Maria Clara at Ibarra

***Maria Clara at Ibarra*** ay isang seryeng pangpantasya sa telebisyon sa Pilipinas na isinahimpapawid ng GMA Network. Ang serye ay hango sa mga nobela ni José Rizal : *Noli Me Tángere* at *El filibusterismo*. Ito ay sa direksiyon ni Zig Dulay, na pinagbibidahan nina Barbie Forteza, Julie Anne San Jose, at Dennis Trillo. Idinagdag ng palabas si David Licauco bilang isa sa mga bida nito noong Enero 30, 2023 sa pagsisimula ng ikalawang aklat ng serye. Ang seryeng ito ay nagsimula noong Oktubre 3, 2022 sa Telebabad ng GMA na pumalit sa Lolong.

Tampok sa palabas si Klay Infantes na dinadala sa lugar ng *Noli Me Tangere* at *El filibusterismo*. Ang serye ay kasalukuyang ipinapalabas online sa opisyal na website ng GMA Network.

## Mga tauhan 
; Mga pangunahing tauhan

* Barbie Forteza bilang Maria Clara "Klay" Infantes 
* Julie Anne San Jose bilang Maria Clara "Clarita" de los Santos y Alba 
* David Licauco bilang Fidel de los Reyes y Maglipol 
* Dennis Trillo bilang Juan Crisostomo Ibarra y Magsalin / Simoun 

;
; Mga pumapangalawang tauhan
* Manilyn Reynes bilang Narcisa "Narsing" Infantes-Asuncion
* Lou Veloso bilang Prof. Jose R. Torres
* Robert Ortega bilang Ronald Asuncion 
* JM San Jose bilang Elías Infantes Asunción 
* Bobby Andrews bilang Antonio "Anton" Villarama 
* Charo Calalo bilang Geraldine Cruz-Villarama 
* Lei Angela Ollet bilang Anica Cruz Villarama 
* Lyra Micolob bilang Stacy Joaquin
* Juancho Triviño bilang Padre Bernardo Salvi
* Rocco Nacino bilang Elías 

'*Mula sa mundo ng *Noli Me Tangere* :**

* Tirso Cruz III bilang Padre Damaso Verdolagas 
** Dax Augustus bilang batang Padre Damaso
* Andrea Torres bilang Sisa
* Juan Rodrigo bilang Santiago "Kapitan Tiago" de los Santos
** Ranty Portento bilang batang Tiyago
* Ces Quesada bilang Tiya Isabel
* Dennis Padilla bilang Adong Aglipay
* Gilleth Sandico bilang Donya Victorina de los Reyes de Espadaña
* Giovanni Baldisseri bilang alférez
* Raquel Pareño bilang Donya Consolación
* Tanya Garcia bilang Donya Pia Alba
* Carlos Siguion Reyna bilang Kapitan Heneral
* Karenina Haniel bilang Victoria
* Stanley Abuloc bilang Basilio
* Kian Co bilang Crispin
* Johnny Revilla bilang Tenyente Miguel Guevara
* Chai Fonacier bilang Lucia
* Kiel Rodriguez bilang Renato
* Marlon Liwanag bilang sepulturero
* Jeniffer Maravilla bilang Sinang
* Hannah Precillas bilang si Iday
* Ira Ruzz bilang si Neneng
* Francis Mata bilang Don Anastasio "Pilosopo Tasyo"
* Rain Matienzo bilang Salome
* Roven Alejandro bilang Don Tiburcio de Espadaña
* Brent Valdez bilang Alfonso Linares
* Paul Jake Paule bilang Lucas
* Red Magno bilang Padre Sibyla
* Elan Villafuerte bilang Kapitan Basilio
* Froilan Manto bilang Don Filipo Lino
* Victor Sy bilang Don Rafael Ibarra
* Edmund Dreu Santiago bilang gobernadorcillo
* Archi Adamos bilang ang alcalde
* Ian Segarra bilang guro
* Raion Sandoval bilang Pedro
* James Lomahan bilang isang Guardia civil officer
* Jo-Ann Morallos bilang Madre Escucha
* Felicity Kyle Napuli as Tala

**Mula sa mundo ng *El Filibusterismo* :*'

* Khalil Ramos bilang Basilio
* Pauline Mendoza bilang Juliana "Huli" de Dios
* Kim de Leon bilang Isagani
* Arnold Reyes bilang Telesforo "Kabesang Tales" de Dios
* Julia Pascual bilang Paulita Gomez
* Elle Ramirez bilang Pepay
* Jon Lucas bilang Juanito Pelaez
* Lucho Ayala bilang Abraham "Ben-Zayb" Ibañez

## Produksyon 
### Pag-unlad 
[left|thumb|239x239px| Pabalat ng *[Noli Me Tángere (nobela)|Noli Me Tángere*]]
Ang palabas ay tumagal ng tatlong taon sa paggawa at itinayo noong Setyembre 2020, simula noong Agosto hanggang Oktubre 2019, batay sa mga nobelang *Noli Me Tángere* at *El filibusterismo* . Ayon sa Vice President for Drama ng GMA Network na si Cheryl Ching-Sy, una itong binuo ni Atty. Annette Gozon - ang senior vice president ng network - bilang adaptasyon ng mga nobela ni Rizal noong Marso 2019. Sa kalaunan, nagdagdag ang creative team ng isang Gen Z character sa kuwento para makuha ang atensyon ng mga batang manonood. Ang punong manunulat na si Suzette Doctolero ay dinala sa kalaunan upang bumuo ng konsepto bilang " *Noli Me Tángere na* may modernong twist". Bagama't naantala ang produksyon noong 2020 nang tumama ang pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas, halos natapos ito sa unang bahagi ng 2022.

Ito ay nakatakdang tumakbo sa loob ng 20 linggo, mula Oktubre 2022 hanggang Pebrero 2023. Ayon sa supervising producer na si Helen Rose Sese, pinaplano ang ikalawang season sakaling maging hit ang serye.

Sa karamihan ng kuwento ay itinakda noong ika-19 na siglo sa Pilipinas noong panahon ng kolonyal na Espanyol, ang palabas ay sumangguni sa mga mananalaysay na sina Ramon Guillermo at Gonzalo Campoamor II para sa set at disenyo ng costume nito pati na rin ang script. Ang mga eksena sa ika-19 na siglo ay kinunan sa maraming lokasyon sa buong Ilocos, Batangas, Laguna, Bulacan, Tanay, at Pampanga. Ang mga eksena kasama ang panlabas ng mga vintage house ay karamihan ay kinunan sa Ilocos Norte at Ilocos Sur, partikular sa Sarrat, Santa Maria, Sitio Remedios, at Calle Crisólogo . Ang loob ng bahay ni Kapitan Tiago ay kinunan sa Taal, Batangas . Ang production design team ay nagtayo ng bahay kubo para i-film ang mga eksena sa bahay ni Sisa, gamit ang mga antigong larawan ng mga lumang kubo bilang mga sanggunian. Habang ang palabas ay kinukunan sa Calle Crisólogo, nakaranas ang crew ng lindol at pansamantalang nahinto ang produksyon.

### Paghahanda sa mga magsisiganap 
Noong Hulyo 8, 2022, inanunsyo na sina Barbie Forteza, Dennis Trillo, at Julie Anne San Jose ay kasama sa isang paparating na historical portal fantasy drama batay sa mga nobela ni José Rizal . Ang natitirang bahagi ng sumusuportang tauhan ay inihayag noong Agosto 3, na sinundan ng unang teaser noong Setyembre 13.

Ang mga nagsisiganap sa Maria Clara at Ibarra ay tinuruan ni Roven Alejandro (na gumaganap din bilang Don Tiburcio De Espadaña, ang nauutal na asawa ni Doña Victorina) na magsalita ng wikang Espanyol para sa mga diyalogo na may mga salitang Espanyol. Ayon sa head writer at creative consultant na si Suzette Doctolero, ang pag-audition ni Julie Anne San Jose ay nagpahanga sa mga executive ng network na nagkakaisa silang magpasya na kunin siya upang gumanap sa papel na Maria Clara.

Noong Enero 16, 2023, inihayag ang mga gaganap para sa mga bagong karakter sa *El filibusterismo* sa isang online media conference, na kinabibilangan nina Khalil Ramos, Pauline Mendoza, Kim de Leon, at Julia Pascual. Kasunod na inilabas ang isang teaser para sa sequel arc sa isang bagong bersyon ng music video ng pambungad na tema.

### Mga kasuotan 
Mahigit 200 kasuotan ang nilikha para sa serye, kabilang ang pañuelo at traje de mestiza . Ang mga kasuotan ay dinisenyo nina Janra Raroque, Roko Arceo at Mikaella Borinaga. Ayon kay Raroque, pitumpung porsyento ng paghahanda ng serye ang napunta sa pagsasaliksik para sa disenyo ng produksyon, na pinangangasiwaan ni Gino Gonzales, ang may-akda ng aklat na *Fashionable Filipinas* . Sa paunang pagdidisenyo ng konsepto ng kasuutan, nakatuon sila sa katumpakan ng kasaysayan, pag-iwas sa mga kulay ng neon at paglalakbay sa Lumban at Bulacan upang maghanap ng mga tagagawa at taga-disenyo ng piña na tela ayon sa pagkakabanggit. Dahil sa pambihira ng mga ekspertong Filipino costume designer sa pre-colonial at Spanish period costumes, ang mga stylists ay nahirapan sa paghahanap ng mga nakasuot ng panlalaking damit at alahas. Ang karakter na kattukong o tabungaw ni Elias ay ginawa ng hatter na Ilokano na si Teofilo Garcia ; kinailangan din nilang humanap ng mga manggagawang dalubhasa sa gintong tamburin at repoussé .

Ang bawat tauhan ay kailangang magsuot ng maraming patong ng damit para sa kanilang mga kasuotan - kailangang magsuot ng hindi bababa sa tatlong patong si Dennis Trillo. Si Julie Anne San Jose ay nagsuot ng mga hair extension upang mapanatiling maayos ang kanyang buhok. Ang mga tiklop sa mga kasuotan ni Forteza ay nagbabago depende sa taon, mula sa huling bahagi ng 1860s hanggang sa unang bahagi ng 1870s. Natutunan din nina San Jose at Forteza ang sining ng Abaniko para sa serye.

## Pagtanggap 
Sa unang linggo ng pag-ere nito, nakatanggap ang serye ng average na 15.1 percent sa people's rating batay sa AGB Nielsen Philippines TAM ratings data, habang ang ikalawang linggo ay nakakuha ng rating na 14.8 percent. Nakaipon din ito ng higit sa 130 milyong view sa TikTok, habang ang unang anim na episode ay nakakuha ng mahigit isang milyong view bawat isa sa mga pahina ng Facebook at YouTube ng GMA Network .

Umani rin ng papuri ang mga aktor sa programa sa kanilang pag-arte. Marami ang pumuri sa pagganap ni Juancho Triviño sa sira-ulong kura paroko na si Padre Salvi, na nakakainis ang karakter at ang kanyang kalbong hitsura. Si Juancho Triviño ay makakatanggap ng kanyang unang acting award nomination para sa kanyang tungkulin sa 3rd Annual TAG Awards Chicago. Pinuri ng mamamahayag na si Ricky Gallardo si Barbie Forteza, na gumaganap bilang pangunahing bida na si Klay, para sa pag-unlad mula sa "isang dollish young star tungo sa isang delightfully divine actress", tungkol sa kanya bilang pinakamaliwanag na bituin ng season. Si Andrea Torres, na gumaganap bilang Sisa, ay nakatanggap ng positibong pagtanggap para sa kanyang paglalarawan ng karakter sa anim na minutong eksena ng kanyang pagbaba sa pagkabaliw. Pinalakpakan din si Dennis Trillo, ang aktor para sa isa sa pangunahing tauhan ng palabas at pangunahing bida ng *Noli Me Tangere* na si Crisostomo Ibarra, sa kanyang paghahatid ng talumpati ng karakter sa pagiging makabayan sa ikapitong yugto ng serye.

Pinalakpakan ng historyador na si Xiao Chua ang adaptasyon ng serye sa mga akda ni Rizal sa kabila ng ilang pag-alis mula sa orihinal na mga nobela, na pinuri ang pagdaragdag ni Klay bilang isang karakter na "nagbibigay ng kaguluhan."  Sa isang kolum para sa *The Manila Times*, inilarawan din niya ang paglalarawan ni Torres kay Sisa bilang isang pagtatanghal na "napaiyak [sa kanya] nang labis" at "[naramdaman] ang kanyang sakit at ang kanyang pagmamahal, [na] naramdaman ng mga tagapagtatag ng bansa. nagbabasa ng Rizal sa unang pagkakataon." 

Mula nang ilabas ito, tumataas ang interes sa mga nobelang *Noli Me Tángere* at *El filibusterismo* ng mga guro at estudyanteng Pilipino.

## Mga parangal 
## Mga panlabas na kawing 
* 
* 

## Mga Sanggunian