Dagat Timog Tsina

Ang **Dagat Timog Tsina** () ay isang marhinal na dagat na bahagi ng Karagatang Pasipiko. May lawak ito na mahigit-kumulang 3.5 milyong kilometrong kuwadrado (1.35 milyong milyang kuwadrado), na umaabot mula sa mga Kipot ng Karimata at Malaka sa Kipot ng Taiwan. Nagdadala ito ng napakalaking kahalagahang estratehiko; sangkatlo ng lahat ng mga barko ng mundo ay dumaraan sa dagat na ito at nagdadala ng mahigit na $3 trilyon sa kalakalan kada taon. Nagtataglay ito kapaki-pakinabang na mga pangisdaan na napakahalaga para sa seguridad sa pagkain ng milyun-milyong mga mamamayan ng Timog-silangang Asya. Pinaniniwalaang may malalaking mga reserba ng langis at likas na gas sa ilalim ng pinakasahig ng dagat.

Ayon sa ikatlong edisyon ng *Limits of Oceans and Seas* (1953) ng Internasyunal na Samahang Hidrograpiko (IHO) * and Seas*, ito ay matatagpuan sa ipinanukala ng IHO ang Dagat Natuna, kaya lumipat ang katimugang hangganan ng Dagat Timog Tsina pahilaga, mula sa hilaga ng Kapuluang Bangka Belitung papunta sa
* hilaga at hilagang-silangan ng Kapuluang Natuna.

Ayon sa talang *Yizhoushu*, noong panahon ng dinastiya ng Kanluraning Zhou (1046–771 B.K.) ang pangalan na naibigay ay ***Nanfang Hai*** (), na ayon sa nakasaad sa tala ay bunga ng pagbigay ng mga barbaro ng mga pawikang hawksbill sa mga pinunong Zhou bilang tributo. Tinukoy rin ng mga klasiko ng *Classics of Poetry*, *Zuo Zhuan*, at *Guoyu* ng panahong Tagsibol at Taglagas (771–476 B.K.) ang dagat, ngunit sa pangalang ***Nan Hai*** () bilang pagbanggit sa mga ekspedisyon ng Estado ng Chu sa dagat.

Sa Timog-silangang Asya, ito ay dating tinawag na **Dagat Champa** o **Dagat ng Cham** (/*Sea of Cham*), mula sa kahariang pandagat ng Champa na sumibol doon bago ang ika-16 na dantaon. Karamihan ng dagat ay napunta sa kamay ng mga Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig kasunod ng pananakop ng mga nakapaligid na maraming mga teritoryo sa Timog-silangang Asya noong 1941. Tinawag nila ang dagat na ***Minami Shina Kai*** (Dagat Timog Tsina). Ito ay sinulat na 南支那海 hanggang 2004, nang binago ng *Japanese Foreign Ministry* at ng maraming mga kagawaran ang pagbaybay sa 南シナ海, na naging pamantayang paggamit sa Hapon.

Ang tawag ng Vietnam sa dagat ay ***Biển Đông*** ("Dagat Silangan" o "''East Sea'**). Sa Malaysia, ang tawag nila dito ay ***Laut Cina Selatan*''' (Dagat Timog Tsina). Sa Pilipinas, matagal na ito'y tinawag na *South China Sea* (Dagat Timog Tsina), kalakip ang bahagi sa loob ng mga teritoryal na katubigan na malimit na tawaging **Dagat Luzón** (*Luzon Sea*).

thumb|330px|Mga pag-aangkin sa Dagat Timog Tsina, batay sa mga pag-aangkin noong 2012. Mga kodigong kulay:
* Brunei - luntian
* Malaysia - dilaw
* Pilipinas - lila
* Tsina at Taiwan - pula
* Vietnam - bughaw
Ngunit noong Hunyo 10, 2011, kalakip ng lumalalang sigalot sa Kapuluang Spratly, inihayag ng pamahalaan ng Pilipinas na ipinangalan ang Dagat Luzon bilang ***West Philippine Sea*** upang maipalakas ang pag-angkin nito sa nabanggit na likas na tampok sa dagat. Umaayon umano ito ang Kagawaran ng Ugnayang Panlabas at ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas. Winika ng isang tagapagsalita ng Pangasiwaan ng Pilipinas sa Serbisyong Atmosperiko, Heopisiko, at Astronomiko (PAGASA) na mananatiling *Philippine Sea* ang katawagan sa dagat sa silangan ng Pilipinas.

Noong Setyembre 2012, nilagdaan ni noo'y Pangulong Benigno Aquino III ang Kautusang Pampangasiwaan Blg. 29 (*Administrative Order No. 29*) na iniuutos sa lahat ng mga ahensiya ng pamahalaan na gamitin ang pangalang *West Philippine Sea* upang tumukoy sa mga bahagi ng Dagat Timog Tsina sa loob ng eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas, at iniatas sa Pambansang Pangasiwaan sa Pagmamapa at Dulugang Kaalaman (NAMRIA) na gamitin ang pangalan sa mga opisyal na mapa.

Noong Hulyo 2017, upang igiit ang soberanya nito, binago ng Indonesya ang hilagang mga abot ng EEZ nito sa Dagat Timog Tsina bilang **Dagat Hilagang Natuna** (*North Natuna Sea*), na matatagpuan sa hilaga ng Kapuluang Natuna at hinahangganan ang katimugang bahagi ng EEZ ng Vietnam, katumbas sa katimugang dulo ng Dagat Timog Tsina. Ang "Dagat Natuna" ay nasa timog ng Pulo ng Natuna sa loob ng mga teritoryal na katubigan ng Indonesya. Dahil diyan, nagbigay ang Indonesya ng pangalan ng dalawang mga dagat na mga bahagi ng Dagat Timog Tsina; ang Dagat Natuna na matatagpuan sa pagitan ng Kapuluang Natuna at ang mga Kapuluang Lingga at Tambelan, at ang Dagat Hilagang Natuna ay nasa pagitan ng Kapuluang Natuna at Tangos ng Cà Mau sa katimugang dulo ng Delta ng Mekong sa Vietnam.

## Heograpiya
Kabilang sa mga estado at teritoryong may mga hangganan sa dagat ang (paikot sa kanan mula sa hilaga): Republikang Bayan ng Tsina, Republika ng Tsina, Pilipinas, Malaysia, Brunei, Indonesya, Singapore, at Vietnam.

Ilan sa mga pangunahing ilog na dumadaloy papalabas sa Dagat Timog Tsina ang mga Ilog Pearl, Min, Jiulong, Red, Mekong, Rajang, Pahang, Agno, Pampanga, at Pasig.

### Mga pulo at *seamount*
Ang Dagat Timog Tsina ay naglalaman ng higit sa 250 maliliit na mga pulo, karang (*atolls*), *cay* (maliliit na pulo), bahura (*reefs*), kulumpon (*shoal*), at pilapil ng buhangin (*sandbar*), karamihan ay hindi nagtataglay ng katutubong populasyon. Karamihan sa mga ito ay likas na nakalubog kapag taib (*high tide*), at ilan ay palagiang nakalubog. Nakapangkat ang mga tampok sa tatlong mga kapuluan (nakatala ayon sa sukat ng lawak), Macclesfield Bank at Kulumpol ng Scarborough:
thumb|upright
* Kapuluang Spratly
* Kapuluang Paracel
* Kapuluang Pratas
* Macclesfield Bank
* Kulumpol ng Panatag (o Bajo de Masinloc, pandaigdigang Kulumpol ng Scarborough)

Umaabot ang Kapuluang Spratly sa higit na 810 sa 900&nbsp;kilometrong lawak na sumasaklaw ng ilang 175 natukoy na mga pulong tampok, ang pinakamalaki ay ang Pulo ng Ligao (pandaigdigang Pulo ng Taiping) na may habang hihigit lamang sa 1.3 kilometro (0.81 milya) at pinakamataas na elebasyon nito na 3.8 metro (12 talampakan).

Ang pinakamalaking nag-iisang tampok sa lugar ng Kapuluang Spratly ay ang Recto Bank (*Reed Bank*) na may lapad na 100 kilometro (62 milya). Ito ay nasa hilagang-silangan ng pangkat at nakahiwalay sa pulo ng Palawan ng Pilipinas sa pamamagitan ng Palawan Trench. Dati itong pulo na lumubog may 7,000 taon na ang nakararaan dahil sa tumataas na lebel ng dagat kasunod ng huling kapanahunan ng yelo (*ice age*), at kasalukuyan itong nakalubog sa lalim na 20 metro (66 talampakan). Dahil sa lawak nitong 8,866 kilometro kuwadrado (3,423 milyang kuwadrado), ito ay isa sa pinakamalaking mga estrukturang karang sa mundo.

## Ang Bilang ng Halaga ng Dagat Timog Tsina
Ayon sa pagtataya, kayang mareserbahan ng Dagat Timog Tsina ang higit na 7,700,000,000 barel ng langis at 266 cu. ft. ng natural gas.

## Mga sanggunian
Timog Tsina