open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agusan del Sur

Ang **Agusan del Sur** (Filipino: *Timog Agusan*) ay isang lalawigan ng Pilipinas na walang baybayin. Matatagpuan ito sa Rehiyon ng Caraga sa Mindanao. Prosperidad ang kabisera nito. Pinalilibutan ang lalawigan ng mga lalawigan ng Agusan del Norte, Surigao del Sur, Davao Oriental, Davao de Oro, Davao del Norte, Bukidnon at Misamis Oriental.

## Demograpiya
Noong 2000, ang lalawigan ay may populasyon na 559,294. Ang taunang pagtaas ng populasyon ay nasa 1.79%.

Kristiyanismo ang pinakamalking relihiyon sa lalawigan, 79% ng mga ito ay mga Katoliko. Ang iba pang pangunahing relihiyon sa lalawigan ay ang Seventh-day Adventist Church, Aglipay at Iglesia ni Cristo.

May limang katutubong pangkat ang matatagpuan sa lalawigan: ang mga Aeta, Mamanwa, Bagobo, Higaonon, at Manobo. Naninirahan ang mga Manobo sa kahabaan ng kalsada at mga bayan sa tabi ng ilog patungo sa hangganan ng lalawigan sa Lambak ng Compostella. Ang mga Higaonon ay nakatira sa kanlurang bahagi ng Ilog Agusan, pinakamarami sa  Esperanza hanggang sa hangganan ng lalawigan sa Bukidnon.

Ang wikang Cebuano ang pinakasinasalitang wika sa lalawigan ng Agusan del Sur.

## Heograpiya 
### Pampolitika 
Ang Agusan del Sur ay nahahati sa 13 na bayan at isang lungsod.
 

Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Apayao

:*Para sa ibang gamit, tingnan ang "Apayao (paglilinaw)".*

Ang **Apayao** ay isang lalawigan ng Pilipinas na matatagpuan sa Cordillera Administrative Region sa Luzon. Kabugao ang kabisera nito. Pinalilibutan ang lalawigan ng mga lalawigan ng Cagayan sa hilaga at silangan, Abra at Ilocos Norte sa kanluran at Kalinga sa timog. Bago ang taong 1995, ang mga lalawigan ng Kalinga at Apayao ay dating iisang lalawigan at tinawag na Kalinga-Apayao hanggang hiniwalay ang mga ito upang mapagsilbihan ng mabuti ang mga pangangailangan ng indibiduwal na tribo sa mga lalawigan.

## Heograpiya
### Pampolitika
Ang lalawigan ng Apayao ay nahahati sa 7 mga bayan.

#### Mga Bayan
Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Aurora (lalawigan)

:*Para sa ibang gamit, tingnan Aurora (paglilinaw).*

Ang **Aurora** ay isang lalawigan ng Pilipinas na matatagpuan sa Rehiyon ng Gitnang Luzon. Baler ang kabisera nito. Pinalilibutan ang lalawigan ng Aurora ng mga lalawigan ng Quezon, Bulacan, Nueva Ecija, Nueva Vizcaya, Quirino at Isabela. Sa silangan ng Aurora ay ang Dagat Pilipinas.

## Heograpiya
### Pampolitika
Ang lalawigan ng Aurora ay nahahati sa 8 bayan.

#### Mga Bayan
Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Aroroy

Ang **Bayan ng Aroroy** ay isang ika-2 klaseng bayan sa lalawigan ng Masbate, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Ang Kasaysayan
Pinaniniwalaang nagmula ang pangalang Aroroy sa mga mangangalakal na Tsino na nagmimina ng ginto sa Ilog Guinobatan. Ang termino ay pinaniniwalaang nagmula sa pariralang Espanyol na "el oro" at kalaunan ay inangkop ng mga nagsasalita ng Tsino sa "aloloy" dahil sa mga kahirapan sa pagbigkas sa letrang "r", na kalaunan ay naging "aroroy" sa paglipas ng panahon. Ipinapahiwatig ng mga talaang pangkasaysayan mula noong ika-17 siglo na ang orihinal na pamayanan ay matatagpuan sa Lanang, gaya ng naitala sa mga talaan ng Royal Grants na kasalukuyang hawak ng mga lokal na may-ari ng lupa. Kalaunan ay inilipat ang pamayanan sa Lungib, ngunit pagkatapos ng pagkamatay ng tatlong pari sa lugar, inilipat itong muli sa San Agustin. Dahil mahirap ma-access ang San Agustin sa pamamagitan ng transportasyon, ang sentro ng munisipyo ay kalaunan ay itinatag sa Aroroy. Ang unang alkalde ng munisipalidad ay si Florentino Vital, na nanungkulan noong 1901.

## Mga Barangay
Ang bayan ng Aroroy ay nahahati sa 41 mga barangay.

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Estado

Ang **himansaan** o **estado** ay isang uri ng kaayusan ng pamahalaan na binubuo ng isang pamayanang pampolitika na nakatira sa ilalim ng iisang sistema ng pamahalaan. Ang mga estado ay maari o di maaring malaya.  Halimbawa, mga kasapi ang mga estadong pedaratibo ng isang unyong pederal, at maaring may bahagyang kalayaan lamang, ngunit mga estado sila.  Ang mga estadong may soberanya o kalayaan ay tinatawag na mga malayang estado. 

Maaring tumukoy din ang "estado" sa isang sekular na sangay ng pamahalaan na nasa loob ng estado, na kadalasang ginagamit upang ipagkaiba sa mga simbahan at institusyong sibilyan.

Maraming mga lipunan ng tao ang pinamahalanan ng estado sa nakaraang libo-libong taon, ngunit marami ang naging lipunang walang estado.  Sa paglipas ng panahon, may mga iba't ibang anyo ang nabuo na ginagamit ang pagbibigay ng katuwiran sa lehitimong pagkabuo nila (katulad ng dibinong karapatan ng mga hari, teoriya ng kontratang panlipunan, atbp.).  Sa ika-21 siglo, ang makabagong bansang-estado ang namamayaning anyo ng estado na kung saan ang tao ang sumasailalim.

## Elemento ng estado
Ang isang estado ay nagtataglay ng apat na mahahalagang elemento:
* Teritoryo
* Pamahalaan
* Tao o mamamayan
* Soberanya o kasarinlan

Ang estado ay maaring mayroong populasyon ng tao na libo lamang ang dami.

## Estado-Bansa
Ang mga estado ay maaring ipagkaiba sa konsepto ng isang "bansa", kung saan tumutukoy ang "bansa" sa isang pamayanan ng taong pang-kalinangan at pampolitika.

## Mga sanggunian
Kaurian:Politika
Alhebrang Boolean

Ang **alhebrang Boolean** ay isang sangay ng matematika na ginagamit sa elektronika at sa lohikang sirkito at disenyong *digital*. Sinusunod nito ang mga kondisyon ng *set theory* na interseksiyon, unyon at komplementaryo at mga lohikal na operasyon na AT (*AND*), O (*OR*) at HINDI (*NOT*).

## Talaan ng katotohanan 
Talaang katotohanan ng AT:

:1 * 1 = 1, 
:1 * 0 = 0, 
:0 * 1 = 0,
:0 * 0 = 0,

Talaang katotohanan ng O:

:1 + 1 = 1,
:1 + 0 = 1,
:0 + 1 = 1,
:0 + 0 = 0,

Talaang katotohanan ng HINDI:

:1 ' = 0,
:0 ' = 1,

## Tingnan din 
* George Boole
* Palatangkasan

Kategorya:Alhebra
Kategorya:Lohika matematika
Matematikang diskreto

Ang **diskretong matematika**, **bukod na matematika**, **hiwalay na matematika**, **may katapusang matematika** o **may hangganang matematika** (Ingles: *discrete mathematics* o *finite mathematics*) ay isang sangay ng matematika na tumatalakay sa mga bagay na may naiiba at magkahiwalay na halaga. Ito ay malawakang ginagamit sa agham pangkompyuter.

## Mga paksa na tinatalakay 
* Lohika - pangangatuwiran
* Teorya ng pangkat (*set theory*) - mga koleksiyon ng mga elemento
* Teorya ng bilang (*number theory*)
* Kombinatorika
* Teoryang grapo 
* Algoritmo - mga kaparaanan sa pagtutuos
* Teorya ng impormasyon (*information theory*) 
* Teorya ng matutuos at kahirapan (*theory of computability and complexity*) - mga limitasyon sa algoritmo 
* Teorya ng elementaryang probabilidad at mga kadena ni Markov (*elementary probability theory and Markov chains*)
* Alhebrang linyar (*linear algebra*) - mga ekwasyong taluhaba

## Sanggunian 
### Talababa 
### Bibliyograpiya 
* Wolfram Mathworld

Kategorya:Diskretong matematika
Kategorya:Agham pangkompyuter
Katangiang kimikal

Ang katagang "**katangiang kimikal**" (Ingles: *Chemical property*) ay karaniwang tumutukoy sa ugali at kilos sa karaniwang mga kondisyones (yaon bang temperatura sa laboratoryo, isang atmosperang presyon, atmosperang may oxiheno) ng mga kimika.  Subalit ang pakahulugan dito ay karaniwang iniaakma sa paksang tinatalakay.  Nagiging malinaw ito kapay may kimikang pagsasanib na nagaganap kung saan ang isang sustansiya ay nagbabago sa kanyang kimikang identidad.

Lumalagom ito sa mga sumusunod ng mga kataga:

elektronegatibidad 
potensiyal sa ionisisasyon
pagiging maliyab*(flammability)*
gustong estado ng oxidasyon
bilang ng pagtutugma *(coordination number)* 
gustong uri ng kawing na buuin, halimbawa, metaliko, ioniko, kobalente

*
Katangiang pisikal

Ang **katangiang pisikal** ay isang aspeto ng isang bagay na nararanasan sa paggamit ng isa sa limang pandamdam ng tao nang hindi binabago ang kanyang komposisyong kimikal.  Ang mga sumusunod ang mga pangdamdam:hipo,lasa,amoy,tingin , o tunog at sa malawak na kaisipan, natitiktikan ito ng anumang instrumentong pangsukat.

## Paglalarawan
Maaring panloob o panglabas ang katangiang pisikal, o maari ring isotropiko o anisotropiko. Sa mekanika kwantika, tumutukoy sa mga natutunghayan ang katangiang pisikal.  

Sa usapang pangpilosopiya, mahirap na matutukan kung ano talaga ang isang katanigiang pisikal. Halimbawa, ang kulay ay ating nakikita subalit sa totoo ito ay isang bunga ng pagtama ng liwanag sa isang rabaw.  Sa kaisipang ito, maraming katangiang pisikal ang sinasabing superbinyente. Ang isang superbinyenteng katangian ay sinasabing tutuo ngunit sekundaryo ng isang katotohanang pumapaloob rito (halimbawa: ang kulay ay umaasa sa mga katangian ng rabaw ng tatamaan ng liwanag). 

Kapareho rin ito kung saan superbinyente ang isang bagay sa kanyang estruktura atomika.  May mga katangiang pisikal ang isang “tasa” ngunit ito ay superbinyente sa nakapaloob ng estruktura atomika nito na kung saan ay superbinyente ng nakapaloob ng estruktura kwantika nito.
Sa karaniwang pandama, ang katangiang pisikal ay hiwalay sa mga katangiang di-pisikal.  Karaniwang idinadawit ang katangiang di-pisikal sa isang buhay na bagay.  Galit at pag-ibig ay mga pabay na hindi bahagi ng mekanika ng sanlibutan ngunit ating binabanggit sa kalagayan ng ating isipan.

Sa istriktong pakahulugan rito, ang katangiang pisikal ng isang bagay ay itinakda ng hinua ng pisika sa loob ng paksang tinatalakay.   Sa tradisyonal na kaisipang Newtoniano, ang mga katangiang pisikal ng isang bagay ay ang bigat, hugis, bilis at lugar.    Marami pang maipakikita ang isang pisiko upang lalong maging tumpak ito.  Sa makaugnay na modelong Einstein, maaring iba ang mga katangian pisikal ng isang bagay.

Sa pangakaraniwang pang-unawa ang isang katangiang pisikal ay halos pareho ng pakahulugang Newtoniano.

Kategorya:Mga daming pisikal
Kategorya:Kimika
La Liga Filipina

Ang **La Liga Filipina** ay isang samahan na itinatag ni Dr. Jose Rizal sa Pilipinas noong Hulyo 3, 1892. Binubuo ito ng mga taong nagnanais na maputol ang pang-aapi ng mga Kastila sa mga Pilipino. Ito ang nagpasimula ng pagkakaroon ng nasyolisasyon ng mga Pilipino. Ang pangunahing layunin nito ay ang maging malaya ang Pilipinas sa Espanya sa mapayapang paraan. Ang pangulo nito ay si Ambrosio Salvador. Ito ay nagtagal lamang ng tatlong araw. Ipinakulong si Rizal noong Hulyo 6, 1892 at ipinatapon siya sa Dapitan noong Hulyo 7, 1892. Ang **La Líga Filipína** ang samahang itinatag ni Jose Rizal sa Kalye Ilaya, Tondo noong 3 Hulyo 1892, sa panahong umuusbong ang militanteng nasyonalismo sa lipunang Filipino. Hangarin ng nasabing samahan ang mga sumusunod: 1) pagkakaisa ng buong Filipinas, 2) pagtataguyod ng mga reporma, 3) pagbibigay ng suporta sa edukasyon, agrikultura, at komersiyo, 4) paglaban sa anumang uri ng karahasan at di-makatarungang gawain, at 5) pagbibigay ng proteksiyon at tulong ng bawat kasapi sa isa’t isa.

Sina Ambrosio Salvador bilang pangulo, Bonifacio Arevalo bilang ingat-yaman, Deodato Arellano bilang kalihim, at Agustin de la Rosa bilang piskal, ng nasabing samahan hábang may 14 naman itong kagawad, kabílang sina Andres Bonifacio at Apolinario Mabini. Tungkulin ng bawat kasapi na magbigay ng butaw na 10 sentimo sa samahan buwan-buwan na gagamitin sa pagsustento sa masisipag at mahuhusay ngunit maralitang miyembro, sa pagtulong sa mga kasaping nangangailangan ng tulong pinansiyal sa pagpapautang sa mga nagnanais pumasok sa negosyo o agrikultura, at sa pagpapatayô ng mga tindahang ábot-káya ang bilihin.

Bagama’t hindi subersibo o tahasang lumalaban sa pamahalaan ang La Liga Filipina, masigasig na binantayan ng mga awtoridad ang mga kilos at gawain ng mga miyembro nitó sa simpleng dahilan na si Rizal ang nagtatag ng samahan. Pansamantalang natigil ang samahan nang hulihin si Rizal at ipatapon siya sa Dapitan noong 7 Hulyo 1892.

Binuhay muli nina Mabini at Bonifacio ang La Liga Filipina ngunit di-nagtagal ay nagsawa rin ang mga miyembro sa pagbibigay ng mga buwanang butaw at sa kawalan ng pananalig na pakikinggan ng gobyerno ang sinusuportahan nilang pahayagan, ang *La Solidaridad*. Marami sa mga miyembro nitó, katulad nila Mamerto Natividad, Domingo Franco, Numeriano Adriano, at Jose Dizon ay sumapi sa Katipunan at ang iba naman ay bumuo ng sarili nilang samahan at ang iba ay sumapi sa **Cuerpo de Compromisarios.**
 
## Mga sanggunian
Kategorya:Himagsikang Pilipino
Bundok Pinatubo

Ang **Bundok Pinatubo** ay isang aktibong bulkan sa pulo ng Luzon sa Pilipinas, sa isang interseksiyon ng mga hangganan ng mga lalawigan ng Zambales, Tarlac, at Pampanga. Bago ang 1991, hindi gaanong napapansin ang bundok at mabigat ang erosyon. Makapal ang gubat nito na sinusuportahan ng mga ilang libo na mga katutubong Aeta, na lumikas sa mga patag na lugar patungong mga bundok ng sinakop ng mga Kastila ang Pilipinas noong 1565. 

Dumating kamakailan lamang ang pagputok ng bulkan noong ika-15&nbsp;ng Hulyo taong 1991 pagkatapos ng 600 taong pagkatahimik, ang syudad ng Angeles ang sumalo ng galit ng bulkan, nasira sa pagsabog ang tulay ng Abacan atbp. Ang Porac Pampanga sa pangangaaga ng dating alkaldeng si Roy David ay labis na nasira at naputol ang tulay ng Mancatian, lumikha ng isa sa mga pinakamalaki at pinakamarahas na pagpuputok sa ika-20 siglo noong 15 Hunyo 1991 ang bundok at umabot sa taas na 25-30 kilometro at 10 kilometro ang lapad ng pagsabog. Nagdulot ang matagumpay na prediksiyon sa pagputok ng paglikas ng mga libo-libong katao mula sa mga karatig na lugar, na nailigtas ang mga buhay, ngunit nawasak ang mga nasa paligid nito at labis na nasira ng mga *pyroclastic flow*, mga deposito ng abo, at sa kalunan mga lahar na sanhi ng tubig-ulan na muling ginagalaw ang mga naunang mga deposito ng bulkan. Libo-libong mga bahay ang nasira.

Naramdaman ang epekto ng pagputok sa buong mundo.  Nagbigay ito ng maraming *aerosol* sa *stratosphere*&mdash;mas marami kaysa kahit anong erupsyon simula noong 1883 sa Krakatoa. Nagbuo ang mga *aerosol* ng isang pandaigdigang sapin ng asido sulpurikong abo sa mga sumunod ng mga buwan.  Bumaba ang pandaigdigang temparatura sa mga 0.5&nbsp;°C (0.9&nbsp;°F), at nadagdagan ang pagkawasak ng ozone.

Ayon sa mga katutubong Aeta ang pagsabog ay dulot ng galit ng kanilang panginoong si Namayari, noong 1&nbsp;ng Oktubre, taong 1991&nbsp;ng linubog ang Barangay Cabalantian, Bacolor at ilang mga baryo roon at sa San Fernando, dahil sa labis na takot ay nagpaggawa ng dike ang noong Pangulo na si Fidel V. Ramos at tinawag itong FVR Megadike. Makalipas ang ilang buwan ay napuno ng Asul-Berdeng tubig ang bundok at nagkaruon ng lawa ng may parehong pangalan sa bulkan, isa sa pinaka tanyag na ruta patungong bundok ay sa barangay Santa Juliana sa Capas, Tarlac.

## Aktibidad 
### 2021
Itinaas sa alerto Lebel 1 ang Bulkang Pinatubo ng aktibidad na ipinapakita ng bulkan, makalipas ang 29 taon pagputok nito taong Hunyo 1991.

Kategorya:Mga bulkan sa Luzon
Pinatubo
Pinatubo
Kumpil

Ang **Kumpil**, na tinatawag din na **Krismasyon**, ay isa sa pitong Sakramento ng Katolisismo para sa paggawad ng *grasyang santipiko* at pagpapalakas ng pagkakaisa sa pagitan ng kaluluwa at ng Diyos.

Makikita ang pinagmulan ng Sakramento ng Kumpil sa libro ng Mga Gawain (8: 14-17) at sa Ebanghelyo ni Juan (ika-14 Kapitulo).

## Sa Katolisismo
Ayon sa *Katekismo ng Simbahang Katoliko (talatang 1302-1303) *:
:Makikita sa pagdiriwang ng Sakramento na ang dulot nito ay ang espesyal na pagbulos ng Espiritu Santo na noong ibinigay sa mga apostol sa Pentekost.
:Idinadala ng Kumpil ang pagpapalaki ng grasya ng Binyag:
:*Pinapalakas nito ang ating pag-ugat sa sakradong pagka-anak na dahilan sa ating pag-iyak ng *Abba! Ama!* (Romanos 8:15);
:*Ipinagkakakisa tayong buo kay Kristo;
:*Ipinapalaki sa atin ang mga Kaloob ng Espiritu Santo
:*Isinusukdol nito ang ating relasyon sa Simbahan
:*Ibinibigay nito sa atin ang espesyal na kalakasan mula sa Espiritu Santo para ipalaganap at pag-tanggol ang Pananampalataya sa pamamagitan ng salita at gawa bilang tunay na testigo ni Kristo, para iproklama ang Pangalan ni Kristo, at laging hindi nahihiya dahil sa Krus.

## Mga Sanggunian
Kaurian:Kristiyanismo
Kaurian:Katolisismo
Kaurian:Sakramento
Oseanograpiya

Ang **oseanograpiya** (mula sa Sinaunang Griyego ὠκεανός "karagatan" at γράφω "sulat"), kilala din bilang **oseanolohiya**, ay ang pang-agham na pag-aaral ng mga karagatan. Mahalaga ito sa agham pandaigdig, na sumasakop sa isang malawak na paksa, kabilang ang dinamikong ekosistema; mga agos ng karagatan, mga alon, at dinamikong pluidong heopisiko; plakang tektonika at ang heolohiya ng sahig ng dagat; at pagkilos ng iba't ibang sustansiyang kimikal at katangiang pisikal sa loob ng karagatan at sa mga hangganan nito. Sinasalamin ng iba't ibang paksang ito ang maraming disiplina na ginagamit ng mga oseanograpo upang makapulot ng karagadagang kaalaman sa mga karagatan ng mundo, kabilang ang astronomiya, biyolohiya, kimika, klimatolohiya, heograpiya, heolohiya, hidrolohiya, meteorolohiya at pisika. Pinag-aaralan sa paleoseanograpiya ang kasaysayan ng mga karagatan sa nakaraang pang-heolohiya. Ang **oseanograpo** ay isang tao na nag-aaral ng maraming bagay na may kinalaman sa mga karagatan kabilang ang marinong heolohiya, pisika, kimika at biyolohiya.
## Kasaysayan
, 1769–1770. Kurtesiya ng NOAA - Aklatan ng Litrato.]]

### Maagang kasaysayan
Nakuha ng mga tao ang kaalaman ng mga daluyong at agos ng mga dagat at karagatan bago pa ang kasaysayan. Naitala ang pagmamasid ng mga kati ni Aristotle at Strabo noong 384-322 BC. Pangunahin para sa kartograpiya ang naunang paggalugad ng mga karagatan at pangunahing limitado sa mga ibabaw lamang nito at sa mga hayop na nahuhuli ng mga mangingisda.

Ang kampanyang Portuges ng Atlantikong paglalayag ay ang pinakamaagang halimbawa ng isang malaking sistematikong proyektong pang-agham, na napanatali sa maraming mga dekada, na pinag-aaralan ang mga agos at hangin sa Atlantiko.

Naalala ang mga gawa ni Pedro Nunes (1502-1578), isang dakilang matematiko, sa konteksto ng nabigasyon para sa pagtukoy sa kurbang loksodromiko: ang pinakamaikling daan sa pagitan ng dalawang punto sa isang ibabaw ng isang globo na kinakatawan sa isang dalawang-dimensyong mapa. Nang nailathala ang kanyang "Kasunduan ng Globo" (1537) (karamihan isang naka-komentong salin ng mas naunang gawa ng iba), binilang niya ang isang kasunduan sa heometrikal at astronomikong kaparaanan ng nabigasyon. Malinaw na sinabi niya na ang mga paglalayag ng Portuges ay hindi isang gawaing mapangahas:

:*"nam se fezeram indo a acertar: mas partiam os nossos mareantes muy ensinados e prouidos de estromentos e regras de astrologia e geometria que sam as cousas que os cosmographos ham dadar apercebidas (...) e leuaua cartas muy particularmente rumadas e na ja as de que os antigos vsauam"* (ay hindi nagawa ng pagkakataon: ngunit umalis ang ating mga mandaragat na maalam at nabigyan ng mga instrumento at ang mga patakaran ng astrolohiya (astronomiya) at heometriya na mga alalahaning binibigay mga kosmograpo (...) at kinuha nila ang mga tsart na may tumpak na ruta at hindi na iyong mga ginamit ng mga sinauna).

## Tingnan din 
* Panggagalugad sa kailaliman ng dagat
## Mga sanggunian
*
Kategorya:Pisikang nilapat at interdisiplinaryo
Philippine-Italian Association

Ang **Philippine–Italian Association** (Tagalog: Samahang Pilipino–Italyano) ay isang kapisanang itinatag noong 1962 na may layuning pasiglahin, isulong, ihangad, at patubuin ang pagkakaibigan at pagkaunawa sa pagitan ng mga mamamayan ng Italya at Pilipinas. Nauugnay ang kapisanan sa Società Dante Alighieri Manila, ang sangay ng Società Dante Alighieri sa Pilipinas, na layong isulong ang wikang Italyano sa bansa.

## Mga sanggunian
*Philippine–Italian Association  opisyal na websayt  
*Società Dante Alighieri Manila   
*Philippine–Italian Friendship through the years , lathalaing isinulat ni Betty Ildefonso-Chalkley

Kategorya:Wikang Italyano
Kategorya:Italya
Kategorya:Pilipinas
Kategorya:Mga kapisanan
Pagbaha ng putik sa Katimugang Leyte ng 2006

Nitong ika-7 ng Pebrero, dakong ika-sampu ng umaga.... habang mayroong  pagdiriwang sa isang mababang paaralan ay bigla na lang gumuho ang bundok sa kanilang barangay. Sa Saint Bernard, Leyte na may humigit-kumulang 1,500 tao ay sinalanta ng isang kakila-kilabot na sakuna. Halos binura ng kalikasan ang kanilang barangay sa isang kisapmata. 

Hangang sa ngayon,(Peb. 21) ay umaasa pa rin ang mga tagapagligtas na may matatagpuan pa rin silang buhay,... ngunit sa pagkabaon ng halos 20 hanggang 30 metrong lalim sa loob ng 5 araw ay magiging himala na lang ang lahat.

Panalangin at tulong sa mga naiwang kamag-anak ang kasalukuyang maibibigay nating tulong.

Kategorya:Leyte
Kategorya:Mga sakunang gawa ng kalikasan
Ka‘ahumanu

**Ka‘ahumanu**, kilala sa pormal na pangalan bilang **Elizabeth Ka‘ahumanu**, (1768–1832), Queen Regent ng Kaharian ng Hawai'i. Ipinanganak siya sa Pulo ng Maui sa Hawai'i noong 17 Marso 1768 kina Ke'eaumoku at Namahana. Si Ke'eaumoku ay isang tagapayo at kaibigan ni Kamehameha I, na  nakatalagang ipakasal kay Ka‘ahumanu sa gulang na 13. Maraming asawa si Kamehemeha I ngunit naging paborito niya si Ka‘ahumanu. Hinikayat niya ang kanyang asawa na gunap ng giyera sa pagsasa-isa ng Hawai'i.

## Queen Regent 
Si Ka`ahumanu ay hindi lamang ang pinakapaboritong "asawa" ng hari kundi ang pinakamalakas ayon sa relihiyon sa Hawaii sapagkat siya ay ang taong nagmamay-ari ng pinakamaraming "mana" sa kanyang kapanahunan. Ang "mana" ay isang banal na bagay, at upang hindi ito mahaluan ng ibang bagay, ang mga Hawaiians ay nagpapakasal sa kanilang mga kamag-anak lamang. Katulad sa mga sinaunang Egyptians, hindi na kakaiba sa mga magkakapatid ang pagpapakasal sa isa't isa. Ang gawaing ito ay naglaho nang sila ay lumipat sa Kristiyanismo, at hindi na kailanman ginawa pa ng mga tao.

Sa pagakamatay ni Kamehameha noong 5 Mayo 1819, iginiit ni Ka‘ahumanu na isa sa mga kahilingan ng pumanaw na hari ang pakikibahagi niya sa pamumuno sa Kaharian ng Hawai'i kasama ang kanyang 22 taong gulang na si Liholiho, na kumuha sa pangalang Kamehameha II. Ang parlamentaryo ay sumang-ayong gumawa ng pamunuan ng *kuhina nui* o punong ministro. Lumawak ang kapangyarihan ni Ka‘ahumanu at namuno siya bilang Queen Regent sa mga panahon ni Kamehameha II at Kauikeaouli, na kilala rin bilang Kamehameha III.

## Unang Tagapagtaguyod ng Karapatang Pangkababaihan sa Hawaii 
Siya ay nangunguna sa kanyang kapanahunan at kanyang itinaguyod ang mga karapatan ng mga katutubong babaeng Hawaiian. Siya ay nakipagsanib-pwersa kay Keopuolani, Queen Regent sa ilalim ni Kamehameha II, upang kumain sa parehong mesa na kung saan ang hari ay kumakain. Ang kinalabasan ay ang pagbabago ng mga batas para sa lipunang Hawaiian.

## Kaumuali`i ng Kaua`i 
Nang namatay ang kanyang asawa, kinatakutan ni Ka`ahumanu ang isla ng Kaua`i, sapagkat hindi ito pwersahang nasakop ni Kamehameha at maaaring magresulta sa pagtatapos ng relasyon nito sa pinagkaisang kaharian. Noong 9 Oktubre 1821, pwersahang kinuha ni Ka`ahumanu ang gobernador ng Kaua`i na si Kaumuali`i, at sapilitang nakipagkasal.

Kategorya:Mga maharlika
Isaac Asimov

Si Dr. **Isaac Asimov** (c. 2 Enero 1920 – 6 Abril 1992, orihinal na sinusulat bilang Исаак Озимов ngunit ngayon ay sinusulat na sa wikang Ruso bilang Айзек Азимов) ay isang Amerikanong Hudyo na ipinanganak sa Rusya. Isa siyang biokemiko at manunulat na kilala sa kanyang mga akdang kathang-isip na pang-agham at kanyang mga popular na aklat agham. Ang pinakatanyag na gawa ni Asimov ay ang *Foundation Series* na bahagi ng isa sa kanyang mga malalaking serye, ang *Galactic Empire Serie*s, na kalauna'y napag-isa rin sa *Robot Series*. Sumulat din siya ng mga akdang misteryo at pantasya, gayundin ng maraming di-piksiyon. Sumulat at nakapag-edit si Asimov ng higit kumulang 500 bolyum at 90,000 sulat at poskard, kung saan nakapag-ambag siya sa bawat kategorya ng Sistemang Desimal ni Dewey maliban sa Pilosopiya. Sa karamihan, tinagurian si Asimov bilang bihasa sa siyensiyang piksiyon, at kasama sina Robert A. Heinlein at Arthur C. Clarke, kinilala siya bilang isa sa "*Big Three*" o Malalaking Tatlo ng siyensiyang piksiyon.

## Mga kawing panlabas 
* Homepage ni Isaac Asimov
* Isaac Asimov sa AuthorWars.com

Kategorya:Mga manunulat mula sa Russia
Kategorya:Mga manunulat mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga biyokimiko mula sa Estados Unidos
Kapuluan ng Galapagos

[thumb|350px|Ang Kapuluan ng Galapagos sa bansang [Ekwador.]]

Ang **Mga Pulo ng Galapagos** (Kastila: *Archipiélago de Colón* o *Islas Galápagos*) ay isang kapuluan na binubuo ng 13 pangunahing mga pulo na mala-bulkan, 6 na mas maliliit na mga pulo, at 107 mga bato at maliit na mga pulo. Inakalang nabuo ang kauna-unahang pulo sa pagitan ng 5 at 10 milyong taon na nakaraan, bilang resulta ng aktibidad na tektonik. Kasalukuyang nabubuo pa ang mga pinakabatang mga pulo, ang Isabela at Fernandina, pati ang pinakahuling pagputok ng bulkan noong 2005.

Kabilang sa bansang Ecuador ang Mga Pulo ng Galapagos sa Pasipiko, mga 965&nbsp;km (mga 600&nbsp;mi) kanluran sa pangunahing lupain.

Ang Mga Pulo ng Galapagos ay pinuntahan ni Charles Darwin habang nakasakay sa *Beagle*. Dito niya nakita ang mga pagbabago sa iba't ibang uri ng mga hayop. Ilang sa mga hayop sa Galapagos ay mga kakaibang uri ng mga iguana, at *blue-footed boobie* (*boobie* na mayroong bughaw na mga paa).

File:Galapagos giant tortoise Geochelone elephantopus.jpg|
File:Gigantic Turtle on the Island of Santa Cruz in the Galapagos.JPG|
File:Side angle shot of a gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|
File:A gigantic galapagos tortuga on the island of santa cruz.JPG|
File:Gigantic galapagos turtle on the island of santa cruz.JPG|
File:Galápagos tortoise - Chelonoidis nigra on the Santa Cruz Island - Galapagos.jpeg|
File:The Galápagos tortoise or Galápagos giant tortoise (Chelonoidis nigra) - Santa Cruz Island.jpeg|

## Mga kawing na panlabas 
* Ekwador 
* Mga Pulo ng Galapagos 
* Galapagos-Ekwador 

Kategorya:Mga kapuluan
Kategorya:Heograpiya ng Ecuador
Laua-an

Ang **Bayan ng Laua-an** ay isang ika-4 na klaseng bayan sa lalawigan ng Antique, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay
Ang bayan ng Laua-an ay nahahati sa 40 mga barangay.

* Banban
* Bongbongan
* Cabariwan
* Cadajug
* Canituan
* Capnayan
* Casit-an
* Guinbanga-an
* Guiamon
* Guisijan
* Igtadiao
* Intao
* Jaguikican
* Jinalinan

* Lactudan
* Latazon
* Laua-an
* Leon
* Liberato
* Lindero
* Liya-liya
* Lugta
* Lupa-an
* Magyapo
* Maria
* Mauno
* Maybunga

* Necesito (Paniatan)
* Oloc
* Omlot
* Pandanan
* Paningayan
* Pascuala
* Poblacion (Centro)
* San Ramon
* Santiago
* Tibacan
* Tigunhao
* Virginia
* Bagongbayan

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan ng Antique
Quezon Memorial Circle

Ang **Quezon Memorial Circle** ay isang pambansang liwasanan at dambana na matatagpuan sa Lungsod ng Quezon, ang dating kabisera ng Pilipinas (1948–1976). Matatagpuan sa gitna nito ang mausoleo na naglalaman ng labi ni Manuel L. Quezon, ang ikalawang pangulo ng Pilipinas, kasama ang labi ng kanyang asawang si Aurora Quezon.
[thumb|Estatwa ni Pangulong [Manuel L. Quezon|Manuel Quezon na sumasalubong pagpasok sa Quezon Memorial Circle]]
Kaurian:Pilipinas
Kategorya:Lungsod ng Quezon
Majika

Ang ***Majika*** ay isang telepantasya na pinagbibidahan nina Angel Locsin at Dennis Trillo. Magsisimula ito noong 20 Marso 2006 sa GMA-7.

## Mga katauhan at tauhan
***Sabina** (Angel Locsin) / batang Sabina (Ella Cruz) - Siya ang pinaka matanda sa magkakapatid ni Garam at Ayesa. 
***Argo** (Dennis Trillo) - isang Salamangkero na gustong tulungan si Sabina na kalauna'y iibig sa kanya.
* Ayesa (Carmina Villaroel) - Ang ina ni Sabina
* Garam (Zoren Legaspi) - Ang ama ni Sabina
* Jimboy (Rainier Castillo) / batang Jimboy (Miguel Tanfelix) - ang nakakabatang kapatid ni Sabina (Lalake)
* Sara (Ryza Cenon) / batang Sara (Sandy Talag) - ang nakakabatang kapatid ni Sabina (Babae)
* Markadan (Eddie Garcia) - ang pinakamakapangyarihang  Salamangkero at Pater ng Saladin.
* Eloida (Jean Garcia) - Ang tumulong Kay Sabina
* Adana (Gina Alajar) - Ang nag ampon kay Juno
* Ebrio (Polo Ravales) -  Ang Kapatid Ni Argo
* Juno (Katrina Halili) - Ang karibal ni Sabina 
* Balkan (Eddie Gutierrez) - Ang makapangyarihang Pater na lingid sa kaalaman ng marami ay isa palang itim na salamangka.
* Aduro (Jaime Fabregas) - ang Pater ng hayop.
* Malko (Nanding Josef) - 
* Carab (Spanky Manikan) - 
* Dibin (Gabe Mercado) - ang Pater ng mga sanlagok. Ang pinakamabait na Pater sa saladin
* Naryan (Valerie Concepcion) - ang Umbra ni Markadan na napunta kay Balkan.
* Lyness (Sheena Halili) - Umbra ni Balkan
* Amyla (Jade Lopez) - Umbra ni Aduro
* Lyjah (Nicole Anderson) - Umbra ni Malko
* Vynah (Ehra Madrigal) - Umbra ni Carab
* Salye (Nikki Lirag) - Umbra ni Dibin
* Bodyal (Bearwin Meily)-matalik na kaibigan ni Argo
* Terman (Jake Cuenca) / batang Terman (Darryl Lelis)
* Magil (Gene Padilla) - 
* Besay (Mel Kimura) - Ina ni Terman
* Orbal (Dwight Gaston) - 
* Sula (Viviene Dela Cruz) 
* Godiva (Godiva) - Sabina's steed

## Silipin din
*GMA Network
**Telefantasya*

## Mga kawing panlabas
*Majika official site 
*Majika on IMDB
*Majika article in the Daily Tribune

Kategorya:GMA Network
Kategorya:Telebisyon sa Pilipinas
Kategorya:Mga Palabas sa telebisyon ng dekada 2000
Kategorya:Telefantasya
Kategorya:Mga serye sa telebisyon
Shelton Benjamin

Si **Shelton Benjamin** (ipinanganak noong Hulyo 9, 1975 sa Orangeburg, South Carolina, Estados Unidos) ay isang Amerikanong mambubunong propesyunal at dating mambubunong baguhan. Siya ay dating mambubuno sa |WWE (World Wrestling Entertainment). Siya ay dating WWE Intercontinental Champion, WWE United States Champion, at WWE Tag Team Champion. Siya kinikilala bilang "Gold Standard" sa WWE. Sa ngayon siya ay nasa ROH (Ring Of Honor). Siya ay isa sa mga mambubuno na pumunta dito sa Pilipinas noong Pebrero 24, 2006 at Pebrero 25, 2006 para sa WWE RAW Live Tour in Manila.

Kaurian:WWE Inc.
Chris Masters

Mayroong higit sa isang taong nagngangalang **Chris Masters**:
***Chris Masters** - Australyanong mamamahayag at manunulat, anak ng manunulat na si Olga Masters at kapatid ng tanyag na manunulat pampalakasan at tagasanay sa *rugby league* na si Roy Masters.
***Chris Masters** - Amerikanong *professional wrestler*.
Christopher Mordetzky

Si **Christopher Mordetzky** (ipinanganak 8 Enero 1983 sa Sta. Monica, California), mas kilala sa kaniyang pangalang pangmanananghal na **Chris Masters**, ay isang mambubunong propesyunal na nanananghal para sa tatak RAW ng World Wrestling Entertainment. Siya ay isa sa mga mambubuno na pumunta dito sa Pilipinas noong 24 Pebrero 2006 at 25 Pebrero 2006 para sa WWE RAW Live Tour in Manila.

Kategorya:Pagbubunong propesyunal
Mordetzky, Chris
Tsitsaron

thumb|Mga tsitsaron.

Ang **tsitsaron**, **satsaron**, o **sitsaron** (Kastila: *chicharrón*; Ingles: *crisp pork rind*, *pork cracklings*, *pork rind fritter*) ay isang uri ng pangkaing pangmeryenda at malutong na gawa sa balat ng hayop na kadalasan ay baboy. Kadalasan itong isinasawsaw sa suka o kinakain kasabay ng *beer* bilang pulutan.  Maaari ring gawing tsitsaron ang kangkong.  Karaniwang isinasawsaw ito sa suka.

Sa Latinoamerika ang *chicharrones* ay mga hiwa-hiwa ng baboy, baka, o manok.

## Mga halimbawa
* tsitsarong baboy
* tsitsarong manok o tsitsarong balat ng manok
* tsitsarong bulaklak o tsitsarong bituka
* tsitsarong kangkong
* kropek

## Mga sanggunian
Kategorya:Lutuing Pilipino
Kategorya:Pagkain
Limenitis archippus

Ang **paruparong viceroy** (***Limenitis archippus***) ay isang paruparo sa Hilagang Amerika. May kulay itim at kahel ang pakpak nito na kawangis na paruparong monarch (*Danaus plexippus*). Sa Florida, Georgia, at sa Timog-kanluran, hindi gaanong karaniwang ang monarch, at nakikibahagi ang itsura ng mga viceroy sa reynang paruparo (*Danaus gilippus*).

## Mga sanggunian
*Deskripsiyon ng USGS sa viceroy
**A Bitter Plant Becomes a Bitter Butterfly* 

Kategorya:Paruparo
Hilagang Amerika

**North America***Hilagang Amerika*

190px

 

Ang **Hilagang Amerika** (Ingles: *North America*) ay isang kontinente sa Hilagang Emisperyo ng Daigdig at halos na nasa Kanlurang Emisperyo. Napapaligiran ito ng Karagatang Artiko sa hilaga, Hilagang Karagatang Atlantiko sa silangan, Dagat Caribbean sa timog-silangan, at Hilagang Karagatang Pasipiko sa timog at kanluran. Nasa 24,500,000&nbsp;km² (9,460,000 sq mi) ang sakop nito, o nasa 4.8% ng ibabaw na bahagi ng planeta. Noong Hulyo 2002, tinatayang mahigit sa 514,600,000 ang populasyon nito. Ang Hilagang Amerika ang ikatlo sa pinakamalaking kontinente ayon sa sakop, pagkatapos ng Asya at Aprika, at ika-apat na pinakamalaki ayon sa populasyon, pagkatapos ng Asya, Aprika at Europa.

## Mga teritoryo ng mga Bansa sa Hilagang Amerika at rehiyon 
[thumbnail|250px|Isang *satellite composite image* ng Hilagang Amerika. http://www.earth-puzzle.com/NAmerica.html(https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:North_America_satellite_orthographic.jpg)]

## Sanggunian 

Kategorya:Mga kontinente
Abucay

Ang **Bayan ng Abucay** ay isang ika-4 na klaseng bayan sa lalawigan ng Bataan, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.  Dito matatagpuan ang natural na talon ng Pasukulan at ang kilalang Bukal ng Sibul.

Sa hilaga ng Abucay matatagpuan ang Barangay ng Mabatang, and pinakamaunlad na barangay sa Abucay. Nakapaligid naman sa gitnang bahagi ng Abucay ang Calaylayan sa hilaga, Wawa at Omboy sa Silangan at Gabon at Laon sa Kanluran. Sa timog bahagi ng bayan matatagpuan ang Capitangan.

Pangingisda at pagsasaka ang pangunahing industriya sa Abucay. Nasa barangay ng Wawa ang pangkalakalan *(commercial)* na bahagi ng Abucay kung saan karamihan ng mga tindahan at palengke ay matatagpuan. Wawa lati ang dulo ng Barangay Wawa kung saan karamihan ng mga mangingisda ay lumulusong sa tubigan o dumadako sa laot ng Look ng Maynila para mangisda.

Sa Barangay Mabatang matatagpuan ang pinakamatitiyaga at pinakamahusay na Abukeňos. Dito matatagpuan ang mga produktong gawa sa kamay tulad ng mga bag yari sa abaka, pamaypay, walis at marami pang iba.

## Mga Barangay
Ang bayan ng Abucay ay nahahati sa 9 na mga barangay.

* Bangkal
* Calaylayan (Pob.)
* Capitangan
* Gabon
* Kabukiran
* Laon (Pob.)
* Mabatang
* Omboy
* Salian
* Wawa (Pob.)

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
*Philippine Standard Geographic Code 
*Philippines Business Directory
*Filipino Community
*Abukenos Association
*Abucay Bataan Photo Gallery 

Kategorya:Mga bayan ng Bataan
Quito

Ang **Quito** ay ang kabisera ng Ecuador na matatagpuan sa hilaga-kanlurang Timog Amerika.

#### Guápulo, Quito

File:(Guápulo) Buena Vista black and white.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. z.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. e.JPG
File:(Iglesia de Guápulo) vista to gonzalez suarez quito.JPG
File:(Iglesia de Guápulo) pic. b.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. b.JPG
File:(Guápulo) Calle pic. a.JPG

]]
Kategorya:Kabisera sa Timog Amerika
Quito
Monarkiyang konstitusyonal

Ang **monarkiyang konstitusyonal** o **monarkiyang pansaligang-batas** ay pinamumunuan ng isang monarko (Hari o Reyna) na ang kapangyarihan ay limitado at hindi lubos. Ang kapangyarihan ng monarka ay nakokontrol ng ibang mga pinunong pampamahalaan at ng mga karapatan ng tao. Kadalasan, ang ganitong uri ng monarka ay umiiral sa isang parlamentaryo, na ang monarka ang simbolikong pinuno ng estado. Siya ay naghahari subalit hindi namamahala. Ang tunay na pinuno ng pamahalaan ay ang punong ministro na ang partido ay may pinakamaraming bilang sa parlamentaryo o sa sangay ng gumagawa ng batas.

Ginagamit ng monarko ang kanyang kapangyarihan ayon sa isang konstitusyon at hindi siya nag-iisa sa pagpasya. Naiiba ang mga monarkiyang konstitusyonal sa *mga ganap na monarkiya* (kung saan ang monarko ang tanging nag-iisang nagpapasya kahit pa limitado ng konstitusyon o hindi) sa kung papaano sila tali na ganapin ang kanilang mga kapangyarihan at awtoridad sa loob ng limitasyon na iniatas ng naitatag na legal na balangkas. Mayroong mga monarkiyang konstitusyonal sa ilang mga bansa tulad ng Liechtenstein, Monaco, Morocco, Jordan, Kuwait, at Bahrain, kung saan ginagawad ng konstitusyon ang makabuluhang mga kapangyarihan sa pagpapasya sa soberano, at iba pang bansa tulad ng Australya, ang Reino Unido, Canada, ang Netherlands, Espanya, Belhika, Suwesya, Malaysia, Thailand, Cambodia, at Hapon, kung saan nanatili ang monarko na may makabuluhang mas mababang antas ng pansariling pagpapasya sa paggamit ng kaniland awtoridad.

## Mga sanggunian
Konstitusyonal
Kategorya:Pamahalaan
Biliran

:*Tungkol sa lalawigan ang artikulong ito. Para sa munisipalidad, tingnan Biliran, Biliran. Para sa pulo, tingnan Pulo ng Biliran. *

Ang **Biliran** ay isa sa mga pinakamaliit na lalawigan sa Pilipinas at matatagpuan sa rehiyon ng Silangang Visayas. Isang pulong lalawigan, nasa ilang mga kilometro lamang ang Biliran sa pulo ng Leyte. Naval ang kapital nito at minsan naging bahagi ng Lalawigan ng Leyte ito hanggang naging hiwalay na lalawigan noong 1992.

## Mga Bayan 
Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Shaman King

Ang ***Shaman King*** (シャーマンキング *Shāman Kingu*) ay parehong seryeng anime at isang seryeng manga ni Hiroyuki Takei. Orihinal itong na nailathala ng baha-bahagi sa *Weekly Shōnen Jump* sa pagitan ng 1998 at 2004. Nakolekta ang indibiduwal na mga kabanata sa 32 *tankōbon* na bolyum ng Shueisha. Isang seryeng pantelebisyon na anime ang kasamang ginawa ng TV Tokyo, NAS, and Xebec, na umere sa himpilan ng TV Tokyo sa bansang Hapon mula 2001 hanggang 2002.

## Mga tauhan
### Yoh Asakura
Isang *cool guy* na may pangarap na maging *shaman king*. Kasama niya si Amidamaru bilang kanyang *power spirit* gamit ang espadang Harusame.Pinanganak siya noong 12 Mayo 1985 at ang kanyang "Blood Type" ay A.Kaya niya gustong maging "shaman king" dahil gusto niyang matupad ang pangako niya sa kanyang "fiancee" o "future-wife" na si Anna Kyoyama.Dahil sa pagkakaligtas ni Anna kay Yoh pinangako ni Yoh na gagawin niyang "Shaman Queen" si Anna kapag naging "Shaman King" siya.Sa manga si Yoh ang nagligtas kay Anna.Na-"love at first sight" si Yoh kay Anna,pero sa oras na iyon ay may problema si Anna tungkol sa kanyang kapangyarihan at ayaw niya sa mga tao at sa mundo,kaya sinabi niya kay Yoh na pumili na siya ng bagong asawa.

Kategorya:Anime
Kategorya:Mga serye sa telebisyon mula sa Hapon
Bukidnon

Ang **Bukidnon** ay isang pampang na lalawigan ng Pilipinas na matatagpuan sa rehiyon ng Hilagang Mindanao. Lungsod ng Malaybalay ang kapital nito at napapaligiran ng Misamis Oriental, Agusan del Sur, Davao del Norte, Cotabato, Lanao del Sur, and Lanao del Norte.
## Heograpiya
### Pampolitika
Ang lalawigan ng Bukidnon ay nahahati sa 20 mga bayan at 2 lungsod.

#### Mga Lungsod
*Lungsod ng Malaybalay
*Lungsod ng Valencia

#### Mga Bayan 
## Mga Kawing Panlabas
* MGM Mountain Resort
* Opisyal na Websayt ng Pamahalaang Panlalawigan ng Bukidnon
* Bukidnon Express

Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Camiguin

Ang **Camiguin** ay isang maliit na pulong lalawigan sa Pilipinas sa rehiyon ng Hilagang Mindanao.

Mambajao ang kapital nito at ito ang ang pangalawang pinakamaliit na lalawigan pareho sa populasyon at lawak.  Batanes lamang ang higit na maliit.  Nasa Dagat Bohol ang pulo ng Camiguin na mga 10 kilometro sa hilaga ng Misamis Oriental.

## Heograpiya
## Demograpiya 
Tinatawag na *Camiguinon* ang mga taga-Camiguin. Cebuano at Hiligaynon ang mga pangunahing wika sa lalawigan, samantalang ang katutubong wikang Kinamiguin ay sinasalita na lamang sa mga bayan ng Sagay at Guinsiliban.

## Pampolitika
Ang lalawigan ng Camiguin ay nahahati sa 5 mga bayan. Tinagurian ito bilang "pulo na isinilang sa apoy".

### Mga bayan
thumb|none|300px|Camiguin at ang Dagat Bohol

## Mga Kawil Panlabas
*Ang Opisyal na Website ng Lalawigan ng Camiguin
*Travel Guide from Cagayan de Oro (CDO) to Camiguin 

## Sanggunian 
Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Bohol

:*Tungkol ito sa isang lalawigan sa Pilipinas. Para sa sayaw, tingnan ang Mazurka Boholana.*

Ang **Bohol** ay isang pulong lalawigan ng Pilipinas na matatagpuan sa rehiyong Gitnang Visayas. Lungsod ng Tagbilaran ang kabisera nito at nasa kanluran nito ang pulo ng Cebu, nasa hilagang-silangan naman ang Leyte at nasa timog, sa ibayo ng Dagat Bohol, ang Mindanao.

Tanyag ang lalawigan bilang destinasyong panturismo dahil sa mga magagandang dalampasigan at *resorts*. Ang Chocolate Hills, ay ang pinakadinarayong tanawin sa lalawigan. Ang Pulo ng Panglao, na matatagpuan sa timog kanluran ng Lungsod ng Tagbilaran, ay tanyag na lugar pansisid at palaging nakatala bilang isa sa sampung pinakamagandang sisiran *"diving location"* sa buong daigdig. Ang tarsier, ang sinasabing pinakamaliit na unggoy sa buong daigdig, ay matatagpuan sa pulo.

Ito ang lalawigan ng ika-8 pangulo ng Pilipinas, si Carlos P. Garcia, na naging pangulo ng Pilipinas noong (1957–1961), ay isinilang sa Talibon, Bohol.

## Heograpiya
 ng Bohol]]

Ang pulo ng Bohol ay isang pulong may hugis habilog, na may mga katamtamang taas ng mga bundok. Sa mga bundok ng Bohol matatagpuan ang mga pambihirang mga uri ng halaman at hayop. Binubuo rin ang pulo ng lalawigan ng mga burol. Sa Carmen, Batuan, at Sagbayan matatagpuan ang mga halos perpektong hugis na apang burol na tinatawag bilang Chocolate Hills. Ang Chocolate Hills sa Carmen, Bohol ay sinasabing isa sa mga natural na hiwaga ng Bohol at kadalasang sinasabing *Hiyas ng Pilipinas*. 

Ang Chocolate Hills ng Pilipinas ay tanyag sa kanilang mga brown na burol. Ang mga marilag na burol na ito ay karaniwang natatakpan ng berdeng damo, na nagiging kulay ng tsokolate sa panahon ng tuyong panahon. Ang mga chocolaty at magnanimous na burol na ito ay higit sa isang libo ang bilang at nagkalat sa isang lugar na 50 square kilometros sa mga bayan ng Carmen, Batuan, at Sagbayan. 

May mga dalampasigan din sa pulo ng Bohol na puti ang buhangin. Ang pinakatanyag sa mga ito ay ang mga dalampasigan ng Pulo ng Panglao.

May apat na pangunahing mga ilog na dumadaloy sa Bohol. Ang Ilog Loboc ang pinakatanyag sa lahat dahil sa mga bangkang may kainang naglalayag doon na matatagpuan sa timog silangang bahagi ng pulo.

## Mga bayan at lungsod 
### Unang Distrito 
* **Lungsod**: Lungsod ng Tagbilaran
* **Bayan**: Alburquerque, Antequera, Baclayon, Balilihan, Calape, Catigbian, 
:Corella, Cortes, Dauis, Loon, Maribojoc, Panglao, Sikatuna, Tubigon

### Ikalawang Distrito 
* **Bayan**: Bien Unido, Buenavista, Clarin, Dagohoy, Danao, Inabanga, Jetafe, 
:Pres. Carlos P. Garcia, Sagbayan, San Isidro, San Miguel, Talibon, Trinidad, Ubay

### Ikatlong Distrito 
* **Bayan**: Alicia, Anda, Batuan, Bilar, Candijay, Carmen, Dimiao, Duero, 
:Garcia Hernandez, Guindulman, Jagna, Lila, Loay, Loboc, Mabini, Pilar, Sevilla, 
:Sierra Bullones, Valencia

none|thumb|250px|Bohol Capitol

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Davao de Oro

Ang **Davao de Oro**, ay ang ikatlong pinakabagong lalawigan sa Pilipinas na matatagpuan sa Rehiyon ng Davao sa Mindanao. Ang kabisera nito ay Nabunturan at napapaligiran ng Davao del Norte sa kanluran, Agusan del Sur sa hilaga, at Davao Oriental sa silangan. Sa timog-kanluran naroon ang Golpo ng Davao. Dating kasapi ang lalawigan ng Davao del Norte hanggang naging malayang lalawigan noong 1998.

Dating kilala ang lalawigan bilang ***Compostela Valley*** (literal na "Lambak ng Compostela, "**ComVal**" kapag pinaikli, ). Binago ang pangalan sa bisa ng Batas Republika Blg. 11297 na pinirmahan ni Pangulong Rodrigo Duterte noong 17 Abril 2019 at isinapubliko noong 22 Mayo sa parehong taon. Ipinagtibay ito sa isang plebisito noong 7 Disyembre sa parehong taon, kung saang sa 179,958 katao na bumoto, 174,442 ang sumang-ayon habang 5,020 ang tumutol.

## Heograpiya 
May kabuuang  ang lalawigan ng Davao de Oro na sumasakop sa hilagang silangang bahagi ng Rehiyon ng Davao. Naghahanggan ang lalawigan sa Davao del Norte sa kanluran, Agusan del Sur sa hilaga, at Davao Oriental sa silangan. Matatagpuan ang Golpo ng Dabaw sa timog kanluran ng lalawigan. 

### Pampolitika 
thumb|Mapang politikal ng Davao de Oro
Nahahati ang lalawigan ng Davao de Oro sa 2 distrito na binubuo ng 11 bayan

#### Mga Bayan 

* Compostela
* Laak (San Vicente)
* Mabini (Doña Alicia)
* Maco
* Maragusan (San Mariano)
* Mawab

* Monkayo
* Montevista
* Nabunturan
* New Bataan
* Pantukan

### Pagpalit ng Pangalan
Naipasa sa senado ang isang panukalang batas noong 2019 na opisyal na nagpapalit sa pangalan ng lalawigan mula sa "Compostella Valley" patungong "Davao de Oro". Nakita ng mga  opisyales ng pamahalaang panlalawigan na pinangungunahan ni Gobernador Jayvee Tyron Uy ang pagkakataon na ito upang linawin ang mga kalituhan sa pangalan ng lalawigan, na minsan ay naiuugnay sa Lambak ng Cagayan at sa bayan ng Compostela sa Cebu, at naiuugnay din sa mga karatig lalawigan sa Rehiyon ng Davao. Nakita nila ang pagpapalit ng pangalan bilang pagkakataon upang maipakilala nang higit ang lalawigan sa mga mamumuhunan sa hinaharap.   Ginanap ang plebisito noong ika-7 ng Disyembre 2019, na ang nakararami ay bumoto ng sang-ayon sa pagpapalit ng pangalan.    

## Demograpiya
Ang populasyon ng Davao de Oro sa  ay  katao,  na may densidad na .

Karamihan ng mga naninirahan sa lalawigan ay mula sa mga lalawigan ng Cebu, Samar, Bohol at iba pang lalawigan sa Kabisayaan. Kinabibilangan ng mga Kalagan, Mansaka, Mandaya, Dibabawon, Mangguangan at mga pangkat Manobo gaya ng mga Atta, Talaingod, Langilan, at Matigsalug Manobo ang mga pangkat katutubong bumubuo sa minoriya. 

### Mga wika
Wikang Cebuano ang pangunahing wikang sinasalita sa lalawigan. Sinusundan ito ng mga wika ng Kalagan, Wikang Mansaka, Mandaya, Dibabawnon, at Ingles. 

### Relihiyon
Pangunahing relihiyon sa lalawigan ang Katolisismo na bumubuo sa 74% ng kabuuang populasyon.  Ang iba pang mga mahahalagang paniniwala ay kinabibilangan ng Protestante, Iglesia ni Cristo,  Islam at Animismo. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Cotabato (lalawigan)

Ang **Cotabato**, (o **Hilagang Cotabato**), ay isang walang baybayin na lalawigan sa Pilipinas na matatagpuan sa rehiyong SOCCSKSARGEN sa Mindanao. Lungsod ng Kidapawan ang kapital nito at napapaligiran ng Lanao del Sur at Bukidnon sa hilaga, Davao del Sur at Lungsod ng Davao, Sultan Kudarat sa timog, at Maguindanao sa kanluran.

## Heograpiya
Ang kabuuang sukat ng Cotabato ay 143.5 kilometro parisukat. Isa rin ito sa mga  pinakamaliit na populasyon sa Pilipinas. 
### Pampolitika
Nahahati ang Cotabato sa 25 bayan at isang lungsod. Ngunit walo sa mga bayan nito ay nakapaloob sa Bangsamoro bilang bahagi ng natatanging lugar na pangheograpiya nito.

### Pisikal
## Kasaysayan
Pinakamalaking lalawigan sa Pilipinas ang dating Cotabato. Noong 1966, nahati ang lalawigan at nagkaroon ng Timog Cotabato. Noong 22 Nobyembre 1973, isang Kautusang Pampanguluhan *(presidential)* ang nagdeklara na mahati ang natitirang lalawigan sa Hilagang Cotabato, Maguindanao, at Sultan Kudarat.

Napalitan ang pangalan ng Hilagang Cotabato sa Cotabato noong 19 Disyembre 1983.

thumb|Ang asik-asik falls sa Alamada North Cotabato.

## Sanggunian
Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Benguet

Ang **Benguet** ay isang walang baybayin na lalawigan ng Pilipinas sa Cordillera Administrative Region sa Luzon.  La Trinidad ang kapital nito at napapaligiran ng Pangasinan, La Union, Ilocos Sur, Mountain Province, Ifugao, at Nueva Vizcaya.

Ang Lungsod ng Baguio, isang tanyag na destinasyon ng mga turista sa bansa, ay nasa loob ng lalawigan, bagaman, hindi umaasa ang lungsod sa lalawigan.

## Heograpiya
### Pampolitika
Ang lalawigan ng Benguet ay nahahati sa 13 bayan. Bagamat kasali ang Lungsod ng Baguio sa probinsya ng Benguet, hindi siya kabilang sa pamahalaang panlalawigan nito.

#### Mga Mataas na urbanisadong lungsod 
* Lungsod ng Baguio

#### Mga Bayan
* Atok
* Bakun
* Bokod
* Buguias
* Itogon
* Kabayan
* Kapangan
* Kibungan 
* La Trinidad
* Mankayan
* Sablan
* Tuba
* Tublay

## Kawing Panlabas
*Ang Opisyal na Websayt ng Pamahalaang Panlalawigan ng Benguet 

Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Tahong

thumb|Pagkaing tahong
Ang **tahong** (Ingles: ***Asian green mussel***) ay isang uri o espesye ng maliliit na molusk na nakakain at may magkasalikop na pares ng kabibe na naibubuka at naipipinid.

## Tingnan din
*Titi

## Mga sanggunian