Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe

thumb
Ang **Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe** ay mga 2000-taong gulang na mga hagdanang-taniman na nililok sa mga bulubundukin ng Ifugao sa Pilipinas ng mga ninuno ng mga katutubong mamamayanang para mapadali ang kanilang pagsasaka. Karaniwang tinatawag ito ng mga Pilipino bilang "Ikawalong Kahangahangang Pook sa Mundo". Tinatawag itong *payew* sa katutubong pananalita sa Ifugao.

## Kahalagahan sa kalinangan 
#### Kulturang palay ng Ifugao 
left|thumb|Ang Bulol, isang diyos ng palay ng Ifugao.
Matatagpuan ang mga hagdanang-taniman sa lalawigan ng Ifugao at naging tagapag-alaga nito ang mga taong Ifugao. Umiikot ang kultura ng Ifugao sa palay, at nagbubunga ang kultura ng mga masalimuot na pagdiriwang na konektado sa ritong pansaka mula sa paglilinang ng palay hanggang pagkakain ng kanin. Karaniwang kailangan ng kapistahan ng pasasalamat sa panahon ng ani, habang pinagbabawalan ang trabahong agrikultural ng ritong pangwakas ng pag-aani na tinatawag na *tango* o *tangul* (isang araw ng paghinga). Bumubuo ang pakikibahagi sa *bayah* (alak-kanin), kakanin, at mani ng areka sa hindi makakatkat na kaugalian sa mga pagdiriwang.

Nasasagawa ang mga Ifugao ng tradisyonal na pagsasaka, naglalaan ng karamihan ng kanilang gawain sa kanilang hagdanang taniman at kagubatan habang paminsan-minsang dumadalaw sa paglilinang ng mga lamanlupa. Kilala rin ang mga Ifugao sa pagkultura ng makakaing punglo, punong prutas, at ibang mga gulay na ipinakita ng mga Ifugao sa mga henerasyon.

Sa paggawa ng mga hagdan-hagdang palayan, nangailangan ng pagtayo ng mga pangmatagalang pader na gawa sa mga bato at tapia nadinisenyo para umigib ng tubig mula sa pangunahing kanal ng patubig sa itaas ng mga kumpol ng terasa. Nakilala ang mga katutubong teknolohiya ng hagdanang taniman sa hagdan-hagdang palayan ng mga Ifugao tulad ng kanilang kaalaman sa irigasyon ng tubig, pag-aakma ng mga bato, gawaing lipa, at pagpapanatii ng terasa. Bilang kanilang pinagkukunan ng buhay at sining, nagpapanatili at nag-iimpluwensya ang mga buhay ng mga miyembro ng komunidad.

### Pagsasakang taghayin 
Noong Marso 2009 idineklarang malaya ang hagdan-hagdang palayan ng Ifugao mula sa mga organismong henetikong binago (GMO). Nagkaroon ng pagdiriwang ng tagumpay na ito sa Dianara Viewpoint sa pakikipagtulungan ng lokal at munisipal na gobyerno, Greenpeace, at ang Miss Earth Foundation.

### Opisyal na pagtatalaga ng pamana 
Tumutukoy ang Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe sa kumpol na malapit sa poblasyong Banawe na makikita mula sa tanawan. Salungat sa popular na paniniwala na nagmula sa pagsasama nito sa dalawampung piso na papel de bangko, hindi Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO ang Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe. Hindi sila kasama sa inskripsyon ng UNESCO na Mga Hagdan-hagdang Palayan ng mga Pilipinong Kordilyera dahil sa pagkakaroon ng mga modernong istruktura, na naghatak nito pababa sa puntos sa pamantayan ng integridad ng UNESCO.

Ang mga limang kumpol na naitala bilang bahagi ng Mga Hagdan-hagdang Palayan ng mga Pilipinong Kordilyera ay Batad, Bangaan, Hungduan, Mayoyao Sentral at Nagacadan. Ang Batad at Bangaan ay ilalim ng hurisdiksyon ng Munisipalidad ng Banawe, ngunit hindi sila tinatawag na Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe.

Idineklara ang Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe ng pamahalaang Pilipino bilang Pambansang Kayamanan sa Kalinangan sa ilalim ng Hagdan-hagdang Palayan ng Ifugao sa birtud ng *Presidential Decree No. 260* noong 1973.thumb|center|575px|Tanawin ng Hagdan-hagdang Palayan ng Banawe

Matatagpuan ang mga hagdanang-taniman sa lalawigan ng Ifugao at naging tagapag-alaga nito ang mga taong Ifugao. Umiikot ang kultura ng Ifugao sa palay, at nagbubunga ang kultura ng mga masalimuot na pagdiriwang na konektado sa ritong pansaka mula sa paglilinang ng palay hanggang pagkakain ng kanin. Karaniwang kailangan ng kapistahan ng pasasalamat sa panahon ng ani, habang pinagbabawalan ang trabahong agrikultural ng ritong pangwakas ng pag-aani na tinatawag na tango o tangul (isang araw ng paghinga). Bumubuo ang pakikibahagi sa bayah (alak-kanin), kakanin, at mani ng areka sa hindi makakatkat na kaugalian sa mga pagdiriwang.

Nasasagawa ang mga Ifugao ng tradisyonal na pagsasaka, naglalaan ng karamihan ng kanilang gawain sa kanilang hagdanang taniman at kagubatan habang paminsan-minsang dumadalaw sa paglilinang ng mga lamanlupa. Kilala rin ang mga Ifugao sa pagkultura ng makakaing punglo, punong prutas, at ibang mga gulay na ipinakita ng mga Ifugao sa mga henerasyon.

Sa paggawa ng mga hagdan-hagdang palayan, nangailangan ng pagtayo ng mga pangmatagalang pader na gawa sa mga bato at tapia nadinisenyo para umigib ng tubig mula sa pangunahing kanal ng patubig sa itaas ng mga kumpol ng terasa. Nakilala ang mga katutubong teknolohiya ng hagdanang taniman sa hagdan-hagdang palayan ng mga Ifugao tulad ng kanilang kaalaman sa irigasyon ng tubig, pag-aakma ng mga bato, gawaing lipa, at pagpapanatii ng terasa. Bilang kanilang pinagkukunan ng buhay at sining, nagpapanatili at nag-iimpluwensya ang mga buhay ng mga miyembro ng komunidad.

## Mga sanggunian
## Kawing panlabas
*Pandaigdigang Pamanang Pook ng UNESCO
*Hagdan-hagdang Palayan ng Ifugao - Mga Litrato 

Kaurian:Pilipinas
Kaurian:Kultura
Kaurian:Heograpiya