open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Charles-Victor Langlois

Si **Charles-Victor Langlois** (May 26, 1863, sa Rouen - June 25, 1929, sa Paris) ay isang Pranses na historyador at paleograpo, na ispesyalista sa pag-aaral ng Edad Medya at nagturo sa Sorbonne.

Nag-aral si Langlois sa École Nationale des Chartes at ginawaran ng pagkadoktor sa kasaysayan noong 1887. Nagturo siya sa Unibersidad ng Douai bago siya lumipat sa Sorbonne. Nagi siyang direktor ng Pambansang Arkibo ng Pransiya mula 1913 hanggang 1929.  Ang aklat niyang  noong 1897 na *Introduction aux études historiques*, na isinulat niya kasama si Charles Seignobos, ay kinikilala bilang isa sa mga unang komprehensibong manwal na tumatalakay sa paggamit ng pamamaraang siyentipiko sa pananaliksik ng kasaysayan. (“Seeing history”) Ito ay isinalin ni G.G. Berry sa Ingles noong 1909  at pinamagatang *Introduction to the Study of History*. (Langlois at Seignobos 1909)

## Mga Aklat
**Le Règne de Philippe III le Hardi* (1887) 
**Les Archives de l’histoire de France*, kasama si Henri Stein (1891) 
**Introduction aux études historiques*, kasama si Charles Seignobos (1897) 
**Manuel de bibliographie historique* (1901, 1904)
**La Connaissance de la nature et du monde au Moyen Âge* (1911)
**Saint-Louis, Philippe le Bel, les derniers Capétiens directs* (1911) 
**La Vie en France au Moyen Âge : de la fin du XIIe au milieu du XIVe siècle* (1927) 

## Mga Sanggunian
#Seeing history.  Langlois et Seignobos.  Matatagpuan sa http://www.umass.edu/wsp/methodology/outline/langlois.html .
#Langlois, C.V., & Seignobos, C. (1909). Introduction to the study of history (Berry, G.G., Tagapagsalin). New York Henry Holt and Company (Ang original ay inilathala noong  1897). 

## Tingnan din
*Charles Seignobos

## Panlabas na Kawing
*Introduction aux études historiques (1898) 

Kaurian:Mga Pranses
Mariano Trías

Si **Mariano Trías y Closas** (12 Oktubre 1868 – 22 Pebrero 1914) ay itinuturing bilang *de facto* Pangalawang Pangulo ng Pilipinas para sa rebolusyonaryong pamahalaan na inilunsad sa Kumbensyong Tejeros - isang kapulungan ng mga pinunong rebolusyonaryo sa Pilipinas na naghalal ng mga opisyal ng kilusang manghihimagsik laban sa gobyernong kolonyal ng Espanya.  Nang magkawatak-watak ang asambleya, isang pagkakasundong tinatawag na Kasunduan ng Biyak na Bato ang nilagdaan ng grupo at kumilala rin sa mga nahalal ng mga opisyal; si Trias ang pangalawang pangulo ni Emilio Aguinaldo, ang tinuturing na unang Pangulo ng Pilipinas.  Sa pagpapahayag ng Konstitusyong Malolos sa pamamagitan ng Kumbensyong Malolos, isinilang ang Unang Republika ng Pilipinas.  Sa ilalim ng administrasyong Aguinaldong ito, naglingkod si Trias sa gabinete ng Ministro ng Digmaan at Pananalapi.

Ikinasal si Trias kay María Concepción Ferrer, at nagkaroon sila ng walong mga anak.

## Pagiging Pangalawang Pangulo
Noong 22 Marso 1897, idinaos ang pangalawang pagtitipon ng mga pinuno ng Katipunan mula sa dalawang paksiyon, sa pagkakataong ito ay ginanap sa Tejeros, malapit sa baybayin, sa pusod ng nasasakupan ng mga Magdiwang. Naganap ito habang ang paksiyon ni Aguinaldo at ang Magdalo ay labis na sinusubukan ang pagtigil sa mga paparating na mga sundalo ni Lachambre. Pagkatapos ng isang maigting na pagdedebate, napagkasunduan na magtayo ng panibagong pamahalaan, na papalit sa itinayo ng Katipunan. May limang posisyon ang pupunan. Sa pamamagitan ng lihim na balota, nahalal si Emilio Aguinaldo bilang Pangulo, na wala sa halalan dahil sa pagtatanggol sa Imus laban sa mga paparating na atake ni Gobernador Lachambre, at si Mariano Trías bilang Pangalawang Pangulo. Parehong natalo si Andrés Bonifacio sa dalawang posisyon.

Sa isang pagtitipong rebolusyonaryong ipinatawag ni Aguinaldo sa Naic, Cavite pagkatapos ng Linggo ng Muling Pagkabuhay ng 1987, napili muli si Trías bilang Pangalawang Pangulo ng bagong pamahalaan. Pinasimulan niya ang ilang mga pag-atake sa Kabite at Laguna laban sa mga hukbong Kastila. Noong 1 Nobyembre 1897, itinatag ang Republika ng Biak-na-Bato.

## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas
*Mariano Trías Biography
*Office of the Vice President - Mariano Trías
* Mariano Trías, Talambuhay
* Tanggapan ng Pangalawang Pangulo - Mariano Trías

Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas
Kategorya:Ipinanganak noong 1868
Kategorya:Namatay noong 1914
The Varsitarian

Ang ***The Varsitarian*** ay isang pampamantasang pahayagan ng mga estudyante ng Pamantasan ng Santo Tomas (UST).  Ito ang isa sa mga pinakaunang mga pahayagan sa Pilipinas.  Buwanang nilalathala ito, at kilala rin bilang "*Varsi*".  Mayroon itong isang "nakauuyam" na bersyon, ang *The Vuisitarian*.

Lumabas mula sa palimbagan ang unang sipi ng *The Varsitarian* noong Enero 16, 1928, na si Pablo Anido ang unang punong patnugot.  Si Anido ang dating pangulo ng *Literary Club*, at nang hilingin ni Jose Villa Panganiban mula kay Rektor Reb. Pr. Serapio Tamayo, O.P. ang pagbubuo ng isang pahayagang pang-estudyante, naging *The Varsitarian* ang *Literary Club*.

## Mga sanggunian
Kategorya:Unibersidad ng Santo Tomas
Ilog Agus

Ang **Ilog Agus** ay isang ilog sa Pilipinas na dumadaloy sa habang 36.5&nbsp;km  mula Lawa ng Lanao hanggang Lawa ng Iligan.

## Sanggunian
Agus
Bridge of Dragons

Ang **Bridge of Dragons** (Tagalog: *Tulay ng mga Dragon*) ay isang pelikulang romantikong-aksiyon at digmaan mula sa Estados Unidos noong 1999, na pinalabas sa takilya ng Martien Holdings A.V.V sa ilalim ng direksiyon ni Isaac Florentine.

## Panlabas na kawing
*

Kategorya:Mga pelikula mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga pelikula ng 1999
Ang mga Paglalakbay ni Marco Polo

thumb|300px|Isang pahina mula sa *Ang mga Paglalakbay ni Marco Polo*.

Ang ***The Travels of Marco Polo*** ("**Ang mga Paglalakbay ni Marco Polo**") ay ang karaniwang pamagat sa Ingles ng aklat sa paglalakbay ni Marco Polo na binansagang ***Il Milione*** (**Ang Milyon**) o ***Le Livre des Merveilles*** (**Ang Aklat ng mga Kahanga-hanga**). Isa itong aklat mula sa ika-13 dantaon na isinulat ni Rustichello da Pisa halaw sa mga salaysay at tala ni Marco Polo. Ito ay naglalarawan ng mga paglalayag ni Marco Polo sa Silangan, kabilang ang Asya, Persiya, Tsina, at Indonesya, sa pagitan ng mga taong 1271 at 1298, at kilala rin bilang *Oriente Poliano* at  **Paglalarawan ng Daigdig** (*Description of the World*). [1] 

Naging isa itong tanyag na aklat, kahit pa man noong ika-14 na dantaon. Sinasaad ng aklat, di umano, ang naging kahalagahan ni Marco Polo sa kaharian ng pinuno ng Mongol na si Kublai Khan. Subalit, napagtatalunan pa rin ng mga kasalukuyang iskolar ang katotohanan sa likod ng talang ito at ang iba nga ay nag-aalinlangan sa kung si Marco Polo ay totoong nakapaglayag sa kaharian o maaaring  nag-uulit lamang ng mga salaysay na kanyang narinig mula sa ibang manlalakbay. Isinulat ang aklat sa Lumang Pranses ni Rustichello da Pisa, isang manunulat ng mga akdang romantiko o kuwento ng pag-iibigan, na nabalitang sumusulat mula sa mga nasalaysay ni Marco Polo noong nakabilanggo sila sa Genoa matapos ang pagkakadakip mula sa isang barko. Ang aklat na "The History of the United States" ("**Ang Kasaysayan ng Estados Unidos**") ni William B. Guitteau noong 1937 ay nagbibigay ng ganitong paliwanag, "Kasunod ng muli niyang pag-uwi, nabihag si Marco Polo sa Genoa at naibilanggo; at upang mapalipas ang panahon sa piitan ay isinulat niya ang mga salaysay ng kanyang mga paglalakbay. Unang nailimbag ang aklat noong taong 1477; ito ay binasa at masusing sinuri ni Christopher Columbus, at ang huwad na kung saan naglalaman ng mga puna ng batikang maglalayag ay matatagpuan pa rin sa Columbian Library sa Seville."

## Mga sanggunian
Kategorya:Aklat
Mga Aklanon

Ang **mga Aklanon** o **mga Akeanon** ay ang pangkat-etnoligguwistiko na pangunahing naninirahan sa lalawigan ng Aklan sa Pilipinas. Bahagi sila ng mas malawak na pangkat-etnoligguwistikong Bisaya, na binubuo ng pinakamalaking pangkat-etnoligguwistiko sa Pilipinas..

## Demograpiya
Nasa lalawigan Aklan sa Panay ang karamihan ng mga Aklanon. Matatagpuan din sila sa ibang lalawigan ng Panay tulad ng Iloilo, Antique, at Capiz, gayon din sa Romblon. Tulad ng ibang mga Bisaya, mayroon din populasyon sa Kalakhang Maynila, Mindanao, at kahit sa ibang bansa tulad ng Estados Unidos.

Bumibilang ang mga Aklanon sa 559,416 sa Pilipinas ayon sa senso noong 2010. at Binakol.

## Mga sanggunian
Akl
Lalawigan ng Phayao

Ang **Lalawigan ng Phayao** (พะเยา) ay isang lalawigan (*changwat*) sa Thailand.

## Sagisag 
Ang panlalawigang sagisag ay nagpapakita ng Buddha, na sumasagisag sa bantog na imahe ng Buddha sa templo ng Wat Si Khom Kham na tinatawag na Phra Chao Ton Luang. Sa likod niya ay may pitong lagablab ng apoy na nagpapakita ng kabanalan ng Buddha. Sa harap ng Buddha ay makikita ang dalawang tenga ng bigas. 

Ang panlalawigang puno ay *Mammea siamensis*.

right|180px|thumb|Lawa ng Phayao sa lalawigan ng Phayao

## Pagkakahating Administratibo 
right|180px|Mapa ng Amphoe
Ang lalawigan ay nahahati sa 7 distrito (*Amphoe*) at 2 mas maliit na distrito (*King Amphoe*). Ang mga ito ay hinati pa sa 68 na communes (*tambon*) at 632 na mga barangay (*muban*).

## Mga kawing panlabas 
* Province page from the Tourist Authority of Thailand

* http://www.phayao.go.th  Website of province
* Phayao provincial map, coat of arms and postal stamp

Phayao
Lalawigan ng Phichit

Ang **Lalawigan ng Phichit** (พิจิตร) ay isang lalawigan (*changwat*) sa Thailand. Nangangahulugang *magandang lungsod* ang pangalan nito.

## Sagisag 
## Pagkakahating Administratibo 
right|180px|Mapa ng Amphoe
Ang lalawigan ay nahahati sa 9 na distrito (*Amphoe*) at 3 mas maliit na distrito (*King Amphoe*). Ang mga ito ay nahahati pa sa 89 na communes (*tambon*) at 852 na barangay (*muban*).

## Mga kawing panlabas 
* Website of the province
* Province page from the Tourist Authority of Thailand

* Phichit provincial map, coat of arms and postal stamp

Phichit
Bahurang Apo

Ang **Bahurang Apo**, **Hapilang Apo** o **Batuharang ng Apo** ay isang serye ng mga batuharang na batong-bulaklak o harang na mga koral na sumasakop sa 35 kilometrong parisukat sa loob ng mga katubigan ng Occidental Mindoro sa Pilipinas.  Ito ang pangalawang pinakamalaking magkakadikit na mga sistema ng mga harang na mga batong-bulaklak sa mundo at siyang pinakamalaki sa bansa.  Pinangangalagaan ang bahura at mga karatig-paligid nito bilang isang Liwasang Pambansa bilang bahagi ng proyektong Likas na Liwasan ng Bahurang Apo. 

## Sanggunian
## Bibliyograpiya
* Department of Environment and Natural Resources, Conservation of Priority Protected Areas Project, Apo Reef Natural Park Brochure. Sablayan, Occidental Mindoro; List of Proclaimed Marine Protected Areas; Protected Areas And Wildlife Bureau, 2004.
* 

## Tingnan din
*Bahurang Tubbataha

Kaurian:Mga batuharang ng Pilipinas
Kaurian:Heograpiya ng Pilipinas
Unang misa sa Pilipinas

Naganap ang **unang misa sa Pilipinas** noong araw ng Linggo ng Pagkabuhay, Marso 31, 1521 sa isang pulo ng Mazaua ayon sa mga saksing sina Antonio Pigafetta, Gines de Mafra, Francisco Albo, ang Henoes na piloto, at Martín de Ayamonte, sa lokasyon na malawakang tinatawag sa ngayon &mdash;bagaman may kamalian&mdash;bilang Limasawa, isang maliit na pulong bayan sa dulo ng lalawigan ng Katimugang Leyte, na sinasabi ring pinagsilangan ng Romanong Katolisismo sa bansa.

Idinaos ang makasaysayang pangyayari nang naitakdang dumaong ang Portuges na nabigador na si Fernando Magallanes sa kanluraning daungan ng pulo ng Mazaua.

## Sanggunian
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Lalawigan ng Phetchabun

Ang **Phetchabun** (เพชรบูรณ์) ay isang lalawigan (*changwat*) sa Thailand. Ang pangalan ng lalawigan ay nangangahulugang *maraming diyamante*.

## Sagisag 
Ang panlalawigang sagisag ay nagpapakita ng diyamante sa isang bundok, dahil maraming diyamante ang matatagpuan sa lalawigan. Sa harap naman ay makikita ang halaman ng tabako na isa sa mga ani ng lalawigan. 

Ang panlalawigang puno ay (*Tamarindus indica*).

## Pagkakahating Administratibo 
right|130px|Mapa ng Amphoe
Ang lalawigan ay nahahati sa 11 distrito *amphoe*). Ang mga ito ay hinati pa sa 117 na communes (*tambon*) at 1261 na mga barangay (*muban*).

## Mga kawing panlabas 
* Province page from the Tourist Authority of Thailand

* Website of Province  (Thai)
* Maps & attractions in Phetchabun 
* Phetchabun provincial map, coat of arms and postal stamp

Phetchabun
Bahurang Tubbataha

Ang **Bahurang Tubbataha**, **Hapilang Tubbataha** o **Batuharang Tubbataha** ay isang protektadong lugar ng Pilipinas na matatagpuan sa gitna ng  Dagat Sulu. Binubuo ang santuwaryo ng dagat at ibon ng dalawang malalaking atol (Hilagang Atol at Timog Atol) at ng mas maliit na Bahurang Jessie Beazley, na may kabuuang lawak na . Matatagpuan ito  timog-silangan ng Puerto Princesa, ang kabisera ng Palawan. Ang mga isla at bahurang walang nakatira ay bahagi ng islang munisipalidad ng Cagayancillo, na matatagpuan humigit-kumulang  sa hilagang-silangan ng bahura. Noong 1999, inilista ng Konbensiyong Ramsar ang Tubbataha bilang isang pook-katubigan na may pandaigdigang kahalagahan. Noong 2008, nanomina ang bahura sa New7Wonders of Nature.

## Etimolohiya
Kombinasyon ng dalawang salitang Samal ang salitang "tubbataha" na nangangahulugang "isang mahabang batuhang-harang na lumilitaw sa pagkati ng tubig".

## Tingnan din
*Bahurang Apo

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga batuharang ng Pilipinas
James Allen (komunista)

Si **James Allen** ay isang Amerikanong komunista at espiya.  Kilala rin siya bilang **Sol Auerbach**.  Nahikayat niyang magsanib ang mga partidong Komunista at Sosyalista sa Pilipinas upang maging Hukbalahap noong mga dekada ng 1930.

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga Amerikano
Kaurian:Komunismo
Kaurian:Kasaysayan ng Pilipinas
Michael Armacost

Si **Michael H. Armacost** ay isang embahador ng Estados Unidos para sa Pilipinas mula 1982 magpahanggang 1984.  Sa lumaon, naging *Undersecretary* ng Estado.  Isa siya sa mga naging tagapuna ng pamahalaan ni Ferdinand Marcos mula sa Departamento ng Estado ng Estados Unidos.

## Sanggunian
## Panlabas na kawing
*''Michael Armacost's Project Syndicate op/eds'' 

Kategorya:Mga diplomata ng Estados Unidos
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Fred Atkinson

Si **Fred Atkinson** ay isang Amerikanong naging Direktor ng Edukasyon sa Pilipinas mula 1900 hanggang 1902.  Binigyan niya ng diin ang pagtuturong bokasyonal.

## Sanggunian
Kategorya:Mga Amerikano
Kategorya:Edukasyon sa Pilipinas
Emo

Ang **Emo** ay isang uri ng *hardcore punk* na naglalarawan ng pag-iibang anyo ng musika sa mga pangkaraniwang ugat.

Kaurian:Mga estilo ng musika
Katedral ng Baguio

Ang **Katedral ng Baguio** o **Katedral ng Ina ng Kalubagang-loob** (Ingles: *Baguio Cathedral*, *Our Lady of Atonement Cathedral*) ay isang Romano Katolikong katedral na matatagpuan sa Cathedral Loop, malapit sa Daang Session sa Lungsod ng Baguio ng Pilipinas.  Natatangi ito dahil sa kaniyang kulay rosas na panlabas na kayarian at isa sa mga pinaka-nakukuhanan-ng-litratong gusali sa Lungsod ng Baguio. Nagsilbi itong isang sentro ng paglikas noong kapanahunan ng pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

## Mga larawan

File:Baguio_Cathedral_-_Baguio_City.jpg|Katedral ng Baguio

## Sanggunian
Kategorya:Mga katedral sa Pilipinas
Kategorya:Mga simbahan sa Pilipinas
Arko ng mga Siglo

thumbnail|300px|Ang Arko
Ang **Arko ng mga Siglo** ay isang bantayog sa Unibersidad ng Santo Tomas (UST) sa Maynila, na nakatayong may ilang metro ang layo mula sa tarangkahang pasukan ng mga sasakyan sa kahabaan ng Bulebar España.

Ang arko ay idineklarang Pambansang Yamang Pangkalinangan ng Pambansang Museo noong Enero 25, 2010.

## Mga anggunian
Kaurian:Unibersidad ng Santo Tomas
Kaurian:Kasaysayan ng Pilipinas
Basilica Minore de San Sebastian

Ang ***Basilica Minore de San Sebastian***, mas kilala bilang **Simbahan ng San Sebastian**, ay isang Romano Katolikong basilikang menor sa Maynila, Pilipinas. Ito ang luklukan ng **Parokya ng San Sebastian** at ng **Pambansang Dambana ng Mahal na Birhen ng Bundok ng Carmelo**.

Naitayo ang Simbahan ng San Sebastian noong 1891, kung saan ito ay nakilala dahil sa mga katangiang arkitektural nito at halimbawa ng pagsasabuhay muli ng arkitekturang Gotiko ng Pilipinas. Ito ang nag-iisang simbahan o basilika sa Asya na yari sa bakal. Noong 2006, idinagdag ang Simbahan ng San Sebastian sa mga posibleng maging Pandaigdigang Pamanang Pook. Itinalaga din ito bilang Pambansang Makasaysayang Palatandaan  ng pamahalaan ng Pilipinas noong 1973.

Ang Simbahan ng San Sebastian ay kasalukuyang nasa pangangalaga ng mga Agustinong Rekoleto, na siya ding nagpapatakbo ng isang kolehiyo sa tabi ng simbahan. Matatagpuan ito sa Plaza del Carmen, sa silangang dulo ng Abenida Claro M. Recto sa Quiapo, Maynila.

## Kasaysayan
Noong 1621, si Don Bernardino Castillo, isang deboto ng Romanong martir noong ika-3 siglo na si San Sebastian, ay nagbigay ng lupa kung saan kasalukuyang nakatayo ang simbahan. Ang orihinal na gusali na yari sa kahoy ay nasunog noong 1651 sa kasagsagan ng paghihimagsik ng mga Intsik. Ang mga sumunod na gusali na yari sa bato ay nawasak naman ng mga sunog at lindol ng 1859, 1863, at 1880. Sa kabuuan, 52 toneladang mga bahagi ng bakal ang inilayag sa walong hiwalay na kargamentong barko mula Belhika patungong Pilipinas, kung saan ang una sa mga ito ay dumating noong 1888.  Ang mga dingding nito ay pinuno ng pinaghalong buhangin, graba at semento.

Ang koneksyon sa pagitan ni Eiffel at ng San Sebastian ay sinasabing nakumpirma ng historyador na si Ambeth Ocampo habang nagsasaliksik sa Paris. ay mayroong mga bolta sa estilong Gotiko na siyang pumapahintulot sa pagpasok ng liwanag mula sa mga bintana sa gilid. at Rocha, ayon sa tunay na diwa ng pagsasabuhay-muli ng Gotiko sa simbahan. Ang eskultor na si Eusebio Garcia ang umukit sa mga estatwa ng mga santong kalalakihan at kababaihan. Limang benditahan na yari sa marmol na galing sa Romblon ang ginawa para sa simbahan.

Sa itaas ng pangunahing altar ay ang imahe ng Mahal na Ina ng Bundok ng Carmelo na bigay sa simbahan ng mga madreng Carmelo mula sa siyudad ng Mehiko noong 1617..

Kasalukuyang isinasagawa ang restorasyon sa simbahan, ngunit ayon kay Padre Rommel Rubia, OAR, ang nagiging halaga ng restorasyon ay katumbas na ng anim na bagong istraktura ng ganun ding uri. Banggit pa niya, nahihirapan din ang mga kinonsulta nilang restoryador na Europeo sa restorasyon dahil ang mga orihinal na bakal na ginamit noong dekada 1890 ay kinalawang na ng husto dahil sa kalapit na dagat, at hindi rin magiging lunas na pasukan ng kongkreto ang mga haliging bakal nito. Iminungkahi nila na mas praktikal pa na gibain ang orihinal na istraktura, panatilihin ito, at gumawa ng bagong replika kung saan magiging mas mababa ang magiging gastos.

## Talababa
Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Maynila
Kategorya:Mga simbahan sa Pilipinas
Jayson Castro

Si **Jayson Castro William** (isinilang noong Hunyo 30, 1986 sa Pampanga), na mas kilala bilang **Jayson Castro**, ay isang Pilipinong propesyonal na basketbolista na naglalaro para sa TNT Tropang Giga.

Naglaro siya para sa Philippine Christian University Dolphins sa National Collegiate Athletic Association, Hapee-PCU Teeth Protectors at Harbour Centre Batang Pier sa Philippine Basketball League.

Siya ay napili bilang ika-3 overall pick ng Talk 'N Text Tropang Texters sa 2008 PBA draft sa Bonifacio Global City, Taguig.

## Mga sanggunian 
## Tingnan rin 
Kaurian:Mga basketbolistang Pilipino
Kategorya:Point guards
Kategorya:Shooting guards
Kategorya:TNT Tropang Giga players
Cesar Climaco

Si **Cesar C. Climaco** (28 Pebrero 1916 — 14 Nobyembre 1984) ay isang politikong Pilipinong nagsilbi bilang alkalde ng Lungsod ng Zamboanga sa loob ng 11 taon.  Isang kilalang tagapuna ng rehimeng Batas Militar ni Ferdinand Marcos, tinangi siya dahil sa kaniyang katatagan, makulay na personalidad, at sa kaniyang pagtanggi sa pagpapagupit ng kaniyang buhok hanggang sa maibalik ang pamamahalang demokratiko sa Pilipinas.  Namatay siya dahil sa kamay ng isang asesino noong 1984.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas
Kategorya:Ipinanganak noong 1916
Kategorya:Namatay noong 1984
Rafael Buenaventura

Si **Rafael Carlos Baltazar Buenaventura** (5 Agosto 1938 - 30 Nobyembre 2006) ay isang kilalang bangkero sa Pilipinas at naging gobernador, sa isang pagkakataon, ng Bangko Sentral ng Pilipinas (mula 1999 hanggang 2005); nanilbihan siya sa ilalim ng dalawang Pangulo ng Pilipinas sa loob ng isa sa mga panahon ng may-kaguluhang mga pagbabagong pampolitika sa kasaysayan ng bansa.

Kilala sa kanyang malakas na kalayaan, madalas na tinatarget si Buenaventura na tanggalin sa pampublikong tungkulin sa buong anim na taong termino. Gayunpaman, ang kanyang matalinong paghawak sa kanyang mga detractors at mga tagasuporta ay nagbigay-daan sa kanya upang maisakatuparan ang mga pangunahing reporma sa patakaran sa panahon na ang mga kaguluhan sa pulitika ay madalas na nakakadiskaril sa pag-unlad ng ekonomiya ng bansa. Sa pagtatapos ng kanyang termino bilang gobernador ng sentral na bangko, nagawa niyang ilapit ang sistema ng pananalapi sa mga pandaigdigang pamantayan. 

Namatay siya noong Nobyembre 30, 2006, sa edad na 68 kasunod ng matagal na pakikipaglaban sa kanser.

Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Ipinanganak noong 1938
Kategorya:Namatay noong 2006
U.P. Naming Mahal

Ang **U.P. Naming Mahal** ay ang awiting pampamantasan ng Unibersidad ng Pilipinas. Ang himig para sa awitin ay isinulat ni Nicanor Abelardo, isang alumnus at dating guro ng Kolehiyo ng Musika sa U.P. Si Abelardo ay maituturing isa sa mga pinakamagaling na musikero sa Pilipinas . Dahil ang orihinal na eskala para sa awitin ay nasa B flat major, na masyadong mataas para sa pangkaraniwang boses, ang mga propesor ng Konserbatoryo ng Musika (ngayon ay Kolehiyo ng Musika) na sina Hilarion Rubio and Tomas Aguirre ay ibinago ng himig sa G major.

Ang original na titik sa Ingles (pinamagatang "U.P. Beloved") ay nakuha mula sa isang tula ni Teogenes Velez, isang mag-aaral ng Liberal Arts. Ang pagsalin sa Filipino ay isang bahagi ng mga pitong naipasa sa isang patimpalak ginawa ng Unibersidad. Ang mga hurado ay hindi nasiyahan sa mga pitong pagsalin sa awitin na ito.

## Mga Titik
:**I.**
:*U.P. naming mahal, pamantasang hirang*
:''Ang tinig namin, sana'y inyong dinggin*
:*Malayong lupain, amin mang marating*
:*Di rin magbabago ang damdamin*
:*Di rin magbabago ang damdamin.*

:**II.**
:*Luntian at pula, Sagisag magpakailanman*
:*Ating pagdiwang, bulwagan ng dangal*
:*Humayo't itanghal, giting at tapang*
:*Mabuhay ang pag-asa ng bayan*
:*Mabuhay ang pag-asa ng bayan.*

## Orihinal na Titik sa Ingles
:**I.**
:*U.P. beloved, thou Alma Mater dear*
:*For thee united, our joyful voices hear*
:*Far tho we wander, o'er island yonder*
:*Loyal thy sons we'll ever be*
:*Loyal thy sons we'll ever be.*

:**II.**
:*Echo the watchword, the Red and Green forever.* 
:*Give out the password, to the Hall of Brave sons rare.* 
:*Sing forth the message, ring out with courage* 
:*All hail, thou hope of our dear land,* 
:*All hail, thou hope of our dear land.*

## Sanggunian 
## Mga kawing panlabas
**UP Naming Mahal'' (streaming music), as sung by the UP Concert Chorus
*Lyrics of U.P. Beloved  
*Lyrics of U.P. Naming Mahal  
*A Bit of History: How “UP Naming Mahal” Came to Be 

Kaurian:Unibersidad ng Pilipinas
Talumpati sa Kalagayan ng Bansa

Ang **Talumpati sa Kalagayan ng Bansa** (Ingles: *State of the Nation Address*, pinapaikli bilang *SONA*) ay taunang kaganapan sa Republika ng Pilipinas, na kung saan inuulat ng Pangulo ng Pilipinas ang kalagayan ng bansa, karaniwang sa pagbukas muli ng pinagsamang sesyon ng Kongreso (ang Kapulungan ng mga Kinatawan at Senado).  Tungkulin ito ng Pangulo na nakasaad sa Artikulo VII, Seksiyon 23&nbsp;ng Saligang Batas ng 1987. Ipinapahayag ang talumpati bawat ikaapat na Lunes ng Hulyo sa Bulwagang Plenaryo ng Hugnayan ng Batasang Pambansa sa Batasan Hills, Lungsod Quezon, Kalkhang Maynila.

:

Ang SONA, na kadalasang ibinobrodkast, ay nagsisilbi bilang paraan upang ipagbigay-alam sa bansa tungkol sa kanyang kasalukuyang kalagayan sa ekonomiya, pulitika, at lipunan. Kaparaanan din ito para sa Pangulo upang ibuod ang mga nagawa at pinaplano ng kanyang pamahalaan kapwa para sa isang partikular na taon at hanggang katapusan ng kanyang panahon ng panunungkulan.

## Seremonya ng Pangulo 
Kadalasang ipinapahayag ang Talumpati ng mga 16:00 PST (UTC+8). Bago ang itinakdang oras, pumapasok ang mga mambabatas sa Bulwagang Plenaryo, na sa mga nakaraang taon, nakasuot ang mga babaeng Kongresista at mga konsorte ng mga lalaking Kongresista ng mga pasadyang pananamit na kinasihan ng tradisyon, na sa mga ilang kaso, ay nagpapahiwatig ang kani-kanilang lehislatibong adyenda o kinikilingang ideolohiya. 

Samantala dumarating ang Pangulo sa Hugnayan ng Batasang Pambansa ng ilang minuto bago ang simula ng pinagsamang sesyon, at pumapasok sa pangunahing gusali sa pamamagitan ng pasukan sa likod. Pagkatapos, malugod na tinatanggap ang Pangulo ng parangal bilang sundalo, at binabati ng Tagapagsalita ng Kapulungan, Pangulo ng Senado, at komite ng pagsasalubong, bago siya nagpapatuloy sa Tanggapan ng Pampanguluhang Tagapag-ugnay Pambatasan.

Pagkatapos, pumapasok ang Pangulo sa Bulwagang Plenaryo habang tinutugtog ang Pampanguluhang Awit. Ipinapakilala ng Punong Kalihim ang Pangulo, na lumalapit sa plataporma at pinapaupo. Saka nagtitipun-tipon ang Pangulo ng Senado at Tagapagsalita ng Kapulungan para sa pinagsamang sesyon at inaakay ng Koro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ang kapulungang nakatayo sa pag-aawit ng *Lupang Hinirang*. Pagkatapos niyan, inaakay ng mga kinatawan ng mga iba't ibang relihiyosong grupo ang kapulungan sa isang panalanging ekumenikal.

Matapos iyon, ipinapakilala ng Tagapagsalita ang Pangulo sa wikang Filipino o Ingles sa mga salitang katulad sa mga sumusunod:

Ang Talumpati, na maaaring tumagal mula sa isa hanggang sa iilang oras, ibinobrodkast sa telebisyon, radyo, at *online streaming* ng mga ahensya ng estado tulad ng  Radio Television Malacañang , pati rin ang mga pribadong organisasyon ng midya.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga talumpati ng mga pinuno ng estado
Kategorya:Mga taunang palatuntunang pantelebisyon
Maria Asuncion Rivera

Si **Maria Asuncion Rivera** ay isang Pilipina mula sa Pandacan, Maynila, na kilala sa kasaysayang pampanitikan ng Pilipinas bilang musa at minamahal ng makatang si Francisco Balagtas, ang may-akda ng tanyag na awit na *Florante at Laura*. Ang kanilang pag-iibigan, bagaman nauwi sa trahedya, ay pinaniniwalaang nagsilbing inspirasyon sa mahahalagang bahagi ng nasabing akda.

## Talambuhay 
Si Maria Asuncion Rivera ay isinilang sa Pandacan, isang distrito ng Maynila, Pilipinas noong panahon ng kolonisasyon ng mga Kastila, noong ika-19 na dantaon. Kaunti lamang ang nalalaman tungkol sa kanyang buhay dahil sa kakulangan ng mga dokumentong pangkasaysayan. Gayunman, iniulat sa ilang sanggunian na siya ay nagmula sa isang maykayang pamilya, na nagpapahiwatig ng kanyang kaugnayan sa mas mataas na antas ng lipunan noong panahong iyon. Tulad ng maraming kababaihan noong panahong iyon, ang kanyang buhay ay naitala lamang sa pamamagitan ng kanyang kaugnayan sa isang kilalang tao at sa tradisyong pampanitikan.

## Ugnayan kay Francisco Balagtas 
Pinakakilala si Rivera dahil sa kaniyang romantikong ugnayan kay Francisco Balagtas. Ayon sa mga historyador at kultura, si Rivera ay hindi lamang naging inspirasyon kay Balagtas kundi sinasabing tunay din niyang minahal ang makata. Sa mga pagdiriwang at pagpapahalaga sa buhay ni Balagtas, binigyang‑diin ng isang ulat na ang pagmamahalan nila ay mag-kapwa at tunay, hindi simpleng idolasyon lamang. 

Habang si Balagtas ay nakakulong, napangasawa ni Rivera si Mariano Capule, isang pangyayaring madalas inuugnay sa kabiguan ng pag‑ibig na nagbigay‑inspirasyon kay Balagtas sa pagbuo ng kanyang obra *Florante at Laura*.

## Pagkakakilanlan sa *Florante at Laura* 
Sa *Florante at Laura*, si Balagtas ay nagbigay ng mga pangalan at simbolo na tumutukoy sa mga babae sa kanyang buhay. Pinaniniwalaang si Rivera ay tinukoy bilang si “Selya” o minsang “Celia” sa dedikasyong tulang "Kay Celia." Ginamit din ni Balagtas ang pangalang daglat na M.A.R., na malawak na pinaniniwalaan na tumutukoy kay Maria Asuncion Rivera, sa ilang bahagi ng kanyang sulatin na dedikasyon na rin. Gayunpaman, may iba pang pananaw mula sa mga iskolar at manunulat; ipinapanukala na ang M.A.R. ay maaaring tumukoy kay Magdalena Ana Ramos, at ang pangalang “Celia/Selya” ay maaaring hango sa isang babae na nagngangalang Celia Castañeda. Makikita ang lahat ng ito sa mismong teksto ng *Florante at Laura*, at ang mga alternatibong interpretasyong ito ay bahagi ng patuloy na debate sa kasaysayan ng buhay ni Balagtas at sa mga tauhang babae sa kanyang tula.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga taga-Maynila
Kategorya:Mga Pilipino
Bilanggong Birhen (paglilinaw)

Ang **Bilanggong Birhen** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

**Bilanggong Birhen*, isang pelikula sa Pilipinas.
**Mga Bilanggong Birhen*, isa pang pelikula sa Pilipinas.

## Tingnan din
*Puntahan din ang kaugnay na *birhen (paglilinaw)*.
Birhen

Ang **birhen** o **dalagang wagas** ay isang batang babaeng wala pang asawa, sa tuwirang pakahulugan.  Subalit maaari ding tumukoy ang *birhen* sa isang babae o lalaking may husto nang edad subalit wala pang karanasan sa pakikipagtalik o wala pa ring asawa.  Kasingkahulugan din nito ang **dalaga**, **donselya**, at birgo, bagaman may kaugnayan ang huli sa larangan ng astronomiya.  Sa malawak na pakahulugan, tumuturing din ito sa anumang bagay, katulad ng pook, na hindi pa nagagalaw o nararating ng tao; o kaya sa isang tao na wala pang karanasan hinggil sa iba pang bagay, bukod sa paksang may kaugnayan lamang sa sekswalidad.  Kaugnay ng pananampalataya, madalas ding gamitin ang *birhen* para tukuyin ang Mahal na Birheng Maria,

Tinatawag na **birhinidad**, **pagkabirhen**, **kabirhinan** at **pagkadonselya** ang katayuan at kalagayan ng kawagasan o kapuruhan ng kalinisan ng isang tao o bagay.

 

## Mga sanggunian
Kaurian:Tao
Kaurian:Babae
Magdalena Cantoria

Si **Magdalena Cantoria** (ipinanganak Oktubre 25, 1924) ay isang Pilipinong botaniko kilala sa kaniyang mga pagsasaliksik hinggil sa morpolohiya, pisyolohiya, at biyokimika ng mga halamang-gamot, partikular na ang sa agar, auwolfia, datura, menta (*mint*) at *Piper*.

Nag-tapos si Cantoria sa Unibersidad ng Pilipinas sa Batsilyer ng Agham sa Parmasiya noong 1947 at tinapos din niya sa parehong pamantasan ang Masterado ng Agham sa Botanika noong 1951.  Masterado ng Agham sa Parmasiya naman ang kanyang tinapos noong 1955 sa Massachusetts College of Pharmacy at tinapos niya ang kanyang Doktorado ng Botanika sa University of Chicago noong 1961.

## Mga parangal
* 1954 - Edwin Leigh Newcomb Award sa parmakognosiya na binigay ng American Foundation for Pharmaceutical Education 
* 1962 - Edwin Leigh Newcomb Award para sa pagsaliksik sa paglago at pagbuo ng *Daturia strasmodium L.* 
* 1977 - Pinaka Tangi-Tanging Phi Sigman..

## Sanggunian
*Artikulo tungkol kay Cantoria sa about.com
*Impormasyon tungkol kay Cantoria sa DOST 

Kaurian:Mga botaniko
Kategorya:Mga Pilipino
Wikang Binukid

Ang wikang **Bukid**, **Binukid** o **Bukidnon**, ay isang wikang Austronesyo na sinasalita ng mga katutubo ng Hilagang Mindanao sa katimugang Pilipinas. Nangangahulugan ang salitang *Bukid* bilang "bundok" o "kabundukan" habang nangangahulugan ang *Binukid* bilang "ang paraan, o istilo ng bundok o kabundukan." Ito ang *de facto* na kasamang opisyal na wika sa lalawigan ng Bukidnon, kung saan tinutukoy itong Higaonon. Maraming mga dialekto ngunit sila ay kapwang nagkakaintindihan. Tinuturing ang dialektong Malaybalay, sa lugar ng Pulangi, na prestihiyoso at pamantayang uri.

## Distribusyon
Sinasalita ang Binukid sa mga sumusunod na mga lugar (*Ethnologue*).

*gitna at hilagang lalawigan ng Bukidnon
*hilagang-silangang lalawigan ng Lanao del Norte
*lalawigan ng Misamis Oriental: mga lugar sa Cagayan de Oro kabilang ang timog-kanluran ng Look ng Gingoog
*napakaliit na piraso ng hangganan ng Lanao del Sur

## Ponolohiya 
Binubuo ang Binukid ng 20 segmental na ponema at isang suprasegmental na ponema.  Ang pantig ay ang pinakapangunahing yunit ng istraktura ng salita, at bawat pantig ay binubuo ng isang patinig at isa o dalawang katinig, na nakaayos sa sumusunod na huwaran:: KP, KPK, at, sa ilang pagkakataon, KKP (na matatagpuan sa mga hiniram na salitang Kastila). Binubuo ang isang salita ng isa o higit pa na mga pantig.

## Mga sanggunian
## Mga panlabas na link
* Binukid Dictionary by the Summer Institute of Linguistics (sa Ingles)

Kategorya:Mga wika ng Pilipinas
Kategorya:Pamilya ng mga wikang Kanlurang Malayopolinesyo
Crocus sativus

Ang **kasubha** (mula sa Sanskrito: *कुसुम्भ* [kusumbha]), **biri** o **asapran** (Ingles: *saffron**)* ay isang pampalasa o panimplang panglutuin na nakukuha mula sa bulaklak ng ***safflower*** (o ***carthamus tinctorius***), isang uri ng carthamus na nasa pamilyang Asteraceae.  May tatlong karpel o istigma, kasama ng mga tangkay na kadikit ng pinakakatawan ng halaman, na nagagamit sa pagtitinggal, pagluluto, at pagkukulay ng pagkain.  Katutubo ito sa Timog-kanlurang Asya at ilang dekada nang pinakamahal ang halaga ayon sa timbang sa mundo.  Una itong itinamin, pinadami, at pinangalagaan sa may Gresya. Isa ito sa mga pinakamahahalagang sangkap sa lutuing Irani. May kapaitan ang lasa nito.

## Sanggunian 
### Talababa 
### Bibliyograpiya 
* .
* .
* .
* 

Kategorya:Iridaceae
Kategorya:Pagluluto
Kategorya:Pagkain
Kategorya:Bulaklak
Tanso

Ang **tanso** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*tanso (sa Ingles: *copper*), kilala rin bilang kobre at tumbaga, isang elementong kimikal na may simbolong Cu
*bronse (sa Ingles: *bronze*), isang haluang metal na pangunahing tanso
*tansong dilaw (sa Ingles: *brass*), pinaghalong tanso at *zinc*

### Tingnan din
Puntahan din ang kaugnay na artikulo: *tumbaga (paglilinaw)*.
Biri

Ang **biri** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*biri, ibang tawag sa halamang kasubha.
*Biri, Hilagang Samar, pook sa Pilipinas.
Ina ng Laging Saklolo

thumb|right|Larawan ng *Ina ng Laging Saklolo*.

Ang **Ina ng Laging Saklolo** (Ingles: *Our Lady of Perpetual Help*, *Our Mother of Perpetual Help*, *Our Lady of Succour*, *Our Mother of Succour*) ay isang pamagat para sa Birheng Maria. Katumbas din ito ng mga katawagang **Ang Ina ng Perpetwo** (Perpetwa), **Ang Ina ng Perpetuwo** (Perpetuwa), at **Ang Ina ng Sokoro**.  Sa literal na kahulugan, may diwa ang titulong: "ang ina ng walang-katapusan at walang-humpay na pagtulong."  Inaalala ang kapistahan nito tuwing ika-27 ng Hunyo.

## Sanggunian 
### Talababa 
### Bibliyograpiya 
* Encyclopedia of Catholic Devotions and Practices; Ann Ball;2003;Our Sunday Visitor Publishing;ISBN 0-87973-910-X
* *The Story of an Icon: The Full History, Tradition and Spirituality of the Popular Icon of Our Mother of Perpetual Help*; Fabriciano Ferrero;Redemptorist Publications; 2002; ISBN 978-0-85231-219-3

Kaurian:Mga titulo ng Birheng Maria
Gonggong

:*Tungkol ito sa isang isda, para sa katangian ng tao, tingnan ang gunggong.*

Ang **gonggong** (Ingles: *grunt sculpin* o *grunt-fish*; pangalang pang-agham: ***Rhamphocottus richardsonii***) ay ang nag-iisang kasapi sa pamilya ng mga isdang ***Rhamphocottidae***.  Katutubo ito sa temperadong (di-kaiinitan at di-kalamigan) pandalampasigan katubigan ng Hilagang Pasipiko, mula Hapon hanggang Alaska at sa katimugan hanggang California kung saan namumuhay ito sa mga maagos na mga labak, mabatong mga lugar, at mabuhanging ilalim sa lalim na umaabot sa 165 metro.  Gumagamit ito ng mga matutulis na mga palikpik na pektoral (nasa dibdib) upang gumapang sa kalatagan ng dagat.  Lumalaki ito hanggang sa 9&nbsp;cm ang haba.  Palagiang nangungubli ito sa mga itinapong mga bote at lata, maging sa mga walang-lamang kabibe, katulad ng sa mga dating pag-aari ng *Balanus nubilis*.  Sa panahong ng reproduksiyon, hinahabal ng babaeng gonggong ang lalaki patungo sa butas ng isang bato at pananatilihin ng babae ang lalaki sa loob nito hanggang sa makapangitlog siya.

## Sanggunian 
* 
* 
* 

## Tingnan din 
*aguot

Kategorya:Rhamphocottidae
Kategorya:Scorpaeniformes
Datu Sikatuna

Si **Datu Katuna** ay isang datu sa Bohol na nakipag-kasunduan kay  Miguel López de Legazpi, isang Kastilang mananakop, sa pamamagitan ng dugo noong Marso 16, 1565.  "Katuna" ang tunay na pangalan niya ngunit natala bilang **Sikatuna**.  Isang kaukulang palagyo ang katagang "Si" sa wikang Sebwano.

Kaurian:Mga Bisaya
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (900–1565)
Birhen (paglilinaw)

Ang **birhen** ay maaaring tumukoy o kaugnay ng mga sumusunod:

*birhen, kawagasan ng babae o lalaki
*Birheng Maria, ina ni Hesus

### Mga kaugnay
Mga pelikula:
**Bilanggong Birhen*, pelikula sa Pilipinas
**Mga Bilanggong Birhen*, isa pang pelikula sa Pilipinas
Wikang Turko

Ang **Wikang Turko** () ay isáng wikang ginagamit ng halos 77 angaw na tao sa buong sanlibutan, at ini ay ang pinakamalakíng kasapi ng mga wikang Turkiko. Karamihan sa mga mananalitâ ng Turko ay naninirahan sa Turkiya at Tsipre, kung saan pampamunuán na ginagamit ang wikà roón, at may lalong maliliít na pangkát sa Irak, Gresya, Bulgarya, Republika ng Masedonya, Albanya at iba pang bahagi ng Silangang Europa. Ginagamit rin ang wikà ng angaw-angaw na mandarayuhan sa Europa, lalo na sa Alemanya, kung saán may malaking diaspora ng mga Turko roón.

Sa kanluran, ang impluwensiya ng wikang Turkong Otomano — ang diyalekto ng wikang Turko na ginamit bilang wikang pang-administrasyon at pampanitikan ng Imperyong Otomano — lumawak kasama sa imperyong mismo. Noong 1928, bilang isa sa mga reporma ni Atatürk () sa maaagang taon ng Republika ng Turkiya, ang alpabetong Turkong Otomano ay pinalitan ng isang alpabetong Latin.

Ang mga katangian ng wikang Turko ay pagkakasundo ng mga patinig at malawak na aglutinasyon. Ang basikong ayos ng mga salita sa Turko ay paksa–bagay–pandiwa.

## Klasipikasyon 
Ang Turko ay miyembro ng grupong Oghuz ng pamilyang Turkiko. Ang ilang ibang mga miyembro ay Aseri, na sinasalita sa Aserbayan at hilagang-kanlurang Iran, Gagauz ng Gagauzia, at wikang Turkomano ng Turkmenistan.

Masalimuot ang klasipikasyon ng mga wikang Turkiko. Ang mga migrasyon ng mga taong Turkiko at ang kasunod na kanilang halubilo, parehong sa isa't isa at sa ibang mga taong di-Turkiko, ay lumikha ng isang sitwasyong lingguwistiko ng malawak na kompleksidad.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kultura ng Turkey
Kategorya:Mga wikang Oghuz
Birhen ng Guadalupe

:*Tungkol ito sa larawan ng Birhen ng Guadalupe ng Mehiko, para sa istatuwa ng Espanya, tingnan ang Birhen ng Guadalupe (Ekstremadura).*
thumb|right|Larawan ng Birhen ng Guadalupe.

Ang **Mahal na Ina ng Guadalupe** o **Birhen ng Guadalupe** (Kastila: *Nuestra Señora de Guadalupe*, *Virgen de Guadalupe*; Ingles: *Our Lady of Guadalupe*, *Virgin of Guadalupe*, o "Ang Ating Ina ng Guadalupe") ay isang ika-16 dantaon at Romano Katolikong wangis na larawan ng Birheng Maria kung kailan nagpakita ito kay San Juan Diego sa burol ng Tepeyak sa Mehiko. Ito ang pinakamamahal na relihiyoso at pang-kalinangang imahen ng Mahal na Birhen, at kilala rin sa Mehiko bilang *La Virgen Morena* o "Ang Kayumangging Birhen". Isang mahalaging sagisag ng kultura ng katauhang Mehikano ang Birhen ng Guadalupe. Pangalawa sa pinakabinibisitang dambanang Romano Katoliko sa mundo ang Basilika ng Ina ng Guadalupe na nasa Lungsod ng Mehiko, kasunod ng Basilika ni San Pedro ng Lungsod ng Vatican.

## Pagpapakita 
Naganap ang aparisyon kay Juan Diego, isang Indiyanong Aztec, sa Mehiko sa kontinente ng mga Amerika noong 1531. Sa kaganapang iyon, bilang pagpapatunay ng kaniyang katauhan, ipinahintulot ng Ina ng Guadalupe na palitawin ang isang larawan niya sa balabal ni Juan Diego. Sa lumaon, ipinagpatuloy ng Mahal na Birhen ang pagpapanatili ng sariling-larawan. Nananatili at buo pa rin ito sa kasalukuyan, bagaman iginuhit sa isang mahinang-klaseng materyal na dapat sanang madaling-nasira sa loob ng matagal na panahon, mga apat na taon na ang nakalilipas. Dinadambana ito sa Basilika ng Ina ng Guadalupe malapit sa Lungsod ng Mehiko, sa mismong pook ng mga pagpapakita ng Birhen ng Guadalupe. Ito ang sinabi ng Birhen ng Guadalupe kay Juan Diego noon: ''Madalian kong iniibig ang pagtatayo ng isang templo rito... upang maging saksi sa aking pagmamahal at pagkamaawain, pagbibigay ng lunas at panananggalang. Sapagkat isa akong mahabaging Ina sa lahat ng umiibig sa akin at mga nagtitiwala sa akin at humihingi ng aking pagtulong. Pakikinggan ko ang kanilang mga pagtangis at pagsusumamo nang mabigyan ko sila ng kalinga at pahinga.

## Kapistahan 
Ipinagdiriwang ang kapistahan ng Ina ng Guadalupe tuwing Disyembre 12, na umaalala sa kaniyang mga pagpapakita kay Juan Diego mula Disyembre 9 hanggang Disyembre 12, 1531.

## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
* Kuwento tungkol sa Birhen ng Guadalupe 

Kategorya:Mga titulo ng Birheng Maria
Birheng Mapagbigay-lunas

[thumb|right|200px|Larawan ng istatuwa ng *Ina ng Mga Kalunasan*.  Inukit ito ni [Fernando Estévez, c. 1817.]]

Ang **Birheng Mapagbigay-lunas** () ay isang larawan, istatwa at pamagat para sa Birheng Maria na iniuugnay sa paghingi ng tulong ng mga Katoliko at iba pang Kristiyanong deboto kung may mga kahirapan sa paghahanap at pagkakamit ng kasagutan sa mga suliranin.

## Ibang pangalan at istatuwa
Mayroon maliit na istatwa ng Birheng Mariang tinatawag na **Birhen ng mga Kalunasan**, **Birhen ng mga Remedyo**, o **Ina ng mga Kalunasan** (Ingles: *Virgin of Los Remedios*, *Our Lady of Los Remedios*; (Kastila: *La Virgen de los Remedios*, *Nuestra Señora de los Remedios*), at pinaniniwalang dinala ito sa Mehiko ng mga konkistador na Kastila.  Nagsimulang maging pintakasi ng Lungsod ng Mehiko ang Birhen ng mga Kalunasan noong 1574.  Maraming mga lungsod ang nagtaguyod sa **Birhen ng mga Remedyo** bilang patron, at ipinamamahayag ng mga simbahan at templo ang pangalang ito.

## Kasaysayan
Noong mga 800 taon na ang nakararaan, dinarakip ng mga Muslim ang mga Kristiyano upang ipagbili bilang mga alipin.  Noong 1198, itinatag ni San Juan ng Matha ang mga Trinitaryano o Trinitaryo para tunguhin ang mga pamilihan ng mga alipin at bilhin ang mga aliping Kristiyano para palayain.  Kinailangan ng mga Trinitaryo ang sapat na bilang ng salapi para sa gawaing ito.  Isinagawa nila ito sa ilalim ng pagpipintakasi sa Birheng Maria.  Sapagkat naisakatuparan nila ang layuning ito, nagpasalamat si San Juan ng Matha sa Birheng Maria sa pamamagitan ng pagbibigay puri kay Santa Maria na binigyan niya ng pamagat na "Ina ng Mabuting Lunas".  Lumaganap sa Europa at sa Latinong Amerika ang sinaunang pangalang ito ng Birheng Maria noong mga panahong iyon.

Hinggil sa mga Trinitaryo, kilala rin ang samahang ito bilang *Orden ng Santísima Trinidad* o *Samahan ng Banal na Tatlong Katauhan*.  Itinatag ito ni Juan ng Matha kasami si San Felix ng Valois, at pinayagan ni Inocencio III. Lumaganap ang samahan sa Europa at kontinente ng mga Amerika mula noong ika-14 na dantaon.

## Pagdiriwang
Ipinagdiriwang ang kapistahan ng Ina ng Mabuting Lunas tuwing Oktubre 8.

## Paglalarawan
Karaniwang iginuguhit at ipinipinta ang larawan ng Ina ng Mabting Lunas na may inaabot na supot ng salapi kay San Juan ng Matha.

## Tingnan din
*Ina ng Guadalupe

## Mga sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
:
:

Kaurian:Mga titulo ng Birheng Maria
Kategorya:Trinitaryo
Tumbaga (paglilinaw)

Ang **tumbaga** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*tumbaga, ibang tawag sa tanso o kobre.
*tumbaga, tawag din sa pinaghalong ginto at kobre.
Ina ng Lunas (paglilinaw)

Ang mga tawag sa Birheng Maria na naglalaman ng **Ina ng Lunas**, o katulad, ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Ina ng Mabuting Lunas
*Birhen ng mga Kalunasan
Juan ng Matha

Si **San Juan ng Matha** o **San Giovanni ng Matha** (23 Hunyo 1160 - 17 Disyembre 1213) ay isang Kristiyanong santo ng ika-12 dantaon at tagapagtatag ng mga Orden ng mga Trinitaryano o Orden ng Kabanal-banalang Tatlong Katauhan.

## Talambuhay
Ipinanganak siya noong 23 Hunyo 1160 sa Faucon ng Provence, Pransiya.  Noong kaniyang kabataan, nakapag-aral siya sa Aix-en-Provence, at lumaong nag-aral din ng teolohiya sa Pamantasan ng Paris.  Habang nasa Paris, hinikayat siya ng isang pangitain habang nakikinig ng kaniyang unang misa na italaga ang kaniyang buhay sa paglilingkod para sa mga nabibilanggong mga aliping Kristiyano.  Inialok niya ang kaniyang serbisyo sa ermitanyong si San Felix ng Valois sa rehiyon Soissons.  Si San Felix ng Valois din ang kaniyang naging guro, at kapwa nagtungo sila sa Roma noong 1197.

Noong 17 Disyembre 1198, natanggap niya ang pahintulot na may kundisyon ni Papa Inocencio III para magtatag ng isang samahang tumatangkilik sa Santisima Trinidad na may layuning palayain ang mga Kristiyanong alipin.  Lubos na pinahintulutan ang orden noong 1209.  Itinayo ang unang monasteryo ng Orden ng Kabanal-banalang Trinidad sa Cerfroid (sa hilaga ng Paris) at ang ikalawa sa Roma.  Unang naligtas ng Orden ang mga aliping Kristiyano noong 1201.  Noong 1202 at 1210, naglakbay si Juan sa Tunisia at nagbalik na kapiling ang marami pang mga aliping Kristiyano.

Pinintakasi ni Juan ng Matha ang Ina ng Mabuting Lunas.

Sumakabilang-buhay si San Juan ng Matha noong 17 Disyembre 1213 sa Roma.  Noong 1655, nilipat ang kaniyang mga labi mula sa Roma patungong Madrid.  Pinayagan ang kaniyang kulto (*cultus* o *cult*) noong 1665, at ipinagdiriwang ang kaniyang kapistahan tuwing Pebrero 8.

## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya

*Holweck, F.G. *A Biographical Dictionary of the Saints*. 1924.

*Catholic Encyclopedia: *San Felix ng Valois*
*Catholic Encyclopedia: *Orden ng mga Trinitaryano*

## Tingnan din
*Ina ng Mabuting Lunas

Kategorya:Mga santo
Kategorya:Mga Pranses
Kategorya:Trinitaryo
Hokusai

Si , na kilala sa mononimong pangalan na **Hokusai**, ay isang Hapones na alagad ng sining na *ukiyo-e* noong panahon ng Edo, na nagpinta at gumawa ng mga impresyon. Pinakakilala si Hokusai bilang may-akda ng mga seryeng impresyon sa kahoy na ''Tatlumpu't Anim na Tanawin ng Bundok Fuji*, na kinabibilangan ng ikonikong impresyon, ang *Ang Dakilang Alon sa Labas ng Kanagawa*. Mahalagang papel ang ginampanan ni Hokusai sa paglilinang ng *ukiyo-e* mula sa isang istilo ng pagdidibuho na higit na nakatuon sa mga kortesana at aktor patungo sa mas malawakang istilo ng sining na nakatuon din sa mga tanawin, halaman, at hayop. Ipinapalagay na may malaking impluwensiya ang kanyang mga gawa kina Vincent van Gogh at Claude Monet noong daluyong ng Haponismo na kumalat sa buong Europa sa huling bahagi ng ika-19 na siglo.

Ginawa ni Hokusai ang napakalaking *Tatlumpu't Anim na Tanawin ng Bundok Fuji* bilang tugon sa paglago ng lokal na paglalakbay sa Hapon at bilang bahagi ng personal niyang interes sa Bundok Fuji. Itong serye, partikular na, *Ang Dakilang Alon sa Labas ng Kanagawa* at *Magandang Hangin, Maaliwalas na Umaga*, ang nagpasikat sa kanya sa Hapon at sa mga ibang bansa.

Pinakakilala si Hokusai sa paggawa ng mga impresyong *ukiyo-e'' sa kahoy, ngunit nakapaggawa siya sa mga iba't ibang midyum, kabilang dito ang pagpipinta at paglalarawan ng mga aklat. Nag-umpisa noong bata pa siya, nagpatuloy siya sa paggagawa at pagpapahusay sa kanyang istilo hanggang sa kanyang kamatayan, sa edad na 88. Sa kabuuan ng kanyang mahaba at matagumpay na karera, gumawa si Hokusai ng mahigit 30,000 pinta, guhit, impresyon sa kahoy, at mga larawan sa aklat. Makabago sa kanyang mga komposisyon at kakaiba sa kanyang pagguguhit, itinuturing si Hokusai na isa sa mga pinakamahusay na maestro sa kasaysayan ng sining.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga pintor
Kategorya:Hapon
Tomas Mascardo

**Tomas Mascardo** (Oktubre 9, 1871 – Hulyo 7, 1932) ay isang Pilipinong heneral noong Himagsikang Pilipino. Pinamunuan niya ang mga digmaan laban sa mga Kastila noong simula ng himagsikan at naging punong lalawigan ng Cavite mula 1910 hanggang 1912.

Kaurian:Mga Tagalog