Katinig na palatal

Ang mga ** palatalong katinig** ay mga katinig na sinasalita sa katawan ng dila na itinaas laban sa matigas na ngalangala (ang gitnang bahagi ng bubong ng bibig). Ang mga katinig na may dulo ng dila na kulutin sa likod ng ngalangala ay tinatawag na retroflex .

## Mga katangian 
Ang pinaka-karaniwang uri ng palatal na katinig ay ang labis na karaniwan na aproksimante [j], na kung saan ay kabilang sa sampung pinaka-karaniwang mga tunog sa mga wika sa mundo.  Karaniwan din ang nasal [ɲ], na nagaganap sa halos 35 porsiyento ng mga wika sa mundo,  sa karamihan nito ang katumbas na obstruent ay hindi ang hinto [c], ngunit ang affricate [ t͡ʃ ] . Lamang ng ilang mga wika sa hilagang Eurasia, ang Americas at central Africa contrast palatal ay tumigil sa postalveolar affricates - tulad ng sa Hungarian, Czech, Latvian, Macedonian, Slovak, Turkish at Albanian . 

Ang mga konsonante na may iba pang mga pangunahing articulations ay maaaring **palatalisado**, iyon ay, sinamahan ng pagtaas ng rabaw ng dila patungo sa matigas na ngalangala. Halimbawa, ang Ingles [ʃ] (spelled *sh* ) ay may ganitong palatalong bahagi, bagaman ang pangunahing pagsasalitang ito ay nagsasangkot sa dulo ng dila at sa itaas na gum (ganitong uri ng pagsasalita ay tinatawag na palatoalveolar ). 

In ponolohiya, ang mga katinig na alveolo-palatal, palatoalveolar at palatovelar ay karaniwang ginugrupo bilang mga palatal, ang mga kategoryang ito ay malimit na kontra sa mga tunay na mga palatal. Kadalasan ang mga palatalisadong alveolars o dental ay maaaring maanalisa sa ganitong bagay rin.

## Pagkakaiba mula sa mga palatalisadong katinig at mga kambal na katinig (klaster) 
Ang mga palatalong katinig ay maaaring makilala mula sa palatalisadong katinig at mga katinig na klaster ng isang consonant at ang palatal na aproksimante [j]. Ang mga palatalong katinig ay may pangunahing pagsasalita sa o sa pakikipag-ugnay sa matigas na panlasa, samantalang ang palatalized consonants ay may pangunahing pagsasalita sa ibang lugar at isang pangalawang pagsalin na kinasasangkutan ng kilusan patungo sa matapang na panlasa. Ang palatal at palatalized consonants ay parehong solong phonemes, habang ang isang pagkakasunud-sunod ng isang consonant at [j] ay lohikal na dalawang phonemes.

Tinutukoy ng Irish ang palatal nasal /ɲ/ mula sa palatalisadong alveolar na nasal /nʲ/. Sa katunayan, ang ilang mga konserbatibong Irish na diyalekto ay may dalawang palatalisadong alveolar na nasal, na nakikilala bilang "fortis" (apikal at medyo pinahaba) kumpara sa "lenis" (laminal). [Halimbawa kinakailangan]

Kinikilala ng Espanyol ang mga katinig na palatal mula sa mga pagkakasunud-sunod ng isang dental at ang palatal na aproksimante:

Spanish distinguishes palatal consonants from sequences of a dental and the palatal approximant:

* *uñón* / uɲon / "malaking kuko" 

: *unión* / unjon / "union" 

Minsan ang terminong *palatal* ay ginagamit na hindi tumpak na nangangahulugang "palatalized". Gayundin, mga wika na may mga pagkakasunud-sunod ng mga consonant at / j /, ngunit walang hiwalay na palatal o palatalized consonants (eg Ingles ), ay madalas ipahayag ang pagkakasunud-sunod sa / j / bilang isang solong palatal o palatalized consonant. Ito ay dahil sa prinsipyo ng hindi bababa sa pagsisikap at isang halimbawa ng pangkalahatang kababalaghan ng coarticulation . (Sa kabilang banda, ang mga nagsasalita ng Espanyol ay kadalasang maingat na ipahayag ang / nj / bilang dalawang hiwalay na tunog upang maiwasan ang posibleng pagkalito sa / ɲ / . ) 

For a table of examples of palatal  in the Romance languages, see .

## Tingnan din 
* Palatalisasyon (ponetika) 
* Palatalisasyon (pagbabago ng tunog) 
* Lugar ng pagsasalita 
* Index ng mga artikulo ng phonetics

## Mga sanggunian 
* Ladefoged, Peter ; Maddieson, Ian (1996). Ang Mga Tunog ng Mga Wika sa Mundo . Oxford: Blackwell. ISBN    978-0-631-19815-4  . 
Kategorya:Pages with unreviewed translations
Kategorya:Mga katinig