open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leon Pichay

Si ** Leon Pichay ** ay isang sikat na nanunulat sa Pilipinas.

Isa siyang makata, nobelista, kuwentista, mandudula at mananalaysay sa wikang Ilokano. Nakilala siya sa larangan ng *Bukanegan* o Balagtasan sa wikang Ilokano at binigyan ng karangalang *Prinsipe ng Bukanegan*.

Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas
J. R. R. Tolkien

Si **John Ronald Reuel Tolkien** (3 Enero 1892 – 2 Setyembre 1973) ay isang Ingles na manunulat, makata, pilologo at dalubguro sa pamantasan na pinakakilala bilang ang manunulat ng mga klasikong gawa ng mataas na pantasya mga aklat na *The Hobbit*, *The Lord of the Rings*, and *The Silmarillion*.

Isang Rawlinson at Bosworth na Dalubguro ng Anglo-Saxon sa Oxford si Tolkien mula 1925 hanggang 1945, Merton na Propesor ng wikang Ingles at panitikan mula 1945 hanggang 1959. Isa siyang malapit na kaibigan ni C. S. Lewis - kapwa sila miyembro ng isang hindi pormal na samahan tungkol sa panitikan na *Inklings*. Itinalaga rin siya bilang pinuno ng *Order of the British Empire* (OBE) ni Reyna Elizabeth II noong 28 Marso 1972.

Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom
Grand Theft Auto

Ang ***Grand Theft Auto*** ay isang serye ng larong video, na linikha ni Dave Jones at inilathala ng Rockstar Games, na kung saan ay ang manlalaro ay gumaganap sa papel ng isang kriminal, na nagtatangkang umangat sa mundo ng krimen, katiwalian, terrorismo, at sindikato. Ang kontrabida sa larong ito ay kadalasan na isang karakter na nagtaksil sa kanilang organisasyon o isang karakter na nagiging balakid sa kanilang iligal na operasyon.

Umani ng karangalan at kontrobersiya ang *Grand Theft Auto*, dahil sa malayang istruktura at pamamaraan ng laro - sa dahilang ito ay maaring gumala ang isang karakter sa syudad at gawin ang ninanais ng naglalaro - ito ay naging punto ng batikos dahil maaring magpasabog ng mga sasakyan, mag-agaw ng mga oto, pumatay ng mga inosenteng sibilyan, manlaban sa mga pulis at gumamit ng sasakyang pang-krimen para banggain ang mga sibilyan at Ibang mga sasakyan ang naglalaro; ang ilan sa mga kritiko ng GTA, tulad nila Jack Thompson, Hillary Rodham Clinton at Julia Boseman, ay naniniwalang maaring gayahin ng kabataan ang ginagawa ng mga karakter ng *Grand Theft Auto*, ngunit naniniwala naman ang iba na ang larong ito ay nagbibigay ng isang lugar para gawin ang kanilang ninanais.

*.]]

## Listahan ng laro
* *Grand Theft Auto* (1997/1998)
* *Grand Theft Auto: London, 1969* (1999)
* *Grand Theft Auto: London, 1961* (libreng expansion pack para sa *GTA: London*; 1999)
* *Grand Theft Auto 2* (1999)
* *Grand Theft Auto III* (2001)
* *Grand Theft Auto: Vice City* (2002)
* *Grand Theft Auto Advance* (2004)
* *Grand Theft Auto: San Andreas* (2004)
* *Grand Theft Auto: Liberty City Stories* (2005)
* *Grand Theft Auto: Vice City Stories* (2006)
* *Grand Theft Auto IV* (2008)
* *Grand Theft Auto: The Lost and Damned* (2009)
* *Grand Theft Auto: Chinatown Wars* (2009)
* *Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony* (2009)
* *Grand Theft Auto V* (2013)

## Kawing panlabas
* Opisyal na *Grand Theft Auto'' website

Kategorya:Mga serye ng video game
Kategorya:Grand Theft Auto
GMA Pinoy TV

Ang **GMA Pinoy TV** ay nalalakip noong Marso 14, 2005 sa GMA Network, ay isang pandaigdig ng estasyon ng telebisyon sa mga Pilipino.

Ang pagguhit ng programa na galing sa Estasyon ng Hulang Bandila sa Pilipinas, ang lambat lambat ng programa ay puwedeng makakita sa bansang Estados Unidos (kabilang Hawaii), Hapon, Guam, Saipan, Papua New Guinea, Canada, Singapore, Gitnang Silangan, Hilagang Aprika, Hong Kong, Europa at Australya.

Noong Hulyo 2008, ito ay inilunsad sa bansang Australya at Nueba Selanda sa UBI World TV.

## Tingnan din 
* Tala ng mga palabas ng GMA Network
* GMA Network
* GMA Life TV

Kategorya:GMA Network
Princess Peach

Si  ay isang kathang isip na karakter sa seryeng *Mario*, kung saan madalas siyang dapat iligtas sa mga laro. Si Peach ay ang prinsesa ng Mushroom Kingdom. Siya ay tinatawag na **Princess Toadstool** sa Mundong Kanluranin hanggang 1996, kung kailan dinagdag ang pangalang "Peach" sa kanyang lagda sa pambungad na eksena ng *Super Mario 64*.

Kategorya:Tauhan (panitikan)
Kategorya:Nintendo
Kategorya:Super Mario
Reperendo

thumb|250px|right|Ang pagboto para sa reperendum
Ang **reperendum**, **reperendo** (Latin: *referendum*) o **plebisito** ay isang tuwid na halalan kung saan ang kabuuang elektorado ay nasangguni kung tanggap o tutol sa kanila ang bukod na panukala. Ito ay maaaring ang pagpapatibay ng bagong saligang-batas, mga pagbabago sa saligang-batas, batas, ang halalang pagsasatawag ng isang nahalal na opisyal o ang tiyak na patakaran ng pamahalaan. Ang reperendum o plebisito ay isa ring uri ng tuwid na demokrasya na tinuturing pabor ng mayorya.

## Sanggunian 
Kategorya:Halalan
Kategorya:Politika
Kategorya:Demokrasya
Kategorya:Agham pampolitika
Bilateralismo

Ang **bilateralismo** ay binubuo ng kaugnayang pampolitika at pangkultura sa pagitan ng dalawang bansa.

Karamihan sa diplomasyang pansabansaan ay ginagawa nang bilateral. Ang mga halimbawa nito ay kabilang ang mga kasunduan sa pagitan ng dalawang bansa, mga palitan ng mga sugo, at ang dalaw pang-estado. Ang mga mapamimilian sa kaugnayang bilateral at kaugnayang multilateral, kung saan magkakasama ang mga maraming bansa, at unilateralismo, kung kailan ang isang bansa ay kumikilos para sa sarili lamang.

## Mga panlabas na kawing
*bilaterals.org - Ang mga kabatiran at mga aksiyong kaisipan tungkol sa mga kaugnayang bilateral.
Multilateralismo

Ang **multilateralismo** ay magkasingkahulugan sa kaugnayang pang-internasyunal na tinutukoy sa mga maraming bansa na kumikilos nang may tugma sa isang isyu.

Karamihan sa mga organisasyong pansabansaan, tulad ng Mga Bansang Nagkakaisa at ang Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan, OSCE ay likas na multilateral. Ang punung maymungkahi ng multilateralismo ay palaging natutukoy sa mga gitnang maykapangyarihan tulad ng Canada, Australia at ang mga bansang Nordik. Ang mga malalaking bansa ay palaging kumikilos nang unilateral, samantala ang mga maliliit na bansa ay maaaring magkaroon ng tuwid na maliit na kapangyarihan sa lahat ng ugnayang pansabansaan bukod sa pagsasali sa Mga Bansang Nagkakaisa (sa pamamagitan ng kanilang botong pang-BN sa isang hanay na naghalal kasama ang mga ibang bansa, halimbawa). Bukod dito, ang multilateralismo ay kapiling sa lahat ng mga bansa na sabay-sabay gumagawa gayon din sa BN at hindi sumasaklaw sa alyansang panrehiyon o pangmilitar, mga pakto, o mga paglalangkay.

Ang kasalungat ng multilateralismo ay unilateralismo pagdating sa pilosopiyang pampolitika.

## Tingnan din
Unilateralismo (kasalungat)

Kategorya:Mga Kaugnayang pang-internasyunal
Unilateralismo

Ang **unilateralismo** ay isang doktrina o talatuntunan na kumakandili sa isang-panig na aksiyon. Ang ganitong uri ng aksiyon ay maaaring mauwi sa di-pagpansin ukol sa ibang mga panig, o pahayag ng isang pangako tungo sa direksiyon kung saan ang mga panig ay may matatagpuang kasiya-siya. Ang *unilateralismo* ay isang neolohismo, (ginagamit sa lahat ng mga bansa), kasalungat sa multilateralismo —ang doktrina na naninindigan ng mga kapakinabangan ng pagsasali mula sa kasindami ng mga panig sa mga bagay na maaari.

Ang dalawang magkasamang salita ay makakatukoy sa mga pagkakaiba sa patakarang panlabas na lumalapit sa mga problemang sabansaan. Kung ang kasunduan ng mga maramihang panig ay hinihiling nang walang takda —halimbawa sa susi ng kahulugan ng mga patakaran ng kalakalang sabansaan —mga kasunduang bilateral (kasangkot ng dalawang kalahok sa isang oras) ay karaniwang nahihirang ng mga maymungkahi ng unilateralismo.

Ang unilateralismo ay maaaring naisin nang higit sa mga hiling kung ang palagay nito ay pinakamabisang gumawa, halimbawa, sa mga isyu na kayang lutasin na walang pagkikiisa. Gayumpaman, ang pamahalaan ay maaaring may pinakamataas na pagpili ukol sa unilateralismo o multilateralismo, at, sa pagkakataon, magsikap upang maiwasan sa mga patakaran na hindi kayang maisakatuparan nang unilateral o mapamimilian upang itaguyod ang mga kalutasang multilateral sa mga suliranin na nakapaglutas na nang unilateral.

Karaniwan, ang mga pamahalaan ay maaaring makipagtalo na ang kanilang kahuli-hulihang o katamtamang-uri na hangarin ay nagsisisilbi sa pamamagitan ng pagpapatibay ng mga panukalang multilateral na panukala at mga institusyon, katulad sa maraming ulit ang kaso sa panahon ng Tugmaan ng Europa.

Kategorya:Mga kaugnayang pang-internasyunal
Kalakalan

noong ika-17 na siglo]]
[thumb|235px|Ang tindahan ng mga [prutas sa palengke.]]
Ang **kalakalan** ay ang kusang palitan ng mga produkto, serbisyo, o pareho. Tinatawag din ng kalakalan ang komersyo. Ang mekanismo na pinapahintulutan ang kalakalan ay tinatawag na pamilihan. Ang pinagmulan ng kalakalan ay baligya, ang tuwirang palitan ng mga produkto at mga serbisyo. Ang mga makabagong mangangalakal ay nakikipagkasundo nang pangkalahatan sa halip, sa pamamagitan ng midyum ng palitan, tulad ng salapi. Ang bunga nito ay ang paghihiwalay ng **pamimili** sa **pagtitinda**, o pag-iipon. Ang pag-imbento ng salapi (at sumunod ang salaping pautang, salaping papel at di-pisikal na salapi) ay nagpapagaan sa takbo ng kalakalan. Ang kalakalan na may pagitan ng dalawang mangangalakal ay tinatawag na kalakalang bilateral, samantala ang kalakalan na may higit sa dalawang mangangalakal ay tinatawag na kalakalang multilateral.

Ang pag-iiral ng kalakalan ay may maraming dahilan. Nang dahil sa pagpapakadalubhasa at pagkakahati ng paggawa, karamihan sa mga tao ay nakatutok sa maliit na aspekto ng produksiyon, pangangalakal para sa ibang mga produkto. Umiiral ang kalakalan sa pagitan ng mga rehiyon dahil ang iba't ibang rehiyon ay may mga pahambing na kainaman sa produksiyon ng ibang kalakal, o dahil sa lawak ng iba't ibang rehiyon na pinapahintulutan para sa benepisyo ng maramihang produksiyong tulad ng mga presyo sa pamilihan sa pagitan ng mga kinaroroonan ay napapakinabangan ng parehong lunan.

Ang pangangalakal ay tumutukoy rin sa mga aksiyon na ginagampanan ng mga mangangalakal at ang mga ibang ahenteng pangkalakalan sa mga kalakalang pampananalapi.

## Tingnan din 
* Negosyo
* Organisasyon ng Pandaigdigang Kalakalan

Kategorya:Ekonomiya
Kategorya:Kalakalan
Kategorya:Kalakalang pang-internasyunal
Kategorya:Ruta ng kalakalan
Kategorya:Pananalapi
Kategorya:Negosyo
Likidong pandikit

thumb|Isang Nitrocellulose adhesive sa isang tubo.
Ang **likidong pandikit** o **adhereso**  (*Ingles: glue*) ay isang produktong pangbahay na madalas ginagamit para dumikit ang dalawang bagay. Ito ay regular na na kagamitan sa mga Alwagi at sa mga mag-aaral.

## Kasaysayan
Ang unang mga likidong pandikit na gamit noon ay natural na mga *gum* (natuyong dagta) na galing sa mga puno o hayop (katulad ng ngipin ng kabayo). Sa panahong Babylonia, and tar ay ginagamit upang pagdikitin ang mga estatwa. Ginamit rin ng mga Ehipto ang mga adhereso ng mga baboy upang gumawa ng mga muebles, ivory at ang papyrus. Sa kasalukuyan ang adhereso ay maraming uri katulad ng *drying adhereso*, *contact adhereso*, o *thermoplastic adhereso*.

## Sanggunian
Kaurian:Agham
Aurelio Alvero

Si ** Aurelio S. Alvero ** ay isang sikat na manunulat sa Pilipinas.

Kilala siya sa sagisag na *Magtanggol Asa*. Siya ang nagpasimuno sa pagsasalin sa Tagalog ng mga kautusang Militar. Isa siyang makata, mananalumpati, guro, manananggol at lider.

Siya din ang sumulat ng tulang "1896", isang tula na madalas gamitin sa mga choral interpretation. Nagsasaad ito ng ekspresyon ng kalayaan (Freedom)

Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas
Blackjack

Ang ***blackjack*** (dating **Black Jack** at **Vingt-Un**) ay isang laro sa baraha. Ito ang pinakalalarong bangkerong laro (*banking game*) sa mga sugalan o *casino* sa buong mundo. Nilalaro ito kasama ang mga pakete ng 52 baraha at ito ang kaapo-apuhan ng isang pandaigdigang pamilya ng mga bangkero laro na kilala bilang *Twenty-One* (Dalawampu't isa). Kabilang din sa pamilyang ito ang mga larong baraha na Pontoon, isang Britanikong laro, at ang Vingt-et-Un, isang Europeong laro. 

Hindi nakakipagtunggali ang mga manlalaro ng Blackjack sa bawat isa. Kinukumpara ng bawat manlalaro ang baraha nila sa bangkero.

## Kasaysayan
Bago naging Blackjack, nauna muna dito ang Ingles na bersyon ng *twenty-one* na tinatawag na *Vingt-Un*, isang laro na hindi alam ang pinagmulan (subalit marahil sa mga Kastila).  Ang unang nakasulat na pagbanggit sa laro ay sa isang aklat ng Kastilang may-akda na si Miguel de Cervantes. Isang sugarol si Cervantes, at ang mga bida sa kanyang "Rinconete y Cortadillo", mula sa *Novelas Ejemplares*, ay mga nandadaya sa baraha sa Seville. Sanay silang mandaya sa *veintiuna* (Kastila para sa "dalawampu't isa") at sinasabi nila na ang layunin ng laro ay makaabot sa 21 puntos na hindi lumalagpas at ang halaga ng alas ay isa o labing-isa. Nilalaro ang laro sa pakete ng Kastilang *baraja*.

Sinulat ang "Rinconete y Cortadillo" sa pagitan ng 1601 at 1602, na ipinapahiwatig na nilalaro ang *ventiuna* sa Castile simula noong ika-17 dantaon o mas maaga pa. Ang kalaunang pagbanggit sa larong ito ay matatagpuan sa Pransya at Espanya.
## Mga sanggunian
Kategorya:Laro sa baraha
Agape

:*Para sa isang banda sa Pilipinas, tingnan ang Agape (banda).*

Ang ***agapē*** () ay isang salitang Griyego na nangangahulugang *pag-ibig*.

Kaurian:Kaugalian at karanasang Kristiyano
Kaurian:Pilosopiya ng pag-ibig
Claro Caluya

Si ** Claro Caluya ** ay isang sikat na manunulat sa Pilipinas.

Kinikila siya bilang *Prinsipe ng mga makatang Ilokano*.

Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas
Mga demonyo sa Marvel Universe

## Demonic Origins
*Belathauzer
*Chthon
*Set
*Y'Garon

## Elder Gods
*Chthon
*Gaea
*Set
*Oshtur

## Devils
*Allatou
*Asmodeus, Saturnine
*Baphomet
*Blackheart
*Dagoth
*Damballah
*Haazareth Three
*Daimon Hellstrom
*Hoss
*Ikthalon
*Inanna
*Kazann
*Ludi
* Lucifer
*Marduk Kurios
*Mephisto
*Ningal
*Satana
*Satannish
*Sligguth
*Thog
*Zahgurim
*Zarathos

## Extra-Dimensional Entities
*Lloigoroth
*The N'Garai
*Shuma-Gorath
*The Undying Ones
*Asteroth

## Others
*Adversary
*Cloot
*Dark-Crawler
*Dormammu
*Elementals (Hellfire, Hydron, Magnum, Zephyr)
*Kathulos
*Lilith
*N'Gabthoth
*Rangsabb
*Shazana
*Shialmar
*Tiboro
*Visimajoris
*Xander
*Zom

### The Octessence
*Balthakk
*Cyttorak
*Farallah
*Ikonn
*Krakkan
*Raggadorr
*Valtorr
*Watoomb

### The Fear Lords
*D'Spayre
*The Dweller-in-Darkness
*Kkallakku
*Lurking Unknown
*Nightmare
*Nox
*Straw Man

### Six-Fingered Hand
*Avarrish
*Fashima
*Hyppokri
*Puishannt
*Unthinnk
*Maya

### Lords of the Splinter Realms
Kategorya:Tauhan (panitikan)
Mutant Liberation Front

Ang **Mutant Liberation Front**, o **MLF**, ay isang pangkat ng mga kalaban o *supervillain* sa Marvel Comics, bilang pangunahing kalaban ng X-Force. Nilikha ng manunulat na si Louise Simonson at ang manunulat-mangguguhit na si Rob Liefeld, unang lumabas ang orihinal na MLF sa *The New Mutants* #87 (Marso 1990).

Kategorya:Mga karakter ng Marvel Comics
Anyang

Ang **Anyang** (; ) ay isang antas-prepektura na lungsod sa lalawigan ng Henan, Tsina. Ito ang pinakahilagang antas-prepektura na lungsod sa Henan, at hinahangganan nito ang Puyang sa silangan, Hebi at Xinxiang sa timog, lalawigan ng Shanxi sa kanluran, at lalawigan ng Hebei sa hilaga.

Mayroon itong kabuuang populasyon na 5,172,834 katao ayon sa senso noong 2010, 2,025,811 sa kanila ay nakatira sa kalakhang pook na binubuo ng apat na mga distritong urbano at Kondado ng Anyang na malakihang nakasama sa kabayanan ng lungsod.

[thumb|Yinxu (殷墟), ang sityo ng isa sa sinauna at [makasaysayang mga kabisera ng Tsina at matatagpuan ngayon sa Distrito ng Yindu, Anyang]]

## Mga sanggunian
Kaurian:Tsina
Pampaningning

:*Para sa single ni Kou Shibasaki, tingnan ang Glitter (single).*
thumb|Mga *glitter*.
***Glitter*** ang tawag sa Ingles para sa napakaliliit (mga 1&nbsp;mm²) na piraso ng papel, salamin o plastik na napinturahan ng iba't ibang kulay na *metallic*, *neon* o *iridescent* upang sumalamin ng liwanag na parang bahaghari. Ang "glitter" ay nangangahulugang 
**pampaningning**, **pampakislap**, o **pampakinang**.

## Tingnan din
*Pagkit
*Kurap

Kaurian:Sining
Pamumula ng mukha

Ang **pamumula ng mukha** ay ang kalagayan ng pamumula, maaari ring may pamumutla, na matatanaw at mapapansin sa mukha ng tao na dulot ng pagkapahiya, kagitlaanan, pagkabigla, kawalan ng kayabangan, o maging ng dahil sa pag-ibig.  Isa itong pisyolohikong katangian ng katawan ng tao na maaaring maging sanhi ng pagkakanulo o pagkalantad ng damdamin ng isang tao hinggil sa ibang tao, sa isang paksa, o sa anumang bagay.  May pamumula rin ng mukha na dahil sa pagkagalit o kaya dahil sa pag-inom ng alak o anumang nakalalasing na inumin o gamot.  Mayroon ding **pamumula ng mga pisngi**.  Kaiba ang pamumula ng mukha sa pamumula ng buong katawan ng tao.

Ayon kay Charles Darwin, isang pinakanatatangi o kakatwa't kakaibang pagpapakita ng damdamin ang pamumula ng mukha.  Idinagdag pa niya isa ito sa mga pinakapantaong ekspresyong naipapakita o nailalantad ng tao.

## Paglalarawan
Mas malimit na maganap at nakababahala ang pamumula ng mukha sa panahon ng pubertad, ang panahon ng pagbibinata o pagdadalaga, ng isang tao.  Gayundin sa panahon ng pagkakaroon ng pagbabago sa buhay ng isang babae.  Maaaring nalalaman at inaalintana ito ng taong nagkakaroon ng palagiang pamumula ng mukha.

Nakaradarama ng pagkaalangan o naiilang ang isang lalaki kapag namumula ang kanyang mukha.  Sa mga kababaihan, itinuturing ito bilang isang kaakit-akit na katangian.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pisyolohiya
Kategorya:Damdamin
Nebula (komiks)

Si **Nebula** ay isang kathang-isip na karakter na lumalabas sa Amerikanong komiks na nilalathala ng Marvel Comics. Nilikha nina Roger Stern at John Buscema, unang lumabas ang karakter sa *The Avengers* #257 (Hulyo 1985).

Lumabas si Nebula sa iba't ibang adaptasyon ng karakter sa ibang midya, kabilang ang animasyon, seryeng pantelebisyon, larong bidyo. Ginampanan ni Karen Gillan ang karakter sa mga pelikula ng Marvel Cinematic Universe na *Guardians of the Galaxy* (2014), *Guardians of the Galaxy Vol. 2* (2017), *Avengers: Infinity War* (2018), *Avengers: Endgame* (2019), at ang paparating na pelikulang *Thor: Love and Thunder* (2022).

## Kasaysayan ng paglalathala
Nilikha si Nebula ng manunulat na si Roger Stern at ang tagaguhit na si John Buscema, at unang lumabas *The Avengers* #257 (Hulyo 1985).

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga karakter ng Marvel Comics
Mateo Capinpin

Si ** Brigadyer Heneral Mateo M. Capinpin** (isinilang noong Abril 22, 1887 sa Morong, Rizal, Pilipinas - namatay noong Disyembre 16, 1958 sa Binan, Laguna, Pilipinas) ay isang brigadyer heneral ng Hukbong Katihan ng Pilipinas noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Kaurian:Pilipinas
Kaurian:Mga Pilipino
Leon Maria Guerrero

Si **Dr. Leon Ma. Guerrero** ay ipinanganak noong 21 Enero 1853 sa Ermita, Maynila. Siya ay ika-14 na anak ng isang prominente at relihiyosong mag-asawa. Sina Leon George Guerrero at Clara Leogardo.

Siya ay nag-aral sa Ateneo Municipal de Manila at nagtapos naman ng kursong parmasyutika sa Unibersidad ng Santo Tomas noong 1876. Sa kanyang pag-aaral pawang matataaS na marka ang nakamit ni Guerrero.

Noong taong 1883, si Guerrero ay nagtayo ng sarili niyang tindahan ng gamot sa Binondo. Dito siya tumuklas ng iba't ibang halamang gamot na ang bisa ay maikukumpara sa kahusayan ng gamot sa ibang bansa.

Bilang isang Pilipinong may pagmamahal sa bayan, sumapi si Leon Guerrero sa Kongreso ng Malolos at isa siya sa lumagda sa Konstitusyon ng Malolos noong ilunsad ang Unang Republika ng Pilipinas. Sumulat rin siya ng artikulo sa "*La Independencia*", isang pahayagan noong panahon ng himagsikan. Siya rin ay naging editor nang "*La Republika Filipina*".

Bukod dito siya ay nagturo ng "*Natural History*" sa Liceo de Manila na kung saan ay itinatag niya ang samahan ng mga guro sa parmasyutika (*Faculty of Pharmacy*). Siya ang kauna-unahang propesor sa Pilipinas na nagturo ng "*Vegetable Histology*" sa pamamaraang praktikal. Siya rin ay naging pinuno ng "*Bureau of Science*" na siyang nagdulot sa kanya ng lubos na kasiyahan at naging kuntento na sa buhay.

Ang politika ay naging bahagi rin ng buhay ni Guerrero. Siya ay naging kinatawan ng ikalawang distrito ng Malolos para sa Pambansang Asembleya ng Pilipinas.

Siya ay binawian ng buhay noong 13 Abril 1935.

Kategorya:Himagsikang Pilipino
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas
Flash Elorde

Si **Gabriel Elorde** na lalong kilala bilang '*"*Flash*" Elorde*' ay ipinanganak noong Marso 25, 1935 sa Bogo, Cebu. Siya ay nagmula sa isang mahirap na pamilya.

Si Elorde ay nakaabot lamang ng ikatlong baitang ng elementarya. Siya ay nagtrabaho bilang tagapulot ng bola sa bolingan (ingles: bowling) at bukod dito, sa kanyang murang edad ay naranasan niyang magtrabaho sa konstruksiyon.

Ang kanyang pagiging boksingero ay nagsimula nang siya ay turuan ng kanyang kaibigang si Lucio Laborle na isa ring dating boksingero. Dahil sa masigasig na matuto at matupad ang mga pangarap, mabilis na natutuhan ni Flash ang mga natatanging paraan sa larangan ng boksing. Ang kanyang pagsisikap ay nagbunga nang makamit niya ang unang karangalan noong 1951. Dito ay tinalo niya si "Kid" Gonzaga sa ikaapat na duwelo sa pamamagitan ng desisyong "Technical Knock-Out". Noong Marso 16, 1960, tinalo naman niya si Harold Gomes sa ikapitong duwelo at dito niya nakamit ang korona sa pagiging "Junior Lightweight." Magmula noon ay sunudsunod na ang kanyang pagwawagi bilang isang propesyonal na boksingero sa iba't ibang kategorya.

Halos ang buong buhay ni Flash ay ginugol niya sa pagiging isang boksingero. Nagsimula ito nang siya ay 17 taong gulang pa lamang. Dala lamang ng pagtanda kung kaya't siya ay nagretiro. Subali't sa kanyang pagreretiro ay nakatala na ang kanyang mga karangalang naiambag sa bansang Pilipinas sa larangan ng boksing.

Si "Flash" ay binawian ng buhay noong Enero 2, 1985 sa sakit sa baga.

Kategorya:Mga boksingerong Pilipino
Kategorya:Mga kampeon sa pandaigdigang boksing
Eduardo Quisumbing

Si **Eduardo Quisumbing** (1895 &ndash; 1986)  ay kinilalang "*Ama ng Pag-aaral ng mga Orkidya sa Pilipinas*". Nakapagsulat siya ng kauna-unahang publikasyon ukol sa mga halamang medisinal sa Pilipinas. Siya ay pinarangalang "*Pambansang Siyentipiko*
" noong 1980.

Kilalang *Botanist* at *Taxonomist* si Dr. Quisumbing. Isinilang noong Nobyembre 24, 1895 sa Sta. Cruz, Laguna. Natapos niya ang *Bachelor of Science of Agriculture* sa Unibersidad ng Pilipinas (1918), *Masters of Science in Agriculture* sa Unibersidad ng Chicago (1912), at *Ph.D in Botany* (1923).
Mula sa parehong paaralan, nakamit niya ang pagiging magna cum laude.

Nakapagsulat si Dr. Quisumbing ng halos 136 na artikulo tungkol sa iba't ibang bulaklak ng Pilipinas, kung saan, kalahati nito ay tungkol sa orkidya. Sa masusi niyang pananaliksik mula 1918 hanggang 1970, nakapagdagdag siya ng 4 na genera, 46 na species at 18 varieties kung kaya't tinagurian siyang "*Father of Philippine Orchidology.*"

Naging direktor din siya ng Pambansang Museo kung saan pinangasiwaan niya ang pagsasaayos at panunumbalik ng Herbarium matapos itong masira noong giyera ng mga Amerikano at Hapones.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Tulay

[thumb|Ang [mahabang tulay ng Akashi Kaikyō sa Hapon.]]
Ang **tulay** ay isang estruktura na tinatayo sa pagitan ng bangin, lambak, kalsada, riles ng tren, ilog, mga anyong tubig, at iba pa upang matawiran ang mga iyon.

Sa Pilipinas, ang mga pinakatanyag na tulay ay ang Tulay ng San Juanico na naguugnay ng mga pulo ng Leyte at Samar sa Silangang Kabisayaan, at ang Biyadukto ng Candaba sa pagitan ng Bulacan at Pampanga na nagdadala ng North Luzon Expressway sa ibabaw ng Ilog Pampanga at Latian ng Candaba.

Kategorya:Mga tulay
Kategorya:Impraestruktura
Kategorya:Mga gusali at estruktura para sa transportasyon
Carmen Velasquez

Si **Carmen C. Velasquez** (Agosto 7, 1913 &ndash; Oktubre 16, 1994) ang kauna-unahang Pilipinong nakapagtapos ng Ph.D. sa *Fish Parasitology* at nag-aral ukol sa *Aquaculture*. Kanyang pinag-aralan ang tungkol sa paglipat ng parasito, *nematodes* mula sa hayop patungo sa tao, gamit ang mga dolphin. Kanya ring pinag-aralan ang mga algaw at epekto nito sa isda. Siya ay pinarangalang *Pambansang Siyentipiko* noong 1983.

Siya ay ipinanganak noong Agosto 7, 1913 sa Bayambang, Pangasinan.
Nakapagtapos ng kurso ng Zoology sa Unibersidad ng Pilipinas noong 1934, sa Unibersidad ng Michigan (1937) at *doctorate degree* (Ph.D. in Parasitology) mula sa Unibersidad ng Pilipinas noong 1957.

Ang sulatin niyang "*Digenetic Trematodes of Philippine Fishes*", ang kauna-unahan sa buong Timog-Silangang Asya, na nagsilbing batayan tungkol sa *Fish Parasitology* at *Aquaculture*.

Kaurian:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Francisco Fronda

Si **Francisco M. Fronda** (1896 &ndash; 1986) ay kinilalang "*Ama ng siyensiya ng Manukan sa Pilipinas*" at kinilalang "*Ama ng Industriyang Manukan sa Thailand*" mula sa Prinsesa ng Thailand noong 1982. Nakapagsulat siya ng mahigit na 500 na artikulo ukol sa manukan at iba pang hayop. Sa kanyang kontribusyon sa larangan ng agrikultura ang naging batayan ng paggawad sa kanya bilang *Pambansang Siyentipiko* noong 1984.

Ipinanganak sa Santo Tomas, Aliaga, Nueva Ecija noong 22 Disyembre 1896. Nagkapagtapos siya ng *Bachelor of Science in Agriculture* sa Unibersidad ng Pilipinas taong 1919. Ipinagpatuloy ang pag-aaral at nagtapos ng *Masters of Science* (1920) at *Ph. D. in Poultry Science* (1922) mula sa Unibersidad ng Cornell sa Estados Unidos.

Sa 60 taong pagtuturo at pag-aaral sa larangan ng manukan, hindi matatawaran ang naiambag ni Dr. Fronda sa industriya sa buong Pilipinas at maging sa Asya. Ilan sa kilalang aklat na kanyang naisulat ay ang seryeng "*Let us Raise*" para sa mga mag-aaral ng elementarya at mataas na paaralan.

Kategorya:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Francisco Santos

Si **Dr. Francisco O. Santos** (1892 &ndash; 1983) ay kinilala dahil sa kanyang malasakit at kontribusyon sa nutrisyon ng mga Pilipino. Siya ang nagsimula at nagbigay diin sa *Kamoteng Baging*. Siya ay pinarangalan bilang *Pambansang Siyentipoko* noong 1983.

Ipinanganak siya sa Calumpit, Bulacan noong Hunyo 3, 1892. Nagtapos ng *Bachelor of Arts* (1912) at *Masters of Science* (1919) sa Unibersidad ng Pilipinas. Noong 1922, tinapos niya ang kanyang *doctorate degree* mula sa Unibersidad ng Yale sa larangan ng *Biochemistry*.

Kinilala siyang Pambansang Siyentipiko dahil sa kanyang kontribusyon sa pantaong nutrisyon at agrikultura. Hindi siya malilimutan dahil sa kanyang malaking malasakit para sa kalusugan ng mga Pilipino partikular na mula sa kinakain, lalo na para sa mga ordinaryong manggagagawa at mga lugar na
salat sa pangangalaga.

Si Dr. Santos ang nakadiskubre sa kakayahan ng kamoteng baging (*sweet potato*) bilang anti-beriberi at siyang nagpahayag ng kahalagahan nito. Isa siya sa nagpasimuno ng paghahalaman sa tahanan ng mga prutas at gulay upang mapagkunan ng mga bitamina.

Kategorya:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Talaan ng mga kalaban ni Wonder Woman

Ito ay talaan ng mga kathang-isip na karakter mula sa DC Comics na kalaban o naging kalaban ni Wonder Woman.

## Pangunahing kalaban ni Wonder Woman
* Doctor Poison
* Baroness Paula Von Gunther
* Ares
* Pepita Valdez
* Duke of Deception
* Mavis
* Princess Yasmini
* Doctor Psycho
* American Adolph
* Cheetah
* Zara
* Queen Clea
* Giganta
* Anton Unreal
* Eviless
* Sontag Henya
* Hypnota
* King Neptune
* Draska Nishki
* The Great Blue Father
* Third World War Promoters
* Gentleman Killer
* Minister Blizzard
* Blue Snowman
* Sharkeeta|-
* The Mask
* The Purple Priestess
* Ironsides
* Tigra Tropica
* Badra
* Lya
* Anti-Electric
* Furiosa
* Mona Menise
* Frenzi
* Circe
* Nuclear
* Crime Master of Time
* Termite Queen
* Duke Dazam
* Angle Man
* Human Tank
* Thought Master
* Volcano Prophet
* Mirage-Maker
* Machino
* Time Master
* Professor Menace
* Professor Andro
* Image-Maker
* Mouse Man
* Egg Fu
* Paper Man
* Crimson Centipede
* Doctor Cyber
* THEM!
* Morgana
* Wade Dazzle
* Red Panzer
* Osira
* Armageddon
* Baron Blitzkrieg
* Kung
* S.C.Y.T.H.E.
* Inversion, the Inside-Out Man
* The Dark Commander
* Astarte, Empress of the Silver Snake
* The Bushmaster
* Martin Markham
* Prime Planner and the Cartel
* Perfection
* Red Dragon
* Silver Swan
* Captain Wonder
* Adjudicator
* Aegeus
* Karl Schlagel, "The Knife"
* The Ytirflirks
* Tezcatlipoca
* Eros
* Decay
* Shim'Tar
* White Magician
* Dark Angel
* Devastation
* Cyborgirl
* Veronica Cale
* The Circle

## Kalaban na nilika para sa ibang media
* Count Cagliostro (Wonder Woman (TV series))
* The Falcon (Wonder Woman (TV series))
*Formicida (Wonder Woman (TV series))
*Gault (Wonder Woman (TV series))
*Hera (Super Friends: "Battle of the Gods")
*Ishida (Wonder Woman (TV series))
*Lord Hades (Justice League)
*Mariposa (Wonder Woman (TV series))
*The Skrill (Wonder Woman (TV series))
*Solano (Wonder Woman (TV series))
*Syrene (Superman (1988 TV series))

## Kalaban mula sa komiks na lumabas sa ibang media
* Ares (Justice League)
* Cheetah (Challenge Of The SuperFriends, Justice League)
* Circe (Justice League)
* Fausta Grables (Wonder Woman (TV series))
* Giganta (Challenge Of The SuperFriends, Justice League, Legends of the Superheroes)
* Baroness Von Gunther (Wonder Woman (TV series))

Kategorya:DC Comics
Kategorya:Mga karakter ng DC Comics
Dioscoro Umali

Si **Dioscoro L. Umali** (1917 &ndash; 1992) ay kinilala sa kanyang kontribusyon ukol sa pag-aaral ng *genes* at pagpapatubo ng mga halaman. Kinilala rin sya sa pagtuklas ng mainam na tubo ng palay, prutas at ornamental na halaman. Pinarangalan siya bilang *Pambansang Siyentipiko* para sa *Genetics* at *Plant Breeding* noong 1986.

Mas kilala sa tawag na "*Diosing*", isinilang si Dioscoro Umali noong Nobyembre 17, 1917 sa Biñan, Laguna kina Cesorio Umali at Edilberta Gana-Lopez. 

Nakapagtapos siya ng *Bacholor of Science in  Agronomy* mula sa Unibersidad ng Pilipinas, Kolehiyo ng Agrikultura noong 1939 at *doctorate degrees - Ph.D. in Genetics and Plant Breeding* mula sa Unibersidad ng Cornell sa Estados Unidos noong 1949, *Ph.D. in Agricultural Education* mula sa Unibersidad ng Xavier noong 1967, *Ph.D. in Humanities* mula sa Central Luzon State University noong 1979 at *Doctor of Science, Honoris Causa* mula sa Pamantasang Ateneo de Manila noong 1992.

Ang kanyang pananaliksik para sa mas maiinam na tubo ng palay at iba pang pagkaing buto (*grains*), legumes, prutas at ornamental na halaman ang nagbigay daan upang umunlad ang pananim sa matataas na lugar (*upland agriculture*) at mapanatili ang konserbasyon ng paligid at mapagaan ang kahirapan sa kanayunan.

Dahil kay Diosing, ang Kolehiyo ng Agrikultura ng Unibersidad ng Pilipinas sa Los Baños, Laguna ay kinilalang premyadong institusyon ng mataas na pag-aaral sa buong Asya sa ilalim ng kanyang pamamahala. Ang kanyang kamalayan sa suliranin ng pamumuhay ng maliliit na magsasaka at mangingisda ang nagbunsod na baguhin niya ang sistema ng pag-aaral sa buong kolehiyo at iba pang institusyon. Ito ay upang malutas ang kahirapan at kawalan ng trabaho ng maraming Pilipino.

Kaurian:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Jose Encarnacion Jr.

Si **Jose Encarnacion Jr.** (1928 &ndash; 1998) ang nagbigay ng kontribusyon ukol sa sa teorya ng Ekonomiya ng Pilipinas. Sa kanyang pagsulat ng mga artikulo ukol sa Ekonomiya ng Pilipinas, nahirang siya sa isa sa "*Ten Outstanding Young Men (TOYM)*" ng Junior Chamber of the Philippines at "*Distinguished Scholar of the University of the Philippines*" noong 1968. Siya ay pinarangalan bilang  "*Pambansang Siyentipiko sa larangan ng Ekonomiya*" noong 1987.

Isinilang si Jose Jr. sa Maynila noong 17 Nobyembre 1928. Nakapagtapos ng *Master of Arts in Philosophy* sa Unibersidad ng Pilipinas, *masters degree*  at *doctorate degree in Economics* noong taong 1954 at 1960.

Kinilala siya bilang ekonomista, guro at dekano ng *School of Economics* sa Unibersidad ng Pilipinas. Kauna-unahang Pilipino na nakapagpalathala ng artikulo sa *International Economic review, vol. 10, no. 2* na may titulong "*On Independence Postulates Concerning Choice.*", at sa *Econometrica, vol. 32, no. 1 & 2*, na may titulong "*A note on lexicographical Preferences.*" Ang iba pa niyang mga sulatin ay lumabas din sa iba't ibang journal sa Inglatera at Estados Unidos.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas
Paulo Campos

Si **Paulo C. Campos** (1921 &ndash; 2007 ) ay kilala bilang *Ama ng Medisinang Nukleyar*. Siya rin ay kilala dahil sa kanyang kontribusyon sa pananaliksik sa sakit na goiter. Siya ang utak sa pagkakatayo ng *radioscope laboratory*, *research laboratory* at klinika para sa goiter sa Pilipinas. Sa kanyang paglathala ng iba't-ibang sulatin ukol sa sakit na goiter, siya ay pinarangalan bilang *Pambansang Siyentipiko* noong 1988.

Ipinanganak siya sa Dasmariñas, Cavite noong Hulyo 27, 1921. Nakapagtapos siya ng pag-aaral sa Unibersidad ng Pilipinas noong 1945, sa Johns Hopkins School of Medicine (1953), at sa Oakridge Institute of Medicine (1958).

Nakapagsilbi bilang Chairman ng *National Research Council* ng Pilipinas (1981-1984) at ng *National Academy of Science and Technology* (1978 - 1989).

Ang kanyang pag-aaral na pinamagatan niyang "*The Genetic Factor in Endemic Goiter*" ay naipresenta sa Lungsod ng Mexico na kung saan siya ay binigyan siya ng nominasyon ng International Atomic Energy Agency para sa isang Nobel Prize taong 1970.

Kaurian:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Alfredo Lagmay

Si **Alfredo V. Lagmay** (1919 &ndash; 2005) ay kinilala dahil sa kanyang impluwensiya sa paglago ng siyentipikong sikolohiya sa Pilipinas. Kilala rin siyang guro ng kaugalian at kulturang Pilipino. Nakapaglathala siya ng iba't-ibang sulatin ukol sa sikolohiyang Pilipino.

Siya ay ipinanganak noong 14 Agosto 1919. Ang ilan sa kanyang mga nasulat ay ang mga sumusunod: "*Western Psychology in the Philippines*", "*International Journal of Psychology. 19 : 31 -34*" noong 1984, at "''The Modulation of Anger and Violence in Man, Proceedings of the 1982 Professor's World Peace Academy Symposium* (kasama si L. Montes and G. Ylaya bilang mga editor) noong 1982.

Ginawaran siya ng "*Distinguised Service Award*" ng American Anthopological Association noong 1984, "*Award of Distinction in Psychology*" mula sa Unibersidad ng Pilipinas, at *Gawad Pagkilala* mula sa Pambansang Samahan ng Sikolohiyang Pilipino. Siya ay pinarangalang "*Pambansang Siyentipiko''" noong 1993.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas
Dolores Ramirez

Si **Dolores A. Ramirez** (1931 &ndash; ) ay kilala sa kanyang kontribusyon ukol sa pag-aaral ng mga komposisyon (*Cells and Genes*) ng mga halaman, partikular ang makapuno. Pinarangalang "*Pambansang Siyentipiko*" para sa *Biochemical Genetics* at *Cytogenerics* noong 1997. Ipinanganak siya sa Calamba, Laguna  noong Setyembre 30, 1931. Nakapagtapos siya ng *Bachelor of Science in Agriculture* mula sa Unibersidad ng Pilipinas noong 1956. Napagtagumpayan ang kanyang *Master of Science in Cytogenetics* mula sa Unibersidad ng Minnesota noong 1958 at *Ph. D. Major in Biochemical Genetics* mula sa Unibersidad ng Purdue sa Estados Unidos taong 1963. Kinilala ang kanyang mga pananaliksik tungkol sa *cytogenetics* (*study of cells and genes*) ng iba't ibang pananim ng Pilipinas. Siya ay kilala sa pag-aaral ng mga halaman sa Pilgeneti.

## Pananaliksik sa agham
Karamihan sa pananaliksik ni Ramirez ay tungkol sa mga halaman na mahalaga sa agrikultura sa Pilipinas. Sinaliksik niya ang henetika na batayan ng paktor ng resistensyang kemikal ng Cercospora, na nagiging sanhi ng pagbuo ng mga batik ng dahon sa monggo. Pinag-aralan din niya ang cytogenetics ng mga hybrid ng bigas, na sinusubaybayan ang sanhi ng isterilidad mula sa mga ligaw na strain. Ang kanyang pananaliksik sa halaman ay humantong sa pinahusay na mga uri ng prutas, tubo, palay, niyog, at mga ornamental. Nagsagawa siya ng pananaliksik kasama si Evelyn Mae Tecson-Mendoza kung paano naaapektuhan ng mataas na metabolismo ng galactomannan, ang mga hene ng makapuno, na nagpapakilala sa mga pader ng endosperm cell.

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Geminiano de Ocampo

Si **Dr. Germiano T. De Ocampo** (Setyembre 16, 1907 – 1987) ay kilala bilang kauna-unahang nakapagpatayo ng ospital para sa mata sa Pilipinas. Siya ang nagtatag ng *Philippine Eye Research Institute* at *Philippine Opthalmological Society* at ang De Ocampo Eye Hospital na dalubhasa sa mga sakit sa mata. Siya rin ang imbentor at nagdesenyo ng *Cornea Dissector* at kauna-unahang nagsagawa ng *Cornea Transplant* sa Pilipinas. Sa kanyang mahalagang kontribusyon, siya ay pinarangalang *Pambansang Siyentipiko* noong 1982.

Isinilang si Geminiano sa Malolos, Bulacan noong Setyembre 16, 1907. Nagtapos siya ng pag-aaral sa Unibersidad ng Pilipinas noong 1932.

Ang *De Ocampo Corneal Dissector* ay naimbento niya taong 1956. Isinulong din niya ang pagpapasa at pagbabago sa Batas Republika (Republic Act) Bilang 349 kung saan ang mga tao ay inaaanyayahan na mag-donate ng mga eyeballs para sa cornea transplant.

Kaurian:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Jose Bejar Cruz Jr.

Si **Jose Bejar Cruz Jr.** (1932 &ndash; ) ay isang Pilipinong nagbigay ng kontribusyon sa pag-aanalisa ng elektrisidad at pagkontrol nito.  Nakapagsulat siya ng mahigit 100 artikulo ukol sa *Electrical Applications*. Siya ay naglingkod bilang Pangalawang Pangulo (*Vice President for Technical Activities*) noong 1982 at 1983, (*Vice President for Publication Activities*)  noong 1984 at 1985&nbsp;ng Institute of Electrical and Electronic Engineers (IEEE) ng Estados Unidos.

Siya ay ginawaran ng mga karangalan tulad ng *Asee Curtis W. McGraw Research Award* noong 1972, *Richard M. Emberson Award* noong 1989 at *Centennial Medal* noong 1993.

Kilala sa pangalang "Joe", isinilang siya noong 17 Setyembre 1932 sa Bacolod, Negros Occidental. Nanirahan siya sa  Pasay, Rizal noong kapanahunan ng Pangalawang Pandaigdigang Digmaan. Nakapagtapos siya ng elementarya Malolos, Bulacan.

Nakapagtapos siya ng *Bachelor of Science in Electrical Engineering* sa Unibersidad ng Pilipinas noong 1953. Siya ang kauna-unahang nakapagkamit ng Summa Cum Laude sa kanyang larangan sa kanilang kolehiyo at siya rin ang nanguna sa board exam sa puntos na 97%.

Taong 1954, nakamit niya ang kanyang ''Master's Degree* mula sa Massachusetts Institute of Technology (MIT) sa Boston. Samantala, nakapagtapos naman siya ng kanyang *Doctor of Philosophy'' mula sa Unibersidad ng Illinois sa Urbana, taong 1959. Nakapagturo siya sa iba't ibang unibersidad sa Amerika, katulad ng Unibersidad ng Harvard, Unibersidad ng California, Berkley at Irvine. Nakapagsulat din siya ng tatlong textbook at mahigit isang daang pag-aaral ukol sa elektrisidad.

Ang kanyang mga pag-aaral ay kadalasang tumutukoy sa *circuits, networks, automatic control, dynamic games* at *incentives strategies*. Para kay Joe, "*electricity is power*" at kung mauunawaan ang buong kapasidad nito ay magagamit ito sa mas lalong kapakinabangan natin. Ito ang pinakamahalagang naging kontribusyon ni Joe sa siyensiya.

Kategorya:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Cain at Abel

;**Para sa 2018 drama sa GMA Network, ipakita and Cain at Abel (seryeng pantelebisyon).**
Ayon sa Henesis, sina **Cain** at **Abel** ay ang una at ikalawang lalaking anak nina Adan at Eba,  Sa Hebreo, nangangahulugan ang *Cain* ng "nagkamit" o, sa ilang pagsasalinwika, "ako'y nagkamit."
## Posibleng pinagkopyahan
Ang mga pagtatalo sa pagitan ng maghahayop na diyos at magsasakang pares ng mga diyos gaya nina Lahar at Ashnan< o Enten at Emesh na matatagpuan sa mitong(myth) Sumerian ay katulad sa ilang mga respeto sa pagtatalo ni Cain at Abel.

## Tingnan din
*Aklat ng Genesis
*Epiko ni Gilgamesh
*Adan at Eba
*Arko ni Noe

## Mga sanggunian 
Kaurian:Tora
Kaurian:Lumang Tipan
Amlan

Ang **Amlan** ay isang ika-5 klaseng bayan sa lalawigan ng Negros Oriental, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay 
Ang bayan ng Amlan ay nahahati sa 8 mga barangay.

* Bio-os
* Jantianon
* Jugno
* Mag-abo
* Poblacion
* Silab
* Tambojangin
* Tandayag

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas 
*Philippine Standard Geographic Code 
*2000 Philippine Census Information

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Basay

Ang **Bayan ng Basay** ay isang ika-4 na klaseng bayan sa lalawigan ng Negros Oriental, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan. Ang pangalan ay nagmula sa kasaganaan ng mga natural na bukal sa lugar, na lokal na tinatawag na "busay." Kalaunan ay binago ang pangalan mula "Busay" patungong "Basay" noong panahon ng mga Espanyol sa hindi malamang dahilan.

## Mga Barangay 
Ang bayan ng Basay ay nahahati sa 10 mga barangay.

* Actin
* Bal-os
* Bongalonan
* Cabalayongan
* Cabatuanan
* Linantayan
* Maglinao
* Nagbo-alao
* Olandao
* Poblacion

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Dauin

Ang **Bayan ng Dauin** ay isang ika-4 na klaseng bayan sa lalawigan ng Negros Oriental, Pilipinas. Ito ay naghahanggan sa Bacong sa hilaga, sa Zamboanguita sa timog, sa kanluran naman ay isang bulubundukin na naghihiwalay dito sa bayan ng Santa Catalina. Ang Dauin ay isang baybaying bayan, kaya dagat ang bumubuo sa silangang hangganan ng bayan. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay 
Ang bayan ng Dauin ay nahahati sa 23 mga barangay.

* Anhawan
* Apo Island
* Bagacay
* Baslay
* Batuhon Dacu
* Boloc-boloc
* Bulak
* Bunga
* Casile
* Libjo
* Lipayo
* Maayongtubig

* Mag-aso
* Magsaysay
* Malongcay Dacu
* Masaplod Norte
* Masaplod Sur
* Panubtuban
* Poblacion I
* Poblacion II
* Poblacion III
* Tugawe
* Tunga-tunga

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Jimalalud

Ang **Bayan ng Jimalalud** ay isang ika-4 na klaseng bayan sa lalawigan ng Negros Oriental, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay 
Ang bayan ng Jimalalud ay nahahati sa 28 mga barangay.

* Aglahug
* Agutayon
* Apanangon
* Bae
* Bala-as
* Bangcal
* Banog
* Buto
* Cabang
* Camandayon
* Cangharay
* Canlahao
* Dayoyo
* Eli

* Lacaon
* Mahanlud
* Malabago
* Mambaid
* Mongpong
* Owacan
* Pacuan
* Panglaya-an
* North Poblacion
* South Poblacion
* Polopantao
* Sampiniton
* Talamban
* Tamao

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Casimiro del Rosario

Si **Casimiro Villacin del Rosario** (13 Hunyo 1896 – 15 Setyembre 1982) ay kinilala dahil sa kanyang restorasyon ng Obserbatoryo ng Pilipinas na nasira ng digmaan. Kinilala siya dahil sa pamumuno niya sa pagtatag ng iba't ibang obserbatoryo upang mapag-aralan ang pagbabago ng panahon at kalawakan. Siya ay namuno sa pagtulak sa pagtatatag ng Mataas na Paaralan ng Pilipinas sa Agham (*Philippine Science High School*). Binigyan siya ng karangalan tulad ng *Top Officer* ng World Meterological Organization (WHO) at *Pambansang Siyentipiko* noong 1982.

Ipinganak siya kina Pantaleon Del Rosario at Venita Villacin ng Bantayan, Cebu noong 13 Hunyo 1896.  Likas ang katalinuhan kay Casimiro, apat na taon pa lamang siya nang siya'y siya ay tumungtong sa unang baitang sa elementarya. Labingsiyam naman nang magtapos ng kanyang unang *Bachelor of Arts degree* mula sa Unibersidad ng Pilipinas taong 1915. Ang pangalawa ay *Bachelor of Science in Civil Engineering* sa UP taong 1918.

Dalawamputwalo lamang siya sa Unibersidad ng Yale, Estados Unidos, nang makamit niya ang kanyang ''Master's degree in Physics* (1924). Kaya sa gulang na 36 ay natapos agad niya ang *Doctorate degree in Physics* sa Unibersidad ng Pennsylvania.

Sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas ay nagturo siya sa Unibersidad ng Pilipinas at pinamunuan ang Departamento ng Physics, bago naging Direktor ng *Philippine Weather Bureau* (1945).

Noong Pangalawang Pandaigdigang Digmaan ay malaki ang naitulong ni Casimiro sa mga guerrilla. Sa kanyang pagpapatayo ng tatlong malalaking teleskopyo ay natulungan niya ang mga guerrilla sa kanilang mga taktikang panlaban.

Si Casimiro ang namuno sa panunumbalik ng katayuan ng Obserbatoryo ng Pilipinas -ang mahahalagang kagamitan, instrumento at mga dokumento nito. At siya rin ang nasa likuran ng panunumbalik ng *Philippine Astronomical Observatory*.

Maibibilang pa rin sa mga karangalan ni Casimiro ang pagkakaroon ng obserbatoryo sa bakuran ng Unibersidad ng Pilipinas, Pamantasang Ateneo de Manila, at ang pagkakatatag ng Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA).

At higit sa lahat, ang pagkakatatag ng *Philippine Science High School'' na nananatiling may pinakamataas na uri ng aral sa larangan ng siyensiya. Patuloy pa rin itong nagpro-produce ng mga matatalinong inhinyero at siyentipiko ng bansang Pilipinas.

Kategorya:Mga imbentor at siyentipiko ng Pilipinas
Siaton

Ang **Bayan ng Siaton** ay isang ika-3 klaseng bayan sa lalawigan ng Negros Oriental, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay
Ang bayan ng Siaton ay nahahati sa 26 mga barangay.

* Albiga
* Apoloy
* Bonawon
* Bonbonon
* Cabangahan
* Canaway
* Casala-an
* Caticugan
* Candugay
* Balanan
* Datag
* Giliga-on
* Inalad
* Malabuhan
* Maloh

* Mantiquil
* Mantuyop
* Napacao
* Poblacion I
* Poblacion II
* Poblacion III
* Poblacion IV
* Salag
* San Jose
* Sandulot
* Si-it
* Sumaliring
* Tayak

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Valencia, Negros Oriental

Ang **Bayan ng Valencia** ay isang ika-1 klaseng bayan sa lalawigan ng Negros Oriental, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay
Ang bayan ng Valencia ay nahahati sa 24 na mga barangay.

## Kasaysayan
Ang Valencia ay unang pinangalanang Ermita, na ang nangangahulugan ng "nakahilaway na pook", sa kadahilanang ito ang nagiging tirahan ng mga piratang Muslim. Noong 1856, ito ay binigyan ng bagong pangalan ng isang Kastilang mananakop bilang Nueva Valencia, sa ngalan ng kanyang Pari Paroko na si Pari Matias Villamayor mula sa Valencia, Espanya.

Noong 1920, ito ay binago bilang Luzuriaga, sa ngalan ni Don Carlos Luzuriaga, isang kinatawan mula sa pulo ng Negros sa Batasan ng Pilipinas na nangako sa mga pinuno ng bayan na pagiibayuhin niya ang pagtulong sa pagpapaunland ng bayan. Ang pangako ay hindi natupad, kaya't noong 1941 ang mga lokal na pinuno ay sumaangyon na ibalik ang dati nitong pangalan na Nueva Valencia.

Noong 1948, pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, pinalitan ng dating Punong bayan na si Rodolfo V. Gonzalez sr. at ng kanyang Konseho ang pangalan ng bayan at inalis ang "Nueva" at naging Valencia na lamang.

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas
*Offical website of Valencia, Negros Oriental 
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Al-Barka

Ang **Bayan ng Al-Barka** ay isang ika-6 na klaseng bayan sa lalawigan ng Basilan, Pilipinas. Dating kabahagi ng bayan ng Tipo-Tipo ang bayan na ito. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay 
Ang bayan ng Al-Barka ay nahahati sa 16 na mga barangay.

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas 
* Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan ng Basilan
Banaybanay

Ang **Bayan ng Banaybanay** ay isang ika-3 uring bayan sa lalawigan ng Davao Oriental, Pilipinas. Ayon sa senso noong 2020, ito ay may populasyon na 44,451 katao. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay
Ang bayan ng Banaybanay ay nahahati sa 14 na mga barangay.

* Cabangcalan
* Caganganan
* Calubihan
* Causwagan
* Punta Linao
* Mahayag
* Maputi
* Mogbongcogon
* Panikian
* Pintatagan
* Piso Proper
* Poblacion
* San Vicente
* Rang-ay

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas