, ay bansang walang pampang sa Gitnang Europa. Hinahangganan ito ng Austria sa timog, Alemanya sa kanluran, Polonya sa hilagang-silangan, at Eslobakya sa timog-silangan. Sumasaklaw ito ng lawak na 78,871 km2 at tinatahanan ng mahigit 10.8 milyong mamamayan. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay Praga.

Unang itinatag ang Dukado ng Bohemia sa huling bahagi ng ika-9 na siglo sa ilalim ng Great Moravia. Ito ay pormal na kinilala bilang isang Imperial State ng Holy Roman Empire noong 1002 at naging isang kaharian noong 1198.[16][17] Kasunod ng Labanan sa Mohács noong 1526, ang lahat ng mga lupain ng Korona ng Bohemia ay unti-unting isinama sa monarkiya ng Habsburg. Makalipas ang halos isang daang taon, ang Protestant Bohemian Revolt ay humantong sa Tatlumpung Taon na Digmaan. Pagkatapos ng Labanan sa White Mountain, pinagsama ng mga Habsburg ang kanilang pamumuno. Sa pagbuwag ng Holy Roman Empire noong 1806, ang mga lupain ng Crown ay naging bahagi ng Austrian Empire. Ang Republikang Tseko ay isa sa mga miyembro na Unyong Europeo (EU).

## Etimolohiya
## Politika 
Sumali ang Tsekya sa NATO noong 12 Marso 1999 at sa Unyong Europeo noong 1 Mayo 2004.

Ang pinuno ng estado ng Republikang Tseko ay ang pangulo. Karamihan sa kapangyarihang tagapagpaganap ay nakasalalay sa pinuno ng pamahalaan, ang punong ministro, na madalas ding pinuno ng pinakamalaking partido o ng pinakamalaking koalisyon sa parlamento at itinatakda ng pangulo. Ang natitira sa gabinete ay itinatakda ng pangulo sa rekomendasyon ng punong ministro.

Ang pinakamataas na katawang tagapagbatas ay ang bicameral na Parlament České republiky (Parlyamento ng Republikang Tseko), na may 281 kinatawan. Ang pinakamataas na tagapaghukom ay ang Ústavní soud (Hukumang konstitusyonal), na nasusunod sa lahat ng mga isyung konstitusyonal.

## Pagkakahati 
Tatlo na estado (*historical lands*) ang bumubuo sa Tsekya at ang kani-kaniyang kabisera:
# Bohemya, wikang Tseko: Čechy (kabisera Praga)
# Morabya, wikang Tseko: Morava (kabisera Brno)
# Silesya, wikang Tseko: Slezsko (kabisera Ostrava)

Sa dibisyong administratibo, nahahati ang Republikang Tseko sa 14 *kraj* (rehiyon), ang bawat isa na isinasapangalan sa kanilang mga pangunahing lungsod:

## Tignan din 
* Mga Lupaing Tseko

## Mga kawing panlabas 
* Úřad vlády České republiky, pamahalaan ng Tsek
* Prezident České republiky, Pangulo ng tsek
* Governament portal, portal ng Tsekya
* Český statistický úřad, Opisinang Panstatistiks
* Amazing Czechia, gabay sa Tsekya
* My Czech Republic, gabay sa Tsekya
* CzechTourism, gabay sa Tsekya
* Prague Post English-language online newspaper
* Prague Monitor English-language online newspaper
* Prague Business Journal English-language online newspaper

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga bansa sa Europa
Kategorya:Mga estadong-kasapi ng Unyong Europeo
Kategorya:Republikang Tseko
Bosniya at Herzegovina

Ang **Bosniya at Herzegovina** (, tr. ), ay isang bansa sa Timog-Silangang Europa na matatagpuan sa Balkanikong Tangway. Pinapalibutan ito ng Serbiya sa silangan, Dagat Adriatiko sa timog, Montenegro sa timog-silangan, at Kroasya sa hilaga't timog-kanluran. Sumasaklaw ito ng lawak na 51,209 km2 at tinatahanan ng mahigit 3.4 milyong tao. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay Sarajevo. 

## Mga sanggunian at talababa 
*
Kategorya:Mga bansa sa Europa
Linggo

Ang **Linggo** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

* **linggo** (sa maliit na titik), ang panahon na binubuo ng pitong araw o ang panahon mula Linggo hanggang Sabado o mula sa Lunes hanggang Linggo sa ibang kultura, tradisyon o bansa.
* **Linggo** (sa malaking titik), ang unang araw ng linggo, sa ibang kultura, tradisyon o bansa, ang Linggo ay ang huling araw. Kadalasan ito sa mga "non working business day" o araw na walang trabaho.
Holland

[350px|thumbnail|right|Magkasámang pinapakita ang [North Holland at South Holland (kulay kahel) sa loob ng Netherlands. ]]
Ang **Holland** o **Olanda** ay isang rehiyon at dating lalawigan sa kanlurang baybayin ng Netherlands. Malimit gamitin ang *Olanda* bilang pagtukoy sa buong Netherlands. Ang pagtukoy na ito ay karaniwang tanggap sa labas ng Netherlands, ngunit ang gawíng pamalit ang "Holland" bilang pagtukoy sa "Netherlands" ay hindi tanggap ng ilan, lalo na ng mga taga ibang bahagi ng Netherlands.

Mula ika-10 hanggang ika-16 na siglo, ang Olanda ay isang buong rehiyong politikal sa loob ng Banal na Imperyong Romano bilang isang kondado na pinamumunuan ng mga Konde ng Olanda. Noong ika-17 siglo, nagsimulang maging isang kapangyarihang pandagat at pang-ekonomiya ang Olanda na nangibabaw sa iba pang lalawigan ng isang kakalayâ pa lang na Republikang Dutch.

Ngayon, ang dating Kondado ng Olanda ay halos binubuo ng ngayo'y dalawang lalawigan ng Netherlands na North Holland at South Holland, kasama rito ang tatlong pinakamalaking lungsod: ang kabisera ng Netherlands – Amsterdam; ang luklukan ng pamahalaan – The Hague; at Rotterdam kung saan matatagpuan ang pinakamalaking pantalan sa buong Europa.

## Sanggunian 
Kategorya:Netherlands
Kirgistan

Ang **Kirgistan** (Kirgis: , tr. *Kyrgyzstan*), opisyal na **Republikang Kirgis**, ay bansang walang pampang sa Gitnang Asya. Hinahangganan ito ng Kasakistan sa hilaga, Usbekistan sa kanluran, Tayikistan sa timog, at Tsina sa silangan. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay Biskek.

## Mga Lalawigan at mga Distrito 
Nahahati ang Kirgistan sa pitong mga lalawigan (sing. *oblast* (область), pl. *oblasttar* (областтар)) na pinamumunuan ng mga tinalagang mga gubernador. Ang kabiserang lungsod, Bishkek, at ang ikalawang pinakamalaking lungsod na Osh ay mga lungsod na may kapantay na estado gaya ng mga lalawigan.

thumb|right|350px|Mga lalawigan ng Kirgistan
Ang mga lalawigan, at mga independenteng lungsod ay ang sumusunod:

# Lungsod ng Bishkek
# Batken
# Chuy
# Jalal-Abad
# Naryn
# Osh
# Talas
# Issyk-Kul
# Lungsod ng Osh

Binubuo ang mga lalawigan ng mga distrito (mga *raion*), na pinamamahalaan ng mga tinalagang mga opisyal (*akim*). Ang mga pamayanang rural o mga nayon (*ayıl ökmötü*), ay binubuo ng 20 maliliit na settlements, at mayroon silang mga halal na alkalde at mga konsehal.

## Demograpiya 
thumb|300px|right|Tagilo ng distribusyon ng gulang (2005)

Tinatayang nasa 5.2 milyon ang populasyon ng noong 2007. 34.4% ng mga iyon ay nasa gulang na 15 at 6.2% naman ay nasa mahigit 65 na taong gulang. Isang bansang rural ang Kirgistan: Isang katlo ng populasyon lamang ang nakatira sa mga pook urban. Karaniwang 25 katao ang densidad ng bansa bawat km². Pinakamalaking pangkat etniko ang mga Kirgis, isang pangkat ng mga Turko, na bumubuo sa 69% ng tinatayang populasyon noong 2007. Ang iba pang pagkat etniko ay ang mga Ruso (9.0%) na nakatipon sa hilaga at ang mga Uzbek (14.5%) na nakatira naman sa timog.

## Talababa 

Kategorya:Mga bansa sa Asya
Kasakistan

Ang **Kasakistan** (Kasaho: , tr. *Qazaqstan*), opisyal na **Republika ng Kasakistan**, ay bansang transkontinental na pangunahing matatagpuan sa Gitnang Asya at bahagya sa Silangang Europa. Hinahangganan ito ng Rusya sa hilaga at kanluran, Tsina sa silangan, Usbekistan sa timog, Kirgistan sa timog-silangan, at Turkmenistan sa timog-kanluran; mayroon din ito ng baybayin sa Dagat Kaspiyo. Sumasaklaw ng mahigit 2,724,900 km2 at may 19 milyong residente, ito ang ikasiyam na pinakamalaking bansa sa mundo ngunit isa sa may pinakamababang pampopulasyong densidad, na mas mababa sa 6 na tao bawat kilometrong kuwadrado. Ang kabisera nito'y Astana at ang pinakamalaking lungsod nito'y Alma Ata. 

Sa malaking bahagi ng moderno nitong kasaysayan, iba't-ibang tribong lagalag ang nanirahan sa teritoryong nasasakupan ng Kazakhstan. Noong ika-16 na siglo, nanaig ang mga Kazakh bilang isang natatanging pangkat, na nahahati sa tatlong Juz. Nagsimulang dumating ang mga Russian sa mga kaparangan ng Kasakistan noong ika-18 siglo, at noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo ang kabuuan ng bansa ay naging bahagi na ng Imperyong Ruso. Pagkaraan ng Rebolusyon sa Russia noong 1917 at ang sumunod pang digmaang-sibil, ilang-ulit na isinaayos ang teritoryo ng Kasakistan bago ito naging Kazakh Soviet Socialist Republic noong 1936, na bahagi ng USSR.

Ang Kasakistan ang huli sa mga republikang Sobyet na nagpahayag ng kasarinlan nito noong 16 Disyembre 1991. Si Nursultan Nazarbayev ang lider nito noong kapanuhunan ng komunismo, ang naging una at hanggang sa ngayo'y pangulo ng bansa. Pinananatili ni Nazarbayev ang mahigpit na kontrol sa politika ng bansa. Mula noong kasarinlan, nagsulong ang Kasakistan ng balanseng polisiyang panlabas at nagsasagawa ng paraan upang mapaunlad ang ekonomiya, lalo na ang industriya ng hydrocarbon.  Matapos ang panahong Sobyet, nakakitaan ng aktibong pakikilahok ang bansa sa mga samahang internasyonal, kasama na rito ang United Nations, Euro-Atlantic Partnership Council, Commonwealth of Independent States at Shanghai Cooperation Organisation. Isa ang Kasakistan sa anim na mga bansang dating bahagi ng USSR na may ugnayan sa NATO na nagpapatupad ng Individual Partnership Action Plan.

Dahil na rin sa malawakang pagpapatapon sa Kasakistan ng iba't-ibang grupong etniko noong pamumuno ni Stalin, naghalo-halo ang iba't-ibang kultura at etniko sa bansa. Ang 16.6 milyong populasyon nito ay may 131 etnisidad, kasama rito ang Kazakh, Russian, Uyghur, Ukrainian, Uzbek, Tatar, at German. Nasa 63 porsiyento ng populasyon ang Kazakh. Pinahihintulutan sa Kasakistan ang kalayaan sa pananampalataya at maraming relihiyon ang matatagpuan sa bansa. Islam ang pangunahing panampalataya sa Kasakistan ng 70 porsiyento ng mamamayan nito, habang malaking bahagi naman ng natitira ay Kristiyanismo. Ang wikang Kasaho ay ang wikang pambansa, samantala opisyal na wika rin ang Ruso na kapantay ng Kasaho sa mga pampublikong institusyon.

## Mga teritoryong pampangasiwaan 
## Talababa 
## Mga sanggunian 
*
Kategorya:Mga bansa sa Asya
Kategorya:Mga bansa sa Europa
Pebrero 30

thumb|Swedish calendar February 1712
Sa ilalim ng Gregorian calendar, ang Pebrero ay naglalaman ng 28 o 29 na araw, Ngunit, tatlong beses sa kasaysayan ng mga piling bansa, nagkaroon ito ng 30 araw:
* Plinano ng Swedish realm (kasama ang Finland sa panahong iyon) na magbago ng kalendaryo mula sa Julian calendar patungong Gregorian calendar simula 1700 sa pamamagitan ng pag-alis ng mga leap day sa susunod na 40 taon. Nangangahulugang ang 1700 ay hindi leap year sa Sweden, ngunit ang 1704 at 1708 ay naging leap year taliwas sa plano. Ito ang naging dahilan kung bakit ang Swedish calendar ay nauuna ng isang araw sa Julian calendar ngunit huli pa rin ng sampung araw sa Gregorian calendar. Ang pagkakalitong ito ay nabawasan nang, noong 1712, dalawang leap day ang idinagdag, nabigyan ang taong iyon ng Pebrero 30. Ang petsa ay naitaon sa Pebrero 29 sa Julian at Marso 11 sa Gregorian. Ang pagpapalit ng mga Swedish sa Gregorian calendar ay nangyari nong 1753.
* Noong 1929, ipinakilala ng Soviet Union ang isang revolutionary calendar na kung saan ang lahat ng buwan ang mayroong 30 araw at ang natitirang 5 o 6 na araw ay naging holiday na walang buwan. Kaya noong 1930 at 1931, ito ay mayroong Pebrero 30, ngunit noong 1932 bumalik ang dating haba ng mga buwan.

## Pinagkunan 
* The Oxford Companion to the Year. Bonnie Blackburn & Leofranc Holford-Strevens. Oxford University Press 1999. ISBN 0-19-214231-3. Pages 98–99.

## Panlabas na link 
* Naturalists Almanac February 30 | February 30? 
* 30 days in February 1712 
* Change of calendars - Sweden 

Kategorya:Araw
Tayikistan

Ang **Tayikistan** o **Tajikistan**, opisyal bilang **Republika ng Tayikistan**, ay isang bansang nasasagitna ng lupain sa Gitnang Asya. Dushanbe ang kabisera nito at pinakamataong lungsod. Napapaligiran ang Tayikistan ng Apganistan sa timog, Usbekistan sa kanluran, Kirgistan sa hilaga, at Tsina sa silangan. Nahihiwalay ito mula sa Pakistan sa Koridor na Wakhan ng Apganistan. Binubuo ng mga Tajik ang mayoryang etniko ng bansa at Tajik ang kanilang pambansang wika, isa uri ng Persa.

## Mga teritoryong pampangasiwaan 
## Politika
### Punong Ministro ng Tayikistan
Ang **punong ministro ng Tayikistan** (*Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон*) ay isang titulo na kinuha ng pinuno ng pamahalaan ng Tayikistan. Pagkatapos ng pangulo, ang punong ministro ang sumunod na makapangyarihang indibiduwal sa bansa. Nakikipagtalastasan ang punong ministro sa gawa ng Gabinete at nagbibigay payo at tinutulungan ang pangulo sa pangangasiwa ng mga gampanin ng pamahalaan.

### Pambansang Kapulungan
Ang **Pambansang Kapulungan** (, *Majlisi milli*; ) ay ang mataas na kapulungan ng dalawahang kamara ng parlamento ng Tayikistan. Mayroon itong 33 kasapi : 25 ang hinalal na may terminong limang taon ng mga diputado ng lokal na majlisi at 8 na hinirang ng pangulo. Bilang isang karapatan, ang mga dating pangulo ay kasapi habang buhay. Nagsisilbi si Rustam Emomali, na anak ng kasalukuyang Pangulo na si Emomali Rahmon, bilang Tagapanulo ng Majlisi Milli simula noong Abril 17, 2020.

Nahalal ang dalawampu't limang kasapi noong Marso 27, 2020 at hinirang ni Pangulong Emomali Rahmon ang isang-kapat ng mga kasapi noong April, na dinala ang kabuuang bilang ng mga kasapi sa tatlumpu't isa.

### Kapulungan ng mga Kinatawan
Ang **Kapulungan ng mga Kinatawan** (; ) ay ang mababang kapulungan ng dalawahang kamara ng Kataas-taasang Kapulungan ng Tayikistan. Naging dominanteng partido ang Partidong Demokratikong Pambayan ng Tayikistan (; ) sa lehislatura simula pa noong 2000.

#### Sistema ng paghalal
Dalawang kaparaanan ang paghalal ng mga kasapi ng Kapulungan ng mga Kinatawan; nahalal ang 41 kasapi sa isahang-kasapi na konstityuwensya gamit ang sistemang dalawang-kurso, habang nahalal ang 22 sa representasyong proporsyonal sa isahang konstityuwensyang pambansa, na may isang saklaw ng elektoral na 5%.

## Talababa 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga bansa sa Asya
Antigua

Ang **Antigua** o kilala rin bilang **Waladli** o **Wadadli**  ng mga katutubo, ay isang pulo sa Kanlurang Indiya, na bumubuo sa mga kapuluan ng Leeward sa Dagat Karibe, at ang pangunahing pulo ng bansang Antigua at Barbuda. Nangangahulugang "Sinauna" ang salitang *Antigua* sa wikang Kastila, na isinunod sa isang *icon* mula sa Katedral ng Sevilla, ang Santa Maria dela AntiguaSanta Maria ng Lumang Katedral. Pangunahing nakasalalay ang ekonomiya ng pulo sa turismo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pulo ng Antigua at Barbuda
Ireland

Ang **Irlanda** ay maaaring tumukoy sa:

* Irlanda (pulo), isang pulo sa Europa.
**Hilagang Irlanda, bahagi ng Nagkakaisang Kaharian, sa hilagang bahagi ng pulo.
**Republika ng Irlanda, isang malayang bansa sa timog na bahagi ng pulo.
Noruwega

Ang **Kaharian ng Norway** (**Kaharian ng Noruwega**) ay isang bansang Nordiko sa kanlurang bahagi ng Tangway ng Escandinava na hinahanggan ng Sweden, Finland, at Rusya, at na may *territorial waters* na hinaganggan ng *waters* ng Denmark at ng UK. May anyo itong pahaba at may ekstensibong baybayin katabi ng Karagatang Atlantiko kung saan napaparoon ang mga tanyag na fyord ng Norway. Napapasailalim din sa soberaniya ng Norway ang mga teritoryo ng Svalbard at Jan Mayen, na bahagi din ng Kaharian, at ang *dependencies* ng Isla Bouvet sa timog Karagatang Atlantiko at ang Isla Peter I sa timog Karagatang Pasipiko, na hindi bahagi ng Kaharian. Meron ding pag-aangkin ang Norway sa Dronning Maud Land sa Antarctica.

## Etimolohiya 
Pinaniniwalaan ng mga dalubhasa sa Etimolohiya na ang pangalan ng bansa ay nangangahulugang "ang daan patungo sa hilaga" (daang pahilaga), na sa Lumang Norse ay *nor veg* o *norð vegr*. Ang pangalan ng Norway sa Lumang Norse ay *Nóregr*.

## Heograpiya 
Binubuo ng Norway ang kanlurang bahagi ng Scandinavia sa Hilagang Europa. Ang matarik na baybay-dagat, na hinahati ng malalaking mga fjord at libu-libong mga pulo, na may habang  at  at kinapalolooban ng mga fjord at mga pulo. Naghahati ng hangganan ang Norway sa mga bansang Sweden, Finland, at Rusya. Sa hilaga, kanluran at timog, naghahanggan ang Norway sa Dagat Barents, sa Dagat Norway, sa Dagat Hilaga. at Skagerrak.

## Ekonomiya 
Ang Norway na ang marahil ang pinaka-mayamang bansa sa buong Europa, kung tutuusin ang GDP ng isang bansa. Ayon na din sa Mga Nagkakaisang Bansa ang Norway na rin ang may pinakamataas na antas ng pamumuhay sa buong mundo.

Bryggen (6-2007).jpg|Bergen
Geiranger2.JPG|Geiranger
Sognefjord, Norway.jpg|Sognefjord
Vippetangen2.jpg|Oslo
Vegaoyan.jpg|Noruwega kanlurang baybayin
Mixed_Picea_(Spruce)_forest_from_Vestfold_county_in_Norway.jpg|Kagubatan
Norway National House.JPG|Tradisyonal Noruwega bahay
Stavernsgult.jpg|Stavern modernong bahay
Troll_A_Platform.jpg|Langis plataporma

## Demograpiya 
### Mga pinakamalaking bayan at lungsod 
## Sanggunian 
## Talababa 
Kategorya:Scandinavia
Kategorya:Mga bansang Nordik
Kategorya:Mga bansa sa Europa
*
Hong Kong

Ang **Natatanging Rehiyong Administratibo ng Hong Kong ng Republikang Bayan ng Tsina** (Ingles: ''Hong Kong Special Administrative Region of the People's Republic of China''; Intsik: 中華人民和國香港特別行政區; Pakinggan), karaniwang tinatawag na **Hong Kong** (**香港**), ay isa sa dalawang Special Administrative Region (Natatanging Rehiyong Administratibo) ng Republikang Bayan ng Tsina.  Ang isa ay ang Macau. Sumasali ang teritoryong ito sa mga kaganapang pandaigdigan sa ilalim ng pangalang "Hong Kong, Tsina".

hahahahaha hatdog Hong Kong ay binubuo ng Pulo ng Hong Kong , Kowloon, at ang New Territories. Ang Tangway Kowloon ay nakakabit sa New Territories sa hilaga, at ang New Territories ay nakakabit naman sa Kalupaang Tsina pagtawid ng Ilog Sham Chun (Ilog Shenzhen). Sa kabuuan, ang Hong Kong ay mayroong 236 pulo sa Dagat Luzón, kung saan ang Lantau ang pinakamalaki at ang Pulo ng Hong Kong ang ikalawang pinakamalaki at pinakamatao. Ang Ap Lei Chau naman ang may pinakamataas na densidad ng populasyon.

## Kasaysayan 
thumb|right|Hong Kong mula sa kalawakan
Ang Hong Kong ay sakupbayan ng British crown hanggang 1997, nang ito ay ibinalik sa pamamahala ng Tsina. Sa ilalim ng patakaran na "isang bansa, dalawang sistema" , mayroong kapuna-punang antas na autonomiya ang Hong Kong mula sa Kalupaang Tsina, gayun din ang pagpapatuloy nito ng pagkakaroon ng sariling sistemang legal, pananalapi, customs, awtoridad sa pandarayuhan, at sariling pamamahala sa langsangan, kasama na ang pagmamaneho sa kaliwang bahagi ng kalsada. Ang tanggulang pambansa at ugnayang panlabas ay pinamumunuan ng sentral na gobyerno sa Beijing.

Ang pangalang Hong Kong ay magkasing ponetico ng salitang 'Heung Gong' na ang ibig sabihin ay "mabangong layagang-dagat".

## Galeriya 

Victoria Peak, Mount Gough and Mount Kellett 1.jpg|Victoria Peak
HK ifc Overview.jpg|International Finance Centre
Nathan Road at Salisbury Road in Tsim Sha Tsui at Night.JPG|Nathan Road
Hongkong China Avenue-of-stars-01.jpg|Avenue of Stars
Tsing Ma Bridge from Sham Tseng.JPG|Tsing Ma Bridge
20091005 Hong Kong 7204.jpg|Hong Kong Tramways
A bird's eye view of Hong Kong International Airport.JPG|Hong Kong International Airport
Noon-day Gun.JPG|Noonday Gun
HK WongTaiSinTemple.JPG|Wong Tai Sin Temple
HKHistory Amah Rock MongFuShek.jpg|Amah Rock
Sha Tin Racecourse Overview 2009.jpg|Sha Tin Racecourse
Ap Lei Chau 1.jpg|Ap Lei Chau
Ngongping Cablecar.jpg|Ngong Ping 360
Main Building HKU 20100926 03.JPG|University of Hong Kong
Tian Tan Buddha (9946065274).jpg|The Big Buddha

## Talababa 
## Sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
*  
* 
* 
* 
* Gobyerno ng Hong Kong Opisyal na website 
* 
*  
* Wikitravel - Hong Kong 
* Opisyal na website 

Kategorya:Hong Kong
Kategorya:Natatanging pampangasiwaang rehiyon ng Tsina
Bahamas

Ang **Bahamas** , opisyal na **Sampamahalaan ng Bahamas**, ay isang bansa sa West Indies. Ito ay isang kapuluan na binubuo ng 700 pulo at cay (maliliit na pulo) na matatagpuan sa Karagatang Atlantiko, silangan ng Florida, hilaga ng Cuba at ng Dagat Carribean, at kanluran ng Turks and Caicos Islands. Nassau ang kabisera nito.

## Pamahalaan at politika 
### Mga paghahating pang-administratibo 
Ang mga distrito ng Bahamas maliban sa New Providence ay:

## Sanggunian 
Kategorya:Mga bansa sa Hilagang Amerika
Kategorya:Bahamas
Bolivia

Ang **Bolivia**, opisyal na **Estadong Plurinasyonal ng Bolivia**, ay bansang walang pampang na matatagpuan sa Timog Amerika. Hinahangganan ito ng Chile at Peru sa kanluran, Paraguay at Arhentina sa timog, at Brasil sa hilaga at silangan. Sa lawak na 1,098,581 km2, ito ang ikalimang pinakamalaking bansa sa kontinente. Dalawa ang kabisera nito: ang ehekutibong La Paz kung saan makikita ang tanggapan ng pamahalaan; at ang hudisyal na Sucre batay sa konstitusyon. Ang pinakamalaking lungsod at pangunahing sentrong industriyal nito ay ang Santa Cruz de la Sierra.

## Mga sanggunian 
*
Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya
Uruguay

Ang **Uruguay**, opisyal na **Silanganing Republika ng Urugway**, maliit na bansa sa Timog Amerika. Higit-kumulang kalahati ng populasyon ng bansa ang naninirahan sa kapital at pinakamalaking lungsod ng Montevideo.

## Etimolohiya
Ang pangalan ng bansa ng *Uruguay* ay nagmula sa pangalang Río Uruguay, mula sa wikang Katutubong Guaraní.  Mayroong ilang mga interpretasyon, kabilang ang "ilog-ibon" ("ang ilog ng *uru*, sa pamamagitan ng Charruan, ang *urú* ay isang karaniwang pangngalan ng anumang ligaw na ibon). Ang pangalan ay maaari ding tumukoy sa isang kuhol ng ilog na tinatawag na uruguá  (Pomella megastoma) na napakarami sa baybayin nito.

Ang isa sa pinakasikat na interpretasyon ng pangalan ay iminungkahi ng kilalang makatang Uruguay na si Juan Zorrilla de San Martín, "ang ilog ng mga ibon na pininturahan"; ang interpretasyong ito, bagama't may pagdududa, ay nagtataglay pa rin ng mahalagang kultural na kahalagahan sa bansa.

Noong panahon ng kolonyal na Espanyol, at ilang panahon pagkatapos noon, ang Uruguay at ilang karatig na teritoryo ay tinawag na Banda Oriental [del Uruguay] ("Eastern Bank [ng Uruguay River]"), pagkatapos ay sa loob ng ilang taon ay "Eastern Province".  Mula nang magkaroon ng kalayaan, ang bansa ay kilala bilang "República Oriental del Uruguay", na literal na isinasalin sa "Republic East of the Uruguay [River]".  Gayunpaman, opisyal itong isinalin bilang "Republikang Oriental ng Uruguay" o "Republikang Silangang Uruguay".

## Kasaysayan
## Heograpiya
## Sanggunian 
Kategorya:Mga bansa sa Timog Amerika
Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya
Aruba

Ang **Aruba** ay isang pulo sa Dagat Caribbean, sa hilaga ng Tangway Paraguaná ng Venezuela. Ito ay isa sa apat na bansang bumubuo sa Kaharian ng Netherlands.

Kategorya:Mga pulo ng Netherlands
Albanya

Ang **Albanya** (Albanes: *Shqipëri* o *Shqipëria*), opisyal na **Republika ng Albanya**, ay bansang nasa Balkanikong Tangway ng Timog-Silangang Europa. Matatagpuan ito sa Dagat Adriatiko at Honiko sa loob ng Mediteraneo, at hinahangganan ng Montenegro sa hilagang-kanluran, Kosovo sa hilagang-silangan, Hilagang Masedonya sa silangan, at Gresya sa timog; nagbabahagi rin ito ng mga limitasyong maritimo sa Italya sa kanluran. Sumasaklaw ito ng lawak na 28,748&nbsp;km2 at tinatahanan ng 2.7 milyong mamamayan. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay Tirana.

## Pamahalaan 
Ang Albanya ay nahahati sa 12 administratibong kondado o prepektura at 373 munisipalidad.

thumb

## Albanya sa panitikan 
Sa *Florante at Laura* ni Balagtas, ang *Albanya* ang bansa nina Florante, Laura, at Konde Adolfo.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Albanya
Kategorya:Mga bansa sa Europa
Tala ng mga papa ng Simbahang Katoliko Romano

Ito ang isang **kronolohikong tala ng mga papa ng Simbahang Katoliko**:

Kategorya:Talaan ng mga patriarka, primado at papa
*
Balbal

Ang **balbal** o islang (hango sa Ingles na *slang*) ay ang mga salitang hindi pormal ngunit nagagamit sa pang-araw-araw na pananalita. Karaniwa’y nililikhà ito sa pagbabaligtád ng mga titik, o pagiibang-anyô sa salitang ugát. Minsan, halaw ito sa wikang Kastila.

Halimbawa ng mga ito nito ay ang mga sumusunod na salitang balbal sa Tagalog at ang kanilang kahulugán na malimit siya ring salitang ugát:
*parak, lespu (pulís)
*iskapo (takas)
*istokwa (layas)
*juding (binababaé)
*tiboli (tomboy)
*epal (mapapél)
*Negang nega (negatibo)
*erpat (amá)
*ermat (iná)
*etneb (bente)
*arat (tará)
*utáw (tao)
*goli (ligò)
*lodi (idol)
*werpa (power)
*petmalu (malupit)

## Mga link na panlabas 
*Talatinigan ng mga salitang balbal sa Filipino 
*Depinisyon ng Pinoy Slang sa salitang "balbal" 
*Blog na gumagamit ng makabagong ispeling sa Filipino 


Kategorya:Mga baryedad at estilo ng wika
Kategorya:Terminolohiyang lingguwistika
Kategorya:Sosyolingguwistika
Lalawiganin

Ang **lalawiganin** o **panlalawigan** () ay ang wika o pamamaraan ng salita na madalas naririnig lamang sa partikular na pook (rehiyon, lalawigan, o pamayanan) kung ang pagbabatayan ay ang wikang pambansa. Isa itong katawagan sa larangan ng lingguwistika na hindi lamang tumutukoy sa pamamaraan ng salita kundi sa ekspresyon at pagbigkas din. Kabilang sa uri o antas na ito ay ang mga salitain o diyalekto ng mga katutubo sa lalawigan. Sa Pilipinas, ang mga Cebuano, Iloko, Batangueño, Marindukenyo, Tayabasin at iba pa ay may temang lalawiganin sa kani-kaniyang dila. Isang matibay na indikasyon ng lalawiganing tema ay ang nangingibabaw na punto na siyang nagpapakilala sa pook na pinagmulan ng nagsasalita.

Sa antas na ito, mapapansing ang mga salitaan ay pawang limitado lamang sa probinsiya o rehiyong pinanggalingan nito. May mga salitang hindi maituturing na pamantayan sapagkat limitado ang saklaw ng pinaggagamitan nito. Sa Estados Unidos, ilang mga mananaliksik ang mayroong espesyalisayon para pag-aralan ang mga pagkakaiba ng mga wikang Ingles sa iba't ibang rehiyon sa Estados Unidos.

Kadalasang nagsasanib ang kahulugan ng "lalawiganin" at "diyalekto", subalit magkaiba sila dahil madalas na nauugnay ang mga diyalekto sa mga pangkat ng tao habang nauugnay naman ang lalawiganin sa heograpiya. Gayon din, sa Batangas, mas ginagamit ang salita "nagitla" imbis na "nagulat".

## Tingnan din
* Diyalekto
* Salitang balbal

## Mga sanggunian 
Kategorya:Wika
Kategorya:Lingguwistika
Rehistro (sosyolingguwistika)

Sa sosyolinggwistika, ang **rehistro** ay ang baryedad ng isang wika na ginagamit sa isang partikular na komunikatibong konteksto o sa isang partikular na layunin. Ayon sa kahulugan ni M. A. K. Halliday, ang rehistro ay ang baryante ng isang wika na nababatay ayon sa layunin nito. 

## Antas ng Wika 
Nahahati ang wika at salitain sa apat na uri. Una, ang **balbal**, na siyang pinakamababa. Halimbawa: "epal (mapapel), iskapo (takas), elib (bilib), istokwa (layas), haybol (bahay) at bomalabs (malabo)".

Ikalawang uri naman ay ang lalawiganin. Kabilang sa antas na ito ang mga salitain ng mga katutubo sa lalawigan. Halimbawa, ang wikang Tagalog, may temang lalawiganin sa kani-kanilang dila ang mga Kabitenyo, Batangueño, at Tayabasin.  Matibay na indikasyon ng lalawiganing tema ang pagkakaroon ng punto.

Ang ikatlong uri naman ang *Pambansa*. Sa Pilipinas, laman pa rin ng pagtatalo kung ano ang kasama sa antas na ito. Marami ang nagsasabing Wikang Filipino ang Wikang Pambansa, samantalang Tagalog naman ang sa iba.  Kung mauunawaan na maunlad ang wikang Filipino at ang kaniyang alpabeto (simpleng alpabeto), at may mga hiram na titik.  Maaaring ituring ang Filipino naman na kalipunan ng mga salitain ng lahat ng mga Filipino (tao) maging lalawiganin man o balbal,  Tagalog man o banyaga. Sa kadahilanang ito, ang Tagalog ang siyang tinuturing na wikang Pambansa at hindi ang Filipino. Gayunpaman dahil kasulatan at kasaysayan, ang Filipino pa rin ang naitala at kinikilalang wikang pambansa.

Ang ikapat na uri naman ng wika ay ang Pampanitikan. Sa apat na antas ng wika, ito ang may pinakamayamang uri. Madalas itong ginagamitan ng mga salitang may iba pang kahulugan. Ginagamit ang idioma, eskima, tayutay at iba't ibang tono, tema at punto sa pampanitikan.  May isang bihasa sa wika ang nagsabi na ang panitikan ay "Kapatid na babae ng kasaysayan", dahil ang wikang pampanitikan ay makasaysayan at may kakayahang tumaliwas sa kasaysayan dahil sa kakayahang lumikha ng mga tauhang piksiyonal o hindi totoo. Malayang magamit sa pagkatha ng dula, palabas, at iba pang likhang-pampanitikan ay kadalasang nagaganap.

Kategorya:Wika
Senepa

Ang **senepa** (Latin, Kastila, Ingles, Pranses, Aleman, Italyano: *fascia*, nagiging *fasci* kung anyong maramihan) ay ang mahimaymay na tisyung pandugtong (Ingles: *connective tissue*) na nakapailalim sa balat at nakapalibot sa laman (mga masel) o mga organo. Sinusuportahan nito ang ugat pandugo at mga limpa. 

Dalawa ang uri ng senepa:

# **Paimbabaw** o **pang-ibabaw na senepa** (Ingles: *superficial fascia*). Ito ay ang tisyung areolar at mga taba na nahihiwalay ng laman sa ugat.
# **Malalim na senepa** o **pang-ilalim na senepa** (Ingles: *deep fascia*). Ito ay ang irregular na dense na tisyung pandugtong na nakapalibot sa mga grupo ng laman na may pare parehong gawain.

## Mga sanggunian
Kaurian:Anatomiya ng tao
Marso 31

Ang **Marso 31** ang ika-90 na araw ng taon sa kalendaryong Gregoryano (ika-91 kung bisyestong taon), na mayroon pang 275 na araw na natitira, bilang huling araw ng Marso.

## Pangyayari 
* 1889 - Ang Toreng Eiffel ay pinasinayaan sa Paris, na siyang naging palatandaan o muhon ng Pransiya at isa sa mga pinakanakikilalang estruktura sa mundo.
* 1899 - Nasakop ng mga tropang Amerikano ang Malolos, Bulacan sa isang labanang bahagi ng Digmaang Pilipino-Amerikano.
* 1995 - Sa Corpus Christi, Texas, ang dating Latinong superstar na si Selena Quintanilla Perez ay nabaril at napatay ni Yolanda Saldivar, ang pangulo ng kapisanan ng mga umiidolo sa kanya.

## Kapanganakan 
## Kamatayan 
* 1993 - Chichay, Pilipinong aktres (Ipinanganak. 1918)
* 1995 - Selena, Mehikanong Amerikanong mang-aawit (Ipinanganak. 1971)
* 2005 - Justiniano Montano, Pilipinong politiko (Ipinanganak. 1905)

## Kawing Panlabas 
Kategorya:Araw
Marso 25

Ang **Marso 25** ang ika-84 na araw ng taon sa kalendaryong Gregoryano (ika-85 kung bisyestong taon). Mayroon pang 281 araw na natitira.

## Pangyayari 
* 1409 - Nagbukas ang Konseho ng Pisa.
* 1655 – Natuklasan ni Christiaan Huygens ang Titan, ang pinakamalaking buwan ng Saturno.

## Kapanganakan 
* 1942 &ndash; Aretha Franklin, American musician (d. 2018)

## Kamatayan 
* 1991 - Tang Pik-wan (ipinanganak 1924)

## Mga Kapistahan 
San Dimas, ang Mabuting Magnanakaw

## Kawing Panlabas 
Kaurian:Araw
Sistemang nerbiyos

thumb|Ang sistemang nerbiyos ng tao.
Ang **sistemang nerbiyos** ng isang hayop ang nagsasabi ng mga aktibidad ng mga muskulo, minamasid ang mga organo, binubuo at pinoproseso ang mga nakuhang impormasyon mula sa mga pandamdam, at sinisumlan ang mga aksiyon. (tignan Sentro ng Sistemang Nerbiyos).

Sa mga hayop na may utak, nagbubunga ang sistemang nerbiyos ng mga emosyon at isipan. Sa gayon, ito ang sistema na nagpapagalaw sa mga hayop (maliban sa mga espongha). 

## Istruktura ng Sistemang Nerbiyos 
Ang sistemang nerbiyos ay isang komplikado at organisadong network ng mga bilyon bilyong mga neyurons (neurons) at mga neyuroglia (neuroglia). Kabilang sa sistemang ito ang utak, ugat-kreyniyal (cranial nerves), mga sanga nito, ang kordong espinal, ugat-ispaynal (spinal nerves) at ang mga sanga nito, gangliya (ganglia), enteric plexuses, at reseptors na pandamdam (sensory receptors).

Ang bungo ang siyang nagpapaloob at prumoprotekta sa utak; ito rin ang siyang nag tataglay ng mahigit kumulang na isang daang bilyong neyurons.

Dalawag pares nito, ang kaliwa at kanang pares, ay markado sa bing 1 hanggang ikapito. Ito ay naguugat mula sa pundasyon o base ng utak.

Ang mga nerves o ugat naman ay ang mga kumpol ng makailang daang libong aksons (axons) kasama ng mga kaugnay na tisyung pandugtong o konektib tisyu (connective tissue) at mga vessels ng dugo na nakahiga sa labas ng utak ang ng kurdong ispaynal. Ang bawat ugat nito ay sumusunod sa espisipikong dugtungan at nagsisilbing rehiyon ng katawan. Halimbawa, ang kanang ugat-kreyniyal bilang isa, ay siyang nagdadala ng signos o hudyat ng pang-amoy na sensorya mula sa kanang bahagi ng ilong patungo sa utak.

Ang kurdong ispaynal naman ang siyang nag kokonekta sa utak mula sa malaking butas, o magnum foramen ng bungo at pinapaikutan ng mga buto sa vertebral columns.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Anatomiya ng tao
Kategorya:Anatomiya ng hayop
Kategorya:Anatomiya
Kategorya:Sistemang nerbiyos
Botanika

[thumb|Ang [palay ay isa sa mga halaman na pinagaaralan sa Botanika.]]

Ang **botanika** o **botaniya** ay ang sangay ng biyolohiya ukol sa mga halaman, kasama ang pag-aaral sa istruktura, katangian, at ang mga biyokimikal (*biochemical*) na proseso ng halaman, pati na rin ang klasipikasyon, sakit ng halaman, at ang pakikisalamuha ng mga halaman sa kanilang kapaligiran.

*
Kategorya:Agham