Paglubog ng ROKS Cheonan

Ang **Paglubog** ng **ROKS** **Cheonan** ay naganap sa 26 Marso 2010, na kung saan ang *Cheonan*, isang barko ng hukbong-dagat ng Republika ng Korea na may 104 na tauhan, ay lumubog sa tubig ng kanluran baybayin ng bansa na malapit sa Baengnyeong Island sa Yellow Sea. Ang ulat ng isang imbestigasyon na natupad sa pamamagitan ng isang pangkat ng mga internasyonal na mga eksperto ay pinakawalan sa 20 Mayo 2010, na nagsabi na ang bapor na pandigma ay nalubog sa pamamagitan ng isang torpido ng Hilaga Korea na binaril sa pamamagitan ng isang unanong submarino. Ang barko ay naglalaman ng 104 na tao sa panahon ng paglubog, at 58 na tao ay naligtas habang 46 ay namatay.

Ang pagsabog ay naganap malapit sa popa ng barko, at ito ang dulot ng pakahalati ng barko sa dalawang parte nang maya maya ay nalubog ng 21:30&nbsp;local time (12:30&nbsp;UTC) sa  timog-kanluran baybayin ng Baengnyeong Island.

Paunang ulat ay nagsasabi na ang barko ay naatake sa pamamagitan ng isang torpido ng Hilaha Korea, at na ang isang barko ng Timog Korean ay bumaril din sa pagsasagot.  Maagang ulat din ay nagsasabi na ang isang yunit ng Timog Korean Navy ay nagbaril sa isang hindi nakilalanin na barko na napatungo sa Hilagang Korea. Ang pagtatanggol opisyal mamaya ay nagsabi na ang target na ito ay maaaring isang kawan ng mga ibon na hindi nakilalanin sa radar.

## Pagsisikap sa Pagligtas 
Matapos ang paglubog President Lee ay nagsabi na ang paggaling ng anumang mga nakaligtas ay ang mga pangunahing prioridad. Oksihena ay nabomba sa loob ng barko upang mapanatili ang sinumang mga buhay pa sa loob. Sa 30 Marso 2010, isang bosero ng Timog Korea ay namatay sa pagkawala ng ulirat habang naghahanap ng mga maliligtas, at iba pa ay naospital. Sa 3 Abril 2010, nainiulat na ang isa sa mga bangka na kasangkot sa paghahanap ay nawawala at ituring na nalubog din, at ito pala ay bumanga sa isang barko ng Cambodian registry. Ito ay may siyam na tao na nakasakay. Matapos ang paglubog, ang pagsisikap sa pagligtas ay natapos at napigil sa kahilingan ng mga pamilya ng mga nawawala o patay.

## Pagsasagip sa Dagat 
Ang pagsagip sa dagat ng *Cheonan* ay nagsimula sa pamamagitan ng paggamit ng isang higanteg lumulutang na kreyn  na kung saan ang popa ng barko ay ang unang itaas. Ang katawan ng 40 na tauhan ng 46 na namatay sa barko ay nabawi.

## Espekula sa Sanhi ng Paglubog 
Ang mga opisyal ng Timog Korea sa una ay hindi sumang-ayon sa ideya na ang Hilaga Korea ay responsable para sa paglubog ng Cheonan. Sa 29 Marso 2010, kasunod ng isang lunod pagsusuri ng mga sira-sirahan ng barko, Ministro ng Depensa Kim Tae-Youngay ang unang nakasabi na ang pagsabog ay maaaring sanhi ng isang minahan ng Hilaga Korea, na posibleng natira mula sa Korean War. Mamaya sa parehong linggo, noong Abril 2, sa Heneral Kim ay nagsabi din na ito ay isang "malamang posibilidad" na ang isang torpedo ay ang sanhi sa paglubog ng *Cheonan*.

Ang isang pahayagan ng Timog Korea, *The Chosun Ilbo* ay nagulat sa Marso 31 na ang isang submarino ng Hilaga Korea ay nakita malapit sa lugar ng paglubog ng Timog Korea at ng mga American na ahensiya ng imbestigasyon. Isa pang ulat mula sa parehong pahayagan ay nagsabi na si Kapitan Won Choi-il ng *Cheonan* tumawag sa pamamagitan ng kanyang mobile phone sa pagsasabog ng Cheonan na kung saan sinabi niya na "Kami ay naatake ng mga kalaban." 

Sa 30 Marso 2010, nidespatsa ng tagapagsalita ng Ministeryo ng Depensa Won Tae-Jae, ang posibilidad na ang submarino ng Hialaga Korea ay maaaring nagpaputok ng torpidoe sa barko ng Timog Korea, na nagpapahiwatig na walang mga "kahanga-hanga gawain" ay nakumpirma na. 
Gayunman, sa 2 Abril 2010,*Ang Chosun Ilbo*ay nabanggit na ang mga opisyal ng ahensiya ay nagsasabi na ang torpido mula sa isang maliit na submarino na pang-sakay ng dalawang tao lamang ng Hilaga Korea ay ang nakalubog ng barko, dahil walang katibayan na ebidensiya na naganap ang isang panloob na pagsabog. Ang ministeryo, gayunpaman, nagsabi uli na hindi ito Gusto-isip-isip lamang sa mga sanhi nito hanggang sa imbestigasyon ay kumpleto na.

Sa 7 Abril 2010, ang chairman ng South Korean National Assembly, Kim Hak-awit, ay nakasaad na ang pinsala sa barko ay isang uri na "hindi maaaring hindi resulta ng isang torpedo o minahan na atake."  Sa parehong araw, direktor ng National Intelligence Service Won SEI-Hoon ay nakasaad din na ayon sa kanilang imbestigasyon, at sa makuha mula sa U.S. Central Intelligence Agency, walang di-pangkaraniwang aktibidad ng Hilaga Korea sa araw ng paglubog.

Sa 25 Abril 2010, ang Ministerya ng Depensa ay nagsabi na ang pinaka-malamang na maging sanhi ng pagsabog ng *Cheonan* ay isang torpido; kanyang mga pahayag ay ang unang pagkakataon na ang isang opisyal ng Timog Korea ay bumanggit sa publiko tulad ng isang dahilan. Si Kim ay nagsabi na "Ang isang bubble jet na nasanhi ng isang mabigat na torpedo ay ang inisip na pinaka-malamang sanhi, gayunman ang iba't-ibang mga posibilidad ay din pinagaaralan.
"Ang isang bubble jet ay ang dulot ng isang pagsabog at ito ang nagbabago sa presyon ng tubig, at ang kanyang lakas ay maaaring maging sanhi ng pagsasabog ng barko. Ang teorya ng bubble jet ay suportado ng isa sa mga taga-imbestigasyon sa insidente, na nagsabi na walang katibayan na ang isang pagsabog ay naganap sa makipag-ugnayan sa isang barko, at na ang isang di-makipag-ugnayan sa pagsabog ay pinaka-malamang nasira ang barko sa kalahati.

## Imbestigasyon 
Pagkatapos ng pagsasagip ng barko, Ang Timog Korea at ang Estados Unidos ay bumuo ng isang pinagsamang mausisa koponan upang matuklasan ang sanhi ng paglubog ng Cheonan. Mamaya ang Timog Korea ay nagsabi na itong grupo na ito ay inilaan upang makipagbuo sila ng isang pang-internasyonal na grupo upang imbestigahan ang paglubog kasama ng Britain, Sweden at Australya. Ang Canada ay nag anunsiyado na ang tatlong eksperto ay sasali sa imbestigasyon.

Sa 16 Abril 2010, Yoon Duk-yong, co-chairman ng pangkat ng imbestigasyon, ay nagsabi na, "Sa isang unang pagsusuri ng popa ng *Cheonan*, mga taga-imbestigasyon ng Timog Korean at U.S. ay natagpuan na walang ebidensiya na ipinapakita na ang katawan ng barko ay direktang natamaan sa pamamagitan ng isang torpido. Sa halip, ang aming natagpuan ay nagpapakita na ang isang malakas na pagsabog katulad ng isa sa dulot ng isang torpido ay naganap sa ilalim ng tubig. Ang pagsabog ay maaaring nakagawa ng isang bubble jet na sa wakas ay nakabuo ng isang malaking alon at pagkabigla na sanhi ng pagkakahalati ng barko." 
Bakas ng isang kemikal na pagsabog na sangkap na ginagamit sa torpedoes ay mamaya natagpuan sa Mayo 2010.

Ang*Washington Post* ay umulat sa 19 Mayo 2010, na ang isang team ng pang-imbestigasyon mula sa Sweden, Australia, Britain, at ang Estados Unidos ay nakalabas ng konklusyon na ang isang torpido ng Hilaga Korea ang naka-lubog ng barko ng Timog Korea. Ang imbestigasyon team ay nakatagpo na ang torpido ginamit ay katulad ng isang torpido ng Hilaga Korea na dating nakuha ng Timog Korea. Sa 25 Abril 2010, ang koponan ng imbestigasyon ay humayag na ang sanhi ng paglubog ay isang hindi-lunod na pagsabog naganap sa ilalim ng tubig.

Sa 7 Mayo 2010, ang isang opisyal ng pamahalaan ay nagsabi na ang isang pangkat ng mga sibilyan at eksperto ngmilitar ay nakatagpo ng bakas ng isang  Sa 19 Mayo 2010, ang pagkatuklas ng isang piraso na bakal na naglalaman ng isang serial number na katulad sa isa sa isang torpido ng Hilaga Korea na nasagip ng Timog Korea noong taong 2003.

## Opisyal na Pagkatuklas
Sa Mayo 20, ang koponan ng imbestigasyon (Timog Korea, US, UK, Sweden, Australya) ay nagpahayag ng kanilang mga ulat sa kung saan sila ay nagpalagay na ang paglubog ng bapor *Cheonan* na pandigma ay sa katunayan na ito ay resulta ng isang atake ng Hilaga Korea, nagsasabi na "Ang mga puntos na ebidensiya lubha sa konklusyon na ang mga torpedo ay baputok sa pamamagitan ng isang unanong submarino ng Hilaga Korea sa ilalim ng tubig." Natagpuan din ng koponan ng imbestigasyon na ang isang grupo ng mga maliliit na submarino ay nasamahan ng isang barko sa paggagalaw mula sa isang hukbong-dagat base kamp ng Hilaga Korea ng ilang araw bago ng paglulubog. Ang tiyak na armas na ginamit ay isang gawa ng Hilaga KoreaCHT-02D torpido, na kung saan ang mga malalaking parte katulad nito ay nahanap.

Ang mga taga-imbestigasyon ng Timog Korea ay naniniwala na ang isa o dalawang submarino ng Hilaga Korea, ang isa Yono uri na submarino at ang isa Sang-O uri na submarino, ay umalis galing sa hukbong-dagat base kamp na Cape Bipagot sinamahan ng isang barko sa Marco 23. Isa sa mga submarino, ayon sa ulat, ay umikot sa paligid sa kanluran ng Baengnyeong Island, pagdating sa Marso 25. Doon, ito naghintay ng 30 na minuto sa ilalim ng tubig sa 40–50 metro malalim para sa *Cheonan* upang pumasa ito. Mga taga-imbestigasyon ay naniniwala din na ang mga submarino ay nagpaputok ng torpido sa isang lugar na 3&nbsp;km layo sa oras na 09:22 sa Marso 26. Ang mga submarino ng Hilaga Korea ay bumalik sa kanilang base kamp sa Marso 28.

Ang mga sira-sirang parte ng torpido ay nabawi sa lugar ng pagsabog ng isang barkong pang-draga noong Mayo 15, kung saan kasama ang 5x5 bladed kontra-umiikot propellers, pagpapaandar na motor at isang pangunahing bahagi, ganap na tumutugma sa schematics ng CHT-02d torpedo kasama sa pambungad na ibinigay polyeto sa mga banyagang bansa ng Hilaga Korea para sa pagluluwas. Ang naka marka sa Hangul, na nagbabasa ng "1번" (o Number 1 sa Ingles), ay natagpuan sa loob ng mga dulo ng pagpapaandar na seksiyon, na pareho sa pagmamarka ng isang dating nakuhang torpido ng Hilaga Korea.

## Kalakaran ng mga ibang bansa / institusyon
Hapones : malakas na suporta para sa matapang at mahinahon na tugon, Repasuhin ang dagdag na tuntunin ng Hilaga Korea (5.24, Punong Ministro)
Pagapapalaki ang pagbabawalan ng pagapsok ng mga barko ng Hilaga Korea, pagbabawas ang limitasyon ng pera na papasok sa Hilaga Korea.

Canada : Malakas na suporta para sa tugon sa Hilaga Korea at planong dumagdag ng tuntunin para sa Hilaga Korea. (5.24, Punong Ministro)
Pagtigilin ang diplomatikong relasyon sa Hilaga Korea (5.26, Ministro ng Banyaga)

Argentina : akusado ang pagpapagalit na gawa ng Hilaga Korea (5.21, pahayag ng gobyerno)

Mexico : suporta sa resulta ng imbestigasyon na nagpaptunay na nasa Hilaga Korea ang responsibilidad (5.21, Ministeryo ng Banyaga)

Pamahalaan ng Kurd KRG : akusado sa pamahalaan ng Hilaga Korea (5.23, Pangulo)

Uruguay : Suporta sa desisyon ng Timog Korea (5.21, Ministeryo ng Banyaga)

Turkey : Bilang isang bansang kapisanan, susuporta sa lahat na desisyon at tugon ng Timog Korea sa yugto na internasyonal (5.23, Ministro ng Banyaga)

Netherland : Isangguni sa UN ang kaso na ito (5.21, Tagapagsalita ng Ministeryo ng Banyaga)

Kenya : Tumaligsa sa pampagalit na gawain ng Hilaga Korea, gumiit ng mapayapang solusyon sa krisis na ito. (5.23, pahayag ng Ministeryo ng Banyaga)

Israel : Gumiit na tumigil ang Hilaga Korea sa kanilang mga paglabag sa kapayapaan na gawain. (5.24, Tagapagsalita ng Ministeryo ng Banyaga)

Guatemala : Suporta sa tugon ng Timog Korea (5.22, pahayag ng pamahalaan)

Peru : Gumiit ng pamaraan para makamit ng kapayapaan sa peninsula ng Korea kasama ng komunidad ng internasyonal at inulit ang paggalng sa pribilehyo ng UN. (5.24, pahayag ng pamahalaan)

Bolivia : Ipinahayag ang pagkakaisa sa Timog Korea, suporta sa mga tugon sa rehiyon at sa maraming panig (5.21 sa isang naipadalang sulat ng mga suporta)

Greece :　akusado ang pagpapagalit na gawa ng Hilaga Korea (5.25, pahayag ng Ministeryo ng Banyaga)

Brazil :　Ipinahayag ang pagkakaisa sa Timog Korea (5.25, pahayag ng Ministeryo ng Banyaga)

Portugal : Ipinahayag ang pagkakaisa sa Timog Korea at inakusado ang gawa ng Hilaga Korea (5.25, Ministro ng Banyaga)

Chile : Inakusado ang atake ng Hilaga Korea (5.25, Pahayag ng Ministeryo ng Banyaga)

Denmark : Sinisisi ang duwag na gawain ng Hilaga Korea, gumiit ng pamaraan para sumunod ang Hilaga Korea sa internasyonal na obligasyon (5.25, Ministro ng Banyaga)

UN : ang UNSC ay gagawa ng nararapt na hakbang (5.25, punong kalihim)

OAS (Organisasyon ng kooperasyon ng Amerika) : hindi maaaring tanggapin ang gawain ng Hilaga Korea (5.26, punong kalihim)

Mga ipinahayag ng mga tauhan na nakaugnay sa militar

Swiss : bilang militar, titiwala sa resulta ng kasamang imbestigasyon ng Timog Korea (5.25, Direktor ng Katalinuhan ng Militar)

Turkey : mga prinsipal na heneral ay ipinahayag ng pagsusuporta sa Timog Korea (5.24)

Jordan : mga prinsipal na heneral umakusado sa gawain ng Hilaga Korea at ipinahayag ang pagsusuporta sa tugon ng Timog Korea (5.24)

Jordan, Belgium, Malaysia, Oman, UAE at 20 na bansa ay ipinahayag ang pagsusuporta sa Timog Korea (5.24)

## See also
* North Korea – South Korea relations
* Korean Air Flight 858
* List of border incidents involving North Korea

## References 
## External links
* 

Kategorya:2010 in South Korea
Kategorya:Maritime incidents in 2010