Kontra-Trinidad

Ang Kontra-Trinitarianismo ay isang anyo ng Kristiyanismo na tinatanggihan ang teolohiya ng Trinidad sa Kristiyanismo, ang paniniwala na ang Diyos ay tatlong magkakaibang hypostases o persona na magkakaisa, pantay, at hindi mahahati sa iisang nilalang o kakanyahan (mula sa Sinaunang Griyegong ousia). Ang ilang relihiyosong grupo na lumitaw noong panahon ng Protestanteng Repormasyon ay historikal na kilala bilang antitrinitarian.

Ayon sa mga simbahan na itinuturing na pinal ang mga desisyon ng mga ecumenical council, ang trinitarianismo ay tiyak na idineklara bilang doktrina ng Kristiyanismo sa ika-4 na siglo sa mga ecumenical council, gaya ng Unang Konseho ng Nicaea (325), na nagdeklara ng ganap na pagka-Diyos ng Anak, at ng Unang Konseho ng Constantinople (381), na nagdeklara ng pagka-Diyos ng Banal na Espiritu.

Sa bilang ng mga tagasunod, ang mga nontrinitarian na denominasyon ay bumubuo ng maliit na bahagi ng mga modernong Kristiyano. Pagkatapos ng mga denominasyon sa Oneness Pentecostal movement, ang pinakamalalaking nontrinitarian na Kristiyanong denominasyon ay ang Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, Jehovah's Witnesses, La Luz del Mundo, at Iglesia ni Cristo. Mayroon ding iba pang mas maliliit na grupo, kabilang ang Christadelphians, Church of the Blessed Hope, Christian Scientists, Dawn Bible Students, Living Church of God, Assemblies of Yahweh, Members Church of God International, Unitarian Christians, Unitarian Universalist Christians, The Way International, Philadelphia Church of God, The Church of God International, United Church of God, Church of God General Conference, Restored Church of God, Christian Disciples Church, at Church of God of the Faith of Abraham.

Malaki ang pagkakaiba-iba ng pananaw ng mga nontrinitarian tungkol sa kalikasan ng Diyos, ni Hesus, at ng Banal na Espiritu. Iba’t ibang nontrinitarian na pilosopiya, tulad ng adoptionism at monarchianism, ay umiiral bago pa man itakda ang doktrina ng Trinidad noong 325, 381, at 431 AD sa mga Konseho ng Nicaea, Constantinople, at Ephesus. Ang nontrinitarianismo ay muling lumitaw sa mga Cathars mula ika-11 hanggang ika-13 siglo, sa Unitarian movement noong Protestanteng Repormasyon, sa Panahon ng Enlightenment noong ika-18 siglo, at sa ilang grupo na lumitaw noong Second Great Awakening ng ika-19 na siglo.

Ang doktrina ng Trinidad, ayon sa pangunahing Kristiyanismo, ay wala sa ibang pangunahing monoteistikong relihiyong Abrahamiko. Gayundin, ang mga pangunahing trinitarian na Kristiyano ay hindi palaging sang-ayon sa pagtukoy sa mga nontrinitarian na grupo bilang bahagi ng Kristiyanismo.

## 1
123

## Implikasyon sa modernong kristiyanismo 
Ang kontra-Trinidad o nontrinitarianismo ay may ilang malinaw na implikasyon sa modernong Kristiyanong kilusan at denominasyon:

Una, nagdudulot ito ng teolohikal na pagkakaiba-iba. Dahil tumatanggi ang nontrinitarianismo sa tradisyunal na doktrina ng Trinidad, naghahati ito sa mga Kristiyanong komunidad sa mga trinitarian at nontrinitarian na grupo. Ito rin ay nagtutulak sa mga debateng teolohikal tungkol sa kalikasan ng Diyos, ni Hesus, at ng Banal na Espiritu, pati na rin sa kahulugan ng pagka-Diyos ni Cristo sa pananampalatayang Kristiyano.

Pangalawa, may implikasyon ito sa denominasyonal na pagkakakilanlan. Ang mga nontrinitarian na simbahan, tulad ng Iglesia ni Cristo, Jehovah’s Witnesses, Unitarian Christianity, Members Church of God International at Church of Jesus Christ of Latter-day Saints, ay nagtataguyod ng malinaw na natatanging doktrina at disiplina sa pananampalataya. Dahil dito, madalas silang ituring na hiwalay o alternatibo sa mainstream o tradisyunal na Kristiyanismo, at may mga pagkakataon na hindi sila tinatanggap bilang bahagi ng mas malawak na Kristiyanong komunidad.

Pangatlo, nakakaapekto ito sa pakikitungo at interfaith dialogue. Ang teolohikal na hindi pagkakapareho ay nagdudulot ng pangangailangang mas maingat na pag-unawa at respeto sa pagitan ng iba't ibang grupo ng Kristiyano. Sa ilang konteksto, nagdudulot ito ng tensyon, ngunit maaari rin itong maging pagkakataon para sa mas malalim na pag-aaral ng pananampalataya at kasaysayan.

Panghuli, nakakaimpluwensya ito sa misyon at pangangaral. Ang mga nontrinitarian na grupo ay kadalasang malinaw sa kanilang doktrina, kaya ang paraan ng pangangaral at pagpapalaganap ng kanilang pananampalataya ay naiiba sa trinitarian na simbahan. Ito ay nagreresulta sa pagkakaroon ng alternatibong espiritwal na landas para sa mga naghahanap ng ibang interpretasyon ng Kristiyanismo.

Sa kabuuan, ang kontra-Trinidad ay nagpapanatili ng teolohikal na plurality sa Kristiyanismo at nagtutulak sa modernong denominasyon na maging malinaw sa kanilang doktrina, misyon, at identidad.

## Kasaysayan 
Ang kasaysayan ng kontra-Trinidad o nontrinitarianismo ay mahabang bahagi ng kasaysayan ng Kristiyanismo. Sa unang siglo, bago pa opisyal na naitakda ang doktrina ng Trinidad, may umiiral nang iba’t ibang pananaw tungkol sa kalikasan ng Diyos at ni Jesus. Ilan sa mga pilosopiyang ito ay adoptionism, na nagsasabing si Jesus ay isang normal na tao na itinakda ng Diyos, at monarchianism, na binibigyang-diin ang iisang pagkakakilanlan ng Diyos.

Noong ika-4 na siglo, sa mga Konseho ng Nicaea, Constantinople, at Ephesus, pinal na itinakda ng karamihan ng simbahan ang doktrina ng Trinidad bilang opisyal na paniniwala, na nagbigay-diin sa pagiging ganap na Diyos ng Ama, Anak, at Banal na Espiritu. Gayunpaman, ang mga pananaw na tumatanggi sa Trinidad ay hindi ganap na nawala at patuloy na lumitaw sa iba’t ibang anyo sa paglipas ng panahon.

Muling lumitaw ang nontrinitarianismo sa mga Cathars mula ika-11 hanggang ika-13 siglo, na may mga paniniwalang naglalayong magpokus sa moralidad at purong pananampalataya. Noong panahon ng Protestanteng Repormasyon, ilang kilusang relihiyoso ang nagbigay-diin sa pagbabalik sa orihinal na katuruan ng Biblia, kabilang ang mga pananaw na nontrinitarian.

Sa ika-18 siglo, sa Panahon ng Enlightenment, nagkaroon ng muling interes sa rasyonal na pag-iisip at pagsusuri ng relihiyon, kaya lumakas ang ilang nontrinitarian na kilusan. Sa ika-19 na siglo, sa panahon ng Second Great Awakening sa Amerika, lumitaw muli ang mga grupo na tumatanggi sa Trinidad at nagtatag ng sariling denominasyon, kabilang ang ilang kilalang samahan tulad ng Jehovah’s Witnesses at Church of Jesus Christ of Latter-day Saints.

Sa modernong panahon, ang mga nontrinitarian na denominasyon ay bumubuo ng maliit na bahagi ng mga Kristiyanong pangdaigdig, ngunit patuloy silang nagpapanatili ng kanilang natatanging teolohikal na pananaw at tradisyon.

## Mga Sanggunian