Deodato Arellano

Si **Deodato Arellano** (Hulyo 26, 1844 &mdash; Oktubre 7, 1899) ay isang propagandista mula sa Pilipinas at ang unang pangulo ng Katipunan, na itinatag sa tahanan niya sa Kalye Azcarraga (Abenida Claro M. Recto ngayon), Maynila. Siya ang unang nabigyan ng titulong Supremo ng Katipunan. Pagkatapos mag-aral ng pagtatangang-aklat o *bookkeeping* sa Ateneo de Municipal de Manila (Pamantasang Ateneo de Manila ngayon), naging katuwang na kawani siya sa Kastilang militar. Naging kasapi siya ng Masonerya sa Pilipinas at nasangkot sa Kilusang Propaganda.  

## Talambuhay
### Maagang buhay at karera
Ipinanganak si Arellano noong Hulyo 26, 1844 sa Bulakan, Bulacan kina Juan de la Cruz at Mamerta de la Cruz. Napalitan ang pamilyang apelyido sa Arellano upang sundin ang utos noong 1849 ng noo'y Gobernador-Heneral ng Pilipinas na si Narciso Clavería y Zaldúa upang magkaroon ng pamantayang apelyido ng mga pamilya. Pumasok si Arellano sa Ateneo Municipal de Manila (kilala na ngayon bilang Pamantasang Ateneo de Manila) upang mag-aral ng pagtatangang-aklat o *bookkeeping*. Naging katuwang na kawani siya sa dibisyong armas ng pulutong artilerya ng Kastilang militar, ang *Maestranza de Artilleria*. 

Kasama si Marcelo H. del Pilar, naging aktibo si Arellano sa Masonerya, na mula sa Logia Lusong Blg. 185. Buan ang kanyang panglang mason. Naging kasapi din siya ng La Propaganda, isang kilusan na maikling-buhay na tinatag ng kanyang bayaw na si del Pilar at ni Mariano Ponce, na naglalayong makamit ang mga repormang pampolitika sa Pilipinas. na itinatag ni José Rizal sa kanyang pagbalik sa bansa. Nahalal na kalihim si Arellano ng liga. Ilang araw pagkatapos ng pagkatatag ng La Liga Filipina, naaresto si Rizal at nakulong sa Kutang Santiago at pagkatapos pinatapon sa pulo ng Dapitan sa Mindanao. Noong 7, 1892, si Gob. Eulogio Despujol ang nagpabatid ng agad-agad na deportasyon ni Rizal sa Dapitan. Sa parehong araw, naitatag ang Katipunan sa tahanan ni Arellano sa 72 Kalye Azcarraga (Abenida Claro M. Recto ngayon), Maynila kung saan tinipon ni Andres Bonifacio— kasapi ng Liga — sina Teodoro Plata, Valentin Diaz, Ladislao Diwa, Jose Dizon at si Arellano mismo upang itatag ang nasabing lihim na samahan. Ang pangunahing layunin ng samahan ay maabot ang kalayaan ng Pilipinas mula sa Espanya at hindi lamang mga reporma.

Noong Oktubre 1892 sa isang sikretong pagpupulong ng Katipunan, nahalal si Arellano bilang ang unang pangulo ng Kataas-taasang Konseho nito at unang nabigyan ng titulong Supremo. at naging komisaryong opisyal nito. Bagaman, may ilang mga mananalaysay ang nagsasabing hindi malinaw kung ano ang nangyari sa kanyang buhay pagkatapos ng pagkaaresto sa kanya, ngunit kumikiling sila sa paniniwalang umanib si Arellano sa brigada ng kanyang pamangkin.
* Gumanap si Bernard Carritero bilang Deodato Arellano sa *Katipunan*, isang seryeng pantelebisyon noong 2013 ng GMA Network.

## Mga pananda
## Mga sanggunian
* National Historical Institute, *Filipinos in History* 5 bol. (Manila: National Historical Institute, 1995) (sa Ingles)
* Gwekoh, Sol H. *First Katipunan President*, The Manila Times, Hulyo 26, 1965 (sa Ingles)
*

Kategorya:Katipunan
Kategorya:Mga Tagalog