Pentateukong Samaritano

at Lumang Pentateuko, 1905]]

Ang **Pentateukong Samaritano**, **Torang Samaritano** o **Samaritanong Torah** (Hebreo: תורה שומרונית torah shomroniyt) ang bersiyon na Samaritano ng Pentateuch o Torah ng Hudaismo. Ang Pentateuch ang unang limang mga aklat ng Bibliya. Ito ay tradisyonal na isinulat sa alpabetong Samaritano at ginagamit ng mga Samaritano sa kanilang relihiyon. Ito ang bumubuo sa buong kanon na biblikal ng relihiyon ng mga Samaritano na Samaritanismo. Itinatakwil na kanonikal sa Samaritanismo ang ibang mga aklat ng Tanakh na hindi Pentateuch ng Hudaismo.  Ang mga pagsasanay pang-relihiyon ng mga Samaritano ay batay sa kanilang bersiyon na Samaritano ng Pentateuch ng Hudaismo. Ito ay iba mula sa mga tekstong Masoretiko o sa Septuagint. Ang mga 6,000 na pagkakaiba ay umiiral sa pagitan ng Samaritanong Pentateuch at Masoretikong Pentateuch. Ito ay kinabibilangan ng mga pagkakaiba sa doktrina gaya ng utos sa Samaritanong Torah na magtayo ng dambana sa Bundok Gerizim. Ang halos 2,000 pagkakaiba ng Samaritanong Pentateuch sa Masoretikong Pentateuch ay umaayon sa Septuagint at ang ilan ay sa Latinong Vulgata. Ang ilang mga manuskrito ng Pentateuch sa Mga skrolyo ng Patay na Dagat ay nagdadala ng uring tekstong "pre-Samaritano". Ayon sa mga skolar, ang Samaritanong Pentateuch ay kumakatawan sa isang autentikong sinaunang tradisyong tekstuwal sa kabila ng pag-iral ng mga walang katulad na anyo na ipinakilala ng mga Samaritano. 

Ang mga Samaritano ay naniniwala na isinulat ng diyos ang kanilang Samaritanong Pentateuch at ibinigay kay Moises ang unang kopya nito kasama ng dalawang mga tableta na naglalaman ng Sampung Utos.  Ang mga Samaritano ay naniniwala na ang kanilang mga kopya ay nag-iingat ng tekstong ito na isinulat ng diyos na hindi naliko hanggang sa kasalukuyang panahon. Kanilang tinatawag ang kanilang Samaritanong Pentateuch na קושטה ("Ang Katotohanan").
## Mga paghahambing sa ibang mga bersiyon
### Masoretiko
Kabilang sa pinaka-mapapansing mga semantikong pagkakaiba ng Samaritanong Pentateuch sa Masoretikong Pentateuch ay nauugnay sa lugar na sambahan ng Samaritano sa Bundok Gerizim. Ang bersiyong Samaritano ng Sampung Utos ay nag-uutos na magtayo ng dambana sa Bundok Gerizim kung saan ang lahat ng mga handog ay ihahandog. Ang utos na ito ay wala sa tumutugong teksto ng Masoretiko ng Hudaismo. Gayunpaman, ang  sa Masoretiko ay nag-uutos na magtayo ng dambana sa Bundok Ebal na pinalitan sa Bundok Gerizim sa Samaritanong Pentateuch. Ang pagsasama ng Samaritanong Pentateuch ng Gerizim sa Sampung Utos ay nagbibigay diin sa sanksiyon ng diyos na ibinigay sa lugar ng sambahan ng pamayanang Samaritano. Ang pagkakaibang ito ay sinusuportahan ng mga pagbabago sa tenso ng pandiwa sa Samaritanong Pentateuch na nagpapakita na *pinili* na ng diyos ang lugar na ito. Ang tensong hinaharap na *pipiliin* ang ginagamit sa Masoretikong Pentateuch.  Ang ilang mga pagkakaiba ay nagpapakita ng mga nosyon ng Samaritano ng kagandahang asal gaya ng pagbabago sa  ng "sa mga tuhod ni Jose" tungo sa "sa mga araw ni Jose". Natagpuan ng mga skribang Samaritano na nagpakahulugan ditong literal na hindi angkop na ang ina ng mga apo ni Jose ay manganganak sa kanyang mga tuhod.  Ang mga natatanging anyo sa Samaritanong Pentateuch ay matatagpuan rin sa ilang mga tekstong pambatas kung saan ang pagsasanay na Samaritano ay iba mula sa inuutos sa loob ng mga tekstong rabbinikal.   
### Latin Vulgate
Ang ilang mga talata ng Latin Vulgata ay nagpapakita ng pag-aayon sa Samaritanong Pentateuch laban sa Masoretikong Pentateuch.  Halimbawa, sa   sa Samaritanong Pentateuch ay nakalagay ang "lupain ng Moreh"(Hebreo: מוראה) samantalang sa Masoretiko ay "lupain ng Moriah" (Hebrew: מריה). Ang "lupain ng Moreh" ay itinuturing na anyong Samaritano dahil ang Moreh ay naglalarawan ng rehiyon sa palibot ng Shechem kung saan ang Bundok Gerizim ay matatagpuan. Ito ay isinalin sa Vulgate bilang *in terram visionis* ("sa lupain ng pangitan") na nagpapahiwatig na si Jerome ay pamilyar sa pagbasang "Moreh" na isang salitang Hebreo na ang mga katinig ay nagmumungkahi ng "pangitain". 

## Mga sanggunian
Kategorya:Tora
Kategorya:Mga tekstong Samaritano