Mabulunan

Ang **mabulunan** (Ingles: *Choking*) ay nangyayari kapag ang pagkain ay hindi nangunguya ng mabuti, at naliligaw ito, at nakaharang sa mga daanan ng hangin.

Ito ay nalulutas sa pamamagitan ng espesyal na pangunang lunas (basahin sa ibaba).

## Pangunang lunas laban sa mabulunan 
Maaaring malutas ng ilang mga diskarte sa kamay ang mabulunan (basahin sa ibaba).

Bukod, mayroong ilang mga "kontra-bulon" na mga aparato sa merkado.

### Pangunang lunas para sa mga ordinaryong biktima 
Ang unang bahagi ay pag-ubo. 

Kung hindi umubo ang biktima, gamitin ang dalawang pamamaraan sa pamamagitan ng kamay (tingnan ang parehong mga larawan sa ibaba). Para sa isang mas mahusay na resulta, pagsamahin ang mga ito nang pagliko: gawin ang bawat pamamaraan nang humigit-kumulang 5 beses, at baguhin patungo sa iba pang pamamaraan, at ulitin ang mga pagliko na ito nang tuluy-tuloy.

Mga taong buntis o napaka napakataba tao ay nangangailangan ng mga pagkakaiba-iba ng mga pamamaraang ito ng kamay (basahin sa ibaba).

Ang mga sanggol (wala pang 1 taong gulang) ay nangangailangan ng kanilang sariling mga pagkakaiba-iba ng mga pamamaraang ito ng kamay (basahin sa ibaba).

Kung magpapatuloy ang mabulunan, tawagan ang mga pang-emerhensiyang serbisyong medikal.

Maaaring mawalan ng malay ang biktima pagkaraan ng ilang sandali (basahin sa ibaba), na nangangailangan ng "resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan". 
left|thumb|220x220px|**"Back slaps (back blows)**": Suportahan ang dibdib ng biktima gamit ang isang kamay (para sa pagpapabuti ng pagiging epektibo), at ibaluktot ang katawan ng biktima hangga't maaari. Pagkatapos, ang kabilang kamay ay nagbibigay ng malalakas na sampal.
center|thumb|380x380px|**"Abdominal Thrusts (Heimlich Maneuver)**": Ilapat ang mga ito nang malakas, sa pagitan ng dibdib at ng pusod.

 
  

### Pangunang lunas para sa mga buntis o napakataba tao 
Ang unang bahagi ay pag-ubo din.

Kung hindi umubo ang biktima, gamitin ang dalawang pamamaraan sa pamamagitan ng kamay (tingnan ang parehong mga larawan sa ibaba). Para sa isang mas mahusay na resulta, pagsamahin ang mga ito nang pagliko: gawin ang bawat pamamaraan nang humigit-kumulang 5 beses, at baguhin patungo sa iba pang pamamaraan, at ulitin ang mga pagliko na ito nang tuluy-tuloy.

Kung magpapatuloy ang mabulunan, tawagan ang mga pang-emerhensiyang serbisyong medikal.

Maaaring mawalan ng malay ang biktima pagkaraan ng ilang sandali (basahin sa ibaba), na nangangailangan ng "resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan".

left|thumb|220x220px|**"Back slaps (back blows)**": Tulad ng para sa mga ordinaryong biktima. Suportahan ang dibdib ng biktima gamit ang isang kamay (para sa pagpapabuti ng pagiging epektibo), at ibaluktot ang katawan ng biktima hangga't maaari. Pagkatapos, ang kabilang kamay ay nagbibigay ng malalakas na sampal.
center|thumb|380x380px|**"Chest** Thrusts**"**: Ilapat ang mga ito nang malakas, sa ibabang kalahati ng **buto ng dibdib**.

 
  

### Pangunang lunas para sa mga sanggol (sa ilalim ng 1 taong gulang) 
Gamitin ang dalawang teknik na ito sa pamamagitan ng kamay para sa mga sanggol (tingnan ang parehong mga larawan sa ibaba). Para sa isang mas mahusay na resulta, pagsamahin ang mga ito nang pagliko: gawin ang bawat pamamaraan nang humigit-kumulang 5 beses, at baguhin patungo sa iba pang pamamaraan, at ulitin ang mga pagliko na ito nang tuluy-tuloy.

Kung magpapatuloy ang mabulunan, tawagan ang mga pang-emerhensiyang serbisyong medikal.

Maaaring mawalan ng malay ang sanggol pagkaraan ng ilang sandali (basahin sa ibaba), na nangangailangan ng "resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan, para sa mga sanggol".

center|thumb|400x400px|**Kaliwa:** **"Back slaps (back blows)"**, mga sampal sa likod at ang sanggol ay bahagyang nakahilig nang paibaba, maingat na gaganapin, at sa isang kamay sa paligid ng mukha. 
----**Tama:** **"Chest Thrusts"**, dalawang daliri ang pumipindot sa ibabang kalahati ng gitna ng dibdib.

### Kapag ang biktima ay walang malay 
Kinakailangan ang isang "resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan" (ordinaryong, hindi para sa mga sanggol) o ang isang "resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan, para sa mga sanggol" (sa ilalim ng 1 taong gulang). (Basahin sa ibaba).

#### Resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan, ordinaryong 
right|thumb|220x220px|Mga kompresyon sa dibdib ng resusitasyong kardyopulmonaryo.
right|thumb|220x220px|Pagpapahangin ("rescue breaths") ngresusitasyong kardyopulmonaryo. Sa mga sanggol, gamitin ang bibig upang takpan ang bibig at ilong ng sanggol nang sabay.
Kinakailangan ang isang tawag sa mga pang-emerhensiyang serbisyong medikal.

Ihiga ang biktima, na nakataas ang mukha.

Magsagawa ng "resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan" sa biktima, nang tuluy-tuloy:

* 30 mga kompresyon sa ibabang kalahati ng gitna ng dibdib.
* Kung nakikita ang naka-jam na bagay, subukang i-extract ito. Ang bagay ay maaaring makuha o hindi, ngunit ang resusitasyong kardyopulmonaryo na ito ay dapat magpatuloy hanggang ang biktima ay makahinga nang normal.
* Isara ang ilong ng biktima. Maglagay ng hangin sa loob (ito ay isang "rescue breath").
* I-rotate ang ulo ng biktima paharap at paatras, para medyo baguhin ang posisyon nito. Muli, maglagay ng hangin sa loob (isa pa "rescue breath").

Ulitin, patuloy, ang lahat ng mga hakbang na ito, simula sa una (ang 30 mga kompresyon).

#### Resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan, para sa mga sanggol (sa ilalim ng 1 taong gulang) 
Kinakailangan ang isang tawag sa mga pang-emerhensiyang serbisyong medikal.

Ilagay ang sanggol na nakahiga, na nakataas ang mukha. Ang ulo ng sanggol ay dapat na humigit-kumulang tuwid, tulad ng pagtingin sa harapan, dahil ang labis na pagkiling ng ulo sa mga sanggol ay maaaring makitid ang kanilang daanan ng hangin.

Gumawa ng "resusitasyong kardyopulmonaryo laban sa mabulunan para sa mga sanggol", nang tuluy-tuloy:

* Mula sa gilid ng sanggol: 30 mga kompresyon, ginawa gamit ang dalawang daliri sa ibabang kalahati ng gitna ng dibdib.
* Kung nakikita ang naka-jam na bagay, subukang i-extract ito. Maaari mong igalaw ang ulo ng sanggol upang hanapin ang bagay, ngunit huwag iwanan itong labis na nakatagilid. Ang bagay ay maaaring makuha o hindi, ngunit ang resusitasyong kardyopulmonaryo na ito ay dapat magpatuloy hanggang ang sanggol ay huminga nang normal.
* Gamit ang bibig, takpan ang bibig ng sanggol at sa ilong ng sanggol, nang sabay-sabay. Magpasok ng hangin sa sanggol sa ganoong paraan (ito ay isang "rescue breath").
* Ikiling ang ulo ng sanggol pasulong at paatras upang bahagyang mabago ang posisyon nito, ngunit huwag iwanan itong labis na nakatagilid. Muli, gamit ang bibig, takpan ang bibig ng sanggol at sa ilong ng sanggol, nang sabay-sabay. Ipasok muli hangin sa sanggol sa ganoong paraan (isa pang kaparehong "rescue breath").

Ulitin, patuloy, ang lahat ng mga hakbang na ito, simula sa una (ang 30 mga kompresyon).

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pangunang lunas