open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lalawigan ng Phatthalung

Ang **Phatthalung** (, ) ay isa sa mga lalawigan (*changwat*) sa timog ng Taylandiya. Ang mga karatig na lalawigan ay (mula sa hilaga ng pakanan) Nakhon Si Thammarat, Songkhla, Satun, at Trang. Ang Phatthalung ay sa esensiya ay lalawigang may hangganan lamang sa kalupaan, isa sa dalawa lamang sa katimugang Taylandiya, ang isa ay Yala.

## Heograpiya 
left|thumb| Mga pormasyong kalisa sa paligid ng Pambansang Liwasan ng Khao Pu–Khao.
Ang lalawigan ay nasa Tangway ng Malaya. May hangganan nito sa silangan ang malaki at mababaw Lawa ng Songkhla, at sa kanluran ang bulubundukin ng Nakhon Si Thammarat. Ang Pambansang Liwasan ng Khao Pu–Khao ay nasa hangganan ng Trang. Saklaw ng kagubatan   , o 16.3 porsiyento ng lugar ng lalawigan.

## Kasaysayan 
Ang Phatthalung ay dating kilala bilang Mardelong (Jawi: مردلوڠ) sa Malay, lalo na noong panahon na ang rehiyon ay nasa ilalim ng impluwensiyang Malay-Muslim.

## Mga pagkakahating pampangasiwaan 
thumb|270x270px| Mapa ng 11 distrito

### Pamahalaang panlalawigan 
Ang Phatthalung ay nahahati sa 11 distrito (*amphoes*). Ang mga distrito ay nahahati pa sa 65 subdistrito (*tambon*) at 626 na pamayanan (*muban*).

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* 
* Website of the province  (Taylandes lamang)
* Phattalung provincial map, coat of arms and postal stamp Archived October 6, 2010, at the Wayback Machine

Kategorya:Mga lalawigan ng Thailand
Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Thai (th)
Puegnago del Garda

Ang **Puegnago del Garda** (Gardesano: ) ay isang *comune* (komuna o lalawigan) sa lalawigan ng Brescia, sa rehiyon ng Lombardia, sa hilagang Italya.

Ito ay napapaligiran ng mga *comune* ng San Felice del Benaco, Manerba del Garda, Muscoline, Polpenazze del Garda, at Salò.

## Kasaysayan 
left|thumb|200x200px| Simbahan ni San Miguel.
Buhat sa paghahanap ng mga labi ng mga nayon na naninirahan sa lawa sa maliliit na lawa ng *Sovenigo*, naging posible na matiyak na ang lugar ay pinaninirahan na noong panahong prehistoriko. Kapag bumisita sa *Monte Boccale,* maaring makatagpo ng mga plake na kabilang sa panahong Romaniko, ang pinakakahanga-hangang pader sa pintuan ng simbahan ng parokya sa San Michele.

Mula 1818 hanggang 1825 ang Puegnago, Soiano, at San Felice ay pinagsama-sama, samantalang noong 1928 lamang ay sumama ang Puegnago sa Raffa. Ang pinagmulan ng hindi pangkaraniwang pangalan ay naisip na mula sa panahon ng Romano, mula sa Romanong "Popinius" na naging "Popiniacus" kasunod ng isang anyo ng Romanisasyon.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy
Lalawigan ng Phetchaburi

Ang **Phetchaburi** (, ) o **Phet Buri** () ay isa sa mga kanluran o gitnang lalawigan (*changwat*) ng Taylandiya. Ang mga karatig na lalawigan ay (mula sa hilaga ng paikot mula sa kanan) Ratchaburi, Samut Songkhram, at Prachuap Khiri Khan. Sa kanluran ito ay hangganan ng Dibisyong Tanintharyi ng Myanmar. Ang Phetchaburi ay kinaroroonan ng Pambansang Liwasan ng Kaeng Krachan.

## Kasaysayan 
left|thumb| Khao Wang
Sa orihinal, ang Phetchaburi ay kilala bilang *"Pipeli"* (พลิพลี), o *"Pribpri"* (พริบพรี) dahil dati itong isa sa mga kaharian sa timog sa kasaysayang Taylandes na katulad ng Tambralinga. Ang pangalan nito ay naitala sa memo ni De la Louère noong panahon ng paghahari ni Haring Narai sa kalagitnaan ng panahong Ayutthaya.

Noong 1860, nagtayo si Haring Rama IV ng isang palasyo malapit sa lungsod ng Phetchaburi, na karaniwang kilala bilang *Khao Wang*, ngunit ang opisyal na pangalan nito ay Phra Nakhon Khiri. Sa tabi ng palasyo ay nagtayo ang hari ng isang tore para sa kaniyang mga obserbasyon sa astronomiya. Sa katabing burol ay ang maharlikang templo na Wat Phra Kaeo.

## Mga pagkakahating pampangasiwaan 
thumb| Mapa ng walong distrito

### Pamahalaang panlalawigan 
Ang lalawigan ay nahahati sa walong distrito (*amphoe*), na nahahati pa sa 93 subdistrito (*tambon*) at 681 nayon (*muban*).

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* 
* Website of province  (Thai only)

Kategorya:Mga lalawigan ng Thailand
Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Thai (th)
Delgado

Ginagamit ang pangalang **Delgado** bilang isang apelyido. Ilan sa kilalang mga taong taglay ang gayong apelyido ay:
*Marissa Delgado, artista sa Pilipinas
*Lauro Delgado, artista sa Pilipinas
*Lota Delgado, artista sa Pilipinas
*Myrna Delgado, Pilipinong dramatikong artista
*Baby Delgado, artista sa Pilipinas
*Victoria Quirino-Delgado, anak ni Elpidio Quirino
*Maite Delgado,  aktres at modelong Venezolana
*Maru Delgado, artista sa Pilipinas
*Francisco Afan Delgado, politiko sa Pilipinas
Kilusang kalalakihan

Ang **kilusang kalalakihan** ay isang kilusang pangkasarian na naglalayong isulong pagkakapantay-pantay ng mga kasarian sa lipunan. Layunin ng kilusang ito na labanan ang mga tradisyunal na pagtingin at kaisipan tungkol sa kung ano ang dapat at hindi dapat gawin ng mga kalalakihan, at magtaguyod ng mga makabuluhang pagbabago sa sistema at paniniwala na nangangailangan ng pagbabago upang maging pantay ang kalagayan ng mga kalalakihan at kababaihan.

Pangunahin sa mga Kanluraning bansa, isa itong kilusang panlipunan na umusbong noong dekada 1960 at dekada 1970, na binubuo ng mga pangkat at organisasyon ng kalalakihan na nakatuon sa mga isyu ng kasarian at may mga aktibidad na kinabibilangan ng sariling-tulong (o *self-help*) at suporta sa pag-*lobby* (o pag-impluwensiya ng desisyon) at aktibismo.

## Tala ng mga kilusang kalalakihan
*Men Opposed to Violence Everywhere
*Philippine Federation of Men's Resources
*Men's Rights Philippines
*Men's Action for Gender Equality
*Kabataang Makabayan para sa Demokrasya at Kalayaan
*Sons of the Father Initiative
*Brotherhood of Destiny
*Fathers' Rights and Equality Exchange
*Philippine Male Advocates for Gender Equality
*Alliance of Filipino Men's Organizations
*Philippine Association of Men's Studies
*Men for Gender Equality Now
*National Coalition of Men
*Kapatiran ng mga Nakakulong na Walang Sala
*Center for Men's Studies
*Fatherhood and Family Development Foundation
*'''The Men's Center'''
** The Men's Center - Manila
** The Men's Center - Davao
** The Men's Center - Cebu
** The Men's Center - Bacolod
** The Men's Center - Iloilo
*Men's Resource Center
*Fathers' Rights Movement
*Filipino Fathers' Rights and Child Custody Advocates
*Fathers' Rights in the Philippines
*Men's Health Philippines
'''Men's Resource Center'''
* Men's Resource Center - Pasig
* Men's Resource Center - Makati
* Men's Resource Center - Quezon City
* Men's Resource Center - Caloocan
* Men's Resource Center - Valenzuela
* Men's Resource Center - San Juan
* Men's Resource Center - Mandaluyong
* Men's Resource Center - Marikina
* Men's Resource Center - Pasay
* Men's Resource Center - Taguig
* Men's Resource Center - Parañaque
* Men's Resource Center - Las Piñas
* Men's Resource Center - Muntinlupa
* Men's Resource Center - Navotas
* Men's Resource Center - Malabon
* Men's Resource Center - Manila
* Men's Resource Center - Cainta
* Men's Resource Center - Antipolo
* Men's Resource Center - Taytay
* Men's Resource Center - Binangonan
* Men's Resource Center - Angono
* Men's Resource Center - San Mateo
* Men's Resource Center - Rodriguez
* Men's Resource Center - Tanay

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kilusang panlipunan
Petr Pavel

Si **Petr Pavel** (  ; ipinanganak noong Nobyembre 1, 1961) ay isang Tsekong politiko at dating heneral ng hukbo na naging pangulo ng Republikang Tseko mula noong Marso 2023. Dati siyang nagsilbi bilang Tagapangulo ng NATO Military Committee mula 2015 hanggang 2018, at bilang Hepe ng Pangkalahatang Kawani ng Czech Armed Forces mula 2012 hanggang 2015.

Ipinanganak sa Planá sa isang pamilyang militar, nagpalista si Pavel matapos ang kanyang pag-aaral ng high school noong 1983. Naglingkod siya sa Czechoslovak People's Army at sumali sa Partidong Komunista ng Czechoslovakia noong 1985. Kasunod ng Rebolusyong Pelus noong 1989, at ang kasunod na pagbuwag ng Czechoslovakia, nagsilbi si Pavel sa bagong tatag na Sandatahang Tseko at lumahok sa paglikas sa Karin Base sa Croatia, na nakakuha sa kanya ng papuri at pagkilala sa internasyonal. Si Pavel ay tumaas sa hanay ng militar upang maging Hepe ng Pangkalahatang Kawani ng Sandatahang Lakas ng Tseko mula 2012 hanggang 2015. Pagkatapos ay napili siya bilang Chairman ng NATO Military Committee sa pagitan ng 2015 at 2018, na naging unang opisyal ng militar mula sa dating Eastern Bloc na humawak sa posisyon. Nagretiro siya mula sa militar pagkatapos ng 44 na taon at na-discharge na may mga karangalan matapos ang kanyang termino.

Noong 2021, inihayag ni Pavel ang kanyang pagtakbo bilang pangulo sa halalang 2023 . Tumakbo siya sa isang plataporma ng mas malapit na pakikipagtulungan sa mga kaalyado ng NATO, suporta para sa Ukranya at higit na pakikilahok sa European Union. Niyakap niya ang isang pagkalawin na paninindigan sa Rusya at Tsina. Nanalo si Pavel sa unang pag-ikot ng halalan na may 35 porsiyento at nagpatuloy upang manalo sa runoff laban kay Andrej Babiš na may 58 porsiyento ng boto, upang maging ikaapat na pangulo ng Republikang Tseko at ika-12 pangulo mula noong deklarasyon ng kalayaan ng Czechoslovakia. Nanungkulan si Pavel noong 9 Marso 2023, kung saan humalili siya kay Miloš Zeman . Siya ang pangalawang pangulo na may karanasan sa militar (isa si Ludvík Svoboda) at ang una ay walang karanasan sa pulitika.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga politiko ng Czech Republic
Halimaw

Ang isang **halimaw** (Ingles: *monster*, Brunei Malay: *raksasa*) ay isang uri ng nilalang na kathang-isip na matatagpuan sa katatakutan, pantasya, kathang-isip na pang-agham, tradisyong-pambayan, mitolohiya, at relihiyon. Kadalasang sinasalarawan ang mga halimaw bilang mapanganib at agresibo at may kakaiba at nakakatakot na itsura na nagdudulot ng kilabot at pangamba. Kadalasang napakapangit nila na labas sa mundong ito at/o mutanteng hayop o kakaibang nilalang ng iba't iba ang hugis, subalit maari din itong mag-anyong tao, tulad ng mga mutante, aswang, espiritu, sombi o kanibal, bukod pa sa iba pang anyo. Maaring mayroon o walang kapangyarihang sobrenatural, subalit kadalasang may kakayahan silang pumatay o magdulot ng ilang anyo ng pagwasak, na binabantaan ang kaayusang lipunan o moral ng mundo ng tao.

Ang konsepto ng halimaw ay bago pa ng nakatalang kasaysayan, at ang akademikong pag-aaral ng partikular na pangkalinangang paniwala sa ideya ng halimaw ng isang lipunan ay kilala sa katawagang Ingles na *monstrophy*. Lumilitaw ang mga halimaw sa panitikan at sa mga pelikula. Kabilang sa mga kilalang halimaw sa piksiyon sina Conde Dracula at halimaw ni Frankenstein, gayon din ang mga taong lobo, bampira, momya (o *mummy*), at sombi.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga karakter sa kuwentong-bayan
Talaan ng mga Pilipinong manunulat

Ito ang mga tala ng mga Pilipinong manunulat.
* Francisco Arcellana
* Francisco Balagtas
* Lualhati Bautista
* Louis Bulaong
* Carlos Bulosan
* Cecilia Manguerra Brainard
* Linda Ty Casper
* Gilbert Luis R. Centina III 
* Jose Jason Chancoco
* Rin Chupeco
* Gilda Cordero-Fernando
* Luis G. Dato
* Edmundo Farolán
* Zoilo Galang
* Guillermo Gómez Rivera
* N. V. M. Gonzalez
* Jessica Hagedorn
* Nick Joaquin
* F. Sionil José
* Teresita Manaloto-Magnaye
* Resil Mojares
* Virginia R. Moreno
* Peter Solis Nery
* José Rizal
* Alejandro R. Roces
* Shirley Siaton
* Michelle Cruz Skinner
* Miguel Syjuco
* Jason Tanamor
* Lysley Tenorio
* Edilberto K. Tiempo
Marquez

Ginagamit ang pangalang **Marquez** bilang isang apelyido. Ilan sa kilalang mga taong taglay ang gayong apelyido ay:
*Carlito Marquez, politiko sa Pilipinas
*Loretta Marquez, artista sa Pilipinas
*Aiza Marquez, artistang Pilipino
*Vitto Marquez, artista sa Pilipinas
*Teejay Marquez, Filipinong aktor, mananayaw, personalidad sa telebisyon at modelo
*Cresenciano C. Marquez Jr., manunulat sa Pilipinas
*Joey Marquez, artista at politiko sa Pilipinas
*Winwyn Marquez, artista sa Pilipinas 
*Melanie Marquez, artista sa Pilipinas
*Damba Marquez, artista sa Pilipinas
*Karel Marquez, artista sa Pilipinas
*Empoy Marquez, artista at komedyante sa Pilipinas
Bata, Bata...Pa'no Ka Ginawa? (pelikula)

Ang '''''Bata, Bata...Pa'no Ka Ginawa?'''* ay isang pelikulang Pilipino na hango sa nobelang sinulat ni Lualhati Bautista na may kaparehong pangalan. Pinagbibidahan ito nina Vilma Santos, Ariel Rivera, at Albert Martinez at dinirehe ni Chito S. Roño. Unang pinalabas ito sa sinehan noong 1998 sa produksyon ng Star Cinema. Kabilang din sa karagdagang bumida sa pelikula sina Carlo Aquino at Serena Dalrymple.

Sa pagganap ni Vilma Santos bilang Lea Bustamante sa pelikula, natamo niya ang parangal bilang Pinakamuhsay na Aktres sa *Young Critics Circle*, Gawad Urian, FAP *Awards* ng *Film Academy of the Philippines*, *Star Awards for Movies*, at *Brussells International Film Festival'' ng Alemanya.

## Balangkas
Isang nagsusulong ng mga karapatan ng kababaihan si Lea Bustamante (ginampanan ni Vilma Santos) na mayroon dalawang anak (ginampanan nina Carlo Aquino at Selena Dalrymple) na magkaiba ang ama.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas
Ang Kuling at ang Uwak

"**Ang Kuling at ang Uwak**" () ay isang kwentong-bayan mula sa Pilipinas. Maari itong ituring na isang alamat  isang uri ng kuwentong bayan na nagpapaliwanag o naglalaman ng mga kwento tungkol sa pinagmulan ng isang lugar, pangalan ng mga tao, hayop, halaman o bagay-bagay. Karaniwan, ang mga alamat ay naglalaman ng mga elementong mahika o di-karaniwan na tumutugma sa paniniwala at kultura ng isang lugar o grupo ng mga tao. Ito ay isang mahalagang bahagi ng mga tradisyonal na kwento ng isang kultura o bansa.

Isang baryasyon ng kwentong-bayan na ito ang sa isa pang kuwentong bayan na "Bakit Kalbo ang Kuling" kung saan pinalawanag kung bakit kalbo ang kuling. Dito naman sa "Ang Kuling at ang Uwak", sinalaysay sa anyong pabula ang dahilan kung bakit kalbo ang kuling at kung bakit itim ang uwak. Isang Tagalog mula sa Calamba Laguna na nagngangalang Leopoldo Uichanco ang nagkuwento nito kay Dean Fansler na siya namang sinama niya sa kanyang aklat na *Filipino Popular Tales*. Sinabi ng Leopoldo na paborito ng mga bata ang istoryang ito at narinig niya ang kuwento sa mga matatandang lalaki sa barberya.

## Koleksyon 
Ang kwentong ito ay isa sa mga nilikom ni Dean S. Fansler, PhD  sa kaniyang librong: *Filipino Popular Tales*. Ang naturang aklat ay nailimbag ng American Folklore Society noong 1921 sa Lancaster, PA at sa New York. Bagamat ang kwento ay naisalin sa Tagalog at iba pang diyalekto, nailimbag ito sa Ingles. Sa kaniyang paliwanag, pampanitikan at hindi linggwista ang layunin ng kaniyang paglilimbag ng kwentong ito sa Ingles. Bagamat muli, maaring ilimbag ang kwento sa Espanyol, minarapat ni Fansler na gamitin ang Ingles dahil ayon sa kaniya, ito ang mas umiiral na lengwahe noong mga panahong yaon.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kuwentong-bayang Pilipino
Pagpapalaglag sa Pilipinas

Ang aborsyon ay ilegal sa Pilipinas batay sa Article 256-259 ng Act No. 3815 (1930) o The Revised Penal Code. Ipinagbabawal ang anumang uri ng pagpapalaglag at anumang tulong mula sa taong nasa medikal na propesyon. Bagamat ipinagbabawal, mayroong pa ring mga bumibili ng pampalaglag.
## Mga Batas 
### Patas na pagprotekta sa Buhay ng Ina at Bata 
Ayon sa Saligang Batas ng Pilipinas (1987) Article II section 12:

"The State recognizes the sanctity of family life and shall protect and strengthen the family as a basic autonomous social institution. It shall equally protect the life of the mother and the life of the unborn from conception."
### Mga Eksepsyon 
Walang eksepsyon na nakasulat sa mga batas tungkol sa aborsyon. Hindi nakasaad sa Revised Penal Code of 1930 ang mga eksepsyon sa pagpayag ng aborsyon ngunit nakasaad sa Article 11.4 ng Revised Penal Code na walang liyabilidad pangkriminal ang sinumang mananakit ng iba upang makaiwas sa mas malalang sakuna o disgrasya.
## Mga insidente 
Kahit ipinagbabawal ng batas, ayon sa isang pag-aaral noong 1997, noong 1994 ay mayroong 400,000 na ginawang aborsyon sa Pilipinas at 80,000 ang na-ospital dahil sa mga kumplikasyon sa pagpapalaglag. Noong 2005, lumalabas na 400,000 to 500,000 ang bilang ayon sa opisyal na mga numero, at 800,000 ayon sa World Health Organization (WHO). 70% ng mga hindi pinlanong pagbubuntis sa Pilipinas ay napupunta sa aborsyon, ayon sa (WHO). Ang madalas na dahilan sa pagpapalaglag sa Pilipinas ay pinansyal na problema; madalas sa mga kababaihang masyadong maraming mga anak (2005).

Bagamat may mga doktor na patagong gumagawa ng aborsyon, masyadong mahal para sa mga Pilipino ang bayad na 2,000-5,000 pesos (2005), kaya sila ay bumibili ng pampalaglag mula sa mga tindero malapit sa simbahan(Quiapo), sari-sari stores at mga bakery. Noong 2011, 100,000 na tao ang na-ospital dahil sa hindi ligtas na paglalaglag, ayon sa Department of Health. Tinatanggihan ng ilang mga ospital ang mga pasyenteng may kumplikasyong dulot ng hindi ligtas na aborsyon at yung ilan naman ay inooperahan nang walang anesthesia bilang parusa sa mga pasyente, ayon sa women rights groups. Dagdag na rito ang RA No. 10354

## Sanggunian 
Kategorya:Lipunang Pilipino
Carlos Tayag

Si **Carlos N. Tayag** (ipinanganak noong Agosto 24, 1942—nawala noong Agosto 17, 1976), na kilala rin sa kanyang palayaw na **Caloy**, ay isang Pilipinong Benedictinong diyakono at aktibista.

Isa siya sa maraming desaparecidos at biktima ng mga paglabag sa karapatang pantao noong batas militar ng yumaong diktador na si Ferdinand Marcos, Sr.. Si Tayag ay isa sa mga martir sa panahong batas militar na ang pangalan ay nakaukit at pinarangalan sa memorial ng Bantayog ng mga Bayani.

## Maagang buhay 
Si Tayag, na ang pangalan ng binyag ay **Bartolome**, ay ipinanganak noong Agosto 24, 1942 sa Lungsod ng Angeles, Pampanga kina Fidel at Irenea Nuqui-Tayag. Nag-aral siya ng elementarya sa Holy Family Academy at nagkaroon ng Secondary and Undergraduate Education sa Kolehiyong San Beda. Siya ay inilarawan bilang masyadong matulungin at masyadong down-to-earth. Kinahiligan niya mga Heswita at sa pagsasagawa ng misyon at pagbisita sa mga tagakanayunan.

## Aktibismo 
Siya ay inilarawan bilang isang taong gustong bigyan ang mga Pilipino ng kalayaan at mas magandang buhay mula sa pang-aapi sa ilalim ni Pangulong Marcos. sa ilalim ng Orden ni San Benedicto. Nakapaglakbay siya sa maraming bansa sa Asya at naging manunulat ng isang internasyonal na pahayagan kung saan inilantad niya ang mga kalagayan ng mga Pilipino sa ilalim ni Marcos sa pandaigdigang madla. Nabasa ni Marcos ang isang artikulo niya sa pahayagan at nakakuha ng galit ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas at Philippine Constabulary. at naghangad ng mga teolohikong reporma at pagbabago ng mga institusyong panrelihiyon sa ilalim ng konteksto ng batas militar. Si Tayag ay ang mga naatasang gumawa ng gawain sa kanayunan Nagtungo ang kanyang ina at iba pang kamag-anak sa punnong-tanggapan ng National Intelligence Service Agency (NISA) sa V. Luna St., Lungsod Quezon para tanungin ang kaniyang kinaroroonan ngunit walang resulta. Sinasabing isang hindi nakikilalang opisyal ang nag-utos sa kaniyang nasasakupan na tumingin sa ilalim ng isang listahan ng mga diumano'y "makakaliwang Kristiyano" matapos malaman na siya ay isang ordinadong diyakono. Tatlumpu't tatlong taong gulang siya noong naglaho siya.

Makalipas ang isang buwan, nakatanggap ng impormasyon si Irenea Tayag na ang kaniyang anak ay nakakulong sa Camp Bicutan at nagmamadaling pumunta sa Kampo. Nagdala sila ng isang malaking lata ng biskuwit, ngunit ipinaalam na walang sinumang nagngangalang Carlos Tayag ang nakakulong doon.

Upang tumulong sa layunin ng desaparecidos, itinatag ni Irenea Tayag ang Families of Victims of Involuntary Disappearances (FIND) at kalaunan ay naging tagapangulo nito.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga aktibista mula sa Pilipinas
Kategorya:Ipinanganak noong 1942
Bakit mas Maliwanag ang Araw kaysa sa Buwan

Ang "**Bakit mas Maliwanag ang Araw kaysa sa Buwan**" () ay isang kwentong-bayan mula sa Pilipinas. Maari itong ituring na isang alamat  isang uri ng kuwentong bayan na nagpapaliwanag o naglalaman ng mga kwento tungkol sa pinagmulan ng isang lugar, pangalan ng mga tao, hayop, halaman o bagay-bagay. Karaniwan, ang mga alamat ay naglalaman ng mga elementong mahika o di-karaniwan na tumutugma sa paniniwala at kultura ng isang lugar o grupo ng mga tao. Ito ay isang mahalagang bahagi ng mga tradisyonal na kwento ng isang kultura o bansa.

Pinapaliwanag ng kuwentong-bayan na ito ang dahilan kung bakit mas maliwanag ang araw kaysa sa buwan na ang pasasalaysay ay nasa anyong pabula. Nilahad ito ng isang taong nagngangalang Francisco M. Africa, at may isang bersyong Pangasinense na kinuwento ni Emilio Bulatao ng San Carlos, Pangasinan.

## Koleksyon 
Ang kwentong ito ay isa sa mga nilikom ni Dean S. Fansler, PhD  sa kaniyang librong: *Filipino Popular Tales*. Ang naturang aklat ay nailimbag ng American Folklore Society noong 1921 sa Lancaster, PA at sa New York. Bagamat ang kwento ay naisalin sa Tagalog at iba pang diyalekto, nailimbag ito sa Ingles. Sa kaniyang paliwanag, pampanitikan at hindi linggwista ang layunin ng kaniyang paglilimbag ng kwentong ito sa Ingles.

## Mga tauhan 
Sa isang bersyon ng parehong kwento, may dalawang pangunahing tauhan: Adlaw at Bulan. 

Sa iba't ibang wika sa Pilipinas, mayroong mga katumbas ang salitang "araw," tulad ng "aldaw" sa Ilokano at Bikolano at "adlaw" sa Cebuano, Hiligaynon, at Kinaray-a. Ang "araw" ay mahalaga bilang simbolo ng liwanag at pag-asa sa mga rehiyong ito. Ang pagkakaroon ng iba't ibang wika ay nagpapakita ng kasaganahan ng kultura at tradisyon ng Pilipinas, kaya't mahalaga ang pag-unawa sa bawat diyalekto at salita upang magkaisa at magpahalaga sa isa't isa.

Ang salitang "bulan" naman ay karaniwang ginagamit sa mga wikang Tagalog, Bikolano, at Waray, at tumutukoy ito sa "*moon*" sa Ingles. Ito ay isang mahalagang bahagi ng kultura ng Pilipinas bilang isang simbolo ng kagandahan, romantikismo, at inspirasyon. Sa pamamagitan ng paggamit ng salitang "bulan," nagagawa ng mga Pilipino na ipahayag ang kanilang mga damdamin at karanasan sa kultura at panitikan. Ito rin ay may kahalagahan bilang bahagi ng lunar calendar na patuloy na sinusunod sa maraming tradisyunal na kultura sa Pilipinas, at nagagamit upang magtakda ng mga espesyal na okasyon, ritwal, at tradisyon. Ang salitang "bulan" ay patuloy na ginagamit sa mga tula, awit, at panitikan sa Pilipinas upang ipahayag ang mga karanasan, damdamin, at kultura ng mga Pilipino.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kuwentong-bayan
Tala ng mga politikong Pilipina

Ang mga Pilipina bilang politiko ay nagpapakita ng kanilang kakayahang mamuno at magpakita ng kanilang mga adbokasiya at pagmamalasakit sa kapakanan ng kanilang mga nasasakupan. Sila ay nagsusumikap na maglingkod at magpatupad ng mga polisiya at programa na maglilingkod sa ikabubuti ng sambayanan. Bilang mga kinikilalang mga lider sa kanilang mga partido at komunidad, mahalaga ang papel na kanilang ginagampanan sa pagtitiyak ng kaayusan at kaunlaran sa bansa. Sa kabila ng mga hamong hinaharap nila bilang mga babae sa pulitika, patuloy pa rin silang nagpapakita ng lakas, tapang, at determinasyon upang maglingkod sa bayan.

## Tala ng mga politikong Pilipina
Kategorya:Politika ng Pilipinas
Gado-gado

Ang ***gado-gado*** (Indones o Betawi) ay ensaladang Indones na binubuo ng sariwang gulay na bahagyang pinakulo, pinamutla o pinasingaw at nilagang itlog, nilagang patatas, pinritong tokwa at tempeh, and *lontong* (kakanin na binalot sa dahon ng saging), na inihahain kasama ng sarsang mani.

Noong 2018, naitampok ang *gado-gado* bilang isa sa limang pambansang pagkain ng Indonesya; ang mga iba ay soto, sate, nasi goreng, at rendang.

## Etimolohiya
Ang ibig sabihin ng salitang *gado* o pandiwang *menggado* ay kainin na walang kanin. "Halo-halo" ang literal na kahulugan ng  dahil gawa ito sa samu't saring paghahalo ng gulay kagaya ng patatas, sitaw, toge, espinaka, sayote, ampalaya, mais at repolyo, at tokwa, tempeh at nilagang itlog, lahat na nakahalo sa sarsang mani, paminsan-minsan sinasahugan din ng *krupuk* at budbod ng pinritong lasona. Iba ang  sa  o *karedok* na gumagamit ng sariwang gulay. Isa pang kahawig na pagkain ang *pecel* ng mga Habanes.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Lutuing Indones
Kategorya:Mga pambansang lutuin
Kategorya:Ensalada
Parokya ng Mahal na Birhen ng Awa ng Pampanga

Ang **Parokya ng Mahal na Birhen ng Awa ng Pampanga**  (, ) ay isang Romano Katolikong simbahang matatagpuan sa Bahay Pare, Candaba, Pampanga. Ang parokya ay sakop ng Arkidiyosesis ng San Fernando, Pampanga. Ang parokya ay ang dambana ng Nuestra Señora de la Merced de Pampanga, Emperatriz na Marilag sa Katagalugan ng Pampanga na tinuturing pinakamatanda at orihinal na imahen ng titulong ito sa Pilipinas. Dinarayo ang parokya ng mga deboto upang manalangin dito para sa kanilang espiritwal, mental at pisikal na kalusugan, para sa kanilang pamilya, sa matagumpay na pag-aaral at para sa paglago ng bokasyon sa pagpapari at buhay relihiyoso.  Sakop ng parokya ang karamihan sa mga barangay na nasa Rehiyong Tagalog ng Pampanga. Ang imahen ay kilala sa kanyang dalit tuwing Siya ay bumibisita sa iba't ibang lugar. Dito rin matatagpuan ang mga first class na relikya ng mga Mercedariong Santo na sina San Pedro Nolasco, San Raymundo de Peñafort, San Serapion ng Algiers, San Ramon Nonnato at San Pedro Armengol.

## Kasaysayan 
Ayon sa mga kwento, noong panahon ng pananakop ng mga Espanyol sa Pilipinas ay mayroong tatlong babaeng nanghihingi ng tulong upang magawa ang kanilang "bahay" sa kalapit na Bayan ng Plaridel at Baliwag. Isang karpintero buhat sa Plaridel ang bumisita sa kapilya ng Bahay Pare at nakita niya roon ang tatlong imahen sa altar na kamukha rin ng mga nagtatanong sa bayan nila na sina Santa Lucia, Santa Catalina de Alejandria at ang Birheng Maria sa titulong Nuestra Señora de la Merced.

Kilala ito bilang pinakaluma at orihinal na imahen ng titulong ito sa Pilipinas. Kilala rin siya bilang "Apung de la Merced" at "Nuestra". Ang kanyang kapistahan ay ginugunita tuwing Septyembre 24, ang liturhikal na kapistahan niya na ayon sa General Roman Calendar.

## Galerya 

Talaksan:3840Nuestra Señora de la Merced Parish Church Candaba 17.jpg|Retablo Mayor
Talaksan:3930Nuestra Señora de la Merced Parish Church Candaba 24.jpg|Orihinal na Imahen ng Nuestra Señora de la Merced de Pampanga
Talaksan:3840Nuestra Señora de la Merced Parish Church Candaba 05.jpg|First Class Relics ng mga Mercedariong Banal
Talaksan:3930Nuestra Señora de la Merced Parish Church Candaba 52.jpg|Opisyal na Replica ng Nuestra Señora de la Merced
Talaksan:3840Nuestra Señora de la Merced Parish Church Candaba 04.jpg|Retablo Menor
Talaksan:3930Nuestra Señora de la Merced Parish Church Candaba 35.jpg|Santa Catalina de Alejandria
Talaksan:3840Nuestra Señora de la Merced Parish Church Candaba 07.jpg|San Pedro Nolasco
Talaksan:3930Nuestra Señora de la Merced Parish Church Candaba 22.jpg|Santa Lucia

## Mga sanggunian 

Kategorya:Mga simbahan sa Pilipinas
Virtual International Authority File

Ang **Virtual International Authority File** ( **VIAF** ) ay isang pandaigdigang file authoriy . Ito ay isang pinagsamang proyekto ng ilang mga pambansang aklatan at pinamamahalaan ng Online Computer Library Center (OCLC). 

## Kasaysayan 
Nagsimula ang talakayan tungkol sa pagkakaroon ng isang pangkaraniwang internasyonal na awtoridad noong huling bahagi ng dekada ng 1990s. Pagkatapos ng ilang mga hindi matagumpay na pagtatangka upang makabuo ng isang natatanging internasyonal na awtoridad, naisipang isa-pam-bansa ang mga umiiral na awtoridad. Sa ganitong paraan, magkakaroon ng lahat ng benepisyo na naidudulot ng isang pangkaraniwang internasyonal na awtoridad nang hindi na kailangan pang maglaan ng malaking oras at gastos sa proseso.. 

Ang konsepto ng VIAF ay ipinakilala sa 2003 Pandaigdigang Kongreso ng Aklatan at Impormasyon., na hino-host ng International Federation of Library Associations .  Ang proyekto ay pinasimulan ng US Library of Congress (LC), ang German National Library (DNB) at ang OCLC noong 6 Agosto 2003.   Ang Bibliothèque nationale de France (BnF) ay sumali sa proyekto noong 5 Oktubre 2007.

Ang proyekto ay lumipat sa pagiging isang serbisyo ng OCLC noong 4 Abril 2012. 

Ang layunin ay i-link ang mga pambansang file ng awtoridad (tulad ng German Name Authority File ) sa isang file-authoriting birtual. Sa file na ito, ang magkakaparehong mga talaan mula sa iba't ibang set ng data ay magkakaugnay. Ang isang talaan ng VIAF ay tumatanggap ng isang karaniwang numero ng data, naglalaman ng mga pangunahing talaang "tingnan" at "tingnan din" mula sa mga orihinal na talaan, at tumutukoy sa mga orihinal na talaan ng awtoridad. Ang data ay ginawang available online at magagamit para sa pananaliksik at pagpapalitan at pagbabahagi ng data. Gumagamit ang reciprocal na pag-update ng Open Archives Initiative Protocol para sa Metadata Harvesting (OAI-PMH) na protocol.

Ang mga numero ng file ay idinaragdag din sa mga artikulo hinggil sa talambuhay ng Wikipedia at isinasama sa Wikidata .  

Pinapangkat ni Christine L. Borgman ang VIAF na may International Standard Name Identifier at ORCID system, na naglalarawan sa lahat ng tatlo bilang "maluwag na pinag-ugnay na mga pagsisikap na i-standardize ang mga form ng pangalan."  Inilarawan ni Borgman ang lahat ng tatlong sistema bilang mga pagtatangka na lutasin ang problema ng pag-dismbiguation ng pangalan ng may-akda, na lumaki sa laki habang dumarami ang dami ng data .  Sinabi niya na ang VIAF, hindi katulad ng iba pang dalawang sistema, ay pinamumunuan ng mga aklatan, kumpara sa mga indibidwal na may-akda o tagalikha. 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Tagapagkilala
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino
Li Keqiang

Si **Li Keqiang** (); Hulyo 1, 1955 - Oktubre 27, 2023) ay isang Tsinong ekonomista at politiko na nagsilbi bilang premier ng Republikang Bayan ng Tsina mula 2013 hanggang 2023. Siya rin ang pangalawang ranggo na miyembro ng Tumatayong Komiteng Politburo ng  Partidong Komunista ng Tsina (CCP) mula 2012 hanggang 2022. Si Li ay isang pangunahing bahagi ng "ikalimang henerasyon ng pamumunong Tsino" kasama si Xi Jinping, ang pangkalahatang kalihim ng CCP .

Ipinanganak sa Hefei, lalawigan ng Anhui noong 1955, si Li ay unang tumaas sa hanay ng pulitika ng Tsina sa pamamagitan ng kanyang paglahok sa Liga ng Komunistang Kabataan ng Tsina (CYLC), na nagsisilbing unang kalihim nito mula 1993 hanggang 1998. Mula 1998 hanggang 2004, nagsilbi si Li bilang gobernador ng Henan at kalihim ng partido ng lalawigan. Mula 2004 hanggang 2007 nagsilbi siya bilang Kalihim ng Partido sa Liaoning, ang nangungunang opisina ng pulitika sa lalawigan. Mula 2008 hanggang 2013, si Li ay nagsilbi bilang unang-ranggo na pangalawang primier  sa ilalim ng noo'y premier na si Wen Jiabao, na nangangasiwa sa isang malawak na portfolio na kinabibilangan ng pag-unlad ng ekonomiya, mga kontrol sa presyo, pananalapi, pagbabago ng klima, at pamamahalang pangmakro-ekonomiya.

Sa una ay nakita bilang isang kandidato para sa pagiging pinakamahalagang pinuno, si Li sa halip ay nanunungkulan bilang premier noong 2013, at pinadali ang paglilipat ng mga priyoridad ng gobyerno ng Tsina mula sa paglago na pinangungunahan ng pag-export tungo sa mas malaking pagtuon sa panloob na pagkonsumo. Sa panahon ng kanyang termino, si Li ay pinamunuan ang Konseho ng Estado at isa sa mga nangungunang tauhan sa likod ng Pangangalap at Ugnayang Pang-ekonomiya ng Tsina, Ugnayang Panlabas, Pambansang Seguridad at Pagpapalalim ng mga Reporma . Bukod pa rito, pinasimulan ni Li at ng kanyang gabinete ang *Made in China 2025 strategic plan* noong Mayo 2015. Siya ay pinalitan bilang premier ni Li Qiang noong Marso 2023. 

Dahil sa kanyang karanasan sa Ligang Kabataan, si Li ay karaniwang itinuturing na kaalyado sa pulitika ng dating pangulong Hu Jintao at miyembro ng paksyon ng Tuanpai . Sa usaping ekonomiya, siya ay nakikita bilang isang tagasuporta ng pagtataguyod ng reporma at liberalisasyon, inilarawan si Li bilang kumakatawan sa mas pragmatiko at teknokratikong panig ng pamumuno ng Tsina.

Pumanaw ang dating premier matapos siya inatake sa puso noong Oktubre 27, 2023.

## Mga pananda
## Mga sanggunian
Kategorya:Li Keqiang
Kategorya:Ipinanganak noong 1955
Kategorya:Namatay noong 2023
Li Qiang

Si **Li Qiang** (ipinanganak 23 Hulyo 1959) ay isang Tsinong politiko na nagsilbi bilang ika-8 na Premier ng Republikang Bayan ng Tsina mula Marso 2023. Kilala bilang malapit na loyalista ni Pangulong Xi Jinping, nagsilbi si Li bilang Hepe ng mga Tauhan (*Chief of Staff*) at de factong personal na katulong ni Xi na noo'y pinuno ng Partido sa Zhejiang mula 2004 hanggang 2007. Maliban dito, Si Li rin ay nagsilbi bilang partidong sekretarya ng Lungsod ng Shanghai mula 2017 hanggang 2022, partidong sekretarya ng Jiangsu mula 2016 hanggang 2017, at partidong sekretarya ng Zhejiang mula 2012 hanggang 2016. 

Noong Marso 2023, napili si Li bilang bagong premier ng Tsina na may 2,936 na boto mula Pambansang Kongreso ng Bayan. Bilang bagong premier, nangako si Li na palalawigin pa niya ang paglaki ng ekonomiya gayundin sa pagbabalik ng tiwala ng mga negosyo sa  ekonomiya ng bansa. Dagdag pa niya, palalakihin niya ang gross domestic product (GDP) ng bansa na umabot ng limang porsyento kung saan makakatulong ito sa pagkontrol ng presyo, paglikha ng mga trabaho, at pagsuplay ng mga tirahan sa karamihan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 1959
Kategorya:Mga politiko mula sa Tsina
Giorgia Meloni

Si **Giorgia Meloni** (Italian pronunciation: [ˈdʒordʒa meˈloːni]; ipinanganak noong Enero 15, 1977) ay isang politikong Italyano na nagsisilbing punong ministro ng Italya mula pa noong Oktubre 22, 2022, ang unang babaeng nagsisilbing punong ministro ng bansa. Siya ay isang miyembro ng Kamara ng mga Kinatawan mula pa noong 2006, at siya rin ang nangunguna sa partido ng Brothers of Italy (FdI) mula pa noong 2014, at naging presidente rin siya ng European Conservatives and Reformists Party mula noong 2020.

Noong 1992, si Meloni ay sumali sa Youth Front, ang kabataang grupo ng Italian Social Movement (MSI), isang neo-fascist na partido na itinatag noong 1946 ng mga dating tagasunod ni Italian fascist dictator Benito Mussolini. Naging pangunahing tagapagtaguyod siya ng Student Action, ang kilusang pang-estudyante ng National Alliance (AN), isang post-fascist na partido na naging legal na tagapagmana ng MSI noong 1995 at naging pambansang konserbatibo. Siya ay isang konsehal ng Province of Rome mula noong 1998 hanggang 2002, pagkatapos nito ay naging presidente siya ng Youth Action, ang kabataang grupo ng AN. Noong 2008, siya ay itinalaga bilang Ministro ng Kabataan ng Italya sa ilalim ng Berlusconi IV Cabinet, isang posisyon na ginampanan niya hanggang 2011. Noong 2012, siya ay nagtayo ng FdI, isang legal na tagapagmana ng AN, at naging presidente nito noong 2014. Hindi nagtagumpay si Meloni sa pagtakbo sa 2014 European Parliament election at sa 2016 Rome municipal election. Matapos ang 2018 Italian general election, siya ang nanguna sa FdI sa panahon ng pag-ooppose sa buong panahon ng 18th Italian legislature. Nagtamo ng tumaas na popularidad sa mga opinyon ng mga boto sa FdI, lalo na sa panahon ng pamamahala ng pandemya ng COVID-19 sa Italya ng Draghi Cabinet, isang pambansang unity government kung saan FdI ang tanging partido ng oposisyon. Matapos mahulog ang Draghi government, nanalo ang FdI sa 2022 Italian general election.

Kategorya:Mga politiko ng Italya
Kategorya:Ipinanganak noong 1977
Gonzalez

Ang **Gonzalez** o **Gonzales** ay isang apelyidong Kastila. Ito ang ikalawang pinakakaraniwang apelyido (2.16% ng populasyon) sa Espanya, gayon din bilang isa sa mga limang pinakaraniwang apelyido sa Arhentina, Tsile, Mehiko, Paraguay, at Venezuela,: at isa sa pinakakaraniwang apelyido sa buong mundo ng nagsasalita ng Kastila. Noong 2017, ito ang ika-13 pinakakaraniwang apelyido sa Estados Unidos.

## Mga taong may apelyidong Gonzalez o Gonzales
Ilan sa kilalang mga taong taglay ang apelyidong Gonzalez ay:
*N.V.M. Gonzalez, manunulat na Pilipino
*Raul M. Gonzalez, politiko sa Pilipinas
*JC Gonzalez,  aktor sa Colombia 
*Wally Gonzalez, Filipino bluesman, gitarista at tagapagtaguyod ng Pinoy Rock
*Bianca Gonzalez, artista, TV host at modelo sa Pilipinas
*Roger Gonzalez, aktor, tagapag-presenta sa telebisyon at mang-aawit sa Mehiko

Ilan sa kilalang mga taong taglay ang apelyidong Gonzales ay:
*Aurelio Gonzales Jr., politiko sa Pilipinas
*Neptali Gonzales II, mambabatas sa Pilipinas
*Nitoy Gonzales, musikero sa bansang pilipinas
*Neptali Gonzales, politiko, propesor ng unibersidad, minister sa Pilipinas
*Lexi Gonzales, aktres sa Pilipinas
*Erich Gonzales, artista sa Pilipinas
*Jeric Gonzales, artista sa Pilipinas
*Charlene Gonzales, artista sa Pilipinas 
*Luis Gonzales, artista sa Pilipinas
*Angie Gonzales, feminista at aktibista sa Pilipinas
*Bobby Gonzales, Pilipinong mang-aawit at aktor

## Mga sanggunian
Schneider

Ginagamit ang pangalang **Schneider** bilang isang apelyido. Ilan sa kilalang mga taong taglay ang gayong apelyido ay:
*Florian Schneider (1947–2020), musikerong Aleman
*Johann Schneider‑Ammann (1952), Swiss negosyante at pulitiko
Xavier

Ang ibinigay na pangalang  **Xavier** (, , , , ;  ;  ) ay isang panglang panlalaki na hango mula sa santong Katoliko na si Francis Xavier. Tumutukoy naman ang apelyido ni Francis sa lugar ng kanyang kapanganakan, ang Javier, Espanya. Ang pangalan ng lugar ay hango sa salitang Basko na *etxe berri*, na nangangahulugang 'kastilyo', 'bagong bahay' o 'bagong tahanan'.

Ilan sa kilalang mga taong taglay ang gayong ibinigay na pangalan ay sina:
*Xavier Bichat, Pranses na anatomo at pisyologo
*Xavier Henry, Amerikanong manlalaro ng basketball

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga ibinigay na pangalan
Javier (apelyido)

Ang **Javier** () ay Kastilang baybay ng panlalaking pangalan na **Xavier**. Hinango ang pangalan mula sa santong Katoliko na si Francisco de Javier, kung saan tinutukoy ang *Javier* sa lugar ng kapanganakan ni Francisco. Ang lugar ng kapanganakan ay may ugat sa wikang Basko, na ayon sa etimolohiyang pinagmulan nito na salitang *etxaberri* (*etxe berri* sa pamantayang baybay) ay nangangahulugang "kastilyo" o "bagong bahay".

Ginagamit ang pangalang **Javier** bilang isang apelyido ng ilan sa kilalang mga taong tulad ng mga sumusunod:

*Danny Javier, Pilipinong mang-aawit, kompositor, aktor, host ng telebisyon at negosyante
*Patricia Javier, Pilipinang aktres
*Patrick Joseph Javier, politiko mula sa Pilipinas
*Dyords Javier, artista, mang-aawit, at "hip-hop rapper" sa Pilipinas

## Mga sanggunian
Christopher C. Kraft Jr.

**Si Christopher Columbus Kraft Jr.** (Pebrero 28, 1924 – Hulyo 22, 2019) ay isang American aerospace at ininhinyero sa NASA  na naging instrumento sa pagtatatag ng Mission Control Center ng ahensya at paghubog sa organisasyon at kultura nito. Sinabi ng kanyang protégé na si Glynn Lunney noong 1998: "ang Control Center ngayon&nbsp;... ay salamin ni Chris Kraft". 

Tinanggap si Kraft ng  National Advisory Committee for Aeronautics (NACA), matapos syang magtapos ng  aeronautical engineering, mula sa  Virginia Polytechnic Institute at State University noong 1994. Ang NACA ay ang naunang organisasyon sa National Aeronautics and Space Administration (NASA). 

Mahigit isang dekada syang nagtrabahago sa aeronautical research at noong 1958 ay sumali sa Space Task Group, isang maliit na team na pinagkatiwalaan ng responsibilidad na ilagay ang unang tao ng America sa kalawakan . Nakatalaga sa flight operations division, si Kraft ang naging unang flight director ng NASA . Naka-duty siya noong unang crewed spaceflight ng America, unang crewed orbital flight, at unang spacewalk . Sa simula ng programa ng Apollo, nagretiro si Kraft bilang isang direktor ng paglipad upang tumutok sa pamamahala at pagpaplano ng misyon. Noong 1972, naging direktor siya ng Manned Spacecraft Center (na kalaunan ay Johnson Space Center ), kasunod ng kanyang mentor na si Robert R. Gilruth, at hinawakan ang posisyon hanggang sa kanyang pagreretiro noong 1982.

Nang maglaon, kumunsulta si Kraft para sa mga kumpanya tulad ng IBM at Rockwell International . Noong 1994, siya ay hinirang na tagapangulo ng isang panel upang gawing mas epektibo ang gastos sa programa ng Space Shuttle ng NASA. Ang kontrobersyal na ulat ng panel, na kilala bilang *ulat ng Kraft*, ay nagrekomenda na ang mga operasyon ng Space Shuttle ng NASA ay dapat na i-outsource sa isang pribadong kontratista. Inirerekomenda din nito na bawasan ng NASA ang mga pagbabago sa organisasyon na nilayon upang mapabuti ang kaligtasan na ginawa pagkatapos ng sakuna ng Space Shuttle  . Ito ay umakit ng mas kritikal na komento pagkatapos ng sakuna ng Space Shuttle  .

(
Kategorya:Mga Amerikanong liping-Aleman
Kategorya:Namatay noong 2019
Kategorya:Ipinanganak noong 1924
Anatomiyang makroskopiko

Ang **anatomiyang makroskopiko** (, ) ay ang pag-aaral ng anatomiya sa nakikita o makroskopikong antas.

Kategorya:Anatomiya
Sheikh Hasina

Si **Sheikh Hasina Wazed** (*née* **Sheikh Hasina** ; ; , , ipinanganak 28 Setyembre 1947) ay isang politikong Bangladeshi at estadista na naglingkod bilang Punong Ministro ng Bangladesh mula Enero 2009. Si Hasina ay anak ng ama ng bansa at unang Pangulo ng Bangladesh, si Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman. Siya rin ay naglingkod bilang punong ministro mula Hunyo 1996 hanggang Hulyo 2001. Siya ang pinakamatagal na naglingkod na punong ministro sa kasaysayan ng Bangladesh, na nakapaglingkod ng kabuuang halos 19 taon. Sa ngayon, siya ang pinakamatagal na nagsilbing babaeng Punong Tagapamahala sa Kasaysayan ng mga Bansa sa buong mundo simula 17 Marso 2023.

Sa ilalim ng kanyang panunungkulan bilang Punong Ministro, nakaranas ang Bangladesh ng *democratic backsliding* o demokratikong pag-urong. Dinukomento ng Human Rights Watch ang malawakang pagpapatupad ng malawakang *desparecidos* o pagkawala, at ekstrahudisyal na pagpatay sa ilalim ng kanyang pamahalaan. Maraming politiko at mamamahayag ang sistematikong pinurasahan sa hukuman nang hinamon ang kanyang pananaw.

Kategorya:Mga politiko ng Bangladesh
Kategorya:Ipinanganak noong 1947
Lalawigan ng Phra Nakhon Si Ayutthaya

Ang **Phra Nakhon Si Ayutthaya** (o **Ayutthaya**, , ) ay isa sa mga sentral na lalawigan (*changwat*) ng Taylandiya. Ang mga karatig na lalawigan ay (mula sa hilaga pakanan) Ang Thong, Lopburi, Saraburi, Pathum Thani, Nonthaburi, Nakhon Pathom, at Suphan Buri.

## Toponimo 
Ang pangalang *Ayutthaya* ay nagmula sa salitang Sanskrito na *Ayodhyā*, na matatagpuan sa Ramayana, na nangangahulugang "ang hindi magagapi [na lungsod]". Sa gramatika, ang salitang ito ay binubuo ng mga morpema *a-* 'hindi' + *yodhya* 'matatalo' (mula sa salitang-ugat na *yudh-* 'maglaban') + *ā*, isang panlaping pambabae.

## Mga pagkakahating pampangasiwaan 
### Pamahalaang panlalawigan 
thumb| Mapa ng Phra Nakhon Si Ayutthayakasama ang 16 na distrito
Ang lalawigan ay nahahati sa labing anim na distrito (*amphoe*), 209 subdistrito (*tambon*) at 1,328 na mga nayon (*muban*). Ang Ayutthaya ay natatangi sa mga lalawigan ng Thailand dahil ang distrito ng puwesto ng pamahalaan nito ay hindi tinatawag na *Mueang District Ayutthaya*, gaya ng iminumungkahi ng karaniwang pamamaraan, ngunit sa halip ay *Distritong Phra Nakhon Si Ayutthaya*:

## Tingnan din 
* Kahariang Ayutthaya
* Liwasang Pangkasaysayan ng Ayutthaya
* Expo 2020

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* 
* Ayutthaya Expo 2020 
* Historical Park of Ayutthaya in Thai Version
* Provincial page, Tourism Authority of Thailand 
* Website of province
* Thailand photos of Ayutthaya
* [Ayutthaya provincial map, coat of arms and postal stamp](http://www.thailex.info/THAILEX/THAILEXENG/LEXICON/Ayutthaya%20(Phra%20Sri%20Nakhon).htm)

Kategorya:Mga lalawigan ng Thailand
Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Thai (th)
Lalawigan ng Prachinburi

Ang **Lalawigan ng Prachinburi** ( , RTGS: Prachin Buri, ) ay isa sa pitumpu't pitong lalawigan ng Taylandiya (*changwat*), ito ay nasa silangang Taylandiya. Ang mga karatig na lalawigan ay (mula sa hilaga ng pakanan) Nakhon Ratchasima, Sa Kaeo, Chachoengsao, at Nakhon Nayok.

## Heograpiya 
Ang lalawigan ay nahahati sa dalawang pangunahing bahagi, ang mababang lambak ng ilog ng Ilog Bang Pakong, at ang mas matataas na lupain na may mga talampas at kabundukan ng Bulubunduking Sankamphaeng, ang katimugang pagpapahaba ng mga bundok ng Dong Phaya Yen. Ang kabuuang lugar ng kagubatan ay  o 28.6 porsiyento ng sakop ng lalawigan.

## Mga pagkakahating pamapangasiwaan 
### Pamahalaang panlalawigan 
Ang lalawigan ay nahahati sa pitong distrito (*amphoe*). Ang mga ito ay nahahati pa sa 65 na mga subdistrito (*tambon*) at 658 na mga nayon (*mubans*).

|&nbsp;alt=Map of districts|180x180px|Mapa ng mga distrito
|}
Ang mga nawawalang numero 4 at 5 pati na rin ang 10 hanggang 12 ay mga distritong nahati upang bumuo ng lalawigan ng Sa Kaeo .

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* 
* Provincial Website
* Prachinburi  from the Tourism Authority of Thailand
* Khao Yai National Park

Kategorya:Mga lalawigan ng Thailand
Kategorya:Sangguniang CS1 sa wikang Thai (th)
GRB 080319B

Ang **GRB 080319B** ay isang pagsabog ng sinag-gamma o *gamma-ray burst* (GRB) na nakita ng satelayt na Swift noong 06:12 UTC noong Marso 19, 2008. Ang pagsabog ay nagtakda ng bagong tala para sa pinakamalayong bagay na nakikita ng mata: ito ay may pinakamataas na biswal na maliwanag na magnitud na 5.7 at nanatiling nakikita ng mga mata ng tao sa humigit-kumulang 30 segundo. Ang magnitude ay mas maliwanag sa 9.0 para sa humigit-kumulang 60 segundo. Kung titingnan mula sa 1 AU ang layo, magkakaroon ito ng katuktukang liwanag na magnitude na −67.57 (21 kwadrilyong beses na mas maliwanag kaysa sa Araw na nakikita mula sa Daigdig).

## Mga sanggunian
## Mga panlabas na link
* Hubble Pinpoints Record-Breaking Explosion
* SkyWatch Show 165: Brightest Explosion Ever Seen -(mp3)
* AAVSO Alert Notice 372 Possible naked-eye gamma-ray burst detected (GRB 080319B)
* ESO Press Release

Kategorya:Astronomiya
Hinuhang grand tack

Ang '*hipotesis na *grand tack'''* (o *grand tack hypothesis*) ay ginagamit sa ilalim ng planetaryong astronomiya para malaman kung paano nabuo ang planetang Hupiter gayundin ang pagbuo ng sistemang solar. Ayon sa hipotesis, ang Hupiter ay naglakbay papunta sa kalagitnaan ng ating sistemang solar, at sa isang punto naging malapit  ang malaking planeta kung nasaan ang puwesto ng Marte ngayon. Ang paglalakbay ng Hupiter ay nagkaroon ng malaking impluwensya sa loob ng ating solar system, kung saan binabago ng planeta ang kalikasan ng sinturon ng asteryod at ginagawang maliit ang planetang Marte kaysa dati.

Sinasabi rin na nabuo ang planetang Hupiter ng may distansyang 3.5 *astronomical units'' (AU) mula sa araw, at naglakbay papalit ng 1.5 AU, hangga't nagbalik ito ng direksyon dahil sa pagkuha ng planetang Saturno sa isang ugong sa pag-orbita. Ang paglalakbay ng planetang Hupiter ay inihalintulad sa isang naglalakbay na bangka (*tacking*), kung saan nag-iiba ito ng direksyon dahil sa hangin.

## Mga sanggunian
Kategorya:Astrobiyolohiya
Kategorya:Astronomiya
Pamatay-apoy

thumb|Pamatay-apoy
Ang **pamatay-sunog** o **pamatay-apoy** () ay isang kagamitan sa pag-aapula ng apoy tuwing oras ng sakuna. Hindi ito ginagamit sa mas malaking sunog na kinakailangang gamitan ng ibang kagamitan. Madalas itong nakakabit sa pader ng mga gusali sa madaling mahanap na puwesto.

## Uri at klasipikasyon
Ang pamatay-apoy na may lamang tubig ay ginagamit para sa mga sunog sanhi ng mga papel, kahoy, uling, goma, at solidong plastik. Hindi ito ginagamit sa sunog mula sa kuryente, bakal, at mantika. Ito ang pinakamurang pamatay-apoy. Ginagamit naman ang tuyong kemikal (*dry chemical*) sa pag-aapula ng apoy na may uri o *class* A, B, at C. May mga natatanging tuyong kemikal na ginagamit sa pag-aapula ng *class* D (bakal).

Ayon sa Kagawaran ng Kalakalan at Industriya ng Pilipinas, ang sumusunod na talaan ay ang mga uri ng pamatay-apoy.

## Paraan ng paggamit 
Sa wikang Ingles, ginagamit ang akronimng PASS upang matandaan ang mga hakbang sa paggamit ng pampatay ng sunog. Ang mga hakbang na ito ay::

* *Pull* (Hilahin) - hilahin ang *pin* o talasok upang matanggal *seal* o selyo
* *Aim* (Itututok) - ituro ang *hose* o diligan sa sunog
* *Squeeze* (Pisilin) - ipitin ang hawakan upang lumabas ang tubig, bula, o tuyong kimikal
* *Sweep* (Iwasiwas) - iwasiwas ang tubig, bula, o tuyong kemikal mula sa kaliwa ng sunog hanggang sa kanan ng sunog at pabalik hanggang sa maapula ang apoy

## Mga sanggunian 
Kategorya:Gamit sa panlaban sa sunog