Sistema ng mabilisang daanan sa Pilipinas

thumb|300px|Mapa ng mga mabilisang daanan sa Luzon
[thumb|[North Luzon Expressway, ang kauna-unahang mabilisang daanan sa Pilipinas]]
Ang **sistema ng mabilisang daanan sa Pilipinas** () ay isang sistema ng mga mabilisang daanan o *expressways* na pinangangasiwaan ng Kagawaran ng mga Pagawain at Lansangang Bayan (DPWH) na binubuo ng lahat ng mga mabilisang daanan at panrehiyon na lansangang may mataas na pamantayan (*regional high standard highways*) sa Pilipinas. Ang mga lansangang mataas na pamantayan ay nangangahulugang mga lansangang nagbibigay ng mataas na lebel ng serbisyong trapiko sa pamamagitan ng pagtitiyak ng mabilis na kadaliang mapakilos at ligtas na biyahe upang makailangang masuporta ang mga gawaing sosyoekonomiko para sa tamang sosyoekonomikong pag-unlad ng mga estratehikong rehiyon at ng bansa sa pang-kabuoan.

## Pangkalahatang buod
[thumb|Bahaging Calamba-Santo Tomas ng [South Luzon Expressway]]
Umaabot ang kabuoang haba ng sistema ng lansangang bayan sa Pilipinas sa higit sa 32,000 kilometro (20,000 milya) sa lahat ng mga rehiyon ng Pilipinas. Subalit karamihan sa mga lansangang ito ay isahan at dalawahang daanan (*single and dual carriageways*) na may mga linyang *U-turn* at bagtasan na nagpapabagal sa daloy ng trapiko. Kasama pa ang pagdagdag ng bilang ng mga sasakyan at pangangailangan para sa mga may-takdang papasok na lansangan (*limited-access highways*), nagkiusap ang pamahalaan ng Pilipinas sa pamahalaan ng Hapon na mamatnugot ng isang *master plan* para sa pagpapausbong ng isang sistema ng lansangang mataas na pamantayan (*high standard highway network*) noong 2009 sa ilalim ng Philippine Medium-Term Public Investment Plan (2005–2010). Kabilang sa mga karaniwang katangian ng mga mabilisang daanan sa bansa ay mga bantayang riles (*guard rails*), mga *rumble strip*, mga palatandaan at marka sa kalatagan, mga solidong pader na harang, mga *speed radar*, mga tarangkahang pambayad (*toll plazas*), closed-circuit television, at mga pook pahingaan at serbisyo na kadalasang pribado ang nagpapatakbo. Ang nakatakdang tulin o *speed limit* ay 100&nbsp;km/h para sa mga kotse at dyipni, 80&nbsp;km/h para sa mga trak at bus, at 60&nbsp;km/h ay ang pinakamababang tulin para sa lahat na uri ng sasakyan.

[thumb|[Metro Manila Skyway, ang kauna-unahang mabilisang daanan na nakaangat sa Pilipinas.]]
Ang mga pinakaunang sistema ng mabilisang daanan sa Pilipinas ay ang North Luzon Expressway (o NLEx, dating *North Diversion Road*) at ang South Luzon Expressway (o SLEx, dating *South Super Highway*). Parehong itinayo ang mga ito noong dekada-1970, noong pagkapangulo ni Ferdinand Marcos. Ang pinakaunang mabilisang daanan sa Pilipinas na nakaangat ay ang Metro Manila Skyway (o ang *South Metro Manila Skyway Project*), na itinayo noong 1995–1999, noong pagkapangulo nina Fidel Ramos at Joseph Estrada. Ang unang bahagi ng STAR Tollway, mula Santo Tomas hanggang Lipa, ay binuksan noong 2001; ang ikalawang bahagi nito mula Lipa hanggang Pantalan ng Lungsod ng Batangas ay binuksan noong 2008. Ang Proyektong Subic–Clark–Tarlac Expressway (o SCTEx) ay sinimulan sa ilalim ng administrasyon ni dating Pangulong Joseph Estrada, na may dating halaga ng proyekto na ₱15.73 bilyon. Sinimulan ang pagtatayo noong 2005, sa ilalim ng pamahalaan ni dating Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo. Ito ang pinakamahabang mabilisang daanan sa Pilipinas, at pinag-uugnay nito ang Subic, Clark, at Tarlac. Nakumpleto ito na may halagang proyekto na ₱34.957 bilyon. Noong 2008, pormal nang binuksan ang SCTEx, at ito ang naging hudyat ng para sa pagpapausbong ng Tarlac–Pangasinan–La Union Expressway (o TPLEx), na magpapatuloy sa labas ng dulo ng SCTEx sa Lungsod ng Tarlac.

May mga maraming itinatayo at pinapanukalang mabilisang daanan sa Pilipinas. Lahat ng mga mabilisang daanan sa bansa ay pribado ang pagpapatakbo sa ilalim ng mga kasunduang *concession* sa Kagawaran ng mga Pagawain at Lansangang Bayan (DPWH) na nananatili ang pag-aari ng mga ito at maghahawak ng mga operasyon nito pagkawakas ng pampribadong *concession*. Kasalukuyang may sampung (10) mga mabilisang daanan sa Pilipinas na nag-uugnay ng Kalakhang Maynila sa hilaga at katimugang Luzon.

### *Regional high standard highways* (HSH-2)
Ang mga *regional high standard highway* (panrehiyon na lansangang may mataas na pamantayan) sa Pilipinas ay mga daang arteryal na madami ang mga linya (*multi-lane*) at may *bypass*, *grade separation* at/o *frontage road*. Kinokonekta ng mga ito ang mga mabilisang daanan at karamiha'y mga *partial controlled-access highway*.

## Asian Highway Network
[thumb|Palatandaang pagkatiyakan para sa Pan-Philippine Highway/AH26 sa [South Luzon Expressway-bahaging Muntinlupa]]
* Asian Highway 26/Pan-Philippine Highway (): ay dumadaan sa dalawang mabilisang daanan:
#25px **North Luzon Expressway** mula Guiguinto hanggang Balintawak, Lungsod Quezon
#25px **South Luzon Expressway** mula Palitan ng Magallanes hanggang Calamba

## Tingnan din
*Sistema ng lansangang bayan sa Pilipinas
*Talaan ng mga lansangan sa Kalakhang Maynila
*Talaan ng mga mabilisang daanan sa Pilipinas
*Pan-Philippine Highway
*Transportasyon sa Pilipinas

## Mga sanggunian
Kategorya:Transportasyon sa Pilipinas