Hafez

Si **Khājeh Shams-od-Dīn Moḥammad Ḥāfeẓ-e Shīrāzī** (Persa: ), na kilala sa kanyang sagisag-panulat na **Hafez** (, *Ḥāfeẓ*, 'ang tagapagsaulo; ang (ligtas na) tagabantay'; 1325–1390) o **Hafiz**, ay isang makatang lirikong Persa na itinuturing ang mga nakolektang gawa ng maraming taga-Iran bilang isa sa pinakamataas na tugatog ng panitikang Persa. Madalas na matatagpuan ang kanyang mga gawa sa mga tahanan ng mga nagsasalita ng Persa, na natututo at naisapuso ang kanyang mga tula at ginagamit ang mga ito bilang pang-araw-araw na mga salawikain at kasabihan. Naging paksa ang kanyang buhay at mga tula ng maraming pagsusuri, komentaryo, at interpretasyon, na nakaimpluwensya sa pagsulat ng Persa pagkatapos ng ika-14 na dantaon kaysa sa ibang may-akda ng Persa.

Kilala si Hafez sa kanyang *Divān*, isang koleksyon ng kanyang mga natitirang tula na malamang na pinagsama-sama pagkatapos ng kanyang kamatayan. Maaaring inilarawan ang kanyang mga gawa bilang "antinomiyano" at sa medyebal na paggamit ng terminong "teosopiko"; ginamit ang terminong "teosopiya" noong ika-13 at ika-14 na dantaon upang ipahiwatig ang gawaing mistikal ng "mga may-akda na hango lamang sa mga banal na aklat " (na naiiba sa teolohiya). Pangunahing sumulat si Hafez sa pampanitikan na uri ng tulang liriko, o mga gazal, na siyang perpektong istilo para sa pagpapahayag ng lubos na kaligayahan ng banal na inspirasyon sa mistikal na anyo ng mga tula ng pag-ibig. Isa siyang Sufi. Isinulat ang paunang salita ng kanyang Divān, kung saan tinalakay ang kanyang maagang buhay, ng isang hindi kilalang kontemporaryo na ang pangalan ay maaaring Moḥammad Golandām. Dalawa sa pinakalubos na pinapahalagahang mga modernong edisyon ng *Divān* ni Hafez ay pinagsama-sama nina Allame Mohammad Qazvini at Qāsem Ghani (495 ghazal) at ni Parviz Natel-Khanlari (486 gazal). Isang Muslim na Sufi si Hafez. Nakipagpalitan din si Hafez ng mga liham at tula kay Ghiyasuddin Azam Shah, ang Sultan ng Bengal, na nag-imbita sa kanya sa Sonargaon kahit na hindi siya nakarating.

Dalawampung taon pagkatapos ng kanyang kamatayan, isang libingan ang itinayo upang parangalan si Hafez sa mga Halamanan ng Musalla sa Shiraz. Idinisenyo ang kasalukuyang mausoleo ni André Godard, isang arkeologo at arkitektong Pranses, noong huling bahagi ng dekada 1930, at itinaas ang libingan sa isang plataporma sa gitna ng mga hardin ng rosas, mga kanal ng tubig, at mga puno ng kahel. Sa loob, nagtataglay ang sarkopagomg alabastro ni Hafez ng inskripsiyon ng dalawa sa kanyang mga tula.

## Satira, relihiyon, at politika 
[thumb| Monumentong Hafez-Goethe sa Weimar, [Alemanya]]
Bagaman kilala si Hafez sa kanyang mga tula, hindi siya gaanong kinikilala para sa kanyang intelektuwal at pampolitikang kontribusyon. Ang isang tiyak na tampok ng tula ni Hafez ay ang balintunang tono nito at ang tema ng pagkukunwari, na malawakang pinaniniwalaan na isang kritika sa mga relihiyoso at naghaharing establisyimento noong panahong iyon. Nabuo ang satirang Persa noong ika-14 na dantaon, sa loob ng mga korte ng Imperyong Monggol. Sa panahong ito, gumawa si Hafez at iba pang mga kilalang maagang satirista, tulad ni Ubayd Zakani, ng isang pangkat ng gawa na mula noon ay naging isang huwaran para sa paggamit ng satira bilang isang pampulitikang aparato. Marami sa kanyang mga kritika ang pinaniniwalaang tinatarget ang pamumuno ni Mubariz al-Din Muhammad, partikular, tungo sa pagkakawatak-watak ng mahahalagang pampubliko at pribadong institusyon.

Ang kanyang gawa, lalo na ang kanyang mapanlikhang pagtukoy sa mga monasteryo, kumbento, Shahneh, at muhtasib, ay hindi pinansin ang mga bawal sa relihiyon sa kanyang panahon, at nakahanap siya ng katatawanan sa ilan sa mga relihiyosong doktrina ng kanyang lipunan. Naging isang karaniwang kasanayan ang paggamit ng polemikong katatawanan sa pampublikong diskurso pang-Iran at marahil ang de facto ngayon ang pangungutya na wika ng panlipunan komentaryong pang-Iran.

## Divan-e-Hafez 
Ang Divan Hafez ay isang aklat na naglalaman ng lahat ng natitirang tula ni Hafez. Nasa Persa ang karamihan sa mga tulang ito at ang gazal ang pinakamahalagang bahagi ng Divan na ito. Mayroong mga tula sa iba pang mga anyong patula tulad ng piyesa, oda, Masnavi at kuwarteto sa Divan na ito.

Walang ebidensya na karamihan sa mga tula ni Hafez ay nawasak. Bukod pa rito, sikat na sikat si Hafez noong nabubuhay pa siya; samakatuwid, nagpapahiwatig ang maliit na bilang ng mga tula sa korte na hindi siya isang mabungang makata.

Ang Divan ni Hafez ay malamang na pinagsama-sama sa unang pagkakataon ni Mohammad Glendam pagkatapos ng kanyang kamatayan. Siyempre, nagpapahiwatig ang ilang hindi nakumpirma na mga ulat na inilathala ni Hafez ang kanyang korte noong AH 770 (1368). iyon ay, nabago higit sa dalawampung taon bago ang kanyang kamatayan.

## Mga tula ni Hafez 
Ang numero sa edisyon nina Muhammad Qazvini at Qasem Ghani (1941) ay ibinigay, gayundin ng Parviz Nātel-Khānlari (ikalawang ed. 1983):

**Alā yā ayyoha-s-sāqī* – QG 1; PNK 1
*''Dūš dīdam ke malā'ek* – QG 184; PNK 179
**Goftā borūn šodī* – QG 406; PNK 398
**Mazra'-ē sabz-e falak* – QG 407; PNK 399
**Naqdhā rā bovad āyā* – QG 185; PNK 180
**Sālhā del talab-ē jām* – QG 142 (Ganjoor 143); PNK 136
**Shirazi Turk* – QG 3; PNK 3
**Sīne mālāmāl* – QG 470; PNK 461
**Zolf-'āšofte'' – QG 26; PNK 22

## Tingnan din 
*Rumi, makatang Persa

## Mga sanggunian 
Kategorya:Ipinanganak noong Dekada 1320
Kategorya:Mga Persa
Kategorya:Mga makatang Iraniyano