open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Singapore Airlines

Ang **Singapore Airlines** o Tagapaglipad ng Singapurr, kilala ding **SIA**, ay ang pambansang tagapaglipad ng Singgapur. Ang Tagapaglipad ng Singapurr ay na mamangasiwa sa Paliparang pandaigdig ng Changi at Singapurr at ito'y malakas sa rehiyon ng Asya at ang sa Merkado ng "Kangaroo Route". Ang Tagapaglipad ay nago-opera ng mga lipad na Trans-Pacific, at umopera rin ng dalawa sa pinaka-mahabang lipad mula sa Singapurr papuntang Newark, New Jersey at Los Angeles, California na gamit ang Airbus A340-600.

Ang Tagapaglipag ng Singapurr ay ang pinaka-unang Tagapaglipad na nakabili ng Airbus A380.

Ang Tagapaglipad ay mayroong dalawang tagapaglipad na subsidyari ang SilkAir na nangagasiwa sa mga Lipad ng Rehiyonal at ang Singapore Airlines Cargo o Kargo ng Tagapaglipad ng Singapurr na nangangasiwa sa mga Freighter planes ng Tagapaglipad ng Singapurr. Ang Tagapaglipad ay mayroong 49% shareholding sa Virgin Atlantic. Ang Tagapaglipad ay ang ika-11 na pinakamalaking kompanya ng Tagapaglipad sa Asya.

## Kasaysayan 
Nagsimula ang Singapore Airlines sa pagsasama ng Malayan Airways Limited (MAL) noong 1 Mayo 1947, sa pamamagitan ng Ocean Steamship Company ng Liverpool, ang Straits Steamship Company ng Singapore at Imperial Airways. Ang unang flight ng airline ay isang chartered flight mula sa British Straits Settlement ng Singapore sa Kuala Lumpur noong 2 Abril 1947 gamit ang Airspeed Consul twin-engined aircraft.

Ang regular na lingguhang naka-iskedyul na flight ay mabilis na sinundan mula sa Singapore hanggang Kuala Lumpur, Ipoh at Penang mula 1 Mayo 1947 na may parehong uri ng sasakyang panghimpapawid. Ang eroplano ay patuloy na lumawak sa paglipas ng mga 1940s at 1950s, tulad ng iba pang mga British Commonwealth airlines (tulad ng BOAC at Qantas Empire Airways) na ibinigay ng teknikal na tulong, pati na rin ang tulong sa pagsali sa IATA. Sa pamamagitan ng 1955, Malayan Airways ' Ang mga sasakyang panghimpapawid ay lumaki upang isama ang isang malaking bilang ng Douglas DC-3 s, at naging publiko noong 1957. Ang iba pang mga sasakyang panghimpapawid na pinatatakbo sa unang dalawang dekada ay kasama ang Douglas DC-4 na Skymaster, ang Vickers Viscount, ang Lockheed 1049 Super Constellation, ang Bristol Britannia, ang de Havilland Comet 4 at ang Fokker F27.

## Destinasyon 
### List
## Mga sanggunian 
Kategorya:Singapore
Kategorya:Mga kompanyang panghimpapawid
30 Seconds to Mars

Ang **30 Seconds to Mars** () ay isang Amerikanong banda ng musikang rock nagmula sa Los Angeles, California.

## Mga album 
* *30 Seconds to Mars* (2002)
* *A Beautiful Lie* (2005)
* *This Is War* (2009)
* *Love, Lust, Faith and Dreams* (2013)
* *America* (2018)
* ''It's the End of the World but It's a Beautiful Day'' (2023)

Kategorya:Mga banda mula sa Estados Unidos
Helen

Sa mitolohiyang Griyego, si **Helen** (Ingles: ***Hellen***) ay ang anak na lalaki nina Deucalion at Pyrrha, na mga tanging nakaligtas pagkaraan ng isang pagbaha. Si Helen ang nagtatag ng liping Griyego o Hellenus. Siya ang ama nina Aeolus, Dorus at Xuthus, na naging mga tagapaglunsad ng apat mga sanga ng lahing Hellenus: ng Aeoliano, ng Doriano, ng Ioniano, at ng Achaeon. Sa makabagong Gresya, tinatawag pa ring "hari ng Hellenes" ang monarka.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Mitolohiyang Griyego
Posporo

Ang **posporo** ay pwede rin:
*Posporo sa pagsindi ng apoy
*Hespero, bituin ng gabi
*Posporo (elemento), isang elemento
*Posporo (mitolohiya), isang diyos ng mitolohiyang Griyego
Hespero

ng Gabi* ni Anton Raphael Mengs (1765).]]

Sa mitolohiyang Griyego, si **Hespero**, **Hesperus**, **Eosporo**, o **Posporo** (Griyego: , *Hesperos*; Ingles: *Hesperus*; Kastila: *Eósforo*, *Héspero*, o *Fósforo*; katumbas sa mitolohiyang Romano: **Vesper**), ang **Bituin ng Gabi** ay ang lalaking anak ng diyosa ng bukang-liwayway na si Eos (katumbas sa mitolohiyang Romano: Aurora), at kapatid na lalaki ni Atlas (ayon sa ibang mapagkukunan, kapatid ni  Hespero si Eosporo (Ingles: *Eosphorus*, Griyego: Ηωσφόρος, *Eosphoros* "tagapagdala ng bukang-liwayway"; o Griyego: Φωσφόρος, *Phosphorus*, Posporo, o *Lucifer* "tagapagdala ng liwanag", *Iubar''), ang **Bituin ng Umaga** o **Pang-umagang Bituin**.  Dating diyos si Hespero na naging panggabing bituin.  Ama ni Hespero si Cephalus, isang tao, habang ama naman ni Eosporo ang diyos ng bituin na si Astraeus (o Astraios).

Dati ring panawag sa Griyego ang "Hesperus" para sa Venus bilang panggabing bituin.  Si Pitagoras ang unang taong nag-ugnay kay Hespero, ang panggabing bituin, sa kay  Posporo, ang bituin ng umaga.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Griyegong diyos
Hero at Leandro

thumb|right|250px|Isang gabi, isang tagpo bago muling maghiwalay sina Hero at Leandro.

Ang **Hero at Leandro** (Ingles: *Hero and Leander*, Kastila: *Hero y Leandro*) ay isang Griyegong mito, na naglalahad ng kuwento ukol kay **Hero** (), isang babaeng pari ni Aphrodite na nakatira sa isang tore ni Sestos, sa may gilid ng Helesponto (o Hellespont), at kay **Leandro** (, *Léandros*), isang nakababatang lalaki mula sa Abydos na nasa kabila ng makipot na tubigan.  

Naging paksa ng maraming tanyag na mga akdang pampanitikan sina Hero at Leandro.  Ilang halimbawa nito ang tulang *Hero and Leander* nina Christopher Marlowe at George Chapman.

## Buod 
Umibig si Leandro kay Hero at palaging lumalangoy tuwing gabi sa patawid ng Hellespont upang maging magkapiling sila.  Nagsisindi ng isang lampara o sulo si Hero sa tuktok ng kanyang tore upang gabayan si Leandro.  Isang mabagyong gabi, nawalan ng sindi ang ilawan ni Hero, at nalunod si Leandro.  Nang matagpuan ni Hero ang katawan ni Leandro, inihulog ni Hero ang kanyang sarili sa dagat.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Mitolohiyang Griyego
Sinok

Ang **sinok**, **sigok**, o **siyok** (Ingles: *hiccup* o *hiccough*; *synchronous diaphragmatic flutter* [**magkakasabay na pagpintig o pagwagayway ng bamban**] o SDF at *singultus* [mula sa Latin na *singult*, "ang kilos ng paghabol sa sariling hininga habang umiiyak o tumatangis"] sa larangan ng panggagamot) ay ang hindi pakusang pasumpong-sumpong na pagsaginsin ng bamban.  Inihihinto ng biglaang pagsasara ng tagukan ang pagpasok ng hangin, kaya't nakalilikha ng isang tunog ng pagsisinok.

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga sintomas
Polusyon

|300x300px]]
Ang **polusyon** ay ang pagiging marumi ng kapaligiran o, sa iba pang kahulugan, kadumihan ng kaisipan. Tinatawag din ito bilang **karumihan** na nangangahulugan na nagpakilala ito ng mga nagpaparumi sa likas na kapaligiran na nagdudulot ng masamang pagbabago. Maaring magkaroon ng anyo ang polusyon ng anumang sustansiya (solido, likido, o gas) o enerhiya (tulad ng radyoaktibidad, init, tunog, o liwanag). Ang *pollutant* o bagay na nagpapadumi, ay maaring mga panlabas na sustansiya/enerhiya o likas na umiiral na dumi. Bagaman maaring naidulot ng pangyayaring likas ang polusyong pangkapaligiran, pangkalahatang nagpapahiwatig ang salitang polusyon na may pinagmulang antropoheniko ang mga dumi – alalaong baga, nagmula ito sa mga aktibidad na nilikha ng tao. Noong 2015, may siyam na milyong katao sa buong mundo ang namatay dahil sa polusyon (isa sa bawat anim na kamatayan). Nanatili itong hindi nagbago noong 2019, na may kaunting tunay na pag-unlad laban sa polusyong nakikilala. Naibilang ¾ sa mga naunang namatay ang polusyon sa hangin. balagtas

Kabilang sa mga pangunahing anyo ng polusyon ang polusyon sa hangin, polusyon sa liwanag, kalat, polusyong ingay, polusyong plastik, karumohan sa lupa, karumihang radyoaktibo, polusyong termal, polusyong biswal, at polusyon sa tubig.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kapaligiran
Kategorya:Polusyon
Unus Instar Omnium

Ang ***Unus Instar Omnium*** ay ang motto ng La Liga Filipina na itinatag ni Jose Protacio Rizal Mercado y Alonso Realonda at ang pangulo nito ay si Ambrosio Salvador.  Mayroon itong ibig sabihing"Isa para sa Lahat". Ang pagiging makabayan ni Jose Protacio Rizal ay ang naghikayat na ang gawin nilang motto ay Unus Instar Omnium.  Ito ay isang Latin na salita kaya hindi maintindihan ng mga Espanyol. Noong nasa Dapitan na si Jose Protacio Rizal 
itinuloy ni Andres Bonifacio ang laban ni Jose Rizal para sa kalayaan ng Pilipinas.

Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Eugenio María de Hostos

Si **Eugenio María de Hostos y Bonilla** (11 Enero 1839 &ndash; 11 Agosto 1903), na  kilala bilang "*El Ciudadano de America*" (Ang Mamamayan ng mga Amerika), ay isang Portorikenyong edukador, pilosopo, intelektuwal, manananggol, sosyologo, tagapamahayag, manunulat, at tagapagtaguyod ng kasarinlan.

## Talambuhay
Ipinanganak si Hostos sa Mayaguez, Portoriko.  Tumanggap siya ng edukasyon mula sa Espanya.  Sa Espanya niya inilathala ang *La Peregrinación de Bayoán* (*The Pilgrimage of Bayoan* sa Ingles, "Ang Pilgrimahe ni Bayoan" o "Ang Paglalakbay ni Bayoan") noong 1863.  Ito ang kanyang unang mga akdang pangunahing mailalarawan na isang kathambuhay na nas anyo ng talaarawan ng bayani nito.  Naging pangunahing aral o leksiyon sa sariling buhay at mga gawa ni Hostos ang pangarap ni Bayoan: ang pagkakaroon ng kalayaan o kasarinlan ng Kuba, Santo Domingo, Haiti, at Portoriko.  Ito ring aral na ito ang naging dahilan kung bakit itinuturing ng mga bansang ito si Hostos bilang isang dakilang guro.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Puertorriqueño
Kategorya:Mga guro
Kategorya:Mga pilosopo
Kategorya:Mga manunulat mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga manananggol
Kategorya:Mga sosyologo
Kategorya:Mga mamamahayag
Ladislao Diwa

Si **Ladislao Diwa** (27 Hunyo 186312 Marso 1930) ay isa sa mga nagtatag ng Katipunang kasama si Andres Bonifacio. Na itinatag noong Hulyo 7 sa 72 Kalye Azcarraga (kasalukuyang Abenida C.M. Recto). Siya ay nakatira sa Cavite.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Ertuğrul Osman

Si **Ertuğrul Osman** (ipinanganak bilang **Ertuğrul Osman Efendi Hazretleri**; Istanbul, 18 Agosto 1912 – Istanbul, 23 Setyembre 2009) ay isang dating Prinsipe ng Imperyong Otomano at ika-43 Ulo ng natanggal sa tronong dinastiyang Otomano (Kabahayang Osman) mula 1994 hanggang sa kanyang kamatayan. Siya ang pang-apat sa hanay upang mamuno nang mabuwag ang monarkiya noong 1923, at nang pumalit ang makabagong Republika ng Turkiya sa Dinastiyang Imperyal. Nagbalik siya sa Turkiya noong 1992, dahil sa paanyaya ng pamahalaan ng bansa. Pinatotohanan ito ng kanyang asawang nasa kanyang tabi nang bawian siya ng buhay.  Sumakabilang-buhay siya habang nasa isang ospital sa Istanbul.  Namalagi siya sa ospital sa loob ng isang linggo bago mamatay.

## Pag-aasawa 
Dalawang ulit siyang nakipag-isang dibdib, una sa Lungsod ng Bagong York, Bagong York, noong 20 Enero 1947 kay Gulda Twerskoy Hanım Efendi (Johannesburg, Gauteng, 20 Marso 1915 - Lungsod ng Bagong York, Bagong York, 16 Setyembre 1985), na walang naging balakid.  Napangasawa niya ang kanyang pangalawang asawang si Zeynep Tarzi Hanım Efendi (ipinanganak sa  Istanbul noong 16 Disyembre 1940) sa Lungsod ng Bagong York, Bagong York noong 27 Setyembre 1991, na babaeng anak ni Abdulfettah Tarzi, pamangking babae ng dating Hari ng Apganistang si Amanullah Khan, at ni Pakize Tarzi, isang tagapanimulang Turkong hinekologong nagmula sa isang pamilyang may ninunong Otomano.  Nagwakas ang huling pagkakakasal na ito dahil sa kanyang pagkamatay.

## Mga sanggunina 
## Mga kawing panlabas 
* *Ottoman Club*
* Henealohiya ni Ertuğrul Osman 

|-

Kategorya:Mga Turko
Kategorya:Imperyong Ottoman
Magdiwang (Pangkat ng Katipunan)

Ang **Magdiwang** ay isang pangkat ng Katipunan, isang rebolusyonaryong organisasyon ng Pilipinas, at isang lihim na samahan na itinatag ng mga rebeldeng Pilipino sa 72 Kalye Azcarraga, (ngayon ay kilala bilang Abenida Claro M. Recto), Maynila noong 1892 na may layuning makamit ang kalayaan mula sa Espanya. Ang Konseho ng Magdiwang ay kinilala bilang "ang pinakamataas na organ na responsable para sa matagumpay na kampanya laban sa kaaway" sa loob ng Cavite. Pinamumunuan ito ni Andres Bonifacio, na itinatag ni Hen. Mariano Alvares.

Ang kabanata ng Magdiwang ay sinimulan ni Mariano Álvarez, na nauugnay sa kasal kay Andrés Bonifacio, ang pinuno ng Katipunan. Parehong ang Magdiwang at ang Magdalo (pinamumunuan ni Baldomero Aguinaldo, ang pinsan ni Emilio Aguinaldo) ang dalawang pangunahing paksyon ng Katipunan sa Cavite, na may kontrol ang Magdiwang sa mas malaking bilang ng mga bayan at munisipalidad.

Nang lumaki ang tunggalian sa pagitan ng dalawang pangkat, inanyayahan si Bonifacio na mamagitan, ngunit mabilis siyang nasangkot sa mga talakayan sa Magdalo, na nagnanais na palitan ang Katipunan ng isang rebeldeng pamahalaan. Noong una ay sinuportahan ng Magdiwang ang paninindigan ni Bonifacio na ang Katipunan ay nagsilbing kanilang pamahalaan, ngunit sa Kapulungan sa Tejeros, ang dalawang pangkat ay pinagsama sa isang katawan ng pamahalaan sa ilalim ni Aguinaldo.

## Mga Pinuno ng Magdiwang 
Mariano Alvarez - Pangulo

* Lorenzo Fenoy - Pangalawang Pangulo para sa Batangas
* Pascual Álvarez - Ministro ng Panloob
* Ariston Villanueva - Ministro ng Digmaan
* Ananias Diokno - Pangalawang Ministro ng Digmaan ng Batangas
* Mariano Trías - Ministro ng Kapakanan at Katarungan
* Emiliano Riego de Dios - Ministro ng Pagpapaunlad ng Ekonomiya
* Diego Mojica - Ministro ng Pananalapi
* Santiago V. Álvarez - Kapitan Heneral
* Artemio Ricarte - Katulong na Kapitan-Heneral
* Miguel Malvar -  Katulong na Kapitan-Heneral para sa Batangas
* Mariano Riego de Dios - Heneral, Dibisyon ng Cavite 
* Paciano Rizal - Heneral, Dibisyon ng Batangas 

## Mga munisipalidad ng Magdiwang 
* Cavite City (Kabisera)
* San Roque
* La Caridad
* Noveleta
* San Francisco de Malabon (kasalukuyang General Trias)
* Rosario (tinatawag ng mga lokal bilang Salinas)
* Sta. Cruz de Malabon (kasalukuyang Tanza)
* Naik
* Maragondon
* Ternate
* Magallanes
* Bailen (kasalukuyang General Emilio Aguinaldo)
* Indang
* Alfonso
* Mendez
* Amadeo
* Nasugbu, Batangas
* Tuy, Batangas
* Looc, Batangas

## Malalim na Pagbasa 
Kaurian:Kasaysayan ng Pilipinas
Kategorya:Katipunan
Tambulan

Ang **tambulan** ay maaaring tumukoy sa:

*May kaugnayan sa pagtatambol o pagtugtog ng tambol.
*Tambulan, isang barangay sa Tayasan, Negros Oriental, Pilipinas.
Diyosesis ng Gumaca

Ang **Diyosesis ng Gumaca** (Latin: *Dioecesis Gumacana*) ay isang diyosesis ng Ritung Latin ng Simbahang Katoliko Romano sa Pilipinas.

## Kasaysayan
Itinatag ang diyosesis noong 9 Abril 1984 mula sa Diyosesis ng Lucena. Binubuo ito ng silangang bahagi ng lalawigan ng Quezon. Ito ang pinakabata sa tatlong diyosesis sa lalawigan ng Quezon sa ngayon. Ang una ay yaong sa Lucena na sumasakop sa katimugang bahagi, ang ikalawa ay yaong sa Infanta na sumasakop sa hilagang bahagi, at ang sa Gumaca na sumasakop sa silangang bahagi. Ang patron ng diyosesis ay si San Diego de Alcala.

Noong panahon ng Espanyol mga taong 1595, ang teritoryo ng Quezon ay napapasailalim ng pamamahala ng dating Diyosesis ng Caceres sa Kabikulan na ngayon ay isa nang arkidiyosesis. Napalipat ito sa Diyosesis ng Lipa noong nang ito ay nabuo noong taong 1910. Noong 12 Agosto 1950 ang Diyosesis ng Lucena ay naitatag at namahala sa buong lalawigan ng Quezon. Hanggang sa maitatag ang Territorial Prelature of Infanta ng taóng ding iyon na siya namang nagkaroon ng hurisdiksiyon sa buong hilagang bahagi. Ang bumubuo sa Diyosesis ng Gumaca ay dating bahagi ng Diyosesis ng Lucena bago ito nahiwalay.

Ang mga Pransiskano ang naitalang unang misyonero na nagdala ng Kristiyanismo sa lugar na ngayon ay bumubuo sa Quezon. Sa katunayan ang parokya ng Gumaca ay naitatag noong pa mang taong 1976, sinundan noong sa Mulanay taong 1836, at ang sa Lopez noong 1861.

Ang lugar na nasasakupan ng Diyosesis ng Gumaca ay may laking 6,666 kilometro-kwadrado at may populasyon na 678,518. Ito ay binubuo na mga bayan sa Quezon na malapit sa lalawigan ng Camarines at naliligiran ng Lamon Bay sa hilaga, dagat Sibuyan sa timog, Camarineses sa silangan at Tayabas Bay naman sa kanluran at ng Diyosesis ng Lucena.

Nang ito ay matatag, 21 parokya mula sa 48&nbsp;ng Diyosesis ng Lucena ang napasalagay as bagong Diyosesis. At si Lubos kagalang-galang Obispo Emilio C. Marquez ang inordinahan at itinalagang unang Obispo ng nasabing Diyosesis noong 29 Enero 1985.

Sa ngayon ang Diyosesis ay mayroon nang Pastoral Formation Center kung saan ang mga tanggapan ng Diyosesis ay nakalagak. Ang Gumaca Diocesian Press, ang sangay tagapaglimbag ng diyosesis ay nasa operasyon na buhat pa noong taong 1986 at naglilimbag ng Tipan, isang buwanang sanggunian sa liturhiya at Saguisag, isang buwanang pahayagang palihan. Ang Mount St. Aloysius College Seminary ay ang seminaryo ng diyosesis na tumatanggap ng mga nagnanais magpari.

Sa ngayon ang Diyosesis ay mayroong 23 parokya. Ito ay hindi nagkaroon ng anumang pagbabago sa hurisdiksiyon at isa ito sa mga supragano ng Arkidiyosesis ng Lipa.

Ang ikalawang obispo ng diyosesis ay si Buenaventura Malayo Famadico, na naitalaga noong taong 2003. Ang kasalukuyang Obispo ng diyosesis ay si Euginius L. Cañete.

## Mga Namuno
## Ordinaries
## Tingnan din
*Diyosesis ng Boac
*Diyosesis ng Lucena

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga diyosesis ng Simbahang Katolika Romana sa Pilipinas
Siniko

:*Para sa may kaugnayan sa anatomiya ng tao, tulad ng pagsiko (paggamit ng siko), pumunta sa Siko.*

[thumb|right|200px|Rebulto ng isang hindi nakikilalang pilosopong Siniko, mula sa [Capitoline Museum|Museong Kapitolino sa Roma. Isang kopyang Romano ang estatuwang ito ng isang mas maagang estatuwang Griyegong nagmula sa ika-3 daang taon BK. Isang restorasyon mula sa ika-18 daang taon ang balumbong nasa kanyang kanang kamay.]]

Ang **siniko** ay isang taong naniniwala na gumagalaw ang lahat ng sangkatauhan para sa pansariling kapakanan lamang.  Walang tiwala o paniniwala at pananalig ang ganitong tao sa kabutihan at katapatan o kawagasan ng ibang tao.

## Sinaunang Gresya 
Sa sinaunang Gresya, tumutukoy ang Siniko sa isang sektang naniniwala sa Sinismo (nangangahulugang "pagdududa" o "pangungutya sa motibo ng ibang tao"), ang doktrina o paniniwalang ang kabutihang-loob, katumpakan ng moralidad, at kalinisan ng budhi ang tanging kabutihan, na mararating lamang sa pamamagitan ng pagkontrol o pagtaban sa sarili.  Itinatag ng Griyegong pilosopong si Antisthenes ang paaralang pilosopiko ng mga Siniko, na naniniwala ang mga kasapi sa "likas na buhay", na malaya mula sa kapalaluan o kahambugan at hipokrisiya (pagpapabalatbunga o pagbabait-baitan).  Pinakakilala sa mga Griyegong Siniko si Diogenes ng Sinope (o Diogenes ang Siniko), na namuhay sa isang paliguang banyera at nagdadala ng lampara upang makapaghanap siya ng isang taong hindi marunong magsinungaling.  Nagmula ang katawagang "Siniko" para sa pangkat na ito mula sa Griyegong *kynikós*, na may kahulugang "parang aso", at dahil sa pag-alimura ng mga Sinikong ito sa mga makakabihasnang mga tao at sa mga kaugalian ng mga sibilisadong taong ito.

## Makabagong pananaw 
## Mga sanggunian 
Kategorya:Kasaysayan ng Gresya
Kategorya:Tao
Cuculidae

Ang mga **cuckoo** ay isang pamilya ng mga ibong kilala bilang **Cuculidae**.  Mayroon silang maliliit na mahahabang mga buntot, kulay kayumanggi, at maikling tukang na nakabaluktot paibaba.  Matatagpuan ang mga cuckoo sa halos karamihan sa mga bahagi ng mundo, partikular na sa mga kagubatan.  May ilang mga uri ng mga ito ang nangingitlog sa mga pugad ng ibang mga ibon para sa pangangalaga at pagpapakain ng mga sisiw.  Hinango ang pangalan nitong *cuckoo* sa Ingles mula sa pagtawag na pangpagtatalik ng lalaking cuckoo.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Cuculidae
Carl Czerny

Si **Carl Czerny** o **Karl Czerny** (21 Pebrero 1791 &ndash; 15 Hulyo 1857) ay isang Austrianong piyanista, kompositor, at guro.  Higit siyang nakikilala sa ngayon dahil sa kanyang mga aklat ng mga piyesa ng musika o tugtuging pampagsasanay na pinag-aaralan upang mapaghusay o malinang ang isang tekniko para sa pagtugtog ng piyano.  Pinakakilala sa mga aklat ng pagsasanay niyang ito ang *The School of Fingering* ("Ang Paaaralan ng Paggamit ng mga Daliri").

Ipinanganak siya sa Vienna, Austria.  Nag-aral siyang kasama si Ludwig van Beethoven.  Siya ang nagturo sa pagtugtog ng piyano kay Franz Liszt.  Kakilala at naimpluwensiyahan si Czerny ng tanyag na mga piyanistang sina Muzio Clementi at Johann Nepomuk Hummel.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga piyanista
Kategorya:Mga kompositor
Certhiidae

Ang **Certhiidae** (Ingles: mga *treecreeper* o mga *creeper*) ay isang pamilya ng balingkinitan at maliliit na mga ibong nasa orden ng mga Passeriformes, na laganap sa mga rehiyong magugubat sa Hilagang Hemispero at Aprikang Sub-Saharano.  Naglalaman ang pamilyang ito ng sampung mga uring nasa loob ng dalawang mga sari, ang *Certhia* at ang *Salpornis*.  Hinango ang katawagan sa kanila mula sa kanilang nakagawiang pag-akyat o paggapang sa puno upang humanap ng mga makakain, partikular na ng mga kulisap.

Mapanglaw ang kulay na kayumanggi ng mga balahibo ng mga ibong ito at batik-batik.  Mayroon silang matitigas na mga buntot na ginagamit nila bilang pangtukod kapag umaakyat sa mga punungkahoy.  

Ang kayumangging manggagapang ang may pinakamalawak na sakop kapag inihambing sa lahat ng iba pang mga manggagapang na ibon.  Matatagpuan ito mula sa Alaska hanggang Nikaragwa sa Bagong Mundo, at mula Siberia hanggang Hapon sa Matandang Mundo.

Ilan sa mga ibong pikamadre ang tinatawag ding mga manggagapang ngunit hindi nila ginagamit ang kanilang mga buntot bilang mga pangtukod sa pag-akyat sa puno.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Certhiidae
Manggagapang

Ang salitang **manggagapang** (mga ***creeper*** sa Ingles) ay maaaring tumukoy sa:

* Sari-saring mga baging o halamang gumagapang, partikular na sa mga uring nasa saring *Parthenocissus*.
* Ilang mga ibong nasa pamilyang manggagapang ng puno, ang Climacteridae Austral-asyanong mga manggagapang ng puno, ang Rhabdornithidae Manggagapang ng Pilipinas, pati na ang Kayumangging manggagapang ng Bagong Selanda.
*Creeper (komiks), isang tauhan sa komiks.
Cypress

Ang **cypress** ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*Sipres, isang uri ng puno.
*Sipres, California, isang lugar sa California, Estados Unidos.
Sistikong pibrosis

Ang **mabukol na pagtubo ng labis na mga himaymay**, **sistikong pibrosis**, **mucobisidosis**, **mukobiskidosis**, o **mukoboydosis** (mula sa Ingles na ***cystic fibrosis*** o CF; kilala rin bilang ***mucovoidosis*** o ***mucoviscidosis***) ay isang uri na namamanang karamdamang nakaaapekto sa mga glandulang eksokrino, mga glandulang gumagawa ng mga uhog, pawis, at laway. Idinudulot ang sakit na ito ng pagkakaroon ng hindi tamang pagsasagawa ng tungkulin ng maraming mga organong kinasasangkutan ng mga baga, lapay, at pati na ng atay kung minsan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Sakit
Tesibius

Si **Tesibius ng Alejandria**, kilala rin bilang **Ctesibios**, **Ctesibius** o **Ktesibios** (Griyego: Κτησίβιος, *Ktêsíbios*) 285 - 222 BK) ay isang Sinaunang Griyegong pisiko, imbentor, at matematikong namuhay sa Alejandria, Tolemaikong Ehipto.  Siya ang sumulat ng unang mga trataso o pormal na pagtalakay hinggil sa agham ng kumpresyon o pagsiksik ng hangin at ng mga gamit nito sa mga pambomba (at maging pati na sa mga kanyon).  Dahil dito, kasama ang kanyang mga gawa sa teoriya ng elastisidad o pagkanababanat ng hangin, ang akdang *On pneumatics* ("Ukol sa Nyumatiks"), ang nakapagbigay sa kanya ng pamagat na "ama ng nyumatiks."  Wala sa kanyang mga sulatin ang umiiral pa sa ngayon, kabilang ang kanyang *Memorabilia,* isang kalipunan ng mga pananaliksik niyang binanggit ni Athenaeus.  Kabilang sa mga naimbento ni Tesibius ang mga imbensiyong mekanikal, kasama na ang orasang de-tubig at bombang de-puwersa.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga sinaunang Griyego
Kategorya:Mga imbentor
Kategorya:Mga Sinaunang Griyegong pisiko
Kategorya:Mga matematikong Griyego
Mangkokokak

Ang **Sciaenidae** (Ingles: *drum*, *croaker*, o *hardhead*) ay isang pamilya ng mga isdang kilala rin bilang mga **isdang tambol**, **isdang mananambol**, mga **isdang mangkokokak**, **isdang kumokokak**, **isdang umaatungal**, o **isdang tigas-ulo** ("isdang may matigas na ulo") dahil sa paulit-ulit na nililikha nilang tunog na parang nagtatambol, pakokak, o pumipitlag.  Alin man ito sa mahahabang malalapad na mga isdang gumagawa ng ganitong tunog, ang dahilan ng pagbibigay ng katawagan o pangalan nila.  Mayroong 275 mga uri ang pamilya.  Kabilang ito sa orden ng Perciformes.

Isang halimbawa ng isdang mangkokokak ang isdang kumokokak ng Atlantiko, na matatagpuan sa mainit-init o maligamgam, at mabababaw na mga katubigan ng Karagatang Atlantiko.  Kakulay sila ng tansong dilaw, at may madirilim na mga tuldok o batik.  Isa ang isdang mangkokokak ng Atlantiko sa mga pangunahing pagkaing isda sa mga panggitnang mga estado ng Atlantiko.

## Mga sari at piniling mga uri 
* *Aplodinotus*: *(Freshwater drum)*
* *Argyrosomus*
* *Aspericorvina*
* *Atractoscion*: *(White seabass)*
* *Atrobucca*
* *Austronibea*
* *Bahaba*
* *Bairdiella*
* *Boesemania*
* *Cheilotrema*
* *Chrysochir*
* *Cilus*
* *Collichthys*
* *Corvula*
* *Ctenosciaena*
* *Cynoscion*: *(Weakfish, Acoupa weakfish, Spotted seatrout)*
* *Daysciaena*
* *Dendrophysa*
* *Elattarchus*
* *Equetus*
* *Genyonemus*: *(White croaker)*
* *Isopisthus*
* *Johnius*
* *Kathal]*
* *Larimichthys*
* *Larimus*
* *Leiostomus*: *(Spot croaker)*
* *Lonchurus*
* *Macrodon*
* *Macrospinosa*
* *Megalonibea*
* *Menticirrhus*: *(Kingcroaker, California corbina]*
* *Micropogonias*
* *Miichthys*
* *Miracorvina*
* *Nebris*
* *Nibea*
* *Odontoscion*
* *Ophioscion*
* *Otolithes*
* *Otolithoides*
* *Pachypops*
* *Pachyurus*
* *Panna*
* *Paralonchurus*
* *Paranibea*
* *Pareques*
* *Pennahia*
* *Pentheroscion*
* *Plagioscion*
* *Pogonias*: *(Black Drum)*
* *Protonibea*
* *Protosciaena*
* *Pseudosciaena*
* *Pseudotolithus*
* *Pteroscion*
* *Pterotolithus*
* *Roncador*: *(Spotfin croaker)*
* *Sciaen*
* *Sciaenops*: *(Red drum)*
* *Seriphus*: *(Queenfish)*
* *Sonorolux*
* *Stellifer*
* *Totoaba*
* *Umbrina*: *(Yellowfin croaker)*

## Mga sanggunian 
* 


Kategorya:Perciformes
Paayap

Ang **paayap** o **kibal** (Ingles: *cowpea*

## Mga sanggunian
Kategorya:Vigna
Kategorya:Legumbre
Kategorya:Faboideae
Kategorya:Fabaceae
Cotingidae

:

Ang mga **Cotingidae**, o mga **kotingga** (mula sa Ingles na *Cotinga*), ay isang pamilya ng mga ibong pangunahing pangkabugatang tropikal sa Kanlurang Hemispero.  Magkakamukha sa kayarian ng kanilang mga organong pangtinig, mga binti, at mga paa ang lahat ng mga kotingga, ngunit nagkakaiba-iba sa anyo. May ilang kupas, subalit may iba namang matitingkad ang kakulayan at napapalamutian ng mga korona, balbas, o palawit, borloloy, o borlas.

Kabilang sa mga kotingga ang makukulay at makikislap na mga tandang ng bato, na mayroong koronang hugis pamaypay na nagmumula sa tuktok ng ulo hanggang sa dulo ng tuka.  Isa pang pambihirang kotingga ang ibong payong, na may mabalahibong karugtong na nakabitin sa lalamunan nito, na maaaring palobohin; mayroon din itong korona ng mga balahibo na maibubukang parang payong. 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Cotingidae
Kasiri

Ang pamilya ng ibong **Phalacrocoracidae** (saring ***Phalacrocorax***) ay kinakatawan ng ilang mga 40 mga uri ng mga **kasiri**, kilala rin bilang mga **paharos-kulebra**, mga **kormoranto**, o mga **kormorante** (Ingles: *cormorant*, *shag*).  Ilang iba't ibang mga klasipikasyon ng pamilyang ito ang kamakailang iminungkahi, at pinagtatalunan ang bilang mga sari.  Hawig ang anyo ng mga ibong ito sa mga bibi o mga pato.

Madilim ang kulay ng nasa edad nang kasiri, na may habang 1 1/2 hanggang 3 mga talampakan, balingkinitang nakabaluktor na tuka, maiikli at matitibay na mga binti, at anyong sapot na mga daliri sa paa.  Kalimitang walang balahibo ang supot sa lalamunan nito
at hubad din ang mga bahagi ng mukha ngunit maaaring matingkad ang kulay.  

Namumuhay ng pangkat-pangkat sa maaalat na mga katubigan ang mga kasiri.  Kumakain sila ng mga isda.
 
## Mga sanggunian 
*
*
Sulawesi

thumb| Ipininta ng pula ang Sulawesi

:*Tungkol sa isla ang artikulong ito. Para sa dagat, tingnan ang Dagat Celebes.*

Ang **Sulawesi** (dating kilala bilang Celebes) ay isang isla ng bansang Indonesia. Ito ang panglima sa pinakamalaking isla (kasama na ang Borneo at New Guinea) sa bansa.

## Heograpiya 
Ang Sulawesi ay isang parte ng mga pulo ng Sunda (Greater) na kinabibilangan ng Sumatra, Haba, at Borneo. Ito ay napapaligiran ng Pilipinas at Dagat Celebes sa hilaga, Borneo sa kanluran, at Timor sa timog.

Ang Sulawesi ay nahahati sa anim na probinsiya: Gorontalo, Kanlurang Sulawesi, Timog Sulawesi, Gitnang Sulawesi, Timog Silangang Sulawesi, at Hilagang Sulawesi.

Kategorya:Mga pulo ng Indonesia
Rupicapra rupicapra

:*Tungkol ito sa isang hayop. Para sa bansa, pumunta sa Samoa.*

Ang ***Rupicapra rupicapra*** (Ingles: *chamois*; Kastila: *rebeco*, *gamuza*, *sarrio*) ay isang kambing-antilopeng matatagpuan sa Europa at sa Asya.  Kahawig at kamag-anakan ito ng kambing at ng tupa.  May pagkakayumanggi ang kulay ng hayop na ito, at namumuhay sa mga bundok.  Kapwa may walang lamang mga sungay na nakabaluktot ang dulo ang lalaki at babaeng *R. rupicapra*.  Kumakain ito ng mga yerba, mga bulaklak, at mga usbong ng punong pino.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Caprinae
Kategorya:Bovidae
Kategorya:Mga mamalya sa Europa
Kategorya:Mga mamalya sa Timog-Kanlurang Asya
Kategorya:Mga mamalya sa Rusya
Kategorya:Mga hayop sa Gitnang Asya
Cebu (pulo)

Ang **Cebu** ay isang pulo sa Kabisayaan sa Pilipinas. Ito ang pangunahing pulo ng lalawigan ng Cebu sa gitna ng Kabisayaan,  timog ng Maynila.

Matatagpuan ang pulo sa silangan ng Pulo ng Negros; sa kanluran ng Leyte at sa hilagang kanluran ng Pulo ng Bohol. Matatagpuan ang Cebu sa pagitan ng 9°25'H at 11°15'H latitud at sa pagitan ng 123°13'S and 124°5'S longhitud sa gitna ng kapuluan.

Ang pulo ng Cebu ay isang mahabang makitid na pulo na may habang 225&nbsp;km (140&nbsp;mi) mula hilaga hanggang timog, na napalilibutan ng mga maliliit na kalapit na kapuluan, kasama ng Pulo ng Mactan, Bantayan, Malapascua, Olango at ng Kapuluan ng Camotes.

Kilala ang pulo bilang pook ng kamatayan ni Fernando de Magallanes sa Labanan sa Mactan. Kaanib ni Magallanes ang hukbong Kastila sa paglaban kay Lapu-Lapu, isang Bisayang Datu.

Ang Lungsod ng Cebu ang pinakamalaking lungsod sa pulo at ang kabisera din ng lalawigan ng Cebu. Matatagpuan ang Lungsod ng Cebu sa gitnang bahagi ng pulo, sa silangang baybayin, na nakaharap sa pulo ng Bohol.

## Sanggunian
Kategorya:Kabisayaan
Kategorya:Mga pulo ng Kabisayaan
Pipit

Ang tunay na mga **pipit** (Ingles: *sparrow*), ang mga pipit ng Matandang Mundong nasa loob ng pamilyang **Passeridae**, ay maliliit na mga ibong may walo o mahigit pang mga uring namumugad sa loob o malapit sa mga gusali.  Sa partikular, naninirahan na may maramihang mga bilang ang mga Pipit ng Bahay at Eurasyanong Pipit ng Puno sa mga lungsod.  Ang mga pipit ang pinakakaraniwan sa lahat ng mga ibon sa kalikasan.

## Tingnan din 
*Maya
*Pipit-tulog
*Tarat
*Paridae

## Mga sanggunian 
Kategorya:Passeridae
Myctophidae

:*Huwag itong ikalito sa Isdang-mamimingwit, kilala rin bilang Isdang-mamamansing (ilan sa kanila ang mayroon ding mga maliliwanag na parol na tumutubo sa kanilang mga noo).*

Ang **Myctophidae** ay isang pamilya ng mga isda. Tinatawag ang mga kabilang dito na  **lanternfish** o **myctophid** sa Ingles. Ang salitang "myctophid" ay mula sa Griyego na *mykter* na nangangahulugang "ilong" at *ophis* na nangangahulugang "ahas".  Isa ang pamilyang ito ang nasa loob ng ordeng 
Myctophiformes. Kinakatawan ang Myctophidae ng 246 na mga uri sa loob ng 33 mga sari, at matatagpuan sa mga karagatan ng buong mundo.  Hinango ang pangalan ng mga ito mula sa kanilang lantarang paggamit ng biyoluminisensiya.  Mas kakaunti ang kanilang kapatid na pamilyang Neoscopelidae ngunit mas kahawig na kahawig nila sa pisikal na anyo; may isang nakikilalang neoskopelidong natatawag din sa kanilang pangkaraniwang pangalang *isdang parol*, ito ang isdang parol na may malalaking mga kaliskis o *Neoscopelus macrolepidotus*.

Kasapi sa pamilya ng mga isdang-parol ang alinmang maliliit na mga usdang kahugis ng batutang namumuhay sa malalalim na mga katubigan ng Karagatang Atlantiko at Dagat Mediteraneo.  Nabubuhay sila sa may lalim na 2,500 mga talampakan, ngunit kalimitang lumalangoy sa mabababaw na bahagi ng katubigan sa pagsapit ng gabi.  Mayroon silang malalaking mga mata at malalawak na mga bibig.  Halos lahat ng mga ito ang may tatlo hanggang anim na pulgadang haba ng katawan.  Matatagpuan sa gilid ng kanilang mga katawan ang maliliwanag na mga tuldok.  Mayroon ding isang uri na nagbibigay ng liwanag ang harapan ng ulo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Myctophiformes
Kategorya:Myctophidae
Alondras

Ang mga **alondras** (Ingles: *lark*), na tinatawag ding mga **ruwisenyor** o **langay-langayan**, ay isang uri ng mga ibong nasa pamilyang **Alaudidae**.  Umiiral ang lahat ng mga uri nito sa Lumang Mundo, at sa hilaga at silangang Australya; iisa lamang, ang alondras ng dalampasigan, ang kumalat sa Hilagang Amerika, kung saan tinatawag ito bilang Alondras na may Sungay.  Malawakang ang pagkakaiba ng tirahan ng mga ibong ito, subalit marami ang namumuhay sa tuyong mga rehiyon.

Alin man ito sa ilang mga may bahid na kayumanggi o abong mga ibong natatangi dahil sa kanilang mga huni, na sadyang kaakit-akit kapag lumilipad sila.  Nabubuhay sila sa banayad na bukas na mga kanayunan.  Karaniwan silang namumugad sa lupa.  Lumalakad sila o tumatakbo, hindi sila tumatalon.  Pangunahing natatagpuan sila sa mga tundra sa Katimugan sa Lumang Mundo.

## Mga sanggunian
Kaurian:Alaudidae
Larkspuro

Ang **Larkspuro**, ***Larkspur*** sa Ingles, ay maaaring tumukoy sa:

* Larkspur, California
* Larkspur, Kolorado
* Sistema ng radyong Larkspur, ginamit ng hukbong katihan ng Britanya.
* Delpinyo (*Delphinium*), isang sari ng 300 mga bulaklak na maraming pinagmulang mga pook.
* *Consolida*, isang sari ng 40 mga bulaklak na katutubo sa gitna at kanlurang Eurasya.

## Tingnan din
*
Ratiles ni Logan

Ang **loganberi** o **ratiles ni Logan** (Ingles: *loganberry*; *Rubus × loganobaccus*) ay isang haybrid na nalikha mula sa pagsasanib ng lumboy (*blackberry*) at ng raspberi/sapinit (*raspberry*) o *dewberry* (*Rubus sect. Eubatus*).  Malalaki ang mga may asim o maasidong mga ratiles na ito na may kulay na mamula-mulang purpura.  Kauri ito ng titaw, banut, atibulnak, datung, palanaw, bunot, pilay, at duhat.

Hinango ang Ingles na pangalang *loganberry* mula kay James Harvey Logan (1841-1928, kilala rin bilang J. H. Logan), isang Amerikanong manananggol at hortikulturista.  Hindi sinasadyang nalikha niya ito noong 1880 o 1881 sa Santa Cruz, California.  Inaalagaan at pinararami ang mga loganberi sa Kanlurang Dalampasigan ng Estados Unidos.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Haybrid na Rubus
Kategorya:Rosaceae
Kategorya:Mga ratiles
Delpinyo

Ang **delpinyo** o ***Delphinium*** ay isang uri ng halamang Larkspuro namumulaklak na matatagpuan sa Hilagang Hemispero, at matagal na panahon nang tinatangkilik at paborito ng mga hardinero.  Lumalaki ito hanggang sa taas na tatlo hanggang apat na mga talampakan.  Mayroon itong matutulis na parang simboryong kumpol ng mga bulaklak, na karaniwang kulay bughaw, bagaman mga uri ring namumulaklak ng puti, rosas, lavender, at purpura.  Nakalalason ang dagta ng halamang ito.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Bulaklak
Kaurian:Ranunculaceae
Kaurian:Delpinyo
Kaurian:Delphinium
Alondras na palabunting

Ang **alondras na palabunting**, **ruwisenyor na banting**, o **langay-langayang palawingwing** (Ingles: *Lark Bunting*, pangalan sa agham: ***Calamospiza melanocorys***) ay isang hindi kalakihang Amerikanong pipit.  Monotipiko ito o may isang uri lamang, ang kaisa-isang kasapi sa saring ***Calamospiza*** (Bonaparte, 1838).

## Mga sanggunian
Kaurian:Calamospiza
Lipisano

Ang ***Lipisano*** o ***Lipisana*** (Ingles: *Lippizaner*, *Lippizan*, Kastila: *Lipizzano*, *caballo de raza lipizzana* o "kabayong liping lipisano") ay isang natatanging lahi ng mga kabayong sinasanay para sa dresahe.  Ginagamit ito sa Kastilang Paaralan ng Pagsakay (sa Kabayo) sa Vienna, Austriya.

Pinangalanan ito mula sa dating Italyanong bayan ng Lippiza (kasalukuyang Lipisa o *Lipica* na bahagi na ngayon ng makabagong Islobenya), ang lugar kung saan unang napaunlad ang uri, mahigit 400 mga taon na ang nakalilipas.  Ipinapanganak itong may itim na kulay, na nagiging abo kapag nasa hustong gulang na, at nagiging puti sa pagtanda.  Nagagamit din ang kabayong Lipisano bilang isang pangseremonyang tagahila ng karuwahe.

Iniluwas na rin ang ganitong mga kabayo sa Estados Unidos.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kabayo
Kategorya:Mga mamalya sa Europa
Osprey

Ang **osprey**, **halyeto**, o **halieto** (Ingles: *fishhawk*, *seahawk*, at *fish eagle*; pangalan sa agham: ***Pandion haliaetus***), kilala rin bilang **lawing mangingisda**, **lawin ng dagat**, o **agilang mangingisda** (pero hindi ito isang agila ng dagat), , ay isang uri ng ibong kumakain ng isda.  Isa itong malaking ibong may haba na 60 mga sentimetro (24 mga pulgada), at mayroong malapad na itim na guhit sa mga mata at mga pakpak.  Kabila ito sa uring *falconiformes* ng saring ***Pandion***, ang kaisa-isang sari sa pamilyang **Pandionidae**.

Kilala rin ito sa ngalang **bagnig** ng mga Aeta at **sayay** sa Ivatan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Falconiformes
Kilyawan

:*Tungkol ito sa pamilya ng mga ibon ng Matandang Mundo. Para sa mga kilyawan ng mga Amerika, pumunta sa kilyawan ng Bagong Mundo.*

Ang **kilyawan** ay isang ibon sa pamilyang ***Oriolidae***.  Sila ang bumubuo sa saring *Oriolus*.  Matatagpuan ang mga kilyawan sa mga pook sa Aprika, Asya, at Europa.  Kalimitan silang natatagpuan sa mga lugar na tropikal, subalit may isang uring namumuhay sa mas malalamig na mga pook.  Tanging ang ginintuang kilyawan lamang ang uri ng **kilyawan ng Lumang Mundo** na hindi isang ibong pangtropiko.

Mayroong makikintaba na mga balahibo ang mga kilyawan.  Wala silang kaugnayan sa kilyawan ng Bagong Mundo.  Kasapi ang mga kilyawan ng Bagong Mundo sa pamilyang *Icteridae* na katutubo sa mga Amerika.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Oriolidae
Kategorya:Mga ibon ng Pilipinas
Kategorya:Ibon sa Pilipinas
Robert Guiscard

Si **Robert Guiscard**, mula sa Latin *Viscardus* at Lumang Pranses *Viscart*, madalas na tawagin na *ang Mapamaraan*, *ang Tuso*, o *ang Soro*, (c. 1015 – 1085) ay isang Normang nakikipagsapalaran kapuna-puna sa pagsakop ng Timog Italya at Sicily. Siya ay naging Count (1057-1059) at natapos Duke (1059-1085) ng Apulia at Calabria pagkatapos ng pagkamatay ng kanyang kapatid na lalaki na nagngangalang Humphrey.
Anna ng Britaniya

Si **Anne, Dukesa ng Britaniya** (25 Enero 1477 – 9 Enero 1514 ), kilala rin bilang **Anna ng Britaniya** (Pranses: **Anne de Bretagne**; Breton: **Anna Vreizh**), ay isang pinunong Breton, na naging reyna ng dalawang magkasunod na mga haring Pranses.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Breton
Imperyo

Ang **imperyo** ay tinutukoy bilang "isang samahan ng mga bansa o mga tao na pinamamahalaan ng isang emperador o iba pang makapangyarihang pinuno o pamahalaan, ng karaniwan ay isang teritoryo na mas malawak ang saklaw sa isang kaharian, tulad ng dating Imperyong Britaniko, Imperyong Pranses, Imperyong Ruso, Imperyong Bisantino o Imperyong Romano." Ang imperyo ay maaari ring buoin lamang ng mga magkakaratig na teritoryo tulad ng Imperyong Austria-Hungary, o ng mga teritoryo na malayo sa inang-bayan, tulad ng isang kolonyal na imperyo.

Bukod sa mas pormal na paggamit, ang terminong "imperyo" ay maaari ring gamitin upang sumangguni sa isang malakihang negosyo (halimbawa; isang transnational na korporasyon), isang pampulitikang organisasyon na kinokontrol ng isang indibidwal (isang politikong puno) o isang grupo (politikong mga puno). Ang terminong "imperyo" ay nauugnay sa iba pang mga salita tulad ng imperyalismo, kolonyalismo, at globalisasyon. Ang imperyo ay madalas na ginagamit upang ilarawan ang isang pagayaw sa napakatinding sitwasyon. Ang mga epekto ng imperyalismo ay umiiral pa rin sa buong mundo hanggang ngayon.
Brahman

Ang **Bhraman**, o walang hanggang liwanag ay tinuturing na pinagmulan ng sangkatauhan at muling magbabalik dito ayon sa paniniwala ng Hinduismo. Sinasabing ang Bhraman ay walang anyo at purong liwanag lamang, na siyang nagbibigay buhay sa lahat ng nilikha pati na din sa mga Diyos.

## Tingnan din 
* Hinduismo
* Brahma
* Vishnu
* Shiva

Kategorya:Hinduismo
Kabihasnan ng Lambak ng Indo

Ang lambak ilog ng Indus at Ganges ay makikita sa Timog Asya. Ang rehiyong ito ay binabantayan ng matatayog na kabundukan sa hilagang kabundukan ng Himalayas at ng Hindu Kush. May ilang daanan o landas sa mga kabundukang ito tulad ng Daanang Khyber na nagsisilbing lagusan ng mga mandaragat, mandarayuhan at mananakop mula sa Kanlurang Asya at Gitnang Asya. Tulad ng Tigris at Euphrates na umaapaw dahil sa pagkatunaw ng yelo sa Himalayas at pagbagsak ng ulan, ang Indus at Ganges ay taunang umaapaw rin dahil sa parehong dahilan. Matapos humupa ang baha ay naiiwan ang bagong deposito ng banlik. Dahil dito, mataba at angkop sa agrikultural na pamumuhay ang kapatagang ito.

## Ang Pamayanang Neolitiko Bago ang Indus 
Tinatayang noong 3500 B.C.E lumitaw ang mga neolitikong pamayanan sa Baluchistan (nasa Pakistan ngayon)na nasa bandang kanluran ng Ilog Indus. Isa sa mga pamayanang ito ay ang Mergarh. batay sa mga nahukay na labi sa Baluchistan, agrikultural at sedentaryo ang pamumuhay ng mga tao rito.May ebidensiya rin ng pag-aalaga ng tupa,kambing, at ox. Nagsimula ang paggawa ng palayok na may pintura at paghurno ng tinapay at paggawa ng cereal. Samantala, ang kanilang mga bahay ay gawa sa ladrilyo mula sa luwad tulad ng sa Sumer
21

Kategorya:Kasaysayan
Kategorya:India
Kategorya:Kasaysayan ng India
Karibu

Ang **reyndir** o **reno** (Ingles: *reindeer*, Kastila: *reno*, *caribú*; pangalan sa agham: *Rangifer tarandus*), kilala rin bilang **karibu** (Ingles: *caribou*) kapag namumuhay sa kalikasan sa Hilagang Amerika, ay isang usa ng Artiko at Sub-artiko (malalamig na mga bansa), na malawakan ang nasasakupan at marami sa kahabaan ng hilagang Holarktiko.  Bagaman ito lang ang kaisa-isang uri ng saring ***Rangifer***, mayroon itong apat na sub-uri o kabahaging uri ng mga reno o reyndir (karamihang galing sa Eurasya) at limang mga karibu (nanggaling sa Amerika).

## Mga sanggunian 
Kategorya:Karibu
Kategorya:Usa
Kategorya:Reyndir
Kategorya:Mamalya sa Amerika
Reno

Ang **reno** ay maaaring tumukoy sa:

*Ibang tawag sa usang karibu o reyndir.
*Reno, Nevada, isang lungsod sa Nevada, Estados Unidos.
*Reno Lim, isang politiko sa Pilipinas.
Marathas

Bandila ng Imperyong Maratha|left|thumb
Ang mga **Marāthā** (Marathi: मराठा, o **Mahratta**) o Mahratta's ay isang Indo-Aryan na lahi ng mga madirigmang Hindu na mula sa estao ng Maharashtra na lumikha ng malaking Imperyong Maratha na sumasakop sa malaking bahagi ng Timog Asya noong ika-17 at ika-18 na siglo.

Kategorya:Kasaysayan ng India
Horatio Nelson

Si **Hortio Nelson, Unang Biskonde Nelson**, na nakikilala rin bilang **Bise Admiral Horatio Nelson** o **Biskondeng Nelson**  (29 Setyembre 1758&nbsp;–  21 Oktubre 1805) ay isang opisyal ng militar ng Britanya na naging tanyag sa kaniyang paglilingkod sa Maharlikang Hukbong Pandagat, partikular na noong mga Digmaang Napoleoniko. Siya ay ipinanganak sa hindi masyadong mayaman na pamilya sa Norfolk, at sumama sa hukbong pandagat dahil sa impluwensiya ng kaniyang tiyo na si Maurice Suckling. Madaling tumaas ang kaniyang ranggo, at naglingkod na kasama ang mga nangungunang pinuno ng hukbong pandagat. Nanalo siya sa ilang labanan, kasama na ang Labanan sa Trafalgar kung saan siya ay namatay.

Kategorya:Mga militar
Kategorya:Mga Britaniko
Cayenne

Ang lungsod *(commune)* ng **Cayenne** () ay ang kabisera ng French Guiana, isang panlabas na rehiyon ng bansang Pransiya na matatagpuan sa Timog Amerika. Ang lungsod ay nakatayo sa isang dating isla sa bukana ng Ilog Cayenne sa baybayin ng Karagatang Atlantiko. May kasabihan *(motto)* ang lungsod na ito na *"ferit aurum industria"* na nangangahulugang "ang paggawa ay nagdadala ng kayamanan".

Ayon sa senso noong 2009 na isinagawa ng *Institut National de la Statistique et des Études Économiques o INSEE*, mayroong 116,124 katao sa kalakhang Cayenne, 57,047 sa mga ito ang naninirahan sa mismong lungsod *(commune)* ng Cayenne.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga departamento ng Pransiya
Pamumuno

Ang **pamumuno** (Ingles: *leadership*) ay ang proseso ng impluwensiyang panlipunan kung saan ang isang tao ay nakakapangalap o nakakahingi ng tugon, tulong, at pagtangkilik ng ibang tao para sa pagsasagawa ng isang pangkaraniwang gawain. Ang taong namumuno o nangunguna ay tinatawag na isang **pinuno** o **lider**, isang tao na itinuturing din bilang kinatawan ng isang pangkat ng mga tao.

## Mga sanggunian 
## Tingnan din 
* Pamumunong transpormasyonal
Tore ng Londres

Ang **Palasyong Maharlika at Kuta ng Kanyang Kamahalan**, mas karaniwang kilala bilang ang **Tore ng Londres** (at sa kasaysayan kilala rin bilang **Ang Tore**), ay isang makasaysayang muog at monumento sa gitnang Londres, Inglatera, sa hilaga sa bangko ng Ilog Thames. Ito ay matatagpuan sa loob ng London Boro ng Toreng Hamlets at nakahiwalay mula sa silangang gilid ng Lungsod ng Londres sa pamamagitan ng bukas na espasyo na kilala bilang Burol ng Tore. Ito ay ang pinakalumang gusali na ginamit ng Pamahalaang Briton.

Ang Tore ng Londres ay madalas na kinilala bilang Puting Tore, ang orihinal na puro parisukat na muog ay binuo ni William ang Manlulupig 

## Mga sanggunian 
Kategorya:United Kingdom
Kategorya:London
Kayena

, isang uri ng siling kayena]]

Ang **siling kayena** *(Cayenne pepper)* — tinatawag ding *Guinea spice*,
*cow-horn pepper*, *aleva*, *bird pepper*,
o pulang paminta *(red pepper)* pag pinulbos — ay isang siling maanghang, kulay pula kapag hinog na ngunit maaari ring kainin habang kulay berde pa. Isa itong kultibar ng *Capsicum annuum*, na kamag-anak ng siling kampana, halapenyo, paprika at iba pa. Ang saring *Capsicum* ay kabilang sa pamilya ng halamang *nightshade* *(Solanaceae)*.

Ipinangalan ang siling ito sa lungsod ng Cayenne sa French Guiana.

Karaniwang pinapatuyo ang siling ito at dinudurog, o kaya'y minamasa at niluluto sa hurno, saka dudurugin at sinasala para maging pinulbos na pampalasa na tinatawag din sa parehong pangalan. Ginagamit ang siling itong pampaanghang sa mga lutuin, buo man o pulbos (gaya sa lutuing Koreano, Sichuan at iba pang lutuing Asyano). May sukat itong mula 30,000 hanggang 50,000 yunit sa *Scoville scale*, mas mababa ang anghang kumpara sa siling labuyo. Ginagamit din ito bilang halamang gamot, nabanggit  pa nga ito ng botanikong Ingles na si Nicholas Culpeper sa kanyang librong *Complete Herbal* (1653), bilang *"guinea pepper"*. isang maling tawag sa *"guiana pepper"*.

## Bilang yerba
Isang mabisang pampasigla ng buong katawan ang kayena.  Nakapagpapataas ito ng daloy ng dugo, nakapagpapasigla ng sistemang nerbyos, nakapagpapagana sa pagkain, nakatatanggal ng indihestiyon o impatso, nakapagpapasigla ng mga enerhiyang *yang*, at nakapanghihikayat ng pagpapawis.  Bilang antibakteryal, mainam ito para sa mga may sipon at panlalamig o ginaw.  Mainam ito para sa mga suliraning panglalamunan, katulad ng tonsilitis, laringhitis, at pagkamalat.  May makabagong mga pananaliksik na nagpapakitang nakapagpapaampat ito ng hapding nararanasan sa buni (*herpes zoster*) at mga megrima (migranya) o matinding pananakit ng ulo.

## Mga sanggunian
## Tingnan din
*Siling-labuyo

Kategorya:Sili
Kategorya:Gulay
Kategorya:Prutas
Kategorya:Solanales
Kategorya:Solanaceae
Gustav I ng Suwesya

thumb|Gustav I
Si **Gustav I**, pinanganak bilang **Gustav Eriksson** (Kolokyal 15th siglo Upplandic, Gösta Jerksson) ay kilala rin bilang Gustav Vasa (12 Mayo 1496 –  29 Setyembre 1560), ay ang Hari ng Suwesya mula 1523 hanggang sa kanyang kamatayan.

Kategorya:Suwesya