Kakawate

thumb|Ang itsura ng dahon ng Madre de cacao sa malapitan
Ang **kakawate** (mula sa katutubong salitang Mehikanong *cacahuate*; Ingles: *Gliricidia*, *Mexican lilac*, *mother of cocoa*, *Nicaraguan cacao shade*, *quickstick*, *St. Vincent plum*, at *tree of iron*  Kabilang sa iba pang gamit ng kakawate ang panlunas sa pangangati at pamamantal ng balat kung saan ipinapahid ang katas mula sa mga dahon, balat ng puno, o ugat; bilang pambugaw ng mga lamok kung saan inilalagay ang sariwang dahon sa balat; panlaban sa rayuma, saradong pagkabali ng buto, at pagkakaroon ng pilay (na tinatawag ding bati o balinganga) kung saan dinudurog o pinipisa ang mga dahon at ginagamit na panapal; at bilang pampagaling at panghilom ng mga sugat kung saan ginagamit ang mga dagta ng balat ng puno, dahon at ugat nito.

Mayroon din itong katangian panlaban sa mga *fungus*, pampalabas ng plem, pampakalma, panlanggas o pampalabas ng nana, lunas sa *alopecia*, beke, gasgas sa balat, paso, sipon, panghihina, *erysipelas*, lagnat, *gangrene*, sakit ng ulo, pangangati ng balat, tumor ng balat, mga ulser, *urticaria*, at iba pang sakit sa balat.

### Sa hayop
Sinasabing mayaman sa protina ang mga dahon ng kakawate at madaling matunaw sa tiyan. Mababa ito sa *tannin* at pibra o himaymay.  Bilang pagkain ng hayop, nakapagdudulot ito ng paglakas ng produksiyon ng gatas at karneng mula sa hayop.  Sa mga kambing, nakakitaan ang pagpapakain nito ng pagdaragdag ng timbang ng katawan ng hayop.  Nagagamit itong pakain sa hayop tuwing panahon ng tag-tuyot.  Nakabibighani sa mga bubuyog (partikular na ang *Apis spp.*) ang mga bulaklak ng kakawate kung kaya't isa itong mahalagang halaman sa paggawa ng pulut-pukyutan.

## Pagkalason
Bagaman nagagamit bilang pakain sa mga hayop, may ilang mga hayop na nalalason sa pagkain ng kakawate.  Nakalalason sa mga tao ang mga dahon, buto, at mga pinulbos na mga balat ng puno kapag hinalo sa sinaing o lutong bigas, mais, at kapag nagdaan sa permentasyon o pagbubulok.  Hindi pa natitiyak kung bakit nagiging nakalalason ang kakawate sa ganitong mga anyo at paraan, subalit dahil dito, nagagamit ang kakawate bilang lason laban sa mga daga at iba pang mga pesteng hayop.

## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
*Stuart, Godofredo. "Kakawate," *Philippine Medicinal Plants, StuartXchange.org
*Dela Cruz, Rita T. *Kakawate and its many uses* , *Bar Chronicle* (buwanang lathalain), Arkibo/Sinupan, Bol. 4 Blg. 7, Hunyo 1-30, 2003, *Bureau of Agricultural Research*, *Department of Agriculture*, Bar.gov.ph
*"Kakawate,"  Gamot Pinoy, GlobalPinoy.com 
*"Kakawate,"  *Filipino Herbs Healing Wonders*, *Philippine Medicinal Plants Healing Wonders*, *Collection of Philippine Medicinal Herbs and Plants Photos*, FilipinoVegetarianRecipe.com
**Gliricidia sepium* (gliricidia), *Species Profiles for Pacific Island Agroforestry* at *Agroforestry Database*, mula sa World Agroforestry Centre, Agroforestry.net at TraditionalTree.org, Abril 2006, bersyon 2.1
**Gliricidia sepium*, *Treating Livestock with Medicinal Plants: Beneficial or Toxic?*, ANSCI.Cornell.edu
**Gliricidia sepium* / *Robinia sepium*, TropicalForages.info
**Gliricidia sepium* (Jacq.) Steud., Hort.Purdue.edu
**Gliricidia sepium*  (Jacq.) Kunth ex Walp. *quickstick'', Plants.USDA.gov

## Panlabas na kawing
*Larawan ng kakawate ni Konifacio "Konie" Casuga sa Treklens.com

Kategorya:Punungkahoy
Kategorya:Fabaceae