Pandaigdig na Pagpapahayag ng Karapatang Pantao

Ang **Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao** (Ingles:  o UDHR) ay isang makasaysayang dokumento na pinagtibay ng Pangkalahatang Kapulungan ng mga Nagkakaisang Bansa sa kanyang ikatlong pulong noong 10 Disyembre 1948 bilang Resolusyon 217 sa Palais de Chaillot sa Paris, Pransya. Sa 58 miyembro ng mga Nagkakaisang Bansa noon, 48 ang bumuto nang pabor, walang kumontra, walo ang di-lumahok, dalawa ang hindi bumoto.

Binubuo ang Pahayag ng 30 artikulo na nagpapatibay ng mga karapatan ng indibiduwal na kahit hindi legal na mabisa mismo, ay pinainam sa mga kasunod na pandaigdigang kasunduan, ekonomikang paglilipat, instrumento ng panrehiyong karapatang pantao, pambansang saligang batas, at iba pang mga batas. Ang Pahayag ang naging unang hakbang sa proseso ng pagbubuo ng Pandaigdigang Panukalang Batas ng Karapatang Pantao na nakumpleto noong 1966, at nagkabisa noong 1976, matapos maipatibay ang mga ito ng mga sapat na bansa. 

Ipinangangatuwiran ng iilang iskolar-legal na dahil palaging nananawagan ang Pahayag ng mga bansa nang mahigit sa 50 taon, nagkabisa ito bilang bahagi ng nakaugaliang pandaigdigang batas. Gayunman, sa Estados Unidos, hininuha ng Kataas-taasang Hukuman ng Estados Unidos sa *Sosa v. Alvarez-Machain* (2004) na ang Pahayag "ay hindi nagpapataw ng obligasyon bilang bagay ng pandaigdigang batas." Hininuha rin ng mga korte ng ibang bansa na hindi bahagi mismo ang Pahayag sa lokal na batas.

## Istruktura at nilalaman 
Ipinakilala ang saligang istruktura ng Pandaigdigan na Paghayag sa kayang ikalawang burador na inihanda ni René Cassin. Nagtrabaho si Cassin worked mula sa unang burador na inihanda ni John Peters Humphrey. Naimpluwensyahan ang istruktura ng *Code Napoléon*, kabilang ang panimula at pambungad na pangkalahatang prinsipyo. Inihambing ni Cassin ang Paghayag sa portiko ng isang Griyegong templo na may pundasyon, hakbang, apat na haligi, at isang pedimento.

Binubuo ang Pahayag ng panimula at tatlumpung artikulo:

* Binabalangkas ng panimula ang mga makasaysayang at panlipunang dahilan na humantong sa pangangailangang iburador ang Pahayag.
* Natatag ng mga artikulo 1–2 ang mga saligang konsepto ng dignidad, kalayaan, at pagkakapantay-pantay.
* Natatag ng mga artikulo 3–5 ang mga iba pang indibiduwal na karapatan, tulad ng karapatan sa buhay at pagbabawal ng pang-aalipin at pagpapahirap. 
* Tumutukoy ang mga artikulo 6–11 sa saligang legalidad ng karapatang pantao na may mga tiyak na remedyo na nabanggit para sa kanilang pagtatanggol kapag nilabag.
* Natatag ng mga artikulo 12–17 ang mga karapatan ng indibiduwal sa komunidad (kabilang ang mga bagay tulad ng karapatan ng pagkilos).
* Pinagtibay ng mga artikulo 18–21 ang mga diumano'y "kalayaan sa saligang batas" at kasama ng kalayaang espirituwal, pampubliko, at pampulitika, tulad ng kalayaan ng pag-iisip, pananaw, relihiyon at budhi, pagpapahayag, at mapayapang pagpupulong ng indibiduwal. 
* Pinagtibay ng mga artikulo 22–27 ang mga karapatang ekonomika, panlipunan, at pangkultura, kabilang ang pangangalaga sa kalusugan. Binabanggit ng Artikulo 25: "Ang bawat tao'y may karapatan sa isang pamantayan ng pamumuhay na sapat para sa kalusugan at kagalingan ng kanyang sarili at ng kanyang pamilya, kasama na ang pagkain, pananamit, paninirahan at pagpapagamot at kinakailangang mga paglilingkod panlipunan." Mayroon ding karagdagang kapanatagan para sa seguridad kung sakaling may pagwawalang-kilos o pagkabalda, at may pantanging pagbanggit ng pangangalaga sa mga nasa pagkaina at pagkabata.
* Natatag ng mga artikulo 28–30 ang mga pangkalahatang paggamit ng mga karapatang ito sa mga larangan kung saan hindi mailalapat itong mga karapatan ng indibiduwal, at hindi sila maaaring madaig laban sa indibiduwal.

Nababahala itong mga artikulo sa tungkulin ng indibiduwal sa lipunan at ang pagbabawal ng paggamit ng karapatan sa paglabag ng mga layunin ng Organisasyon ng mga Nagkakaisang Bansa.

## Kasaysayan 
### Sanligan 
Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, pinagtibay ng mga Kaalyado ang Apat na Kalayaan—kalayaan sa pananalita, kalayaan sa relihiyon, kalayaan mula sa takot, at kalayaan mula sa kakapusan—bilang kanilang pangunahing layunin sa digmaan. Ang Karta ng mga Nagkakaisang Bansa ay "muling pinagtibay ng tiwala sa pangunahing karapatang pantao, at dignidad at kabuluhan ng tao" at ipinapangako ang lahat ng miyembrong estado na magtaguyod ng "pandaigdigang respeto para sa at pagsunod sa, karapatang pantao at pangunahing kalayaan para sa lahat nang walang pagtatangi ayon sa lahi, kasarian, wika, o relihiyon".

Noong naging malinaw na malinaw ang mga kalupitang ginawa ng Alemanyang Nazi pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang pinagkasunduan sa pandaigdig na pamayanan ay hindi sapat ang kahulugan sa Karta ng mga Nagkakaisang Bansa tungkol sa mga karapatang tinutukoy nito. Kailangan ang pandaigdigang pagpapahayag na tutukoy sa mga karapatan ng mga indibiduwal para mabigyang-bisa ang probisyon ng Karta tungkol sa karapatang pantao.

### Paglikha at pagburador 
Noong Hunyo 1946, itinatag ng Konsehong Pang-ekonomika at Panlipunan ng UN ang Komisyon ng Karapatang Pantao na binubuo ng 18 miyembro mula sa iba't ibang nasyonalidad at pinagmulang pulitika. Itinayo ang Komisyon, isang lawas ng mga Nagkakaisang Bansa para isagawa ang paghahanda ng naunawa sa una bilang Pandaigdigang Panukalang Batas ng Karapatan.

Itinatag ng Komisyon ang espesyal na Komite ng Burador ng Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao na pinamunuan ni Eleanor Roosevelt para magsulat ng mga artikulo ng Pagpapahayag. Nagkita-kita ang Komite sa dalawang pagpupulong sa loob ng dalawang taon.

Itinawag ang Kanadiense na si John Peters Humphrey, Panugot ng Sangay ng Karapatang Pantao ng Kalihim-Panlahat ng UN para magtrabaho sa proyekto at naging punong-tagaburador ng Pahayag. Sa panahong iyon, si Humphrey ang kakahirang na Patnugot ng Sangay ng Karapatang Pantao sa loob ng Kalihiman ng mga Nagkakaisang Bansa.

Kabilang sa mga kilalang miyembro ng komite ng burador sina René Cassin ng Pransya, Charles Malik ng Lebanon, at P. C. Chang ng Republika ng Tsina. Ibinigay ni Humphrey ang paunang burador na pinagtrabahuan ng Komisyon. 

Iminungkahi ni Hansa Mehta ng India na idagdag ang "*all human beings are created equal*" sa halip ng "*all men are created equal*" sa pahayag.  

Ayon kay Allan Carlson, ang mga pariralang makapamilya ng Pahayag ay bunga ng impluwensya ng kilusang Kristiyanong Demokratiko kay Cassin at Malik. 

Nang matapos ng Komite ang kanyang gawain noong Mayo 1948, higit pang itinalakay ang burador ng Sangay ng Karapatang Pantao, ng Konsehong Pang-ekonomika at Panlipunan, ng Ikatlong Komite ng Pangkalahatang Kapuluan bago binotohan noong Disyembre 1948. Sa mga talakayang ito, marami ang isinusog at ipinanukala ng mga Miyembrong Estado ng UN. 

Bigong-bigo ang mga Britanong kumatawan na ang panukala ay may moral ngunit walang legal na obligasyon. (Noon lamang 1976 nang nagkabisa ang Pandaigdigang Tipan ng Karapatang Sibil at Pampulitika na nagbigay ng legal na katayuan sa karamihan ng Pahayag.) 

### Pagpapatibay 
Ipinatibay ang Pandaigdig na Pahayag ng Pangkalahatang Kapulungan bilang Resolusyon 217 noong 10 Disyembre 1948 sa Palais de Chaillot, Paris, dahil naganap ang ikatlong Pangkalahatang Kapulungan ng mga Nagkakaisang Bansa roon. Sa 58 miyembro noon ng mga Nagkakaisang Bansa, 48 ang bumoto na pabor, walang tumutol, walong di-lumahok at hindi nakapagboto o nakapag-abstain ang Honduras at Yemen.

Nagbibigay ang tala ng pagpulong ng nasaksihang kaunawaan sa debate. Maituturing ang paninindigan ng Timog Aprika bilang tangka upang maprotektahan angkanyang sistema ng apartheid na malinaw na lumalabag sa mga iilang artikulo sa Pahayag. Ipinalagay ni Eleanor Roosevelt na ang hindi pakikilahok ng bansa ng blokeng Sobyet sa Artikulo 13 na nagbigay ng karapatan ng mga mamamayan na umalis ng kanilang bansa.thumb|Pagboto sa the plenaryong pulong:Mga luntiang bansa: bumoto na pabor;Mga kahel na bansa: abstained;

Mga itim na bansa: hindi nakapag-abstain o nakapagboto;Mga kulay-abong bansa: hindi bahagi ng UN noong panahon ng pagboboto

Ang 48 bansa na bumoto na pabor sa Pahayag ay:

: 

Walong bansa ang hindi lumahok: na nagpapaliwanag kung bakit kakaunti lamang ang mga estadong nakapagbigay ng makasaysayang boto.

## Araw ng Pandaigdigang Karapatang Pantao 
Ipinagdidiriwang ang Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao bawat taon tuwing Disyembre 10, ang anibersaryo ng pagtibay ng Pandaigdig na Pahayag, at kilala bilang Araw ng Karapatang Pantao o Araw ng Pandaigdigang Karapatang Pantao. Inoobserbahan ang paggunita ng mga indibidwal, pamayanan at relihiyosong group, at ang mga Nagkakaisang Bansa. Madalas na sinasamahan ang paggunita bawat dekada ng mga kampanya upang magtaguyod ng pagkaunawa sa Pahayag at karapatang pantao. Minarka ng 2008 ang ika-60 anibersaryo ng Pahayag, at sinamahan ng taunang aktibidad ukol sa temang "Dignidad at hustisya para sa ating lahat".

## Reaksyon 
### Papuri 
Nakatanggap ang Pandaigdig na Pahayag ng papuri mula sa iilang kilalang tao. Tinawag ito ng Libanong pilosopo at patalastas na "isang pandaigdigang dokumento sa unang puwesto ng kahalagahan", habang sinabi ni Eleanor Roosevelt—unang tagapangulo ng Komisyon ng Karapatang Pantao (CHR) na nagburador sa Pahaya—na "maaari ito maging pandaigdigang Magna Carta ng lahat ng tao kahit saan." Sa isang talumpati noong 5 Oktubre 1995, tinawag ni Papa Juan Pablo II ang Deklarasyon na "isa sa mga pinakamataas na pahayag ng budhi ng tao sa ating panahon" ngunit hindi kailanman pinagtibay ng Vatikano ang Pahayag. Sa isang salaysay noong 10 Disyembre 2003 sa ngalan ng Unyong Europeo, sinabi ni Marcello Spatafora na ang Pahayag ay "naglagay ng karapatang pantao sa gitna ng balangkas ng prinsipyo at obligasyon na humuhubog ng relasyon sa loob ng pandaigdigang komunidad."

### Pagbatikos 
#### Islamikong bansa 
Nilagdaan ng Turkiya, isang estadong sekular na may lubusang populasyon ng Muslim, ang Pahayag noong 1948. Gayunpaman, sa parehong taon, di-lumahok ang Saudi Arabia sa boto ng pagpapatibay sa Pahayag, inangkin na nilalabag niya ang batas Sharia. Hindi sumang-ayon at binatikos ng Pakistan—na lumagda sa Pahayag—ang posisyon ng Saudi. Mahigpit nangatwiran si Pakistanong ministro Muhammad Zafarullah Khan pabor sa kabilang ang kalayaan sa relihiyon. Noong 1982, sinabi ng Iranes na kinatawan sa mga Nagkakaisang Bansa, Said Rajaie-Khorassani, na ang Pahayag ay "isang sekular na kaunawaan ng tradisyong Hudyong Kristiyano", na hindi maisagawa ng mga Muslims nang walang alitan sa Sharia. Noong 30 Hunyo 2000, opisyal na pinasya ng mga miyembro ng Organisasyon ng Islamikong Kumperensya (Organisasyon ng Islamikong Kooperasyon ngayon) ang Pahayag sa Cairo ukol sa Karapatang Pantao sa Islam, isang alternatibong dokumento na nagsasabi na ang mga tao ay may "kalayaan at karapatan sa isang marangal na buhay kaayon ng Islamikong Shari'ah", nang walang diskriminasyon batay sa "lahi, kulay, wika, kasarian, panananampalataya, kinaaanibang pulitika, katayuan sa lipunan o iba pang pagsasaalang-alang".

## Talababa 
## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Nagkakaisang Bansa