open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A.I. Love You

Ang  ay isang Hapong manga serye sa pamamagitan ng may-akda Ken Akamatsu . Unang pinakawalan sa kalagitnaan ng 1990s sa bansang Hapon, isang Ingles pagsasalin ng mga serye ay na-publish sa pamamagitan ng Tokyopop ; ang Tokyopop bersiyon ng manga ay sa labas ng i-print ang bilang ng 31 Agosto 2009.

Ang orihinal na pamagat Japanese, A · Iが止まらない! (Ai ga Tomaranai!), Ay isang laro sa mga salita. "AI Won't Stop!" Habang ito ay nangangahulugan na literal ang salita "Ai" ay may ilang mga kahulugan. Bukod sa pagiging ang acronym para sa artificial intelligence , ito rin ang Japanese salita para sa "pag-ibig" (爱, ai ? ) at ang Japanese pagkakasalin ng Ingles ang salitang "ko" (アイ, ai ? ). Ang Tokyopop ang kanilang pinakamahusay na upang likhain muli ang magbigay ng isang patudyong salita sa kanilang US release ng serye kung saan ang kaso na ito sila ay idinagdag "Love I" upang lumikha ng isang magbigay ng isang patudyong salita referring sa pahayag "I Love You" sa A. (I. Love You).

## Talababa
## Ugnay Panlabas
*A.I. Love Network - Ken Akamatsu site. 
**A.I. Love You* at Anime News Network.
**A.I. Love You* Volume 1  at Tokyopop.
*Manga Life review

Kategorya:Komedyang anime at manga
Kategorya:Manga ng 2001
Kategorya:Shōnen manga
Kategorya:Anime series
Kategorya:Anime
9th Sleep

Ang ***9th Sleep*** ay isang Hapon manga na isinulat at larawan sa pamamagitan ng Makoto Tateno .  Ito ay lisensiyado sa North America sa pamamagitan ng Digital Publishing Manga , na pinakawalan ang manga nito sa pamamagitan ng imprint, Hunyo, sa 16 Disyembre 2009.

## Talababa
## Ugnay Panlabas
*

Kategorya:Komedyang anime at manga
Kategorya:Manga ng 2001
Kategorya:Shōnen manga
Kategorya:Anime series
Kategorya:Anime
Abara

Ang  ay isang manga serye ng Tsutomu Nihei . It was serialized in Shueisha 's Ultra Jump seinen manga magazine. Ito ay na-serialized sa Shueisha 's Ultra Jump seinen manga magasin. Ang Abara ay nangangahulugan "buto-buto" sa Wikang Hapon . Ito ay para sa mga lisensiyadong Pranses na inilabas sa pamamagitan ng Glénat .

## Talababa
Kategorya:Anime series
Kategorya:Anime
Abu-san

Ang  ay isang baseball manga sa pamamagitan ng Shinji Mizushima na ay na-serialized sa Big nakakatawa Orihinal mula noong 1973.  Ito ay nagsasabi sa kuwento ng fictionall baseball player Yasutake Kageura ''''''. Sa kabila ng enjoying ng isang mahabang serialization spanning higit sa 30 taon, ito ay hindi nakatanggap anime o live-action adaptations.  Sa 1977, ito na natanggap ng Shogakukan Manga Award para sa seinen / pangkalahatang manga.

Noong 2004, Mizushima auctioned off ang karapatan na lumitaw bilang isang karakter sa Abu-san para sa higit sa ¥ 3,000,000, bilang isang fundraiser para sa Mangajapan.

Ang Fukuoka SoftBank Hawks kasalukuyang honors nagpapaputok no.90, na pag-aari sa Yasutake Kageura.

## Talababa
Kategorya:Komedyang anime at manga
Kategorya:Manga ng 2001
Kategorya:Shōnen manga
Kategorya:Anime series
Kategorya:Anime
The Abashiri Family

Ang  ay isang serye ng manga ng Go Nagai na tumakbo sa *Weekly Shōnen Champion*. Matapos tumakbo ang serye ng apat na taon, ang ilan sa mga karakter ay bumalik na may iba't-ibang mga pangalan bilang bahagi ng serye na *Cutie Honey* serye na hindi tumagal at sa kanyang sumunod na mga serye.

Muling ginawa ang serye sa pamamagitan ng Studio Pierrot sa isang apat na kabanatang OVA noong 1991, at nilabas sa Hilagang Amerika sa pamamagitan ng ADV Films noong 1995.

## Mga sanggunian
## Mga panlabas na link
*
*
**Abashiri Ikka*  at *The World of Go Nagai* webpage.
**Abashiri Ikka*   at D/visual.
**Abashiri Ikka: The movie* official website  

Kategorya:Anime series
Kategorya:Anime
Jennette McCurdy

Si **Jennette Michelle Faye McCurdy** (ipinanganak 26 Hunyo 1992

### Pag-arte 
Nagsimula siya ng kanyang trabaho sa pag-aarte noong 2000 nang siya ay walong taong gulang sa *MADtv*. Simula noon, nagpakita na siya sa ilang mga serye sa telebisyon tulad ng *CSI: Crime Scene Investigation*, *Malcolm in the Middle*, *Lincoln Heights*, *Will & Grace*, *Zoey 101*, *True Jackson, VP*, *Law and Order SVU*, *Medium*, *Judging Amy*, *The Inside*, *Karen Sisco*, *Over There* at *Close to Home* . Noong 2003, nagkaroon siya ng pagkakataon na makasama sa pag-arte ang kanyang inspirasyong si Harrison Ford sa pelikulang *Hollywood Homicide*. Noong 2005, siya ay na iminungkahi para sa Young Artist Award para sa Pinakamagaling na Palabas sa isang Serye sa Telebisyon - Panauhing Gumanap na Batang Aktres para sa kanyang pagganap sa *Strong Medicine* bilang si Hailey Campos. Nagpakita rin siya sa ilang mga patalastas gaya ng isa para sa Sprint ay isa pang patalastas na pinag-uusapan ang pagtawid ng daan nang maayos.

imula noong 2007, siya ay gumanap sa teleserye ng Nickelodeon na *iCarly* kasama sila Miranda Cosgrove, Nathan Kress at Jerry Trainor, at bilang isa sa mga matatalik na kaibigan ni Carly Shay bilang si Sam Puckett.

Noong 2008, siya ay iminungkahi para sa Young Artist Award para sa kanyang pagganap sa *iCarly* at ang kanyang pagganap bilang si Dory Sorenson sa tele-pelikulang *The Last Day of Summer*. Siya ay iminungkahi para sa 2009 Teen Choice Award sa kauriang *Paboritong Sidekick sa Telebisyon* para sa kanyang pagganap sa *iCarly*. Siya rin ay gumanap sa papel bilang si Bertha sa *Fred: The Movie*, isang pelikulang YouTube na ayon kay Fred Figglehorn.

## Discograpiya
### Singles
*A Kasalukyang single.

### Digital only singles
## Pilmograpiya
## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
SM Mall of Asia

Ang **SM Mall of Asia** (**MOA**) ay isang pamilihang mall na pag-aari ng SM Prime Holdings, ang pinakamalaki developer at nagmamay-ari ng mga mall sa Pilipinas. Ang SM Mall of Asia ay ang ikalawang pinakamalaking pamilihang mall sa Pilipinas at ang ikatlong  (Sanggunian Sampung Pinakamalaking mga Pamilihang Mall ng Forbes) pinakamalaking pamilihang mall sa buong mundo. Ang SM Mall of Asia ay may lawak ng 42 hektarya at may kabuuang lawak ng sahig na mahigit-kumulang na 390,193 metro kuwadrado (4.2 million square feet) at 407,101 metro kuwadrado ng kabuuang laki. Ang mall ay makikita sa Bay City sa Lungsod ng Pasay, Pilipinas na malapit lang sa Pangunahing Business Park ng SM, ang Look ng Maynila sa dulong timog-silangan ng Abenida Epifanio de los Santos o EDSA Ang mall ay tumatanggap nga 200,000 tao araw-araw.

## Kinalalagyan at mga nakapaligid  
Ang Mall of Asia ay itinayo sa isang reclamation area. Ito ay nakatayo sa 19.5  hektarya ng kinuhang lupa at may kabuuang lawak ng sahig na 390,193 kilometro kuwadrado. Ang mall ay makikita sa pinaka-timog na dulo ng Abenida Epifanio de los Santos. Isang paikot ang itinayo sa harap ng mall na may dambuhalang tansong globo na kapareho sa mga globo ng Universal Studios Theme Parks at ng Unispero sa Liwasan ng Flushing Meadows sa boro ng Queens sa Lungsod ng Bagong York. Noong 18 Nobyembre 2009, ang globo ay ginawang Globong LED na kilala rin sa pangalang GlobAmaze. Ang kauna-unahan at nag-iisang full global video display sa Asya na may mataas na resolusyon at full display graphics na naging posible sa pamamagitan ng 26,300 piraso ng ilaw ng LED. Ang makabagong teknolohiya ng LED ay kasama sa iba pang mga katangian ng globo gaya ng hindi ito natitinag ng panahon may nangingibabaw na liwanag at may mahabang buhay.

## Galeriya

Image:MoA 003.jpg|Karatula ng Mall
Image:MoA 008.jpg|Pasukan ng Main Mall
Image:MoA 007.jpg|Atrium sa Unang Palapag ng Main Mall 
Image:MoA 009.jpg|Lobby sa Ikalawang Palapag ng Main Mall 
Image:MoA 012.jpg|Pandaigdigang Ice Skating Rink
Image:MoA 013.jpg|Cinema Complex
Image:MoA 015.jpg|Music Hall
Image:MoA 017.jpg|SM Science Discovery Center
Image:Mall of Asia IMAX theater exterior.jpg|Teatrong San Miguel-Coca-Cola IMAX
Image:Metrostar_Ferry_Terminal_at_the_Mall_of_Asia_in_Manila.jpg|MetroStar Ferry Terminal

|SMX Convention Center

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pasyalan
Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Pasay
3rd Base 4th

Ang  ay isang shōnen sports manga sa pamamagitan ng Gosho Aoyama . Ang 3rd 4th Base ay serialized sa Shogakukan 's Weekly Shōnen sunday noong 1993, at ito ay isa ng lakas ng tunog ng matagal.

Kategorya:Komedyang anime at manga
Kategorya:Manga ng 2001
Kategorya:Shōnen manga
Kategorya:Mga serye ng anime
A.I. Revolution

Ang  ay isang Japanese manga serye nakasulat at larawan sa pamamagitan ng Yuu Asami . Ito ay nagsimula sa serialization Princess noong Hunyo 1995. Ang mga indibidwal na chapters ay kinolekta at nai-publish sa 17 tankōbon volume na sa pamamagitan ng Akita Shoten sa unang dami ng pinakawalan sa Hulyo 1995, ang huling lakas ng tunog ay pinakawalan sa Oktubre 2003.

## Media 
### Talaan ng Bolyum 
## Pagtanggap
Pagkabigla's Katherine Dacey Pop Culture pinagkukumpara manga's likhang sining ng sa mga ng Keiko Nishi 's "sa kanyang bahagyang inilarawan sa pangkinaugalian disenyo ng karakter, masarap linework, at kakaunti ang paggamit ng screentone."" Manga Life's Ysabet Reinhardt MacFarlane commends ang manga para sa kanyang "detalyadong at tunay madali sa sundan "likhang sining. [26] Mania.com 's Sakura Eries criticizes ang manga nito para sa "hindi masyadong nag-uutos na" protagonists.. Mania.com's Sakura Eries criticises the manga for its "not very compelling" protagonists. Later reviews by Sakura Eries criticises the manga, which was published in 1996, for its "futuristic anachronism" of the story that is set in 2021. Eries comments that the scenarios would seem dated in the post 9/11 world. She also criticised the manga for its unrealistic plot.

## Talababa
## Ugnay Panlabas 
* 

Kategorya:Komedyang anime at manga
Kategorya:Manga ng 2001
Kategorya:Shōnen manga
Kategorya:Anime series
Kategorya:Anime
1+2=Paradise

Ang  ay isang may sapat na gulang manga serye ni Junko Kamimura . Ang kuwento ay hango sa dalawang orihinal na video animations (OVAs).

## Manga
Ang manga ay nai-publish sa pamamagitan ng Kodansha sa 1989-1990 at pagkatapos ay muling inilabas sa pamamagitan ng Shobunkan sa 1994-1995.

## Mga Tauhan
;Rika Nakamura
:
;Yuka Nakamura
:
;Yuusuke Yamamoto
:
;Yuusuke's Father
:

## Ugnay Panlabas
*
*IMDB

Kategorya:Serye ng manga
Panggugulayin

Ang **pangugulayin** o **behetaryanismo** ay ang paniniwala na makabubuti sa kalusugan at nakapagpapahaba ng buhay ang gawaing pagkain ng maraming gulay at pag-iwas sa pagkain ng lahat ng uri karne.  

Hindi iminumungkahi ang mahigpit na pagkaing **manggugulayin** dahil sa pagkakaroon ng kakulangan sa sapat na protina.  Hindi naglalaman ang diyetang ito ng protinang kailangan ng katawan upang makabuo ng mga asidong amino.  May mga tagapagsuring nakapagtugaygay at nakapagsaliksik na nakasasanhi ng kapansanan sa pag-iisip ang ganitong kakulangan ng protina sa pagkain at katawan.  Isang lunas sa ganitong kakulangan ang pagdaragdag ng pagkain ng mga itlog at gatas, bagaman mayroon itong isang puna: na ang pagkain ay mabigat kaya't nakapagsasanhi ng pagkabanat o distensyon ng tiyan, bituka, at sikmura sa ilang mga tao.  Ang kainaman ng pagkaing manggugulayin na may itlog at karne ay nakabubuti sa mga taong may palagian o matagalang pananakit ng ulo, mga taong matataba, mga taong tibi, mga taong may piyo, at mga taong may paulit-ulit na mga kapansanan o kapinsalaan sa balat.  Ngunit sa bandang huli, ang talagang huwarang pagkain para sa isang karaniwang tao ay ang mga lutuing pantay at sapat ang nilalamang pagkaing mula sa hayop at halaman.

## Mga sanggunian
Kategorya:Diyeta
Kategorya:Ugali
Kategorya:Vegetarianism
Kategorya:Kawalang karahasan
Bentrikulo

Ang **bentrikulo** na nangangahulugang "maliit na tiyan" ay maaaring tumukoy sa:

*Bentrikulo (puso), katawagan para sa dalawang pang-ibabang mga lungaw ng puso
*Tiyan ng sistemang panunaw ng katawan   
*Sistemang bentrikular (utak), mga puwang na nasa loob ng utak
*Sistemang bentrikular (babagtingan), mga puwang na nasa loob ng babagtingan ng lalamunan
Beneseksyon

Ang **beneseksyon** ay ang pagbubukas ng ugat na daluyan ng dugo upang mapahintulutang makalabas ang dugo para sa layuning panggagamot.  Kaugnay nito, tinatawag na **benepungktura**, **benopungktura**, o **benipungktura** ang pagtusok sa ugat upang makadaloy na papasok sa katawan ang gamot, suwero, o dugo.  Ginagamit din ang benepungktura sa pagkuha ng dugo mula sa pasyente.

## Tingnan din
*Akupungktura
*Plebotomiya

## Mga sanggunian
Kategorya:Hematolohiya
Plebotomiya

Ang **plebotomiya** ay maaaring tumukoy sa:

* Benipungktura, ang pagsasagawa ng pagkuha ng mga halimbawang dugo
* Ang pangunahing gawainng isang plebotomista o plebotomo, isang taong sinanay sa pagkuha ng dugo
* Pagpapadugo, isang sinaunang gawain sa panggagamot

## Tingnan din
*Pagdurugo
Kankroid

Ang **kankroid** o **kankroyd** (kilala rin bilang "malambot na kanker" at "*Ulcus molle*") ay isang sakit na nakukuha sa pakikipagtalik na kinatatangian ng masasakit na mga ulser o sugat sa ibabaw ng kasangkapang pangkasarian.  Nalalamang napapakalat ang kankroid mula sa isa patungo sa ibang indibidwal sa pamamagitan ng pakikipagtalik.

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga sakit na nakukuha sa pakikipagtalik
Bentilasyon

Ang **bentilasyon** o **pagpapahangin** ay ang galaw at pagpasok ng sariwang hangin sa mga silid at iba pang mga puwang na nasa labas o nasa loob ng gusali.  Kapag hinayaan ang hangin na makapasok at makalabas sa isang silid sa pamamagitan ng karaniwan o natatanging mga lagusan, tinatawag itong **likas na bentilasyon**. Isang kasangkapan ng pagkakaroon ng likas na bentilasyon ang apuyan (dapugan o sigaan, kilala sa Ingles bilang *fireplace*) na nasa loob ng bahay at may tsimniya o asuhan.  Kapag walang pumapasok na hangin sa mga tirahan o pinipigilan ang hangin na makapasok sa mga tirahan, maaaring sumunod ang pagkakaroon ng karamdaman ang mga naninirahan sa gusaling iyon.  Isang paraan ng pagkakaroon ng mabuting sirkulasyon ng hangin sa bahay ay ang madalas na  pagbubukas ng bintana, sapagkat tunay na mas sariwa ang hanging nagmumula sa labas ng bahay kaysa sa nagdaraan sa isang panloob na pintuan.  Subalit isang karaniwang daing sa pagbubukas ng bintana ang pagkakaroon ng "lagok" ng hangin o bugso o ihip ng hangin na papasok sa loob ng bahay.  Maiiwasan ang bugsong ito ng hangin sa pamamagitan ng pagpapalaki ng pagkakabukas ng bintana, o kaya sa pamamagitan ng pagbibigay sa daloy ng hangin ng kapupuntahan o direksiyong papaitaas habang dumaraan ito sa dungawan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Inhenyeriya
Kategorya:Temperatura
Kategorya:Arkitektura
Bena kaba

Ang **bena kaba** (Ingles: *vena cava*, maramihan: *venae cavae*) ay ang alin sa dalawang malalaking ugat na nakaugnay sa puso.  Nakatutop ang mga ito at nagpapasok ng dugo sa kanang atriyum ng puso.  Ang dalawang malalaking mga ugat na ito ang nag-iipon ng dugo na nagmumula sa kalahatan ng buong katawan bago ibubuhos na papaloob sa puso.  Kilala ang dalawang bena kaba bilang ang bena kabang nasa ilalim at ang bena kabang nasa ibabaw.

## Mga sanggunian
Kaurian:Sistemang sirkulatoryo
Itlog

[thumb|Itlog ng [ostrits (nasa kanan), na inihahambing sa itlog ng manok (nasa pang-ibabang kaliwa) at mga itlog ng pugo (nasa pang-itaas na kaliwa).]]

Ang **itlog** ay bilugang bagay na naglalaman ng hindi pa ipinapanganak na batang anak ng mga babaeng ibon (sisiw), isda, o reptilya.  Ngunit maaari rin itong tumukoy sa isang nag-iisang sihay, ang obum, na nasa loob ng isang hayop o taong babae na maaaring maging isang sanggol.  Tinatawag na balot ang napertilisahang itlog ng bibe.

## Laman ng itlog
Ang mga **pula ng itlog** (o *apyak*) at ang buong itlog ay isang mainam na mapagkukunan ng protina at kolina.  Naglalaman din ang pula ng itlog ng taba, ng lesitina (isang posporadong taba na karaniwang nasa mga lamuymoy ng sistemang pangnerbyos), kolesterol, ng protinang bitelina, mga bitamina, at mga asing mineral.  Ang **puti ng itlog** o **albumen** ay halos isang dalisay o purong timpla ng mga protinang pinangungunahan ng albumin. 

Dahil sa mga nilalaman o sustansiyang nasa loob ng itlog, itinuturing ito bilang isang mabuting pagkain para sa isang taong lumalaki, taong may anemya, taong may tuberkulosis, at taong pagaling mula sa mga karamdamang malubha.

## Pagkanakakain
Ang nilagang itlog ay mas matagal tunawin ng sikmura (mga dalawang ulit ang tagal) kaysa malabsang nilagang itlog.  Mas tumataas ang pagkanatutunaw (dihestibilidad) ng itlog kapag binabati ito kung hilaw pa o kaya kapag tinatadtad kung nalaga na.  Maaaring magkaroon ng epektong nakakaempatso o hindi matunaw dahil sa hindi sila nag-iiwan ng latak sa mga bituka at dahil naglalaman sila ng apog.  Mayroon namang mga taong hindi makakain ng itlog dahil nakapag-udyok ng kapaitan o pagkakaroon ng pluwido mula sa apdo at nakapag-uudyok din ng hika at ng eksema, na maaaring dahil sa alerhiya sa puti ng itlog.

## Mga sanggunian
*
Kamandag

thumb|Maraming mga hayop ang nagtataglay ng kamandag.
Ang **kamandag** o **beneno** ay ang sustansiyang nakakalason na nagmumula sa ahas, alakdan, kulisap, at iba pang mga hayop.  Iba-iba ang hitsura ng kamandag, pati na ang kabuoan o timplada ng mga sangkap nito at epekto sa katawan ng tao, subalit palaging asido ito at may kalikasang masaligutgot o kumplikado.

## Mga sanggunian
Kategorya:Lason
Sining panlaban ng Pilipinas

, isang kahoy na kutsilyo at lipon ng mga kutsilyong gawa mula sa aluminyo.]]
Ang **sining panlaban ng Pilipinas** ay tumutukoy sa mga pamamaraan ng paglaban na ginawa sa Pilipinas na ang pinaka-kilala ay ang arnis. Ang tunay na pangangailangan ng pag-aalaga sa mga sining na ito ay ang simula ng mga pamamaraan. Sa paglipas ng panahon, ang mga mananakop ay nakapagbigay ng mga kaisipan para sa pakikipaglaban sa mga tao at pakikidigma sa kapuluan na ngayon ay tinatawag na ang Pilipinas. umunlad ang pakikidigma ng mga Pilipino bilang isang tuwirang bunga ng pagpapahalaga ng kanilang nagbabagong kapaligiran. Madalas nilang nalaman sa mga pagkakataon ng pangangailangan na pagtuunan-pansin, maglaan ng oras at magamit ang mga pangkaraniwang mga bagay-bagay sa mga pangyayaring pakikidigma. Ang mga Pilipino ay sobrang naimpluwensiya ng paghahalo ng kalinangan at linguistika. Ang ilan sa mga tiyak na pangyayari na nagbunga ng mga pagkakaibang kalinangan at sa pakikipaglaban ay ang mga digmaan, mga pampolitika at panlipunang sistema, teknolohiya at kalakalan.

Nakikitaan ng sining pakikidigmang Pilipino sa malakihang antas dahil sa ilang mga pelikula mula sa Hollywood at sa mga pagtuturo ng mga kasalukuyang mga dalubhasa gaya nila Venancio "Anciong" Bacon, Dan Inosanto, Teddy Buot, Sam Buot, Bobby Taboada, Cacoy Canete, Leo Gaje, Mike Inay, Ernesto Presas at Angel Cabales.

Kategorya:Palakasan
Kategorya:Pilipinas
Yaw-Yan

Ang **Yaw-Yan** na tinatawag ding *Sayaw ng Kamatayan* ay isang Pilipinong sining panlaban na hinubog ni Napoleon Fernandez.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Palakasan
Kaurian:Pilipinas
Suntukan

Ang **suntukan** ay isang sining pandigma ng Pilipinas na ginagamit ang kamao sa pagsuntok tulad ng sa boksing. Sa gitnang kapuluang rehiyon ng Pilipinas sa Kabisayaan, kilala ito bilang **pangamot** o **pakamot** at **sumbagay**. Tinatawag din itong **mano-mano** (na hango sa Kastila na *mano a mano* na literal na nangangahulugan bilang "kamay sa kamay") at kadalasang tinutukoy sa mga kapisanan ng mga Kanluraning sining pandigma ng angkan ni Inosanto bilang **panantukan**. Bagaman tinatawag din itong **Pilipinong Boksing**, tinutukoy nito ang sining pandigma ng Pilipinas at hindi dapat ikalito sa Kanluraning palakasan ng boksing na sinasanay din sa Pilipinas. Sa makabagong panahon, naging isang pangkalahatang katawagan ang "suntukan" sa mga awayan habang nagiging madalas na ipinapahiwatig ng katawagang "panantukan" ang aktuwal na sining pandigma.
## Etimolohiya 
Nagmula ang katawagang Tagalog na "suntukan" sa salitang ugat na suntok. Sa gayon, ang suntukan ay nangangahulugan bilang pag-aaway gamit ang kamao. Maari din itong maging kasing-kahulugan ng awayan o boksing. Nagmula naman ang mga salitang Bisaya na "pangamot" at "pakamot" ("gamit ang mga kamay") sa salitang ugat para sa kamay, ang "kamot". Binabaybay at binibigkas din ito sa sa wikang Bisaya bilang "pangamut" at "pakamut." Nagmula naman ang katawagang "mano-mano" mula sa salitang Kastila para sa "kamay", ang "mano", at maaring isalin bilang "dalawang kamay" o "kamay sa kamay." Kadalasang ginagamit ang katagang "Mano-mano na lang, o?" upang tapusin ang argumento kapag sumiklab ang init ng ulo na karanawiang nakikita sa mga kalalakihan sa lipunang Pilipino. Isang kontemporaryo katawagan ang "Pilipinong Boksing" na ginagamit ng iilang tagapagturo upang isalarawan ang "suntukan." Pangkalahatang naiuugnay ito sa walang laman na kamay at sistema ng boksing na pinagsama ng mga tagapanguna ng sining pandigma ng Pilipinas na sina Juan "Johnny" Lacoste, Leodoro "Lucky" Lucaylucay at Floro Villabrille sa bahagi ng sining pandigma ng Pilipinas ng sistema ng pakikipaglaban ng Akademya ni Inosanto at Jeet Kune Do na nabuo sa Kanlurang Baybayin ng Estados Unidos. Ang pananantukan, na nakuha ni Inosanto sa kanyang mga nakakatandang tagapagturong Bisaya, ay isang korupsyon ng "panununtukan." Habang hindi perpekto ang pananagalog ng mga tagapagturo niya (Waray si Lacoste at medyo bago ang wikang Filipino na batay sa Tagalog nang lumipat sila sa Estados Unidos), sanay na sanay sila sa sining pandigma ng Pilipinas. Sinasabi din, sa orihinal, nais ni Lucaylucay na tawagin ang kanyang sining bilang "suntukan," subalit nag-aalala siya na maipagkalito ito sa shotokan karate, kaya ginamit niya ang katawagang "panantukan" sa halip.

## Mga sanggunian
Kaurian:Palakasan sa Pilipinas
SM City North EDSA

Ang **SM North EDSA** ay ang kauna-unahan at pinakamalaking SM Supermall na pinamamahalaan ng SM Prime Holdings ang pinakamalaking nangangasiwa at tingian ng mga mall sa Pilipinas. Ito ang pinakamalaking pamilihang mall sa Pilipinas at ang ikalawang pinakamalaking pamilihang mall sa buong mundo na may kabuuang lawak ng sahig na 460,000 metro kuwadrado (halos 5 miyung talampakang kuwadrado). Ito ay makikita sa krosing ng Abenida North at Abenida Epifanio de los Santos (EDSA) sa Lungsod Quezon.

Mayrooon din itong Public Bus Terminal na makikita sa krosing ng Abenida North at 
Abenida Epifanio de los Santos (EDSA) sa Lungsod Quezon. At Malayo ito sa Veritas 846 ng Global Broadcasting Systems

## Mga sanggunian
Kaurian:Pasyalan
Jimi Hendrix

Si **James Marshall** "**Jimi**" **Hendrix** (pinanganak bilang **Johnny Allen Hendrix**; 27 Nobyembre 1942 – 18 Setyembre 1970) ay isang Amerikanong gitarista, manunulat ng awit, at mang-aawit. Siya ay madalas na kinikilala bilang ang pinaka-dakilang tagagamit ng elektrikong gitara sa kasaysayan ng tugtuging bato ng ibang mga musikero at ng mga kilalang tao sa industriya ng tugtuging bato, at isa sa mga pinakamalahaga at ma-inpluwensiyang mga musikero ng kanyang panahon sa maraming uri ng tugtugin.  Matapos ng mabilis na tagumpay sa Europa, nakakuha siya ng katanyagan sa Estaods Unidos matapos ng kanyang pagganap noong 1967 sa Pista ng Loong ng Monterey. Matapos noon, pinangunahan niya ang makasaysayang Pistang Woodstock noong 1969 at ng ista ng Isle of Wight. noong 1970. Sinang-ayunan ni Jimi Hendrix ang mga hilaw na na-overdrive na amplifier na may mataas na gain at treble at nakatulong ito sa dating hindi magawang pamamaraan ng pag-gigitara na ang amplifier feedback. Si Hendrix ay ang isa sa mga musikero na nagpatanyag ng wah-wah pedal sa mainstream rock na kadalasn ay ginagamit para mailabas ang isang tunog na eksaherasyon sa kanyang mga solos, partikular na ang mga matataas na bends at ang paggamit ng legato. Siya ay na-inpluwensiyahan ng mga musikerong blues gaya nina B.B. King, Muddy Waters, Howlin' Wolf, Albert King, at Elmore James, mga gitaristang rhythm and blues at soul gaya nina Curtis Mayfield, Steve Cropper, at pati na rin ang funk at pangkasalukuyang jazz. Noong 1996, si Hendrix na tumugtog at tumala kasama ng banda ni Little Richard mula 1964 hanggang 1965 ay sinabing: "Gusto kong gawin sa gitara ko kung ano ang ginagawa ni Little Richard sa kanyang boses.

Bilang isang prodyuser ng rekord, si Hendrix ay nagpamalas din ng mga bagong istilo sa pamamagitan ng recording studio bilang karugtong sa kanyang mga kaisipang pangtugtog. Siya ang unang sumubok sa mga epektong stereophonic at phasing para sa pagtatala ng tugtuging bato.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Paglalakbay sa kalawakan

Ang **panggagalugad sa kalawakan**, **panggagalugad sa alangaang**, **panggagalugad sa sansinukob**, o **eksplorasyon ng uniberso** ay isang kataga o pariralang naglalarawan sa pagtuklas o paghahanap sa "panlabas na puwang" na nasa labas ng daigdig. Maraming mga dahilan kung bakit ginagawa ang "eksplorasyon sa puwang na nasa labas ng mundo". Pinakamahalaga sa mga dahilang ito ang pananaliksik na pang-agham at ang pagnanais ng mga tao na matuto pa ng marami ukol sa kalawakan. Sa loob ng huling ilang mga daang taon, pinangarap na mga tao ang mapuntahan ang sansinukob. Subalit naging posible lamang ito noong ika-20 daang taon. Noong Oktubre 4, 1957, inilunsad ng dating Unyong Sobyet ang Sputnik 1, ang unang satelayt (buntabay) o "buwan" na nailunsad. Pagkaraan, inilunsad sa kalawakan si Laika, isang aso, ang unang nilalang na nakapasok at nakarating sa kalawakan.

Kategorya:Astronomiya
Kategorya:Eksplorasyong pang-kalawakan
User interface

Sa larangan ng disenyong pang-industriya ng pakikipag-ugnayan ng tao sa makina o kompyuter, ang **interface ng tagagamit** o **IT** (Ingles: **user interface**, UI) ay isang espasyo kung saan nagaganap ang interaksyon ng tao sa makina. Layunin ng ugnayang ito ang pagkakaroon ng epektibong operasyon ng tao sa makina, at pagkakaroon ng tugon mula sa makina na nakakatulong sa taong gumagamit sa pagpapasya o pagsasagawa ng mga gawain. Nakapagbibigay ang *user interface* ng dalawang pangunahing bagay:

**input*, mababago ng tagagamit ang mga bagay-bagay; mababago ng gumagamit ang kung paano gumagana o gumagalaw ang isang makina, o makapagbigay ng mas marami pang kabatiran o impormasyon mula sa makina.
**output*, pagkaraan makapagbigay o magpasok ng tagagamit sa makina, gagawa ng isang bagay o gawain ang makina, at magbibigay ng resulta.

Kategorya:Kompyuter
Arangkada

{{Infobox physical quantity
| name = Arangkada
| image = Bola.gif
| caption = Isang bola na nahuhulog dahil sa balani
| symbols = **a**
| unit = m/s, m·s, m&nbsp;s
| derivations = \mathbf{a} =  \frac{d\mathbf{v}}{dt} = \frac{d^2\mathbf{x}}{dt^2}
| dimension = wikidata
}}
Sa mekanika, ang **arangkada** (mula ) o **pagbilis** (), kilala ring **aselerasyon** (mula ) o **darasig** (neolohismo) o **akselerasyon** (mula ), ay ang antas ng pagbago sa tulin ng isang bagay sa paglipas ng oras. Tulad ng tulin, isa ring kantidad na bektor ang arangkada; ibig sabihin, parehong may kalakhan at direksyon ito. Ang oryentasyon (direksyon ng harap) ng arangkada ng isang bagay ay dumedepende sa oryentasyon ng netong puwersa sa bagay na iyon. Dahil sa ikalawang batas ni Newton, ang kalakhan ng arangkada ay nangyayari dahil sa dalawang sanhi:

* ang netong balanse ng lahat ng mga panlabas na puwersa sa isang bagay — kasukat ng kalakhan rito ang puwersang ito.
* ang bugat ng bagay na iyon, na dumedepende sa klase ng materyales nito — di-proporsyonal ang kalakhan nito sa bugat ng bagay.

Ang yunit ng SI para sa arangkada ay ang metro kada segundo kuwadrado (m/s2).

## Sanggunian 
Kategorya:Mosyon]]
Rampa

Ang **nakahupay na lapya** (Ingles: *inclined plane*) ay isa sa orihinal na anim na mga makinang payak. Mula sa iminumungkahi ng pangalan, isa itong kapatagan na ang mga dulo ay nasa iba't ibang mga kataasan. Sa pagpapagalaw ng isang bagay sa ibabaw at pataas ng isang lapyang nakahupay, sa halip na tunay na patayo, nababawasan ang kailangang dami ng lakas o puwersa, na nakaratay sa halaga ng tumataas na layo o distansiyang lalakbayin ng isang bagay.

Kategorya:Makinang payak
Kalso

Ang **kalso** ay isang uri ng **kunyas**, **kalang**, **sagka**, sabat, **sangkal**, **singkal**, **pangiwak**, o **pasang**, (maaari ring **pambiyak** o **sangkalan**) na hugis patulis ang dulo o hugis tatsulok.  Madalas na ginagamit ang piyesang ito upang hatiin ang mga piraso ng kahoy upang maging mas maliliit pang mga piraso.  Isa rin itong bahagi ng isa pang payak na makitang kilala bilang nakahupay na lapya (*inclined plane* sa Ingles).  Marami pang ibang kahulugan ang *kalso*.  Ilan sa mga ito ang mga sumusunod:

*Sa larangan ng mekaniks, ang kalso na isang payak na makina.  Ginagamit ng mga tao ang makinang ito upang paghiwalayin ang dalawang mga bagay.  Minsan, ginagamit ng tao ang kalso upang hatiin sa dalawa ang isang bagay o mas marami pang mga bahagi, o upang kumpunihin ng bahagya ang mga bagay.
*Produktong kalso, isang kataga sa matematika.

## Mga sanggunian
Himagsikan sa Manila Peninsula

Ang **Himagsikan sa Manila Peninsula** ay nagyari noong Nobyemre 29, 2007 sa Manila Peninsula sa Lungsod ng Makati sa Pilipinas. Sina Senador Antonio Trillanes IV, Brigadier Heneral Danilo Lim, at 25 ibang kasapi ng Magdalo (Mga Bagong Katipunero) ay lumabas mula sa kanilang paglilitis at nagmartsa sa mga daan ng Lungsod ng Makati. Ang mga nag-aalsa ay humuhing ng pagpapatanggal sa panunungkulan ni Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo at naghimagsik sa ikalawang palapag ng Manila Peninsula sa kahabaan ng Abenida ng Ayala. Ang nakaraang Ikalawang Pangulo na si Teofisto Guingona, Jr. ay sumama sa martsa papunta sa otel at may mga sumama ring mga sundalo mula sa Sandatahang Lakas ng Pilipinas.

## Mga sanggunian 
*http://www.thepeninsulamanila.com.nu

Kategorya:2007 sa Pilipinas
Kategorya:Kasaysayan ng Kalakhang Maynila
Pag-aalsa sa Oakwood

Ang **pag-aalsa sa Oakwood** (Mas kilala sa pangalan nito sa Ingles bilang **Oakwood mutiny**) ay naganap sa Pilipinas noong Hulyo 27, 2003. Isang pangkat ng 321 nakasandatang mga sundalo ang tinawag ang kanilang mga sarili bilang ang mga "*Mga Bagong Katipunero*" na pinamumunuan nina Hukbong Kapitan Gerardo Gambala at Teniente de Navío Antonio Trillanes IV ng Hukbong Dagat ng Pilipinas ang nag-alsa sa Oakwood Premier Ayala Center (ngayon ay Ascott Makati) pinagsisilbihang toreang pang-apartment sa Lungsod ng Makati para ipakita sa mga Pilipino ang sinasabing katiwalian sa panunungkulan ni Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo. Nagsasabi rin sila na nakakita sila ng mga hudyat na magsasabatas at magpapahayag ng isang batas militar ang Pangulo.

## Mga sanggunian 
Kategorya:2003 sa Pilipinas
Kategorya:Kasaysayan ng Kalakhang Maynila
Barkong pagong

Ang **Barkong pagong**, kilala rin bilang **Geobukseon** o **Kobukson**, ay isang uri ng malaking bapor na pandigma na kabilang sa Panokseon na klase sa Timog Korea na ginamit ng hukbong dagt ng Joseon sa panahon ng Dinastiyang Joseon mula sa unang bahagi ng ika-15 siglo hanggang sa ika-19 siglo.

Ang unang reperensiya sa mga mas lumang, unang henerasyon ng barkong pagong, na kilala bilang **Gwiseon**, dumating mula sa 1413 at 1415 mga talaan sa mga salaysay ng Dinastiyang Joseon, na banggitin ang isang yari sa labanan sa pagitan ng isang *gwiseon* at isang Hapon ese bapor na pandigma. Gayunman, ang mga dating barkong pagong ay hindi na naggamit ng hukbong-dagat sa mahabang panahon ng kapayapaan.

## Mga sanggunian 
* Hawley, Samuel: ''The Imjin War. Japan's Sixteenth-Century Invasion of Korea and Attempt to Conquer China'', The Royal Asiatic Society, Korea Branch, Seoul 2005, 
* tabula-rasa.info/JamesAdams/treasure_trove/koreanTurtle/korean_ts.htm 
* 

Kategorya:Barko
Gayageum

Ang ***gayageum*** o ***kayagum*** ay isang tradisyunal na Koreanong instrumento na katulad ng kudyapi, na may 12 na musikang pisi, bagaman ang mas kamakailan-lamang uri ay nagawa na may 21 o iba pang mga numero ng musikang pisi. Ito ay ang pinakamahusay na kilalang tradisyunal na Koreanong musikang instrumento.  It is in the zither family. It is very similar to the Japanese koto and the Chinese guzheng, or table harp, where it is widely believed to have come from. http://www.google.co.uk/url?sa=t&source=web&ct=res&cd=2&ved=0CAkQFjAB&url=http%3A%2F%2Fwww.sea-acustica.es%2FSevilla02%2Fmus03006.pdf&ei=HN4zS-3dLMTJ4ga9hMGqCA&usg=AFQjCNEixfrI5Y9_7ftmySpMtV7JyokDfQ

## Mga sanggunian
*Comprehensive Culture and Arts Information System (CCAIS), Ministry of Culture and Tourism (2005). Traditional Korean Musical Instrument . Retrieved July 29, 2005.
*Dr. Park, Yong-Jae (2004). KOSEF NEWSLETTER . Retrieved July 29, 2005.
*Yoonjah Choi (2005). Kayagum . Retrieved July 29, 2005.
*Korean Court-Music Promotion Corporation (2001). Welcome to The Koong Sung Koogak Sa, the Korean Court-Music Promotion Corporation . Retrieved July 30, 2005.
*Jung Ae Lee (1997) Seattle Asian Art Museum AKMR Newsletter  Retrieved November 18, 2007.

## Mga kawing panlabas
Katalinuhan

Ang **katalinuhan** o **intelihensiya** ay ang kakayanang makapagdahilan o makapangatwiran. Isa itong biglaang bugso o pagkisap ng isang ideya. O kaya ang kakayanang tuwirang malutas ang isang bagong suliranin sa pamamagitan ng paggamit ng nakalipas na mga karanasan.  

Ang katalinuhan o intelihensiya ay ang kakayanang makapagdahilan o makapangatwiran. Isa itong biglaang bugso o pagkisap ng isang ideya. O kaya ang kakayanang tuwirang malutas ang isang problema] at the Oxford English Dictionary

## Pinagmulan
Sinasabing umusbong ang kalinagan ng kultura noong mga 8000 BC. Mula sa Gitnang Silangan, sa Mesopotamia sa Ehipto at sa Silangang Asya ay nagsimula din ang pag-litaw ng Karunungan sa pag babasa at pag-sulat ng mga tao. kasabayan dito ang pag kakalikha sa alpabetong Penisyo na siyang ginagamit ng mga Israelita sa pag-susulat ng kanilang Bibliya.

Ang mga taga Sumer ang sinasabing nakagawa ng mga unang alpabeto na tinatawag na *Sinsel*. (Nakuha mula sa Sinsel na siyang pinang susulat sa luwad at bato). NBago nadiskubre ang Papel. Gayon din ang mga Ehipto ng Hiroglipiko at mga Intsik sa  paraang logograpiko kanilang pag sulat.

## Sa Pilipinas
Sinasabing bago pa nasakop ng mga Kastila ang Pilipinas ang mga Pilipino ay nakalinang na ng sariling kultura at sistema ng panulat mula pa man noong 300 AD. Isa dito ang patunay na nakalinang na ng sariling  paraan ng Ortograpiya ang mga pilipino ay ang Sulat sa Platong tanso ng Laguna. na isang dokumento sa utang ng mga Taga Laguna sa Hari ng Tondo, ito ay nasa sulat na Baybayin na laganap na ortograpiyasa kapuluan.

Mahusay na din ang mga Pilipino sa wikang banyaga tulat ng Sanskrit, Malay at Intsik at Arabe dahil sa pangangalakal at pandarayuhan ng mga banyaga sa ating kapuluan.

Sa panahon ng Kastila tinuruan tayo na mag-sulat sa ortograpiyang Alpabeto na buhat sa Latin at wikang Kastila dahil sa pag papalaganap ng Kristyanismo. Nalinang din ang ating paraan sa pagsasalita ng Ingles dahil sa mga Amerikano ng sakupin nila ang kapuluan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Katalinuhan
Kategorya:Edukasyon
Kategorya:Sikolohiya
Biyolohiyang pantao

Ang **biyolohiyang pantao** ay isang larangang pang-akademya na kabahagi ng biyolohiya, antropolohiyang biyolohikal, at medisina, na tumutuon sa mga tao.  Lubos na malapit ito sa biyolohiya ng mga primado, at isang bilang ng iba pang mga larangan.  Kabilang sa mga sinasaliksik sa biyolohiyang pantao ang: 

* Mga pagkakaibang henetiko sa kabuuan ng mga populasyon ng tao, sa nakalipas at sa kasalukuyan
* Mga pagkakaibang biyolohikal na may kaugnayan sa klima at iba pang mga elemento ng likas na kapaligiran
* Paghahanap sa panganib ng karamdamang deheneratibo at sakit na nakakahawa para sa iba't ibang mga populasyon ng mga tao
* Paglaki at pag-unlad ng tao
* Biodemograpiya

Walang tumpak na hangganan sa pagitan ng biyolohiyang pantao at karaniwang pananaliksik na pangmedisina.  Subalit karaniwang mas nakatuon ang biyolohiyang pantao sa kalusugan para sa isang kabuuan ng pangkat ng mga tao, at sa ebolusyon ng tao, adaptasyon, at henetika ng populasyon, sa halip na pang-isang tao o indibidwal na kalusugan.

## Tingnan din
*Katawan ng tao
*Anatomiya ng tao
*Anatomiyang hinambing

## Mga sanggunian
*Chiras, Daniel D. *Human Biology*, books.google.com

Biyolohiya
Kategorya:Panggagamot
Kategorya:Antropolohiya
Kategorya:Mga sangay ng biyolohiya
Kalusugang pampubliko

Ang **kalusugang pampubliko** ay ang agham at sining ng pag-iwas at pagpigil sa mga karamdaman, pagpapahaba ng buhay, at pagtataguyod ng kalusugan sa pamamagitan ng itinatag na mga pagsusumikap at mga gawain at maalam na mga pagpili ng lipunan, mga samahan, publiko man o pribado, mga pamayanan at mga indibiduwal (1920, C.E.A. Winslow).  Samakatuwid, layunin ng kalusugang pampubliko ang matabanan o makuntrol at maiwasan ang pagkakaroon ng sakit at mapanatili ang kapaligirang malusog para sa lahat.  Tinatawag din itong **kalusugang pangmadla**, **kalusugang pambalana**, **kalusugang pangmasa**, o **kalusugang pambayan**.  Nagbibigay-pansin ang kalusugang pampubliko sa mga banta sa pangkalahatang kalusugan ng isang pamayanan batay sa pagsusuri ng kalusugan ng populasyon.  Ang tinutukoy na populasyon ay maaaring kasingliit ng isang mabibilang na dami ng mga tao o kasinglaki ng lahat ng mga naninirahan sa ilang mga kontinente (halimbawa na kaso ng pandemiko).  Kalimitang nahahati ang kalusugang pampubliko sa epidemiyolohiya, biyoestadistika, at palingkurang pangkalusugan (serbisyong pangkalusugan).  Mahahalagang kabahaging mga larangan din nito ang kalusugang pangkapaligiran, panlipunan, pang-ugali, at panghanapbuhay.  

May dalawang natatanging mga katangian ang kalusugang pampubliko:

* Tumutuon ito sa pag-iwas sa halip na pagbibigay-lunas na aspeto ng kalusugan;
* Tumutuon ito sa antas ng populasyon, sa halip na mga paksa ng kalusugan na nasa antas ng indibiduwal.

## Kasaysayan
Nagsimula ang diwa ng kalusugang pampubliko mula sa sinaunang mga taong nagpahalaga sa kalinisan ng pamayanan.  Sumusunod sa mga batas na pangkalinisan at pangkalusugan ang sinaunang mga Hudyo.  Natuklasan ng sinaunang mga Griyego na may kaugnayan ang hanging sinasamsam ng katawan, ang tubig na iniinom ng bibig, at ang pook na pinaninirahan nila sa pagkakaroon ng mga karamdaman.  Nagtatag ang sinaunang mga Romano ng mga sistema ng mga imburnal na nagtatanggal ng maruming tubig at mga dumi, at pati na mga sistema ng mga kanal ng tubig na nagdadala ng malinis at sariwang mga tubig sa mga lungsod at mga bayan.

## Tingnan din
*Samahan ng Pandaigdigang Kalusugan
*Kapakanang pampubliko
*World Health Day ay ipinagdiriwang taon-taon tuwing Abril 7.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kalusugang pampubliko
Ispermatorea

Ang ***spermatorrhea*** o **ispermatorea** ay ang kusang paglabas ng tamod (semen).  Pangkaraniwan itong nagaganap sa anyo ng panggabing pulandit o pagbuga (emisyong nokturnal), subalit maaari ring mangyari pagkaraan ng mikturisyon o pag-ihi (panunubig) o kaya kapag nadudumi (tumatae o "gumagalaw ang bituka").  Kung minsan, hindi naman tamod ang umaagos kundi isang magatas na likido mula sa ibang mga glandula.  Kung sa ibang glandula nagmumula ang nadiskargang pluwido, tinatawag itong ***urethrorrhea***.  Kung nagmumula ang pagdidiskarga mula sa glandulang prostata, tinatawag ang kalagayan bilang ***prostatorrhea*** o **prostatorea**.

## Mga sanggunian
Kategorya:Seksuwalidad
Kurdong ispermatiko

Ang **kurdong ispermatiko** o **kurdong pampunlay** ay ang pangalan ng kayariang parang kurdon na nasa mga lalaki, na binuo ng *vas deferens* at nakapaligid na mga lamuymoy na tumatakbo magmula sa puson pababa sa bawat isang testikulo.

Kategorya:Sistemang reproduktibo ng lalake
Ingmar Bergman

Si **Ernst Ingmar Bergman** (; 14 Hulyo 1918&nbsp;– 30 Hulyo 2007) ay isang Suwekong direktor, manunulat, at prodyuser ng pelikula, teatro at telebisyon.  Ang kanyang maimpluhong katawan ng mga gawa ay madalas na tumutuon sa mga tema ng mapanglaw o malungkot na kalagayan at kawalan ng pag-asa, pati na komedya at pag-asa, sa kanyang pangsinemang panggagalugad ng kalagayang pantao.  Nilarawan siya ni Woody Allen bilang "maaaring pinakamahusay na artista ng pelikula, na tinutukoy ang lahat ng mga bagay-bagay, magmula noong maimbento ang kamera na panggumagalaw na larawan".  Si Bergman ang kinikilala bilang isa sa pinakamaraming nagawa at pinakamaimpluwensiyang mga artista sa lahat ng kapanahunan. Subalit, sa kabila ng mga papuring ito, hindi nagkaroon ng mas malalaking kitang salapi o bilang ng tagapagtangkilik na mga tao.

Naging direktor siya ng 60 mga pelikula at mga dokumentaryo para sa paglalabas sa mga sinehan at para sa telebisyon.  Siya ang sumulat sa karamihan ng mga ito.  Naging direktor din siya ng mahigit sa 170 mga dula.  Kabilang sa kanyang pangkat ng mga aktor sina Liv Ullmann, Bibi Andersson, Erland Josephson at Max von Sydow.  Karamihan sa kanyang mga pelikula ang itinakda sa mga tanawin ng Suwesya, na ang pangunahing mga paksa ay kamatayan, karamdaman, pagkakanulo, at kabaliwan.

Naging masigla sa kanyang larangan si Bergman nang mahigit sa anim na mga dekada, subalit labis na nanganib ang kanyang karera noong 1976 nang suspindihin niya ang isang bilang ng nakabinbing mga produksiyon, isinara niya ang kanyang mga estudyo, at nagpunta sa Alemanya upang manatili roon sa loob ng walong mga taon pagkaraan ng isang hindi kapanipaniwala at mapanirang imbestigasyong kriminal para sa akusasyon ng pag-iwas sa pagbabayad ng buwis para sa kinikitang salapi.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga direktor
Kategorya:Mga manunulat mula sa Sweden
Kategorya:Mga mandudula
Kategorya:Mga prodyuser
Tropiko ng Kaprikorn

thumb|350px|Mapa ng daigdig na nagpapakita ng Tropiko ng Kaprikorn.

Ang **Tropiko ng Kaprikorn** o **Katimugang tropiko** ay isa sa limang pangunahing mga bilog ng latitud na nagmamarka sa mga mapa ng Daigdig.  Kasalukuyan (Epoka 2010) itong nakahimlay sa 23º 26′ 17″ timog ng ekuwador.  Kasalukuyan itong umaanod pasilangan sa tulin ng halos kalahati ng isang segundo (0.47) ng latitud, na nasa bandang 15 mga metro, bawat taon (dati itong tumpak na nasa 23º 27' timog noong taong 1917). Minamarkahan nito ang pinakatimog na latitud kung saan maaaring tuwirang lumitaw ang araw sa dagat o sa lupa (soil) tuwing gabi.  Nangyayari ang kaganapang ito tuwing solstisyo ng Disyembre, kapag ang katimugang hemispero ay nakapatahilig patungo sa araw hanggang sa pinakamataas nitong maaabot.

## Heograpiya
Ito ay nakapaloob sa Timog Emisperyo kung saan matatagpuan ang bahaging timog-ilalim ng mundo ang kontinente ng Antartika, kasama ang mga bansa sa Timog Amerika ang: Argentina, timog bahagi ng Brazil, Chile at Uruguay. Aprika: Botswana, Timog Aprika at Namibia at maging sa Silangang Emisperyo ang mga bansang: kalahati ng Australia at New Zealand. Ito ay kasalungat ng Tropiko ng Kanser mula sa itaas ng mundo.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Mga guhit ng latitud
Kaurian:Mga tropiko
Veganism

Ang **veganism** ay isang pilosopiya at gawi ng pamumuhay na ang mga tagasunod ay naglalayong huwag isama ang paggamit ng mga hayop bilang pagkain, damit, o para sa anumang mga layunin.  Nagpupursigi ang mga *vegan* na hindi gumamit o kumonsumo ng anumang uri ng mga produktong hayop.  Pinaka pangkaraniwang mga dahilan sa pagiging isang vegan ang kalusugang pangtao, paninindigang maka-etika o matibay at matatag na paniniwala hinggil sa mga karapatan ng hayop o kapakanan, ang kapaligiran, at mga malasakit na pangkaluluwa o pangpananampalataya.  Isa sa tiyak alintana para sa mga vegan ang mga gawaing kinasasangkutan ng pagsasakang pampabrika at pagsubok ng mga hayop, at ang masugid na paggamit ng lupain at iba pang mga pangangailangan para sa paghahayupan.

Ang tamang pinlanong mga diyetang vegan ay makapangkalusugan at natuklasang nakakaabot sa mga pangangailangang pangnutrisyon, at maaaring maglaan ng proteksiyon laban sa sakit sa puso, kanser, at iba pang mga karamdaman.  Ang hindi planadong mga diyetang vegan ay maaaring may mababang antas ng kalsyo, iyodo, bitamin B, yero at bitamina D.  Samu't saring mga pagtatanung-tanong sa mga tao ang nag-ulat na ang mga vegan ay nasa pagitan ng 0.2% ng populasyon ng Estados Unidos, at nasa pagitan ng 0.25% ng populasyon ng Nagkakaisang Kaharian.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pamumuhay
Kategorya:Pilosopiya
Kategorya:Nutrisyon
Kategorya:Diyeta
Kategorya:Etika
Kategorya:Veganism
Kategorya:Vegetarianism
Batong pingkian

Ang **batong pinkian**, tinatawag ding **batong pingkian**, **pamantig**, o **pamingki** (Ingles: *flint* o *flintstone*) ay isang matigas na uri o anyo ng batong sedimentaryo at kriptokristalina ng kuwarts na mineral, na kinategorya bilang isang uri ng tsert (mula sa Ingles na *chert*).  Pangunahing itong lumilitaw bilang mga nodula o buko at mga masa sa loob ng mga batong sedimentaryo, katulad ng yeso at mga apog.  Sa loob ng buko, karaniwang maitim na abo, itim, lunti, puti, o kayumanggi ang kulay ng batong pingkian, at madalas na parang salamin o mapagkit ang anyo.  Karaniwang iba ang kulay ng isang manipis na patong na nasa labas ng mga buko, pangkaraniwan nang puti, at magaspang ang tekstura.  Mula sa pananaw na petrolohikal (pangpetrolohiya), may katiyakang tumutukoy ang "batong pingkian" sa isang anyo ng tsert na lumilitaw sa loob ng yeso o mabahid na apog.  Gayundin, lumilitaw din sa loob ng apog ang "karaniwang tsert" (minsang tinatawag lamang na "tsert"). 

Ang talagang gawi sa pamumuo ng batong pingkian ay hindi pa malinaw subalit iniisip na nagaganap ito bilang kinalabasan ng isang pagbabaong kimikal sa loob ng nasiksik na mga pamumuo ng mga batong sedimentaryo, habang nasa proseso ng diyahenesis (mula sa Ingles na *diagenesis*).  Isang hipotesis ay ang pagpupuno ng isang mala-helatinang materyal sa mga uka sa loob ng sedimento, katulad ng mga butas na hinukay ng mga krustasyano o mga moluska, at ito ay dumaraan sa silipikasyon.  Talagang ipinapaliwanag ng teoriyang ito ang masalimuot na mga hugis ng natagpuang mga nodulo ng batong pingkian.  Ang pinagmulan ng nalusaw na silika sa loob ng midyang butas-butas (kaya nadadaanan o nalalagusan) ay maaaring magmula sa mga espikulo (*spicule* sa Ingles) ng mga isponghang may silika.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mineral
Kategorya:Mineralohiya
Kategorya:Batong sedimentaryo
Kategorya:Kasangkapang bato
Pagmamanupaktura

[thumb|Pagmamanupaktura ng [kotse sa Tesla]]

Ang **pagmamanupaktura** ay ang proseso ng pagbago sa hilaw na materyal upang maging magagamit na mga produkto. Kinasasangkutan ito ng paghahanda, paghuhubog at pagbago ng mga materyal sa pamamagitan ng maraming mga paraan, katulad ng paggupit sa hindi kailangang mga piraso, pagpukpok, pagbanat, pagpapa-init, o ginagamitan ng mga kimikal.

Maaaring paraanin sa makinarya sa pabrika ang mga materyal, o sa paraang mekanikal. Ang pagmamanupaktura ay may kaugnayan sa mga katagang **paggawa**, **pagyari**, **pagtahi-tahi**, **paghalo-halo** o **pagkatha-katha** ng mga produkto na karaniwang ginagawa sa loob ng mga pabrika.

Kasali sa kontemporaryong pagmamanupaktura ang lahat ng mga intermedyaryong yugto sa paggawa at pagsasama ng mga bahagi ng isang produkto. Ginagamit sa halip, ng ilang industriya, tulad ng mga tagagawa ng mga semikonduktor at bakal, ang salitang **pabrikasyon**.

## Estratehiya ng pagmamanupaktura
Ayon sa kaugalian, ang pagganap ng pagmamanupaktura ay tinatasa sa limang pangunahing dimensyon: gastos, kalidad, pagiging maaasahan, kakayahang umangkop, at pagbabago.

## Mga pangunahing bansa sa pagmamanupaktura 
Ayon sa  (UNIDO), Tsina ang pabrikante na may pinakamataas na produksiyon sa buong mundo noong 2023, na nagprodyus ng 28.7% ng kabuuang pandaigdigang produksiyon sa pagmamanupaktura, kasunod ng Estados Unidos, Alemanya, Hapon, at Indiya.

Naglalathala rin ang UNIDO ng Indise ng  (CIP), na sumusukat sa kakayahang makipagkompitensiya sa pagmamanupaktura ng iba't ibang bansa. Pinagsasama ng Indiseng CIP ang kabuuang output ng bansa sa pagmamanupaktura sa iba pang mga salik tulad ng kakayahan nito sa mataas na teknolohiya at ng impluwensiya nito sa pandaigdigang ekonomiya. Nanguna ang Alemanya sa Indiseng CIP ng 2020, na sinundan ng Tsina, Timog Korea, Estados Unidos, at Hapon.

### Talaan ng mga bansa ayon sa output sa pagmamanupaktura 
Ito ang nangungunang 50 bansa batay sa kabuuang halaga ng output ng pagmamanupaktura sa dolyar ng US para sa nabanggit na taon ayon sa Bangkong Pandaigdig:

## Mga sanggunian
Kategorya:Industriya
Kategorya:Negosyo
Kategorya:Produksiyon at paggawa ng mga produkto sa pabrika