Keumalahayati

Si **Keumalahayati**, o **Malahayati** ( fl. 16th century), ay isang admiral ng Aceh Sultanate navy, na namuno sa lugar ng modernong Aceh Province, Sumatra, Indonesia .  Siya ang unang babaeng admiral sa modernong mundo (kung hindi kasama si Artemisia I ). Ang kanyang mga tropa ay kinuha mula sa mga balo ng Aceh at pinangalanan ng hukbo ang "Inong Balee", pagkatapos ng Fort Inong Balee sa lungsod ng Sabang .

## Kasaysayan 
thumb|300x300px| Ang libingan ni Malahayati ng Aceh
Si Malahayati ay anak ni Admiral Machmud Syah ng Imperyong Aceh. Pagkatapos makapagtapos sa Pesantren, isang Islamic school, ipinagpatuloy niya ang kanyang pag-aaral sa Aceh Royal Military Academy, na kilala bilang Ma'had Baitul Maqdis.

Kasunod ng pagbagsak ng Malacca sa mga mananakop na Portuges, naging mas malakas na paksyon ang Aceh at tiniyak na ang mga ruta ng pagpapadala ng mga mangangalakal sa Kipot ng Malacca ay nanatiling eksklusibo para sa mga mangangalakal na Asyano. Ang pinuno ng kaharian, si Sultan Alauddin Mansur Syah ay pinalakas ang kanyang kapangyarihang militar sa pamamagitan ng pagbuo ng isang makapangyarihang hukbong-dagat kung saan nagpasya siyang italaga si Malahayati, isang biyudang mandirigmang Aceh, bilang kanyang Unang Admiral. Ang mga sundalo ng Aceh at ang iba pang mga heneral ay palaging iginagalang si Malahayati. Pinatunayan din niya ang kanyang sarili bilang isang maalamat na kumander sa ilang pakikipaglaban sa Portuges at Dutch.

Noong 1599, dumating ang komandante ng ekspedisyon ng Dutch na si Cornelis de Houtman sa daungan ng Aceh. Mapayapa siyang tinanggap ng Sultan hanggang sa insultuhin siya ni de Houtman. Ang Dutchman, na nakipagsagupaan na sa Banten Sultanate sa hilagang-kanluran ng Java bago siya dumating sa Aceh, ay nagpasya na sumalakay. Pinamunuan ni Malahayati ang kanyang Inong Balee Army bilang tugon sa hamon ng Dutch at pagkatapos ng ilang marahas na labanan, sa wakas ay napatay si de Houtman noong 11 Setyembre 1599.

Noong 1600, ninakawan ng Dutch Navy, na pinamumunuan ni Paulus van Caerden, ang isang barkong mangangalakal ng Aceh ng paminta nito sa baybayin ng Aceh. Pagkatapos ng insidenteng ito, Noong Hunyo 1601, inutusan ni Malahayati ang pag-aresto kay Dutch Admiral Jacob van Neck . Matapos ang maraming insidente na humarang sa mga ekspedisyon ng Dutch Navy at ang banta mula sa armada ng mga Espanyol, nagpadala si Maurits van Oranje ng mga emisaryo na may diplomatikong liham ng paghingi ng tawad sa Imperyo ng Aceh. Ang mga emisaryo ay sina Admiral Laurens Bicker at Gerard de Roy. Noong Agosto 1601, nakilala ni Malahayati ang mga emisaryo ng Maurits para sa isang kasunduan sa kasunduan. Isang tigil-putukan ang napagkasunduan at binayaran ng Dutch ang 50 libong gulden bilang kabayaran sa mga aksyon ni Paulus van Caerden, habang pinalaya ni Malahayati ang mga bilanggo ng Dutch. Pagkatapos ng kasunduan, nagpadala ang Sultan ng tatlong emisaryo sa Netherlands.

In June 1602, Malahayati's reputation as the guardian of the Aceh Kingdom led England to choose a peaceful, diplomatic method by which to enter the Malacca Strait. A letter from Queen Elizabeth I was brought by James Lancaster to the Sultan, and it was Malahayati who led the negotiation with Lancaster. The agreement opened the English route to Java, and they were soon afterwards able to build merchant offices in Banten. Elizabeth I rewarded Lancaster with a knighthood for his successful diplomacy in Aceh and Banten.

Napatay si Malahayati sa labanan habang sinasalakay ang armada ng Portuges sa Teuluk Krueng Raya. Siya ay inilibing sa lereng Bukit Kota Dalam, isang maliit na fishing village 34&nbsp;km mula sa Banda Aceh. 

## Pamana 
Ngayon, si Malahayati ay may mga unibersidad, ospital at mga kalsada sa ilang mga lungsod sa Sumatra gayundin ang barkong pandagat na KRI Malahayati, na ipinangalan sa kanya. Ang isang naval port malapit sa kanyang libingan ay tinatawag ding Malahayati Port.

Noong Nobyembre 2017, ginawaran siya ni Pangulong Joko Widodo ng parangal na Pambansang Bayani ng Indonesia . 

## Sa sikat na media 
Sa *Destiny*, si Malahayati ay isang submind ng Warmind Rasputin, isa sa mga malawak na katalinuhan ng makina na binuo noong Golden Age. 

## Tingnan din 
* Acehnese-Portuguese conflicts

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pages with unreviewed translations