Kupido at Psique

[thumb|424x424px|Sina *Psique at Amor*, na kilala rin bilang *Psique Nakatatanggap ng Unang Halik ni Kupido* (1798), ni [François Gérard: isang simbolikong paro-paro ang lumipad sa ibabaw ni Psique sa isang sandali ng kawalang-sala na nakahanda bago ang seksiwal na kamulatan.]]

Ang **Kupido at Psique** ay isang kuwento na orihinal na mula sa *Metamorphoses* (tinatawag ding *Ang Ginintuang Asno*), na isinulat noong ika-2 siglo AD ni Lucius Apuleius Madaurensis (o Platonicus). Ang kuwento ay may kinalaman sa pagtagumpayan ng mga hadlang sa pag- iibigan ni Psyche ( ; , bigkas sa Griyego: , "Kaluluwa" o "Ihip ng Buhay") at Kupido (Latin *Cupido*, "Desire") o Amor ("Pag-ibig", Griyego Eros, Ἔρως), at ang kanilang pinakahuling pagsasama sa isang sagradong kasal. Bagaman ang tanging pinalawig na salaysay mula noong unang panahon ay ang kay Apuleius mula sa ika-2 siglo AD, sina Eros at Psyche ay lumitaw sa sining ng mga Griyego noong ika-4 na siglo BK. Ang mga elemento ng Neoplatonic na kuwento at mga parunggit sa mga misteryong relihiyon ay tumanggap ng maraming interpretasyon, at ito ay nasuri bilang isang alegorya at sa liwanag ng kuwentong-pambayan, *Märchen* o kuwentong bibit, at mito.

Ang kwento nina Cupid at Psyche ay nalaman ni Boccaccio noong c. 1370, ngunit ang *editio princeps*  ay nagsimula noong 1469. Mula noon, naging malawak ang pagtanggap nina *Cupid at Psyche* sa klasikal na tradisyon. Ang kuwento ay muling isinalaysay sa tula, drama, at opera, at malawak na inilalarawan sa pagpipinta, eskultura, at maging sa wallpaper. Bagaman karaniwang tinutukoy si Psyche sa mitolohiyang Romano sa pamamagitan ng kaniyang pangalang Griyego, ang kanoyang pangalang Romano sa pamamagitan ng direktang pagsasalin ay Anima.

## Sa Apuleius 
Ang kuwento nina Cupid at Psyche (o "Eros at Psyche") ay inilagay sa gitna ng nobela ni Apuleius, at sumasakop sa halos ikalimang bahagi ng kabuuang haba nito. Ang nobela mismo ay isang unang panauhang pasalaysay ng protagonisang si Lucius. Nagtransporma sa isang asno sa pamamagitan ng mahikang nagkamali, sumasailalim si Lucius sa iba't ibang pagsubok at pakikipagsapalaran, at sa wakas ay nabawi ang anyo ng tao sa pamamagitan ng pagkain ng mga rosas na sagrado para kay Isis. May ilang pagkakatulad ang kuwento ni Psique, kabilang ang tema ng mapanganib na pag-usisa, mga parusa at pagsubok, at pagtubos sa pamamagitan ng banal na pabor.

Bilang estruktural na salamin ng pangkalahatang buod, ang kuwento ay isang halimbawa ng *mise en abyme*. Ito ay nangyayari sa loob ng isang kumplikadong pagsasalaysay, kung saan ikinuwento ni Lucius ang kuwento habang ito naman ay sinabi ng isang matandang babae kay Charite, isang nobya na inagaw ng mga pirata sa araw ng kaniyang kasal at binihag sa isang kuweba. Ang masayang pagtatapos para kay Psique ay dapat na mapawi ang takot ni Charite sa panggagahasa, sa isa sa ilang mga pagkakataon ng kabalintunaan ni Apuleius.

Kahit na ang kuwento ay lumalaban sa pagpapaliwanag bilang isang mahigpit na alegorya ng isang partikular na Platonikong argumento, si Apuleius ay gumuhit sa pangkalahatan sa mga imahe tulad ng matrabahong pag-akyat ng may pakpak na kaluluwa (*Phaedrus* 248) at ang unyon sa banal na nakamit ng Kaluluwa sa pamamagitan ng ahensya ng *daimon* Pagmamahal (*Symposium* 212b).

## Mga sanggunian