open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Astrobiyolohiya

Ang **astrobiolohiya** o **astrobiyolohiya** ay ang pag-aaral at pananaliksik kung may buhay o wala sa ibang mga planeta.  Ito ang pag-aaral ng buhay, kung meron man, sa kalawakan.  Naghahanap ang larangan ng astrobiyolohiya ng mga kalagayan o kundisyong kinakailangan para magkaroon ng buhay na mga nilalang, katulad ng likidong tubig, mabuting temperatura, o pagkakaroon ng oksiheno.

Tinatawag din ang astrobiyolohiya bilang **eksobiyolohiya**, **eksopaleontolohiya**, at **biyoastronomiya**.  At binibigyang kahulugan din bilang ang pag-aaral ng pinagmulan o orihen, ebolusyon, pagkakalat o distribusyon, at hinaharap ng buhay sa uniberso.  Sakop ng interdisiplinaryong larangang ito ang paghahanap ng mga kapaligirang maaaring tirahan sa ating Sistemang Solar at mapagtatahanan o mapamumuhayang mga planeta sa labas ng Sistemang Solar, ang paghahanap ng mga katibayan o ebidensiya ng prebiyotikong kimika (abiyohenesis), buhay sa Marte, at iba pang mga katawan sa ating Sistemang Solar, pananaliksik sa laboratoryo at sa labas ng laboratoryo hinggil sa pinagmulan o orihen at maaagang ebolusyon ng buhay sa Mundo, at mga pag-aaral ng potensiyal para makaayon ang buhay sa mga pagsubok sa Mundo at sa kalawakan.

Ginagamit ng astrobiyolohiya ang pisika, kimika, astronomiya, biyolohiya, biyolohiyang molekular, ekolohiya, planetaryong agham at heolohiya upang suriin ang posibilidad ng buhay sa ibang mga mundo at tumulong na makilala ang mga biyosperong maaaring napaka kakaiba mula sa kung ano ang meron ang Mundo.

Dalawa sa mga lugar na maaaring mapagtagpuan ng buhay sa sistemang solar ang Europa, isang buwan ng Hupiter at Titan, isang buwan ng Saturno.  Maaaring may likidong tubig ang mga pook na ito.  Subalit maaaring napakalamig nila upang makapagtangkilik o sumuporta ng buhay.

## Tingnan din 
* Xenobiyolohiya

## Mga sanggunian 
*
Kategorya:Mga disiplina ng astronomiya
Piraso ng Gaza

Ang **Piraso ng Gaza** (, ,  ,  ''Retzu'at 'Azza'') ay isang lugar sa baybayin ng Dagat Mediteraneo na pinagtatalunan ng Palestina at Israel.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kanlurang Asya
Kategorya:Palestina
Tulay ng Brooklyn

Ang **Tulay ng Brooklyn** () ay isang nakasuspindeng tulay sa Estados Unidos na may habang 5,989 talampakan (1825 m) sa Ilog Silangan (*East River*).  Ipinagdudugtong nito ang mga boro ng Manhattan at Brooklyn sa Lungsod ng New York. Sa pagtatapos nito noong 1883, ito ang pinakamahabang nakasuspindeng tulay sa buong mundo, ang unang nakasuspindeng tulay na may de-aserong kawad at ang unang tulay na nagdurugtong sa Pulo ng Long (*Long Island*).

Orihinal na ipinangalanan bilang **Bagong York at Tulay ng Brooklyn**, ito ay ipinangalanan bilang **Tulay ng Brooklyn** sa isang sulat na ipinadala noong 1867 para sa patnugot ng Brooklyn Daily Eagle, at pormal na ipinalanganan ng pamahalaan ng lungsod noong 1915. Simula ng pagbubukas nito, ito ay naging isang simbolikong bahagi ng panoramang urbano ng Lungsod ng Bagong York. Ito ay ginawa bilang isang National Historic Landmark noong 1964.

## Ang mga kasaysayan sa mga larawan 

Image:Brooklynbridge-1874.png|Iginhuhit (at inukit) mula sa gilid ng mAnhattan sa isang Swedish monthly magazine noong Agosto 1874
Image:Excelsior Poster 1883 Brooklyn Bridge New York City.jpg|c.1883 
Image:1883 Frank Leslie's Illustrated Newspaper Brooklyn Bridge New York City.jpg|Frank Leslie's Illustrated Newspaper c.1883
Image:Brooklyn-bridge-1890.png|Tulay ng Brooklyn c.1890
Image:Brooklyn Bridge h-panorama cph 3c19639.jpg|1896 Panorama
Image:Brooklyn Bridge New York City 1898 Pedestrian Crossing.jpg|c.1898
Image:Brooklyn Bridge New York City 1899 Pedestrian Crossing.jpg| Nasa promenade c.1899
Image:Brooklyn Bridge at Night New York City 1903 Aerial View.jpg|Pananaw ng himpapawid sa gabi  c.1903
Image:Wonders of our great metropolis, sky-scrapers and Great Bridge from Brooklyn, New York City 1904.jpg|c.1904
Image:February 23rd 1908 Boys Selling Newspapers on Brooklyn Bridge.jpg|Mga nagbebenta sa tulay c.1908
Image:Brooklyn manhattan bridges 3c00106u.jpg|Mga tulay ng Brooklyn at Manhattan c.1916
Image:Lower Manhattan at Night 1919 Woolworth Building Brooklyn Bridge New York City.jpg|c.1919
Image:Brooklyn Bridge rail approaches 1936.jpg|Panghimpapawid na photo na nakunan ng U.S. Works Progress Administration noong tag-araw ng 1936, matapos mapalawak ang lugar
Image:Brooklyn-Bridge-Mural.jpg|Richard Haas' trompe l'oeil mural "Arcade" nba may aktual na tulay sa background noong 1981. 
Image:LOC Brooklyn Bridge and East River Edit 3.jpg|Tulay ng Brooklyn noong 1982
Image:NYEastRiver From WTC.jpg|Ang view ng World Trade Center sa Tulay ng Manhattan, Tulay ng Brooklyn, at ang Ilog Silangan noong 1992.
Image:Brooklyn Bridge at Night.jpg|Tulay ng Brooklyn sa gabi noong 2005

## Mga sanggunian 
Brooklyn
Parlamento sa Cetin

Matapos natalo ng Imperyong Ottoman ang Hungary sa Labanan ng Mohács at sa pagkamatay ni Louis II, ang kanilang hari, ang mga maharlika ng Croatia ay nagtipon sa **Parlamento sa Cetin** (*Cetinski Sabor*) para mapag-usapan ang estratihiya at pumili ng bagong pinuno. Si Loius II, ang hari ng Hungary, ay humawak ng titulo sa mas mataas sa iba.

Kaurian:Kasaysayan ng Croatia
Fernando I ng Habsburgo

Si **Fernando I** (*Ferdinand I*; Marso 10, 1503 – Hulyo 25, 1564) ay isang Gitnang Europeong monarko mula sa Kabahayan ng Habsburgo. Siya ang Banal na Romanong Emperador mula 1558, Hari ng Bohemya at Unggaryo mula 1526. 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga hari ng Alemanya
Alemanni

Ang **Alemanni** (binabaybay din bilang **Alamanni**, **Alamani**)) ay isang kumpederasyon ng mga tribong Hermaniko na Suebiano na nasa may ilog ng pang-itaas na Rhine. Una silang nabanggit ng mga Romano noong 213, nang masakop ng Alemanni ang Agri Decumates noong 260, at pagdaka ay umabot sa pangkasalukuyang Alsace, at hilagang Switzerland, na naglunsad ng wikang Aleman sa mga rehiyong iyon. Noong 496, ang Alemanni ay nasakop ng pinunong Prankong si Clovis I at naisanib sa kaniyang mga  nasasakupan. Ang pamana ng Alemanni ay umiiral sa mga pangalan ng Alemanya sa ilang mga wika.

## Pangalan
Ayon kay Asinius Quadratus (binanggit noong kalagitnaan ng ika-6 na daantaon ng Bisantinong manunulat ng kasaysayan na si Agathias), ang kanilang pangalan ay may kahulugang "lahat ng mga tao". Nagpapahiwatig ito sila ay isang konglomerasyon (kalipunan ng iba at ibang uri  ng mga tao) na tinipon magmula sa sari-saring mga tribong Hermaniko. Isa itong paghango mula sa *Alemanni* na ginamit ni Edward Gibbon, na nasa kaniyang *Decline and Fall of the Roman Empire* (Ang Paghina at Pagbagsak ng Imperyong Romano) at ng isang tagapag-ambag ng mga tala na hindi nakikilala ang pangalan; ang mga tala ay tinipon magmula sa mga sulatin ni Nicolas Fréret, na nalathala noong 1753, na nagtala na ito ang pangalang ginagamit ng mga tagalabas para sa mga tumatawag sa kanilang mga sarili bilang Suevi.  Ang etimolohiyang ito ay nananatiling pamantayang hango ng kataga.

Ayon kay Walafrid Strabo, isang monghe ng Abbey ng St. Gall, sa isinulat niya noong ika-9 na daantaon habang tinatalakay ang mga tao ng Switzerland at ang nakapaligid na mga rehiyon, na tanging mga dayuhan lamang ang tumatawag sa kanila bilang Alemanni, subalit binigyan nila ang kanilang sarili ng pangalang Suevi.

Ang pangalan ng Alemanya at ng wikang Aleman sa Pranses na *Allemagne, allemand*,  sa Portuges na  *Alemanha, alemão*, sa Kastilang  *Alemania, alemán*, sa Welsh na *(Yr) Almaen, almaeneg*, at Tagalog (Filipino) na *Alemanya*, *Aleman* ay hinango mula sa pangalan ng sinaunang kaanibang ito ng mga tribong Hermaniko.

Tinatawag din sa Arabe ang Alemanya bilang *Almanya*, at ang wikang Aleman bilang *ʾAlmaniyya*. Sa Turko, ang Alemanya ay tinatawag na *Almanya* at ang Aleman ay bilang *Alman*, at sa Persa *(Persian)* ang Alemany ay *Almaan*, at ang Aleman ay *Almaani*.

## Tingnan din
*Mga pangalan ng Alemanya

## Mga sanggunian
Kategorya:Alemanya
Kategorya:Mga tribong Hermaniko
Kategorya:Kasaysayan ng mga taong Hermaniko
Kategorya:Mga sinaunang taong Hermaniko
Inuming pampalamig

thumb|Škoda logo 2022
Ang **inuming pampalamig** o ***soft drink*** (literal na "malambot na inumin", "banayad na inumin" o "suwabeng inumin", kilala rin bilang **pop**, **soda**, **toniko**, **sodang pop**, o mga **mineral**)  ay mga inuming karbonado o may karbon, na gawa mula sa mga konsentrado at asukal.  May ilang may mga lasa o pampalasa.  Ilan sa mga uri ng sopdrink ang Sprite, 7 Up, Pepsi at Coca-Cola.

## Tingnan din
*Kola

## Mga sanggunian
Kaurian:Inumin
Hip hop

right|thumb| Dalawang mga hip hop DJ na lumilikha ng bagong musika sa pamamagitan ng paghahalo ng mga track mula sa maraming mga  rekord player. Ang mga nakalarawan ay sina DJ Hypnotize (kaliwa) at Baby Cee (kanan).
Ang **Hip hop** o **hip-hop** ay isang kultura at kilusang pansining na nilikha ng mga Aprikanong Amerikano, Latino Amerikano at Amerikanong Karibe sa Bronx, New York City . Ang pinagmulan ng pangalan ay madalas na pinagtatalunan. Pinagdedebatehan din kung nagsimula ang hip hop sa Timog o Kanlurang Bronx .      Habang ang terminong *hip hop* ay kadalasang ginagamit upang tumukoy sa eksklusibong musika ng hip hop (kasama ang **rap** ),  ang hip hop ay nailalarawan din sa pamamagitan ng apat na mga pangunahing elemento: ang " rap " (tinatawag din na MCing o emceeing), isang maindayog na estilo ng pagtula ( orality ); DJing (at turntablism ), na gumagawa ng musika na may mga rekord player at DJ mixer (aural / tunog at paglikha ng musika); b-boying / b-girling / breakdancing (kilusan / sayaw); at graffiti .      Ang iba pang mga elemento ay: kultura ng hip hop at kaalaman sa kasaysayan ng kilusan (intelektwal / pilosopiko); beatboxing, na isang estilong gumagamit ng tinig; pagnenegosyo sa kalye; lengguwahe ng hip hop; at anyong pananamit at istilong hip hop, bukod sa iba pa.    Ang pang-limang elemento, kahit na pinagtatalunan, ay karaniwang isinasaalang-alang alinman sa kaalaman sa kalye, anyong pananamit ng hip hop, o beatboxing .  

## Tingnan din 
* Musikang Hip hop

## Mga panlabas na kawingan 
*   
* Sugarhill Gang - Rapper's Delight (Opisyal na Video)
* Handa na ba ang Rap para sa Mga Babae?
* Musika ng Hip-Hop / R & B
* Ang Kahalagahang Panlipunan ng Kulturang Rap at Hip-Hop 
Kategorya:Category:Hip hop
Kategorya:Category:Kultura
Kategorya:Category:Kultura at sining
Pop

Maaaring tumukoy ang **Pop**, **Pop!**, o **POP** sa:

Paputol sa salitang **popular**:
* Musikang pop, isang pangunahing klase ng musika, orihinal na daglat ng popular na musika.
* Sining na pop, isang kilusang sining noong dekada 1960 at 1970.
* Kulturang pop, anumang elemento ng kalinangan na malaganap sa lipunan.
* Hari ng pop, katulad ni Michael Jackson.

Isang daglat para sa **populasyon**, isang koleksiyon ng mga tao o organismo sa isang binigay na lawak o espasyo

Sa **pagkain**:
* Sopdrink
* *Popsicle o popsikel
* *Lollipop'' o lolipap
* Pop (miryendang namuo sa lamig)
Alpa

thumb|Kudyapi
Ang **alpa** ay isang uri ng instrumentong pangtugtog.

Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Tambuling Pranses

thumb|Tambuli
Ang **tambuling Pranses** o **trompang Pranses** (Ingles: *French horn*, literal na "sungay Pranses") ay isang uri ng hinihipang instrumentong pangtugtog. Tinatawag din itong **malatandak na Pranses**, **kornetang Pranses**, **tambuyok na Pranses**, o **trumpetang Pranses**.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Instrumentong pangtugtugin
Trombon

thumb|Isang tenor na trombon
Ang **trombon** ay isang uri ng hinihipang instrumentong pangtugtog na tinutugtog ng isang **trombonista**.

## Mga sanggunian
Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Organo (musika)

[thumb|Organ mula sa [Strasbourg, Pransiya.]]
Ang **organo** ay isang uri ng de-kuryenteng instrumentong tinutugtog na kahawig ang anyo sa isang piyano.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Pakakak

thumb|Dalawang F-Tuba mula sa 1900 (nasa kaliwa) at 2004 (nasa kanan)
Ang **pakakak** o **tuba** ay isang malaking instrumentong pangtugtog at hinihipan at pambaho (*bass* sa Ingles) na hinihipan.  Mayroong sinaunang pakakak o "trumpeta" ang sinaunang mga Romano na katulad ng pakakak.  Tinatawag ding pakakak ang isang bahagi ng organo na kilala bilang panghintong tambo o *stop reed* sa Ingles.

## Mga sanggunian
Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Kategorya:Hukbong dagat martsa
Trumpeta

Trumpeta|thumb
Ang **trumpeta**, tinatawag ding **pakakak**, ay isang instrumentong pangtugtog na gawa sa tansong-dilaw.  Pangunahing ginagamit ito para sa mga musikang klasikal at *jazz*.  Pinakapangkaraniwang uri nito ang trumpetang B*b* trumpet, na nangangahulugang kapag tinugtog na manunugtog ang C, magbibigay ito ng tunog na katulad ng isang B*b* sa pangkonsiyertong tono.  Tinutugtog ang trumpeta sa pamamagitan ng pag-ihip sa piyesang pambibig at paglikha ng "umuugong" na tunog.  May tatlong susing pangmusika tinatawag na balbula, na maaaring pindutin o diinan ng tagatugtog upang mabago ang tono.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Bansi

thumb|Mga piling bansi sa buong mundo
Ang **bansi** (mula sa Sanskrito: *वंशी* [vanśī]) ay isang uri ng hinihipang instrumentong pangtugtog. Kilala rin ito bilang **bangsi**, **kulating**, **kanutilyo**, **basyada**, o **plauta**.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Biyola

thumb|Biyola na ipinakikita sa harapan at tagiliran
Ang **biyola** (mula sa Ingles na *viola*  , ) ay isang uri ng instrumentong pangtugtog na mas malaki ang sukat kaysa isang biyulin. Pinapatugtog ito gamit ang hilis (*bow*), o kaya'y kinakalabit sa iba't ibang pamamaraan. Mayroon itong mas mababa at mas malalim na tunog kaysa biyolin.

## Pagtotono 
Karaniwang tinotono ang apat na kuwerdas ng biyola sa mga ikalima: ang pinakamababang kuwerdas ay C (isang oktabo sa ibaba ng gitnang C), na may G, D, at A sa taas nito. Eksaktong isang ikalima ang pagtotonong ito sa ibaba ng biyolin, para mayroon silang tatlong kuwerdas na karaniwan—G, D, at A—at isang oktabo sa itaas ng biyolonselo.

## Mga tagapagtanghal
Sa mga dakilang kompositor, may ilan ang ginusto ang biyola kaysa biyolin kapag nagpapatugtog sa mga *ensemble* o grupo, ang mga pinakakilala sa mga kompositor na ito sina Ludwig van Beethoven, Johann Sebastian Bach at Wolfgang Amadeus Mozart. Kabilang pa sa ibang kompositor na ginusto ang pagtugtog ng biyola sa *ensemble* sina Joseph Haydn, Franz Schubert, Felix Mendelssohn, Antonín Dvořák, at Benjamin Britten. Ilan sa mga parehong biyolista at kompositor ay sina Rebecca Clarke at Paul Hindemith. Nakasulat ang mga kontemporaryong kompositor at biyolistang sina Kenji Bunch, Scott Slapin, at Lev Zhurbin ng ilang gawa para sa biyola.

## Mga sanggunian
Kaurian:Instrumentong pangtugtugin
Tselo

thumb|Tselo sa harapan at tagiliran.
Ang **tselo** o **biyolontselo** (Ingles: *cello*, *violoncello*) ay isang instrumentong pangtugtog na kahawig ng isang biyulin. Mayroon itong tunog na baho o *bass* sa Ingles.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Organolohiya

, 1924]]
 ±1960]]
, Yuri Landman, 2006]]
:*May kaugnayan ito sa musika, para sa may kaugnayan sa anatomiya pumunta sa Organolohiya (anatomiya).*

Sa larangan ng musika, ang **organolohiya** (mula sa Griyegong: ''* - *organon*, "instrumento" at *λόγος* - *logos'', "pag-aaral") ay ang pang-akademikong pag-aaral ng mga instrumentong pangtugtog.  Ito ang agham ng mga pangtugtog na kagamitan at ng kanilang klasipikasyon o pag-uuri.. Sinasaklawan nito ang pag-aaral ng kasaysayan ng mga instrumentong panggawa ng musika, ng mga instrumentong pangmusika ginagamit sa iba't ibang mga kultura o kalinangang, mga aspetong teknikal kung paano nakalilikha ng tunog ang mga instrumento, at klasipikasyon ng mga instrumentong musikal.  May pagkakasapin-sapin ang mga larangan ng organolohiya, akustiks, at etnomusikolohiya, na mga kabahaging pangkat ng musikolohiya.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Musika
Kaurian:Instrumentong pangtugtugin
Organolohiya (anatomiya)

:*May kaugnayan ito sa anatomiya, para sa kaugnay ng musika, pumunta sa Organolohiya.*

Sa larangan ng anatomiya, ang ***organolohiya*** ay ang pag-aaral na tumatalakay sa mga organo ng hayop at halaman.  Kasama sa pinag-aaralan dito ang mga katuturan o silbi at galaw ng mga organong ito.

## Mga sanggunian
Kategorya:Agham
Kategorya:Panggagamot
Emirado

Ang **emirado** o **kaemiran** (, ) ay isang teritoryong pampolitika na pinamunuan ng isang emir, isang dinastikong monarkang Arabo. Nagmula ang *emirado* sa , *Imaarah* ; pangmaramihang anyo: إمارات, *Imaraat*.

Isang estadong pederal ng pitong emiradong pederal ang Nagkakaisang Arabong Emirado, na bawat isa ay pinangangasiwaan ng isang hereditaryo o namamanang pagka-emir.  Inihahalal ng pitong pederal na emiradong ito ang Pangulo at Punong Ministro.  Karamihan sa mga emirado ang naglaho na o naging bahagi ng isang mas malaking modernong estado, may ilang nagbago ng pamagat o katawagan para sa kanilang mga pinuno, katulang ng pagiging Malik (Arabe para sa hari) o Sultan.  Kung kaya naging madalang na ang tunay na mga estadong emirado.

Sa Arabo, mapangkalahatang manguhulugan ang salita bilang anumang lalawigan ng isang bansang pinangangasiwaan ng isang kasapi ng klaseng namumuno, natatangi ng ang isang kasapi ng mag-anak na royal, katulad ng sa gobernatura ng Arabyanong Saudi.

## Talaan ng nagsasariling mga emirado 
*Kuwait
*Katar
*Nagkakaisang Arabong Emirado

## Talaan ng dati at integradong mga emirado 
*Emirado ng Armenya
*Emirado ng Sicilia, Sicilia 965-1072
*Emirado ng Granada, Espanya 1228-1492
*Emirado ng Trarza, modernong timog-kanlurang Mauritania dekada 1640 - dekada 1910
*Islamikong Emirado ng Apganistan
*Islamikong Emirado ng Waziristan
*Az Zubayr
*Bahrain, naging isang kaharian noong 2002

Emirado
Musikang pop

Ang **musikang pop** (bigkas: /pap/) (pinaikling salita mula sa salitang "popular" sa wikang Ingles) ay isang uri ng musika na nasimula noong kalagitnaan ng dekada 1950 bilang isang malambot na alternatibo sa rock 'n' roll at musikang rock sa kalaunan. Nakatuon ito sa pangkalakalan *(commercial)* na pagrekord, kadalasang nakikibagay patungo sa kabataang merkado, kadalasang sa pamamagitan ng maikli at payak na awiting para sa pag-ibig. Habang nanatiling hindi nagbabago ang pangunahing mga elemento ng uri ito, kinuha ang mga impluwensiya ng musikang pop mula sa karamihan ng ibang anyo ng popular na musika, partikular ang pahiram ng pagsulong ng musikang rock, at ginagamit ang mamahalagang pang-teknolohiyang pagbabago upang makalikha ng bagong mga baryasyon sa mga mayroon ng mga tema.

## Mga kaugnay na artikulo 
* J-pop
* K-pop
* Pinoy pop

## Mga sanggunian 
*
Kategorya:Musika
Kategorya:Mga estilo ng musika
Kategorya:Kalinangang Kanluranin
Hilis

Sa larangan ng musika, ang **hilis** (Ingles: *bow*) ay isang uri ng kasangkapang pangtugtog na idinidikit at pinagagalaw na pahalang sa kahabaan o ibabaw ng isang bahagi ng iba pang kasangkapang pangmusika.  Nakasasanhi ang hilis ng panginginig, pagyanig, o bibrasyon kaya't nakalilikha ng tunog o tugtugin ang isang instrumentong pangtugtugin.  Karamihan sa mga hilis ang ginagamit para sa mga instrumentong de-kuwerdas, bagaman may ilang mga hilis na ginagamit na kasama ang lagaring pangmusika (ang *musical saw* sa Ingles) at iba pang mga idioponong ginagamitan ng hilis.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Instrumentong pangtugtugin
Emir

Ang **emir** ay isang katawagang pampinuno na tumutukoy sa isang pinunong Arabo o kaya prinsipeng Arabo. Isa itong pamagat o titulo ng paggalang na inilaan para sa mga kaapu-apuhan ng propetang si Mohammed.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Mga pinuno
Kolonya

Ang **kolonya** ay ang **lupang sakop** o **pook na nasasakupan**. Ito rin ang tawag sa mga taong dumayo sa pook na sinakop, kasama ang naging mga kaapu-apuhan nila, partikular na ang nananatiling umuugnay sa bansa o inang-bayang iniwanan nila. Sa larangan ng biyolohiya, tumutukoy ang salita sa pagdami o kaya pagtubo ng mga mikroorganismo sa isang midyum na masustansiya. O kaya sa langkay o pangkat ng mga hayop na namumuhay ng magkakasama sa isang lugar o **kolonisasyon**, katulad halimbawa ng mga bubuyog.

## Tingnan din 
*Kolonyalismo
*Kronolohiya ng kolonisasyon ng Hilagang Amerika

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kolonyalismo
Kategorya:Pamayanan
Kategorya:Imperyalismo
Biyulin

Pangkaraniwang pangkasalukuyang biyulin na ipinakikita sa harap at tagiliran|thumb
Ang **biyulin**, **biyolin**, o **byolin** (Italyano, Portuges: *violino*, Kastila: *violín*, Pranses: *violon*, Aleman: *Violine*, Ingles: *violin*, *fiddle*) ay isang instrumentong pangtugtog na tinutugtog ng isang **biyulinista**. Ito ay nasa ilalim ng mga taling intstrumento na kadalasa'y may apat na tali na may tono sa ganap na ikalima.

## Tingnan din 
* Tselo

## Mga sanggunian 
Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Kutiyapi

Ang **kutiyapi** o **kudyapi** ay isang dalawang-kuwerdas, laudeng-bangkang tinitipa na mula sa Pilipinas. May haba ito mula apat hanggang anim na talampakan na may siyam na tipa na yari sa pinatigas na pagkit. Inukit ang instrumento sa malambot na kahoy tulad ng sa puno ng langka.

Karaniwan sa lahat ng mga instrumentong kudyapi, pinapatugtog ang isang paulit-ulit na ugong sa isang kuwerdas habang pinapatugtog ang melodya sa iba, isang oktaba sa itaas ng ugong, na may *kabit* o kalabit sa yantok (yari sa plastik na ngayon). Karaniwan ang katangian na ito sa ibang "laudeng-bangka" (na kilala din bilang "laudeng-buwaya") sa Timog-silangang Asya, na katutubo sa rehiyon.

## Mga bersyong pang-rehiyon
 na may temang okir.]]
Sa iba't ibang mga wika sa Pilipinas, tinatawag ang instrumento bilang: ***kutyapi***, ***kutiapi*** (Maguindanao), ***kotyapi*** (Maranao), ***kotapi*** (Subanon), ***fegereng*** (Tiruray), ***faglong***, ***fuglung*** (B'laan), ***kudyapi*** (Bukidnon at Tagbanwa), ***hegelong*** (T’boli), ***kuglong***, ***kadlong***, ***kudlong*** o ***kudlung*** (Manobo, Mansaka, Mandaya, Bagobo at Gitnang Mindanao), at ***kusyapi*** (Palawan)

Matatagpuan ang kudyapi sa mga pangkat tulad ng mga Bisaya kung saan kumalat tulad ng sa kubing at iba pang instrumentong matatagpuan sa ibang bahagi ng Pilipinas. Habang nakalimutan na ang kutyapi bilang isang instrumento ng mga Tagalog na mababakas lamang sa mga awiting pambayan tulad ng "Sa Libis ng Nayon", ginamit ng mga Tagalog ang isang instrumentong de-kuwerdas sa kasaysayan na binanggit ng pralyeng Heswita na si Pedro Chirino sa *Relacion de las Islas Filipinas* (1604) na tinawag itong "kutyapi". Hindi tulad ng mga kutyapi sa katimugang Pilipinas, apat na kuwerdas ang instrumentong kutyapi ng mga Tagalog ayon kay Chirino.

## Mga sanggunian
Kategorya:Instrumentong pangtugtugin
Instrumento (musika)

Ang mga **instrumentong pangmusika**, **instrumentong musikal**, **kagamitang pangtugtog**, o **kasangkapang panugtog** ay mga kagamitan o kasangkapang ginagamit o tinugtog upang makalikha ng musika o tugtugin. Maaaring ituring bilang **kagamitang pangtugtugin** o **kasangkapang pangtugtugin** ang alinmang bagay na nakagagawa ng tunog, subalit pangkalahatang nangangahulugan ang parirala na mga bagay na espesipiko, partikular, o tiyakang gumagawa ng musika. Maipepetsa ang kasaysayan ng mga **pangmusikang instrumento** mula sa mga simulain ng kalinangan ng tao. Tinatawag na organolohiya ang akademikong pag-aaral ng mga instrumentong musikal.

Maaaring hatiin ang mga instrumentong musikal sa mga uring:

* Instrumentong may bagting (kinakalabit o ginagamitan ng hilis o *bow*)
* Instrumentong hinihipang yari sa kahoy (*woodwind*)
* Instrumentong tanso (*brasswind*)
* Instrumentong pinapalo (*Percussion instrument*)
* Instrumentong may tipahan (*keyboard instrument*)

Ang orkestra ay may mga instrumentong nagmula sa apat na mga mag-anak:
* Mga instrumentong may bagting na ginagamitan ng hilis (halimbawa, biyolin)
* Instrumentong hinihipang gawa sa kahoy (halimbawa, plawta)
* Instrumentong tanso (halimbawa, trumpeta)
* Perkusyon (halimbawa, tambol)

thumb|Biyulin
thumb|Piano

Iba pang halimbawa ng mga kasangkapang pangtugtog:

* Tselo 
* Klarinete 
* Tambuling Pranses 
* Gitara 
* Kudyapi 
* Organo 
* Piyano 
* Trombono 
* Tuba
* Biyola
* Biyulin
* Bandyo
* Tselo
* Yukulele
* Bandolin

Instrumentong pangtugtugin
Aktinyo

Ang **actinium** o **aktinyo** (, may sagisag na **Ac**) ay isang radyoaktibong elementong matatagpuan sa mga inang-bato ng uranyo, at pinanggagalingan ng mga sinag-alpa.  Mayroon itong atomikong bilang na 89.  Natuklasan ito noong 1899 ni André-Louis Debierne.  Ito ang unang elementong hindi primordiyal na elementong radyoaktibo na unang naibukod o naihiwalay, bagaman napansin din noong dati pa ang polonyo, radyum, at radon, subalit hindi naibukod hanggang sa sumapit ang 1902.  Ito ang pinakamatagal na istopo (Ac 227).  Mayroon itong  kalahating-buhay na 21.7 mga taon.  Kabilang sa mga katangian nito ang punto ng pagkatunaw (MP o *melting point*) na 1,050&nbsp;°C, punto ng pagkulo (BP o *boiling point*) na 3,200&nbsp;°C, espesipikong grabidad (SG o *specific gravity*) na humigit-kumulang sa 10.07, at V na 3., na isang pangkat ng 15 katulad na mga elementong nasa pagitan ng aktinyo at ng *lawrencium* sa talaang peryodiko.

## Talababa 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga elementong kimikal
Berilyo

Ang **berilyo** (Ingles: *beryllium*; Espanyol: *berilio*) ay isang elementong kimikal sa talahanayang peryodiko na sinasagisag ng simbolong **Be** at nagtataglay ng atomikong bilang **4**.

Isang elemento at metal na may katibayan sa init, korosyon, at kalawang. Natuklasan ito ni Louis Nicolas Vauquelin noong 1798. Ginagamit ang elementong ito para sa paggawa ng mga balangkas ng mga eruplano at ng mga sasakyang pangkalawakan, sa bila ng mga replektor sa nga reaktor na nukleyar. Kapag inihalo sa tanso, ginagamit ito bilang kontaktong elektrikal at ispring o muwelye.  Kabilang sa mga katangian nito ang pagkakaroon ng atomikong bilang na 4, atomikong timbang na 9.0122, punto ng pagkatunaw na 1,278&nbsp;°C, punto ng pagkulong 2,970&nbsp;°C, espesipikong grabidad na 1.848, at balensya na 2.

## Talababa 
## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga elementong kimikal
Be

Ang **be** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Sagisag para sa elementong kimikal na Berilyo.
*Salitang Ingles na *being* o "pagiging".
*Salitang Ingles na may kaugnayan sa salitang "ay" sa Tagalog.
Sodyo

Ang **sodyo** (Ingles: *sodium*; Espanyol: *sodio*) ay isang elementong kimikal sa talahanayang peryodiko na sinasagisag ng simbolong **Na**, hango sa Latin na *natrium*, at nagtataglay ng atomikong bilang **11**.

May atomikong bigat 22.99, punto ng pagkatunaw na 97.8&nbsp;°C, punto ng pagkulong 892&nbsp;°C, espesipikong grabidad na 0.971, at V na 1) ay isang elementong metalikong sumasabog kapag hinaluan ng tubig.  Kabilang sa katangiang pisikal nito ang pagiging malambok, parang pilak, at napupupukpok.  Nagiging asin ito kapag sumanib na sa klorido.  Nagagamit ito sa paglikha ng maraming mahahalagang mga kompawnd o kumpuwesto.  Natuklasan ito noong 1807 ni Humphry Davy.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga elementong kimikal
Legumbre

Ang **legumbre**, o *legume* (bigkas: /leg-yum/) sa Ingles, ay maaaring tumukoy sa:

*Mani
*Monggo
*Munggo
*Sitsaro
*Patani
*Bataw
*Sitaw
Polio

Ang **polio** o **poliomyelitis** ay isang virus na nakapagdurulot ng malubhang karamdamang nakakahawa.  Kumakalat ito mula sa isang tao papunta sa iba pang tao.  Sa kadalasan, walang mga sintomas ang polio maliban na lamang kapag pumunta sa dugo.  Hindi pangkaraniwan ang pagpasok nito sa utak o kurdon ng gulugod (panggitnang sistemang nerbyos).  Kapag naganap ito, nakasasanhi ito ng paralisis, kaya't natatawag din ang sakit na ito bilang "pagkalumpo". Maaaring mapahinto ng mga bakuna mula sa Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan, UNICEF, at *Rotary International* ang paglaganap ng sakit na ito sa buong mundo.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Nakakahawang sakit
Kategorya:Sakit
Kategorya:Birus
Potasyo

Ang **potasyo** o **potasyum** (, Ingles: *potassium*, may sagisag na **K** na mula sa *kalium* [huwag ikalito sa kalyo], may atomikong bilang na 19, atomikong timbang na 39.102, punto ng pagkatunaw na 63.65&nbsp;°C, punto ng pagkulong 774&nbsp;°C, espesipikong grabidad na 0.862, at balensyang 1) ay isang elementong metalikong ginagamit sa paggawa ng mga asing kailangang maisangkap sa abono at sabon. Katangian nito ang pagiging katulad ng pilak, may kalambutan, at madaling sumabog. Si Humphry Davy ang nakatuklas nito noong 1807.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga elementong kimikal
Gitnang sistemang nerbiyos

thumb|170px|Isang diyagramang nagpapakita ng gitnang sistemang nerbyos:**1.** Utak**2.** Gitnang sistemang nerbyos&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;(utak at kurdong panggulugod)**3.** Kurdong panggulugod

Ang **gitnang sistemang nerbyos** (Ingles: *central nervous system* o **CNS**) ay ang pinakamalaking bahagi ng sistemang nerbyos. Kabilang dito ang utak at ang kurdong panggulugod, at kinabibilangan din ng karamihan sa mga bahagi ng sistemang nerbyos. Kasama ng periperal na sistemang nerbyos, mayroon itong mahalagang ginaganapan sa pagtaban o pagkontrol ng ugali o kaasalan. Ito ang bahagi ng sistemang nerbyos na may tungkulin sa koordinasyon ng mga aktibidad o gawain ng lahat ng mga bahagi ng mga organismong multiselular o maraming mga selula. Sa mga bertebrado, nakapaloob ang gitnang sistemang nerbyos sa meninges. Pinuprutektahan ng buto ang ukang dorsal o panlikod: ang utak sa subkabidad o kabahaging ukang kranyal, at ang kurdong panggulugod sa loob ng ukang panggulugod. Sinasanggalang ng bungo ang utak, habang pinuprutektahan ng bertebra o gulugod (*vertebrae* sa Ingles) ang kurdong panggulugod.

## Mga bahagi ng gitnang sistemang nerbyos ng bertebrado 
## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
Kategorya:Neurolohiya
Kategorya:Sistemang nerbiyos
*
Nutrisyon

Ang **nutrisyon** ay tumutukoy sa proseso ng asimilisasyon o pagsipsip ng sustansiya o pagkain ng katawan ng isang organismo na nagdurulot ng paglaki at pananatiling buhay (pangsuporta ng buhay) nito, na may kaayusan, pagsulong, at malusog. Tinatawag na mga **alimento** ang mga bagay o pagkaing nagbibigay ng sustansiya sa katawan.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
*Nutritionist-Dietitians' Association of the Philippines 

Kategorya:Pagkain
Kategorya:Nutrisyon
Kategorya:Nilapat na agham
Glutathione

200px|thumb|Isang de-bolang modelo ng Glutathione.

Ang ***Glutathione*** o **GSH** (γ-glutamyl-cysteinyl-glycine) (C10H17N3O6S) ay isang antioksidanteng binubuo ng tatlong asidong aminong nagbibigay proteksiyon sa mga selula mula sa malalayang mga radikal (*free radicals* sa Ingles). Sa usapang Kimika, ito ay may kakaibang link na peptayd sa gitna ng "pangkat ng asidong amino" ng *cysteine* at ng pangkat na carboxyl  ng panggilid na tanikala ng glutameyt (*glutamate side chain* sa Ingles).

Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Magnesyo

Ang **magnesyo** (Ingles: *magnesium*) ay isang elementong kimikal sa talahanayang peryodiko na sinasagisag ng simbolong **Mg** at nagtataglay ng atomikong bilang **12**.

May atomikong timbang na 24.312, punto ng pagkatunaw na 651&nbsp;°C, punto ng pagkulong 1,107&nbsp;°C, espesipikong grabidad na 1.74, at V na 2) ay isang elementong metalikong may katangian ng pagiging magaan, parang pilak, at medyo may katigasan lamang.  Kapag nasa anyong pulbos o kaya laso o ribon, nagsasanhi ito ng maputi at maliwanag na liwanag kung nasusunog o kapag sumasabog.  Nagagamit ito sa paggawa ng mga pailaw (mga pirotekniko o luses, aloy, pasiklab o *flash* sa Ingles ng kamera, at mga bomba.  Natuklasan ito ni Humphry Davy noong 1808.

## Mga pananda
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga elementong kimikal
Boron

Ang **boro** (Ingles: *boron*) ay isang elementong kimikal sa talahanayang peryodiko na sinasagisag ng simbolong **B** at nagtataglay ng atomikong bilang **5**.

May atomikong bigat na 10.118, punto ng pagkatunaw na 2,300oC, nagkakaroon ng sublimasyon sa 2,550oC, may espesipikong grabidad na 2.34 (anyong kristalina), at balensiyang 3) ay isang hindi metalikong elemento na malambot at kakulay ng kape, at nasa anyong amorpus o kristalina.  Nakukuha ang mga ito mula sa kerito at boraks.  Naihiwalay ito nina Humphry Davy, Joseph Louis Gay-Lussac at Louis Jacques Thénard  Nagagamit ang elementong ito para sa paggawa ng mga pampasibad na kemikal, sa mga pampailaw, panggasgas, at maging para sa aloy na matitigas.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga elementong kimikal
Argon

Ang **argon** (, Ingles: *argon*, may sagisag na **Ar**, atomikong bilang na 18, atomikong timbang na 3.94, punto ng pagkatunaw na 189.4&nbsp;°C, at punto ng pagkulong 185.9&nbsp;°C) ay isang gas at elementong hindi kumikilos o hindi gumagalaw, walang amoy, at wala ring kulay. Sa pagtataya, ito ang bumubuo ng 1% ng atmospera ng daigdig. Natuklasan ito nina William Ramsay at John Strutt, Ikatlong Baron Rayleigh noong 1894. Isa itong sangkap sa loob ng mga may kuryenteng ilaw at ginagamit ding sangkap sa mga tubong pangradyo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga elementong kimikal
Balensiya

Ang **balensiya** (, , may sagisag na **V**) ay ang katawagan para sa kakayanan ng atomo o pangkat ng mga atomong tumanggap o magpatalsik o magbigay ng ilang bilang ng mga elektron kapag bumubuo ng mga kompuwesto o mga molekula.

## Deskripsiyon 
Ang kapasidad o apinidad ng isang atomo ng ilang elemento para pagsamahin ay itinatakda ng bilang ng mga atomo ng hidroheno na pinagsasama nito. Sa metano, nagkakaroon ang karbon ng balensiya ng 4; sa amonya, nagkakaroon ang oksiheno ng balensiya ng 2; at sa hidroheno klorido, nagkakaroon ang klorina ng balensiya ng 1. Itong ipinapahiwatig na puwedeng ipalit ang klorina sa hidroheno (dahil nagkakaroon ang dalawang elemento ng parehong balensiya). Nagkakaroon ang posporo ng balensiya ng 5 sa posporo pentaklorido . Inilalarawan ng mga balensiyang diyagrama ng isang kompuwesto ang konektibidad ng mga elemento, sa pamamagitan ng mga linya na iginuguhit sa pagitan ng dalawang elemento. Minsan na tinatawag ang mga itong linya na mga kawing, at kinakatawan ang saturadong balensiya para sa bawa't isang elemento. Ipinapakita ng dalawang talahanayan ang mga halimbawa ng iba't-ibang mga kompuwesto, nilang mga balensiyang diyagrama, at mga balensiya para bawa't isang elemento ng kompuwesto.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kimika
Kategorya:Mga katangiang kemikal
Am (paglilinaw)

Ang **AM**, **Am**, o *am*' ay maaaring tumukoy sa:

*Daglat para sa Amerisyo, bilang Am.
*Am o aam, isang uri ng sabaw, mula sa bigas.
Calcio

Ang **Calcio** (Bergamasque: ) ay isang *comune* (komuna o munisipalidad) sa lalawigan ng Bergamo, rehiyon ng Lombardia, hilagang Italya.

Kabilang sa mga simbahan sa bayan ay ang simbahan ng parokya ng San Vittore.

## Pamanang sining 
Ang munisipalidad ng Calcio ay bahagi ng circuit na nakadokumento sa Gabay sa mga pintang nayon ng Lombardia. Ang inisyatiba ng Narrano i Muri, na inatasan ng administrasyong munisipyo, upang palamutihan ang mga gusali upang ayusin ang pinakamahalagang sandali ng kasaysayan at tradisyon nito sa isang open-air gallery ay itinayo noong 1995. Ang artistikong direktor ng proyekto ay ang kritiko ng sining na si Mauro Corradini ng Brescia. Sa kabilang banda, ang arkitektong si Tullio Lazzarini ng Chiari ay tumulong sa lahat ng suporta sa lohistika na kinakailangan para sa pagpapatupad ng mga gawa. Kasali ang parehong mga artistang may kalibre mula sa mga karatig na teritoryo, gaya nina Giovanni Repossi, Trento Longaretti, Angelo Boni, gayundin ang mga umuusbong na kabataan mula sa Academies of Fine Arts ng Brera, Sassari, at maging mga internasyonal na panauhin, gaya ng mga estudyante ng mga Akademya ng Birmingham, Vienna, Barcelona. Ang open-air kultural na itineraryo ay kasalukuyang nakahanay ng 38 kuwento ng iba't ibang artist sa mga dingding ng mga kalye ng bayan at isang mahalagang bahagi ng makasaysayang at kultural na pamana ng Calcense na ipinagmamalaki rin ang isang Museo ng potograpiya sa ilalim ng pagsasaayos at isang Pinacoteca (na may mga gawa ng mga artista mula sa labas at lokal, tulad ng pintor na si Egidio Lazzarini, kung saan ang kilalang kritiko na si Raffaele De Grada ay nakapag-curate na ng retrospective noong 1982).

## Transportasyon 
* Estasyon ng tren ng Calcio

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy
Iron (paglilinaw)

Ang ***iron*** (bigkas: /a-yorn/) ay isang salitang Ingles na tumutukoy sa:

*Elementong bakal.
*Suplementong uwit.
*Gamit na plantsa.
Neil Armstrong

Si **Neil Alden Armstrong** (Agosto 5, 1930 - Agosto 25, 2012) ay isang Amerikanong astronota. Siya ang unang taong nakatapak sa buwan ng Mundo. Noong Hulyo 20, 1969, lumapag sina Neil Armstrong at Buzz Aldrin sa buwan habang nakalulan sa isang maliit na sasakyang pangkalawakang ipinadala sa buwan sa pamamagitan ng kuwitis na Saturn V. Tinawag ang sasakyang pangkalawakan nila bilang Apollo 11. Kapwa sila naglakad sa ibabaw ng buwan, at napanood at narinig ng milyun-milyong mga tao ang buhay na kaganapang ito sa telebisyon. Siya ang nagsabi ng pangungusap na ''That's one small step for a man, one giant leap for mankind'' ("Isa iyang maliit na hakbang para sa isang tao, isang dambuhalang pagtalon para sa sangkatauhan") nang makatuntong sa kalatagan ng buwan.

Ipinananganak si Armstrong sa Ohio, Estados Unidos at dating namuhay na kasama ang kanyang mga lolo at lola sa isang bukid.  Nakatanggap siya ng degring batsilyer sa agham noong 1955, at ng degring maestro sa agham noong 1962.  Mula 1971 hanggang 1971, naghanapbuhay siya bilang isang propesor sa isang pamantasan.

## Tingnan din 
* Yuri Gagarin, isang Rusong kosmonota, ang unang taong nakapunta sa kalawakan.
* Michael Collins, Amerikanong astronotang kasapi din ng mga tauhan ng Apollo 11 at ng Gemini 10.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Amerikano
Kategorya:Ipinanganak noong 1930
Kategorya:Namatay noong 2012
Kategorya:Mga astronaut
Amerisyo

Ang **americium** o **amerisyo** (, may sagisag na **Am**, atomikong bilang na 95, espesipikong grabidad na 11.7, at balensiyang 3, 4, 5, at 6).  Isa itong elementong metaliko, maputi, at trans-uraniko, na kabilang sa serye ng aktinido.  Nagtataglay ito ng mga isotopong may bilang ng masa mula 237 hanggang 246.  Mayroon itong mga hating-buhay mula 25 mga minuto hanggang 7,950 taon.  Sa pananaliksik, pinagmumulan ito ng mga sinag-alpa, partikular na ang mga isotopong Am 241 at Am 243.  Natuklasan ito nina Glenn Theodore Seaborg, Leon O. Morgan, Ralph A. James, Stanley G. Thompson, at Albert Ghiorso noong 1945.

## Talababa 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga elementong kimikal
Hiero

Ang **hiero** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

## Mga bagay
*Bakal, isang elemento
*Uwit, isang suplemento

## Mga tao
*Hiero I ng Siracusa
*Hiero II ng Siracusa
Plurina

Ang **fluor** o **plurina** (Ingles: *fluorine*) ay isang elementong kimikal sa talahanayang peryodiko na sinasagisag ng simbolong **F** at nagtataglay ng atomikong bilang **9**.

May atomikong timbang na 18.9984, punto ng pagyeyelong (FP) 62&nbsp;°C, punto ng pagkulong 188.14&nbsp;°C, espesipikong grabidad na 1.108 [sa anyong likido], at balensiyang 1) ay isang elementong haloheno.  Isa itong elementong may kulay na maputlang dilaw.  Bilang lason, mabagsik ito, nakakaagnas at nasa anyo ng isang gas.  Ito ang pinaka-elektronegatibo at pinaka-reaktibo sa lahat ng mga elemento, at ginagamit na sangkap sa paggawa ng maraming uri ng mahahalagang mga kompawnd.  Natuklasan ito ni Ferdinand Frederick Henri Moissan noong 1886.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga elementong kimikal
Jacques-Yves Cousteau

thumb|right|Si Jacques-Yves Cousteau.

Si **Jacques-Yves Cousteau** o **Jacques Cousteau** (11 Hunyo 1910 – 25 Hunyo 1997) ay isang Pranses na opisyal ng hukbong pangdagat (opisyal na nabal), eksplorador, ekolohista, tagagawa ng pelikula, inobador, siyentipiko, imbentor, potograpo (litratista), may-akda, at mananaliksik, na nag-aral ng dagat at lahat ng anyo ng buhay sa tubig. Siya ang umimbento ng *aqualung* o "bagang pangtubig" at ang hindi mabigat na mga kasuotang panlangoy at panisid. Kasama siya sa nagpaunlad ng aparatong ito na panghinga habang nasa ilalim ng tubig.  Siya ang nagpanimula ng konserbasyong pangmarina, at isa ring kasapi ng *Académie française*.  Kilala rin siya bilang "***le Commandant Cousteau***" o "**Kapitan Cousteau**".

Napatunayan ni Cousteau na makapaggagalugad at makagagawa ang tao sa ilalim ng karagatan.  Siya rin ang nagpasimula ng paggamit ng espesyal o natatanging mga kamera upang makuhanan ang mga kagilagilalas na mga bagay at buhay sa dagat.  Nagtayo rin siya ng mga baseng nasa ilalim at nakatayo sa lapag ng kapatagan ng dagat na nagsisilbing tirahan ng mga maninisid.

Anak na lalaki niya si Jean-Michel Cousteau.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga eksplorador
Kategorya:Mga soologo mula sa Pransiya
Yero (paglilinaw)

Ang **yero** ay maaaring tumukoy sa:

*Ibang tawag para sa:
:*Elementong bakal.
:*Suplementong uwit.
*Kagamitan na ginagawang bubong.
Hero (paglilinaw)

Ang **hero** ay maaaring tumukoy sa:

*Salitang Ingles para sa bayani.
*Ibang tawag para sa:
:*Elementong bakal.
:*Suplementong uwit.
*Hero, isang bida sa mitolohiyang Griyego, sa kuwentong *Hero at Leandro*.
*Hero, ay isang awitin ni Mariah Carey at mula sa album Music Box.
Valentina Tereshkova

thumb|right|Si Valentina Tereshkova noong 2002.

Si **Valentina Vladimirovna Tereshkova** (; ipinanganak noong 6 Marso 1937), ay isang retiradong Sobyetang kosmonota (isang Rusang astronota).  Siya ang unang babaeng nakalipad sa kalawakan habang nakalulan at gumanap na piloto ng Vostok 6 noong 16 Hunyo 1963.  Siya, kasama ang apat pang iba, ang napili mula sa 400 iba pang mga kababaihang aplikante upang lumipad sa kalawakan.  Napili siya mula sa limang pinalista.  Sa misyong ito, na tumagal ng may tatlong mga araw sa kalawakan, nagsagawa siya ng sari-saring mga pagsubok sa kanyang sarili upang makakalap ng mga dato hinggil sa reaksiyon ng katawan ng babaeng tao sa paglipad sa kalawakan.  Umorbita siya sa paligid ng Mundo sa loob ng 71 mga oras. Siya ang naging unang babae na umikot sa Earth at ligtas na nakabalik noong Hunyo 19, 1963., ay isang miyembro ng isang inter-factional na representante na grupo para sa proteksyon ng mga pagpapahalagang Kristiyano; sa kapasidad na ito, suportado niya ang pagpapakilala ng mga susog sa Konstitusyon ng Russia, ayon sa kung saan, "Ang Orthodoxy ay ang batayan ng pambansa at kultural na pagkakakilanlan ng Russia." Deputy Chairman ng State Duma Committee sa Federal Structure at Local Self-Government mula noong Disyembre 21, 2011.

## Tingnan din 
* Neil Armstrong
* Yuri Gagarin

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Ruso
Kategorya:Mga kosmonota
Kategorya:Mga astronaut
Kategorya:Ipinanganak noong 1937
2009 FIBA Asia Championship

Ang **Kampeonato ng FIBA Asya** ng basketbol para sa mga lalaki taong 2009 o *2009 FIBA Asia Championship* ay isang torneong pang-kwalipika para sa FIBA Asya sa panlalaking torneo ng basketball sa Pandaigdigang Kampeonato ng FIBA 2010 na gaganapin sa Turkey taong 2010.  Ang torneong ito ay kasalukuyang ginaganap sa lungsod ng Tianjin, Tsina mula 6 Agosto 2009 hanggang 16 Agosto 2009.

## Kawing panlabas 
* Opisyal na kawing ng torneo 

Kategorya:Kampeonato ng FIBA Asia
Kategorya:2009
Jennica Garcia

Si **Jennica Alexis Garcia-Uytingco** (ipananganak noong Disyembre 26, 1989) ay isang artista mula sa Pilipinas.

## Pilmograpiya
### Telebisyon
### Pelikula
* Hide and Seek
* One True Love
* Shake Rattle and Roll XI

## Kawing panlabas
*Jennica Garcia at iGMA.tv

Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas
Adik Sa'Yo

Ang '''Adik Sa'Yo''' ay isang komedyang teleserye sa GMA Network pinangungunahan ni Jennica Garcia, Dennis Trillo, Jolina Magdangal at Marvin Agustin.

## Buod
Ang kuwento ay nagsisimula sa isang magandang babae na nagngangalang Karen Maglipot (Jennica Garcia). Siya ay sapilitang sa pamamagitan ng mahigpit ang kanyang mga magulang na magpakasal sa Carlos Manansala (Marvin Agustin). Karen ay hindi pag-ibig at Carlos ay naghahanap ng kanyang tunay na "soulmate". Sa panahon ng kasal, Karen ay nagpasiya na tumakbo palayo sa Carlos at ang kanyang pamilya. Emilene Santos (Chariz Solomon), matalik na kaibigan ni Karen, na tumatakbo palayo sa Karen. Karen at Emilene natapos sa Batangas kung saan Karen nakakatugon Ruben Domingo (Dennis Trillo), isang hard manggagawa sa Batangas. Karen ends up ng buhay na sa kanya na may layunin upang mahanap ang kanyang tunay na soulmate. Samantala, Karen's kapatid na babae Joanna (Jolina Magdangal) develops mabuting relasyon sa Carlos. Pagkatapos, Karen nadiskubre mula sa isang manghuhula pinangalanan ginang Estrelitta (Dinky Doo) na Ruben ay Karen's soulmate.

Karen ay akitin Ruben na ang kanyang soulmate? Karen ay kailanman ay matatagpuan sa pamamagitan ng mahigpit ang kanyang mga magulang? Makakagambala ba ang Joanna Carlos at bumuo ng isang pag-ibig relasyon?

## Mga Gumanap  
### Pangunahing Tauhan 
### Iba Pang Tauhan 
### Panauhing Tauhan 
***Isabel Granada** bilang **Doy**
***Polo Ravales** bilang **Himself**
***SexBomb Girls** bilang **Themselves**
***Chynna Ortaleza** bilang **Lisa**
***Mang Enriquez** bilang **Neighbor ni Ruben**
***Dinky Doo** bilang **Madame Estelitta**
***Rosemarie Sarita** bilang **Miss Matilda**

## Tingnan din
*Talaan ng mga palabas ng GMA Network

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga seryeng pantelebisyon mula sa Pilipinas
Hematita

thumb|right|Isang hematita

Ang **hematita** ay isang mineral na makukuha sa bakal.  Mayroon itong kulay na maliwanag na pula hanggang sa madlim na pula.  Mayroon din kulay itim hanggang kulay bakal o pilak-abo, kayumanggi hanggang mapulang kayumanggi.

Ang pangalang hematite ay nagmula sa salitang Griyego para sa dugo αἷμα (haima), dahil sa pulang kulay na matatagpuan sa ilang mga pagkakaiba-iba ng hematite.

Kategorya:Mineral
Muhammad Ali

Si **Muhammad Ali** (ipinanganak bilang **Cassius Marcellus Clay, Jr.** noong Enero 17, 1942) ay isang Amerikanong boksingero.  Naging isa siya sa pinakabantog na mga boksingero sa mundo dahil sa kanyang teknikong "*rope-a-dope*" (literal na "itali ang malapot na likido" o "igapos ang narkotiko").  Kilala rin siya dahil sa kanyang matatalinong mga pagpapantig o rima ng tula.  Noong 1999, pinangalanan siya bilang "Manlalaro ng Daang Taon" o "*Sportsman of the Century*" ng magasing *Sports Illustrated*.  Napagwagian niya ang kampeonato sa *World Heavyweight Boxing* ng may tatlong ulit.  Nanalo rin siya ng medalyang ginto sa palarong Olimpiko para sa pagboboksing noong Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 1960 sa Roma, Italya.

Ipinanganak si Ali sa Louisville, Kentucky.  Pinangalanan siya mula sa kanyang amang si Cassius Marcellus Clay, Sr.  Binago ni Ali ang kanyang pangalan pagkaraan maging isang Muslim noong 1975.  Dahil sa kanyang mga paniniwalang Islamiko, ayaw niyang makilahok sa pakikidigma noong Digmaan ng Biyetnam noong subukin ng hukbong katihan na italaga siya bilang isang sundalo.  Ipinabilanggo siya dahil dito.  Nagretiro siya mula sa larangan ng boksing noong 1981.  Noong kaagahan ng dekada ng 1980, natuklasan na mayroong karamdaman ni Parkinson si Ali.

Kategorya:Mga boksingero mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga Muslim
Ali (paglilinaw)

Ang **Ali** ay maaaring tumukoy sa:

*Ali ibn Abi Talib, isang sinaunang pinuno ng Islam.
*Muhammad Ali, isang Amerikanong boksingero.
*Ali Khāmenei, isang Iraning politiko at klerigo.
*Ali Sotto, isang mang-aawit, artista, at mamamahayag sa Pilipinas. 
*Mohamad Ali Dimaporo, isang politiko sa Pilipinas.
*Ali Mohammed Mujur, isang Punong Ministro ng Yemen.
*Mina' Jabal 'Ali, isang lungsod sa Nagkakaisang Arabong Emirado
*Umm Salal 'Ali, isang lungsod sa Qatar.
*Appa Ali Apsa, isang kathang-isip na karakter ng DC Comics.
*Moske ng Sultan Omar Ali Saifuddin, isang moske.
*Siyyid Ali Muḥammad Shirazi o Báb, ang tagapagtatag ng Bábismo.

## Tingnan din
**Muhammad Ali (paglilinaw)*
Muhammad Ali (paglilinaw)

Ang **Muhammad Ali**, o iba pang anyo nito, ay maaaring tumukoy sa:

*Muhammad Ali, isang Amerikanong boksingero.
*Mohamad Ali Dimaporo, isang politiko sa Pilipinas.
*Ali Mohammed Mujur, isang Punong Ministro ng Yemen.
*Siyyid Ali Muḥammad Shirazi o Báb, ang tagapagtatag ng Bábismo.