open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Takelot III

Si Usimare Setepenamun **Takelot III** Si-Ese ang pinakamatandang anak na lalake at kahalili sa trono ni [Osorkon III]]. Si Takelot III ay naghari ng kanyang unang limang taon sa trono sa isang kapwa paghahari sa kanyang ama at nakaraang naglingkod bilang Dakilang Saserdote ni Amun sa Thebes. Siya ay nakaraang pinaniwalaang naghari sa Ehipto ng 7 taon laman hanggang sa ang kanyang ika-13 taon ay natuklasan sa isang stela mual sa Ahmeida sa Dakhla Oasis noong 2005. Si Takelot III ay pinatutunayan ng ilang mga dokumento: isang stelang donasyon mula sa Gurob na tumatawag sa kanyang "Ang Unang Propeta ni Amun-Re, Heneral at Komander Takelot", isang batong bloke mula sa Herakleopolis na tumatawag sa kanyang 'Ang Hepe ng Per-Sekhemkheperre' at anak ng hari kay Tentsai, ang Quay Text No.13 na nagtutumbas ng kanyang taong 5 sa taong 28 ni Osorkon III at Quay Text Bilang 4 na nagtatala ng kanyang taong 6.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikadalawampu't tatlong dinastiya ng Ehipto
Deioces

Si **Deioces**,**Diako**, **Deyaco**, **Diyako** o **Deiokes** (Griyego Δηιόκης) ang unang hari ng Medes ayon kay Herodoto. Noong huling ika-8 siglo BCE, may isang **Daiukku** o **Dayukku** ay isang probinsiyal na gobernador na Mannaean. Marahil ay ginamit ni Herodotus ang pangalan sa pagkakamali.
## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga hari ng Media
Iuput II

]]

Si **Iuput II** (na binabaybay ring **Yuput II**) ang pinuno ng Leontopolis sa Ehipsiyong rehiyong Delta ng Ibabang Ehipto na umiral noong Ikatlong Pagitang Panahon ng Ehipto. Siya ay kaalyado ni Tefnakht ng Sais na sumalungat sa pananakop ng Ibabang Ehipto ng hari ng Kush na si Piye. Si Iuput II ay namuno sa magulong panahon ng Huling Pagitang Panahon nang ang mga ilang mga hari ay kumontrol sa Ibabang Ehipto kabilang sina  Osorkon IV sa Bubastis at prinsipe Tefnakht sa Sais. Ang taong 21 ni Iuput II ay pinatutunayan sa isang stela mula sa Mendes. Pagkatapos talunin ni Piye ang koalisyon ni Tefnakht at sinakop ang Ibabang Ehipto noong mga taong 20 ng kanyang paghahari, pinayagan ni Piye si Iuput II na manatili sa kapangyarihan bilang isang lokal na gobernador ng Leontopolis ayon sa kanyang Stela ng Pagwawagi mula sa  Gebel Barkal.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikadalawampu't dalawang dinastiya ng Ehipto
Rudamon

Si **Rudamon** ang huling paraon ng Ikadalawampu't tatlong Dinastiya ng Ehipto. Ang kanyang titularyo ay simpleng binabasa bilang Usermaatre Setepenamun, Rudamon Meryamun, at hindi nagsasama ng mga epithet na Si-Ese o Netjer-Heqawaset na ginamit ng kanyang ama at kapatid na lalake. Siya ang mas batang anak na lalake ni Osorkon III at kapatid ni Takelot III. Siya ay pinaniniwalaang naghari ng mga 2 hanggang 3 taon sanhi ng kakaunting mga kontemporaryong dokumento na alam para sa kanya. Ang mga ito ay kinabibilangan ng isang maliit nahalaga ng mga gawang dekoritibong ginawa sa Templo ni Osiris Heqadjet, ilang mga batong bloke mula sa Medinet Habu at isang base. Sa mga kamakailang taon, ang dalawang mga pragmento ng isang faience statuette na may pangalan niya mula sa Hermopolis ay natuklasan. Ang kamakailang pagkakatuklas na ito ay nagmumungkahing kanyang nagawa na ingatan ang pagkakaisa ng malaking  kaharian ng kanyang ama sa Itaas na Ehipto na sumasaklaw mula sa Herakleopolis Magna hanggang Thebes. Sa sandaling pagkatapos ng kanyang kamatayan, ang kanyang kaharian ay mabilis na nagkawatak watak sa ilang mga malilit na lungsod estado sa kontrol ng mga iba't ibang mga lokal na haring gaya nina Peftjaubast ng Herakleopolis Magna, Nimlot sa Hermopolis, at Ini sa Thebes. Si Peftjaubast ay nagpakasal sa anak na babae ni Rudamon na si Irbastudjanefu at kaya ay manugang ni Rudamon. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikadalawampu't tatlong dinastiya ng Ehipto
Bakenranef

Si **Bakenranef** na kilala ng mga Sinaunang Griyego bilang **Bocchoris**, ang hari ng Ikadalawampu't apat na Dinastiya ng Ehipto. Kanyang pinamunuan ang Ibabang Ehipto mula c. 725 hanggang 720 BCE na nakabase sa Sais. Bagaman sinipi ni Sextus Julius Africanus si Manetho na nagsasaad na si  "Bocchoris" ay namuno sa loob ng 6 taon, ang ilang mga skolar ay nagbibigay sa kanya ng paghahari ng limang taon batay sa ebidensiya ng libingang stela ng Torong Apis. Ang kanyang prenomen o maharlikang pangalan  na *Wahkare* ay nangangahulugang "Konstante ang Espirito ni Re".
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikadalawampu't apat na dinastiya ng Ehipto
Wilma Galvante

Si **Wilma Galvante** ay isang current head ng TV5 at dating GMA Network senior vice president for entertainment.

Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Ipinanganak noong 1952
Tefnakht

Si **Shepsesre Tefnakht** (sa Griyego ay kilala na **Tnephachthos**) ang prinsipe ng Sais at ang tagapagtatag ng relatibong maikling Ikadalawampu't apat na Dinastiya ng Ehipto na umakyat na maging Hepe ng  Ma sa kanyang tahanang lungsod. Siya ay pinaniniwalaang naghari ng tinatayang 732 BCE o 7 taon. Sinimulan ni Tefnakht I ang kanyang karera bilang Dakilang Hepe ng Kanluran at Prinsipe ng Saïs at huling kakontemporaryo ng huling pinuno ng Ikadalawampu't dalawang dinastiya ng Ehipto. Si Tefnakht I ay aktuwal na ikalawang pinuno ng Saïs. Siya ay naunahan ni Osorkon C na pinatutunayan ng ilang mga dokumento na nagbabanggit sa kanya bilang Hepe ng Ma at Pinuno ng Hukbo ng siyudad na ito. Ang isang kamakailang estatwa na inalay ni Tefnakht I kay Amun-Re ay naghahayag ng mga importanteng detalye ng kanyang mga pinagmulan. Ang teksto nito ay nagsasaad na si Tefnakht ang anak ng isang Gemnefsutkapu at apo ni Basa na isang saserdote ni Amun sa Sais.ref>Del Francia, pp.63-112 & 76-82
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikadalawampu't apat na dinastiya ng Ehipto
Jun Lana

Si **Rodolfo R. Lana, Jr.**, mas nakikilala bilang **Jun Lana**, (ipinanganak 10 Oktubre 1972) ay isang direktor ng Pelikula sa Pilipinas.

Kategorya:Mga direktor ng pelikula mula sa Pilipinas
Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila
Phraortes

Si **Phraortes** (mula sa , *Fravartiš*, o *Frâda* sa pamamagitan ng Sinaunang Griyego***Φραόρτης***; c. 665 BCE - 633 BCE) na anak ni Diyako ang ikalawang hari ng Imperyong Median. Tulad ng kanyang amang si Deioces, sinimulan ni Phraortes ang mga digmaan laban sa Assyria ngunit natalo at napatay ni Ashurbanipal na hari ng Neo-Assyria.
## Mga sanggunian 
Kategorya:Medes
Boxing Day

Ang ***Boxing Day***, na **Araw ng Pagkakahon** o **Araw ng mga Kahon**, ay isang kapistahan publiko sa Nagkakaisang Kaharian, Canada, New Zealand at Australia. Isa rin itong kapistahan sa marami pang ibang mga bansa na nasa Sampamahalaan ng mga Bansa. Ibinatay ito sa isang matagal nang pinagkaugalian na pagbibigay ng mga handog sa mahihirap na mga tao. Karaniwan itong ipinagdiriwang tuwing ika-26 ng Disyembre, ang araw pagkaraan ng Araw ng Pasko;. Sa ilang mga bansa, ang pistang publikong ito ay inililipat sa kasunod na linggo kapag ang ika-26 ng Disyembre ay isang Sabado o Linggo. 
 
## Mga pinagmulan
Ang Araw ng Pagkakahon ay isang lumang gawi na mababakas magmula sa Gitnang Kapanahunan. Ang pangunahing tampok ay ang pagbibigay ng mga regalo sa mga manggagawa o sa mga taong dukha. Ang pangalan nito ay mayroong maraming magkakaibang mga kasaysayan..

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kapistahan
Sheshonk III

Si **Usermaatre Setepenre** o **Usimare Setepenamun** **Shoshenq III** ang paraon ng Ikadalawampu't dalawang Dinastiya ng Ehipto sa loob ng 39 taon ayon sa kontemporaryong mga historikal rekord. Ang dalawang mga toro ni Apis ay inilibing sa ikaapat at ika-28 na taong kanyang paghahari at ipinagdiwang ang kanyang Heb Sed sa kanyang taong paghahari na 30. Kaunti ang alam sa eksaktong basehen ng kanyang matagumpay na pag-aankin sa trono dahil siya ay hindi isang anak na lalake ni Osorkon II at ang kanyang mga magulang at ugnayang pampamilya ay hindi alam. Mula ika-8 taon ng paghahari ni Shoshenq III, ang kanyang paghahari ay minarkahan ng kawalan ng pagkakaisang pampolitika ng Ehipto sa paglitaw ni Pedubast I sa Thebes. Mula sa panahong ito, ang mga hari ng ika-22 dinastiya ay kumontrol lamang sa Mababang Ehipto. Ang Dakilang Saserdoteng Theban na si Osorkon B (na hinaharap naOsorkon III) ay nagpetsa ng kanyang mga aktibidad sa Thebes at Itaas na Ehipto sa paghahari ni Shoshenq III ngunit ito ay tanging para sa mga dahilang administratibo dahil hindi idineklara ni Osorkon ang kanyang sarili na hari pagkatapos ng pagkamatay ng kanyang amang si Takelot II. Sa basehan ng mahusay na kilalang Kronika ni Osorkon B, ang karamihan ng mga Ehiptologo ngayon ay tumatanggap na ang ika-25 taon ng paghahari ni Takelot II ay katumbas ng ika-22 taon ng paghahari ni Shoshenq III.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikadalawampu't dalawang dinastiya ng Ehipto
Inaamin Ko

Ang **Inaamin Ko** (Latín: *Confiteor*) ay isang panalangin na ginagamit sa banal na Misa sa Akto ng Pagsisisi. Ang kasalukuyang kilos na isinasagawâ saliw ng pagbigkas nito ay ang pagdídibdib sa sarili ng tatlong beses sa mga katagang, 'sa isip, sa salitâ, sa gawâ, at sa aking pagkukulang.' Hangò ang pangalan nito sa *incipit* (Latín, 'panimulâ').

## Gamit sa Katolisismo
### Misal ng 1970
::**Latín**
:
:Confíteor Deo omnipoténti
:et vobis, fratres,
:quia peccávi nimis
:cogitatióne, verbo,
:ópere et omissióne:
:mea culpa, mea culpa,
:mea máxima culpa.
:Ideo precor beátam Maríam semper vírginem,
:omnes angelos et sanctos,
:et vos, fratres,
:oráre pro me ad Dóminum Deum nostrum.

::**Tagalog**
:
:Inaamin ko sa makapangyarihang Diyos
:at sa inyó, mga kapatíd,
:na lubha akóng nagkasalà
:sa isip, sa salitâ,
:sa gawâ, at sa aking pagkukulang;
:
:
:kayâ isinasamò ko sa mahal na Birheng Maria,
:sa lahát ng mga Ánghel at mga Banál,
:at sa inyó, mga kapatíd,
:na ako'y ipanalangin sa Panginoóng ating Diyós.

### Latín ng 1962
Ang bersyóng Latín sa *Misal Romano* ng 1962 ay higit na nakahahabâ at ibinibigkás nang dalawáng beses, sa unang pagkakataón ng pari at sa ikalawá ng sakristán. Ang kaibahán lang ay ibinabago ng sakristán ang katagáng "*et vobis, fratres*", "*et vos, fratres*" ('at sa inyó, mga kapatíd') upang maging "*et tibi, pater*" at "*et te, pater*" ('at kayó, Padre').

::**Text (in Latin)**
:Confíteor Deo omnipoténti, beatæ Mariæ semper Vírgini, beato Michäeli Archángelo, beato Ioanni Baptístæ, sanctis Apóstolis Petro et Paulo, ómnibus Sanctis, et vobis, fratres: quia peccávi nimis cogitatióne, verbo et ópere: mea culpa, mea culpa, mea máxima culpa. Ídeo precor beatam Maríam semper Vírginem, beatum Michäelem Archángelum, beatum Ioannem Baptístam, sanctos Apóstolos Petrum et Paulum, omnes Sanctos, et vos, fratres, oráre pro me ad Dóminum Deum nostrum.

::'*Tagalog *('di-opisyal)'''''
::Inaamin ko sa Diyós na Makapangyayarì sa lahát, kiná Santa Maríang laging-Birhen, San Miguel Arkánghel, San Juan Bautista, mga Santo Apostól na siná Pedro at Pablo, at sa lahat na mga Banál, at sa inyó, mga kapatíd, na akó'y nagkasalà sa isip, sa salitâ, at sa gawâ: aking salà, aking salà, aking lubháng kasalanan. Kayâ isinasamo ko kiná Santa Maríang Birhen, San Miguel Arkánghel, San Juan Bautista, mga Santo Apostól na siná Pedro at Pablo, at sa lahát na Banál, at sa inyó, mga kapatíd, na ako'y ipanalangin sa Panginoón nating Diyós.

Kabilang sa mga pagkakataon ng bahagyang pagsusog nito ang pagsingit dito ng mga Pransiskano ng ngalan ng kanilang tagapagtatag na si San Francisco ng Asisi, at ng mga Benediktino sa ngalan ni San Benito.

## Tingnan din
*Kumpisal

## Mga sanggunian
Kategorya:Dasal
Jordan Anderson

Si **Jordan Anderson** o **Jourdon Anderson** (Disyembre 1825&nbsp;– 15 Abril 1907) ay isang Amerikanong Aprikano na dating alipin na kinikilala dahil sa isang liham na isinulat niya, na pinamagatan bilang "Letter from a Freedman to His Old Master" ("Liham mula sa isang Taong Pinalaya sa Kaniyang Dating Amo"). Nakalaan ang sulat para sa kaniyang dating amo o panginoon na si Koronel P. H. Anderson, bilang pagtugon sa kahilingan ng Koronel na magbalik Jordan sa plantasyon (taniman) upang makatulong sa pagpapanumbalik ng sakahan pagkaraan ng kaguluhang naganap noong panahon ng digmaan. Inilarawan ito bilang isang bihirang halimbawa ng nakadokumentong "katatawan ng alipin" noong kapanahunang iyon, at dahil sa estilo nitong estrikto, hindi natitigatig, at hindi nagbabago na maihahambing sa estilo ng panunudyo ni Mark Twain.

## Talambuhay 
Ipinanganak si Anderson noong bandang 1825 sa isang pook sa Tennessee, Estados Unidos. Pagsapit ng kaniyang ika-7 o ika-8 taon, ipinagbili siya bilang isang alipin kay Heneral Paulding Anderson ng Big Spring sa Wilson County, Tennessee, at lumaong naipasa papunta sa anak na lalaki ng heneral na si Patrick Henry Anderson, marahil bilang isang personal na tagapaglingkod at kalaro dahil sa ang dalawa ay mayroong magkahalintulad na edad. Noong 1848, pinakasalan ni Jordan Anderson si Amanda (Mandy) McGregor. Sa pagdaka ang dalawa ay magkakaroon ng labing-isang mga anak. Noong 1864, nagkampo ang Hukbo ng Unyon sa taniman ng mga Anderson at pinalaya si Jordan Anderson, na pagdaka ay nanatili sa Dayton, Ohio. Nakatagpo siya doon ng hanapbuhay bilang isang katulong, tagapaglinis, kutsero, o tagapag-alaga ng kabayo, hanggang 1894, nang siya ay maging isang sexton, marahil sa Simbahang Metodistang Wesleyano; isang posisyong hinawakan niya hanggang sa kaniyang kamatayan. Namatay siya sa Dayton  noong 15 Abril 1907 dahil sa "kapaguran" (pagkahapo) sa gulang na 81, at inilibing sa Sementeryo ng Woodland, isa sa pinakamatatandang mga libingang "hardin" sa Estados Unidos. Namatay si Amanda noong 12 Abril 1913; inilibing siyang katabi ng lugar na pinaglibingan kay Jordan Anderson.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga tao mula sa Dayton, Ohio
Kategorya:Mga tao mula sa Wilson County, Tennessee
Kategorya:Mga aliping Amerikano
Kategorya:Mga Aprikanong Amerikano
Kategorya:Mga taong pinalaya mula sa pagkaalipin
Kategorya:Mga manunulat ng liham mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga inilibing sa Sementeryo at Arboretum ng Woodland
Pampagana

Ang mga **pagkaing pampagana** o mga '''''hors-d'oeuvre*** ( or //, ; , literal na "bukod pa sa [pangunahin] gawain" o ang **unang kurso*', ay mga pagkain na inihahain bago pa man ang pangunahing mga kurso ng isang tanghalian o hapunan.  Ang katawagan nito sa wikang Pranses (isahan man o maramihan) ay *hors-d’œuvre*; sa wikang Ingles, ang ligatura o pang-angkop na *œ* ay karaniwang pinapalitan ng digrapong "oe" na ang maramihang anyo ay kadalasang isinusulat bilang "hors d'oeuvres" at binibigkas na . Mayroong ilang mga kaugnay na mga kataga, katulad ng amuse-bouche, na isang pampaganang nakakain nang isang kagatan lamang, at iba pa.

## Tingnan din
*Pulutan

## Mga sanggunian
*
Hors d'oeuvre
Kategorya:Garde manger
Kategorya:Mga salitang hiniram mula sa wikang Pranses
Kukutin

thumb|Kutkutin
Ang mga **kutkutin** (Ingles: *finger food*) ay ang pagkain na makakain na tuwirang ginagamit ang kamay bilang pandampot ng mga pagkaing ito, na kaiba sa mga pagkain na kinakain habang ginagamit ang isang kutsilyo at tinidor o kutsara at tinidor, o kaya mga sipit ng Intsik (mga patpat na pangsipit o mga *chopstick*), o iba pang uri ng kubyertos.  Sa ilang mga kultura, ang pagkain ay halos palaging kinakain na ginagamit ang kamay bilang pangkuha; halimbawa na ang lutuing Ethiopiano na kinakain sa pamamagitan ng pagbalumbon ng sari-saring mga pagkain sa loob ng tinapay na *injera*. Sa subkontinente ng Timog Asya, ang pagkain ay nakaugaliang palaging kinakain sa pamamagitan ng pagdaklot ng mga kamay. Ang mga pagkain na itinuturing bilang mga pagkaing kalye ay madalas, subalit hindi palagian, bilang mga kutkutin.

Ilang mga halimbawa ng mga kutkutin ay ang maliliit na mga pastel o empanada na may palamang karne, mga balumbon ng tsoriso o batutay (langgunisa), mga langgunisang tinuhog ng patpat, mga keso at mga olibang nasa patpat, mga hita o mga pakpak ng manok, mga turon, mga maliliit na quiche, mga samosa, mga bhujia (mga bhaji na mayroong sibuyas, mga patatas na patatsulok ang tabas, mga vol au vent, at mga bola-bolang  risotto. Ang iba pang nakikilalang mga pagkain na pangkalahatang kinakain na ginagamitan ng mga kamay ay ang pizza, mga hot dog, mga prutas at tinapay.

Sa Timog-Silangang Asya, kabilang sa mga kukutin o mga makukukot o mga nakukukot ay ang mga mani, butong pakwan, kornik (buto ng mais), buto ng kalabasa, at marami pang iba.

## Tingnan din
*Kebab
*Satay
*Pagkaing kalye (pagkain sa bangketa)

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagkain at inumin
Kategorya:Pagkain
Kategorya:Pagkaing kalye
Richard Proenneke

Si **Richard Louis "Dick" Proenneke** (Mayo 4, 1916 &ndash; Abril 20, 2003) ay isang Amerikanong naturalista (makakalikasan) na namuhoy nang mag-isa sa matataas na bulubundukin ng Alaska sa isang lugar na tinatawag na Twin Lakes (Magkakambal ng mga Lawa). Habang namumuhay nang payak sa loob ng isang kabinang troso na binuo niya sa pamamagitan ng mga kamay lamang, gumawa si Proenneke ng mahahalagang mga pagrerekord ng mga datong pangmeteorolohiya at likas.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga ermitanyong Amerikano
Kategorya:Mga Amerikanong tauhan ng militar noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig
Kategorya:Mga naturalistang Amerikano
Kategorya:Mga namatay dahil sa atakeng serebral
Kategorya:Mga tao mula sa Alaska
Kategorya:Mga tao mula sa Iowa
Feta

thumb|right|Ang kesong feta.

Ang **kesong** ***feta*** (Griyego: **φέτα**, kasariang pambabae; binibigkas na ), o payak na ***feta*** lamang, ay isang uri ng keso. Karaniwan itong gawa mula sa gatas ng mga tupa o mga kambing. Ang kesong feta ay orihinal na nanggaling sa pangunahing lupain ng Gresya, o mula sa Lesbos na nasa Dagat na Aegeano.  Mula noong 2007, ang ibang mga keso na karaniwang hindi nagmula sa Gresya na karaniwang yari mula sa gatas ng baka ay hindi na nararapat na tawagin bilang "feta". Ito ay ayon sa Hukuman ng Europa, batay sa mga pasya nitong C-465/02 at C-466/02 (mula Oktubre 25, 2005).

## Kasaysayan 
Ang tinatawag na ngayon bilang "kesong feta" ay nakikilala ng mga sinaunang Griyego. Maaaring nalalaman ito ni Homer. Mayroong ilang mga pagtukoy sa kesong ito sa *Odyssey*. Ayon sa mito, ang cyclops na si Polyphemos ang unang gumawa ng keso. Dinala niya ang gatas sa loob ng mga buslong yari sa balat ng hayop. Nakuha niya ang gatas mula sa kaniyang mga tupa. Nagulat siya nang, pagkaraan ng ilang mga araw, ang gatas ay tumigas. Nang sinubukan itong kainin ni Polyphemus, naging masarap ang lasa nito. Natuklasan din niya na ang ganitong solido o pamumuo ay hindi kaagad na nasisira, hindi katulad ng gatas na madaling mapanis.

Ang pangalang "feta" ay mayroong simulaing Italyano. Hinango ito mula sa *fetta* (manipis na putol o hiwa), at ipinetsang pabalik sa ika-17 daantaon. Mas malamang na tumukoy ito sa paraan ng paghiwa ng keso na maninipis ang putol upang mailagay ito sa loob ng mga bariles.

Kategorya:Mga keso
Pesto

thumb|right|Ang pesto.

Ang **pesto**  (, ) ay isang sarsa hindi luto na nagmula sa Genoa sa rehiyon ng Liguria ng hilagang Italya (*pesto genovese*), at pangtradisyon na binubuo ng pinitpit (pinisa) na bawang, basil, at mani ng pino ng Europa na pinaghalu-halo sa pamamagitan ng langis ng oliba, Parmigiano Reggiano (kesong Parmesano), at Fiore Sardo (kesong gawa mula sa gatas ng tupa). Maaari rin itong lagyan ng asin at ilang iba pang mga uri ng keso, katulad ng Pecorino Sardo o Pecorino Romano. Ang pesto ay karaniwang ginagamit bilang sarsa para sa pasta. 

Ang pangalang "pesto" ay ang pinaiksing partisipulong pangnakaraan (pandiwaring pangnakaraan) ng salitang Genoesa na *pestâ* (Italyano: *pestare*), na may kahulugang "dikdikin" o "pitpitin" bilang pagtukoy sa orihinal na pamamaraan ng paghahanda, sa pamamagitan ng marmol na dikdikan (almires) at kahoy na pambayo (pandikdik). Subalit, ang mga sangkap sa nakaugaliang paggawa ng pesto ay hindi "dinidikdik" subalit "ginigiling" sa pamamagitan ng isang paikot na kilos ng pandikdik sa loob ng dikdikan. Ang ganitong katulad na pinag-ugatang wikang Latin hanggang sa Matandang Wikang Pranses ay nagbigay din ng daan upang lumitaw ang salitang Ingles na *pestle*.

Mayroong isang katulad na pagkain sa Provence ng Pransiya. Wala itong mga mani o keso, at tinatawag bilang Pistou.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga sarsa
Ikalabindalawang Gabi

Ang **Ikalabindalawang Gabi** (Ingles: ***Twelfth Night***, ***Epiphany Eve***) ay isang kapistahan sa ilang mga sangay ng Kristiyanismo na tanda ng pagdating ng Epipaniya at pagtatapos ng Labindalawang mga Araw ng Pasko. Binigyang kahulugan ito ng *Shorter Oxford English Dictionary* bilang ang gabi ng ikalima ng Enero, bago ang pagsapit ng Ikalabindalawang Araw, ang bisperas ng Epipaniya, na dating huling araw ng mga pagdiriwang ng Pasko at isinasagawa bilang isang panahon ng pagsasaya. Subalit, pangkasalukuyang mayroong ilang kalituhan sa kung aling gabi nga ba ang Ikalabindalawang Gabi: mayroong nagbibilang na ang gabi ng Epipaniya mismo (ikaanim ng Enero) ay ang Ikalabindalawang Gabi.

## Mga pinagsimulan at kasaysayan 
Sa Inglateran noong panahong midyebal at panahong Tudor, ang Ikalabindalawang Gabi ay tanda ng wakas ng isang kapistahan tuwing panahon ng taglamig na nagsisimula tuwing Bisperas ng mga Banal — na nakikilala sa ngayon bilang Halloween. Ang Panginoon ng Masamang Pamamahala (Panginoon ng Maling Pamamahala) ay sumasagisag sa pagbitin ng daigdig na nakabaligtad. Sa araw na ito, ang Hari at ang lahat ng mga matataas ay magiging mga dukha at ang mga mahihirap naman ay magiging mayaman at makapangyarihan. Sa simula ng pestibal ng Ikalabindalawang Gabi, kinakain ang isang kakanin na naglalaman ng isang monggo (*bean*). Ang tao na makakatagpo ng monggong ito ang siyang mamumuno sa kapistahan. Hudyat ang hatinggabi ng wakas ng pamumuno niyang ito at ang mundo ay manunumbalik sa normal. Ang karaniwang tema ay ang normal na kaayusan ng mga bagay ay mababaligtad. Ang ganitong tradisyon ng Panginoon ng Maling Pamamahala ay ipinipetsang pabalik sa mga pagdiriwang sa Europa bago pa man ang pagdating Kristiyanismo, katulad ng kapistahan ng Samhain ng mga Seltiko at ang pestibal ng Saturnalia ng Sinaunang Roma.

### Mga kaugalian 
Pangunahin ang pagkain at inumin sa mga pagdiriwang na isinasagawa sa makabagong kapanahunan, at ang lahat ng mga pinaka pangtradisyon ay nagbuhat pa sa nakalipas nang mga daantaon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kapistahan at mga banal na araw sa Kristiyanismo
Kategorya:Mga kapistahang may kaugnayan sa Pasko
Kategorya:Mga pangingilin tuwing Enero
Kategorya:Mga pangingilin sa Kristiyanismo
Farro

thumb|right|Ang *Triticum dicoccum*, ang trigo ng emmer, ay nakalilikha ng paminsan-minsang tinatawag bilang "totoong" farro.

Ang ***farro*** ay isang produktong pagkain na binubuo ng mga butil (mga sereal) ng partikular na mga espesye ng trigo na nasa anyong buo. Ang tumpak na kahulugan ay pinagtatalunan. Ipinagbibili itong tuyo at inihahanda sa pamamagitan ng pagluluto sa tubig hanggang sa lumambot, subalit nananatiling malutong (maraming mga tao ang nagmumungkahing ibabad muna sa tubig ang mga ito sa buong magdamag bago lutuin). Maaari itong kainin na walang kahalong ibang mga sangkap, bagaman madalas itong gamitin bilang isang sangkap sa mga pagkaing katulad ng ensalada at mga sabaw. Kung minsan, ginigiling ito upang maging harina at ginagamit upang makagawa ng pasta o tinapay.

## Kahulugan
May kalituhan o hindi pagkakasundo hinggil sa kung ano ba talaga ang farro. Ang *emmer* (*Triticum dicoccum*), ang *spelt* (*Triticum spelta*), at ang *einkorn* (*Triticum monococcum*) ay tinatawag na mga *farro* sa lutuing Italyano, na sa kung minsan ay ibinubukod bilang *farro medio,* *farro grande,* at *farro piccolo*, ayon sa pagkakasunud-sunod na pagbanggit sa mga ito sa loob ng pangungusap na ito. Ang emmer na inaalagaan at pinalalaki sa rehiyon ng Garfagnana ng Tuscany ay nakikilala bilang farro, at maaaring makatanggap ng designasyon ng isang IGP (Indicazione Geografica Protetta) na alinsunod sa batas ay nagbibigay ng garantiya ng pinagmulan nitong pangheograpiya.

Ang pagkakaibang pangrehiyon hinggil sa kung ano ang katutubong itinatanim at kinakain bilang farro, pati na ang mga pagkakahalintulad ng tatlong mga butil, ay maaaring makapagpaliwanag hinggil sa kalituhan. Ang sebada (*barley*) at ang farro ay maaaring paghalinhinan ang paggamit dahil sa kanilang mga katangiang magkakahalintulad. Ang *spelt* ay mas karaniwang inaalagaan sa Alemanya at sa  Switzerland at ginagamit sa katulad na paraan, at dahil sa gayon ay maaaring ituring bilang farro. Ang karaniwang trigo  (*Triticum aestivum*) ay maaari ring ihanda at kainin na katulad ng farro, na sa ganitong anyo ay kadalasang tinutukoy bilang mga *wheatberry* (bering trigo).

Ang farro ay isa lamang sa limang mga butil, ayon sa batas ng Hudyo, na maaaring iburo (sumailalim sa permentasyon o pagpapaasim o paghilabin) upang makagawa ng chametz. Ang limang mga granong ito lamang ang tanging mga butil na maaaring gamitin upang gumawa ng Matzo.

## Mga sukat
Ang tatlong mga espesye ng farro ay paminsan-minsang tinatawag na ***farro piccolo*** o "maliit na farro" (ang *einkorn*), ***farro medio*** o "farro na hindi kalakihan" (ang *emmer*) at ang ***farro grande*** o "malaking farro" (ang *spelt*). Bagaman ang mga pangalang ito ay nagpapasalamin ng pangkalahatang pagkakaiba ng mga sukat ng tatlong mga butil na ito, mayroong mga lahi ng bawat isa na mas maliliit o mas malalaki kaysa sa pangkaraniwang hugis at humahalo sa saklaw na sukat ng mga iba pa.

## Mga sanggunian
Kategorya:Angkak
Kategorya:Lutuing Italyano
Pakwan

Ang **pakwan** o ***Citrullus lanatus*** (Thunb.), ng pamilyang Cucurbitaceae; (Ingles: *watermelon*) ay isang parang baging (nangungunyapit o gumagapang) na halamang namumulaklak na orihinal na nagmula sa katimugang Aprika. Ang prutas nito, na tinatawag ding "pakwan" ay isang natatanging uri na tinukoy ng mga botaniko bilang isang pepo, isang beri na mayroong makapal na balat (*eksocarpa*) at malaman na gitna (*mesokarpo* at *endokarpo*). Ang mga pepo ay hinango magmula sa isang panlikod na obaryo, at namumukod na katangian ng Cucurbitaceae. 

Kategorya:Milon
Kategorya:Cucurbitaceae
Pilosopiya ng Islam

Ang **pilosopiya ng Islam** ay isang sangay ng araling pang-Islam hinggil sa Koran. Ito ay ang tuluy-tuloy na paghahanap ng Hikma (), na nangangahulugang karunungan, na ayon sa pang-Islam na pananaw hinggil sa kahulugan ng buhay, uniberso, etika, lipunan, at iba pa. Ang **pilosopiyang Islamiko**, na nauunawaan bilang isang "proyekto ng malayang pagsisiyasat o nagsasariling pag-uusisang pampilosopiya" ay nagsimula sa Baghdad noong kalagitnaan ng ika-8 daantaon.

Ang **pilosopiyang pang-Islam** ay tumutukoy sa pilosopiya nagawa o nalikha sa loob ng isang lipunang Islamiko. Hindi ito kinakailangang nakatuon o sumasaalang-alang sa mga paksang panrelihiyon, o tanging nilikha lamang ng mga Muslim. Ayon sa ipinahihiwatig ng pariralang "pilosopiya ng Islam", tumutukoy ito sa gawaing pampilosopiya sa loob ng kapalagirang pang-Islam. Ang pangunahing mga pinanggalingan ng klasikal o maagang pilosopiyang Islamiko ay ang relihiyon mismo ng Islam (natatangi na ang mga ideyang hinango at inunawa o ipinaliwanag magmula sa Koran), ang pilosopiyang Griyego na namana ng sinaunang mga Muslim bilang resulta ng mga pananakop nila nang napailalim sa mga Muslim ang Alexandria, ang Syria at ang Jundishapur, kasama na ang mga pilosopiya ng India at ng Iran bago pa man dumating ang Islam. Marami sa naunang mga debateng pampilosopiya sa paligid ng pagsusuwato o pagtutugma ng relihiyon at ng katwiran, na ang katwiran ay ipinapakitang halimbawa sa pilosopiyang Griyego. Ang isang aspetong nagiging lantad na lantad sa pilosopiyang Islamiko ay: *na* ang pilosopiya ng Islam ay naglalakbay nang malawak ngunit nagbabalik na tumatalima o umaalinsunod sa  Koran at sa Sunna.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pilosopiya
Kategorya:Islam
Lalawigan ng Bari

Ang **Lalawigan ng Bari** () ay isang lalawigan sa rehiyong Apulia (o Puglia) ng Italya. Ang Lungsod ng Bari ang kabisera nito. Noong 2015, binuwag ang lalawigan at pinalitan ito ng Kalakhang Lungsod ng Bari.

## Mga lungsod at *comune* sa Lalawigan ng Bari 
* Acquaviva delle Fonti
* Adelfia
* Alberobello
* Altamura
* Andria (sa Barletta-Andria-Trani noong 2009)
* Bari
* Barletta (sa Barletta-Andria-Trani noong 2009)
* Bisceglie (sa Barletta-Andria-Trani noong 2009)
* Binetto
* Bitetto
* Bitonto
* Bitritto
* Canosa di Puglia (sa Barletta-Andria-Trani noong 2009)
* Capurso
* Casamassima
* Castellana Grotte
* Cellamare
* Conversano
* Corato
* Gioia del Colle
* Giovinazzo
* Gravina in Puglia
* Grumo Appula
* Locorotondo
* Minervino Murge (sa Barletta-Andria-Trani noong 2009)
* Modugno
* Mola di Bari
* Molfetta
* Monopoli
* Noci
* Noicattaro
* Palo del Colle
* Poggiorsini
* Polignano a Mare
* Putignano
* Rutigliano
* Ruvo di Puglia
* Santeramo in Colle
* Sannicandro di Bari
* Spinazzola (sa Barletta-Andria-Trani noong 2009)
* Terlizzi
* Toritto
* Trani (sa Barletta-Andria-Trani noong 2009)
* Triggiano
* Turi
* Valenzano

## Mga kawing panlabas
* Opisyal na websayt 


Bari
Panghimagas

Ang **panghimagas**, **matamis**, o **minatamis** (, ) ay karaniwang matamis na putahe na nagtatapos sa pagkain ng pananghalian o ng hapunan. Ang pagkain na bumubuo sa putahe o kurso ay kinabibilangan ng, ngunit hindi hanggang dito lamang, ng mga pagkain matatamis. Mayroong isang malawak na kasamu't sarian ng mga panghimagas na maaaring kabilangan ng mga keyk (mamon), mga cookie, mga biskuwit, mga pastelerya, mga leche flan, mga sorbetes, mga pastel (empanada), mga puding at mga kendi. Ang mga prutas ay karaniwan ding natatagpuan sa mga putahe ng panghimagas dahil sa likas na katamisan ng mga ito. 

Maraming mga kultura ang mayroong pansarili nilang mga kakaibang anyo ng kahalintulad na mga panghimagas sa buong mundo, katulad ng sa Rusya na ang maraming mga pagkaing pang-agahan na katulad ng blint, oladi, at syrniki ay maaaring isilbi na mayroong pulut-pukyutan at halea upang maging mga panghimagas. Ang hindi mahigpit na kahulugan ng "putaheng panghimagas" ay maaaring ilapat sa maraming mga pagkain. Sa ilang mga bansa, ang mga keso na katulad ng kesong Brie at prutas ay inihahain bilang panghimagas. Ang ilang mga panghimagas ay napapalamutian (nadedekorasyunan), katulad ng mga keyk na pangkaarawan. Ang iba naman ay payak, katulad ng puding o tsokolate. Maraming mga panghimagas ang hinuhurno (niluluto sa loob ng isang hurnuhan) and mayroon din namang ibang mga panghimagas na isinsilbing mayroong binating krema bilang pamatong. Kung minsan ang panghimagas ay tinatawag ding **pamutat** na may kahulugang "panggilid na pagkain" o "pagkaing palamuti" na kasama ng nakaplatong pangunahing pagkain o putahe.

## Mga sanggunian
Dagwood Bumstead

Si **Dagwood Bumstead** ay isang pangunahing tauhan sa matagal nang lumalabas na *comic strip* ni Chic Young na pinamagatang *Blondie*. Una siyang lumitaw sa komiks noong panahon bago ang ika-17 ng Pebrero ng 1933.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga karakter sa komiks
Manok (pagkain)

thumb|Inihaw na manok

Ang **manok** ay ang pinakakaraniwang uri ng poltri sa buong mundo. Dahil mas madali at mas mura ang pag-aalaga ng manok kumpara sa mga mamalya tulad ng baka o baboy—lumaganap ang karne ng manok (karaniwang tinatawag na "manok" lang) at mga itlog nito sa iba't ibang mga lutuin.

Inihahanda ang manok bilang pagkain sa samu't saring paraan, kabilang dito ang paghuhurno, pag-iihaw, pagpiprito, at pagpapakulo. Mula patapos ng ika-20 siglo, naging isteypol ng pangmadaliang pagkain ang inihandang manok. Binabanggit minsan na mas nakapagpapalusog ang manok kaysa sa pulang karne, kasi mas mababa ang kolesterol at nasasalang taba nito.

May iba't ibang anyo ang industriya ng pagmamanok sa iba't ibang bahagi ng mundo. Sa mga bansang maunlad, karaniwang napapailalim ang mga manok sa mga masinsinang paghahayupan habang sa mga di-gaanong maunlad na bansa, inaalaga ang mga manok sa paggamit ng mga mas tradisyonal na paraan. Tinatantiya ng Nagkakaisang Bansa na may 19 bilyong manok sa Daigdig ngayon, higit doble ang populasyon ng mga tao.

## Mga bahaging nakakain
Ang karneng nasa pitso o dibdib ng manok ay ang pinaka madaling bahagi ng katawan ng manok na natutunaw sa loob ng tiyan ng tao kapag kinain. Dahil sa katangiang ito ng pitso ng manok, naging mahalaga ito sa pagluluto ng pagkain para sa mga taong may sakit o imbalido (lumpo o lampa).

## Mga larawan

Cooked chicken skin.JPG|Balat ng manok na tinitinda sa Lungsod ng Tacloban
Grilled native chicken.JPG|Inihaw na katutubong manok na tinitinda sa mga bangketa sa Lungsod ng Tacloban

## Tingnan din 
* Karne

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagkain
Kategorya:Manok
Corn dog

Ang ***corn dog*** (binabaybay ring ***corndog*** at marami pang ibang katawagan) ay hot dog na nakatuhog sa patpat na binalutan ng makapal na patong ng ginalapong na mais at ipiniritong-lubog sa mantika. Nagmula ito sa Estados Unidos at karaniwang matatagpuan sa lutuing Amerikano.  

## Paghahanda
Karaniwang inihahain ang mga  bilang pagkaing kalye o pangmadaliang pagkain. Para sa pinakamainam at pinakasariwang paghahanda, inilulubog at ipiniprito ang mga  ng ilang nagtitinda bago lang ihain. Nagbebenta naman ang iba ng eladong , na pinapatunaw at ipiniprito muli, o pinapainit sa oben. 

Mahahanap din ang mga  sa halos anumang supermarket at konbi sa Hilagang Amerika, elado man o mainit at handang kainin. Maaari ring painitin ang mga  sa mikrolon, ngunit magkukulang ang tekstura ng galapong na patong.

## Mga baryasyon
### Ayon sa bansa
[thumb|Mga ibinebentang  sa [Tokyo, Hapon]]
[thumb|Dalawang "kogo" o  na binalutan ng pritong patatas, na ibinenta sa Heunginjimun, [Timog Korea]]

#### Arhentina 
Sa Arhentina, ang  (o , ) ay binubuo ng hotdog na binalutan ng malawaffle na pastelerya, at tinuhugan din ng patpat (kagaya ng ). Maaari itong bilhin sa ilang mga istasyon ng tren at sa ilang lugar na nilalakaran ng marami. Karaniwan itong ibinebenta bilang murang pagkain para sa mga nagmamadali at matatagpuan lang sa ilang lalawigan sa panloob ng bansa—tulad ng La Plata, Belgrano, Villa Albertina, at Cipoletti—at, sa Buenos Aires, matatagpuan ang mga ito sa Barrio Chino. Lalo nang popular ang mga ito sa lalawigan ng Tucumán.

#### Australya 
Sa Australya, kabilang sa mga katawagan para sa  ang ,  o , depende sa rehiyon. Ginagamit ang ginalapong na gawa sa trigo o mais. Hindi dapat ito ipagkamali sa Australyanong , isang tsorisong  na binalutan ng ginalapong na trigo, na pinapares sa pritong patatas at walang nilalamang mais.

Laganap ito sa mga palabas pang-agrikultura at mga karnabal, kagaya ng .

#### Kanada 
Sa Quebec, Ontario at New Brunswick,  ang tawag sa , at karaniwang sinasahugan ng dilaw na mustasa, minsan tinutukoy bilang . Ginagamit ng mga pang ibang bahagi ng Kanada ang , na hindi nakatatak-kalakal. Ipinangalan ito sa nakatatak-kalakal na pangalan ng eladong produkto ng Conagra inc. na mabibili saanman sa bansa mula d. 1960 ngunit may pangunahing merkado sa lalawigan ng Quebec.

#### Timog Korea 
Sa Timog Korea, isa sa mga pinakasikat na pagkaing kalye ang . Sa wikang Koreano, "hot dog" () ang tawag sa , na maaaring ikalito sa totoong . Ang "kogo", isang  na binalutan ng pritong patatas ay nakatawag-pansin sa mga Kanluraning bisita, kahit sa mga begano (kapag ginamit ang beganong ).

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagkain
Kategorya:Lutuing Amerikano
Dramaturhiya

Ang **dramaturhiya** (Ingles: *dramaturgy*) ay ang sining ng kumposisyong madrama o dramatiko at representasyon ng pangunahing mga elemento ng drama sa ibabaw ng entablado. Ang dramaturhiya ay isang bukod-tanging gawain na nakahiwalay sa pagsusulat ng dula at pagdidirekta, bagaman ang isang nag-iisang indibiduwal ay maaaring magsagawa ng anumang kumbinasyon ng tatlong ito. May ilang mga dramatista na pinagsasama ang pagsusulat at dramaturhiya kapag lumilikha ng isang drama. Ang iba naman ay gumagawa na kapiling ang isang espeyalistang tinatawag na dramaturgo (mandudula; *dramaturge* o *dramaturg* sa Ingles) upang maiangkop ang akda para sa entablado.

Ang dramaturhiya ay maaari ring bigyan ng kahulugan nang mas malawak bilang paghuhubog ng isang kuwento upang maging isang anyo o porma na maaaring gampanan o iakto. Binibigyan ng dramaturhiya ang gawa o pagtatanghal ng isang kayarian.

## Kasaysayan
Ang katagang *dramaturhiya* ay inimbento ng dramatistang Aleman na si Gotthold Ephraim Lessing.  Magmula 1767 hanggang 1770, nagsulat siya at naglathala ng isang magkakasunud-sunod na mga pamumuna o mga kritisismo na pinamagatang *Hamburg Dramaturgy* sa Ingles (*Hamburgische Dramaturgie* sa orihinal na Aleman). Sinuri, pinuna at itineoriya ng mga akdang ito ang teatrong Aleman, at nagbigay kay Lessing ng titulo bilang ama ng modernong Dramaturhiya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Drama
Kategorya:Dula
Aklat-pampaaralan

Ang **aklat-pampaaralan** o **aklat-aralin** (Aleman: *Lehrbuch*, Pranses: *manuel scolaire*, Kastila: *libro de texto*, Ingles: *textbook* o *coursebook*) ay isang manwal o aklat ng mga pagtuturo, direksiyon, paggamit, krokis, aral, aralin, tagubilin, o mga pag-iwi sa anumang mga sangay ng pag-aaral. Ang mga aklat-aralin ay nililikha ayon sa pangangailangan ng mga institusyong pang-edukasyon. Bagaman ang karamihan ng mga aklat-pampaaralan ay inilalathala lamang na nasa anyong nakalimbag, marami na sa ngayon ang makukuha mula sa Internet bilang mga e-book o elektronikong mga aklat at dumarami, bagaman labag sa batas, na nasa pormatong ini-scan na nasa mga network na nagsasalu-salo ng mga talaksan.

Ang aklat-pampaaralan ay isang aklat na ginagamit para sa pag-aaral ng isang paksa. Ginagamit ito ng mga tao upang makaalam ng mga katotohanan at mga pamamaraan na patungkol sa isang partikular na paksa. Kung minsan, ang mga aklat-aralin ay mayroong mga tanong upang masubukan ang kaalaman at pagkaunawa ng isang nag-aaral.

Ang **aklat panggawain** o **aklat-sanayan** (Aleman: *Arbeitsmappe*, Ingles: *workbook*) ay isang uri ng aklat-aralin na mayroon lamang ng mga nilalamang katanungan at mga ehersisyo. Idinisenyo ang mga  **aklat-gawain** o **aklat na pangsanay** hindi upang makapagturo subalit upang makapagbigay ng pagsasanay at upang mabigyan ng diin ang mga pook na nangangailangan ng mas dagdag na pagkatuto o pag-aaral. Ang **gabay sa rebisyon** (Ingles: *revision guide*) ay isang uri ng aklat-aralin na ginagamit upang ipaalala sa nag-aaral ang hinggil sa paksa at bigyan siya ng karagdagang pagsasanay, natatangi na sa panahon bago sumapit ang araw ng isang pagsusulit o eksaminasyon.

Ang aklat-pampaaralan ay maaaring ipahiram ng mga paaralan sa kanilang mga mag-aaral bilang patnubay nila sa isang kursong itinuturo ng paaralan. Kung minsan, natatangi na ang sa pamantasan, ang mga estudyante ay kailangang bumili ng mga aklat-aralin na kailangan nila o kaya ay humiram mula sa isang aklatan. 

Kategorya:Aklat
Kategorya:Pagkatuto
Bangko sentral

Ang isang **bangko sentral** ay isang pampublikong institusyon na namamahala sa salapi ng isang bansa, ang suplay nito, at ang mga antas ng patubo.  Karaniwa'y may monopolyo ito sa pagtaas ng baseng pampananalapi ng isang bansa, at nangangasiwa rin ito sa sistemang pampananalapi nito, kasama ang regulasyon ng mga ordinaryong bangko.  May kapangyarihan ding regulahin ang salaping umiiral (*legal tender*) para sa bansang iyon dahil sa kapangyarihan nitong magpalimbag ng pananalapi ng bansa.  Halimbawa, sa Pilipinas, ang bangko sentral ay ang Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP).

May responsibilidad ang bangko sentral para panatilihin ang katatagan ng sistemang pampananalapi ng isang bansa. Sa maraming bansa, nagsisilbi ang bangko sentral bilang kahuli-hulihang tagapag-utang sa mga bangko kapag mayroong krisis.  Pinamamahalaan rin ng bangko sentral ang mga bangko upang maiwasan ang biglaang paglabas ng mga deposito kapag sumapit ang ganitong krisis.

Kategorya:Pananalapi
Fujiwara no Otomuro

Si **Fujiwara no Otomuro** (藤原乙牟漏) (760–790) ay emperatris ng Hapon at asawang babae ng Emperador Kammu. Siya ay miyembro ng lipi tinatawag na Fujiwara.

Ang kaniyang mga magulang ay ang maharlikang sina Fujiwara no Yoshitsugu at Abe no Komina.

Si Otomuro ay kasal kay Emperador Kammu. Sila ay may mga anak:
*Emperador Heizei
*Emperador Saga  
*Prinsesa Koshi

## Mga sanggunian 
Kategorya:Imperyo ng Hapon
Kategorya:Mga emperatris ng Hapon
Kategorya:Mga Hapones
Angelababy

Si **Angela Yeung Wing** (ipinanganak noong 28 Pebrero 1989), mas kilala sa kanyang pang-entabladong pangalang **Angelababy**, ay isang modelo at aktres sa Hong Kong. Ang kanyang stage name ay nanggaling sa kombinasyon ng kanyal legal na pangalan na "Angela" at ang nickname na "Baby" na ibinigay sa kanya ng kanyang pamilya. Siya ay may ugat na Alemanya galing sa kanyang lolo. Siya ay ipinanganak sa Shanghai at lumipat sa Hong Kong sa edad na 13.

## Karera
Ang karera ni Angelababy ay nagsimula noong makilala siya ng Style International Inc. sa edad na 17 at pinasok ang industriya ng pagmomodelo sa taong iyon (2007). Sumunod ay tumampok siya bilang mananayaw sa concert 《07-08世界巡迴演唱會香港站》 ni Jay Chou sa Hong Kong.

Higit pa sa kanyang mga pelikula, si Angelababy ay tumampok sa maraming catwalk appearance, telebisyon at mga patalastas *(commercial)* sa buong Asya. Siya rin ay gumanap sa music video ni William Chan. At saka, siya rin ang nagbigay ng boses kay Rapunzel sa bersyong Mandarin ng Tangled.

Siya rin ay gumanap sa Hapong web drama na "Tweet Love Story" noong Hulyo 2010. Ang basehan ng drama ay ang paglalahok ng mga manonood sa pamamagitan ng Twitter; apat sa mga tagpuan ay naglalaman ng nawawalang linya ni Angelababy na kinumpleto na lang galing sa napagpilian na tweet na may hash tag na #tweetlovestory.

### Sa Hapon 
Noong 2009, ang Avex Group, ang pinamalaking record label at talent agency ng Hapon, ay ipinirma siya ng isang kontrata para sa mga aktibidad sa Hapon.

## Mga alegasyon tungkol sa retoke 
Noong 7 Setyembre 2010, tinanggihan ni Angelababy ang mga alegasyon na pinaretoke niya ang kanyang mukha, sinasabi niya na siya ay bumisita sa isang surihano para patunayan ito.

## Pilmograpiya
*2007: *Trivial Matters* (破事兒) Pinangunguhan: Angelababy Yeung, Eason Chan, Gillian Chung
*2009: *Short of Love* (矮仔多情) Pinangunguhan: Angelababy Yeung, Wong Cho Lam, JJ Jia, Kate Tsui, Chrissie Chau, Ella Koon, Race Wong
*2010: *Hot Summer Days* (全城熱戀熱辣辣) Pinangunguhan: Angelababy Yeung, Jing Boran, Fu Xinbo, Nicholas Tse, Jacky Cheung, Daniel Wu
*2010: ''All's Well, Ends Well 2010* (花田囍事2010)
*2011: *All's Well, Ends Well 2011*
*2011: The Founding of a Party (建党伟业)
*2011: *Love in Space*
*2011: *Love You You*
*2012: *Black & White* (痞子英雄)
*2012: *Together*
*2012: *The First Time*
*2012: *Tai Chi* 0
*2012: *Tai Chi Hero*
*2013: *A Better Tomorrow''

## Diskograpiya 
### Mga single
*2010: "Beauty Survivor"
*2011: "Love Never Stops"
*2011: "Everyday's A Beautiful Story"

### Mga album
*2011: *m-flo TRIBUTE ～stitch the future and past～* (Kasama ang kanyang awitin na "Tripod Baby")

Kinanta ni Angelababy ang tema ng kampanya ng 2010 Vidal Sassoon Beauty Survivor. Ang kanta ay inilabas bilang isang single.  Ang kanta ay kinanta sa wikang Hapon at Ingles.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga artista mula sa Hong Kong‎
Angeline Quinto

Si **Angeline Quinto** (ipinanganak 26 Nobyembre 1989) ay isang mang-aawit at aktres na mula sa Pilipinas.  Siya ang nanalo sa *Star Power: Search For The Next Female Pop Superstar* noong 2011. Siya ay isa sa mga member ng babaeng grupong DIVAS.Siya ay may magagandang boses na hinding Hindi matutularan Ng mabibilis

## Mga sanggunian ni (An Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas geline Quinto)
Boybodato

Ang isang **boybodato** o **boybodiya** (Ingles: *voivodeship*, *voivodship*, *voivodina* o *vojvodina*; Rumano: *voievodat*, Polako: *województwo*, Serbiyo: *vojvodina* (војводина), *vojvodstvo* (војводство) o *vojvodovina* (војводовина), Unggaro: *vajdaság*, Litwano: *vaivadija*, Latin: *Palatinatus* o *Palatinatum* sa Polonya), ay isang kahatiang pampangangasiwa (dibisyong administratibo) na maipepetsa magmula pa sa midyibal na Rumanya Hunggarya, Polonya, Litwaniya, Rusya at Serbia (tingnan ang *Vojvodina*), na pinamumunuan ng isang boyboda (*voivode* o *voivod* (*wojewoda*). Ang boyboda o boybodo, na mayroong pagsasalinwikang literal na "ang isang namumuno sa mga mandirigma" o "ang pinuno ng mga mandirigma", ay katulad ng Dux Exercituum / Herzog) na orihinal na komander na pangmilitar na kasunod ng pinaka pinuno.

Sa kung gayon, ang boybodato o palatinado ay isang katagang nagpapahiwatig ng posisyon ng, o mas karaniwang ang pook na pinangangasiwaan ng, isang boyboda sa ilang mga bansang Europeo. Ang mga boybodato ay umiiral na magmula pa noong panahong midyibal sa Polonya, Rumanya, Unggarya, Litwaniya, Latbiya, Rusya, at Serbiya. Ang antas ng pook o teritoryo nito ay katumbas ng dukado ng kanluraning mga estadong midyibal, na halos katulad ng titulo ng boyboda bilang katumbas ng isang duke. Ang isa pang magaspang na katumbas na pamagat at pook sa midyibal na Silangang Europa ay ang *ban* (*bojan*, *vojin* o *bayan*) at *banate*.

Sa makabagong diwa, ang salita ay karaniwang tumutukoy sa isa sa mga lalawigan (*wojewódzstwa*) ng Polonya, na sa kasalukuyan ay binubuo ng 16 na mga boybodato o mga "lalawigan".

## Mga sanggunian
Kategorya:Kasaysayan ng Ukraine
Kategorya:Kasaysayan ng Polonya
Vojvodina

Ang **Vojvodina** (pagbigkas: voy•vo•dí•na, , ), opisyal na **Awtonomong Probinsiya ng Vojvodina** (; tingnan ang iba pang pangalan sa ibang wika), ay isang awtonomong probinsiya ng Serbia na matatagpuan sa hilagang bahagi ng bansa, sa may Kapatagang Pannonian. Ang Novi Sad ang pinakamalaking lungsod at siyang sentro ng pamahalaan ng Vojvodina, at ikalawang pinakamalaking lungsod ng Serbia. Tinatayang humigit-kumulang dalawang milyong katao (humigit-kumulang 26.88% ng kabuuang populasyon ng Serbia, labas ang Kosovo, at 21.56%, kung kasama ito). Ito'y may multi-etniko at multikultural na pagkakakilanlan; higit sa 26 pangkat-etniko ang matatagpuan sa probinsiya, at may anim na wikang opisyal.
## Mga sanggunian 
Kategorya:Serbia
Lasagne

Ang ***lasagne*** ( o  o , ), na nababaybay din kung minsan bilang ***lasagna***, ay isang malapad at sapad na hugis ng pasta, at maaaring isa sa pinakamatanda. Ang salita ay tumutukoy din sa isang lutuin na ginawa mula sa ganitong uri ng pasta na mayroong iba't ibang mga sarsa at hinuhurno sa loob ng isang hurnuhan. Katulad ng karamihan sa iba pang mga uri ng pasta, ang salita ay nasa pangmaramihang anyo: ang *lasagne* na nangangahulugang mas marami sa isang piraso ng laso ng *lasagna*. Sa nakaugalian, ang masa ay inihahanda sa Katimugang Italya na mayroong semolina at tubig; sa Hilagang Italya, dahil sa walang semolina sa mga rehiyong ito, ang lasagne ay inihahanda na mayroong harina at mga itlog. Sa pangkasalukuyang Italya, dahil sa ang tanging uri lamang ng trigo na pinahihintulutan para sa pasta ay ang trigong durum, ang lasagne ay gawa mula sa semolina (mula sa trigong durum) at mga itlog.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
Kategorya:Pasta
Kategorya:Mga lutuing may pasta
Kategorya:Mga lutuing may keso
Kategorya:Lutuing Italyano
Kategorya:Mga salitang hiniram mula sa wikang Griyego
Kategorya:Mga salitang hiniram mula sa wikang Italyano
Capparis spinosa

Ang ***Capparis spinosa*** (Ingles: *caper*, *caper bush*, *Flinders rose*; Espanyol: *alcaparro*) ay isang santaunan o perenyal na halamang nalalagasan ng dahon tuwing taglamig na nagkakaroon ng mga dahong malaman at mabilog at namumulaklak ng malalaking puti hanggang marosas na puting mga bulaklak. Kilala ang halaman para sa mga nakakain na mga usbong ng mga bulaklak na tinatawag na mga *caper*, na kadalasang ginagamit bilang panimpla, at ang bungang *caper berry*, na kapwa kinukunsumo bilang inatsara o binuro. Ang ibang mga espesye ng *Capparis* ay binuburo ring katulad ng *C. spinosa* dahil sa kanilang mga usbong at mga bunga. Ang ibang mga bahagi ng mga halamang *Capparis* ay ginagamit sa pagmamanupaktura ng mga gamot at mga kosmetiko.

Mayroong *Capparis spinosa* sa halos lahat ng mga bansang nasa paligid ng lunas ng Mediteraneo, at kasama sa kabuoang pambulaklak ng karamihan sa mga ito, subalit hindi natitiyak kung katutubo ito sa rehiyong ito. Bagaman ang mga halaman ng rehiyong Mediteraneo ay mayroong sapat na endemismo, ang palumpong ng *caper* ay maaaring nagmula sa tropiko, at lumaong naging likas sa lunas ng Mediteraneo.

## Pagkain
Ang inatsarang mga usbong ng bulaklak ng palumpong na Mediteraneong ito ay ginagamit bilang isang mahayap na pampalasa o rekado sa mga pagkain.

## Mga sanggunian
spinosa

Kategorya:Mga espesya
Kategorya:Mga buro