Sandiganbayan

Ang **Sandiganbayan** ay isang tanging hukuman sa Pilipinas na itinatag sa ilalim ng Kautusang Pampanguluhan Blg. 1606.  Katumbas ng ranggo nito ang  Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas.  Binubuo ang hukuman ng labing-apat na mga Katuwang na Hukom at isang Namumunong Hukom.  Matatagpuan ang gusali ng Sandiganbayan sa Gusaling Centennial, Abenida Commonwealth pgt. Daang Batasan, Lungsod Quezon sa Kalakhang Maynila.

## Kasaysayan 
thumb|Sandiganbayan
Itinatag ang Sandiganbayan sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand E. Marcos noong Hunyo 11, 1978, sa pamamagitan ng Atas ng Pangulo Blg. 1486 sa 1973 Konstitusyon. Ang hukuman ay pantay sa ranggo sa mga Regional Trial Court (kilala noon bilang Courts of First Instance). Noong Disyembre 10, 1978, itinaas ng Presidential Decree No. 1606 ang ranggo ng Sandiganbayan upang tumugma sa Court of Appeals, ang pangalawang pinakamataas na hudisyal na hukuman sa Pilipinas. Nagsimula ang operasyon ng Sandiganbayan noong Pebrero 12, 1979.

Ang mga pagbabago ay ipinakilala sa Republic Acts No. 7975 at No. 8249, pagkatapos ng EDSA Revolution noong 1986, na nilimitahan ang hurisdiksyon ng Sandiganbayan sa "mga kaso na kinasasangkutan ng mga pampublikong opisyal na umuokupa sa mga posisyon na inuri bilang salary grade 27 at mas mataas."

### Batas Militar 
Nang magsimula ang mga operasyon ng Sandiganbayan noong 1979, ito ay binubuo lamang ng isang dibisyon (kasama si Hon. Manuel R. Pamaran bilang Presiding Justice at dalawang Associate Justice) at isang 15-membered skeleton crew. Noong 1981, inilunsad ang pangalawang dibisyon. Ang ikatlong dibisyon ay nabuo noong Agosto 4, 1982.

Noong 1984, ang 26 kataong akusado sa pagpaslang kay Aquino ay pinawalang-sala ng Sandiganbayan sa 90-pahinang hatol. Binalewala ng hatol ang lahat ng natuklasan ng Agrava Commission, na itinalaga upang imbestigahan ang pagpatay.

Noong Hunyo 13, 1985, ibinasura ng Sandiganbayan, sa tulong ng komisyon, ang kaso laban kay General Fabian Ver, ang hepe ng Armed Forces of the Philippines, kasama ang pitong iba pa. mga lalaking militar. Ibinoto ng Sandiganbayan ang pagbubukod ng kanilang mga testimonya dahil sila ay self-incriminatory at hindi tinatanggap bilang ebidensya. Ang Supreme Court ay kinatigan ang desisyong ito sa botong 10–3 noong Agosto. Hindi nagtagal ay naibalik si Ver bilang chief of staff ni Marcos noong Disyembre 2.

### Post-martial law 
#### 1987 Konstitusyon 
left|thumb|271x271px|Inagurasyon ni Corazon Aquino
Noong Pebrero 2, 1987, niratipikahan ang isang bagong konstitusyon sa ilalim ni Pangulong Corazon Aquino. Ang 1987 Constitution ay nagdikta ng separation of powers at isang sistema ng checks and balances sa pagitan ng mga sangay ng ehekutibo, lehislatura, at hudikatura.

Pinalawak ng 1987 Constitution ang hurisdiksyon ng Sandiganbayan upang isama ang mga kasong iniimbestigahan ng Presidential Commission on Good Government (PCGG) na kinasasangkutan lamang ng ill-gotten wealth, na idinikta ng Executive Orders No. 14 at No. 14-A (pangunahing SB site at EO 14). Noong Abril 1994, sinakdal sina Imelda Marcos at tatlong dating opisyal ng Ministry of Human Settlements (MHS) para sa maling paggamit ng Php 97.9 milyon sa pondo ng MHS noong 1985. Gayunpaman, ibinasura ng Sandiganbayan ang mga kaso laban sa Imelda Marcos kaugnay ng pagbebenta ng $125.9 milyon sa Central Bank Treasury notes noong 1980s.

Sa ilalim ng 1987 Philippine Constitution at Ombudsman Act of 1989, ang Opisina ng Ombudsman ay independiyenteng sinusubaybayan ang lahat ng tatlong sangay ng pamahalaan para sa pampulitikang katiwalian.

### Mga batas sa graft and corruption sa Pilipinas 
Ang mga batas sa graft and corruption ay may bisa noong 1950s, bago ang paglikha ng Sandiganbayan. Ang mga batas sa graft at katiwalian ay namamahala sa mga pampublikong opisyal at natural na tao. Ang koleksyon ng mga batas na ito ay pinangangasiwaan ng Opisina ng Ombudsman.

#### Republic Act Nos. 3019 at 1379 
Ang Anti-Graft and Corrupt Practices Act ay isang batas na nagsasaad na dapat supilin ng Gobyerno ng Pilipinas ang ilang mga gawain ng kapwa opisyal ng publiko at ng mga natural na tao na maaaring maging graft o katiwalian. Kabilang sa mga gawaing napapailalim sa ilalim ng mga batas na ito ang graft, paglalahad kung hindi man ay pribadong impormasyon, kapabayaan sa mga hinihiling na hinihiling, hindi nararapat na pinsala ng isang pampublikong opisyal sa alinmang partido – pribado o pamahalaan – sa anyo ng mga hindi makatwirang benepisyo o disadvantages.]]
Upang matukoy kung ang Sandiganbayan ay may hurisdiksyon, ang mga abogado ay tumitingin sa dalawang pamantayan, katulad ng: ang uri ng pagkakasala at ang grado ng suweldo ng pampublikong opisyal.

Ang Sandiganbayan ay dapat magkaroon ng orihinal na eksklusibong hurisdiksyon sa:

* Paglabag sa Anti-graft and Corrupt Practices Law (RA 3019)
* Mga Forfeitures ng Illegally Acquired Wealth (RA 1379)
* Mga krimen na ginawa ng mga pampublikong opisyal katulad
** Direkta, Di-tuwiran at Kwalipikadong Panunuhol
** Korapsyon ng mga pampublikong opisyal
* Iba pang mga pagkakasala o felonies simple man o kumplikado sa iba pang mga krimen na ginawa kaugnay sa kanilang opisina ng mga pampublikong opisyal.
* Mga Kasong Sibil at Kriminal na isinampa alinsunod sa at may kaugnayan sa Executive Orders 1, 2, 14 & 14-A  na inisyu noong 1986
* Mga petisyon para sa pagpapalabas ng Writ of mandamus, prohibition, certiorari, habeas corpus, injunction at iba pang mga ancillary writs at proseso bilang tulong sa hurisdiksyon ng apela nito; Sa kondisyon, ang hurisdiksyon ay hindi eksklusibo ng Korte Suprema.
* Mga petisyon para sa Quo Warranto na lumabas o maaaring lumabas sa mga kasong isinampa o maaaring isampa sa ilalim ng EO 1, 2, 14 & 14- A 

Sa kondisyon na ang akusado ay kabilang sa salary grade na 27 o mas mataas, ang Sandiganbayan ay may hurisdiksyon sa:

* Paglabag sa Code of Conduct at Ethical Standards (RA 6713)
* Paglabag sa Plunder Law (RA 7080)
* Paglabag sa The Heinous Crime Law (RA 7659 )
* Paglabag sa The Anti-Money Laundering Law kapag ginawa ng isang pampublikong opisyal (RA 9160 )
* Presidential Decree 46  tinutukoy bilang ang gift-giving decree na ginagawang parusahan ang sinumang opisyal o empleyado na tumanggap nang direkta o hindi direkta at para sa pribadong tao na magbigay o mag-alok na magbigay ng anumang regalo, kasalukuyan o iba pang mahalagang bagay sa anumang okasyon kabilang ang Pasko, kapag ang naturang regalo, kasalukuyan o mahalagang bagay ay ibinigay dahil sa kanyang opisyal na posisyon, hindi alintana kung pareho o hindi para sa mga nakaraang pabor o ang nagbibigay ay umaasa o umaasa na makatanggap ng pabor o mas mabuting pagtrato sa hinaharap mula sa pampublikong opisyal o empleyadong may kinalaman sa pagtupad sa kanyang mga opisyal na tungkulin.
** Kasama sa pagbabawal ay ang paghahagis ng mga party o entertainment bilang parangal sa opisyal o empleyado o sa kanyang mga kamag-anak.
* Presidential Decree 749  na nagbibigay ng immunity mula sa prosecution sa sinumang tao na boluntaryong nagbibigay ng impormasyon tungkol sa anumang paglabag sa Art.210, 211 o 212 ng RPC, RA 3019, Sec.345 ng NIRC, Sec. 3604 ng Customs and Tariff Code at iba pang probisyon ng nasabing Codes na nagpaparusa sa pang-aabuso o hindi tapat sa bahagi ng mga pampublikong opisyal na kinauukulan at iba pang mga batas, tuntunin at regulasyon na nagpaparusa sa graft, katiwalian at iba pang anyo ng opisyal na pang-aabuso at kung sino ang kusang tumestigo laban sa publiko opisyal o empleyado na napapailalim sa ilang mga kundisyon.

Maaari ding kasuhan ang mga pribadong indibidwal sa mga kaso sa Sandiganbayan kung sila ay diumano'y kasabwat ng pampublikong opisyal.

### Pamamaraan ng halalan 
Ayon sa Presidential Decree No. 1606, Section 1, ang Presiding Justice at lahat ng Associate Justices ay hihirangin ng pangulo, gaya ng sinusugan ng Republic Act 8249.

Ang paghirang ng mga Opisyal ng Korte at iba pang empleyado, gayunpaman, ay hindi nakasalalay sa pangulo. Ayon sa Rule II, Section 7 ng Revised Internal Rules of the Sandiganbayan, "The Supreme Court shall appoint the Clerk of Court, the Division Clerks of Court and all other personnel of the Sandiganbayan on recommendation of the Sandiganbayan * en banc* pinili mula sa isang listahan ng mga kwalipikadong aplikante na inihanda alinsunod sa Civil Service Law, mga tuntunin at regulasyon."

#### Mga Kwalipikasyon 
Isinasaad pa ng Presidential Decree No. 1606 na "Walang taong dapat mahirang na Presiding Justice o Associate Justice ng Sandiganbayan; maliban kung siya ay likas na ipinanganak na mamamayan ng Pilipinas, hindi bababa sa 40 taong gulang at hindi bababa sa sampung taon ay naging hukom. ng isang court of record o nakikibahagi sa pagsasagawa ng batas sa Pilipinas o may hawak na katungkulan na nangangailangan ng pagpasok sa bar bilang isang paunang kinakailangan para sa isang katulad na panahon. Sa kasalukuyan, ang Sandiganbayan ay mayroong Office of the Presiding Justice, Office ng Clerk of Court, Legal Research and Technical Staff, pitong dibisyon (Office of the Deputy Clerk of Court), at limang iba pang mga dibisyon katulad ng Judicial Records Division, Administrative Division, Budget and Finance Division, Management Information System Division, Security and Sheriff Services Dibisyon. Ang mga tungkulin at tungkulin ng mga tanggapan at dibisyong ito ay:

* **Opisina ng Namumunong Mahistrado** – Tangkilikin ang pangunguna sa iba pang miyembro ng Sandiganbayan sa lahat ng opisyal na tungkulin; nagpapatupad ng mga patakaran, nagpapatupad ng mga resolusyon at nagpapatupad ng mga utos ng Korte *en banc*; gumaganap ng mga tungkuling partikular na ipinagkaloob sa kanya ng batas, mga tuntunin at regulasyon o ang mga ipinahiwatig mula doon; gumaganap ng lahat ng iba pang mga tungkulin at tungkuling likas sa kanyang posisyon.
* **Opisina ng Clerk of Court**– Ang Clerk of Court ay ang administrative officer ng Sandiganbayan. Dapat niyang gampanan ang kanyang mga tungkulin sa ilalim ng kontrol at pangangasiwa ng Sandiganbayan en banc sa pamamagitan ng Presiding Justice. Bilang administratibong opisyal, siya ang direktang mamamahala sa mga administratibong operasyon ng Sandiganbayan at magsagawa ng pangkalahatang pangangasiwa sa mga subordinate na opisyal at empleyado nito maliban sa mga kabilang sa mga kawani ng Presiding Justice at ng Associate Justices. Dapat niyang tulungan ang Presiding Justice sa pagbubuo ng mga programa at patakaran para sa pagsasaalang-alang at pagkilos ng Sandiganbayan en banc. Ang Clerk of Court ay dapat kumilos bilang secretariat nito at ihanda ang agenda, minuto ng mga pagpupulong at mga resolusyon nito.
* **Legal Research at Technical Staff** – Nagbibigay ng legal at teknikal na tulong sa Korte sa pamamagitan ng pagsasagawa ng legal na pananaliksik at pag-aaral; nangangasiwa sa lahat ng legal at kaugnay na usapin.
* **Opisina ng Deputy Clerk of Court (pitong dibisyon)** – Tumutulong sa Clerk of Court sa pagbibigay ng teknikal at administratibong suporta at tulong sa kanilang partikular na Dibisyon ng Hukuman; nangangasiwa sa mga bagay bago at pagkatapos ng adjudicative na may kaugnayan sa mga kaso na itinalaga sa Unang Dibisyon.
* **Dibisyon ng Judicial Records** – Siya ang namamahala sa docketing ng mga kaso; nagpaplano, nagpapatupad at nagsusuri ng mga programa para sa sistematikong pamamahala ng mga rekord ng hudisyal; at gumaganap ng iba pang nauugnay na mga function. Naghahanda ng mga entry ng paghatol; mag-isyu ng mga kopya ng mga desisyon, resolusyon at mga order; nagpapanatili ng isang sistematikong pag-file at pag-iingat ng mga talaan; at pinangangasiwaan ang sistema ng impormasyon ng Korte, pagsubaybay sa mga kahilingan para sa istatistikal na data.
* **Dibisyong Pangadministratibo** – Dumadalo sa pagpapaunlad ng lakas-tao at mga pangangailangan sa serbisyo ng Korte; at gumaganap ng lahat ng mga tungkulin na may kaugnayan sa mga usapin ng administratibo at tauhan. Dumadalo sa pagkuha at pagpapanatili ng mga ari-arian, mga suplay at kagamitan ng Korte, kabilang ang pisikal na planta ng Korte Nangangailangan ng pangongolekta at pagbabayad ng Korte. *
* **Dibisyon ng Badyet at Pananalapi** – Inihahanda at isinasagawa ang badyet ng Korte; nagpapasimula ng mga plano at pormula para sa mas epektibong paggamit ng mga pondong inilaan sa Korte; pinansiyal ang interes sa pananalapi ng ahensya kabilang ang pagsisiwalat ng mga kakulangan sa kontrol na nangangailangan ng mga pagwawasto. Nagpapanatili ng mga talaan ng accounting para sa Korte; naghahanda ng mga ulat na kinakailangan ng Department of Budget and Management, Commission on Audit at iba pang ahensya ng gobyerno. 
* **Management Information System Division** – Nagbibigay ng mga teknikal na serbisyong nauugnay sa pagpaplano, pagpapaunlad, pagpapatupad at pagpapanatili ng mga sistema ng impormasyon; nangangalaga sa lahat ng mga kinakailangan sa teknolohiya ng impormasyon at komunikasyon ng Korte.

## Mga Kaso 
### Mga Pamamaraan 
Ang Sandiganbayan ay nagsasagawa ng mga regular na sesyon sa punong tanggapan nito sa Metro Manila. Maaaring isagawa ang mga sesyon sa labas ng Metro Manila kapag pinahintulutan ng Presiding Justice. Ang mga kaso ay dinidinig alinman sa *en banc* o mas karaniwan, ng mga dibisyon. 

Ang mga kaso ay ipinamamahagi sa mga dibisyon sa pamamagitan ng sistema ng raffle. Ang pagtatalaga ng isang kaso sa isang dibisyon ay permanente, anuman ang mga pagbabago sa konstitusyon. Maaaring pigilan ng mga mahistrado (i.e., i-recuse) ang kanilang mga sarili mula sa isang kaso kung sila ay nagsilbi bilang *Ponente*, ang Miyembro kung saan ang Korte, pagkatapos ng deliberasyon nito sa mga merito ng isang kaso, ay nagtalaga ng pagsulat ng desisyon o resolusyon nito sa kaso  *.* sa inapela na desisyon ng mababang hukuman, o kung sila o ang kanilang mga miyembro ng pamilya ay personal na nauugnay sa kaso, o para sa anumang iba pang mapanghikayat na dahilan. Sa kaso ng inhibition (recusal) o disqualification, ang kaso ay mananatili sa parehong dibisyon, ngunit ang recused justice ay papalitan. Kasunod ng Speedy Trial Act of 1998, walang trial na maaaring lumampas sa anim na buwan mula nito petsa ng pagsisimula. Gayunpaman, pinapayagan din ng batas ang ilang mga pagkaantala na hindi kasama sa kinalkula na oras ng paglilitis, kabilang ang mga pagkaantala na dulot ng iba pang nauugnay na mga paglilitis na kinasasangkutan ng akusado, kawalan ng akusado o mahalagang saksi, at mental o pisikal na kawalan ng kakayahan ng akusado na humarap sa paglilitis. 

### Paghatol 
Ang mga kaso ay itinuring na isinumite para sa pagpapasya pagkatapos na maisampa ang huling brief, pleading, o memorandum, o pagkatapos na lumipas ang deadline para sa paggawa nito. Lahat ng adjudicatory action ay isinasagawa sa pamamagitan ng mga dibisyon ng Sandiganbayan. Ang rendition ng paghatol o pinal na utos ay batay sa nagkakaisang boto ng tatlong Mahistrado sa deciding division. Kapag umupo ang Sandiganbayan sa *en banc* para lutasin ang mga mosyon at iba pang insidente*,* dapat bumoto ang hindi bababa sa walong mahistrado upang magtibay ng resolusyon.

##### Pag-widraw ng mga mahistrado 
Noong Disyembre 2014, lahat ng tatlong mahistrado ng Sandiganbayan Fifth Division (Associate Justices Roland Jurado, Alexander Gesmundo at Ma. Theresa Gómez-Estoesta) na nakatalaga sa kaso laban kay Estrada ay umayaw sa kaso para sa "personal na dahilan". Ito ay minarkahan ang unang pagkakataon sa kasaysayan ng korte na ang isang buong dibisyon ay umatras mula sa pagdinig ng isang kaso. Bagama't tumanggi ang mga mahistrado na ipaliwanag ang kanilang mga dahilan para sa pagtanggi, ang pag-urong ay sinasabing dahil sa "pressure" mula sa publiko upang tanggihan ang petisyon ni Estrada para sa piyansa.

#### Imelda Marcos vs. Sandiganbayan 
Noong 1991, sampung bilang ng graft ang isinampa laban kay dating unang ginang Imelda Marcos sa Sandiganbayan. Inakusahan si Marcos na lumikha ng pribadong Swiss foundation noong panahon niya bilang gobernador ng Metro Manila, sa pagitan ng 1978 at 1984. Inakusahan din siya ng paglabag sa Anti-Graft and Corrupt Practices Act sa pamamagitan ng paghawak ng mga pinansyal na interes sa maraming pribadong negosyo. Mula noon ay natuklasan ng gobyerno ang mga deposito ng Marcos Swiss na nagkakahalaga ng $658 milyon.

Isa pang kaso ng katiwalian laban kay Marcos na kinasasangkutan ng mga koleksyon ng sining na "unlawfully acquired" na nagkakahalaga ng $24 milyon ay dinala sa Sandiganbayan sa pamamagitan ng mga apela mula sa Presidential Commission on Good Government at ng Office of ang Solicitor General. Ang kaso ay hinahawakan ng Special First Division ng Sandiganbayan.

##### Mga pagkaantala sa paglilitis sa korte 
Ang kaso laban kay Imelda Marcos ay nagpapatuloy sa mahigit 26 na taon dahil sa maraming dahilan ng pagkaantala sa paglilitis sa korte. Noong 2017, wala si Marcos sa nakatakdang maging huling araw ng paglilitis para sa kasong graft. Sa parehong taon, ang paglilitis ay ni-reset ng Fifth Division dahil sa kabiguan ng depensa na ipakita ang kanilang huling ebidensya sa kaso.

## Mga Miyembro 
### Kasalukuyang komposisyon 
Ang Sandiganbayan binubuo ng Namumunong Mahistrado at dalawampung Kasamang Mahistrado. Sa mga kasapi ng Korte, si  ang pinakamatagal na hukom na tumagal ng  araw () bilang ng ; ang pinakabagong Mahistrado na sumali sa Korte ay si  at , na itinalaga noong .

### Membership Timeline
**Note:**  '***

**Bar Key**:   

### Dibisyon 
## Demograpiko 
### Sa Pamantasang Batas 
### Sa Paghihirang ng Pangulo 
### Ayon sa Kasarian 
### Ayon sa Panunungkulan 
## Talaan ng Dating Mahistrado 
##### Mga Namumunong Mahistrado 
##### Mga Kasamang Magistrado 
##### Demograpiko 
###### Kasarian 
##### Tagapagtalagang Pangulo 
### Timeline ng mga Mahistrado sa Panahon ng mga Namumunong Mahistrado 
#### **Timeline Ng mga Mahistrado Ng Sandiganbayan sa Pamumuno ni Manuel Pamaran**
**Bar Key**: 

#### **Sa Pagkanamumumunong Mahistrado ni Francis Garchitorena (1986&ndash;2002)**
### **Timeline**
**Tanda**: ****&nbsp;****&nbsp;****&nbsp;****&nbsp;****

### Sa Panunungkulan ni Namumunong Mahistrado Minita Chico-Nazario (2002&ndash;2004)
**Bar Key**:   

### Sa Termino ni Namumunong Mahistrado Teresita De Castro (2004&ndash;2007)
### **Timeline**
**Bar Key:   **

### **Sa Termino ni Namumunong Mahistrado Diosdado Peralta (2008&ndash;2009)**
**Bar Key:   **

### **Sa Termino ni Namumunong Mahistrado Maria Cristina G. Cortez-Estrada (2009)**
**Bar Key:   **

### Sa Termino ni Namumunong Mahistrado Norberto Geraldez (2010)
#### **Timeline**
**Bar Key:   **

### Sa Termino ni Namumunong Mahistrado Edilberto G. Sandoval (2010&ndash;2011)
**Bar Key: &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;**

### Sa Termino ni Namumunong Mahistrado Francisco H. Villaruz, Jr. (2011&ndash;2013)
**Bar Key**:&nbsp;&nbsp;&nbsp;

### Sa Termino ni Namumunong Mahistrado Amparo M. Cabotaje-Tang (2013&ndash;present)
**Tandaan:**  

**Bar Key**: &nbsp;&nbsp;&nbsp;

## Mga Nakakatandang Kasamanang Mahistrado 
### **Grapikal na representasyon**
**Tandaan:**  

**Bar Key*': &nbsp;

## Tignan din 
* Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas
* Hukuman ng Pag-aapela
* Hukuman ng Apelasyon sa Buwis
* Talaan ng mga pinakamatandang nabubuhay na pinuno ng estado

## Mga sanggunian
## Mga panlabas na link
*Philippines: Gov.Ph: Tungkol sa Pilipinas  &ndash; kategorya: Katarungan
*Sandiganbayan  &ndash; opisyal na websayt
*SANDIGANBAYAN &ndash; Tungkol sa Sandiganbayan
*Tungkol sa Sandiganbayan 

Kaurian:Pamahalaan ng Pilipinas
Kaurian:Panghukuman ng Pilipinas
Kategorya:Pages with unreviewed translations