open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Basyo

[thumb|right|Isang *[vacuum cleaner* o panglinis na humihigop ng mga dumi papunta sa walang lamang sisidlan.]]
Ang ***vacuum*** (literal na "walang laman") o **basyo** ay isang lugar na walang kalaman-laman o hindi kinapapalooban ng anumang mga bagay. Ang salitang *vacuum* ay nag-ugat magmula sa pang-uri ng Latin na *vacuus* na may kahulugang "walang laman" o "bakante"; o mula rin sa Latin na *vacīvus* na gayon din ang kahulugan). Ang tunog ay hindi makakagalaw sa loob ng isang bakyum. Ang mas panlabas na puwang o kalawakan (na sa Ingles ay *outer space*) ay hindi isang perpektong bakyum o hindi isang pook na wala talagang laman, dahil sa mayroon itong napaka malililiit na bilang ng mga partikulo. Ang *vacuum cleaner*, isang panlinis na humihigop ng dumi sa pamamagitan ng "kawalan ng laman" ng sisidlang nitong nasa loob nito, ay isang aparatong naglilinis ng mga dumi magmula sa mga sahig. Kung minsan tinatawag lamang itong *vacuum*. Ang mga "sisidlan ng bakyum", literal na mga "silid na walang laman", o mga *vacuum chamber* ay ginagamit din sa maraming mga eksperimento sa larangan ng pisika na kinasasangkutan ng mga kapaligirang walang materya.

## Bakyum na pang-industriya 
Ang bakyum ay kailangan para sa produksiyon na pang-industriya. Ang mga panghigop o mga *vacuum pump* ay ginagamit upang humigop ng hangin mula sa sisidlan (mula sa *chamber*). Pagkatapos ng proseso, wala nang hangin sa loob ng sisidlan (bakyum lamang ang naroroon o "wala na itong laman"). Sa tunay na mundo, hindi maaaring makalikha ng bakyum na 100%, subalit ang pinakabagong mga panghigop (panghitit o pangsipsip) ay mayroong kakayahang gumawa ng bakyum na 99.9999%. Para sa karamihan ng mga layuning pang-industriya, ang bakyum ay ginagamit upang makahigop nang magpahanggang sa 0.001%. Ang mas mababang bakyum o mas mababang paghitit ay ginagamit lamang para sa mga layuning panglaboratoryo.

Ang bakyum na pang-industriya ay pangunahing ginagamit sa mga sumusunod:
# Industriya ng pagkain
# Industriya ng elektroniks
# Pagpapakete o pagbabalot
# Manipulasyon
# Pagpapahid o pagpapatong at pagtatanggal ng gas o "hangin"

## Mga sanggunian 
## Panlabas na kawing 
* Impormasyon hinggil sa bakyum na pang-industriya (Ingles)

*
Kategorya:Materya
Antipapa Benedicto XIII

Si **Antipapa Benedict XIII**, na ipinanganak bilang si **Pedro Martínez de Luna y Pérez de Gotor** (1328&nbsp;– 23 Mayo 1423), na nakikilala bilang  sa wikang Kastila ay isang maharlikang Aragones, na opisyal na itinuring ng Simbahang Katoliko bilang isang antipapa. Hindi siya dapat ikalito o ipagkamali sa Papa ng Roma na si Papa Benedicto XIII na namuno magmula 27 Mayo 1724 hanggang 21 Pebrero 1730.

Ang kasabihang Kastila na  ("manatili sa iyong labingtatlo"), na may kahulugang "kaasalang sutil", ay tumutukoy sa katigasan ng ulo o kasuwailan ni Antipapa Benedicto XIII, at sa bilang na pinili niya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Antipapa
Eusebio

Ang **Eusebio** o **Eusebius** ay maaaring tumukoy sa sumusunod:
### Relihiyon
*Eusebio ng Nicomedia
*Eusebio ng Caesarea
*Papa Eusebio
*Eusebio ng Emesa
*Eusebio ng Laodicea 
*Eusebio ng Myndus 
*Eusebio ng Roma
*Eusebio ng Samosata
*Eusebio ng Vercelli
*Eusebio ng Dorylaeum
*Eusebio ng Alehandriya
*Jeronimo na ang buong pangalan ay *Eusebius Sophronius Hieronymus*
## Politika
*Eusebio (praepositus sacri cubiculi)
*Eusebio (consul 347)
*Eusebio (consul 359)
*Karl Eusebius of Liechtenstein
Grace Poe

Si **Mary Grace Sonora Poe Llamanzares** (ipinanganak 3 Setyembre 1968), kilala bilang si **Grace Poe-Llamanzares** o sa mas simpleng **Grace Poe**, ay isang politiko mula sa Pilipinas na nagsilbi bilang Tagapangulo ng Lupon sa Pagrerepaso at Pag-uuri ng Sine at Telebisyon (MTRCB) mula 2010 hanggang 2012. Siya ay tumatakbo para sa pagkapangulo ng Pilipinas sa darating na halalan sa taong 2016.

## Buhay
Isinilang sa Iloilo subalit inabandona ng kanyang tunay na nanay. Siya ang inangking anak ng Pambansang Alagad ng Sining na si Fernando Poe, Jr., ang Hari ng Pelikulang Pilipino, at ang kaniyang asawa na si Susan Roces, na nagpalaki sa kanya sa Maynila bilang kanilang nag-iisang anak na babae. Nag-aral sa Pilipinas at sa Estados Unidos, kung saan siya nakapagtapaos sa Boston College. Lumaki siya sa Estados Unidos bago siya bumalik sa Pilipinas noong 2004, nang pumanaw ang kanyang ama ilang buwan pagkatapos ng halalan ng 2004.

Noong 2010, itinalaga siya ni Pangulong Benigno Aquino III bilang tagapangulo ng Lupon sa Pagrerepaso at Pag-uuri ng Sine at Telebisyon (MTRCB).

195px|thumb|Si Grace Poe sa budget hearing sa Senado

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 1968
Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas
Nagorno-Karabah

Ang **Nagorno-Karabakh** (Artsakh) ay isang rehiyon ng Azerbaijan na may awtonomo (nagsasarili o may kasarinlan). Nais ng Armenia na gawin itong kabahagi ng sarili nito. Karamihan sa mga tao na nasa Nagorno-Karabakh ay mga Armeniano (mga Armenyo). Ang lahat ng mga pangalan para sa rehiyon na nasa iba't ibang mga katutubong wika ay maisasalinwika bilang "mabundok na Karabakh", o "mabundok na halamanang itim". Sa katunayan, ang "Karabakh" ay isang salitang Azeri na may kahulugang "itim na hardin":

* Armeniano: , na ang transliterasyon ay *Lernayin Gharabagh*;
* Azerbaijani: **Dağlıq Qarabağ**, o **Yuxarı Qarabağ**, na may kahulugang "pang-itaas na Karabakh" o "Karabakh na mabundok");
* Ruso: **Нагорный Карабах**, na ang transliterasyon ay *Nagornyj Karabakh*.

## Mga kawing panlabas 
* Mga sulatin patungkol sa Karabakh 
* Ang Artsakh magmula sa sinaunang panahon hanggang 1918 
* Artsakh (Nagorno Karabakh) - Ulat ng France 24


Kategorya:Armenia
Kategorya:Azerbaijan
Kapuluang Cocos (Keeling)

Ang **Teritoryo ng Kapuluan ng Cocos (Keeling)** (Ingles: ***Territory of Cocos (Keeling) Islands***), na tinatawag ding **Kapuluan ng Cocos** (*Cocos Islands*) at **Kapuluan ng Keeling** (*Keeling Islands*), ay isang teritoryo ng Australia. Mayroong dalawang mga karang at 27 mga pulo ng mga batumbulaklak (mga koral) sa loob ng pangkat na ito. Ang mga pulo ay matatagpuan sa Karagatan ng India, humigit-kumulang na kalahati ng daan magmula sa Australia hanggang sa Sri Lanka.

## Pamahalaan 
Ang kabisera ng Teritoryo ng Kapuluan ng Cocos (Keeling) ay ang *West Island* (literal na "Pulo ng Kanluran" o "Pulo sa Kanluran"), samantalang ang pinakamalaking pamayanan ay ang nayon ng Bantam (*Home Island*, literal na "Tahanang Pulo" o "Pulong Tahanan"). Ang pamamahala ng kapuluan ay nakabatay sa "Batas ng Kapuluan ng Cocos (Keeling) ng 1955" *(*Cocos (Keeling) Islands Act 1955*)* 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga teritoryong dumedepende
Kategorya:Mga panlabas na teritoryo ng Australia
Saint-Pierre at Miquelon

Ang **Saint-Pierre at Miquelon** o **San Pedro at Miquelon** Pranses: *Saint-Pierre-et-Miquelon*)  isang kolektibidad o kapanlahatan na nasa ibayong dagat ng Pransiya. Binubuo ito ng ilang maliliit na mga pulo. Ang kapuluang ito ay malapit sa silangang dalampasigan ng Canada. Malapit ang mga ito sa Newfoundland. Ito na lamang ang natitira sa dating teritoryong pangkolonya ng Bagong Pransiya (*New France*).

## Mga *commune*
Ang komyun ay ang mga sumusunod:

*Miquelon-Langlade
*Saint-Pierre

Batay sa kasaysayan, ang L'Île-aux-Marins ay isang nakahiwalay na *commune*. Pagsapit ng 1945, idinagdag ito sa komyun ng Saint-Pierre.

Sa loob ng bawat isang komyun, mayroong mga maliliit na mga pamayanan: ang Miquelon, Miquelon-Langlade at ang Saint-Pierre, Saint-Pierre.

## Mga kawing panlabas 
* Opisyal na pook sa web na pangturismo - para sa  St Pierre at Miquelon

Kategorya:Mga pulo sa Canada
Kategorya:Mga teritoryo ng Pransiya na nasa ibayong-dagat
Svalbard

Ang **Svalbard** ay ang pangalan ng isang kapuluan na matatagpuan sa Karagatang Arktiko, sa pagitan ng Noruwega at ng Hilagang Polo. Nasa hilaga lamang ito ng Europa. Ang kabuuang lawak nito ay 62,045 kilometro kwadrado. Ang tantsa sa populasyon ng Svalbard noong Disyembre 2021 ay mahigit na 2,926 katao.
thumb|Mapa ng Svalbard (luntian) kasama ang bansang kinasasakupan nito, ang Norway (mapusyaw na luntian) sa kontinenteng Europa.
thumb|Svalbard

## Mga kawing panlabas 
* Opisyal na pook sa web ng Gobernador ng Svalbard 

Kategorya:Heograpiya ng Norway
Kategorya:Mga pulo sa Europa
Kategorya:Mga kapuluan
Carcharias taurus

Ang **pating na tigre ng buhanginan**, **pating na toro**, o ***Carcharias taurus*** (Ingles: ***sand tiger shark***, ***grey nurse shark***, ***spotted ragged tooth shark***, o ***blue-nurse sand tiger***; Kastila: ***tiburón toro***) ay isang espesye ng pating na naninirahan sa mga katubigan ng mga dalampasigan sa buong mundo. Namumuhay ito na malapit sa mga baybaying mabuhangin ng Hilagang Amerika, kaya't pinangalan bilang pating na tigre ng buhanginan. Naglalagi rin ito sa mga katubigan ng Hapon, Australia, at Timog Aprika. Sa kabila ng anyo nitong nakakatakot at matibay na kakayanan sa paglangoy, mahinahon ito ng bahagya at mabagal kung kumilos. Ang espesye ay mayroong isang matalas na matulis na ulo, at isang malaki-laking katawan. Ang haba ng pating na tigre ay maaaring umabot sa . Kulay abo sila na mayroong mga batik sa likod na mamula-mula hanggang sa kayumanggi. Mas nais ng pating na tigre ng buhanginan ang manila na malapit sa dalampasigan, at ang mga pangkat ay napagmasdang naninila ng malaking mga pangkat ng mga isda. Ang kanilang diyeta ay binubuo ng mga isdang matitinik, mga krustasyano, mga pusit, at mga isdang may butong mura (Rajidae, Batoidea). Hindi katulad ng ibang mga pating, ang pating na tigre ng buhanginan ay maaaring humigop ng hangin magmula sa ibabaw ng tubig, na nagpapahintulot dito na tumigil sa "haligi" ng tubig na kailangan lamang ang kaunting paggalaw. Sa panahon ng pagbubuntis, kakainin ng pinakamaunlad na embriyo ang kaniyang mga kapatid, isang estratehiyang pangreproduksiyon na nakikilala  bilang kanibalismong intrauterino. Ang pating na tigre ng buhangin ay iniuuri bilang isang "tinatablan" (mahina) o "bulnerable" ng International Union for Conservation of Nature Red List. Ito ang pinaka malaganap na inaalagan at pinananatiling mga pating sa mga akwaryum na pampubliko dahil sa malaking sukat nito at pagpapaupabaya nito na mailagay sa nakakulong na lugar.

## Mga sanggunian
Kategorya:Odontaspididae
Kategorya:Isdang obobibiparo
Bilang na pangmasa

Ang **bilang na pangmasa** o **bilang ng masa** (sagisag: **A**), na tinatawag ding **bilang ng masang pang-atomo**, **bilang ng masang atomiko**, o **bilang ng nukleon** (Ingles: *mass number*, *atomic mass number* o *nucleon number*) ay ang kabuoang bilang ng mga proton at mga neutron (na kapag magkasama ay tinatawag bilang mga nukleon) na nasa loob ng isang nukleyus na pang-atomo (nukleyong atomiko). Dahil sa ang mga proton at mga neutron ay kapwa mga baryon, bilang ng masang A ay kahalintulad ng bilang ng baryon na B katulad ng na ang nukleyus ay ang ng buong atomo o iono. Ang bilang ng masa ay magkakaiba para sa bawat isang naiibang isotopo ng isang elementong pangkimika. Hindi ito katulad ng bilang na pang-atomo (bilang na atomiko) (**Z**) na nagpapahiwatig ng bilang ng mga proton ng isang nukleyus, kung kaya't natatanging nagpapakilala ng isang elemento. Dahil dito, ang pagkakaiba o dipersensiya sa pagitan ng bilang ng masa at nga bilang ng atomo (bilang na pang-atomo) ay nagbibigay ng bilang ng mga neutron (*N*) ayon sa ibinigay na nukleyus: *N=A−Z*.

Ang bilang na pangmasa (bilang ng masa) ay isinusulat na maaaring pagkaraan ng pangalan ng elemento o bilang isang pang-itaas na pangtitik (*superscript*) na nasa kaliwa ng isang simbolo ng elemento. Bilang halimbawa, ang pinaka pangkaraniwang isotopo ng karbon ay karbon-12, o , na mayroong 6 na mga proton at 6 na mga neutron. Ang buong simbolo ng isotopo ay magkakaroon din ng bilang na pang-atomo (***Z***) bilang isang pang-ibabang pangtitik (*subscript*) na nasa kaliwa ng simbolo ng elemento na tuwiran o kaagad na nasa ibaba ng bilang ng masa: . Ito ay teknikal na paulit-ulit, dahil sa ang bawat isang elemento ay inilalarawan o binibigyan ng kahulugan ng bilang na pang-atomo nito, kung kaya't palagi itong hindi isinasama.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kemikang nukleyar
Kategorya:Mga katangiang kemikal
New Caledonia

Ang **Bagong Kaledonya** (Ingles: *New Caledonia*)() ay isang *special collectivity* ng Pransiya na matatagpuan sa timog-kanluran ng Karagatang Pasipiko, 1,210&nbsp;km (750&nbsp;mi) sa silangan ng Australia at 16,136&nbsp;km (10,026&nbsp;mi) sa silangan ng Kalakhang Pransiya. Ang kapuluan na binubuo ng pangunahing-pulo ng Grande Terre, at mga kapuluan ng Loyalty, Chesterfield, Belep, ang Isle of Pines, at ilang pang malalayong pulo, ay bahagi ng rehiyon ng Melanesia. Ang Mga Isla ng Chesterfield ay matatagpuan sa Dagat Koral. Ang tinatawag sa mga taal sa lugar ng Grande Terre ay "Le Caillou" ("ang bató").

May lawak na 18,576&nbsp;km2 (7,172&nbsp;mi2) ang Bagong Kaledonya. Ang populasyon nito ay 256,000, at binubuo ito ng halo ng mga Kanak (katutubo ng New Caledonia), mga may lahing Europeo (Caldoche at Kalakhang Pranses), mga Polynesian (karamihan mga taga-Wallis and Futuna), at Timog-Silanganing Asyano, at mangilan-ngilan ding mga tagatubong Algeria. Ang kabisera ng teritoryo ay Nouméa.
## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga pulo sa Melanesia
Kategorya:Mga teritoryo ng Pransiya na nasa ibayong dagat
Kategorya:Gondwana
Crème brûlée

Ang ***crème brûlée*** (; ), na nakikilala rin bilang **kremang sinunog**, **kremang katalana**, **kremang trinidad**, o **kremang tatluhan**, ay isang panghimagas na binubuo ng isang mayamang    patungan na letseplan na pinatungan ng isang pansalansang na sapin ng matigas na karamelo. Karaniwan itong inihahain habang ang temperatura ay katulad ng temperatura ng paligid.

Ang patungang letseplan ay nakaugaliang tinitimplahan ng banilya, ngunit paminsan-minsan ding tinitimplahan ng limon o kinudkod na balat ng narangha, rosa-maria (romero), tsokolate, Amaretto, Grand Marnier, kape, mga alak, tsaang lunti, pistasyo, buko, at iba pang mga prutas.

## Mga sanggunian
Kategorya:Panghimagas
Kategorya:Lutuing Pranses
Kategorya:Mga salita at mga pariralang Pranses
Kategorya:Lutuing Katalano
Kapuluang Turcas at Caicos

Ang **Kapuluang Turks at Caicos** ay dalawang pangkat ng kapuluan (mga pulo) na nasa Dagat ng Karibe, na malapit sa Bahamas. Ang mga pulo ay nasa isang talaang pansamantala ng Mga Pook na Pamana sa Mundo ng UNESCO.

## Pamahalaan
Ang pamahalaan ng Gran Britanya ang namamahala sa Turks and Caicos Islands, subalit ang pinuno ng pamahalaan ng Gran Britanya ay palaging kumikilos na dumaraan muna sa isang gobernador ng Turks and Caicos Islands. Walang halalan para sa pagkapangulo sa Turks and Caicos Islands, at ang lahat ng mga opisyal ng pamahalaan ay pinapangalanan o itinatalaga ng namumunong monarka.

## Mga Tala 
## Mga sanggunian
Kategorya:Kapuluang Karibe
Kategorya:Britanikong Teritoryo sa Ibayong-dagat
Douglas Mawson

Si **Sir Douglas Mawson**, OBE, FRS, FAA (5 Mayo 1882 – 14 Oktubre 1958) ay isang heologong Australyano, eksplorador ng Antarktiko, at isa ring akademiko. Kapiling nina Roald Amundsen, Robert Falcon Scott, at Ernest Shackleton, si Mawson ay naging isang pinuno ng panggagalugad noong panahon ng Panahong Makabayani ng Panggagalugad ng Antarktiko.

Kategorya:Mga eksplorador mula sa Australia
Kategorya:Mga heologo mula sa Australia
Kategorya:Mga eksplorador ng Antartika
Kategorya:Mga tao mula sa Adelaide
Tokelau

:*Ang pangalang Tokelau ay isa ring nayon sa Tuvalu, tingnan ang Tokelau (Tuvalu).*

Ang **Tokelau** ay isang kapuluan na nasa Karagatang Pasipiko. Isa itong teritoryo ng New Zealand. Ang Tokelau ay walang opisyal na kabisera. Ang pinakamahahalagang mga wikang sinasalita sa Tokelau ay Ingles at Tokelauano. Mayroong humigit-kumulang na 1,405 katao na naninirahan sa Tokelau noong 2004.

Kategorya:Mga pulo sa Polinesya
Kategorya:Heograpiya ng New Zealand
Pulo ng Norfolk

Ang **Pulo ng Norfolk** o **Pulo ng Norfuk** (Ingles: ***Norfolk Island***; Norfuk: ***Norfuk Ailen***) ay isang teritoryo ng Australia. Ito ay nasa Timog ng Karagatang Pasipiko na napapagitnaan ng Australia, New Zealand, at ng New Caledonia. Ito ang isa sa unang mga maliliit na pamayanan ng Britanya sa Karagatang Pasipiko. Dalawang ulit itong ginamit bilang isang kolonya penal (kolonya ng mga pinarurusahan dahil sa nagawang kasalan o krimen). Ang mga tao mula sa Pulong Pitcairn at inilipat papunta sa Pulo ng Norfolk.

Ang Pulo ng Norfolk ay isang maliit na pulong mabulkan. Ang sukat nito ay humigit-kumulang na  at  . Tinatayang ito ay nasa  ng hilagang-silangan ng Sydney, at   sa hilaga ng Auckland. Karamihan sa bahagi ng pulo ay  ang pagkakaangat magmula sa antas ng dagat. Mayroong dalawang matataas na mga tuldok sa pulo na tinatayang  ang pagkakaangat mula sa antas ng dagat. Nasa timog ng Pulo ng Norfolk ang dalawang mas maliliit na mga pulo, ang Pulong Nepeano (Pulo ng Nepean) at ang Pulo ng Phillip (Pulo ng Felipe).

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pulo sa Karagatang Pasipiko
Kategorya:Mga teritoryo ng Australia
Kategorya:Mga pulo ng Australia
Niue

Ang **Niue** (pagbigkas: nyu•wey) ay isang bansang pulo na nasa timog ng Karagatang Pasipiko. Karaniwan itong nakikilala bilang "Bato ng Polinesya". Mayroon itong sariling pamahalaan, subalit isa itong kaugnay na estado ng New Zealand. Dahil dito, nangangahulugan na ang ulo ng estado o pinuno ng estado ng Niue ay ang pinuno (ang reyna) ng New Zealand batay sa karapatan, at ang karamihan sa mga ugnayang pangdiplomasya ay isinasagawa ng pinuno ng New Zealand para sa kapakanan ng Niue.  Ang teritoryo ay nasa 2,400 mga kilometro ng hilagang-silangan ng New Zealand na nasa loob ng isang tatsulok na nasa pagitan ng Tonga, Samoa, at ng Kapuluang Cook.

## Mga sanggunian
## Mga panlabas na kawing 
* Niue -Sa wikang ingles

Kategorya:Mga bansa sa Oceania
Kategorya:Mga pulo sa Polinesya
Kategorya:Mga estadong kaugay ng New Zealand
Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas

Ang **Pananakop ng mga Hapones** ang panahon sa Kasaysayan ng Pilipinas mula 1942 hanggang 1945, noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, kung kailan nilusob ng Imperyo ng Hapon ang Pilipinas na dating pinangangasiwaan ng Estados Unidos. 

Habang nagaganap ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, pinasabog ng hukbo ng sundalong Hapones ang Pilipinas noong Disyembre 7, 1941. Naganap ito isang araw matapos pasabugin ng mga Hapones ang Pearl Harbor, Hawaii, at Estados Unidos.  Pagkaraan ng ilang linggo, umatras sina Heneral Douglas McArthur na kasama ang pamahalaan ni Manuel L. Quezon na noon ay nanunungkulan bilang Pangulo ng Pilipinas. Pinasok ng militar ng Hapon ang Maynila noong Enero 2, 1942. Sumuko ang Bataan sa hukbo ng mga Hapones noong Abril 9, 1942. Ang mga bilanggo ng digmaan ay pinaglakad ng mga Hapones (ang tinatawag na Martsa ng Kamatayan) patungo sa isang moog ng konsentrasyon sa Capas sa lalawigan ng Tarlac.

Pagkaraan ng pagbagsak ng Bataan sa kamay ng Hapon, nagtungo si MacArthur sa Australia. Pinalitan siya sa Corregidor ni Heneral Jonathan Wainwright, upang ipagpatuloy ang pakikipaglaban, hanggang sa mapilitang sumuko ang mga Pilipino at Amerikano pagkalipas ng 27 mga araw. Nagtagal nang tatlong mga taon ang pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas. Nagtatag ang mga Hapones ng isang pamahalaang tau-tauhan lamang nila, na pinaglingkuran ni Jose P. Laurel bilang pangulo. Malaki ang ambag ng mga Pilipinong gerilya sa pagpapalaya sa Pilipinas.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pilipinas sa ilalim ng Hapon
Kategorya:Pananakop ng Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)
Himala

Ang **himala** ay maaring tumukoy sa:

* Milagro, ang alin mang pangyayari na lumalabag sa pangkaraniwang mga batas ng kalikasan
* Himala (pelikula), isang pelikula pinalabas noong 1982
* Himala (awitin), isang awitin na inawit ng bandang Rivermaya
Ranulph Fiennes

thumb|right|Si Ginoong Ranulph Fiennes.
Si **Sir Ranulph Twisleton-Wykeham-Fiennes, Ika-3 Baronet**, OBE (ipinangak noong 7 Marso 1944), na mas nakikilala bilang **Ranulph (Ran) Fiennes**, ay isang Britanikong adbenturero at manggagalugad at tagapaghawak ng ilang mga rekord ng katibayan at katatagan sa mga gawain. Isa rin siyang manunulat na prolipiko. Naglingkod si Fiennes sa Hukbo ng Britanya sa loob ng walong mga taon, kabilang na ang isang panahon na nasa serbisyo ng pagkontra sa mga panghihimagsik habang nakakabit sa hukbo ng Kasultanan ng Oman. Pagkalipas ay nagsagawa siya ng maraming mga ekspedisyon. Siya ang unang tao na nakarating sa mga Pole ng Hilaga at ng Silangan sa pamamagitan ng landas na nasa ibabaw ng daigdig. Siya rin ang unang nakabuo ng pagtawid sa Antarktika na ginagamit lamang ang mga paa. Noong Mayo 2009, sa gulang na 65, inakyat niya ang tuktok ng Bundok ng Everest. Ayon sa *Guinness Book of World Records*, siya ang pinakadakilang nabubuhay na eksplorador sa mundo. Nakapagsulat si Fiennes ng maraming mga aklat hinggil sa kaniyang pagseserbisyo sa militar at sa kaniyang mga ekspedisyon, pati na isang aklat na nagtatanggol kay Robert Falcon Scott mula sa mga rebisyonista ng modernong kapanahunan.

Kategorya:Mga eksplorador mula sa Inglatera
Kategorya:Mga eksplorador mula sa Britanya
Kategorya:Mga eksplorador ng Antartika
Kategorya:Mga militar mula sa Britanya
Kategorya:Mga tao mula sa Windsor, Berkshire
Trick-or-treat

[thumb|right|Dalawang batang kumakatok sa pintuan ng isang tahanan sa [Arkansas upang manghingi ng libreng kendi sa Gabi ng Pangangaluluwa.]]

Ang ***trick-or-treat*** (pariralang Ingles na may literal na kahulugang "biruan o kendi", "daya o libreng kendi", "panloloko o kendi, o "lokohan o kendi") ay isang kaugalian o pamamaraang ginagawa ng mga bata at tinatanggap ng madla tuwing gabi ng pangangaluluwa sa Estados Unidos at Canada. Isa ito mga pangunahing tradisyon o gawi ng pagdiriwang kapag sumasapit ang bisperas ng Undas o bisperas ng Araw ng mga Patay, at naging inaasahan ng lipunan na kapag namumuhay ang isang tao sa isang pamayanang may mga bata ay dapat na bumili ang tao ng mga kendi o tsokolate bilang paghahanda sa mga mangangatok o dadalaw na mga batang manghihingi ng mga pagkaing ganito. Umiiral na ang ganitong tradisyon ng pagpunta sa mga pintuan ng mga tahanan upang tumanggap ng mga libreng pagkain sa Britanya at Ireland, sa anyo ng pangangaluluwa, kung saan aawit at magdarasal ang mga bata at mahihirap na mga tao para sa mga namatay na kapalit ng pagtanggap ng mga keyk.  Mas naging pangkaraniwan ang nakamihasnang pagsasabi ng "*trick or treat*" na nagmula sa pagdiriwang ng gabi ng pangangaluwa sa Hilagang Amerika.  Isinasagawa ito sa Estados Unidos, United Kingdom, Canada, Ireland, Puerto Rico, at hilagang-kanluran at gitnang Mexico (kung saan tinatawag itong *calaverita*, Espanyol para sa "maliit na bungo" o "munting bungo"; sa halip na magsabi ng "*trick or treat*", nagtatanong ang mga bata ng *¿me da mi calaverita?*, "maaaring pakibigay mo sa akin ang aking bungong munti?").  Sa loob ng huling dalawampung mga taon, sa kabila ng kontrobersiya, lumaganap ang kaugalian sa iba pang mga bansa, katulad ng Italya at New Zealand, na maaaring dahil sa palagiang pagpapalabas sa mga bansang ito ng mga Amerikanong palabas pantelebisyon at pati na ng mga pelikulang nagmula sa Estados Unidos.

Bilang nakaugalian, gumagayak ang mga bata ng mga kasuotang nakakatakot o nakakatuwa, at maglalakbay upang magbahay-bahay, na humihingi ng mga libreng pagkain, partikular na ng mga kendi, o kaya pera kung minsan, na nagtatanong muna ng "*trick or treat?*" o "daya o kendi".  Ang "daya" o "*trick*" ay isang hindi tunay o walang bisang banta o hamon ng pagsasagawa ng kapilyuhan sa mga may-bahay o kanilang mga ari-arian, katulad ng paghahagis ng mga itlog at harina sa mga bintana ng mga may-tahanan kapag hindi nagbigay ang mga ito ng mga kendi.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kultura
Kategorya:Estados Unidos
Kategorya:Canada
Pinlandiya

Ang **Finland** (; ), Sa sarili nilang wika (Finnish) ang Finland ay tinatawag na **Suomi**
. opisyal na **Republika ng Finland**, ay bansang Nordiko na matatagpuan sa Hilagang Europa. Pinapaligiran ito ng Noruwega sa hilaga, Suwesya sa hilagang-kanluran, Rusya sa silangan, Golpo ng Botniya sa kanluran, at Golpo ng Pinlandiya sa timog. Sumasaklaw ito ng lawak na 338,145 km2 at tinatahanan ng mahigit 5.6 milyong mamamayan. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay Helsinki.

Mula sa huling bahagi ng ika-13 siglo, naging bahagi ang Pinlandiya ng Imperyong Suweko sa bilang resulta ng Baltikong Krusadas. Nakuha ang bansa ng Imperyong Ruso sa Digmaang Pinlandes noong 1809, at naging awtonomong estado na binansagang Dukadong Maringal. Noong 1906, ito ang naging kauna-unahang estado sa Europa na nagbigay ng karapatang pagboto, at ang una sa mundo na inaprubahan ng pangkalahatang karapatang tumakbo sa pampublikong tungkulin. Kasunod ng Himagsikang Ruso ng 1917, idineklara ng Pinlandiya ang ganap nitong kasarinlan mula sa bagong Sobyetikong Rusya. Gayunpaman, nahati ito sa pagsiklab ng Digmaang Sibil sa pagitan ng Guwardiya Puti at Pula. Pagsapit ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, kinalaban ng bansa ang Unyong Sobyetiko sa Digmaang Taglamig at Karugtong, at sa kalauna'y Alemanyang Nazi sa Digmaang Laponiya. Bagama't nawalan ito ng teritoryo, napanatili nito ang kasarinlan.

Noong 2013, ang populasyon ng Finland ay umabot na ng 5.5 milyon, at ang kalakhang bahagi nito ay naninirahan sa timugang bahagi ng bansa. Ito ang ikawalo sa pinakamalawak na bansa sa Europa. Mahigit 1.4 milyong katao ang nakatira sa Helsinki, ang kabisera nito, at sa mga nakapaligid na bayan nito.

Mula noong ika-12 siglo hanggang 1809, bahagi ng Sweden ang Finland. Naging bahagi naman ito ng ng Imperyo ng Rusya bilang isang Grand Duchy of Finland. Nagdeklara ng kalayaan ang Finland sa kasagsagan ng Himagsikan sa Rusya noong 1917. Lumaban ang Finland kapwa sa Unyong Sobyet noong 1939-1940 (Digmaan sa Taglamig) at 1941-1944 (Karugtong na Digmaan) at sa Alemanyang Nazi noong 1944-1945 (Digmaang Laponiya). Sumapi sa Mga Nagkakaisang Bansa ang Finland noong 1955, sa Unyong Europeo noong 1995.

## Etimolohiya
Ang pangalang  ay may hindi tiyak na pinagmulan, ngunit iminungkahi na ito ay may kaugnayang pinagmulan sa  (ang Sami). Sa pinakamaagang mga makasaysayang sanggunian, mula ika-12 at ika-13 siglo, ang terminong *Finland* ay tumutukoy sa baybaying rehiyon sa paligid ng Turku sa timog-kanluran ng makabagong Finland; kalaunan, ang rehiyong ito ay nakilala bilang Finland Proper upang itangi mula sa pangalan ng bansa na Finland.

Noong ika-14 at ika-15 siglo, ang timog-kanluran (Eura at Turku), ang loob ng bansa (sa paligid ng Lake Päijänne), at ang timog-silangan (umaabot hanggang sa Lake Ladoga) na mga rehiyon ng makabagong Finland ay isinama sa nasasakupan ng Kaharian ng Sweden.

## Mga sanggunian 
__STATICREDIRECT__

Kategorya:Finland
Inkoruptibilidad

Ang **inkoruptibilidad** o **pagiging hindi nabulok** ay isang pinaniniwalaang milagro na pang relihiyon na ang supernatural o pang-diyos na interbensiyon ay pumapayag sa ilang mga katawan ng tao na makaiwas sa normal na proseso ng pagkabulok pagkatapos ng kanilang kamatayan na pinaniniwalaang tanda ng kabanalan. Ang mga katawan na inaangking sumailalim sa kaunti o walang pagkabulok o naantalang pagkabulok ay minsang tinutukoy na inkorupt o inkoruptible. Ito ay pinaniniwalaan sa Simbahang Katoliko Romano at Silangang Ortodokso gayundin sa Budismo gaya ng sa Sokoshinbutsu.
## Tignan din
*Katawang lusak
*Mga Budistang mummy
*Paramahansa Yogananda
*Sokoshinbutsu
*Dashi-Dorzho Itigilov

Kategorya:Mga milagro
New Jersey

Ang **New Jersey** (Ingles para sa "Bagong Jersey") ay isang estado sa Estados Unidos sa hilagang-silangang bahagi ng bansa. Ang estado ay ipinangalan sa isla ng Jersey na nasa English Channel. Ito ay nasa pagitan ng New York, sa may silangang bahagi ng Karagatang Atlantiko at nasa timog-kanluran ng estado ng Delaware, at kanluran ng Pennsylvania. May ibang bahagi ng Bagong Jersey na nasa kalakhang Lungsod ng New York at ng Philadelphia.

## Tingnan din
* Talaan ng mga lungsod sa New Jersey

Kategorya:Mga estado ng Estados Unidos
Papua New Guinea

Ang **Papua Bagong Guinea,** opisyal na **Makasarinlang Estado ng Papua Bagong Guinea**, ay isang bansa sa Oceania. Sinasakop ng bansa ang silangang kalahati ng pulo ng Bagong Guinea at ilang mga panlabas na pulo (ang mga lalawigan ng Indonesia ng Papua at Kanlurang Irian Jaya ang sumasakop ng natitirang kalahati ng Bagong Guinea).  Matatagpuan ito sa Karagatang Pasipiko, sa isang rehiyon na ikinahulugan noong ika-19 na dantaon bilang Melanesya. Ang Port Moresby ay ang punong-lungsod at isa sa mga ilang pangunahing lungsod nito.

## Mga sanggunian 
*
Massachusetts

Ang **Sampamahalaan ng Massachusetts** o **Massachusetts** /ma·sa·tsu·sets/ ay isang estado ng Estados Unidos.

## Sanggunian 
Kategorya:Mga estado ng Estados Unidos
Chiaroscuro

Ang ***chiaroscuro*** (, Italyano para sa *liwanag-dilim* o "maliwanag at madilim") sa larangan ng sining ay ang paggamit ng malakas na mga pagkakaiba sa pagitan ng liwanag at ng kadiliman, na kadalasang malalakas, matatapang (katulad ng sa diwa ng "kapeng matapang" o maitim na kape na walang gatas) o makapal na mga pagkakaibang nakakaapekto sa kinalalabasan ng buong kumposisyon o dibuho. Isa rin itong teknikal na kataga na ginagamit ng mga artista ng sining (mga alagad ng sining) at mga manunulat ng kasaysayan ng sining para sa paggamit ng mga pagkakaiba ng liwanag upang matamo ang isang diwa ng bolyum (dami o kabuoan) sa pagmomodelo o paggawa ng mga huwaran ng mga bagay na tatlo ang mga dimensiyon, katulad ng katawan ng tao. Ang kahalintulad na mga epekto ng paggamit ng liwanag sa sinema (pelikula) at potograpiya (paglilitrato) ay madalas na tinatawag din bilang chiaroscuro. Ang iba pang mga paggamit na mayroong pagtatangi o espesyalisasyon ay ang "pagtatabas ng kahoy na pachiaroscuro" (*chiaroscuro woodcut*) para sa mga kinulayang mga pagtatabas ng kahoy (mga *woodcut* kung tawagin sa wikang Ingles) na inilimbag sa pamamagitan ng iba't ibang mga bloke o tipak ng kahoy, na ang bawat isa ay pinaggagamitan ng iba't ibang mga tintang may kulay; at ang isa pang espesyalisasyon ay ang "pagguhit ng mga larawan na pachiaroscuro" (*chiaroscuro drawing*) para sa mga pagguhit o pagdodrowing sa ibabaw ng papel na may kulay na ang larawan ay iginuguhit na gumagamit ng madilim na midyum at puting kulay.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sining
Emiratos Arabes Unidos

Ang **Emiratos Arabes Unidos**, dinadaglat na '*EAU* at payak na kilala bilang **Emiratos** ay bansang nasa rehiyong Gitnang Silangan sa Kanlurang Asya, Mayaman sa langis na matatagpuan sa timog-silangang Tangway Arabo sa Timog-kanlurang Asya sa Golpo ng Persia, binubuo ng pitong mga emirado: Abu Dhabi, Ajman, Dubai, Fujairah, Ras al-Khaimah, Sharjah at Umm al-Quwain. Bago ang 1971, nakilala ang bansa bilang ang **ang mga Estadong Pinagkasunduaan** o ***the Trucial States***, o **Pinagkasunduang Oman**, sa pagtukoy sa isang ika-19 na siglong kasunduan sa pagitan ng mga Briton at ilang mga Arabong sheikh. Nasa hangganan ng Oman at Saudi Arabia.

## Mga teritoryong pampangasiwaan 
## Mga sanggunian
Chittagong

Ang **Chittagong** (Chittagoniano, , Chôţţogram) ay ang pangunahing daungan at ang pangalawang pinakamalaking lungsod ng Bangladesh. Ito ay matatagpuan sa mga bangko ng River Karnaphuli.

Ang isang tungkulin sa kalakalan simula ng ika-9 na siglo, Chittagong ay isang multicultural pamana ng Islamic, Hindu at Buddhist tradisyon. Ang mga modernong lungsod na binuo sa panahon ng British panuntunan bilang isang hub ng tren, langis at mga kagamitan sa pagtimpla ng kalakalan. Lungsod din ay naging isang focal point para sa mga rebolusyonaryo na gawain laban sa British, kapansin-pansin ang armadong pagbabangon pinangunahan ng Surya Sen sa 1930. Ito ay ding isang mahalagang militar base at supply ng point para sa mga magkakatulad pwersa sa panahon ng Burma Kampanya sa World War II. Matapos ang partisyon ng India sa 1947, Chittagong ay naging bahagi ng East Pakistan. Noong 1971, ng East Pakistanis rebelled laban sa West Pakistan sa pagtanggi upang tanggapin ang mga resulta ng mga demokratikong halalan, ang deklarasyon ng Bangladesh ng Kosovo inihayag sa Chittagong. Lungsod ang nagpunta sa mga saksi mga kasamaan, digmaan krimen at nabal blockades sa panahon ng giyera ng pagpapalaya na sumunod.

Ngayon, Chittagong ay isa sa pinakamabilis na lumalagong mga lungsod sa mundo. Ang isang pangunahing pangkalakalan *(commercial)* at pang-industriya center, lungsod ay mayroon ding isang globally mapagkumpitensiya espesyal na pang-ekonomiya zone. Gamit ang pangunahing proyekto imprastraktura na isasagawa para sa lungsod, kabilang ang deep sea port, mga rehiyonal kapitbahay ng Bangladesh, kabilang ang India at Tsina, ay may mata Chittagong bilang isang hinaharap rehiyonal transit hub. Ang port lungsod ay nakikita bilang mahalaga sa pagpapaunlad ng ekonomiya ng landlocked katimugang Asya, kabilang ang Northeast Indiya, Bhutan, Nepal at bahagi ng Southern China.

Kategorya:Mga lungsod sa Bangladesh
California

Ang **California** /ka·li·for·nya/ ay isang estado na matatagpuan sa kanlurang pampang ng Estados Unidos. Ito ang pinakamataong estado sa Estados Unidos, at kung magiging independeng bansa, magiging pang-anim sa pinamalaking ekonomiya sa buong mundo, pagkatapos ng Pransiya na halos magkalapit lamang at nilagpasan ang lahat ng mga pinagsamang bansa. Marahil ang pinaka-ibang estado sa bansa sa pisikal at demograpikal na anyo, "Ang Ginintuang Estado" o *The Golden State* ang kanyang opisyal na palayaw. Kadalasang inaakalang pantukoy sa *Gold Rush* (Dagsa ng Ginto) ng California noong 1849 ngunit sa katotohanan tumutukoy ito sa mga natural na damo na nagiging ginto ang kulay tuwing panahon ng tag-araw. **CA** ang opisyal na daglat pangkoreo ng California, at sa Associated Press, **Calif.** naman ang daglat nito.

## Pinagmulan ng pangalan
Orihinal na tumutukoy ang salitang *California* sa buong rehiyon na bumubuo sa Tangway ng Baja California ng Mehiko, at ng mga kasalukuyang mga estado ng California, Nevada, at ng Utah, at ilang bahagi ng Arizona, Bagong Mehiko at Wyoming.

Mas kadalasang pinaniniwalaan na ang *California* ay hango sa isang kathang-isip na paraiso na tinitirahan ng mga Amasona na pinamumunuan ni Reyna Calafia. Nakatala ang kuwento ni Calafia isang gawa noong 1510 na *Ang mga Pagsasamantala ng Esplandian*, isinulat bilang kasunod ng *Amadis de Gaula* ng Kastilang manunulat at abentura na si Garci Rodríguez de Montalvo. Ayon kay Montalvo, isang malayong lupain ang kaharian ni Reyna Calafia, na tinitirahan ng mga gripon at ng iba pang mga kakaibang mga halimaw, at mayaman sa ginto.

Ika-5 ang salitang *California* sa mga lumang salitang panglugar ng mga Europeo sa Estados Unidos at dating ginagamit sa ngayong pinakatimog na dulo ng tangway ng Baja California bilang *Pulo ng California* ng mga Kastilang manlalayag na pinamumunuan ni Diego de Becerra at Fortún Ximénez, na dumaong doon noong 1533 sa utos ni Hernán Cortés.

## Demograpiya
### Mga pinakamalaking lungsod
May 482 mga nasaping lungsod at bayan, kung saang 460 ay mga lungsod at 22 ay mga bayan. Sa ilalim ng batas ng California, ang mga katagang "*city*" at "*town*" ay malinaw na mapagpapalit; ang pangalan ng isang nasaping munisipalidad sa estado ay maaaring "*City of (Pangalan)*" o "*Town of (Pangalan)*".

Naging kauna-unahang nasaping lungsod ang Sacramento noong ika-27 ng Pebrero, 1850. Magkatablang mga pangalawang nasaping lungsod ang San Jose, San Diego at Benicia, bawat isa ay nakatanggap ng pagiging lungsod na katayuan noong ika-27 ng Marso, 1850. Ang Jurupa Valley ay naging pinakahuling nasaping lungsod ng estado at ika-482 nasaping munisipalidad noong ika-1 ng Hulyo, 2011.

Karamihan sa mga lungsod at bayan na ito ay nasa loob ng isa sa limang mga kalakhang pook: ang Los Angeles Metropolitan Area, ang San Francisco Bay Area, ang Riverside-San Bernardino Area, ang San Diego metropolitan area, o ang Sacramento metropolitan area.

## Mga Sanggunian
Kategorya:Mga estado ng Estados Unidos
Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya
Luis Antonio Tagle

Si **Luis Antonio Gokim Tagle** (ipinanganak noong 21 Hunyo 1957) ay isang Pilipinong kardenal ng Simbahang Katolika. Nagsisilbi siya mula 8 Disyembre 2019 bilang Proprefekto para sa Unang Ebanghelisasyon at mga Bagong Simbahang Partikular, isa sa dalawang seksiyon sa Dikasteryo para sa Ebanghelisasyon (dating Kongregasyon para sa Ebanghelisasyon ng Sangkatauhan). Dati siyang nanungkulan bilang ika-32 Arsobispo ng Maynila mula 2011 hanggang 2020. Si Tagle ang kasalukuyang Kardenal Obispo ng Albano at nanunungkulan din bilang Pangulo ng Catholic Biblical Federation, Gran Tsanselor ng Pamantasang Pontipikal Urbana, Pangulo ng Komisyong Interdikasteryal para sa mga Konsagradong Relihiyoso, at kasapi ng iba't ibang departamento at dikasteryo sa Kuryang Romano. Madalas siyang tinatawag sa palayaw na **Chito.**

Sa Pilipinas, bukambibig si Tagle tungkol sa mga isyung panlipunan kaugnay ng katuruang Katoliko. Binigyang-diin niya ang pagtulong sa mahirap at pinagtibay ang oposisyon ng Simbahang Katolika sa  aborsiyon, kontrasepsiyon, at sa binansagan niyang "ateismong praktikal." Binatikos niya ang Simbahang Katolika sa paggamit ng mga "masasakit na salita" sa paglalarawan ng mga taong LGBTQ, mga diborsiyada, at mga Katolikong muling kinasal, na dapat daw payagang tumanggap ng Komunyon depende sa bawat kaso. 

Binansagang "Asyanong Francisco" si Tagle at kinikilala bilang isa sa mga progresibong klerigo ng Simbahan. Tinuring siyang *papabile* sa kongklabeng pampapa ng 2025 na naghalal kay Papa Leon XIV, pati na rin noong kongklabeng pampapa ng 2013 na naghalal kay Papa Francisco.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga kardinal mula sa Pilipinas
Kategorya:Ipinanganak noong 1957
Mga katawang lusak ng Hilagang Europa

na nabuhay noong ika-4 siglo BCE at isa sa pinakamahusay na pinag-aralang halimabwa ng isang katawang lusak.]]
Ang **mga katawang lusak ng Hilagaang Europa** ang mga bangkay ng tao na natural na naging mummipado sa loob ng mga lusak na natagpuan sa iba't ibang mga bahagig ng kontinente. Ang gayong mga katawan na minsang tinatawag na *mga taong lusak* ay pareong laganap ng heograpiko at kronolohiko na pinetsahan sa pagitan ng 9000 BCE at Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Ang tanging nagkakaisang paktor ng mga katawang lusak ay ang mga ito ay natagpuan sa mga lusak at parsiyal na naingatan. Ang aktuwal na lebel ng preserbasyon ay malawak na iba iba mula sa perpektong naingatan hanggang sa mga naging kalansay. Hindi tulad ng mga karamihan ng mga labi ng tao sa sinaunang panahon, ang mga katawang lusak ay nagpanatili ng kanilang balat at mga panloob na organo sanhi ng mga hindi karaniwang kondisyon sa mga nakapaligid na area. Ang mga kondisyong ito ay kinabibilangan ng mataas na asidikong tubig, mababang temperatura, at kawalan ng oksiheno na nagsama upang ipreserba ngunit masidhing gumawang tan ng kanilang balat.
## Mga kilalalng katawang lusak
Ang daang daang mga katawang lusak ay nakuha at pinag-aralan. Ang mga katawang ito ay karamihang natagpuan sa Hilagang Europeong mga bansa ng Denmark, Alemanya, Netherlands, United Kingdom at Irlanda.
Ang ilan sa mga kilalang katawang lusak dahil sa mataas na kalidad ng kanilang preserbasyon at substansiyal na pagsasaliksik ng mga arkeologo at porensikong siyentipiko:
* Bocksten Man, isang modernong katawan mula  1290-1430 CE, found in 1936 na natagpuan sa Varberg Municipality, Sweden.
* Borremose Bodies, mula 400-700 BCE, na natagpuan noong mga 1940 sa  Himmerland, Denmark.
* Mga mummy na Cladh Hallan mula 1600-1300 BCE na natagpuan sa Isla ng South Uist, Scotland.
* Clonycavan Man mula  392-201 BCE na natagpuan noong 2003 sa County Meath, Ireland
* Girl of the Uchter Moor na natagpuan noong 2000 sa Uchte, Germany.
* Grauballe Man mula 290 BCE  1952 in Jutland, Denmark.
* Haraldskær Woman, mula 490 BCE na natagpuan noong 1835 sa Jutland, Denmark.
* Lindow Man mula 2 BCE &ndash; 119 CE na natagpuan noong 1984 sa Cheshire, England.
* Old Croghan Man, mula 362-175 BCE na natagpuan noong 2003 sa County Offaly, Ireland.
* Tollund Man, mula 400 BCE na natagpuan noong 1950 sa Jutland, Denmark.
* Weerdinge Men, mula 160-220 BCE na natagpuan noong Drenthe, Netherlands sa 1904.
* Windeby I na natagpuan noong 1952 sa Schleswig-Holstein, Germany.
* Yde Girl, 170 BCE–230 CE na natagpuan noong 1897 malapit sa Yde, Netherlands.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga momiya
Mga Museong Batikano

Ang **Mga Museong Batikano** (), na nasa Viale Vaticano ng Roma, sa loob ng Lungsod na Batikano, ay nasa piling ng pinakakahanga-hangang mga museo sa buong mundo, dahil nagpapamalas sila ng mga gawa magmula sa napakalaking kalipunang naitatag ng Simbahang Katoliko Romano sa paglipas ng mga daantaon, kabilang na ang ilan sa pinakabantog sa mundo na mga lilok na pangklasika at pinakamahahalagang mga dibuho ng sining noong panahon ng Renasimyento.

Itinatag ni Papa Julio II ang mga museo noong kaagahan ng ika-16 daantaon. Ang Kapilyang Sistina, na ang kisame ay pinalamutian ni Michelangelo at ang Stanze della Segnatura na dinikorasyunan ni Raphael ay nasa ruta ng mga panauhan sa pamamagitan ng pagdaan sa Mga Museong Batikano. Ang mga ito ay dinalaw ng 4,310,083 mga tao noong 2007. Lumampas sa naunang mga pagtatala o mga rekord ng pagdalo o pagbisita noong 2011 na umabot sa 5 milyong katao.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga museo
Kategorya:Mga gusali at mga kayarian sa Lungsod ng Batikano
Sabaw na hinulugan ng itlog

Ang **sabaw na hinulugan ng itlog** (Ingles: *egg drop soup*; Intsik na tradisyunal: ; pinyin: dàn huā tāng; literal na "sopas na may bulaklak na itlog") ay isang sabaw o sopas na Intsik na mayroong mga itlog na binati nang kaunti at nasa loob ng pinakulong sabaw ng katas ng manok. Ang mga kondimentong (pampalasa o rekado) katulad ng pamintang itim o pamintang puti, at karaniwang dinaragdagan ng tinadtad na mga iskalyon at tokwa. Ang sabaw ay karaniwang nakukumpleto na ang pagluluto sa pamamagitan ng pagdaragdag ng isang manipis na buhos ng binating itlog habang kumukulo ang sabaw at habang nasa panghuling mga sandali ng pagluluto, na lumilikha ng manipis at malasutlang mga hibla o mga himaymay ng naluto nang itlog na lumulutang sa sabaw. Ang mga sabaw na may hinulog na itlog na gumagamit ng iba't ibang mga resipi (reseta sa pagluluto) ay nakikilala bilang isang sabaw na madaling ihanda sa iba't ibang mga mga bansa sa Europa at sa Hapon.

Kategorya:Sabaw
Kategorya:Lutuing Tsino
Hilagang Hating-globo

.]]
Ang **Hilagang Hating-globo** (o **Hilagang Hating-Daigdig**; Ingles: *Northern Hemisphere*) ay ang bahagi ng Daigdig na nasa hilaga ng ekwador. Tinatawag din ito na **Hilagang Emisperyo** kung saan ang salitang "emisperyo" (mula sa Griyegong σφαιρα [espero o bilog] + ημι [kalahati]) ay literal na may kahulugang 'kalahati ng bola' o 'kalahati ng bilog'. Ito rin ang kalahati ng esperong selestiyal na nasa timog ng ekwator na selestiyal.  

Dahil sa aksiyal na pagkiling ng Daigdig sa 23.439281°, may baryasyon ng panahon sa haba ng araw at gabi. May baryasyon din ng panahon sa temperatura na naantala sa baryasyon sa araw at gabi. Sa kumbensyunal, nangyayari ang tag-niyebe sa Hilagang Hating-globo bilang ang panaho mula solstisyo ng Disyembre (tipikal sa Disyembre 21 UTC) hanggang sa ekinoksyo ng Marso (tipikal sa Marso 20 UTC), habang nangyayari ang tag-init sa panahon mula sa solsitisyo hanggang sa ekinoksyo ng Setyembre (tipikal sa September 23 UTC). Nag-iiba ang petsa sa bawat taon dahil sa pagkakaiba sa pagitan ng taon ng kalendaryo at taon na astronomikal. Sa loob ng Hilagang Hating-globo, maaring baguhin ng agos ng karagatan ang modelo ng lagay ng panahon na makakaapekto sa maraming kadahilanan sa loob ng hilagang baybayin. Kabilang sa mga ganoong kaganapan ang El Niño–Katimugang Osilasyon.  

Noong 2015, naririto sa Hilagang Hating-globo ang mga 87 bahagdan ng populasyon ng mundo na tinatayang 6.4 bilyong tao sa kabuuang populasyon na 7,3 bilyong tao at narito rin ang karamihan sa mga lupain ng mundo. Ang kalahatan ng Hilagang Amerika at ng Europa ay nakapaloob sa Hilagang Emisperyo. Nasa Hilagang Emisperyo rin ang karamihan sa mga bahagi ng Asya, dalawang-ikatlo (2/3) ng Aprika at 10 bahagdan ng Timog Amerika. Ang tatlong pinakamalalaking mga bansa ayon sa populasyon (Tsina, India, at Estados Unidos ay nasa loob ng Hilagang Emisperyo.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga emisperyo ng Daigdig
Timog Hating-globo

.]]
Ang **Timog Hating-globo**, **Timog Emisperyo** o **Timog Hating-Daigdig** ay ang bahagi ng Daigdig na nasa timog ng ekwador. Ito rin ang kalahati ng esperong selestiyal na nasa timog ng ekwator na selestiyal.  Ang Timog Hating-globo ang naglalaman ng lahat o mga kabahagi ng apat na mga kontinente (Antarktika, Australia, karamihan sa mga bahagi ng Timog Amerika at katimugang hati ng Aprika), apat na mga karagatan (Timog Atlantiko, Indiyano, Timog Pasipiko, at Pangtimog na Karagatan) at ang karamihang bahagi ng Oseaniya. Ilang mga pulo na mula sa pangkontinenteng punong lupain ng Asya ay nakapaloob din sa Timog Hating-globo. Dahil sa pagkiling ng rotasyon o pag-inog ng Daigdig na kaugnay sa Araw at sa tapyas na ekliptiko, ang tag-araw ay magmula sa Disyembre hanggang sa Marso at  ang taglamig ay magmula Hunyo hanggang Setyembre. Ang Setyembre 22 o 23 ay ang ekwinoks (panahon kapag ang araw at gabi ay magsinghaba) na pangtagsibol (bernal) at ang Marso 20 o 21 ay ang ekwinoks na pangtaglagas.Ang ibabaw nito ay 80.9% tubig, kumpara sa 60.7% tubig sa Hilagang Hating-globo, at naglalaman ng 32.7% ng lupain ng Daigdig. Higit sa 850 milyong katao ang nakatira sa Timog Hating-globo na kinakatawan ang mga 10–12% ng kabuuang populasyon ng tao sa mundo. Sa 850 milyong tao na ito, higit sa 203 milyon ang nakatira sa Brasil, ang pinakamalaking bansa ayon sa lawak ng lupa sa Katimugang Hating-globo, habang higit sa 150 milyon ang naninirahan sa Java, ang pinakamataong pulo sa mundo. Indonesia ang pinakamataong bansa sa Timog Hating-globo, na may 275 million tao. Portuges ang pinakasasalitang wika sa Timog Hating-globo, na may higit sa 230 milyong nagsasalita sa anim na bansa – karamihan sa Brasil, subalit sinasalita din sa Angola, Mozambique, Silangang Timor, at maliit na bahagi ng Gineang Ekwatoriyal at São Tomé at Príncipe na nasa timog ng Ekwadorr. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga emisperyo ng Daigdig
Radyo Batikana

ng radyo na nasa Lungsod Batikano.]]

Ang **Radyo Batikana** (, ) ay isang palingkurang pambrodkast ng Lungsod Batikano. Itinatag noong 1931 ni Guglielmo Marconi, ang mga programa nito sa ngayon ay iniaalok sa 47 mga wika, at ipinasasahimpapawid sa pamamagitan ng maikling daluyong (pati na sa DRM), daluyong na midyum (hindi gaanong kahabaang daluyong), FM, satelayt at Internet. Ang Ordeng Jesuita ay nabigyan ng pananagutan sa pamamahalaa ng Radyo Batikana magmula noong pagsisimula nito. Noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig at noong pagbangon ng Italyang Fascista at Alemanyang Nazi, naglingkod ang Radyo Batikana bilang isang napagkukunan ng mga balita ng Mga Alyado (Mga Magkakampsi) pati na pagsasahimpapawid ng propagandang maka-Alyado (o payak na walang pinapanigan). Pagkaraan ng isang linggo, iniatas ni Papa Pio XII ang palatuntunan, nagbrodkast ang Radyo Batikana sa isang hindi makapaniwalang mundo na ang mga Polako at mga Hudyo ay hinuhuli at pinupuwersa sa loob ng mga ghetto.

Sa ngayon, ang produksiyon ng pagpoprograma ay nasa kamay ng 200 mga mamamahayag na nasa 61 iba't ibang mga bansa. Ang Radyo Batikana ay lumilikha ng mahigit sa 42,000 mga oras ng magkakasabay na mga pagbobrodkast na sumasaklaw sa mga balitang pandaigdigan, mga pagdiriwang na panrelihiyon, mga palatuntunang may masinsing pagtalakay sa mga paksa, at musika. Ang pangkasalukuyang direktor na pangkalahatan ay si Padre Federico Lombardi, S.J.

Kategorya:Mga estasyon ng radyong Katoliko
Kategorya:Ikalawang Digmaang Pandaigdig
Kategorya:Lungsod ng Vaticano
Dominic Zapata

Si **Dominic Zapata** (ipinanganak Pebrero 2, 1971) ay isang direktor ng telebisyon at pelikula na mula sa Pilipinas.  Ilan sa kanyang mga dinirehe ang *Luna Blanca*, *Darna*, at *Nuts Entertainment* na lahat ay pinalabas sa GMA Network.

Kategorya:Mga direktor mula sa Pilipinas