Kultura ng Malaysia

Ang **kultura ng Malaysia** ay hango sa iba't ibang kultura ng iba't ibang mga tao ng Malaysia. Ang mga unang tao na nakatira sa lugar ay mga katutubong tribo na nananatili pa rin, sinundan ito ng mga Malay (Sumatran katutubong tribo), na lumipat mula sa *mainland* Asya noong unang panahon. Kalinangang Indonesia, Tsino, at Indiano ang impluwensyang pangkultura ang kanilang marka noong nagsimula ang kalakalan sa mga bansang iyon, at nadagdagan pa ng paglipat nila Malaysia. Ang iba pang mga kultura na labis na naimpluwensyahan ang Malaysia ay kinabibilangan ng Persiano, Arabe, at British. Ang maraming magkakaibang lahi na kasalukuyang umiiral sa Malaysia ay may sariling katangian at pagkakakilanlan sa kultura, na may ilang pagsasanib o pagkakahalo.

## Panimula
 (kaliwa) ay 40% ng teritoryo ng Malaysia, karamihan ay Islamic. Ang dalawang estado ng Silangang Malaysia naman ay karamihang Kristiyano. Ang kabisera ng Malaysia ayKuala Lumpur.]]
Ang Malaysia ay binubuo ng dalawang rehiyon: Peninsular Malaysia at Silangang Malaysia. Nabuo ang Malaysia nang makiisa ang Kalipunan ng Malaya *(Federation of Malaya)* sa Hilagang Borneo (ngayon ay lalawigan ng Sabah), Sarawak, at Singapore (na tumiwalag noong 1965) noong taong 1963, at pagkakaiba sa kultura sa pagitan ng Peninsular at Silangang Malaysia ay nanatili. Sa panahon ng pagbuo ng Malaysia, ang kapangyarihan ng ehekutibo ay nagkaroon ng kapangyarihan sa Perikatan (Barisan Nasional) koalisyon ng tatlong partidong pampulitika, ang United Malays National Organization (UMNO), Malaysian Chinese Association (MCA), at Malaysian Indian Congress (MIC).  Ang UMNO ang nanguna sa koalisyon mula sa simula nito. Bagamat Islam ang opisyal na relihiyon ng estado, ginagarantiyahan ng Konstitusyon ng Malaysia ang kalayaan ng relihiyon.

### Pangkat etniko
Ang Malaysia ay isang multi-etniko, multikultural, at maraming wika, at maraming mga katutubong pangkat sa Malaysia ang nagpapanatili ng magkakahiwalay na pagkakakilanlan sa kultura. Ang lipunan ng Malaysia ay inilarawan bilang "Maliit na Asya" ("Asia in miniature"). Ang orihinal na kultura nito ay nagmula sa mga katutubong tribo kasama ang mga  Malay na lumipat doon noong unang panahon. Ang malaking impluwensya ay umiiral mula sa kultura ng Tsina at India simula noong ang kalakalan sa bawat bansang nabanggit ay nagumpisa. Ang iba pang mga kultura na labis na naimpluwensyahan ang Malaysia ay kinabibilangan ng *Persiano, Arabe*, at *British*. Ang istraktura ng pamahalaan, at ang balanse ng kapangyarihan ng mamamayan na sanhi ng ideya ng isang kontrata sa lipunan ay nagdulot lamang ng kaunting insentibo para sa paglagom ng kulturang mga etnikong minorya sa Malaysia Sa kasaysayan, ang pamahalaan ay nakagawa lamang ng kaunting pagkakaiba sa pagitan ng Kalinangang Malay (*Malay culture*) at Kalinangang Malaysia (*Malaysian culture*).
Ang etniko na pangkat Malay, ay higit sa kalahati ng populasyon ng Malaysia, ay nangingibabaw ang papel sa pampulitika at kasama sa isang pangkat na kinilala bilang bumiputra. Ang kanilang katutubong wika, wikang Malaysian, ay pambansang wika ng bansa. Ayon sa Malaysian Constitution, lahat ng mga Malay ay Muslim. Ang Orang Asal, ang pinakaunang mga naninirahan sa Malaya, ay nbinubuo lamang ng 0.5% ng kabuuang populasyon sa Malaysia noong 2000, ngunit kinakatawan ng isang nakararami sa Silangang Malaysia, Borneo. Sa Sarawak at Sabah, ang karamihan sa mga hindi Muslim na katutubong pangkat ay inuri bilang Dayaks, at sila ay bumubuo ng halos 40% ng populasyon ng estado. Maraming mga tribo ang yumakap sa Kristiyanismo. Ang 140,000 na Orang Asli, o mga taong aboriginal, ay binubuo ng iba't ibang mga etnikong komunidad na naninirahan sa peninsular Malaysia.
 practices in a Kadazan house in Sabah]]
Ang mga Intsik ay nanirahan sa Malaysia ng maraming siglo at nabuo ang pinakamalaking pangkat etniko. Ang mga unang Tsino na tumira sa Straits Settlements, lalo sa loob at paligid Malacca ay unti-unting natuto at nakasalamuha ang kulturang Malaysia at nakapag-asawa sa komunidad, at dahil dito, isang bagong pangkat etniko ang sumibol at tinawag na  * Peranakan * ("Straits Chinese"). Ang mga Intsik na ito ay pinagtibay ang mga tradisyong Malay habang pinapanatili ang mga elemento ng kulturang Tsino tulad ng kanilang nakagisnang relihiyon na Budismo at Taoismo.

### Patakaran at kontrobersya
Tinukoy ng gobyerno ng Malaysia ang kulturang Malaysian sa pamamagitan ng pagpapalabas ng "1971 Pambansang Patakaran sa Kultura".  Tinukoy nito ang tatlong mga prinsipyo bilang mga patnubay para sa kulturang Malaysian: na batay ito sa mga kultura ng mga katutubong tao; na kung ang mga elemento mula sa ibang kultura ay hinuhusgahan na angkop at makatwirang maaari nilang ituring na kulturang Malaysian; at ang Islam ay magiging isang mahalagang bahagi ng pambansang kultura. Tinukoy nito ang tatlong mga prinsipyo bilang mga patnubay para sa kulturang Malaysian: na batay ito sa mga kultura ng mga katutubong tao; na kung ang mga elemento mula sa ibang kultura ay angkop at makatwiran na maaari nilang ituring na kulturang Malaysian; at ang Islam ay magiging isang mahalagang bahagi ng pambansang kultura. Ang hindi pagkakaunawaan ng dalawang bansa ay nagsimula sa panahon ng Konfrontasi pagkatapos ng kalayaan ng Malaysia, nang ang Indonesia at Malaysia ay halos magdigmaan. Ang samaan ng loob na nabuo mula noon ay kasabay ng tagumpay sa ekonomiya ng Malaysia ay nangangahulugan na damdaming ito ay nananatili pa rin sa Indonesia ngayon. Ang gobyerno ng Malaysia at ang gobyernong Indonesia ay nagkausap upang mawala ang ilan sa mga tensyon na nagresulta mula pagkakapareho sa kultura. Ang damdamin na ito ay mahina na sa Malaysia, kung saan kinikilala ng karamihan ang kahalagahan ng ibinahaging kultura. Ang sayaw na ito na mula sa Bali sa Indonesia, ay ginamit lamang sa isang Discovery Channel *ad*, hindi isang *ad* na na-sponsor ng gobyerno ng Malaysia. Ang mga awit, tulad ng Rasa Sayange ay nagdulot ng magkakatulad na pagtatalo.

Taong 2019, ang plano ng Ministri ng Edukasyon na ipakilala ang *khat* (Jawi calligraphy) sa ika-4 na taon ng English syllabus sa mga paaralan sa mga susunod na taon ay naging isang *polemical* na isyu . may mga ilang partido na nakita ito bilang mga sintomas na gumagapang sa *Islamization* habang ang iba ay nakita ito bilang kapaki-pakinabang sa pagpapahalaga ng isang pamana sa kultura.
## Sining
*, a Malay dance]]
]]
Ang sining ng Malaysia ay pangunahing nakasentro sa mga likha na larawang inukit, paghabi, at gawaing pilak (*silversmithing*). Kilala ang mga katutubo ng Silangang Malaysia sa kanilang kahoy na maskara. Ang sining ng Malaysia ay lumawak lamang kamakailan, tulad ng bago ang taong 1950 ay ang *Islamic taboos* o mga bawal sa Islam tulad ng pagguhit ng mga tao at hayop. Ang tradisyunal na alahas ay gawa mula sa ginto at pilak na pinalamutian ng mga hiyas, at sa Silangnag Malaysia, at gayundin naman ang palalat  at kuwintas.

Ang kagamitang gawang lupa ay nagsimula sa maraming mga lugar. Ang Labu Sayong ay isang garapon na hugis kalabasa na luwad o putik na mapaglalagyan ng tubig. Ang Perak ay sikat sa mga ito. Ginagamit din upang mag-imbak ng tubig ay ang Terenang. Ang belanga ay isang mangkok na luwad na ginagamit sa pagluluto, ito ay may malawak na ibaba (*base*) na nagbibigay-daan sa mabilis na pagkalat ng init. Ang bawat pangkat etniko ay may mga natatanging pagganap sa sining, na may kaunting pagkakahawig sa bawat isa. Ang sining ng Malay ay may ilang impluwensya ng Hilagang India. Ang isang sining na tinatawag na mak yong, na magkasama ang sayaw at dula, ay nananatiling sikat sa estado ng Kelantan. Gayunpaman, ang mas matandang Malayan-Thai na sining tulad ng *mak yong* ay nawala sa katanyagan sa buong bansa dahil sa kanilang Hindu-Buddhist na pinagmulan. Mula sa panahon ng Islamisasyon, ang ministri ng sining at turismo ay nakatuon sa mga mas bagong sayaw ng Portuges, Gitnang Silangan, o Mughal na pinagmulan. Kasama sa mga tradisyonal na sayaw ng Malay ang *joget melayu* at zapin. Sa mga nagdaang taon, ang dikir barat ay lumago at naging tanyag, at ito ay aktibong itinaguyod ng pamahalaan bilang isang tagapagpakilala ng kultura. Ayon sa kaugalian, ang teatrong musika ay isinasagawa lamang ng mga kalalakihan. Ang mga bahay ay itinayo para sa mga kondisyon ng tropiko, na nakataas sa mga suportang poste na may mataas na bubong at malalaking bintana, upang dumaloy ang hangin at mapalamig ito. Ang pinakamalaking natitirang istrakturang Portuges sa Malacca ay ang kuta A Famosa. Ang iba pang kolonyal na gusali ay kinabibilangan ng Dutch Stadthuys, Ang mga tambol at iba pang mga tradisyunal na instrumento ng percussion ay madalas na gawa mula sa mga likas na materyales tulad ng mga kabibe. Ang mga *ensembles* na ito ay pangkaraniwan din sa timog Pilipinas, Kalimantan sa Indonesia, at sa Brunei. Ang *popular music* ng Malay ay isang pagsasama-samang mga estilo mula sa lahat ng etniko sa bansa. ang muskiang heavy metal ay nilimitahan, at ang mga dayuhang banda ay dapat magsumite ng rekord ng isang kamakailang konsiyerto bago tumugtog sa Malaysia.. pinaniniwalaan na ang musika na ito ay isang masamang impluwensya sa kabataan Ang oral na panitikan tulad ng alamat ay umunlad kahit na sumibol ang mga nakalimbag na aklat. Ang Sulat Arabo na Jawi ay dumating kasabay ng Islam sa peninsula sa huling bahagi ng ika-15 siglo Nagkaroon ng paghati sa pagitan ng mga mayayaman na Malay, na nakakaalam ng Ingles, at sa mas mababang mga klase, na nnakakabasa lamang ng Malay.

Ang tula ng Malay ay lubos na sumibol, at gumagamit ng maraming mga uri. na tumutukoy ng pagkakaiba-iba nito.. 
Ang mga lutuin ay halos kapareho ng sa Singapore at Brunei, at nagkakahawig din sa lutuing Pilipino. Minsan ang pagkain na hindi matatagpuan sa orihinal na kultura nito ay makikita sa isa ba; halimbawa, ang mga restawran ng Tsino sa Malaysia ay madalas na naghahain ng mga pagkaing Malaysian. Ang pagkain mula sa isang kultura ay minsan niluto gamit ang mga istilo na kinuha mula sa iba. at ang mga lugar na may mga kababaihan na gumagamit ng tudung ay nasa kanayunan. Ang paggamit ng tudung ay lubos na tumaas pagkatapos ng 1970s  sa dahilang ang pagiging relihiyosong konserbatibo ng mga Malay sa Malaysia at Singapore ay tumaas.

Maraming mga kasapi ng Kelantan ulama noong 1960 ay naniniwala na ang hijab ay hindi sapilitan.

Taong 2015, ang Malaysia ay may industriya ng moda na may kaugnayan sa tudung.

Ang araw Bagong Taon, Bagong Taon ng Tsina, at ang pagsisimula ng kalendaryong Islam ay mga pampublikong pista opisyal. na bersyon ng Malay ng Eid al-Fitr. Ito ay isang pagdiriwang ng mga Muslim sa buong mundo na nagmamarka ng pagtatapos ng Ramadan, buwan ng pag-aayuno. Ipinagdiriwang din nila ang Hari Raya Haji (tinatawag ding * Hari Raya Aidiladha *, ang salin ng Eid ul-Adha), Awal Muharram (Islamic New Year) at Maulidur Rasul (Kaarawan ng Propeta). Ang *Wesak* (Vesak sa Malay), ay ang araw ng kapanganakan ni Buddha, ay isang pampublikong holiday. Ang pamayanang Kristiyano naman sa Malaysia ay pinagdiriwang ang mga pista opisyal na sinusunod ng mga Kristiyano sa ibang lugar, lalo na ang Pasko

Sa kabila ng karamihan sa mga kapistahan na kilala sa isang partikular na pangkat etniko o relihiyon, ang mga pagdiriwang ay madalas na pinagdiriwang ng lahat ng mga Malaysian. Isang halimbawa nito ay ang pagdiriwang ng *Kongsi Raya*, na ipinagdiriwang nang kasabay ang Hari Raya Puasa at Chinese New Year. Ang salitang *Kongsi Raya* (na nangangahulugang "pagbabahagi ng pagdiriwang" sa wikang Malay) ay ginawa dahil sa pagkakapareho sa pagitan ng salitang *kongsi* at pagbati ng Bagong Taon ng Tsino ng *Gong xi fa cai*. Katulad nito, ang portmanteau *Deepa Raya* ay ginawa nang kasabay ang Hari Raya Puasa at Deepavali.

Ang isang kasanayan na kilala bilang "open house" (*rumah terbuka*) ay pangkaraniwan sa mga pagdiriwang, lalo na sa Hari Raya Aidilfitri, Deepavali, Bagong Taon ng Tsino, at Pasko. Ang open house ay nangangahulugang lahat ng mga nakikipagdiwang ay tinatanggap ang lahat, anuman ang katayuan, ay iniimbitahan na dumalo.

## Palakasan
 workshop]]
Ang mga sikat na sports sa Malaysia ay kinabibilangan ng badminton, bowling, football, squash, at field hockey. Ang Malaysia ay may kaunti lamang na tradisyonal na palakasan. Ang Wau ay isang tradisyonal na anyo ng pagpapalipad ng saranggola na kinasasangkutan ng mga maliliit ng saranggola na gawa sa mga kakaibang disenyo. Ang mga saranggola na ito ay maaaring umabot sa taas na 
at dahil sa mga kalakip ng kawayan ay lumilikha ng isang humuhuning tunog kapag lumipad. Ang Sepak takraw ay isang laro kung saan ang isang Yantok na bola ay pinananatiling nasa hangin nang hindi gumagamit ng mga kamay. Ang isang tradisyunal na laro na nilalaro sa panahon ng pag-aani ng bigas ay ang pagbato gasing, mga malalaking trumpo na tumitimbang ng  na kapag ibinato gamit ang isang lubid at inikot ay magbubungkal sa lupa habang umiikot. Kilala ito na maaaring umikot nang higit sa isang oras.

Maraming mga internasyonal na palaro ay lubos na tanyag sa Malaysia. Ang mga labanan ng Badminton sa Malaysia ay nakakaakit ng libu-libong mga manonood, at ang Malaysia, kasama ang Indonesia at China, ay patuloy na ginaganap ang Thomas Cup mula pa noong 1949. Ang Malaysian Lawn Bowls Federation (PLBM) ay nakarehistro noong 1997, at nakapagtala na ng mga mahuhusay na manlalaro at patuloy na nagpapakita ng galing sa buong mundo Ang Squash naman ay dinala sa Malaysia ng mga miyembro ng British army, na may unang kumpetisyon na ginanap noong 1939. Ang Squash Racquets Association of Malaysia (SRAM) ay nilikha noong 25 Hunyo 1972, at nagkaroon ng matagumpay na kumpetisyon ng squash sa mga Asyano. Sikat din ang Football sa Malaysia, Ang Hockey ay tanyag din sa Malaysia, kasama ang pambansang kalalakihan ng hockey sa Malaysia na na-ranggo sa ika-14 sa buong mundo noong 2010. Ang Malaysia ay nagho-host din sa ikatlong Hockey World Cup sa Merdeka Stadium sa Kuala Lumpur, bago mag-host ng ika-10 palaro. Ang Malaysia ay may sariling Formula One track, ang Sepang International Circuit. Ito ay may haba na  at ginanap ang una Grand Prix noong 2000. Ang golf ay sumisikat na din, na may maraming mga paglalaruan na itinayo sa buong bansa. Ang mga atleta ng Malaysia ay nagwagi ng kabuuang apat na medalya sa Olympics, na ang lahat ay mula sa badminton. ng Malaysia ay nakipagkumpitensya din sa Commonwealth Games mula noong 1950 bilang Malaya, at 1966 bilang Malaysia. Ito ay nangingibabaw sa badminton, at naghost ng mga laro sa Kuala Lumpur noong 1998. Ang 1998 Commonwealth Games ay ang unang pagkakataon na ang pagpapasa ng sulo (*torch relay'') ay dumaan sa maraming mga bansa hindi lamang sa England at ng host na bansa.

## Media
Karamihan sa media ng Malaysia ay nakatali sa naghaharing partido ng UMNO, kasama ang pangunahing pahayagan ng bansa na pag-aari ng gobyerno at partidong pampulitika sa naghaharing koalisyon. Ang mga pangunahing partidong oposisyon ay mayroon ding sariling mga pahayagan. Mayroong paghati sa pagitan ng media sa dalawang hati ng Malaysia. Ang media na nakabase sa Peninsular ay nagbibigay ng mababang priyoridad sa mga balita mula sa Silangang Malaysia, at madalas na nakikitungo ito bilang isang kolonya ng Peninsular. Nauna nang sinubukan ng gobyernong Malaysia na ibagsak ang mga papel ng oposisyon bago pa ang halalan kung hindi sigurado ang naghaharing partido sa sitwasyong pampulitika. Noong 2007, naglabas ang isang ahensya ng gobyerno ng isang direktiba sa lahat ng pribadong istasyon ng telebisyon at radyo upang pigilan ang pag siwalat na mga talumpati na ginawa ng mga pinuno ng oposisyon,
isang kilos na tinutulan ng mga pulitiko mula sa oposisyong Democratic Action Party. Ang Sabah, kung saan ang may isang tabloid lamang ay hindi independiyenteng kontrol ng pamahalaan, ang may pinakamalayang pamamahayag sa Malaysia. Ang batas tulad ng Printing Presses and Publications Act ay nakikita bilang pagpigil sa kalayaan sa pagpapahayag.

Sinimulan ng pamahalaan na i-sponsor ang mga pelikula noong 1975, na lumilikha sa National Film Development Corporation noong 1981.
## Sanggunian
Malaysia
Kategorya:Kultura ng Malaysia