Deva (Hinduismo)

[thumb|Sa pinakaunang [Veda|Vedic na panitikan, *ang mga Devas* ay mabait na supernatural na nilalang ;  sa itaas, isang tansog estatwa ni Indra, "Pinuno ng mga diyos", mula sa Nepal noong ika-16 na siglo.]]
 
Deva (Sanskrit: देव, bigkas sa Sanskrit: [de:vɐ]) ay nangangahulugang “maningning,” “mataas,” “makalangit na nilalang,” “banal na nilalang,” o “anumang dakila o natatangi,” at isa rin ito sa mga salitang Sanskrit na ginagamit upang tukuyin ang isang diyos sa Hinduismo. Ang Deva ay **panlalaki**; ang katumbas na pambabae ay Devi. Ang salita ay kaugnay ng Latin deus (“diyos”) at Griyegong Zeus. 

Sa pinakamaagang panitikan ng Veda, lahat ng mga nilalang na supernatural ay tinatawag na *Devas* at *Asuras*. Sa kalaunan, nagbago ang mga konsepto at alamat sa sinaunang panitikang Indiyano, at pagsapit ng huling panahon ng Veda, ang mga mabubuting nilalang ay tinawag na *Deva-Asuras*. Sa mga tekstong Hindu pagkatapos ng Veda, gaya ng *Puranas* at *Itihasas*, ang mga *Deva* ay kumakatawan sa mabuti, at ang mga *Asura* naman sa masama. Sa ilang panitikang medieval ng India, ang *Deva* ay tinatawag ding *Sura* at inihahambing sa kanilang kapatid na kasing-lakas ngunit masama, na tinatawag na *Asura*           

Ang mga *Deva*, kasama ng *Asura*, *Yaksha* (mga espiritu ng kalikasan), at *Rakshasa* (mga halimaw o demonyo), ay bahagi ng mitolohiyang Indiyano, at ang mga *Deva* ay lumilitaw sa maraming kosmolohikal na teorya ng Hinduismo.  

Ang *Deva* ay salitang Sanskrit na makikita sa panitikang Veda noong ika-2 milenyo BCE. Ayon kay Sir Monier Monier-Williams, isinasalin ito bilang *“makalangit, banal, mga bagay na mataas ang uri, mga maningning.”* Ginagamit din ito upang tukuyin ang isang diyos.     Kaugnay din ng *Deva* ang Griyegong *Zeus/Ζεύς*, *Dias/Δίας*, ang diyos-amang Griyego; Lithuanian *Dievas*, Latvian *Dievs*, Prussian *Deiwas*; Germanic *Tiwaz* (nakikita sa salitang Ingles na *Tuesday*); Old Norse *Tivar* (mga diyos); at Latin *Deus* (“diyos”) at *divus* (“banal”), na siyang pinagmulan ng Ingles na *divine* at *deity*. Kaugnay ito ng *Dyeus*, na maaaring tumutukoy sa *“makalangit na nagniningning na ama,”* at sa gayon ay sa *“Ama ng Langit,”* ang pinakapinuno ng mga diyos ng mga Indo-Europeo, na nagpapatuloy sa Sanskrit na *Dyaus*. Ang tirahan ng mga *Deva* ay tinatawag na *Dyuloka.* 

Ayon kay Douglas Harper, ang ugat ng salitang *Deva* ay nangangahulugang *“ang maningning,”* mula sa *div-* na *“magningning,”* at kaugnay ito ng Griyegong *dios* (“banal”) at *Zeus,* at ng Latin na *deus* (“diyos”). Ang salitang *Deva* ay may pagkakahawig din sa Persyanong *Daeva.*     

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga diyos ng Hinduismo
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Telugu
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tamil
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Punjabi
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Nepali
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Marathi
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Malayalam
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Kannada
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Habanes
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Hindi
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Bengali
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Asames
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Sanskrito