open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thalia (nimpa)

:*Para sa ibang paggamit, tingnan ang Thalia (paglilinaw).*
Sa mitolohiyang Griyego, si **Thalia** (Θάλεια / Tháleia o Θάλια / Thália, "ang masayahin, ang namumukadkad:, mula sa θάλλειν / thállein, "mamukadkad, maging lunti") ay isang nimpa na anak ni Hephaestus. Siya ay isa ring antromorpikong pangalawang diyos ng buhay ng halaman at mga usbong, na maaaring kulminasyon ng pagpapadala ng kaalaman hinggil sa paggamit ng abong bulkaniko bilang pataba (abono), na katangian ng sinaunang bitikultura sa mga lupang bolkaniko katulad ng nasa mga pulo ng Thera at Santorini.

Ang tradisyong nakapaligid sa kaniya ay nakakalito, subalit siya ay maaaring ikinalilito sa musa, sa grasya o sa Nereid na katulad ng pangalan niya. Ipinahayag sa *Saturnales* (awit V) ni Macrobius kung paano dinaklot ni Zeus si Thaliang ito habang si Zeus ay nasa anyo ng isang agila, katulad ng ginawa niyang pagdakip kina Aegina, Leto at Ganymede. Pagkaraan ay nakipagtalik si Zeus sa kaniya malapit sa ilog na Symethe sa Sicily at pagkaraan ay inilibing siya ni Zeus sa lupa upang maiwasan ang pagseselos ni Hera. Ang kaniyang dalawang mga anak na magkakambal, ang tinatawag na Palici, kung gayon ay ipinanganak mula sa lupa, bagaman mayroong ibang mga may-akda na ang Palici ay ginawang mga anak na lalaki ni Hephaestus.

## Mga sanggunian
* Smith, William; *Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology*, London (1873). "Thaleia" 3.

## Mga kawing na panlabas
* The Theoi Project, "Thaleia" (nymph)

Kategorya:Mga nimpa
Kategorya:Mga anak ni Hephaestus
Thalia (musa)

:*Para sa isa sa tatlong mga Grasya, tingnan ang Thalia (awa). Para sa iba pang mga paggamit, tingnan ang Thalia (paglilinaw).*

Si **Thalia**  (; "ang masayahin, ang namumukadkad", mula sa , *thállein*; "mamukadkad, maging lunti", "maging sariwa") ay ang Musa na nangangasiwa ng komedya (katatawanan) at ng panulaang idiliko. Sa ganitong diwa, ang pangalan niya ay nangangahulugang "namumukadkad", dahil ang mga papuri sa kaniyang mga awitin ay namumukadkad sa paglipas ng panahon. Siya ang anak na babae nina Zeus at Mnemosyne, ang pangwalong ipinanganak sa pangkat ng siyam na mga Musa.

Ayon kay pseudo-Apollodorus, siya at si Apollo ay ang mga magulang ng Corybantes. Subalit, ayon sa iba pang mga sinaunang napagkunan ng kabatiran, mayroong ibang mga magulang ang Corybantes.

Inilalarawan siya bilang isang babaeng nasa kaniyang kabataan na masayahin, na may koronang lipay o baging, na nakasuot ng mga bota at may tangan na isang maskarang komiko. Marami sa kaniyang mga estatwa ang humahawak din ng isang tambuli o pakakak at isang trumpeta (na kapwa ginagamit upang suportahan ang mga tinig ng mga aktor sa sinaunang komedya), o kung minsan ay may hawak siyang tungkod ng pastol o koronang bulaklak ng baging.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga musa
Kategorya:Mitolohiyang Griyego
Thalia (awa)

:*Para sa karagdagang kabatiran hinggil sa musa na may ganitong pangalan, tingnan ang Thalia (musa). Para sa ibang paggamit, tingnan ang Thalia (paglilinaw).*
.]]

Sa mitolohiyang Griyego, ang **Thalia** ay ang pangalan ng dalawang mga diyosa:

:*Si **Thalia** (Θαλία / Thalía, "Kasaganahan") ay isa sa tatlong mga Awa (mga Grasya) o Charites na nasa piling kaniyang dalawang mga kapatid na babae na sina Aglaea at Euphrosyne. Sila ang mga anak na babae ni Zeus na maaaring mula sa mga Oceanid na si Eurynome o kaya si Eunomia, diyosa ng mabuting kaayusan o pagkakasunud-sunod at kaasalang makabatas. Si Thalia ay ang diyosa ng pagdiriwang o kapistahan at masaganang mga handaan. Ang salitang Griyegong *thalia* ay isang pang-uri na inilalapat sa mga handaan o mga kainan, na nangangahulugang mayaman, marami, maluho at masagana.

:*Si **Thalia** (Θαλεια / Thaleia, “Namumulaklak”) ay isa sa siyam na mga Mousai (Mga Musa), mga diyosa ng musika, awitin at sayaw. Siya at ang kaniyang mga kapatid na babae ay mga anak na babae nina Zeus at Mnemosyne na diyosang Titan ng alaala o memorya. Ang pangalan ni Thalia ay hinango mula sa salitang Griyegong *thaleia*, na may kahulugang "namumulaklak." Si Thalia ay ang Musa ng komedya, at kadalasang inilalarawan sa sining na nakasuot ng isang maskarang komiko o pangkomedya at koronang bulaklak na lipay (baging) at may hawak na isang tungkod ng pastol.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyosa
Kategorya:Mga musa
Kategorya:Mitolohiyang Griyego
Aj Muhlach

Si **AJ Muhlach** (ipinanganak ) ay isang mang-aawit, modelo at aktor rito sa Pilipinas. Tangkad 1.72 (5&nbsp;ft 7).

## Pilmograpiya
### Telebisyon
### Pelikula
## Sanggunian
Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Mga Tagalog
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga artista mula sa Kalakhang Maynila
Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas
Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila
Lito Atienza

Si **José Livioko Atienza, Jr.** (ipinanganak noong 10 Agosto 1941) ay isang politiko sa Pilipinas. Nanilbihang alkalde ng Maynila mula 1998–2007 at dating naging kalihim ng Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas
Riau

Ang **Riau** (**Lalawigan ng Riau**) ay isang lalawigan ng Indonesia, na matatagpuan sa sentro at silangang baybayin ng Sumatra sa kahabaan ng Kipot ng Malacca.

Ang Riau ay kasalukuyang isa sa pinakamayamang lalawigan sa Indonesia at mayaman sa likas na yaman, lalo na petrolyo, natural gas, goma, palm langis at hilatsa plantations.

Kategorya:Indonesia
Kategorya:Mga lalawigan ng Indonesia
Buzz Aldrin

Si **Edwin Eugene** "**Buzz**" **Aldrin, Jr.** (ipinanganak noong Enero 20, 1930) ay isang astronotang Amerikano, at ang ikalawang tao na lumakad sa ibabaw ng Buwan. Siya ang kasamang piloto ng modulong lunar na nakasakay sa *Apollo 11*, ang unang paglapag sa Buwan na may lulang tao sa kasaysayan. Noong Hulyo 20, 1969, tumuntong siya sa Buwan, kasunod ng komander ng misyon na si Neil Armstrong. Isa rin siyang retiradong piloto ng Puwersang Panghimpapawid ng Estados Unidos.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga astronaut
Kategorya:Mga Amerikano
Kategorya:Ipinanganak noong 1930
Belle Mariano

Si **Belle Mariano**, (ipinanganak bilang **Belinda Angelito Mariano** noong 10 Hunyo 2002) ay isang artistang Pilipino.

## Career
### 2012–2016: Pagsisimula ng Karera
Nagsimula ang kanyang karera ng maging isang modelo sa isang komersyal sa edad na siyam.  Nagsimula ang kanyang karera sa telebisyon ng siya'y bumida sa ''Lorenzo's Time'' (2012), isang serye na pinagbibidahan ni Zaijian Jaranilla.  Naging sikat siya sa pagganap niya bilang Charie Gonzales sa nasabing serye.

## Diskograpiya
## Pilmograpiya
### Telebisyon
### Pelikula
## Tingnan rin
* Andrea Brillantes
* Donny Pangilinan
* Francine Diaz
* Karina Bautista

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 2002
Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Mga Tagalog
Kategorya:Mga batang artista mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga YouTuber sa Pilipinas
Karabela

thumb|200px|Ang pamantayang modelo para sa karabelang Portuges.
Ang **karabela** (Ingles: *caravel*, Kastila: *carabela*, Portuges: '''', ) ay isang maliit na barkong pampaglalayag na napakadaling pakilusin o maneobrahin. Nilikha at pinaunlad ito ng mga Portuges noong ika-15 daantaon upang makapanggalugad sa kahabaan ng dalampasigan ng Kanlurang Aprika at sa Karagatang Atlantiko. Ang mga layag nitong tinatawag na mga belong Latin ang nagbigay sa barkong ito ng tulin at kakahayahan na makapaglayag na patungo sa ihip ng hangin. Ang mga karabela ay karamihang ginagamit ng mga Portuges para sa mga paglalakbay na pang-eksplorasyon ng mga karagatan noong ika-15 at ika-16 na mga daantaon noong panahon ng pagtuklas. Maaari itong makapaglulan ng hanggang sa 20 mga mandaragat.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga uri ng barko
Kategorya:Kasaysayan ng Portugal
Kategorya:Mga barkong panggalugad
Kategorya:Mga imbensiyon ng Portugal
Samuel de Champlain

Si **Samuel de Champlain** (ipinanganak bilang **Samuel Champlain** noong *c.* 1567 – 25 Disyembre 1635), , ay isang Pranses na nabigador, kartograpo, delinyante (dibuhante), sundalo, eksplorador, heograpo, etnologo, diplomata at kronikelero. Tinatawag siya bilang "Ang Ama ng Bagong Pransiya". Siya ang nagtatag ng Lungsod ng Quebec noong 3 Hulyo 1608. Ang Lawa ng Champlain ay ipinangalan sa kaniya bilang pagpaparangal sa kaniya.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga eksplorador mula sa Pransiya
Kategorya:Mga nabigador
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pransiya
Kategorya:Mga etnologo
Kategorya:Mga kawal
Walter Baade

Si **Wilhelm Heinrich Walter Baade** (24 Marso 1893 – 25 Hunyo 1960) ay isang astronomong Aleman na naghanapbuhay sa Estados Unidos mula 1931 hanggang 1959.

## Talambuhay
Naging kapakipakinabang sa kaniyan ang mga kalagayan ng pagkakaroon ng walang kuryente noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, na nakapagbawas ng polusyon ng liwanag sa Obserbatoryo ng Mount Wilson, upang malutas ang mga bituin na nasa gitna ng galaksiyang Andromeda sa unang pagkakataon, na humantong sa kaniyang paglalarawan ng namumukod-tanging mga populasyon para sa mga bituin (Populasyon I at Populasyon II). Ang kaparehong mga obserbasyon ay humantong sa kaniyang pagkatuklas na mayroong palang dalawang mga uri ng mga butuin na baryableng Cepheid. Ang pagkakatuklas na ito ay humantong sa kaniya na muling kalkulahin ang sukat ng nakikilalang uniberso, na nagpadoble sa dating pagtutuos na ginawa ng Hubble noong 1929.  Ipinahayag niya ang natuklasan niyang ito na nagdulot ng nauukol na pagkakamanghai sa pagpupulong ng International Astronomical Union sa Roma noong 1952.

Kasama ni Fritz Zwicky, nakilala niya ang mga supernoba bilang isang bagong kategorya ng mga bagay na pang-astronomiya. Ipinanukala rin ni Baade at ni Zwicky ang pag-iral ng mga bituing neutron, at ipinanukala na ang mga supernoba ay maaaring makalikha ng mga bituing neutron.

Simula noong 1952, si Baade at si Rudolph Minkowski ang nakakilala ng mga katumbas na optikal ng sari-saring mga pinagmumulang mga radyo, kabilang na ang Cygnus A.  Natuklasan niya ang 10 mga asteryod, kasama na ang mga namumukod-tanging 944 Hidalgo (mahabang peryodo ng orbit) at ang asteroyd na klaseng Apollo na 1566 Icarus (na ang perhelion ay mas malapit kaysa sa Merkuryo) at ang asteroyd na Amor na 1036 Ganymed.

## Mga parangal
**Mga gantimpala**
*Medalyang Ginto ng Royal Astronomical Society (1954)
*Medalyang Bruce (1955)
*Henry Norris Russell Lectureship ng American Astronomical Society (1958)
**Ipinangalan para sa kaniya**
*Asteroyd na 1501 Baade
*Ang kreyter na Baade sa ibabaw ng Buwan
*Vallis Baade, isang vallis (lambak) sa ibabaw ng Buwan
*Isa sa dalawang mga teleskopyong Magellan
*Ang asteroyd na 966 Muschi, mula sa palayaw ng kaniyang asawa

## Tingnan din
*Bintana ni Baade, isang pook na pang-obserbasyon na nakilala niya noong dekada ng 1940 bilang may kaukol na kawalan ng  mga alikabok na lumilitaw at isang tanaw sa Sentro Galaktiko na nasa loob ng Sagittarius
*Bituin ni Baade, na nakikilala sa ngayon bilang Pulsar ng Alimango, ay unang nakilala niya bilang tuwirang mayroong kaugnayan sa Nebulang Alimango

## Mga sanggunian
## Iba pang mga mababasa
* 
* 

Kategorya:Ipinanganak noong 1893
Kategorya:Namatay noong 1960
Kategorya:Mga astronomo ng ika-20 daantaon
Kategorya:Mga astronomo mula sa Alemanya
Kategorya:Mga emigranteng Aleman na nagpunta sa Estados Unidos
Kategorya:Mga manunuklas ng mga asteroyd
Enrico Caruso

Si **Enrico Caruso** () (25 Pebrero 1873&nbsp;– 2 Agosto 1921) ay isang tenor na Italyano. Ipinagbunyi ang kaniyang pag-awit sa mga tanghalan ng opera sa Europa, Hilagang Amerika, at Timog Amerika. Humaharap siya sa madla na gumaganap ng sari-saring mga gampanin mula sa mga repertoryong Italyano at Pranses na sumasaklaw magmula sa liriko hanggang sa dramatiko. Gumawa rin si Caruso ng humigit-kumulang na 290 mga rekord na pangkomersiyo magmula 1902 hanggang 1920. Lahat ng mga rekording na ito, na sumasakop sa halos kabuoan ng kaniyang karera sa tanghalan, ay makukuha sa ngayon na naka-CD at bilang mga *download* na dihital.

Ang pagrerekord ni Caruso ng "Vesti la giubba" noong 1904, mula sa operang *Pagliacci* ni Ruggero Leoncavallo, ay ang unang rekording o pagtatala ng tunog na naibentang umabot sa isang milyong mga kopya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 1873
Kategorya:Namatay noong 1921
Kategorya:Mga tao mula sa Naples
Kategorya:Mga mang-aawit sa opera mula sa Italya
Kategorya:Mga tenor mula sa Italya
Kategorya:Mga tenor ng opera
Kategorya:Mga namatay dahil sa peritonitis
Batam

Ang **Batam** ay ang pinakamalaking lungsod sa Kapuluan ng Riau at pangatlong pinakamalaking lungsod sa Sumatra kasunod ng Medan at Palembang.

Binubuo ang Kalakhang Batam ng tatlong pulo, kasama ang Pulo ng Batam, Galang Rempang at ay konektado sa pamamagitan ng isang tulay Barelang.

Ang kinasasakupan ng pangangasiwa ng lungsod ng Batam ay sumasaklaw sa ilang mga pulo: ang **Pulo ng Batam** ay ang pusod urbano at sonang industriyal. Kapwang nakakonekta ang mga Pulo ng Galang at Rempang sa Pulo ng Batam sa pamamagitan ng mga maiksing tulay, kolektibong tinatawag ang tatlong mga pulo na ito bilang *Barelang*.

Ang Batam ay isang lungsod na may estratehikong kinaroroonan. Bilang karagdagan sa mga pandaigdigang daanan ng pamamahagi, may maigsing layo ang lungsod sa Singapore at Malaysia. Isa ang Batam sa mga lungsod sa bansa na may mabilis na paglago ng populasyon. Noong itinatag ito sa unang bahagi ng dekada-1970 isa pa lamang itong bayan na may halos 6,000 katao. Sa loob lamang ng 40 taon lumago nang 158 beses ang populasyon ng Batam.

Mapupuntahan ang lungsod gamit ang himpapawid at dagat. Ang Paliparang Pandaigdig ng Hang Nadim ay ang pangunahing paliparan ng pulo, at mayroon itong pinakamahabang *runway* sa lahat ng mga paliparan sa Indonesia. Ito ay ang pinakamalaking paliparan sa rehiyon ng Sumatra mula 1995 hanggang 2012, na may kakayahan ng anim na milyong pasahero kada taon, at ito na ngayon ang pangalawang pinakamalaking paliparan sa Sumatra kasunod ng Paliparang Pandaigdig ng Kuala Namu in Medan na may kakayahan ng walong milyong pasahero. May 4 na pares ng mga *jetbridge* at 2 mga isahang *jetbridge*. Pusod ang Paliparang Pandaigdig ng Hang Nadim para sa Lion Air, Batik Air, Citilink, at Malindo Air. Ang BP Batam, na nagpapatakbo ng Paliparang Pandaigdig ng Hang Nadim, ay magtatayo ng isang bagong terminal na may kakayahan ng 8 milyong pasahero kada taon para sa bawat terminal (sa kabuuan 16 milyong pasahero kada taon para sa dalawang mga terminal) sa huling bahagi ng taong 2016. Nilalayon ng BP Batam na magtayo ng walong pares ng mga *jetbridge* sa bagong terminal. Kabilang sa mga panloob na paroroonan ay Pekanbaru, Palembang, Medan, Jakarta, Padang, Surabaya, Bandung, Bandar Lampung, Balikpapan, Yogyakarta, Makassar, at marami pang iba. Sa kasalukuyan, ang mga pandaigdigang lipad ay sa Kuala Lumpur, Malaysia (na pinapatakbo ng Malindo Air).

Ang lokal na mga pantalang terminal ng ferry ay nag-uugnay sa kalapit na Singapore at Bintan, at nagbibigay ng mga ruta patungong Johor Bahru (Malaysia). Ang limang mga terminal ng ferry ay nasa pulo: Harbourbay, Nongsapura Ferry Terminal, Sekupang, Waterfront City, at Pandaigdigang Terminal ng Ferry ng Batam Centre.

## Tingnan din
*Talaan ng mga lungsod sa Indonesia

## Mga sanggunian
## Mga panlabas na link
* 
* 

Kategorya:Mga lungsod ng Indonesia
Kategorya:Mga rehensiya ng Indonesia
Kategorya:Mga pulo ng Indonesia
Catus Decianus

Si **Catus Decianus** ay ang prokurador ng Britanyang Romano noong AD 60 o&nbsp;61. Sinisi ni Tacitus ang "pagkamapangkamkam" ni Catus Decianus sa pag-udyok ng panghihimagsik ni Boudica, ang reyna ng mga Iceni. Ayon kay Cassius Dio, kinumpiska ni Catus Decianus ang mga salapi na ibinigay ng emperador na si Claudius sa mga pinunong Briton, na ipinapahayag ni Catus Decianus ang mga ito bilang mga utang na dapat bayaran na mayroong patubo.

Dahil sa pag-angkin ni Boudica sa tronong nilisan ng kaniyang asawang si Prasutagus, pinalatigo siya ni Catus Decianus sa kaniyang mga tauhang sundalo, dahil pinananatili ng mga namumunong Romano na nasa Britanya na ang kaharian ni Prasutagus ay nasa ilalim ng kapangyarihan ng emperador ng Roma. Ginahasa ng mga sundalo rin na lumatigo kay Boudica ang mga anak nitong mga babae. Ito ang naging sanhi ng pagrerebelde ni Boudica. Nang lusubin ng hukbong panlupa ni Boudica ang Camulodunum (Colchester), humingi ng tulong ang mga naninirahan sa lungsod na ito mula kay Catus Decianus, subalit nagpadala lamang siya ng 200 mga tauhan. Nagapi ang lungsod ng Camulodunum, at si Decianus ay tumakas papunta sa Gaul, Ang katotohanan na nagpadala si Decianus ng mga tauhan sa Colchester ay nagpapahiwatig na siya ay hindi naninirahan doon, na nag-udyok sa mga manunulat ng kasaysayan ng makabagong panahon na ilagay siya sa London noong mga panahong ito.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga sinaunang Romano sa Britanya
Kategorya:Mga Romano noong unang daantaon
Job (Bibliya)

[thumb|Si Job, ayon sa paglalarawan ni [Léon Joseph Florentin Bonnat|Bonnat.]]
Si **Job** (; ) ay ang pangunahing tauhan sa Aklat ni Job sa Bibliyang Hebreo. Sa Islam, itinuturing si Job, kung saan nakikilala siya bilang **Ayyub** (), na isang  propeta.

Kategorya:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Pulo ng Batam

**Pulo ng Batam** ay isang isla sa Lalawigan ng Kapuluan ng Riau, kung saan ay ang lungsod ng Batam. 

Isla na ito ay isla katabi sa Singapore estado, na pinaghihiwalay sa pamamagitan ng 15 km malawak kipot, at isang libreng zone kalakalan (FTZ = Libreng Trade Zone), bahagi ng ang Sijori (Singapore, Johor (Malaysia), at Riau Islands (Indonesia)).

Batam
Boudica

Si **Boudica**, na binabaybay din bilang **Boudicca**, at nakikilala ng mga Romano bilang **Boudicea** at **Boadicea** Naging tanyag si Boudica, na inilarawan bilang isang babaeng mataas at mapula ang buhok, dahil sa kaniyang pamumuno sa kaniyang tribong Iceni sa panghihimagsik laban sa Imperyong Romano na tumataban sa pulo ng Britanya noong kaniyang kapanahunan. Una niyang sinalakay ang Camulodunum (na nakikilala sa kasalukuyan bilang Colchester), na nasundan ng paglusob sa Verulamium (St. Albans), at tinupok nila ang Londinium (ang kasalukuyang London). Nakapaslang ang pangkat na Iceniano ni Boudica ng 70,000 mga Romano at mga kaanib nito. Itinuturing na may pagkamatagumpay si Boudica sa pagpupunyaging ito. Nang malaman ito ng mga Romano, nagtipon ang mga Romano ng mas malaking hukbong panlupa at nagkaroon ng isang labanan. Nagapi ng hukbong Romano ang panghihimagsik. Dahil nahiwatigan ni Boudica na matatalo siya ng mga Romano, nagpatiwakal siya sa pamamagitan ng paglason sa sarili, sa halip na maging alipin ng mga Romano. Isang estatwa ni Boudica ang inilagay sa Westminster, London noong 1902.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong Dekada 20
Kategorya:Namatay noong Dekada 60
Kategorya:Kasaysayan ng Kapuluang Britaniko
Kategorya:Mga monarka
Kategorya:Mga tao mula sa Norfolk
Lalawigan ng Kapuluang Riau

thumb|300px
Ang **Kapuluang Riau** (, ) ay isang lalawigan ng Indonesya. Ito ay nahahangganan ng Vietnam at Cambodia sa hilaga; ng Malaysia at lalawigan ng Kanlurang Kalimantan sa silangan; ng lalawigan ng Kapuluang Jambi at ng Pulong Pasipiko sa timog; ng mga bansang Singapore, Malaysia at ng lalawigan ng Riau sa kanluran.

Kategorya:Indonesia
Kategorya:Mga lalawigan ng Indonesia
Paglalakbay sa himpapawid

Ang **paglalakbay sa himpapawid** (Ingles: *air travel*) ay isang proseso ng paglalakbay o pagpunta sa iba't ibang lugar sa pamamagitan ng anumang bagay o sasakyang lumilipad na katulad ng mga eroplano, mga helikopter, mga lobong may mainit na hangin, mga *blimp*, mga glayder (mga pangsalimbay), mga napaglalambitinang pangsalimbay, mga parakayda, o ano pa mang bagay na nakalilipad. Ang paglalakbay na lumilipad o pahimpapawid ay naging isa nang matagal na pangarap nang tao magmula pa noong sinaunang mga kapanahunan. Ang mga tao na tumatanaw sa paglipad ng mga ibon ay sumubok na lumipad o sumahimpapawid sa pamamagitan ng maraming mga pamamaraan, at sa paglaon ay nakaimbento ng mga lobo at mga makinang nakalilipad. Ang paglalakbay sa hangin ay nakapagdagdag ng bilis at nakapagbawas ng panahong ginagamit sa paglilibot at paglalakbay. Sa kasalukuyan, naging maaari ang pag-iisip ng paglilibot sa buong mundo sa loob ng 24 na mga oras, na hindi kailanman magiging maaari sa pamamagitan ng paggamit ng iba pang mga sasakyan. Sa ngayon, pangkaraniwan na ang magbiyahe sa pamamagitan ng paglalakbay na palipad, na para sa paglilibang, pangangailangang personal at pangnegosyo. Ang paglalakbay sa himpapawid ay malawakang maipapangkat sa dalawang mga grupo: ang mga paglipad na domestiko, at ang paglipad na pandaigdigan o internasyunal.

## Paglipad na domestiko
Ang paglalakbay sa himpapawid na nasa loob ng isang bansa ay tinatapad na mga paglipad na domestiko. Maraming mga bansa ang mayroong mga domestikong aerolinya upang maibigay ang ganitong serbisyo.

## Paglipad na internasyunal
Ang paglalakbay sa himpapawid na tumatawid sa mga hangganan ng mga bansa ay tinatawag na paglipad na pandaigdigan o paglipad na internasyunal. Sa pangkalahatan, ang ganitong paglalakbay sa himpapawid ay paglalakbay na malayuan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga uri ng paglalakbay
Kategorya:Paglilibot
Tanjungpinang

**Tanjungpinang** o dati tinatawag na **Tanjung Pinang** (dinadaglat bilang **Tg. Pinang**) ay ang kabisera ng Lalawigan ng Kapuluan ng Riau, Indonesia. Ito ay matatagpuan sa pulo ng Bintan.

Kategorya:Mga lungsod ng Indonesia
Camillo Benso, Konde ng Cavour

thumb|right|Si Camillo Benso, ang unang punong ministro ng Italya.
Si **Camillo Paolo Filippo Giulio Benso, Konde ng Cavour, ng Isolabella at ng Leri** (Agosto 10, 1810 – Hunyo 6, 1861), na pangkalahatang nakikilala bilang **Cavour** () o **Camillo Cavour** ay isang nangungunang pigura sa kilusan ukol sa pag-iisa ng Italya. Siya ang tagapagtatag ng orihinal na Partidong Liberal at Punong Ministro ng Kaharian ng Piedmont-Sardinia, isang posisyong napanatili niya (maliban sa isang resignasyon o pagbibitiw sa tungkulin na tumagal na anim na mga buwan) sa kabuoan ng Ikalawang Digmaang Pangkalayaan ng Italya at sa mga pangangampanya ni Giuseppe Garibaldi upang pag-isahin ang Italya. Pagkaraan ng pagpapahayag ng isang nagkakaisang Kaharian ng Italya, nanungkulan si Cavour bilang unang Punong Ministro ng Italya; namatay siya pagkaraan lamang ng tatlong buwang pagkakaupo sa tungkulin, kung kaya't hindi siya nabuhay upang makita ang Venetia o Roma nang maging bahagi ito ng bagong bansang Italya.

Nagsagawa si Cavour ng ilang mga repormang pang-ekonomiya sa kaniyang tinubuang rehiyon ng Piedmont noong kaagahan ng kaniyang buhay, at inilunsad niya ang pahayagang *Il Risorgimento*. Pagkaraang mahalal sa Kamara ng mga Deputado, mabilis na tumaas ang kaniyang ranggo sa pamahalaang Piedmontes, at nanguna sa Kamara ng mga Deputado sa pamamagitan ng isang pagkakaisa o unyon ng mga politikong makakaliwang nasa gitna at mga makakanang nasa gitna. Pagkaraan ng isang malaking programa ng pagpapalawak ng sistema ng riles, si Cavour ay naging punong ministro noong 1852. Bilang punong ministro, matagumpay na naipagkasundo ni Cavour ang katayuan ng Piedmont sa mga panahon ng Digmaang Crimeano, Ikalawang Digmaang Pangkalayaan ng Italya, at mga ekspedisyon ni Garibaldi, na nagawang diplomatikong maimaneobra ang Piedmont upang maging isang bagong dakilang kapangyarihan sa Europa, na tumataban sa halos nagkakaisa nang Italya na limang mga ulit ang laki kaysa sa dating Piedmont noong bago siya manungkulan at magkaroon ng kapangyarihan bilang politiko.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 1810
Kategorya:Namatay noong 1861
Kategorya:Mga Punong Ministro ng Italya
Kategorya:Mga Ministro ng Ugnayang Panlabas ng Italya
Kategorya:Mga maharlika mula sa Italya
Kategorya:Mga tao mula sa Kaharian ng Sardinia
Kategorya:Mga Punong Ministro ng Kaharian ng Sardinia
Kategorya:Mga Italyanong Katoliko
Amarna

Ang **Amarna** ( *al-‘amārnä*), na karaniwang nakilala bilang **el-Amarna** at bilang ang maling katawagan na **Tell el-Amarna** ( al-‘amārnah), ay isang malawak na pook na pang-arkeolohiya sa Ehipto na kumakatawan sa mga labi o mga guho ng kabiserang lungsod na inilunsad at itinayo ng paraon na si Akhenaten ng kahulihan ng ika-18 dinastiya ng Ehipto (sirka 1353 BC), at kaagad na nilisan at pinabayaan pagdaka.
Ang pangalan para sa lungsod na ginagamit ng sinaunang mga Ehipsiyo ay nakasulat bilang **Akhetaten** (o **Akhetaton** — sari-sari ang mga transliterasyon), partikular na sa wikang Ingles. Ang Akhetaten ay mayroong kahulugan na "abot-tanaw ng Aten" o "kalawakan ng Aten". Ang Amarna ay nasa silangang pilapilan o pampang ng Ilog Nilo sa pangmakabagong panahon na lalawigan ng Minya sa Ehipto. 

## Mga sanggunian 
## Mga kawing na panlabas 
Kategorya:Mga lungsod sa Sinaunang Ehipto
Kategorya:Mga dating kabisera ng Ehipto
Rupiah ng Indonesia

thumb|300px
Ang **rupiah** (**Rp**) ay ang opisyal na pananalapi ng Indonesia na nilalabas at kinokontrol ng Bangko ng Indonesia.  IDR ang kodigong ISO 4217 para sa rupiah.  Sa di-pormal na pananalita, ginagamit ng mga taga-Indonesia ang salitang "*perak*" ('pilak' sa wikang Indones) sa pagtukoy sa rupiah. Nahahati ang rupiah sa 100 *sen*, bagaman hindi na ginagamit ang sen at namamayani na ang mga barya at papel de bangko dahil sa pagpintog ng salapi. 

Nagkaroon ang pulo ng Riau at Irian Barat (Kanlurang Irian; kalahati ng New Guinea na sakop ng Indonesia) ng sarili nilang uri ng rupiah noong nakaraan, ngunit naging bahagi na ito sa pambansang rupiah noong 1964 sa Riau at 1971 sa Irian Barat.

## Redenominasyon 
Ang mahabang panahon na paghahanda sa redenominasyon ng rupiah ay nakabinbin pa sa pangkonsinderang pormal na kongreso nito. Simula noong 2010, ang bangko sentral ng Indonesia na Bank Indonesia, ay paulit-ulit nang pinaghahandaan ang pagtanggal ng tatlong sero sa kanilang pananalapi, upang mapadali ang paggamit ng pambayad na hindi makakaapekto sa kanilang halaga. Naisumite noong 2015 ang panukala sa redenominasyon ng rupiah sa Kapulungan ng  mga Kinatawan, ngunit hindi pa rin ito umiiral sa ngayon. Ang tagapangasiwa ng Bangko ng Indonesiya na si Agus Martowardojo ay inulit ang panawagang iyon noong 2017, winika na kung magsisimula ang redenominasyon sa madaling panahon, matatapos ang paghahandang iyon sa darating na 2024 o 2025.

## Salaping umiiral 
Nasa 100 hanggang 1,000 rupiah (tinatanggap din ang baryang 1 rupiah sa sirkulasyon [na nagkakahalaga ng 0.32 sentimo ng Pilipinas sa petsang ika-10 ng Hunyo 2021], ngunit walang masyadong halaga at hindi na ginagawa sa sirkulayon) at ang salaping papel na mula 1,000 hanggang 100,000 rupiah. Nagkakahalaga ng 14,300 rupiah (sa petsang ika-11 ng Mayo 2021, 1:00 n.u. sa oras sa Pilipinas) kada dolyar ng Estados Unidos, at ang pinakamataas na denominasyon sa rupiah ng Indonesiya, ay nagkakahalaga lamang ng 332 piso ng Pilipinas (sa petsang ika-10 ng Hunyo 2021, sa oras na 6:00 n.g. sa oras sa Pilipinas).

## Mga barya 
Sa ngayon, mayroong tatlong serye ng barya na nasa sirkulasyon: ang mga baryang aluminyo, bronse, at nikel na may petsang 1991 hanggang 2016. Ito ay nasa denominasyon na 50, 100, 200, 500, at 1,000 rupiah. Unting-unting nawawala sa sirkulasyon ang higit na lumang serye ng barya. Dahil sa mababang halaga ng mga baryang nagkakahalaga ng higit na mababa sa 50 rupiah, hinahalaga ito sa malapit na 100 rupiah (mananatili sa malapit na 100 rupiah kung ang may dagdag nito ay 1 hanggang 49 rupiah, samantala sa dagdag na 100 rupiah kung may dagdag nitong 50 hanggang 99 rupiah) sa mga supermerkado at mga tindahan. Makikita ang mga pambansang bayani ng Indonesiya ang mga baryang 100, 200, 500, at 1,000 rupiah ang mga baryang gawa noong 2016. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Ekonomiya ng Indonesia
Kategorya:Mga pananalapi
Paro ng Alehandriya

Ang **Paro ng Alehandriya** na minsang tinatawag na **Pharos ng Alehandriya** o **Parola ng Alehandriya** (sa Sinaunang Griyego, ὁ Φάρος της Ἀλεξανδρείας) ay isang matayog na tore na itinayo ng Kahariang Ptolemaiko sa pagitan ng 280 BCE at 247 BCE sa kapuluang baybayin ng Alehandriya, Ehipto para sa paggabay ng mga mandaragat tungo sa puerto. Ito ay may taas na tinataya sa pagitan ng . Ito ang isa pinakamataas na mga istrukturang gawa ng tao sa mundo sa loob ng maraming mga siglo at itinuturing na isa sa Pitong mga Kamangha-mangha ng Sinaunang Daigdig. Ito ay masahold na napinsala ng mga tatlong lindol sa pagitan ng 956 CE at 1323. Ito ay naging inabandonang giba. Ito ang ikatlong pinakamatagal na nakaligtas ng sinaunang kamangh-mangha (pagkatapos ng Mausoleo sa Halicarnassus at umiiral pa ring Dakilang Piramide ng Giza) hanggang 1480 na ang huling mga nalalabing mga bato nito ay ginamit upang itayo ang Citadel ng Qaitbay sa lugar. Noong 1994, natuklasan ng mga arkeologong Pranses ang ilang mga labi ng paro sa sahig ng silanganing puerto ng Alehandriya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga paro ng Ehipto

Kategorya:Alehandriyang Ptolemaiko
Kategorya:Pitong mga Kamangha-mangha ng Sinaunang Daigdig
Dakilang Piramide ng Giza

Ang **Dakilang Piramide ng Giza** ang pinakamalaking piramide ng Sinaunang Ehipto at libingan ng paraon ng Ikaapat na dinastiya ng Ehipto na si Khufu. Ito ay itinayo noong ika-26 siglo BCE sa loob ng 27 taon  at ang pinakamatanda sa Pitong mga Kamangha-mangha ng Sinaunang Daigdig at ang nanatiling umiiral . Ito bahagi ng kompleks ng piramide ng Giza at ang hanggangan nito ay sa Giza sa Greater Cairo, Ehipto. 

Ito ay may taas na  at ang pinakamataas na istrukturang gawa ng tao sa daigdig sa higit a 3,800 taon. Sa paglipas ng panahon, ang karamihan sa mga makinis na puting batong apog na takip nito ay tinanggal na nagpababa sa taas nito sa kasalukuyang . Ang makikita ngayon ang ilalim na panloob na istruktura. Ang ilalim ay mga  kwadrado, na nagbibigay ng bolyum  na  na kinabibilangan ng loobang hillock.

Ang mga dimensiyon nito ay   taas, haba ng base o ibaba na , na may seked na  palms (libis na 51°50'40").

Ang Piramide ng Giza ay itinayo sa pagkaka-kwaryo ng tinatayang  2.3 milyong malalaking bloke ng bato na may timbang na  6 milyong tonelada sa kabuuan. Ang karamihan ng mga bato ay hindi pantay sa hugis o sukat at ang mga ito ay pinakinis. Ang labasang patong ay pinagsama ng mortar. Ang mga batong apog ng Talampas ng Giza ang  ginamit. Ang ibang bloke ay inangkat sa bangka sa Ilog Nilo. ang puting batong apog ay mula sa Tura, Ehipto para sa takip at ang mga blokeng granito ay mula sa Aswan na may timbang na 80 tonelada kasa istruktura ng silid  ng Hari. May tatlong alam na silid sa loob nito. Ang pinakamababa ay hinugis sa kamang bato kung saan itinayo ang piramide ngunit hindi pa natapos.  Ang mga silid ng Hari at Reyna ay naglalaman ng mga sarkopagong granito na mas mataas sa loob ng istruktura ng piramide.. Ang vizier ni Khufu na si Hemiunu ang pinaniniwalaang arkitekto nito. Maraming mga hipotesis ang ipinakula kung anong eksaktong pamamamaraan ang ginamit sa pagtatayo nito. Ang puneraryong kompleks sa palibot ng piramide ay binubuo ng mga templong mortuaryo na inuugnay ng isang daanan sa itaas ng tubig na ang isa ay malapit sa piramide at ang isa ay sa Nilo, mga libingan sa malapit na kamag-anak, at korte ni Khufu kabilang ang tatlong maliliit na piramide para sa mga asawa ni Khufu at ang mas maliit na satellite na piramide at limang iniilibing na solar barge.

## Talababa 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga piramide
Kategorya:Sinaunang Ehipto
Kategorya:Pitong mga Kamangha-mangha ng Sinaunang Daigdig
Rubella

:*Huwag itong ikalito sa rubeola, isa pang uri ng tigdas.*
Ang **rubella** o **tigdas-hangin** (Ingles: *rubella*, *German measles*, o *three-day measles*), ay isang uri ng karamdaman na dulot ng birus na rubella at maaaring maging isang sakit na malubha. Ang pangalang "rubella" ay hinango mula sa wikang Latin na may kahulugang "maliit na pula". Isa itong uri ng tigdas na nagtatagal nang tatlong mga araw.

## Pagkahawa at pagkalat 
Ang rubella ay kumakalat sa ibang mga tao sa pamamagitan ng hangin, subalit maaari rin tiong makuha dahil sa pagiging malapit sa isang tao na naimpeksyon na.

## Bakuna at pag-iwas 
Maiiwasan ang rubella sa pamamagitan ng pagpapabakuna na ginagamit ang bakunang MMRVi am. Maaaring ibigay ang bakuna sa mga bata at sa mga taong nasa hustong gulang rin. Nang wala pang mga bakuna, ang rubella ay napaka karaniwan, lalo na sa mga bata. Kung ihihinto ang programa ng pagbabakuna laban sa rubella at ang iba pang mga sakit na nabanggit, magbabalik ang paglaganap ng mga sakit na ito.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Sakit
Kategorya:Nakakahawang sakit
Antiseptiko

Ang **antispetiko** (Ingles: *antiseptic*, Griyego: ἀντί: *anti*, '"laban" + σηπτικός: *sēptikos*, "putrepaktibo", "nakakabulok", "nakakasira") ay isang sustansiya na inilalapat sa mga sugat sa balat. Dahil sa antispetiko, nababawasan ang kalamangan na maimpeksiyon ang sugat. Kung kaya't sa ibang pananalita, ang mga antiseptiko ay mga sustansiyang antimikrobyal (mga antimikrobyal o "laban sa mikrobyo", antimikrobyo) na inilalapat sa tisyung biyolohikal na may buhay upang mabawasan ang maaaring pagkakaroon ng imperksiyon, sepsis, o putrepaksiyon (pagkabulok).  Kabilang sa karaniwang ginagamit na antiseptiko ang alkohol, iyodina at mga langkapang merkuryo. Naiiba ang mga antiseptiko mula sa mga antibiyotiko: ang mga antiseptiko ay maaaring gamitin lamang sa ibabaw ng balat, samantalang ang mga antibiyotiko ay maaari ring paglakbayin sa loob ng katawan sa pamamagitan ng sistemang limpatiko upang lipulin ang bakterya. Naiiba rin ang mga antiseptiko mula sa mga disinpektante: ang mga disinpektante ay ginagamit lamang sa mga bagay na walang buhay upang sugpuin ang mga mikroorganismong nasa ibabaw ng mga bagay na ito.

Ang ilang mga antiseptiko ay tunay na mga pamatay-mikrobyo (mga hermisidyo o *germicide* sa Ingles), na may kakayahang sumira ng mga mikrobyo (bakteryosidal), habang ang iba naman ay mga bakteryostatiko na nakaiiwas lamang o nakapipigil lamang ng paglaki ng mga mikrobyo. Ang mga antibakteryal ay mga antiseptiko na napatotohanang may kakayahang lumaban sa bakterya. Ang mga mikrobisidyo (mga *microbicide* sa Ingles) na nakakawasak ng mga partikulo ng birus ay tinatawag na mga birisidyo o mga antibiral (antibirus).

## Mga sanggunian
Kategorya:Panggagamot
Pange Lingua

Ang **Pange Lingua** ay maaaring kapwa tumukoy sa anuman sa dalawang mga himnong ng Simbahang Katoliko Romano na nasa midyebal na wikang Latin:

* Pange Lingua Gloriosi Proelium Certaminis  - ni Venantius Fortunatus, ika-6 na daantaon, na nagdiriwang ng Pasyon ni Hesukristo, na kung minsan ay natatagpuan din bilang *Pange Lingua Gloriosi Lauream Certaminis*.

* Pange Lingua Gloriosi Corporis Mysterium - ni Thomas Aquinas, ika-13 daantaon, na nagdiriwang ng Institusyon ng Eukaristiya.
Prasutagus

Si **Prasutagus** ay ang hari ng tribong Seltiko Britaniko (mga Brython) na tinatawag bilang tribong Iceni, na nanirahan sa halos kinalalagyan sa ngayon ng pangkasalukuyang Norfolk sa Inglatera, noong unang daantaon AD. Higit siyang nakikilala bilang ang asawa ni Boudica. Si Prasutagus ay maaaring isa sa 11 mga hari na sumuko kay Claudius pagkaraan ng Pananakop ng mga Romano sa Britanya noong 43 AD, o maaaring itinalaga siya bilang hari kasunod ng pagkatalo ng isang panghihimagsik na isinagawa ng mga Iceniano noong 47 AD. Sa anumang kaso, bilang isang kaanib ng Imperyong Romano, ang tribo ni Prasutagus ay pinahintulutan na manatiling halos nagsasarili, at upang matiyak ito, pinangalanan ni Prasutagus ang emperador ng Roman bilang kasamang tagapagmanan ng kaniyang kaharian, kasama ng kaniyang dalawang mga anak na babae. Ayon kay Tacitus, namuhay siya ng matagal at masagana, subalit nang mamatay siya, binalewala ng mga Romano ang kaniyang kagustuhan at nangibabaw, at inagaw ng mga ito ang mga lupain ng mga maharlikang nasasaklawan ng kaniyang kaharian. Dinambong ng mga Romano ang kaharian ni Prasutagus. Hinagupit ng mga Romano ang asawa niyang si Boudica at ginahasa ng mga ito ang kanilang mga anak na babae. Roman financiers called in their loans. Ang lahat ng mga pangyayaring ito ay humantong sa panghihimagsik ng mga Iceni, sa ilalim ng pamumuno ni Boudica noong 60 AD o 61 AD.

Mayroong mga barya na natagpuan sa Suffolk, Inglatera, na may nakaukit na pariralang nasa wikang Latin na SVB ESVPRASTO ESICO FECIT, "ginawa [ito] sa ilalim ng [pamumuno ni] Esuprastus Esico". May ilang mga arkeologong naniniwala na Esuprastus ang totoong pangalan ng haring tinatawag ni Tacitus bilang Prasutagus, habang mayroon namang ibang mga arkeologo na iniisip na siya ay ibang tao. Mayroon namang iba pang mga arkeologo na ipinaliliwanag na ang Esuprastus ay isang pangalang langkapan, na ang "Esu-" ay hinango mul sa diyos na si Esus at nangangahulugang "panginoon", "amo" o "dangal", at ang "Prasto-" ay isang dinaglat na pangalang personal, kung kaya't ang nakakintal na tatak sa barya ay may ibig sabihing "sa ilalim ng Panginoong Prasto-". Maibubukod-tangi rin na ang mga barya ng mga Corieltauvi ay nakintalan din ng kahalintulad na mga pangalang IISVPRASV at ESVPASV. Ang pangalan ng isang mas naunang hari ng mga Iceniano ay lumitaw sa mga barya bilang SCAVO, isang pangalan na maaaring kaugnay ng Latin na *scaeva*, "kaliwa", at ng *scaevola*, "gumagamit ng kaliwang kamay". Ang mga barya ng kapwa mga pinuno ay magkahalintulad na may estilo at wikang Romano, at maaaring inilabas sa loob ng dalawampung mga taon ang pagitan ng bawat isa. Iminungkahi ni Chris Rudd na si Esuprastus, na kinilala niya bilang si Prasutagus, ang humalili kay Scavo pagkalipas ng rebelyong Iceniano noong 47 AD.

## Mga sanggunian
## External links
*Iceni  na nasa Roman-Britain.org

Kategorya:Mga monarka ng mga tribong Britaniko
Kategorya:Namatay noong unang daantaon
Kategorya:Mga monarka sa Europa noong unang daantaon
Muawiyah I

Si **Muawiyah I** (602 - 680), na binabaybay din bilang '''Mu'awiya I''', ay isang napaka kontrobersiyal na pigura sa Islam. Siya ang pamangking lalaki ni Uthman. Siya ang nagtatag ng dinastiyang Umayyad. Siya rin ang katunggali ni Alī ibn Abī Ṭālib (mas nakikilala bilang Ali lamang). Si Muawiya ay dating naging isang gobernador ng Sirya.

Kategorya:Mga Muslim
Kategorya:Ipinanganak noong 602
Kategorya:Namatay noong 680
Kategorya:Mga tao sa Islam
Pikot

Ang **pikot** (Ingles: *forced marriage*, *shotgun marriage*, *shotgun wedding* at iba pang katulad may katulad na diwa) ay ang puwersahan o labag sa kalooban na pagpapakasal ng isang tao sa isa pang tao. Maaari ring napipilitan lamang magpakasal ang dalawang panig sa isa't isa.

Kategorya:Pag-aasawa
Kategorya:Pang-aabuso ng karapatang pantao
Ptolomeo I Soter

Si **Ptolomeo I Soter I ** (, *Ptolemaĩos Sōtḗr*, i.e. Ptolemy (pronounced ) the Savior) na kilala rin bilang **Ptolemeo Lagides**, c. 367 BCE – c. 283 BCE ang heneral na Macedonian sa ilalim ni Dakilang Alejandro. Siya ang pinuno ng Ehipto mula 323 BCE hanggang 283 BCE at tagapagtatag ng parehong Kahariang Ptolemaiko at Dinastiyang Ptolemaiko. Noong 305/304 BCE, kanyang kinuha ang pamagat na Paraon.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga paraon ng dinastiyang Ptolemaiko
Ptolomeo II Philadelphus

:*Para sa ibang paggamit ng Ptolomeo o Tolomeo, tingnan ang Ptolomeo (paglilinaw).*

Si **Ptolomeo II Philadelphus** (Greek: ''''*, *Ptolemaîos Philádelphos'', 309 BCE – 246 BCE) ang hari ng Ehiptong Ptolemaiko mula 283 BCE hanggang 246 BCE. Siya ang anak ng tagapagtatag ng Kahariang Ptolemaiko na si Ptolomeo I Soter at Berenice I ng Ehipto. Siya ay tinuruan ni Philitas ng Cos. Siya ay may dalawang mga kalahating kapatid na lalakeng sina Ptolmeo Keaunos at Meleager na parehong naging mga hari ng Macedonia noong respektibong 281 BCE at 279 BCE at parehong namatay sa pananakop na Galliko noong 280-279 BCE. 
## Paghahari
Si Ptolomeo II ay nagsimula ng kanyang paghahari bilang kapwa-hari ng kanyang amang si Ptolomeo I Soter mula ca. 285 BCE hanggang ca. 283 BCE at nagpanatili ng isang maningning sa Alehandriya. Ang Ehipto ay nasangkot sa ilang mga digmaan sa kanyang paghahari. Si Magas ng Cyerene ay nagpasimula ng digmaan sa kanyang kalahating kapatid (274 BCE) at ang haring Seleucid na si Antiochus I Soter na nagnanais ng Coele-Syria kasama ng Hudea ay umatake sa sandaling pagkatapos nito sa Unang Digmaang Syrian. Ang dalawa o tatlong mga taon ng digmaan ay sumunod. Ang mga pagwawagi ng Ehipto ang nagpalakas ng posisyon ng kahariang Ehipto bilang hindi matutulang kapangyarihang pandagat sa silanganing Mediterraneo. Ang kanyang armada na binubuo ng 112 mga barko ay nagdala ng makapangyarihang unit ng pananakop pandagat sa lahat ng panahon na gumarantiya sa hari ng paglapit sa mga baybaying siyudad ng kanyang imperyo. Ang impluwensiya ng kahariang Ptolemariko ay sumaklaw sa Cyclades hanggang Samothrace at sa mga baybayin at mga bayan ng Cilicia Trachea, Pamphylia, Lycia at Caria. Noong mga 270 BCE, si Ptolomeo ay umupa ng mga 4,000 mersenaryo(na noong 279 BCE sa ilalim ni Bolgios ay pumatay sa kanyang kalahating kapatid na si Ptolomeo Keraunos). Ayon kay Pausanias, sa sandaling pagkatapos, ang mga Gaul ay nagbalak na sunggaban ang Ehipto at inabandona ni Ptolomeo sa isang inabandonang kapuluan sa Ilog Nilo kung saan ay napahamak sila sa kamay ng bawat isa o sa taggutom. Ang pagwawagi ni Antigonus II Gonatas na hari ng Macedonia sa armadang Ehipto sa Cos(sa pagitan ng 258 BCE at 256 BCE) ay hindi matagal na gumambala sa pamumuno ni Ptolomeo ng Dagat Aegeo. Sa Ikalawang Digmaang Syrian sa Kaharing Seleucid sa ilalim ni Antiochus II Theoes(pagkatapos ng 260 BCE), si Ptolomeo ay nagtamo ng mga pagkatalo sa baybayin ng Asya menor at pumayag sa isang kapayapaan kung saan ay pinakasalan ni Antiochus ang kanyang anak na babaeng si Berenice(c. 250 BCE). 

## Mga kaugnayan sa India
Si Ptolomeo Philadelphus ay itinala ni Pliny ang Nakatatanda na nagpadala ng embahador na nagngangalang Dionysius sa korteng Maurya sa Pataliputra sa India na malamang ay kay Emperador Ashoka.

Si Philadelphus ay binanggit rin sa Mga kautusan ni Ashoka na tumanggap sa pang-aakay sa Budismo ni Emperador Ashoka.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga paraon ng dinastiyang Ptolemaiko
Anne Boleyn

Si **Anne Boleyn** (1501 o 1507 – 19 Mayo 1536) ay ang pangalawang asawa ni Haring Henry VIII ng Inglatera at konsorteng reyna magmula 1533 hanggang 1536. Siya ang ina ni Elizabeth I ng Inglatera.  Tinawag si Boleyn bilang ang pinaka maimpluwensiya at pinaka mahalagang konsorteng reyna ng Inglatera. Si Boleyn ang dahilan kung bakit diniborsiyo ni Henry VIII si Catherine ng Aragon, at kung bakit naging malaya si Henry VIII mula sa Simbahang Katoliko Romano.  Pinarusahan si Boleyn ng parusang kamatayan, dahil sa bintang na pangangalunya, pakikiapid sa kamag-anak, at labis na pagtataksil. Pinatay si Boleyn sa pamamagitan ng dekapitasyon (pagpugot ng ulo).

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga taong namatay sa pamamagitan ng pagpugot ng ulo
Kategorya:Kabahayan ng mga Tudor
Kategorya:Mga konsorteng hari at mga konsorteng reyna ng Inglatera
Kategorya:Mga tao mula sa Norfolk
Anthrax

thumb|right|300px|Ang bakteryang nagdurulot ng sakit na Anthrax.
Ang **anthrax**, **lagnat ng pali**, o **lagnat na ispleniko** (Ingles: *anthrax*, *splenic fever*) ay isang uri ng karamdaman. Nakukuha ito ng kapwa mga tao at mga hayop. Sinasanhi ito ng bakteryum na bacillus anthracis. Karaniwan ito sa mga ungguladong pantay ang bilang ng mga daliri sa paa (ilang mga nilikha na unggulado, katulad ng mga kamelyo at mga giraffe). Ang mga putaki ng bakterya ay maaaring mabuhay sa loob ng daan-daang mga taon. Karaniwang nakukuha ng mga tao ang sakit na ito magmula sa mga hayop. Karaniwang hindi ito naipapasa magmula sa isang tao papunta sa isa pang tao. Maaaring gamutin ang anthrax sa pamamagitan ng mga antibiyotiko. Mayroon ding bakuna laban sa anthrax. Kapag hindi nagamot, ang anthrax ay nakamamatay.

## Mga uri ng anthrax 
Mayroong 89 na iba't ibang mga uri ng anthrax. Isa sa mga ito ay ang lahing Ames, na ginamit laban sa Estados Unidos noong 2001 bilang isang sandatang biyolohikal.

## Kasaysayan 
### Mga silakbo 
Noong 2 Abril 1979, nagkaroon ng pagtakas ng bakteryang anthrax mula sa isa sa mga plantang nasa labas ng Sverdlovsk, isang plantang gumagawa ng anthrax noong panahon ng Digmaang Malamig. Sinisi ng USSR ang mga pagkamatay sa ibang lahi ng anthrax na nakuha ng mga tao sa pamamagitan ng pagkain ng karneng naimpeksiyunan. Subalit, ipinahayag pagdaka na ang biglang paglitaw ng anthrax ay dulot ng isang hindi sinasadyang pagpapalabas ng bakterya mula sa isang plantang kanugnog na nagpapaunlad ng mga sandatang biyolohikal para sa USSR.

Noong Setyembre 2001, ilang mga liham na naglalaman ng anthrax ang ipinadala sa ilang mga kompanya ng midya at mga senador sa Estados Unidos. Ang pag-atake ay kaugnay sa mga paglusob na nangyari noong 11 Setyembre 2001 sa Estados Unidos, na naganap ilang araw mga araw bago nagsimula ang paglusob.

#### Mga panloloko 
Nagkaroon ng maraming mga kaso ng pekeng pulbos na natagpuan sa loob ng mga sobre.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga sakit na dulot ng bakterya
Kategorya:Karamdaman ng hayop
Kategorya:Karamdaman ng tao
Apache

thumb|250px|Pangkat ng mga Apache.
Ang ***Apache*** ay ang pangalan para sa ilang mga pangkat ng mga Amerikanong katutubo sa Estados Unidos, na magkakaugnay dahil sa kultura. Nangangaso sila ng mga usa at ng iba pang mga hayop. Kumakain din sila ng mga beri at iba pang mga prutas.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga katutubong Amerikano
Argonota

Ang mga **Argonota** (Ingles: mga *Argonaut*, , *Argonautai*) ay isang pangkat ng mga bayani sa mitolohiyang Griyego, na noong mga taon bago ang pagsapit ng Digmaang Troyano ay naging kasa-kasama ni Jason sa Colchis sa kaniyang paglalakbay upang mahanap ang Ginintuang Balahibo ng Tupa. Ang pangalan ng pangkat ay hinango magmula sa pangalan ng kanilang sasakyang barkong tinawag na *Argo*, na hinango naman ang pangalan magmula sa tagapagbuo nito na si Argus. Ang "argonota" ay literal na may kahulugang "mandaragat ng Argo". Kung minsan, sila ay tinatawag na mga Minyano, na hinango mula sa isang tribong prehistoriko na nasa pook nila.

## Mga kawing na panlabas
*
Kategorya:Mitolohiyang Griyego
Meninghitis

Ang **meninghitis** o **meningitis** ay isang malalang pamamaga ng proteksyong membrano na tumatakip sa utak at kordong espinal, na kilala bilang meninges kapag pinagsama. Ang pinakakaraniwang sintomas ay lagnat, sakit ng ulo, at paninigas ng leeg. Kung mayroong pantal, maaring ipahiwatig nito ang isang partikular na sanhi ng meningitis; halimbawa, ang meningitis na dulot ng bakteryang meningococcal na maaring samahan ng katangian ng pantal.

Maaring dulot ang pamamaga ng impeksyon sa bayrus, bakterya o ibang mikroorganismo, at hindi karaniwan dulot ng ilang gamot. Maaring may panganib sa buhay ang meningitis dahil sa kalapitan ng pamamaga sa utak at kordong espinal; sa gayon, inuri ang kondisyon bilang emerhensiyang pangmedisina. Isang pagbutas ng lumbar, kung saan pinapasok ang isang karayom sa kanal na espinal upang ikolekta ang sampol ng pluidong sereboespinal (*cerebrospinal fluid* o CSF), ang maaring tukuyin o hindi tukuyin ang meningitis. Ginagamit din ang mga corticosteroid upang iwasan ang komplikasyon mula sa labis na pamamaga. Nagresulta ito ng 288,000 patay—bumaba mula 464,000 patay noong 1990. Sa may wastong paggamot, mababa sa 15% ang panganib sa kamatayan sa meningitis dulot ng bakterya. Nagmula ang salitang meningitis sa Griyegong μῆνιγξ (*meninx*), nanganghulugang "membrano", at ang pangmedisinang hulapi na *-itis*, "pamamaga".
## Mga sanggunian
Kategorya:Sakit
Kategorya:Sakit sa utak
Lobo (laruan)

thumb|Kumpol ng laruang lobo
Ang **lobo** (Ingles: *balloon*) ay isang supot na napapapintog at nababanat na napunan ng hangin o gas na katulad ng helium, hidroheno, oksidong nitroso, oksiheno. Ang modernong mga lobo ay yari mula sa mga materyal na katulad ng goma, polychloroprene, o isang telang nylon, habang ang ilang sinaunang mga lobo ay gawa mula sa mga pinatuyong mga pantog ng hayop, katulad ng pantog ng baboy. Ang ilan sa mga lobo ay ginagamit para sa mga layunin ng pagdedekorasyon, samantalang ang iba naman ay para sa mga layuning praktikal katulad ng meteorolohiya, panggagamot, depensang militar, o transportasyon. Ang mga katangiang pag-aari ng lobo, kabilang na ang kababaan ng densidad at kababaaan ng presyo, ay humantong sa isang malawak na kasakupan ng mga paggamit. Ang imbentor ng lobong goma (ang pinaka pangkaraniwang lobo) ay si Michael Faraday, na nakaimbento nito noong 1824 sa pamamagitan ng sari-saring mga gas.

## Mga sanggunian
Kategorya:Laruan
Kategorya:Gamit