open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monkeypox virus

Ang **monkeypox virus** (**MPV** o **MPXV**) ay isang dobleng stranded DNA zoonotic virus na sanhi ng Monkeypox sa tao at sa ibang hayop ito ay kabilang sa genus *Orthopoxvirus* sa pamilya ng *Poxviridae*. Ay isa sa mga taong orthopoxviruses ay kalipi ng ilang variola (VARV), cowpox (CPX), and vaccinia (VACV) na kapamilya ng "Smallpox" na mas *fatal* kumpara sa Monkeypox.

## Imbakan
Ang monkeypox ay mula sa hayop ay galing sa unggoy papunta sa mga daga sa kasalukuyan na nagdadala ng mga sakit, ito ay unang naitala sa
Preben von Magnus mula sa Copenhagen, Denmark noong taong 1958 crab-eating macaque monkeys (Macaca fascicularis) bilang paggamit sa laboratoryo Ang *Pagkalat ng monkeypox sa Estados Unidos* ay isa sa mga "outbreak" na mga naitala ng sakit na mula sa mga aso papunta sa daga.

Ang *Monkeypox virus* ay sanhi ng sakit ay parehong naipapasa sa mga tao at hayop, Ang birus ay karaniwang matatagpuan sa mga mauulang gubat halimbawa sa bansa sa Aprika.

## Transmisyon
Ang monkeypox ay madaling maipapasa sa pamamagitan ng laway, pagitang magkalapit; sugat, mata, ilong at bibig sa tao, karaniwang galing sa mga unggoy at daga o kaya'y sa sexualy transmisyon, lalaki sa lalaki at babae sa babae. Ang birus ay madaling maipasa sa hayop sa tao at tao sa tao, lumalabas ang sintomas sa pagitan ng 10 hanggang 14 na araw, Ang sintomas ay papamaga ng lymp nodes, lagnat, sakit ng ulo, muscle aches, pananakit ng likoran at pamamantal.

## Epidemolohiya
[thumb|Ang mapa na kung saan ay nagpapakitang pagkalat nito sa [mundo. ]]
Nakapagtala ang Estados Unidos na mga kaso ng Monkeypox taong 2003 at sa kasalakuyan taong 2022 ay patuloy ang pagkalat nito sa mundo, karaniwang matatagpuan ang birus sa mauulang gubat sa Kanlurang Aprika at Gitnang Aprika, Unang nadiskubre ang birus taong 1958 at paglaganap nito mga taong 1970 at 1986 ay higit na 400 ang mga kaso na naitala, Ang small viral ang mas fatal mula 10%.

## Tingnan rin
* Bubonik
* COVID-19
* Plague

## Sanggunian
Kategorya:Sakit
Kategorya:Nakakahawang sakit
Kategorya:Mga sakit ng unggoy
Kategorya:Mga sakit ng daga
Shaḥar

Si **Shaḥar** ang Diyos ng bukang-liwayway(dawn) sa pantheon ng relihiyong Ugaritiko. Siya at ang kanyang kambal na si Shalim ay anak ni El.

## Etimolohiya
Sa wikang Arabe, *Sahar* () ang salita para sa "madaling araw" at nagmula sa parehong Semitikong ugat. Makikita ang ugat na ito sa *Suhoor* (), ang pagkain bago ang madaling araw na kinakain ng mga Muslim tuwing Ramadan.

## Sa Bibliya
Sa Aklat ni Isaias 14:12, si Shahar ang ama ni **hêlēl** o **isang nagliliwanag** (na tumutukoy sa hari ng Babilonya) na isinalin ni Jeronimo sa Latin na Vulgata bilang Lucifer at iniugnay ng mga Kristiyano kay Satanas. Ang saling Lucifer na kinopya ng bersiyong Ingles ng Bibliya na King James Version (1611) ay inabandona na ng mga modernong salin ng Bibliya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos na Kanlurang Semitiko
Kategorya:Mga anak ni El
Kategorya:Mga salitang Hebreo
Posporo (mitolohiya)

Si **Posporo** (Sinaunang Griyego: Φωσφόρος) sa Mitolohiyang Griyego ang Diyos ng planetang Venus na paglitaw nito bilang Tala ng Umaga. Siya anak na lalake ng Diyosang si Eos at Diyos na si Astraios. Ang kanyang kalahating kapatid sa ina ay si Hespero na Diyos ng planetang Venus bilang Tala ng Gabi.  Isa siya sa mga Astra Planeti.
## Sa pilosopiya ng wika
Sa pilosopiya ng wika, ang pangungusap na "Si Hespero ay si Posporo" ay isang tanyag na pangungusap na nauugnay sa semantiko  ng mga angkop na pangngalan. Ginamit ni Gottlob Frege ang mga katagang "ang tala ng gabi" (der Abendstern) at ang "tala ng Umaga" (der Morgenstern) upang ipakita ang pagkakaiba sa pagitan ng kahulugan at reperensiya. Ginamit ni Saul Kripke ang pangungusap na ito upang imungkahi na ang kaalaman ng isang bagay na kinakailangan (sa kasong ito ang katauhan ni Phosphoros at Hespero) ay maaaring matuklasan sa halip na malalaman nang a priori.
## Latin
Ang kaugnay na salitang Latin ng Posporo ay Lucifer. 
Kategorya:Mga Griyegong diyos
Anthony Kaskie

Si **Anthony Kaskie** (ipinanganak noong Enero 10, 2001) ay isang Amerikanong manlalarong soccerer sa Las Vegas, Nevada, Estados Unidos na nasa klaseng Sophomore na magaaral sa Palo Verde Highschool.

## Biograpiya
Si Kaskie ay isinilang noong Enero 10, 2001 sa Las Vegas ay isang Sophomore sa paaralang Palo Verde Highschool ay isang true freshmen para sa Cats taong 2019 para season paparating sa Oktubre 30, 2019 laban sa Stanislaus State, Siya ay kabilang sa isang koponang **Pre-Chico Days** sa Chico State upang ilaban.

## Sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 2001
Kategorya:Mga Amerikano
Kategorya:Mga manlalaro ng Amerikanong putbol
Saul Kripke

Si **Saul Aaron Kripke** (; Nobyembre 13, 1940 - Setyembre 15, 2022) ay isang pilosopong Amerikano  at lohiko sa pilosopiyang analitiko. Siya ay Natatanging Propesor sa Pilosopiya ng Graduate Center of the City University of New York at propesor emeritus sa Princeton University. Mula dekada sisenta, siya ay isang pangunahing pigura sa ilangang mga larangang nauugnay sa lohikang matematikal, lohikang modal, pilosopiya ng wika, pilosopiya ng matematika, metapisika, epistemolohiya at teoriya ng rekursiyon. Siya ay nag-ambag sa lohika lalo na sa lohikang modal na ang pangunahin rito ay ang semantiko para lohikang modal na nauukol sa mga posibleng mundo na tinatawag na semantikang Kripke. Natanggap niya ang 2001 Schock Prize sa Lohika at Pilosopiya. Siya rin ay bahaging responsable sa pagbuhay ng metapisika pagkatapos ng pagbagsak ng positibismong lohikal at inangking ang pangangailangan ay isang metapisikal na nosyong iba sa epistemikong nosyon ng a priori at may mga katotohanang lohikal na malalaman ng a posteriori gaya nang ang tubig ay H2O. Ang isang serye  ng pagtuturo ni Kripke noong 1970 sa Princeton na inilimbag sa aklat noong 1980 bilang *Naming and Necessity* ay itinuturing na isa sa pinakamahalagang mga akdang pampilosopiya sa ika-20 siglo. Ipinakilala nito ang konsepto ng pangalan bilang mga mahigpit na designador na totoo sa bawat posibleng mundo na salungat sa mga deskripsiyon. Ito ay naglalaman rin ng teoriyang pagsasanhi ng reperensiya ni Kripke na tumutuol sa teoriyang deskriptibisto na matatagpuan sa konsepto ni Gottlob Frege ng kahulugan at teoriya ng mga deskripsiypon ni Bertrand Russell. Nagbigay rin si Kripke ng orihinal na pagbasa ni Ludwig Wittgenstein na kilala bilang "Kripkenstein" sa kanyang *Wittgenstein on Rules and Private Language*. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pilosopong Amerikano
Kategorya:Mga lohikong Amerikano
Mpox

Ang **mpox** (kilala dati sa pangalang **monkeypox**) ay isang nakakahawang sakit na sanhi ng bulutong "smallpox" na nakukuha sa mga hayop tulad ng unggoy, daga at mga aso o kaya'y karaniwang nakukuha mula sa tao sa pamamagitan ng pakikisalamuha sa taong may monkeypox. Ang mga sintomas ay karaniwang lumilitaw ang pagkakaroon: lagnat (fever), sakit ng ulo (headache), pananakit ng katawan at papamaga ng lymp nodes at pagpapagod, Ang mga sinundang sakit ay kalimitang nakikita sa pamamantal (rash) at pamumuo ng "blisters" hanggang sa lumabas na nagpapakita ng sintomas, Ang oras ng exposure ay nagpapakita sa loob ng 10 araw makaraan ang sintomas.

Ang pagkalat ng monkeypox ay nakukuha sa pamamagitan ng paghawak sa mga kontaminadong bagay, kagat at kalmot ng hayop, sugat at malapitang distansya mula sa tao, Ang birus ay kalimitang umiikot sa mga daga na nagdadala ng sakit sa kasalukuyan, Ay napagalaman ng mga diyagnostiko ay nakumpirma sa pag lilitis sa DNA, Ang sakit ay may kahalintulad sa bulutong-tubig.

Ang Bakuna sa bulutong ay kayang agapan ang impeksyon mula 85%, Simula 2019 ang monkeypox vaccine ay naaprubahan para sa matatanda sa USA.

Ang monkeypox ay mula sa hayop ay galing sa unggoy papunta sa mga daga sa kasalukuyan na nagdadala ng mga sakit, ito ay unang naitala sa Preben von Magnus mula sa Copenhagen, Denmark noong taong 1958 crab-eating macaque monkeys (Macaca fascicularis) bilang paggamit sa laboratoryo Ang Pagkalat ng monkeypox sa Estados Unidos ay isa sa mga "outbreak" na mga naitala ng sakit na mula sa mga aso papunta sa daga.

## Transmisyon at sanhi
Ang monkeypox ay madaling maipapasa sa pamamagitan ng laway, pagitang magkalapit; sugat, mata, ilong at bibig sa tao, karaniwang galing sa mga unggoy at daga o kaya'y sa sexualy transmisyon, lalaki sa lalaki at babae sa babae. Ang birus ay madaling maipasa sa hayop sa tao at tao sa tao, lumalabas ang sintomas sa pagitan ng 10 hanggang 14 na araw, Ang sintomas ay papamaga ng lymp nodes, lagnat, sakit ng ulo, muscle aches, pananakit ng likoran at pamamantal.

### Monkeypox birus
thumb|Ang unggoy ay kumakain ng macaque

## Tingnan rin
* Bubonik
* COVID-19
* Plague

## Sanggunian
Kategorya:Sakit
Kategorya:Nakakahawang sakit
Kategorya:Mga sakit ng unggoy
Kategorya:Mga sakit ng daga
Tala sa Umaga

Ang '*Tala sa Umaga*, *tala sa umaga**, **Bituin sa Umaga** o **bituin sa umaga*' ay maaaring tumukoy kay o sa:

## Astronomiya
* Bituin sa umaga, pinakakaraniwang ginagamit para sa planetang Venus kapag lumilitaw ito sa silangan bago ang pagsikat ng araw
* Bituin sa umaga, isang pangalang para sa bituing Sirio, na lumilitaw sa kalangitan bago sumikat ang araw mula Hulyo hanggang kalagitnaan ng Setyembre
* Bituin sa umaga, isang (mas di-karaniwang) pangalan para sa planetang Merkuryo kapag lumilitaw ito sa silangan bago ang pagsikat ng araw

## Mitolohiya at teolohiya
* Jesus, sinalarawan ang sarili bilang "ang maningning na bituin sa umaga" sa Bibliyang Kristiyano (Pahayag 22:16)
* Juan Bautista, tinatawag na isang "maliwanag na tala sa umaga" sa himnolohiya ng Simbahang Ortodokso ng Silangan
* Lucifer, isang pangalang batay sa Latin para sa Tala sa Umaga
* Maria, ina ni Jesus, tinatawag na "tala sa umaga" sa Litanya ng Loreto
* Tala sa Umaga, isa sa mga Zorya (mga diyos sa mitolohiyang Slabiko)
* Phosphoros, ang Tala sa Umaga sa mitolohiyang Griyego

## Sining at libangan
*Tala sa Umaga*, isang pelikulang Pilipino noong 1949 na pinagbibidahan nina Tita Duran at Paco Zamora
Pagsiklab ng monkeypox ng 2022–2023

Ang patuloy na paglaganap ng **Monkeypox** ay kumakalat sa iba't ibang bansa mula sa Europa, Hilagang Amerika at Oceania, ay 
sumiklab na bagong sakit ika 29, Abril 2022 sa London, Inglatera, ang sintomas ay unang nakita sa isang lalaki na patunong Nigeria na kung saan ang sakit ay nasa endemic stage, Kalaunan ika 4 Mayo ay bumalik ito ng London at kalagitnaan ng Mayo ay nakapagtala ng unang kaso ang bansa ng "monkeypox".

Nakapagtala ang Portugal ng 23 mga kaso, 1 sa Sweden, Italya, Belgium, Estados Unidos, 7 sa Canada, 30 sa Espanya, 1 sa Aleman at 2 sa Australia ika 18, Mayo 2022.

## Lagom
Nakukuha ang Human monkeypox sa (MPV) sa isang *viral* inpeksyon ay kahalintulad sa isang "smallpox", na karaniwang mula sa mga unggoy papunta sa daga at sa tao. 
Ang Monkeypox ay isang endemya sa Kanlurang Aprika at Congo nitong mga nakalipas na buwan ay nagkaroon ng dalawang strains sa nasabing bansa na siyang pagkalat nito Mayo 2022 sa United Kingdom na mga imported na kaso sa mga bansang Aprika, ang mga naunang kaso ay naitala noong 2018 at sinundan pa ng 2019.

Walang indikasyong nakikita sa Monkeypox ay mula sa "sexually transmitted infection" ay hindi kinokonsidera na nagmula ang virus sa sexual activity, Bagaman ang pagkalat ng virus ay sa pagitan ng magkaparehong pagsasama ay nasa inisyal na estado mula sa outbreak ay itatalakay kung sa sexual contact nga ba galing ang transmisyon.

### United Kingdom
[thumb|Ang mga litrato kuha mula sa mga pasyente sa [United Kingdom|Britanya.]]
Ang United Kingdom ang unang nakapagtala ng kaso ng "Monkeypox" mula sa Lagos at Delta Estado sa Nigeria kung saan natapos ang isang "endemic" ,Ang isang Britong indibidwal ay nakitaan ng sintomas ng birus noong Abril 29 at na admit sa ospital noong Mayo 4 sa ospital ng Guy, Nakapagtala pa ang London na aabot sa 17 at idinala sa iba't ibang ospital sa St. Thomas Hospital.

Ayon sa UK Health Security Agency (UKHSA), ika 12 Mayo 2022 na parehong galing mula sa London ay naidala sa St. Mary's hospital.

### Kaso sa ibang bansa
Nakapagtala ang ibang bansa mula Europa, Hilagang Amerika at sa Australia na sanhi ng virus *Monkeypox*.

### Oras ng una at kumpirmadong kaso sa bawat bansa at teritoryo 
### Oras ng suspetya ng kaso sa bawat bansa at teritoryo
## Tingnan rin
* Epidemya ng norovirus sa United Kingdom
* Pandemya ng COVID-19

## Mga pananda
## Mga sanggunian
Kategorya:2022 sa Europa
Kategorya:2022 sa United Kingdom
Kategorya:Mga kalamidad noong 2022
Kategorya:Mga sakit mula sa United Kingdom
Kategorya:Pagsiklab ng monkeypox
Tel Megiddo

Ang **Tel Megiddo** (; , Tell el-Mutesellim, *lit.* "Mound of the Governor"; , Megiddo) ang lugar ng sinaunang siyudad ng  **Megiddo** na ang mga labi ay bumubuo sa isang tell (isang tambak na arkeolohikal). Ito ay matatagpuan sa Israel malapit sa Kibbutz Megiddo mga 30&nbsp;km timog silangan ng Haifa. Ang Megiddo  ay kilala sa kahalagahan nito sa kasaysayan, heograpiya at teolohiya dahil ito ay tinawag sa Griyego na Armageddon. Noong panahong Bronse, ang Megiddo ay isang mahalagang siyudad-estado sa Canaan at noong Panahong Bakal ay isang siyudad sa Kaharian ng Israel. Ang Megiddo ay mahalaga dahil sa stratehikong lokasyon nito sa hilagang dulo ng Wadi Ara defile na nagsisilbing daananan sa Carmel Ridge at mula sa posisyon nito ay matatanaw ang mayamang Lambak ng Jezreel mula sa kanluran. Ang mga paghuhukay sa Megiddo ay nagdulot ng 20 patong o strata ng mga giba simula pa sa panahong Neolotiko na nagpapakita ng napakahabang panahon ng paninirahan ng mga tao.
Ito ay protektado bilang Megiddo National Park at isang World Heritage Site.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pook na pang-arkeolohiya
Kategorya:Israel
Mga Jebuseo

Ang **Mga Jebuseo** (Hebreo: יְבוּסִי‎, Moderno: Yevūsī, Tiberiano: Yəḇūsī ISO 259-3 Ybusi) ayon sa Aklat ni Josue at Aklat ni Samuel ng Lumang Tipan ay isang tribo ng mga Cananeo na tumira sa Herusalem na nakaraang tinawag na mga Jebus (Hebreo:Yəḇūs) bago ang pananakop ni Josue (Josue 11:3,12:10) at ni David(2 Samuel 5:6-10). Gayunpaman, ayon sa mga arkeologo at iskolar ng Bibliya, walang ebidensiya na ang tribong ito ay umiral sa kasaysayan at ang pananakop ni Josue ay hindi nangyari.
## Pag-uugnay sa mga Jebus
Ang pag-uugnay ng mga Jebuz sa Herusalem ay sinalugnat ni Niels Peter Lemche. Ayon kay Lemche, ang bawat banggit ng Herusalem sa labas ng Bibliya ay tumutukoy rito bilang "Herusalem". Ang halimbawa nito ang Mga liham ng Amarna na ang ilan ay pinadala sa pinunon ng Herusalem na si Abdi-Heba na tumawa sa Herusalem na   () o  () (1330 BCE). Ayon din sa [mga liham ng Amarna, ito ay tinawag Beth-Shalem o bahay ni Shalem.

Ang Sumero-Akkadiong pangalan ng Herusalem ay *uru-salim*, na pinakahulugang "pundasyon ng [diyos na si Shalim mula sa  Semitikong *yry,* na nangangahulugang "itatag" at Shalim na Diyos ng mga Cananeo ng pagsikat ng araw, mundong ilalim, kalusugan at kasakdalan.

Ayon kay Lemche:

Walang ebidensiya ng pag-iral ng Jebu o mga Jebuseo sa labas ng Lumang Tipan. Ang ilang mga iskolar ay tumuturing sa Jebu na ibang lugar sa Herusalem at iba ay nagsasabing ito ay isang uri ng pseudo-etnikong pangalan na walang anumang saligang historikal

## Mga pag-aangkin
Ayon sa Palestinong si Yasser Arafat at Faisal Husseini, ang mga Arabong Palestino ay nagmula o inapo ng mga Jebuseo upang pangatwiranan ang pag-aangkin na ang mga Palestinong Arabo na sila ang may pag-aari sa Herusalem at mas nauna sa mga Hudyong tumira rito. Gayunpaman, walang ebidensiyang historial, kultural, at henetiko na sumusuporta sa pag-aangking ito.Ayon sa iskolar na si Eric H. Cline, ang pangkalahatang pinag-aayunan ng mga historyan at arkeologo ay ang mga Palestino ay mas nauugnay sa mga Arabo ng Saudi Arabia, Yemen, Jordan at iba pang bansa.

## Mga sanggunian
Kategorya:Lumang Tipan
Kategorya:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Patmos

Ang pulo ng **Patmos** (, ) ay isang pulo o isla sa Dagat Egeo ng Gresya. Ito ang lokasyon kung saan isinulat ang Aklat ng Pahayag sa Bibliya. Ang Patmos ay isa sa pinakahilagang pulo ng kompleksong Dodecanese at may populasyon 2,998 at lawak na . Ang pinakamataas na punto nito Profitis Ilias,  sa itaas ng lebel ng dagat. Ang **munisipalidad ng Patmos** na kinabibilangan ng mga pulo ng Arkoi (pop. 44), Marathos (pop. 5) at ilang mga hindi tinitirhan islota ay may kabuuang populasyon na 3,047 (2011 senso) at may pinagsamang lawak ng lupain na . Ito ay bahagi ng unit na pang-rehiyon ng Kalymnos.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pulo ng Gresya
Tiatira

Ang **Tiatira**, **Thyateira** o **Thyatira** () ay isang lungsod ng Sinaunang Gresya sa Asya Menor  sa ngayong lungsod ng Turkey ng Akhisar ("puting kastilo"). Ang pangalan ay malamang isang Lydian. Ito ay nasa malayong kanluranin ng Turkey sa timog ng Istanbul at halo silangan ng Athens. Ito ay mga  mula sa Dagat Egeo.
Kategorya:Mga lugar sa Turkey
Sardis

Ang **Sardis** () o **Sardes** (; Lydian: 𐤳𐤱𐤠𐤭𐤣 *Sfard*;  *Sardeis*; ;  *Sfarad*) ay isang sinaunang lungsod ng modernong *Sart* (Sartmahmut bago ang  19 Oktubre 2005) malapit sa Salihli sa Probinsiyang Manisa ng Turkey. Ang Sardis ang kabisera ng kaharian ng Lydia, at isa mahalagang siyudad ng Imperyong Akemenida, ang upuan ng Satrap ng Dinastiyang Seleucid at upuan ng proconsul sa ilalim ng Imperyo Romano at isang metropolis ng probinsiya ng Lydia sa mga panahong Romano at Imperyong Bizantino. Ito ay mahalagang siyudad dahil sa lakas na pangmilitar nito, bilang isang daaan tungo sa looban ng baybayin ng Dagat Egeo at dahil sa malawak at matabang kapatagan ng Hermus.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga lugar sa Turkey
Kategorya:Mga pook na pang-arkeolohiya
Ang Labindalawang Cesar

Ang ***De vita Caesarum*** (Latin;  "Tungkol sa Buhay ng mga Cesar") at mas kilala bilang  ***Ang Labindalawang Cesar*** ay kalipunan ng labindalawang mga talambuhay ng mga Cesar ng Imperyo Romano na isinulat ni Suetonio. Ito ay isinulat noong 121 CE at ang pinakatanyag na akda ni Seutonio. Ito ay inalay sa kaibigang isang Prepektong Praetorian na si Gaius Septicius Clarus. Ang akdang ito ay mahalaga at pangunahing sanggunian sa panahon ng Prinsipado mula sa wakas ng Republikang Romano hanggang sa panahon ni Domiciano.
## Ang Labindalawang Cesar
*Julio Cesar
*Cesar Augusto
*Tiberio
*Caligula
*Claudio (emperador)
*Nero
*Galba
*Otho
*Vitelio
*Vespasian
*Tito (emperador)
*Domiciano
Kategorya:Mga aklat na Latin
Kategorya:Kasaysayan ng Imperyong Romano
Smirna

Ang **Smirna** o **Smyrna** ( ; , or  ay isang sinaunang Gresyang lungsod sa isang stratehikong punto ng Dagat Egeo sa baybayin ng Anatolia. Ang pangalan ng siyudad na ito mula 1930 ay İzmir.

Ang dalawang lugar ng sinaunang siyudad ay matatagpuan ngayon sa loob ng mga sakop ng Izmir. Ang unang lugar ay unang nakilala noong panahong Arkaiko bilang isa sa mga pangunahing tirahang Griyego ng kanluraning Anatolia. Ang ikalawa na ang pundasyon ay nauugnay kay Dakilang Alejandro ay umabo sa mga proporsiyong metropolitano noong panahon ng Imperyo Romano. Ang karamihan sa mga kasalukuyang labi ng sinaunang lungsod ay mapepetsahan mula sa panahong Romano at karamihan ay pagkatapos ng isang ikalawang siglo CE lindol. Sa mga terminong praktikal, ang pagkakaiba ay ginagawa sa pagitan ng dalawang ito. Ang **Lumang Smirna** ay simulang tirahan na itinatag noong ika-11 siglo BCE, una bilang tirahang Aeolian at kalaunan ay nakuha at pinaunlad noong panahong Arkaiko ng mga Ionian. Ang proper  na Smyrna ang bagong lungsod na tinirhan noong ika-4 siglo BCE at ang pundasyon ay may inspirasyon ni Alejandro.

Ang Lumang Smyrna ay matatagpuan sa isang maliit na peninsula na nauugnay sa pangunahing lupain ng isang maliit na isthmus sa hilagang silangang dulo ng panloob na  Golpo ng İzmir sa tabi ng matabang kapatagan sa paaanan ng Bundok ng Yamanlar. Ang lugar ng arkeolohiya na *Bayraklı Höyüğü,* ay may   sa loob ng lupain sa kabahayan Tepekule ng Bayraklı. Ang Bagong Smirna ay pinaunlad sa mga libis ng Bundok  Pagos na ngayon ay Kadifekale kasama ng kipot na pangbaybayin sa ibaba kung saan ang isang maliit na look na umiral hanggang ika-18 siglo.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga lugar sa Turkey
Kategorya:Mga pook na pang-arkeolohiya
Arko ni Tito

[thumb|left|300px|[Arko ni Tito na pagbibigay pugay sa pagwawagi ng mga Romano laban sa mga Hudyo at pagkawasak ng Herusalem at  Templo sa Herusalem noong 70 CE. Makikita ang mga bagay na kinuha ng mga Romano mula sa templo kabilang ang Menorah.]]

Ang **Arko ni Tito** (; ) ay isang arko na nagbibigay pugay sa pagwawagi ng mga Romano laban sa mga Hudyo sa Unang Digmaang Hudyo-Romano na humantong sa pagwasak ng Herusalem at Templo sa Herusalem (Ikalawang Templo sa Herusalem) o **Templo ni Herodes** noong 70 CE. Ito ay matatagpuan sa Via Sacra, Roma, Italya sa timog silangan ng Roman Forum. Ito ay ginawa noong  81 CE ni emperador Domiciano pagkatapos ng kamatayan ng kanyang nakatatandang kapatid na si  Titus upang alalahanin ang opisyal na deipikasyon nito o  *consecratio* at pagwawagi ng Romano laban sa mga Hudyo.
## Tingnan din
*Unang Digmaang Hudyo-Romano
*Templo sa Herusalem
*Templo ni Solomon
*Ikalawang Templo sa Herusalem

## Mga sanggunian
Kategorya:Imperyong Romano
Kategorya:Roma
Kategorya:Kasaysayan ng mga Hudyo
Sinaunang Panahon ng mga Hudyo

]]
Ang ***Antigedades ng mga Hudyo*** o ***Sinaunang Panahon ng mga Hudyo*** (Ingles:Antiquities of the Jews; ; , *Ioudaikē archaiologia*) ay isang 20 bolyum na akdang historyograpikal na isinulat sa Sinaunang Griyego ng mananalaysay na si Flavio Josefo noong ika-13 taon ng pamumuno ng emperador ng Imperyong Romano na si Flavio Domiciano noong mga 93 o 94 CE. Sinasalaysay nito ang kasaysayan ng mga Hudyo para sa mga patron na hentil ni Josefo. Sa unang sampung bolyum, sinalaysay ni Josefo ang mga pangyayari sa Bibliyang Hebreo mula sa paglikha kina Adan at Eba. Sinasalaysay ng ikalawang bolyum ang kasaysayan ng mga Hudyo hanggang sa Unang Digmaang Hudyo-Romano noong mga 66-73 CE. Nagbibigay ang akdang ito ni Josefo kasama ang isa pang pangunahing akda, ang *Digmaang Hudyo* (*De Bello Iudaico*), ng mahalagang materyal para sa mga dalubhasa sa kasaysayan na nais maunawaan ang Hudaismo noong unang siglo CE at panahon ng sinaunang Kristiyanismo.
## Nilalaman
Isang mahalagang mapagkukunan ang *Sinaunang Panahon ng mga Hudyo* para sa kasaysayan ng panahong intertestamentaryo at ang digmaan ng mga Hudyo laban sa Roma. Mahahati ito sa 20 bolyum:

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga aklat tungkol sa kasaysayan ng mga Hudyo
Kategorya:Josephus
Lawrence Schiffman

Si **Lawrence Harvey Schiffman** (ipinanganak noong 1948) ay isang propesor at iskolar mula sa New York University he  was formerly Vice-Provost of Undergraduate Education at Yeshiva University and Professor of Jewish Studies (from early 2011 to 2014). at nakaraang Chair ng Kagawarawn ng mga Pag-aaral ng Hebrew at Hudaismo na Skirball sa New York University at nagsilbing Propesor na Ethel at Irvin ng mga Pag-aaral ng Hudaismo at Hebreo sa New York University (NYU). Siya ay kasalukuyang  Hukom na Propesor na na Abraham Lieberman Professor sa New York University at Direktor ng Pandaigdigdigan Instituto para sa Mataas na Pagsasaliksik sa mga Pag-aaral na Hudyo.  Isa siyang iskolar ng Mga iskrolyo ng Patay na Dagat, Hudaismo sa Sinaunang Panahon, Kasaysayan ng Batas ng Hudaismo at panitikang Talmudiko.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga iskolar ng Bibliya
Kategorya:Mga Hudyo
Luciano ng Antioquia

Si **Luciano ng Antioquia** (c. 240 CE – Enero 7, 312) na kilala bilang **Lucianong Martir** ay isang presbiterong Kristiyano, teologo at martira. Siya ay isang iskolar at kilala sa kanyang asetismo.  Siya ay ipinanganak sa Samosata, Kommagene, Syria sa mga magulang na Kristiyano at nag-aral sa Edessa, Mesopotamia sa eskwela ni Macarius. Gayunpaman, ang tradisyong ito ay maaaring mula sa pagkalito sa kanyang kapangalang si Luciano ng Samosata, ang paganong satirista ng ika-2 siglo.
## Salin ng Bibliang Hebreo
Si Luciano ay kilala sa kanyang resensiyon(pagbabago) ng Septuagint at Bagong Tipan ng Tekstong-uring Bizantino. Ang saling ito ay naging tanyag sa Syria at Asya Menor at kalaunang ginamit ni Crisostomo at mga kalaunang Ama ng simbahang Griyego na naging saligang ng textus receptus. Ayon sa kanya, inayos niya ang mga manuskritong kanyang natanggap sa mga maling nasama rito sa paglipas ng panahon. Binago niya ang Septuagint batay sa orhinal na Hebreo.  Dahil dito, binatikos siya. Ayon kay Jeronimo, ang salin ni Luciano ay isang "exemplaria Lucianea" ngunit sa ibang lugar ay binatikos ito. Isinulat ni Jeronimo: "Ang saling ito ay iba sa ating wika...Nilampasan ko ang mga aklat sa ngalang Luciano at Hesychius na ang ilan ay maling nag-aangkin ng autoridad na hindi naman pinapayagang baguhin ang Lumang Tipan  ng 72 Tagapasalin...na ang mga karagdagan ay naipakitang mali."

## Mga sanggunian
Kategorya:Arianismo
Kategorya:Mga Kristiyanong martir
Vaticinium ex eventu

Ang **vāticinium ex ēventū**(Klasikong Latin: [wäːt̪ɪˈkɪnɪ.ʊ̃ˑ ɛks eːˈwɛn̪t̪uː], "hula o propesiya mula sa pangyayari") o post eventum ("pagkatapos ng pangyayari") ay isang katagang teknikal na pang-teolohiya at historiyagrapiya  na tumtukoy sa propesiya o hula na isinulat pagkatapos na ang may akda nito ay may kaalaman na sa mga pangyayaring kanyang sinasabing mangyayari. Ang hulang ito ay isinulat upang lumitaw na ang hula ay nangyari na bago pa ang aktuwal na kaganapan ngunit sa katotohanan, ang hula ay isinulat pagkatapos na ang pangyayari ay nangyari na. Ito ay isang pagkiling sa pagkaunawa sa pangyayaring nangyari na(hindsight bias). Ito ay katulad ng postdiction.
## Mga halimbawa
*Aklat ni Isaias 41:2-3,44,45:1) tungkol kay Dakilang Ciro
*Aklat ni Daniel 
*Aklat ng Pahayag
*Ebanghelyo ni Marcos Kapitulo 13
*Ebanghelyo ni Mateo Kapitulo 24
*Ebanghelyo ni Lucas  21:20-24
Kategorya:Propesiya
Kategorya:Mga pagkiling na kognitibo
Kategorya:Salitang Latin
Kategorya:Bibliya
Pagkiling sa nangyari na

Ang **pagkiling sa nangyari na** (Ingles: *hindsight bias*, na tinatawag din na *knew-it-all-along phenomenon* o *creeping determinism*) ay isang karaniwang nakagawian ng mga tao na maunawaan ang nakaraang pangyayari bilang mas nahuhuluan kaysa kung ano ang aktuwal nangyari. Kadalasang naniniwala ang mga tao na pagkatapos mangyari ang isang kaganapan, nahulaan na nila ito o marahil nalaman na nila ito na may mataas na antas ng katiyakan na ang kinalalabasan ay magaganap bago pa man mangyari ito. Maaring magkaroon ng pagbaluktot sa memorya ang pagkiling sa nangyari na, ng kung ano ang nalaman o pinaniwalaan bago nangyari ang isang kaganapan, at isa itong mahalagang mapagkukunan ng labis na kumpiyansa sa kakayahan ng indibiduwal na mahuluan ang mga kaganapan sa hinaharap. Halimbawa dito ang nakikita sa mga sinulat ng mga mananalaysay na sinasalarawan ang mga kinalabasan ng mga labanan, ang mga manggagamot na inuurong ang mga pagsubok, sa mga sistemang hudikatura na binabatay ng mga indibiduwal ang responsibilidad sa nahuhulaan daw na mga aksidente.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pagkiling na kognitibo
Igualitarismo

Ang **igualitarisismo** () ay isang hanay ng mga teoryang etikal at pampulitika na itinuturing na mas mabuti o patas ang pagkakapantay-pantay. Para sa iba't ibang tumatangi nito, ang igualitarisismo ay pilosopikal na pagtanggi sa pagbabago, dahil hinahanap ito ng pagkakaisa at itinatanggi ang pagiging kumplikado at mga kontradiksyon na likas sa buhay. Sa isang etikal na kahulugan, ang igualitarisismo o pagkakapantay-pantay ay tumutukoy sa walang kinikilingan at walang diskriminasyon, sa pagsasaalang-alang sa mga interes ng lahat nang pantay-pantay.

Sa pampulitikang kahulugan, ang igualitarisismo ay isang doktrinang pinaniniwalaan na ang lahat ng tao ay dapat ituring bilang pantay-pantay sa lipunan — pantay sa harap ng batas , pantay na pagkakataon, at pantay na kinalabasan —na may pantay na karapatang pampulitika, pang-ekonomiya, panlipunan, at sibil. Sa pangkalahatan, nalalapat ito sa pagkakapantay-pantay na ipinagdiriwang sa ilalim ng batas at lipunan sa kabuuan. Ang saklaw o saklaw ng pagkakapantay-pantay na ito ay nag-iiba depende sa punto de bista na tratuhin, kaya naman ito ay isang kontrobersyal na konsepto. Ang igualitarisismo ay naghahanap ng pagkakapantay-pantay ng lahat ng tao anuman ang kanilang kasarian, etnisidad, paniniwala, o anumang iba pang katangian ng tao.

Isang rin paaralan ng pag-iisp ang igualitarisismo sa loob ng pampolitikang pilosopiya na naitatayo mula sa konsepto ng pagkapantay-pantay sa lipunan, na binibigyan priyoridad ito para sa lahat ng mga tao. Nalalaman ang mga doktrinang igualitarisismo sa pamamagitan ng ideya na lahat ng tao ay pantay-pantay sa pundamental na halaga o katayuang moral. Isang doktrina ito na nagsasabing lahat ng mamamayan ng isang estado ay dapat bigyan ng tumpak na pantay na karapatan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Karapatang pantao
Kategorya:Lipunan
Kategorya:Mga ideolohiyang pang-ekonomiya
Ananus na anak ni Ananus

Si **Ananus na anak ni Ananus** o **Ananus ben Ananus** (Hebrew:  *Hanan ben Hanan* Greek:  "Ananos anak ni Ananos" var: Ananias,  or ), d. 68 CE ay isang  Dakilang Saserdote ng Israel sa Herusalem sa Probinsiyang Iudaea. Siya ang Dakilang Saserdote na nagpapatay sa pamamagitan ng pagbabato sa isang Santiago na kapatid ng Kristo (maaaring tumutukoy sa kapatid ng pumalit na Dakilang Saserdoteng si Hesus na anak ni Damneus). Siya ay tinanggal sa posisyon ni Haring Herodes Agrippa II at pinalitan ni Hesus na anak ni Damneus.

Si Ananus ang isa sa mga pangunahing pinuno sa paghihimagsik sa Unang Digmaang Hudyo-Romano (66-70 CE). Siya ay hinirang na isa sa mga pinuno ng probisyonal na pamahalaan ng Judea kasama ni Joseph ben Gurion noong 66. Si Ananus ay napatay sa digmaang sibil sa Herusalem. Ayon kay Josephus sa Digmaang Hudyo, si Ananus ay natatangi sa kanyang pagmamahal sa kalayaan at kasigasigan para sa demokrasya at  bilang isang epektibong mananalumpati na ang mga salita ay may timbang sa mga mamamayan.
## Mga sanggunian
Kategorya:Dakilang Saserdote ng Israel
Hesus na anak ni Damneus

Si **Hesus na anak ni Damneus** (Greek: Ἰησοῦς του Δαμναίου, Hebrew: ישוע בן דמנאי, Yeshua` ben Damnai) ay isang Dakilang Saserdote(Kohen Gadol) ng Israel noong panahon ni Herodes sa Herusalem sa Probinsiyang Judea ng mga Romano.

Ayon sa  *Antiquities of the Jews* () ni Josephus, si Hesus anak ni Damneus ay ginawang Dakilang Saserdote pagkatapos na ang nakaraang Dakilang Saserdote Ananus na anak ni Ananus ay tinanggal sa posisyon nito sa pagpapatay sa isang Santiago na Kapatid ni Hesus na tinawag na Kristo (sa Hebreo ay nangangahulugang Ang Pinahiran o Mesiyas) na ipinagpapalagay ng mga Kristiyano na tumutukoy kay Santiago na kapatid ng pigurang si Hesus. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Dakilang Saserdote ng Israel
Justino Martir

Si **Justino Martir** o **Justin Martyr** (; c. 100 CE – c. 165 CE) ay isang apolohistang Kristiyano at pilosopo. Ang karamihan sa kanyang mga akda ay nawala na ngunit ang dalawang apolohiya at isang dialogo ay umiiral pa. Ang Unang Apolohiya ni Justino Martir na pinakatanyag niyang akda ay isang masigasig na pagtatanggol sa moralidad ng pamumuhay ng mga Kristiyano at nagbibigay ng iba't ibang mga etikal at pilosopikal na argumento upang mahikayagt ang emperador Imperyong Romano na si Antoninus na abandunahin ang pag-uusig sa Simbahan. Kanya ring isinaad na ang mga "binhi ng Kristiyanismo" (ang mga manipestasyon ng Logos ay aktuwal na nauna bago ang pagkakatawang tao ng Kristo). Kanyang inangking ang maraming mga pilosopong Griyego gaya nina Socrates at Plato ay mga "walang kamalayang sila'y mga Kristiyano". Siya ay naging martir kasma ng ilang niyang mga estudyante at ginawang isang santo sa Simbahang Katoliko Romano, Simbahang Silangang Ortodokso, Simbahang Ortodoksong Oriental at Anglikano. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Kristiyanong martir
Raymond E. Brown

Si **Raymond Edward Brown**  (22 Mayo 1928  – 8 Agosto 1998) ay isang Amerikanong paring Romano Katoliko na kasapi ng Sulpician Fathers at isang kilalang iskolar ng Bibliya. Isa siyang dalubahasa sa hipotetikal na pamayanang maka-Juan (mga sumulat  ng Ebanghelyo ni Juan) at tungkol sa buhay at kamatayan ni Hesus. Isa siyang propesor emeritus sa Union Theological Seminary (UTS) in New York kung saan siya nagturo ng 29 taong. Siya ay kilala bilang isang mahusay na propesor. Noong 1953, si Padre Brown ay inordinahan bilang paring Katoliko para sa Roman Katolikong Diyoses ng St. Augustine sa Florida.  Nakamit niya ang Doctor of Sacred Theology mula sa Seminaryo ng St. Mary noong 1955 at ikalawang doktorado sa Wikang Semitiko noong 1958 mula sa Johns Hopkins University. 
Siya ay nagtrabaho bilang isang kasaping mananaliksik ng American Schools of Oriental Research sa Herusalem, Israel kung saan siya gumawa ng concordance ng  Dead Sea Scrolls. Siya ay isang tagapayong dalubhasa sa Obispo ng St. Augustine na si Joseph P. Hurley sa Ikalawang Konsilyong Vaticano. Siya ay hinirang noong 1972 sa Pontifical Biblical Commission at muli noong 1996. Isa siyang natatanging Propesor na Auburn ng Pag-aaral ng Bibliya sa Union Theological Seminary sa New York City mula 1971-1990. Nagsilbi siyang Presidente ng Catholic Biblical Association, Society of Biblical Literature (1976–77) at Society of New Testament Studies (1986–87). Si Brown ay itinutuing na isa sa pinakamahusay na iskolar ng Bibliya sa Amerikano at ginawaran ng 24 honoraryong degreeng doktorado ng maraming mga unibersidad sa Estados Unidos at sa Europa. Si Padre Brown ay isa sa mga iskolar na Katoliko na gumamit ng pamamaraang historikal-kritical sa pag-aaral ng Bibliya.

Kategorya:Mga iskolar ng Bibliya
Kategorya:Mga paring Romano Katoliko
Ikalawang Templo sa Herusalem

[thumb|left|300px|[Arko ni Tito na pagbibigay pugay sa pagwawagi ng mga Romano laban sa mga Hudyo at pagkawasak ng Herusalem at  Ikalawang Templo sa Herusalem o Templo ni Herodes noong 70 CE. Makikita ang mga bagay na kinuha ng mga Romano mula sa templo kabilang ang Menorah.]]

 sa Beit Hatfutsot: Museum of the Jewish People in Tel Aviv.]]

**Ikalawang Templo sa Herusalem**(, ) na kalaunang tinawag na **Templo ni Herodes** ay isang Templo sa Herusalem na isang muling pagtatatyo ng templo sa lugar na dating kinatayuan ng Templo ni Solomon na umiral mula  - 70 CE. Ang Ikalawang Templo ay winasak ng mga Romano noong 70 CE sa Unang Digmaang Hudyo-Romano. Pagkatapos wasakin ng Imperyong Neo-Babilonya ang Templo ni Solomon noong 587 BCE, ito ay muling itinayo sa utos ni Dakilang Ciro  ng Imperyong Akemenida nang pinayagan ang mga Hudyong ipinatapon ni Nabucodonosor II na makabalik sa Herusalem. Ito ay ang simula ng panahong Ikalawang Templo sa kasaysayan ng Hudaismo. Ang Ikalawang Templo sa Herusalem at ang lungsod ng Herusalem ay winasak ng Imperyong Romano noong 70 CE na tinawag na Dakilang Babilonya sa Aklat ng Pahayag bilang ang bagong Imperyong Neo-Babilonya na wumasak sa Templo ni Solomon at Herusalem noong 587/586 BCE.

Ayon sa Ebanghelyo ni Marcos 13, Ebanghelyo ni Mateo 24, at Ebanghelyo ni Lucas 21:20-36 na mga hulang inilagay sa bibig ni Hesus ng mga kalaunang may-akda ng mga ebanghelyo ito, ang dahilan ng pagkakawasak ay dahil sa pagtakwil ng mga Hudyo kay Hesus bilang isang mesiyas ng Hudaismo. Ang mga propesiyang ito ay isang vaticinium ex eventu upang pangatwiranan na ang pagkawsak nto ay isang kaparusahan sa pagtakwil ng mga Hudyo kay Hesus bilang mesiyas. Ang pagkawasak nito ay tanda ng pagbabalik ni Hesus at pagwawakas ng mundo noong unang siglo CE.
## Tingnan din
*Kanluraning Dingding
*Unang Digmaang Hudyo-Romano
*Templo ni Solomon
*Arko ni Tito
*Aklat ng Pahayag
*Templo
*Sinaunang Malapit na Silangan
*Pagpapatapon sa Babilonya

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga templo sa Herusalem
Kategorya:Imperyong Romano
Kategorya:Aklat ng Pahayag
Kategorya:Mga templo
Danel

]]
Si **Danel** o '''DN'IL** na isinalin sa Tekstong Masoretiko bilang **Daniel** () na ama ni **Aqhat''' ay isang bayaning pangkultura na mababasa sa tekstong Ugaritiko noong panahon ng pamumuno Nigmadu III ca. 1360 BCE sa Ugarit. Ang kanyang pangalan ay DN'IL na nangangahulugang "Si El (diyos) ay isang hukom". Ayon sa *Corpus Tablettes Alphabétiques* *[CTA]* 17–19  na tinatawag na **Epiko ni Aqhat**. Si DN'IL o Danel ay kilala sa "pagbibigat katurungan sa mga babaeng balo at sa mga nawalan ng ama" sa tarangkahan ng lungsod. Dumaan siya sa mga pagsubok. Ang kanyang anak na si Aqhat ay winasak ngunit muling binuhay at pinalitan ng patrong Diyos ni Danel na si '''Rp'u** na humahatol kasama nina Hadad at Astarte at itintuturing na katumbas ng diyos na si El (diyos). Ang panitikang ito ay inilimbag at isinalin noong 1936 ni Charles Virolleaud 
## Tingnan din
*Daniel (ng Bibliya)
*Aklat ni Daniel
*Binanggit sa Aklat ni Ezekiel 14:14,20; 28:3 bilang **Daniel'''
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga tauhan sa relihiyong Ugarit
Menorah

na nilikha ng Temple Institute ]]

[thumb|left|[Arko ni Tito na pagbibigay pugay sa pagwawagi ng mga Romano laban sa mga Hudyo at pagkawasak ng Herusalem at Ikalawang Templo sa Herusalem noong 70 CE. Makikita ang mga bagay na kinuha ng mga Romano mula sa templo kabilang ang Menorah.]]

 o simbolo ng estado ng Israel.]]

 sa Beit Fatfusot, Tel Aviv, Israel.]] 
Ang **Menorah** (;  ) ay inalalarawang sa Bibliyang Hebreo o Tanakh bilang isang may pitong sangay na candelabrum na ginamit sa Tabernakulo sa Templo sa Herusalem (Templo ni Solomon at Templo ni Herodes). Ang menorah ay isang simbong ng Hudaismo at diasporang Hudyo mula pa sa sinaunang panahon. Ito ay isang pambansang emblem ng estado ng Israel. Ayon sa Bibliya, ito ay gawa sa dalisay na ginto at ang isang sariwang langis ng olibo au ginagamit upang sindihan ang mga lampara o sangay nito.  Sa tradisyong Hudyo, ang Templo ni Solomon ay naglalaman ng sampung menorah na kinuha ng mga Babilonio sa ilalim ni Nabucodonosor II. Ang menorah ay nakalagay rin sa Ikalawang Templo sa Herusalem na winasak ng mga Romano noong 70 CE at kinuha ng mga Romano ang gamit sa templo kabilang ang menorah. Ang mga representasyon ng menorah ay natuklasan sa mga libingang Hudyo at monumento mula ika-1 siglo. Ang menorah ay ginagamit sa Hanukah at may siyam na lampara at simbolo ng pagwawagi ng mga Hudyo laban sa Dinastiyang Seleucid noong ika-2 siglo BCE.
## Tingnan din
*Arko ni Tito
*Hanukah
*Templo ni Solomon
*Templo ni Herodes
## Mga sanggunian
Kategorya:Hudaismo
Kategorya:Mga simbolo sa relihiyon
Kategorya:Israel
Max Verstappen

Si **Max Emilian Verstappen** (ipinanganak sa Hasselt, Belhika, Setyembre 30, 1997) ay isang driver ng ​​Formula One mula sa Holland. Kasalukuyan siyang kasama ng Red Bull Racing. Siya unang nahulog sa mga opisyal ng karera ng kaganapan sa F1 Australian Grand Prix 2015 para sa Scuderia Toro Rosso. Lumipat siya sa  koponan ng Red Bull simula Spanish Grand Prix 2016 at agad na nanalo sa kanyang una. Tuktok sa Abu Dhabi Grand Prix 2021, nagawa ni Verstappen na maging world champion.

## Sanggunian
## Mga kawing panlabas 
* Official site

Kategorya:Drayber ng Formula 1
Salvador Ramos

Si **Salvador Rolando Ramos** o **Salvador Ramos**, (Mayo 16, 2004 – Mayo 24, 2022) ay isinilang sa Hilagang Dakota, Estados Unidos ay isang residente at mag-aaral sa Paaralang Mataas ng Robb sa Uvalde, Texas ay responsableng kumitil sa higit 18 na mag-aaral at 2 guro sa "Paaralang Elementarya ng Robb" ay mayroong naitalang kaso, batay sa kanyang "mental issues".
## Pangyayari
Pasadong 12:45 p.m idineklarang "dead on arrival" si Salvador na napatay ng mga kapulisang Border Patrol Tactical Unit (BORTAC). Sa social media inako ni Ramos ang kanyang ginawa at nag bukas ng kanyang saloobin sa pang-aabuso sa mga alagang hayop, tulad ng pagpatay ng pusa livestram via "Yobo" at nagbabala pa siya na mang dakip at mang rape ng mga babae online, bago mangyari ang pamamaril sa elementarya sa Robb, Ang akawnt ni Salvador ay nareport sa *Yobo* ngunit wala pang aksyon ukol sa kanyang akawnt, Siya ay nakapagtrabaho sa "Wendy's" at naging empleyado sa taong kasalukuyan, ilang buwan ay nakitaan ng pag-uugali si Ramos ng kanyang store's night manager, na wala na sa matinong pag-iisip, at sinabi pa ng mga kanyang katrabahong babae na siya ay barumbado at sa kanyang mga text messages, Na "Hindi mo pa, ako kilala", Si Ramos ay kinikilalang "school shooter" sa kanyang mahabang buhok at naka-suot na itim na jacket.

; Bago ang pamamaril
Ang kasalukuyang taon bago maganap ang pamamaril, siya ay nag-post sa kanyang Instagram akawnt na nakaotomatiko ang rifle na gamit ay nakahanay sa kanyang regalong hiling sa kanyang kaarawan, ayon ito sa mga kanyang kaibigan na pinasahan niya ng kanyang mensahe at mag-aya na maglibot sa gabi gamit ang kanyang sasakyan, Ayon pa sa kanyang step father, siya ay lumipat sa kanyang ina, mula sa bahay ng kanyang lola makalipas ang dalawang buwan na pagtatalo ng kanyang ina dahil sa pagpatay ng Wi-Fi, Ang kanyang mga kalapit na tao ay isiniwalat na ang kanyang ina ay "drug user" at may nakailang araw pa na pag-aaway, Ipinost pa niya sa kanyang Instagram bidyo ng kanyang ina na sila ay nagtatalo at tinawag niya na "bitch", Pahayag ng kanyang ina na ang anak niya ay "hindi halimaw", ngunit tanggap niya ang ugali ng anak niya na agresibo, Sabi pa ng kanyang lolo na siya ay wala pang driver's license sa edad na 17 at hindi pa gaanong marunong sa pagmamaneho, At ayon pa sa kanyang "girlfriend" na naninirahan sa San Antonio, Texas, Noong Mayo 14 siya ay nagbigay mensahe sa private Instagram reading nakalipas ang 10 araw ay nag respond, tanong ng kanyang girlfriend na kung itutuloy niya pa ang pamamaril, at sabi niya ay "hindi", manahimik ka nalang nakita mo?.

## Tingnan rin
* Adam Lanza

## Sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 2004
Kategorya:Mga Amerikano
Kategorya:2022 sa Estados Unidos
Kategorya:Mga kriminal
Kategorya:Mga kriminal mula sa Estados Unidos
Abaddon

Ang salitang Hebreong **Abaddon** (Hebrew: אֲבַדּוֹן ’Ăḇadōn, "Pagkawasak") ay mababasa sa Lumang Tipan at nag-uugnay sa Sheol.
## Aklat ng Pahayag
Ang Abaddon ay ginamit bilang isang pangalan at isinalin sa Aklat ng Pahayag na **Apollyon** (Koinē Greek: Ἀπολλύων, Apollúōn "Mangwawasak") ay inilalarawan bilang ang hari mula sa kalalim (**abussou**) na mamumuno sa hukbo ng mga balang na inilalarawan na "''ang anyo ng mga balang ay katulad ng mga kabayong nahahanda sa pagbabaka; at sa kanilang mga ulo ay gaya ng mga putong na katulad ng ginto, at ang kanilang mga mukha ay gaya ng mga mukha ng mga tao. At sila'y may buhok na gaya ng buhok ng mga babae, at ang kanilang mga ngipin ay gaya ng sa mga leon. At sila'y may mga baluti na gaya ng baluting bakal; at ang ugong ng kanilang mga pakpak ay gaya ng ugong ng mga karro, at ng maraming kabayo na dumadaluhong sa pagbabaka.At sila'y may mga buntot na gaya ng sa mga alakdan, at mga tibo at sa kanilang mga buntot naroroon ang kanilang kapangyarihan upang ipahamak ang mga taong limang buwan.''"(Pahayag 9:7-10) Ito ay isang alusyon ng Nero Redivivus (sa pamayanang Kristiyano noong unang siglo CE) na ang Halimaw na si Nero na aahon mula sa kalaliman(**abussou**) Pahayag 11:7 ay makikidigma sa mga Hudyong Kristiyano sa Unang Digmaang Hudyong-Romano noong c. 66-70 CE at kalaunann ay mangunguna kasama ng mga Hari ng Silangang mula sa Ilog Eufrates(Imperyong Parthian) (Pahayag 7:2-3, 16:12) upang makidigma sa Dakilang Babilonya (Imperyong Romano na wumasak sa Herusalem at Ikalawang Templo sa Herusalem noong 70 CE, Pahayag 17:16 at hahantong sa huling digmaang tinatawag na Armageddon na magaganap noong unang siglo CE. Maraming iskolar ng Bibliya ay naniniwalang ang Apollyon ay korupsiyon ng pangalan ng Diyos na si Apollo at alusyon kay Emperador Nero na kilala bilang ang Diyos na Apollo sa Silangan.
## Tingnan din
*Nero Redivivus
*Nero
*Aklat ng Pahayag
*Apollo
Kategorya:Mga tauhan sa Bibliya
Kategorya:Mga salitang Griyego
Kategorya:Mga salitang Hebreo
Kategorya:Bagong Tipan
Kategorya:Aklat ng Pahayag
Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Robb

Noong Mayo 24, 2022 ay naganap ang isang pamamaril sa **Paaralang Elementarya ng Robb** sa bayan ng Uvalde, Uvalde sa Texas mahigit 18 ang nasawing estudyante at 2 guro ang naitalang nasawi, Si Salvador Ramos ang may responsable sa pamamaril, kasama ang kanyang lola na nagtamo ng sugat, kalaunan pumasok si Ramos sa Paaralang elementarya ng Robb gamit ang AR-15 style rifle at isang hand-gun, Sinara ni ramos ang silid habang hawak ang mga biktima sa loob ng isang oras, rumesponde ang United States Border Patrol, Ito ay pumapangatlo sa pinakamaraming naitalang pamamaril sa kasaysayan ng Estados Unidos. matapos ang Pamamaril sa Virginia Tech noong taong 2007 at Pamamaril sa Paaralang Elementarya ng Sandy Hook.

## Responde
Rumesponde ang opisyal ng Law enforcement matapos ang pamamaril, kung kailan bumaba ang mga pulisya sa kampus ay hinitay sa loob ng 78 minuto upang masalubong ang suspek. Kalaunan ang lokal estadong opisyal ay nagulat mula sa aksyon ng mga pulis upang matigil ang pamamaril, Ang  "Texas Department of Public Safety" kinikilala ang isang serye ng mga pagkakamali, kabilang ang desisyon na antalahin ang isang pag-atake sa posisyon ng tagabaril.

## Mga biktima
Labing siyam, 19 na mag-aaral at dalawang, 2 guro napatay mula sa pamamril.

* Nevaeh Bravo, 10
* Jacklyn Jaylen Cazares, 9
* Makenna Lee Elrod, 10
* Jose Flores, 10
* Eliana Garcia, 9
* Uziyah Garcia, 9
* Amerie Jo Garza, 10
* Xavier Javier Lopez, 10
* Jayce Carmelo Luevanos, 10
* Tess Marie Mata, 10
* Miranda Mathis, 11
* Alithia Ramirez, 10
* Annabell Guadalupe Rodriguez, 10
* Maite Yuleana Rodriguez, 10
* Alexandria Aniyah Rubio, 10
* Layla Salazar, 11
* Jailah Nicole Silguero, 11
* Eliahana Cruz Torres, 10
* Rogelio Torres, 10

; Mga Guro

* Irma Garcia, 48
* Eva Mireles, 44

## Sanggunian
Kategorya:Mga pamamaril
Kategorya:2022 sa Estados Unidos
Templo ni Solomon

Ang **Templo ni Solomon** o **Unang Templo sa Herusalen**( ayon sa Bibliya ay ang unang Templo sa Herusalem na itinayo ni Solomon sa Nagkakaisang Kaharaian ng Israel noong mga . Ito ay winasak ng Imperyong Neo-Babilonio noong 587  0 586 BCE ni Nabucodonosor II sa Pagkukubkob sa Herusalem noong 587 BCE at kalaunang humantong sa pagpapaton sa mga mamamayang taga-Judea sa Babilonia  pagkatapos ng pagbagsak ng Kaharian ng Judah. Ayon sa Bibliya, ang pagkawasak ng templo at pagpapaton sa mga taga-Judea ay katuparan ng mga propesiya sa Bibliya na ito ay dahil sa pagsamba ng mga Sinaunang Israelita sa politeismo at ayon sa mga iskolar ay ang dahilan kung bakit nabuo ang paniniwalang monoteismo na si Yahweh lamang ang dapat sambahin ng mga Israelita. Isinalaysay sa Bibliya na ang ama na pinag-isa ng ama ni Solomon na si David ang labindalawang lipi ng Israel, sumakop sa Herusalem at dinala ang pangunahing artipako ng mga Israelita  na Kaban ng Tipan sa lungsod. Kalaunan ay pinili ni David ang Bundok Moriah bilang lugar ng hinaharap na templo upang pagbahayan ng kaban ng tipan. Gayunpaman, ayon sa Bibliya, pinagbawal ng Diyos na itayo ito ni David dahul sa pagdanak niya  ng maraming dugo. Ang templo ay itinayo ng kanyang anak na si Solomon at inalagay ang Kaban ng Tipan sa Banal ng mga Banal na lugar dapat lamang para sa mga Dakilang Saserdote ng Israel na pumapasok rito tuwing Yom Kippur kada taon na nagdadala ng dugo ng inihandog na batang tupa at nagsusunog ng insenso..
 sa Templo ni Solomon at Ikalawang Templo sa Herusalem na tanging mga Dakilang Saserdote ng Israel lamang ang makakapasok tuwing Yom Kippur.]]
Ayon sa Bibliya, ang templo ay hindi lamang ang gusali ng pagsamba para sa mga Israelita kundi isang lugar rin ng pagtitipon. Ang mga Hudyong ipinatapon sa Babilonya ay pinayagang makabalik sa Herusalem ni Dakilang Ciro ng Imperyong Akemenida at pinayagan ang mga Hudyo na muling itayo ang nawasak ng templo ni Solomon. Ang bagong templo ay wala ng Kaban ng Tipan dahil ito ay naglaho . Ang Mga Aklat ng mga Hari sa Bibliya ay naglalarawan sa pinakadetalyadong paglalarawan sa pagtatayo ng templo ni Solomon. Mula 1980, ang karamihan ng mga iskolar ng Bibliya ay nagduda at nagsaad na walang templo sa Herusalem noong ika-10 siglo BCE. Ayon sa arkeologong Israeli na si Israel Finkelstein, walang ebidensiya na ang Templo ni Solomon ay umiral sa arkeolohiya.  Sa karagdagan, Wala ring mga ebidensiya sa labas ng Bibliya o sa arkeolohiya ang sumusuporta sa isang makapangyarihang kapangyarihang Kaharian ng Judea na umiral noong panahon ni David o Solomon. Ayon rin sa arkeologong Israeli na si Israel Finkelstein, walang ebidensiya na ang Templo ni Solomon ay umiral. 
## Tingnan din
*Templo ni Herodes (Ikalawang Templo sa Herusalem na winasak ng mga Romano noong 70 CE)
*Yahweh
*Kaharian ng Juda
*Kaharian ng Israel (nagkakaisang monarkiya)
*Solomon
*David

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga templo sa Herusalem
Kategorya:Mga templo