open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Seksuwalidad sa Bibliya

[thumb|right|320px|Kinakatawan ng larawang ito ang unang halik na naganap sa pagitan nina [Adan at Eba.  Inakdaan ito ni Salvador Viniegra y Lasso de la Vega noong 1891.]]

Nagaganap ang **Seksuwalidad sa Bibliya**, partikular itong madalas na matutunghayan sa Bibliyang Hebreo na mayroong malawig na mga batas na tumataban sa paksang ito.

Kasama seksuwalidad na nabanggit sa Bibliya ang sumusunod na mga talataan o halimbawa:

*Ang mga gawain ni Ham, anak ni Noe, sa Henesis 9:20-25, ay pinagtatalunan dahil sa kalabuan ng panitik, subalit may mga dalubhasang nagpapaunawa na si Ham ay may ginagawang bagay na seksuwal sa kanyang ama, habang si Noe ay natutulog dahil sa pagkalasing habang nasa loob ng kanyang kubol.
*Si Lot ay nakipagtalik sa kanyang mga anak na babae pagkaraang malasing siya ng mga ito para sa layunin na mabuntis, sa Henesis 19:30-36.

*Ang kasalanan ni Onan (Henesis 38:8-10), na kadalasang naipagkakamali bilang masturbasyon, ay katunayang isang ginambalang pagtatalik o *coitus interruptus* (paglalabas ng ari ng lalaki mula sa ari ng babae bago labasan sa loob ng ari ng katalik na babae).  Lumabag din si Onan sa katungkulan niya sa Yibbum, isang batas sa Hudaismo (ayon sa Torah) na ang kapatid na lalaki ng isang lalaking namatay na walang anak ay may obligasyong pakasalan ang nabalong babaeng si Tamar. Si Onan ay pinagbuhatan ng kamay ng Diyos at namatay, dahil "ibinuhos niya ang kanyang binhi sa lupa" habang mayroon siyang katungkulang buntisin ang asawa ng kanyang kapatid (kung kaninong si Onan ay ang kapatid-sa-batas ng kasal). Si Onan ang pinagmulan ng salitang Onanismo, na katumbas ng salitang masturbasyon.
*Inilahad sa Henesis 38:13-24 ang kuwento ni Tamar na nakikipagkalak ng pagtatalik kay Judah para sa pag-aari ng isang kambing.
*Sa Exodus 20:14, bilang pampitong utos, ipinagbabawal ang gawaing pangangalunya. "Huwag kang makikiapid." 
*Sa Leviticus 18, nakatala ang ilang mga pagbabawal hinggil sa pagtatalik ayon sa panuntunang pambibliya.
*Sa Deuteronomiyo 23:17-18, inilahad ang pagbabawal ng prostitusyon.
*Sa 2 Samuel 11:3-5, inilarawan si David na kasama si Bathsheba at ang kanyang kilos ng pakikiapid sa kanya.
*Sa Mga Kawikaan 5, ipinakita kung paanong ang kasalanang seksuwal ay nakapagdurulot ng mga pilat at hapdi.

## Tingnan din
*Bibliya at homoseksuwalidad
*Pakikiapid sa kamag-anak sa Bibliya
*Pagtutuli sa Bibliya
*Si Jose at ang Asawa ni Putifar

## Mga tala
## Mga sanggunian
*Akerly, Ben Edward, *The X-Rated Bible: An Irreverent Survey of Sex in the Scriptures* (American Atheist Press, 1985) ISBN 0-910309-19-1
*Smith, Morton H., Shorter Catechism of the Westminster Confession Standards, (Escondido, CA: Ephesians Four Group) 1999.

## Basahin pa
*
*
*

Kategorya:Tanakh
Kategorya:Bibliya
Kategorya:Seksuwalidad at relihiyon
Biseksuwalidad

thumb|left|Biseksuwalidad
[thumb|left|Ang watawat ng pagmamalaki ng mga taong biseksuwal. Ang rosas ay nangangahulugan ng pagkaakit sa kaparehong kasarian ([homoseksuwalidad), ang bughaw ay may ibig sabihing pagkabighani sa kabaligtad na kasarian (heteroseksuwalidad), at ang purpura ay nangangahulugan ng biseksuwalidad (rosas + bughaw = purpura).]]

Ang **Biseksuwalidad** (literal na "pang- o para sa dalawang kasarian" at karaniwan ding tinatawag na *silahis*) ay isang ugaling pangkasarian ng tao o isang oryentasyong pangkasarian na kinasasangkutan ng pangkatawan o maromantikong pagkabighani ng tao sa kapwa mga lalaki at pati sa mga babae. Isa ito sa tatlong pangunahing mga kaurian ng oryentasyong seksuwal, kasama ng heteroseksuwalidad at ng homoseksuwalidad, at lahat ay bahagi ng kontinuum na heteroseksuwal-homoseksuwal.  Ang panseksuwalidad ay maaari o hindi maaaring idagdag bilang kabahagi ng biseksuwalidad, na may ilang mga mapagkukunang mga babasahin ang nagsasaad na ang biseksuwalidad ay tumatagos sa pagkaakit na seksuwal o romantiko sa lahat ng mga katauhang pangkasarian. Ang mga taong may kakaiba ngunit hindi panggayong kagustuhan para sa isang kaharian sa ibabaw ng iba ay maaari ring ipakilala ang kanilang mga sarili bilang biseksuwal, samantalang ang mga taong walang pagkabighaning seksuwal sa kahit anumang kasarian ay nakikilala bilang mga aseksuwal (nasa kalagayan ng aseksuwalidad).

Mapupuna ang biseksuwalidad sa sari-saring mga lipunan ng tao at pati na rin sa ibang lugar sa kaharian ng mga hayop sa kahabaan ng naitalang kasaysayan.  Subalit, ang katagang *biseksuwalidad*, katulad ng *heteroseksuwalidad* at *homoseksuwalidad*, ay naimbento noong ika-19 daantaon.

## Katayuan sa lipunan
Dahil nararamdaman ng ilang mga taong biseksuwal na hindi sila akma sa alin mang homoseksuwal o heteroseksuwal, at dahil mayroon silang pagkakataong "hindi makita" o *"invisible"* sa publiko, ang ilang mga taong biseksuwal ay nagpapasiyang bumuo ng sarili nilang pamayanan, kultura at mga kilusang pampolitika. Ang ilan naman na ang pagkakakilanlan nila ay biseksuwal ay maaaring umanib alinman sa mga lipunang homoseksuwal o heteroseksuwal. Gayunman, nakikita ng ilang mga biseksuwal ito bilang sapilitang pag-anib o bisexual erasure kaysa sa kusang-loob; maaaring maharap ang mga taong biseksuwal sa biphobia o pag-iwas mula sa mga homoseksuwal at heteroseksuwal na lipunan kapag sila ay lumantad.

## Mga sanggunian
Kategorya:Seksuwalidad
Beefcake

[thumb|Ang [Bunong propesyunal|Mambubunong propesyunal na si Randy Orton, ipinapakita rito na nasa *house show* ng WWE noong 2005, at naglalarawan ng pangkaraniwang mga katangiang pag-aari ng pangkasalukuyang o kontemporaryong mga ideyal o huwaran ng "karneng-mamon" - maunlad, mahubog, at matipunong kalamnan o muskulatura ng katawan at paggayak na may pinakakaunting damit.]]
thumb|right

Ang salitang Ingles na **beefcake** (tuwirang salin: "Karneng-mamon") ay tumutukoy sa paggamit ng hubo't hubad o bahagya lamang ang kahubaran o kahubuuan na katawan ng lalaki. Maaari itong tumukoy sa isang henero o isang tao. Kadalasan itong ginagamit na may-ibig sabihing pagiging seksuwal na kaakit-akit ng lalaki na nag-uugat mula sa bikas ng katawan (pangangatawan), subalit ang kahulugan ay lumawig na isama ang sinumang may pagtuon sa kaangkupang pangkatawan, paghuhubog ng katawan at pagbubuhat ng mga pabigat. Kaya't may kaugnayan ito sa lalaking may pagkamatipuno o kabalisaksakan ng katawan.

## Tingnan din
* Cheesecake, katawagan sa isang *Pin-up girl*, katumbas ng "karneng-mamon" sa kababaihan

## Mga sanggunian
Kategorya:Potograpiyang erotiko
Kategorya:Paghuhubog ng katawan
Kategorya:Hugis ng katawan
Selektibong Tagapigil ng Muling Pagsisipsip ng Serotonin

Ang **Mga Selektibong Tagapigil ng Muling Pagsisipsip ng Serotonin** (Ingles: **Selective serotonin re-uptake inhibitors** o **serotonin-specific reuptake inhibitor** at pinaikling **SSRI**) ay isang klase ng mga compound na tipikal na ginagamit bilang mga antidepressant sa paggamot ng depresyon, mga diperensiya ng pagkabalisa at ilang mga diperensiya ng personalidad. Ang pagiging epektibo ng mga SSRI ay tinutulan ng ilan sa kasalukuyan. Isinaad sa isang meta-analisis noong 2010 na, "Ang magnitudo ng benepisyo ng medikasyong plasebo... ay maaaring minimal(maliit) o hindi umiiral sa mga pasyenteng may mahinahon o mahinay na mga sintomas. Para sa mga pasyente na may matinding depresyon, ang benepisyo ng mga medikasyon kesa sa plasebo ay malaki.". Gayunpaman, hindi isinaalang alang ng pagsasaliksik na ito ang mga pag-aaral na inapruhan ng FDA(Food and Drug Administration) ng Estados Unidos kabilang ang mga gumamit ng plasebo na mga yugtong washout na tipikal na ginagamit bilang mga siyentipikong kontrol.

Ang mga SSRI ay pinaniniwalaang nagdadagdag ng ekstraselular na lebel ng neurotransmitter na serotonin sa pamamagitan ng pagpipigil ng muling pagsisipsip nito sa presinaptikong selula na nagpaparami ng lebel ng serotonin sa sinaptikong cleft na magagamit pa upang magbigkis sa post-sinaptikong reseptor. Ang mga ito ay may iba ibang digri ng selektibidad para sa ibang mga tagahatid ng monoamino na ang purong SSRI ay may mahinang apinidad lamang para sa tagahatid noradrenalino at dopamino.

Ang mga SSRI ang unang klase ng mga drogang sikotropika na natuklasan gamit ang rasyonal na pagdidisenyo ng droga na isang prosesong nagsisimula sa isang spesipikong inaasintang biolohikal at tapos ay lumilikha ng mga molekulang dinisenyo upang umapekto dito. Ang mga SSRI ang pinakamalawak na nirereseta ng mga doktor sa maraming mga bansa.
Drugs in this class include (trade names in parentheses)
## Halimbawa
* citalopram (Celexa, Cipramil, Cipram, Dalsan, Recital, Emocal, Sepram, Seropram, Citox, Cital)
* dapoxetine (Priligy)
* escitalopram (Lexapro, Cipralex, Seroplex, Esertia)
* fluoxetine (Prozac, Fontex, Seromex, Seronil, Sarafem, Ladose, Motivest, Flutop, Fluctin (EUR), Fluox (NZ), Depress (UZB), Lovan (AUS), Prodep (IND))
* fluvoxamine (Luvox, Fevarin, Faverin, Dumyrox, Favoxil, Movox)
* indalpine (Upstene) (discontinued)
* paroxetine (Paxil, Seroxat, Sereupin, Aropax, Deroxat, Divarius, Rexetin, Xetanor, Paroxat, Loxamine, Deparoc)
* sertraline (Zoloft, Lustral, Serlain, Asentra)
* vilazodone (Viibryd)
* zimelidine (Zelmid, Normud) (discontinued)
## Sanggunian
Kategorya:Antidepressant
Panggabing Kalagayan ng Kalooban

Ang **Panggabing Kalagayan ng Kalooban** (Ingles: *Evening Mood*), maaari ring **Panggabing Kalagayan**, **Panggabing Kalooban**, o **Panggabing Panagano** (Pranses: *Humeur Nocturne*) ay isang alegorikal na dibuho o larawang ipininta na nilikha ng alagad ng sining na si William-Adolphe Bouguereau noong 1882. Ang ipinintang larawang ito ay bahagi ng kalipunan ng sining na pandaigdigan ng Museo ng Pinong Sining ng Habana, sa Cuba.

## Tingnan din
*

## Mga kawing panlabas
*William-Adolphe Bouguereau sa Web Museum

Kategorya:Mga dibuho ni William-Adolphe Bouguereau
Kategorya:Mga dibuho noong 1882
Reseta

thumb|right|200px|Simbolo ng reseta o preskripsiyon
Ang **reseta** o **preskripsiyon** (Ingles: *medical prescription*) na may simbolong ℞ ay isang programa ng pangangalaga ng kalusugan na ipinapatupad ng isang medikal na doktor o iba pang tagasanay medikal sa anyo ng mga instruksiyon na nangangasiwa sa plano ng pangangalaga para sa isang indibidwal na pasyente. Ang mga reseta ay maaaring kabilangan ng mga utos na isasagawa ng pasyente, tagapangalaga, nurse, o parmasista o iba pang mga terapista. Sa karaniwang paglalarawan, ang terminong reseta o preskripisyon ay ginagamit upang pakahulugan ang utas na uminom ng ilang mga medikasyon (gamot). Ang mga reseta ay may legal na implikasyon dahil ang mga ito ay maaarign tumukoy na ang nagrereseta ay nagpapasan ng responsibilidad para sa klinikal na pangangalaga ng pasyente at sa partikular para sa pagmomonitor ng pagiging epektibo at kaligtasan nito. Dahil sa ang mga gamot ay tumataas na nagiging nakalagay na sa mga pakete (*pre-packaged*) na mga minanipakturang mga produkto at ang pagsasanay medikal ay naging mas komplikado, ang saklaw ng kahulugan ng terminong "reseta" ay lumawak upang kabilangan ng mga pagtatayang klinikal (mga *clinical assessment*), pagsubok sa laboratoryo (mga *laboratory test*) at mga pag-aaral ng larawan na nauugnay sa pagpapataas ng kaligtasan o pagiging epektibo ng paggamot medikal.

Kategorya:Parmakolohiya
Kategorya:Panggagamot
Katas ng puke

Ang **Katas galing sa ari ng babae** (Ingles: vaginal discharge) ay isang katagang pantawag sa mga katas pambiyolohiya na nilalaman sa loob o iniluluwa ng puke. Habang ang karamihan sa mga iniluluwa ng puke ay maaasahan at nagpapahayag ng samu't saring mga yugto ng panahunan ng isang babae, ang ilang mga **tulo ng puke** ay maaring bunga ng isang pagsakop, tulad ng isang sakit na nakukuha mula pagtatalik.

Ang katawagang blennorrhea ay kadalasang ginagamit upang tukuyin ang mga katas na uhog galing sa lagusan ng ihi (*urethra*) o puke, habang ang blennorrhagia ay tumutukoy sa kalabisan ng ganiyang mga tulo mula sa puke o lagusan ng ihi, na kadalasang tumutukoy sa nakikita sa gonorea.

## Mga sanggunian
Pagkatuyo ng Puke - Mga sanhi, Paglulunas

## Mga pananda
Kategorya:Mga karamdamang may pamamaga ng mga organong pambalakang ng babae
Jean le Rond d'Alembert

Si '''Jean-Baptiste le Rond d'Alembert'* () (16 Nobyembre 1717 – 29 Oktubre 1783) ay isang Pranses na matematiko, mekanisyan, pilosopo, at teorista ng musika. Siya rin ay kapwa editor ni Denis Diderot sa *Encyclopédie''. Ang Pormula ni D'Alembert para sa pagkakamit ng mga solusyon sa ekwasyong alon ay ipinangalan sa kanya. 

## Sanggunian
Kategorya:Mga matematiko mula sa Pransiya
Arkidiyosesis ng Lingayen–Dagupan

The **Arkidiyosesis ng Lingayen–Dagupan** (Latin: *Archidioecesis Lingayensis-Dagupanensis*) ng Simbahang Katoliko, ay ang arkidiyosesis na sumasaklaw sa gitnang bahagi ng lalawigang-sibil ng Pangasinan.  Ito rin ang nagsisilbing Kalakhang Sede ng limang diyosesis sa lalawigan ng La Union, Nueva Ecija at Pangasinan.
## Kasaysayan
Una itong itinatag bilang *Diyosesis ng Lingayen* noong Mayo 19, 1928, binago ang pangalan nito bilang *Diyoesis ng Lingayen-Dagupan* noong Pebrero 11, 1954. Ganap itong naging arkidiyosesis noong Pebrero 16, 1963.

## Sanggunian
Lingayen-Dagupan
Ginambalang pagtatalik

thumb|left|300px

Ang ***coitus interruptus***, na kilala rin bilang **ginambalang pagtatalik**, **inabalang pagtatalik**, **tinanggihang pagtatalik**, **ipinagkait na pagtatalik**, **pagtatalik na may paghugot ng titi**, **paraang pahugot**, **paraang binubunot**, o **paraang pabunot**, ay isang paraan ng pagpigil sa pag-aanak kung kailan ang isang lalaki, habang nakikipagtalik ay binubunot o inaalis ang kanyang titi magmula sa puke ng babae bago siya labasan o bago siya makarating sa kasukdulan.  Pagkaraan, iniiwas papalayo ng lalaki ang kanyang punlay o tamod palayo mula sa puke ng kanyang katalik bilang pagtatangka na maiwasan ang inseminasyon (pagpupunla, pagbibinhi, o pagpupunlay).

Ang ganitong paraan ng kontrasepsiyon, na malawakang ginagamit ng hindi bababa sa dalawang mga milenyo, ay ginagamit pa rin magpahanggang ngayon.  Ang ganitong metodo ay ginamit ng tinatayang tatlumpu't walong milyong mga magkakapareha sa buong mundo noong 1991. Ang **paraang hinuhugot ang titi** ay hindi nagbibigay ng proteksiyon laban sa mga STD o STI.

## Tingnan din
*Coitus reservatus

## Mga sanggunian
Kategorya:Seksuwalidad
Pagtatalik na may laan

thumb|right

Ang ***Coitus reservatus*** (*coitus*, "pagtatalik, pagdadaop, pagsasanib" + *reservatus*, "itinabi, inireserba, sinagip"),, kilala rin bilang **pagpipigil na pangpagtatalik** (*sexual continence*), o kaya bilang **pagtatalik na may paglalaan**, **pagtatalik na may laan**, **pagtatalik na may inilaan**, **pagtatalik na may nakalaan**, **nakapintong na pagtatalik**, **nakareserbang pagtatalik**, **may pagsasagip na pagtatalik**, **pagtatalik na may sagip**, **may pasubaling pagtatalik**, **may pinaglalaanang pagtatalik**, at **nakalaang pagtatalik**, ay pangkaraniwang iniisip bilang isang anyo ng pagtatalik kung saan ang katambal na pumapasok ay hindi nagtatangkang magpalabas sa loob ng tumatanggap o pinagpapasukang kapareha, ngunit sa halip ay sumusubok na manatili sa panatag na kalagayan (*plateau phase*) ng pagtatalik hangga't makakaya at hangga't maaaring gawin, na nag-iiwas sa paglabas, pagbuga o pagpulandit ng punlay at tamod.  Isa pang katagang ginagamit para sa ganitong uri ng pakikipag-ugnayan ay ang salitang ***karezza***.

Ang salitang *karezza* ay pangkalahatang pinaniniwalaan na hinango magmula sa salitang Italyanong *carezza* na nangangahulugang "haplos", "hagod", "himas", o "lambing". Subalit, naniniwala si Alan W. Watts na isa itong salitang Persa. Inimbento ni Alice Bunker Stockham ang salitang *karezza* at may kaugnayan sa *maithuna* ng Budistang Tantra at Sahaja ng Yogang Hindu.

Ginamit ng mga Rosikrusyano ang "coitus reservatus" o "karezza" bilang isang gawaing esoteriko (palihim). 

## Tingnan din
*Coitus interruptus

## Mga sanggunian
Kategorya:Seksuwalidad
Pangkat

Maaring tumukoy ang **pangkat** o **grupo** sa:

## Pangkat ng mga tao
* Pangkat etniko, isang pangkat na ang mga kasapi ay binabahagi ang parehong etnikong identidad
* Pangkat tribo, isang pangkat na ang mga kasapi ay binabahagi ang parehong tribong identidad
* Organisasyon, isang entidad na may isang kolektibong hangarin at nakakabit sila sa isang panlabas na kapaligiran

## Agham at teknolohiya
### Agham pangkompyuter
* Pangkat (tipo ng abstraktong datos), isang tipo ng abstraktong datos

### Matematika
* Pangkat (matematika), isang koleksyon ng mga natatanging elemento
* Grupo (matematika), isang pangkat (*set*) na kasama ang isang binaryong operasyon na pinupunan ang ilang kondisyong alhebraiko
Espasyong bektor

Ang **espasyong bektor** (Ingles: **vector space**) ay isang istrakturang matematikal na binubuo ng kalipunan ng mga bektor na mga bagay na maaaring pagdagdagin at paramihin ng mga bilang na tinatawag na skalar. Ang mga skalar ay karaniwang nauunawaang mga tunay na bilang ngunit maaari ring isaalang-alang ang pagpaparami ng skalar sa pamamagitan ng mga komplikadong bilang, mga makatwirang bilang o kahit sa mas pangkalahatang mga field.

## Kasaysayan 
Ang mga espasyong bektor ay unang ipinaliwanag nina Rene Descartes at Pierre de Fermat kung saan tinalakay nila ang mga espasyong bektor **R**2 at **R**3. Ang problema naman dito ay prinisinta lang nila ang punto at ang pag-gragraph kaysa ipaliwanag ang konseptong abstrak ng bektor.

Ang mga konkretong paliwanag ng mga espasyong bektor ay matatagpuan sa mga gawa ni Bernard Bolzano

Tinawag ni Peano ang mga espasyong bektor bilang mga sistemang linyar dahil nakikita niya rito na kaya pala ng mga bektor na nasa loob ng espasyo na makuha mula sa mga kombinasyong linyar ang mga limitadong bektor at skalar—av +bw + ... + cz.

## Mga sanggunian 
## Tingnan din 
* Dimensiyon (espasyong bektor)

Kategorya:Linear algebra
Kategorya:Mga konsepto sa pisika
Anglisisasyon

Ang **Anglisisasyon** o **Pag-iingles** (Ingles: **Anglicisation**, o **anglicization**(pansinin ang baybaying Briton at Amerikanong Ingles na -ise vs -ize) ang proseso ng pagbabago ng sinasalita o sinusulat ng anumang mga wika sa anyong mas maiintindihan sa isang tagapagsalita ng Ingles. Sa pagnakalahatan, ito ay pagbabago ng salita sa paraang nagiging Ingles ito sa anyo o katangian. 

Ang terminong ito ay kalimitang tumutukoy sa proseso ng pagbabago ng pagbibigkas o pagbabaybay ng isang salitang banyaga o dayuhan kung ito ay hiniram sa Ingles. Ang mga personal na pangalan ay maaari ring i-Ingles. Ito ay karaniwan para sa mga pangalan na tumutukoy ng mga sinaunang bagay  o mga pinunong dayuhan ng estado. Ito ay karaniwan rin sa mga imigrante sa mga bansa na nagsasalita ng Ingles halimbawa ang Battenberg ay naging Mountbatten. 
## Halimbawa
Ang mga pangalan ng lugar ay karaniwang in-anglisa sa Ingles. Ang mga halimbawa nito ang sumusunod: 
*Ang Napoli at Milano ay isinalin sa Ingles na Naples at Milan
*Ang siyudad sa Alemanya na München ay iningles na Munich
*Ang siyudad sa Denmark na København ay iningles na Copenhagen
*Ang siyudad sa Sweden na Göteborg ay iningles na Gothenburg
*Ang siyudad sa Netherlands na Den Haag ay iningles na The Hague
*Ang siyudad sa Ehipto na القاهرة o Al-Qāhira ay iningles na Cairo. 
Ang mga pangalan ng indibidwal gaya ng:
*Aristoteles ay iningles na Aristotle
*Hadrianus ay iningles na Hadrian
*Iones Paulus II ay iningles na Pope John Paul II at Benedictus XVI ay iningles na Pope Benedict XVI
Kabilang din sa pag-iingles ang pagbabago ng mga pangalan gaya ng Carlos na naging Charles sa Ingles, Friedrich na naging Frederic at iba pa.

## Anglisisasyon ng ibang mga wika
Ang isa pang kamakailang pagbuong linguistiko ang anglisasyon ng ibang mga wika kung saan ang mga salitang Ingles ay inangkat(imported) sa ibang wika. Dahil sa paglitaw ng midya na Anglophone at pandaigdigang paglaganap ng mga kulturang Briton at Amerikano sa ika-20 at ika-21 siglo, maraming mga salitang Ingles ang pumasok sa ibang mga wika. Kabilang dito ang mga salitang pang-teknolohiya gaya ng internet na partikular na karaniwan sa buong daigdig dahil sa walang mga mas naunang salita para dito. Ang mga salitang Ingles ay minsan inaangkat sa lokal na wika ng verbatim(eksaktong anyo) at minsan ay inaangkop sa lokal na wika sa isang prosesong gaya ng anglisasyon. Sa ibang kaso ito ay isinasailalim sa isang transliterasyon na pagkokonberte ng isang tekto mula sa skripto ng isang wika sa iba pang skripto. Halimbawa, ang orihinal na skriptong Griyego na Ελληνική Δημοκρατία ay naging transliteradong Hellēnikē Dēmokratia na iningles namang Hellenic Republic.

Ang pagsasalin sa lokal na wika ay hindi lamang karaniwan sa Ingles kundi sa pagitan ng iba ibang wika. Halimbawa, ang orihinal na pangalan ng apelyido ng matematikong si Giuseppe Lodovico (Luigi) Lagrangia ay isinalin sa Pranses na Lagrange at kilala naman sa Ingles bilang Joseph Louis Lagrange. 
Kategorya:Wikang Ingles
Arkidiyosesis ng Maynila

Ang **Kalakhang Arkidiyosesis ng Maynila** () ay ang partikular na diyosesis ng Simbahang Katolika sa Pilipinas na sumasaklaw sa mga parokya sa mga lungsod ng Maynila, Makati,  Pasay at San Juan sa Kalakhang Maynila. Tinuturing itong primasyal na sede ng Pilipinas at pinamumunuan ng Arsobispo ng Maynila. Noong 1949 naluklok si Rufino Kardinal Santos na kauna-unahang Pilipino bilang Arsobispo at Primado ng Pilipinas mula nang ito'y maitatag bilang supraganeong diyosesis ng Mexico noong 1579..

**Mga Tala:**&nbsp;&nbsp;&nbsp;† Pumanaw &nbsp;&nbsp;&nbsp;‡ Nagbitiw &nbsp;&nbsp;&nbsp;¶ Nagretiro 

## Sanggunian
]]

Maynila

https://www.ucanews.com/directory/statistics/philippines-manila/431

https://www.vaticannews.va/en/pope/news/2021-03/pope-frncis-appoints-new-archbishop-manila-philippines-advincula.html
Joseph Louis Lagrange

Si **Joseph-Louis Lagrange** (25 Enero 1736 – 10 Abril 1813) na ipinanganak bilang **Giuseppe Lodovico (Luigi) Lagrangia** ay isang matematiko at astronomo. Siya ay ipinanganak sa Turin, Piedmont at nanirahan ng isang bahagi ng kanyang buhay sa Prussia at bahagi ng Pransiya. Siya ay nakagawa ng mahalagang mga pag-aambag sa lahat ng larangan ng matematikal na analisis, teoriya ng bilnag at klasiko at selestiyal na mekaniks. Sa rekomendasyon ni Leonhard Euler at Jean le Rond d'Alembert noong 1755, hinalinhan ni Lagrange ang kanyang ama bilang direkto ng matematika sa Akademiyang Prussian ng Agham sa Berlin kung saan siya nanatili ng higit sa dalawampung taon at lumikha ng malaking katawan ng akda at nanalo ng ilang mga gantimpala ng Akademiyang Pang-Agham ng Pransiya. Ang tratado ni Langrange analitikal na mekaniks(Mécanique Analytique, 4. ed., 2 vols. Paris: Gauthier-Villars et fils, 1888-89) na isinulat sa Berlin at unang inilimbag noong 1788 ay nagalok ng pinaka komprehensibong pagtrato sa klasikong mekaniks pagkatapos ni Isaac Newton at naging basehan ng pagkakabuo ng matematikal na pisika sa ika-9 na siglo.

Kategorya:Mga matematiko
Kategorya:Mga astronomo
Akademya ng Wikang Hebreo

right|thumb|300px

Ang **Akademya ng Wikang Hebreo** (Ingles: *Academy of the Hebrew Language*, , *HaAkademya laLashon haIvrit*) ay itinatag ng pamahalaang Israeli noong 1953 bilang "kataas-taasang institusyon (panimulaan) para sa kadalubhasaan sa wikang Hebreo."

sa kampus ng Givat Ram ng Hebreong Pamantasan ng Herusalem.

## Mga sanggunian
*Academy of the Hebrew Language  opisyal na websayt

Kategorya:Herusalem
Kategorya:Israel
Kategorya:Wikang Ebreo
Kategorya:Mga akademyang pangwika
Pambansang Aklatan ng Israel

Ang **Pambansang Aklatan ng Israel** (Ingles: *National Library of Israel*, NLI; Hebreo: הספרייה הלאומית; dating: Aklatang Pambansa at Pampamantasan na Panghudyo (*Jewish National and University Library - JNUL*, Hebreo: בית הספרים הלאומי והאוניברסיטאי), ay ang pambansang aklatan ng Israel.  Naghahawak ang aklatan ng mahigit sa 5 milyong mga aklat, at matatagpuan sa kampus ng Givat Ram ng Hebreong Pamantasan ng Herusalem.

Ang Pambansang Aklatan ng Israel ang nagmamay-ari ng pinakamalaking kalipunan sa mundo ng Hebraika at Hudaika, at ito ay isang repositoryo ng maraming bihira at natatanging mga manuskrito, mga aklat, at mga artipakto.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas 
* Ang Pambansang Aklatan ng Israel 

Kategorya:Aklatan
Kategorya:Herusalem
Kategorya:Israel
Matematikang pampisika

Ang **matematikal na pisika** () ay tumutukoy sa pagbuo ng mga paraang matematikal upang mailapat sa mga problema ng pisika. Ito ay karaniwang ginagamit ng mga pisiko at inhenyero. Ang mga pag-aaral dito ay nakapokus sa infinite series, integral transforms, alhebrang matrix, mga espasyong bektor at iba pa.

 para sa mga quantum harmonic oscillator&nbsp;(kaliwa) kasama ang kanilang mga lawak (kanan).]]

## Mga sanggunian 
## Tingnan din 
* Teoretikal na pisika
Cheka

Ang **Buong-Rusong Ekstraordinaryong Komisyon**, payak na kilala sa Ruso bilang **Cheka**, ay ang unang organisasyon ng pulisyang lihim sa Unyong Sobyetiko. Nabuo ito sa pamamagitan ng isang dekrito na inilabas noong 20 Disyembre 1917, ni Vladimir Lenin at pinamunuan ng isang aristocratong-naging-komunistang si Felix Dzerzhinsky. Pagkatapos ng 1922, napadpad ang Cheka sa mga serye ng reorganisasyon sa pagiging katawan na kung saan ang mga miyembro ay patuloy na tinatawag na "Chekisty" (Chekists) hanggang dekada 1980.

Mula sa pagkakatatag nito, ang Cheka ay nagsisilbing napakahalagang kamay ng militar at pangseguridad ng komunistang pamahalaan ng mga Bolshevik.  Noong 1921, ang *Mga Tropa para sa Panloob na Dipensa ng Republika* (isang sangay ng Cheka) ay naging 200,000. Pinamunuan ng mga tropang ito ang mga kampong pantrabaho; pinapatakbo ang sistemang Gulag; at iba.

## Talababa 
## Pinagkuhanan 
* Andrew, Christopher M. and Vasili Mitrokhin (1999) *The Sword and the Shield : The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB.* New York: Basic Books. ISBN 0-465-00312-5.
* Applebaum, Anne (2003) *Gulag: A History.* Doubleday. ISBN 0-7679-0056-1
* Carr, E. H. (1958) *The Origin and Status of the Cheka.* Soviet Studies, vol. 10, no. 1, pp.&nbsp;1–11.
* Chamberlin, W. H. (1935) *The Russian Revolution 1917–1921, * 2 vols. London and New York. The Macmillan Company.
* Dziak, John. (1988) *Chekisty: A History of the KGB.* Lexington, Mass. Lexington Books.
* Figes, Orlando (1997) ''A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891-1924.* Penguin Books. ISBN 0-670-85916-8.
* Leggett, George (1986) *The Cheka: Lenin's Political Police.* Oxford University Press, New York. ISBN 0-19-822862-7
* Lincoln, Bruce W. (1999) *Red Victory: A History of the Russian Civil War.* Da Capo Press. ISBN 0-306-80909-5
* Melgounov, Sergey Petrovich (1925) *The Red Terror in Russia.* London & Toronto: J. M. Dent & Sons Ltd.
* Overy, Richard (2004) *The Dictators: Hitler's Germany, Stalin's Russia.* W. W. Norton & Company; 1st American edition. ISBN 0-393-02030-4
* Rummel, Rudolph Joseph (1990) *Lethal Politics: Soviet Genocide and Mass Murder Since 1917.* Transaction Publishers. ISBN 1-56000-887-3
* Schapiro, Leonard B. (1984) *The Russian Revolutions of 1917 : The Origins of Modern Communism.* New York: Basic Books. ISBN 0-465-07154-6
* Volkogonov, Dmitri (1994) *Lenin: A New Biography.* Free Press. ISBN 0-02-933435-7
* Volkogonov, Dmitri (1998) *Autopsy of an Empire: The Seven Leaders Who Built the Soviet Regime'' Free Press. ISBN 0-684-87112-2

## Mga kawing panlabas 
*The Cheka  - Spartacus Schoolnet collection of primary source extracts relating to the Cheka
*Development of the Soviet system of punitive organs 


Kategorya:Itinatag noong 1917
Kategorya:Binuwag noong 1922
Kawalan ng pang-itaas

thumb|Kawalan ng pang-itaas

Ang **Kawalan ng pang-itaas na damit** o **pagiging** **walang pang-itaas** o ***topless*** (mula sa Ingles: *Topless*) ay isang katayuan ng hindi pagsusuot ng anumang kasuotan mula sa baywang paitaas, na may ibig sabihing nakikita at nakalantad ang mga suso.  Dahil sa ang suso ng babae ay kadalasang kaugnay ng seksuwalidad, maraming mga bansa ang tumuturing dito bilang katanggap-tanggap kung mga lalaki ang walang pang-itaas na damit habang nasa pangmadlang mga pook, subalit hindi para sa mga babae.  Subalit, may ilang mga bansa na tumuturing dito bilang pangkaraniwang para sa kababaihan ang walang pang-itaas o hubad ang katawan paitaas mula sa baywang, pangkaraniwan na ang dahil sa likas na init ng panahon o klima.

## Tingnan din
* Hubo't hubad

Kategorya:Kultura
Kategorya:Seksuwalidad
Kategorya:Pananamit
Ordinaryong diperensiyal na ekwasyon

Sa matematika, ang **ordinaryong diperensiyal na ekwasyon** (Ingles: **ordinary differential equation** o **ODE**) ay isang ugnayan na naglalaman ng mga punsiyon ng isa lamang independiyenteng bariabulo at isa o maraming mga deribatibo nito sa respeto ng bariabulong ito. Ang isang simpleng halimbawa ang Ikalawang batas ni Newton ng Mosyon na tumutungo sa diperensiyal na ekwasyong: 

:m \frac{d^2 x(t)}{dt^2} = F(x(t)),\,

para sa mosyon ng isang partikular ng konstanteng masang *m*. Sa pangkalatan, ang pwersang *F* ay nakabatay sa posisyong *x(t)* ng partikulo sa panahong *t*, kaya ang hindi alam na punsiyong *x(t)* ay lumilitaw sa parehong mga panig ng diperensiyal na ekwasyon gaya ng tinutukoy ng notasyong  *F*(*x*(*t*)).

Ang mga ordinaryong diperensiyal na ekwasyon ay binubukod sa mga parsiyal diperensiyal na ekwasyon na sumasangkot sa parsiyal na deribatibo ng mga punsiyon ng ilang mga bariabulo. Ang ODE ay lumilitaw sa maraming iba't ibang mga konteksto kabilang ang heometriya, mekaniks, astronomiya at pagmomodelo ng populasyon. Maraming mga matematiko ang nag-aral ng mga diperensiyal na ekwasyon at nag-ambag sa larangang ito kabilang sina Isaac Newton, Leibniz, Pamilyang Bernoulli, Riccati,  Clairaut, d'Alembert at Leonhard Euler.

Maraming mga pag-aaral ang inilaan sa solusyon ng mga ordinaryong diperensiyal na ekwasyon. Sa kasong ang ekwasyon ay linyar, ito ay maaaring malutas sa pamamagitan ng mga paraang analitikal. Sa kasawiang palad, ang karamihan sa mga interesanteng mga diperensiyal na ekwasyon ay hindi-linyar at sa ilang mga eksepsiyon ay hindi malulutas ng eksakto. Ang mga tinatantiyang solusyon ay dinadatnan gamit ang mga aproksimasyon sa kompyuter.

Kategorya:Mga ekwasyong diperensiyal
Punsiyon (agham pangkompyuter)

Sa agham pangkompyuter, ang isang **punsiyon** (Ingles: *function* na tinatawag ring *procedure* [pamamaraan], *routine* [rutina, nakasanayang pamamaraan], *method* [metodo, pamamaraan, paraan], *subroutine* [subrutina, kabahaging rutina, kabahaging nakasanayang pamamaraan] o *subprogram* [subprograma, kabahaging programa) ay isang bahagi ng pinagkukunang kodigo sa mas malaking programa na nagsasagawa ng mga ispesipikong tungkulin.

Kategorya:Agham pangkompyuter
Alhebrang multilinyar

Sa matematika, ang **multilinear algebra**, **alhebrang maramihan ang guhit**, o **alhebrang may maramihang guhit** (Ingles: **multilinear algebra**) ay nagpapalawig ng mga paraan ng linear algebra. Kung paaanong ang linear algebra ay nakasalig sa konsepto ng bektor at nagpapaunlad ng teoriya ng mga espasyong bektor, ang multilinear algebra ay sumasalig sa mga konsepto ng p-bektor at mga multibektor na may alhebrang Grassman.

Kategorya:Multilinyar na alhebra
Heometriyang natatangi

Ang **diskretong heometriya** (literal na **heometriyang bukod**, **heometriyang hiwalay**, o **heometriyang iba-iba at hiwa-hiwalay**) o **heometriyang kombinatoryal** ay ang mga sangay ng heometriya na nag-aaral ng mga kombinatoryal na mga katangian at mga konstruktibong paraan ng mga diskretong heometrikong obhekto. Ang karamihan sa mga tanong sa diskretong heometriya ay sumasangkot sa may hangganan o diskretong mga pangkat gaya ng mga punto, plano, bilog, spero, poligon at iba pa. Ang paksa ay pumopokus sa mga kombinatorial na mga katangian ng mga obhektong ito gaya kung paaanong bumabagtas ang bawat isa o kung paano ang mga ito ay aayusin upang sakupin ang mas malaking obheto.

Kategorya:Diskretong heometriya
Heometriyang alhebraiko

Ang **alhebraikong heometriya** () ang sangay ng matematika na nagsasama ng mga pamamaraan ng abstraktong alhebra lalo na ng komutatibong alhebra sa wika at mga problema ng heometriya. Ito ay sumasakop sa isang sentral na lugar sa modernong matematika at may pangmaramihang mga konseptwal na ugnay sa mga malawak na larangan gaya ng kompleks na analisis, topolohiya, at teorya ng bilang. Sa simula ay isang pag-aaral sa mga sistema ng ekwasyong polinomial sa ilang mga baryable, ang paksa ng alhebraikong heometriya ay ay nagsisimula kung saan ang paglutas ng ekwasyon ay humihinto at naging mas mahalaga ito upang maunawaan ang mga panloob na katangian ng kabuuan ng mga solusyon ng mga sistema ng ekwasyon kesa sa paghahanap ng ilang solusyon. Ito ay tumutungo sa ilang mga pinakamalalim na mga tubig sa kabuuan ng matematika na parehong pangkonsepto at pang tekniko.

Kategorya:Alhebraikong heometriya
Teorya ng kategorya

Ang **palakaurian** o **teorya ng kategorya** () ay isang sakop ng pag-aaral sa sipnayan na sumusuri sa basal na paraan ng mga katangian ng partikular na mga konseptong pansipnayan sa pamamagitan ng pagsisining ng mga ito bilang kalipunan ng mga bagay at palaso () na tinatawag na morpismo, bagaman ang katawagang ito ay mayroon ring espesipikong hindi palakauriang na kahulugan, kung saan ang mga kalipunang ito ay sumasapat sa ilang mga tiyak na payak na kondisyon. Maraming mga mahahalagang sakop sa sipnayan ay maaring isining bilang mga kaurian at ang paggamit ng *palakaurian* ay pumapayag ng maraming mga masalimuot at mahirap ng mga hinatnan na matematikal sa mga larangang ito na maihayag at mapatunayan sa mas payak na paraan kaysa sa hindi paggamit ng mga kaurian.

Kategorya:Mga sangay ng matematika
Punsiyon

Ang **tungkulin** o **punsiyon** ay maaaring tumukoy sa:

* Punsiyon (matematika)
* Punsiyon (agham pangkompyuter)
* Hanapbuhay
Metodo

Ang **metodo** ay na maaaring tumukoy sa:

*Paraan, pamamaraan, o metodolohiya.
*Tungkulin (agham pangkompyuter)
Gradient (kalkulong bektor)

Sa kalkulong bektor, ang gradient ng isang skalar na field ang field na bektor na tumuturo sa direksiyon ng pinakamalaking rate ng pagtaas ng skalar na field at kung saan ang magnitudo ang pinakamalaking rate ng pagbabago. Ang paglalahat ng gradient para sa mga punsiyon na may mga halaga sa ibang espasyong Euclidean ang Jacobian. Ang karagdagan pang paglalahat ng punsiyon mula sa espasyong Banach sa iba pa ang deribatibong Fréchet.

Kategorya:vector calculus
Vector calculus

Ang **kalkulong bektor** o **tuganhing tayahan** (Ingles: **Vector calculus** o **vector analysis**) ay isang sangay ng matematika na ukol sa diperentasyon at integrasyon ng mga field na bektor na pangunahin ay sa tatlong dimensiyonal na espasyong Euclidean na \mathbf{R}^3. Ang terminong kalkulong bektor ay minsang ginagamit bilang sinonimo para sa mas malawas na paksa ng kalkulong multibariabulo na kinabibilangan ng kalkulong bektor gayundin din ng parsiyal na deribatibo at pangmaramihang integrasyon. Ang kalkulong bektor ay gumagampan ng mahalagang papel sa diperensiyal na heometriya at sa pag-aaral ng mga parsiyal diperensiyal na ekwasyon. Ito ay labis na ginagamit sa pisika at inhenyerya lalo sa paglalarawan ng mga elektromagnetikong field, grabitasyonal na field at daloy ng pluido.
## Sanggunian 
Kategorya:vector calculus
Pagkakaiba-ibang pangsihay

Sa haynayan, ang **diperensiyasyong selular** o **pagkakaiba-ibang pangsihay** (Ingles: **cellular differentiation**) ang pamamaraan kung saan ang hindi natatangi na sihay ay nagiging mas natatangi na uri ng sihay.

Kategorya:Biyolohiya ng selula
Teoryang Lie

Ang **Teoriyang Lie** (Ingles: **Lie theory** at binibigkas na *lee*) ay isang sakop ng matematika na sinimulang binuo ni Sophus Lie. Ang sinaunang mga ekspresyon ng teoriyang Lie ay matatagpuan sa mga aklat na isinulat ni Lie kasama sina Friedrich Engel at Georg Scheffers mula 1888 hanggang 1896. Sa sinaunang akda ni Lie, ang ideya ay lumikha ng teoriya ng tuloy tuloy na mga pangkat upang buuin ang teoriya ng mga diskretong pangkat na nabuo sa teoriya ng mga anyong modular sa mga kamay nina Felix Klein at Henri Poincaré. Ang paunang aplikasyon na nasa isip ni Lie ay para sa teoriya ng mga diperensiyal na ekwasyon. Sa modelo ng Teoriyang Galois at mga ekwasyong polinomial, ang nagpapatakbong pagkakabatid ay ng isang teoriya na may kakayahang pag-isahin sa pamamagitan ng pag-aaral ng simetriya ang buong sakop ng mga diperensiyal na ekwasyon. Ang inaasahan ng teoriyang Lie na pag-isahin ang buong larangan ng mga ordinaryong diperensiyal na ekwasyon(ODE) ay hindi natupad. Ang mga paraang simetria para sa ODE ay patuloy na pinag-aaralan ngunit hindi nanaig sa paksang ito. May umiiral na diperensiyal na teoriyang Galois ngunit ito ay binuo ng iba gaya nina Picard at Vessiot na nagbbigay ng teoriya ng mga kwadratura na mga indepinidong integral na kailangan upang ihayag ang mga soluyon. Sa pangmatagalang panahon, hindi ang direktang aplikasyon ng tuloy tuloy na simetriya sa mga tanong na heometriko na gumawa sa teoriyang Lie na isang sentral na kabanata ng kontemporaryong matematika. Ang katotohanang mayroon mabuting teoriya ng istraktura para sa mga pangkat Lie at mga representasyon nito ay gumawa dito na bahagi ng malalaking bahagi ng abstraktong alhebra. Ang ilan sa mga malalaking sakop ng aplikasyon ay natuklasan, halimbawa sa automorpikong mga representasyon at sa matematikal na pisika.

Kategorya:Teoriyang Lie
Anterogradong amnesia

Ang **Anterogradong amnesia** (Ingles: **Anterograde amnesia**) ang pagkawala ng kakayahang lumikha ng mga bagong memorya pagkatapos ng pangyayaring nagsanhi ng amnesia na nagsasanhi ng isang bahagi o buong kawalang kakayahang maka-alala ng kamakailang nakaraan samantalang ang mga pangmatagalang memorya mula sa pangyayari ay nanatiling buo. Ito ay salungat sa retrogradong amnesia kung saan ang mga memoryang nalikha bago ang pangyayaring nagsanhi ng amnesia ay nawala. Ang parehong ito ay maaaring mangyari ng sabay sa isang pasyente. 

Kategorya:Diperensiya ng memorya
Avianca

Ang **Avianca S.A.** (acronym mula sa Espanyol na "", sa Ingles: *Airways of the American Continent*) ay isang airline sa Colombia na naging pambansang airline at flag carrier ng Colombia mula 5 Disyembre 1919, nang una itong ay nairehistro sa ilalim ng pangalan na SCADTA. Ang punong himpilan nito ay matatagpuan sa Bogota, D.C. at ang pangunahing hub nito ay matatagpuan sa El Dorado International Airport. Ang Avianca ay binubuo rin ng isang grupo ng pitong airlines sa Latin America, ang mga operasyon nito ay pinagsama upang gumana bilang isang airline gamit ang isang code sharing system. Ang Avianca ay ang pinakamalaking airline sa Colombia at ang pangalawang pinakamalaki sa Latin America. Ang Avianca kasama ng mga subsidiary nito ay ang pinakamalawak na network ng destinasyon sa Latin America. Ito ay ganap na pag-aari ng Synergy Group S.A., isang holding company sa South America na itinatag ni Germán Efromovich at nag-specialize sa air transport. Ito ay nakalista sa Colombia Stock Exchange.

Ang Avianca ay ang ikalawang pinakalumang airline kasunod ng KLM, at ipinagdiwang nito ang kanilang ika-90 anibersaryo noong 2009, nang inihayag nito ang kanilang pagsanib sa TACA. Ito ay ang pinakalumang airline sa Kanlurang Emisperyo. Ito ay naging isang opisyal na miyembro ng Star Alliance noong 21 Hunyo 2012, pagkatapos ng isang proseso na tumagal ng humigit-kumulang 18 buwan mula sa paunang anunsyo ng kanilang mga imbitasyon upang sumali sa alyansa.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga kompanyang panghimpapawid
Kategorya:Colombia
Tagapigil ng monoaminong oksidasa

Ang **Tagapigil ng monoaminong oksidasa** o **Tagasawata ng monoaminong oksidasa** (Ingles: **monoamine oxidase inhibitor** o **MAOI**) ang klase ng mga antidepressant na maaaring gamitin kung ang ibang mga klase ng antidepressant ay hindi epektibo sa isang pasyente. Ang MAOI ay kumikilos sa pamamagitan ng paghaharang ng ensaym na monoaming oksidadsa na sumisira sa mga neurotransmitter na dopamino, serotonin at norepineprino. Dahil sa mga potensiyal na nakakamatay na mga interaksiyon sa klaseng ito ang antidepressant at ilang mga pagkain lalo na ang mga naglalaman ng tyramino gayundin ng ilang mga droga, ang mga klasikong MAOI ay bihira na lang ireseta. Gayunpaman, ito ay hindi lumalapat sa tinatagpi sa balat na selegilino na dahil sa paglagpas nito tiyan ay mas mahinang kagawian na magsanhi ng mga pangyayaring ito. Ang mga MAOI ay maaaring kasing epektibo ng mga TCA bagaman hindi na ito gaanong gaingamit dahil sa mataas na insidensiya ng mga mapanganib na pangalawang epekto interaksiyon. Ito ay kinabibilangan ng mga drogang Isocarboxazid (Marplan), Moclobemide (Aurorix, Manerix), Phenelzine (Nardil), Selegiline (Eldepryl, Emsam), Tranylcypromine (Parnate) at iba pa.

Kategorya:Antidepressant
Antidepresanteng trisikliko

Ang **antidepresanteng trisikliko** (Ingles: **tricyclic antidepressant** o **TCA**) ang pinakamatandang klase ng mga antidepressant. Ito ay kumikilos sa pamamagitan ng paghaharang ng muling pagsisipsip ng ilang mga neurotransmitter gaya ng norepineprino at serotonin. Hindi na ito gaanong nirereseta ngayon dahil sa pagkakalikha ng mas selektibo at ligtas na mga antidepressant. Ang mga pangalawang epekto(side effects) nito ay kinabibilangan ng pagtaas ng pagtibok ng puso, kaantukan, tuyong bibig, konstipasyon, pagpapanatili ng ihi, malabong paningin, kalituhan, pagkahilo, at hindi pagganang sekswal(sexual dysfunction). Ang pagiging nakalalason nito ay tinatayang nangyayari sa 10 beses na normal na dosis nito. Ang mga ito ay kalimitang nakamamatay dahil ang mga ito ay maaaring magsanhi ng nakamamatay na arrhythmia. Gayunpaman, ang mga trisiklikong antidepressant ay ginagamit pa rin ng ilan dahil sa kanilang pagiging epektibo lalo na sa mga matinding kaso ng malaking depresyon. Ang mga drogang TCA ay kinabibilangan ng Amitriptyline (Elavil, Endep), Clomipramine (Anafranil), Doxepin (Adapin, Sinequan), Imipramine (Tofranil), Trimipramine (Surmontil) at iba pa.

Kategorya:Antidepressant
Temporal na lobo

Ang **temporal na lobo** (Ingles: **temporal lobe**) ang rehiyon sa cerebral na cortex na matatagpuan sa ilalim ng biyak na Sylvian sa parehong mga hemisperong cerebral ng utak ng mga mammal. Ang temporal na lobo ay sangkot sa pandamang pandinig at tinatahan ng pangunahing auditoryong cortex. Ito ay mahalaga rin sa pagpoproseso ng mga semantika ng parehong pananalita at paningin. Ang temporal na lobo ay naglalaman ng hippocampus at gumagampan ng mahalagang papel sa pagbuo ng pangmatagalang memorya. 

Ang superior temporal gyrus ay kinabibilangan ng sakop(sa loob ng biyak na Sylvian) kung saan ang ang mga hudyat na auditoryo(pandinig) mula sa cochlea (at pinahatid sa pamamagitan ng ilang mga subcortical nuclei) ay unang umaabot sa cerebral na cortex. Ang bahaging ito ng cortex(pangunahing auditoryong cortex) ay sangkot sa pandinig. Ang mga katabing lugar sa superior, posterior at lateral na mga bahagi ng temporal ng lobo ay sangkot sa mataas na lebel ng pagpoproseso ng pandinig. Sa mga tao, ito ay kinabibilangan ng pananalita kung saan ang kaliwang temporal na lobo sa partikular ay tila ginawang espesyal. Ang Wernicke's area na sumasakop sa rehiyon sa pagitan ng temporal at parietal na lobo ay gumagampan ng mahalagang papel(kasunod ng Broca's area) na sa harapang lobo. Ang mga tungkulin ng kaliwang temporal na lobo ay hindi limitado sa mababang lebel na pandama ngunit lumalawig sa pag-unawa, pagpapangalan, memoryang berbal, at iba pang mga tungkuling pang wika. 

Ang ilalim na bahagi(ventral) ng temporal cortices ay lumalabas na sangkot sa mataas na lebel ng pagpoprosesong biswal(paningin) ng kompleks na stimuli gaya ng pagtanto sa mga mukha(fusiform gyrus) at mga eksena (parahippocampal gyrus). Ang mga bahaging anterior ng bentral stream para sa biswal na pagpoproseso ay sangkot sa pagtanto at pagkilala ng mga bagay. Ang medial temporal na lobo(malapit sa planong Sagittal na humahati sa kaliwa at kanang hemisperong cerebral ay pinaniniwalaang sangkot sa memoryang episodiko/memoryang deklaratibo. Sa malalim na loob ng medial temporal na lobo ay nakahimlay ang hippocampus na mahalaga sa mga tungkuling pang memorya partikular na sa paglipat mula sa panandalian memorya patungo sa pangmatagalang memorya at pagkontrol ng memoryang pang-espasyo at pag-aasal. Ang pinsala sa bahaging ito ay karaniwang nagreresulta sa anterogradong amnesia. 

Kategorya:Utak
Ritz Azul

Si **Ritz Azul** (ipinanganak na Ritz Ann Riggie Villanueva Alzul noong Enero 11, 1994), ay isang artista ng Pilipino at host ng telebisyon na dating talento ng TV5 at ngayon ay nasa ilalim ng pamamahala ng ABS-CBN at Star Magic.

Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas
Pagpapalaki ng suso

; ang babaeng ito ay kandidato upang sumailalim naman sa operasyon ng pagpapalaman sa kanang suso upang magmukhang normal muli ang kanyang dibdib.]]
thumb|right|250px|**Palaman sa suso**: ang wangis ng mga suso ng isang babae bago operahan *(kaliwa)* at ang anyo ng mga suso ng isang babaeng naoperahan na at may mga pampuno sa suso na yari sa gulamang silikon (500 cc).

Ang **pampalaki ng suso** (Ingles: *breast implant*, literal na "implantang suso", "pantanim sa suso", "pampalaman ng/sa suso", o "pampuno ng/sa suso") ay isang pangmedisinang prostesis na ginagamit upang maitama ang sukat, anyo, o pandama ng mga suso ng isang babae pagkaraan ng mastektomiya at ng rekonstruksiyon ng suso; para sa pagtatama ng depektong konhenital at depormidad (konhenital na abnormalidad ng dingding ng dibdib); para estetikong augmentasyon ng suso (pagpupuno ng suso); at para sa paglikha ng mga suso sa pasyenteng sumailalim sa siruhiya ng pagtatakda o pagpapalit ng kasarian (tanseksuwal na lalaking naging babae).  Mayroong tatlong pangkalahatang mga uri ng **kasangkapang pampuno ng suso** (*breast implant device*), na batay ang kahulugan sa pampunong materyal: salina, silikon, at komposito.  Ang **implantang salina** o **pampunong salina** ay may balamban na silikong elastomer na pinuno o pinalamanan ng isterilisadong solusyong salina; ang **implantang silikon** ay mayroong balot na silikong elastomer na puno ng malapot na gulamang silikon; at ang implantang may **alternatibong komposisyon** o **pamalit na kabuuan** o **pampalit na kalamnan** ay may tampok na mga pampunong samu't sari, katulad ng langis ng balatong (may langis ng *soy*), *polypropylene* (polipropilina), at iba pa.  Sa gawaing pangsiruhiya, para sa muling pagbubuo ng isang suso, ang kasangkapang pambanat ng tisyu ay isang pansamantalang prostesis na suso na ginagamit upang bumuo at magtatag ng isang bulsa para sa palaman para sa permanente o pangmatagalang palaman sa suso.  Para sa pagtatama ng suso ng lalaki at mga depekto at kapansanan (depormidad) ng dingding ng dibdib, ang **implantang pektoral** ay ang prostesis na susong ginagamit para sa rekonstruksiyon at pagkukumpuning pang-estetiko ng dibdib ng isang lalaki.  (Tingnan ang *gynecomastia* at *mastopexy*).

## Tingnan din
*Pag-aangat ng suso

## Mga sanggunian
Kategorya:Siruhiya
Mastopexy

Ang **Pag-aangat ng suso**, na kilala sa medisina bilang **Mastopeksiya** (Ingles: *Mastopexy*, Kastila: *Mastopexia*, mula sa Griyegong **mastos** “suso” + **pexy** “magdagdag”, "magdikit", "maglagay", "magkabit") ay ang gawaing mamoplastiya para sa pagtatama ng sukat, hubog, at tayog (kataasan o elebasyon) ng nakalundo o nakalawlaw na mga suso ng dibdib.  Sa isang siruhiya ng **pagtataas ng suso** upang muling maitatag ang estetiko at pantay na dibdib para sa isang babae, ang kritikal na kunsiderasyong pagtatama ay ang mabubuhay na tisyu ng kompleks ng utong at aryola (maitim na bilog sa paligid ng utong) upang masigurado ang pantungkuling pandama o sensitibidad ng mga suso para sa laktasyon at pagpapasuso (pagpapadede).  

## Tingnan din
*Pagpapalaki ng suso

## Mga sanggunian
Kategorya:Siruhiya