Kastanyo (hazel)

::*Para sa ibang gamit, tingnan ang kastanyo (paglilinaw).*

Ang **kastanyo** (Kastila: *castaño*; Ingles: *hazel* o *Corylus*) ay isang uri ng puno o bunga nito.  Ibinibilang ang mga puno at palumpong na ito sa pamilyang Betulaceae bagaman inilalagay din sila ng ibang mga botaniko sa pamilya ng mga Corylaceae.

## Mga ka-uri
May 14 hanggang 18 espesye ang mga kastanyo, na kabilang ang mga sumusunod: Pinagsama-sama ang mga uri ayon sa ibaba:
*May mga bungang mani na may malambot at madahong kabalatan (*involucre* o *husk*.  Mga masangang palumpong na umaabot hanggang 12 metro ang taas.
**Mga may maikling kabalatang pang-mani, na kasinghaba ng pinaka-mani.
*** *Corylus americana* — *American Hazel*, sa hilaga at silangang Amerika.
*** *Corylus avellana* — *Common Hazel*, sa Europa at kanlurang Asya.
*** *Corylus heterophylla* — *Asian Hazel*, sa Asya.
*** *Corylus yunnanensis* — *Yunnan Hazel*, sa gitna at katimugang Tsina.
**Mga may mahabang *involucre*, halos dalawang-haba o higit pa kaysa pinaka-mani, kung kaya nagkakaroon ng pinaka-*tuka*.
*** *Corylus colchica* — *Colchican Filbert*, sa Caucasus.
*** *Corylus cornuta* — *Beaked Hazel*. sa Hilagang Amerika.
*** *Corylus maxima* — *Filbert*, sa katimugang-silangan ng Europa at katimugang-kanluran ng Asya.
*** *Corylus sieboldiana* — *Asian Beaked Hazel*, sa Hilagang-silangan ng Asya at Hapon (kilala rin bilang *C. mandshurica*).
*Mga may maning hindi nabibilutan ng matigas at matutulis na *involucre*.  Mga may nag-iisang sangang mga puno na tumataas mula 20 hanggang 35 metro.
**Mga may bahagyang-matutulis na *involucre* at tila-glandulang mga buhok.
*** *Corylus chinensis* — *Chinese Hazel*, sa kanluran ng Tsina.
*** *Corylus colurna* — *Turkish Hazel*, sa timog-silangang Europa at *Asia Minor*.
*** *Corylus fargesii* — ''Farges' Hazel*, sa kanlurang Tsina.
*** *Corylus jacquemontii* — *Jacquemont's Hazel*, sa Himalaya.
*** *Corylus wangii* — *Wang's Hazel*, Silangang-kanluran ng Tsina.
**Mga may makapal na tulis na *involucre*, na kawangis ng katangian ng bungang-mani  (may *burr*) ng kastanyas.
*** *Corylus ferox* — *Himalayan Hazel*, sa Himalaya, Tibet at timog-kanlurang Tsina(ibang katawagan: *C. tibetica*).

Mayroon ding mga *hybrid*, na maaaring lumitaw sa pamamagitan ng pagsasanib ng dalawang uri mula sa loob ng bahagi ng mga *genus*, katulad ng: *Corylus × colurnoides* (*C. avellana* × *C. colurna*).

## Mga gamit
[right|thumb|Mga dahon at maning bunga ng *[Turkish Hazel*.  Suriin ang mga matutulis na kabalatan (*husk*) na nakapaligid sa mga mani.]]
thumb|right|Mga mani ng kastanyo (*hazelnut*).
Nakakain ang mga mani ng lahat ng mga kastanyo.  Pinakamadalas na itinatanim ang pangkaraniwang kastanyo oara sa mga bungang-mani nito na sinusundan ng *Filbert*.  Inaani rin ang mga maning bunga ng ibang mga uri, subalit bukod sa dalawang nabanggit, wala nang ibang masasabing may kahalagahang pangkalakal.

May ilang mga *cultivar* ng *Common Hazel* at *Filbert* na inaalagaan upang maging mga halamang pandekorasyon (*ornamental plant*) para sa mga hardin, kabilang na ang mga may mga balu-baluktot na mga katawan.  Halimbawa ng mga ito ang *C. avellana'' 'Contorta' (na mas kilala sa pangalang "Harry Lauder's walking stick" dahil sa kaniyang itsura); ang mga may lumuluhang mga sanga katulad ng *C. avellana* 'Pendula'); at ang mga may purpurang dahon, tulad ng *C. maxima* 'Purpurea'.

## Mga sanggunian
Kaurian:Prutas
Kaurian:Punungkahoy
Kaurian:Corylus
Kaurian:Betulaceae
Kaurian:Kastanyo