San Juan, Kalakhang Maynila

:*Para sa ibang gamit, tingnan ang San Juan.*
Ang **Lungsod ng San Juan** ay isa sa mga lungsod sa Kalakhang Maynila sa Pilipinas. Dating kabilang ito sa lalawigan ng Rizal hanggang opisyal na naging kabilang sa Kalakhang Maynila.  Ang lungsod ang ikalawang pinakamaliit sa mga lungsod at bayan sa Kalakhang Maynila.  Mas maliit lamang ang Pateros. Ang opisyal na mahabang pangalan ng San Juan ay *Lungsod ng San Juan del Monte*. Ito ang  lugar ng unang labanan sa pagitan ng Katipunan, isang Filipinong organisasyong rebolusyonaryo, at ng Kastila.

Matatagpuan ang San Juan sa gitna ng Kalakhang Maynila.  Napapaligiran ito ng Lungsod Quezon sa hilaga at silangan, Lungsod ng Mandaluyong sa timog, at lungsod ng Maynila sa kanluran. Ilang lamang sa mga interesadong lugar sa San Juan ang Dambana ng Pinaglabanan, na tinatakda ang unang labanan ng Katipunan, ang Greenhills Shopping Center, ang isa sa mga tanyag na pamilihan sa Kalakhang Maynila, lalo na ang mga elektronikang kagamitan, at ang Xavier School, isang tanyag na panay-lalaking hayskul sa Kalakhang Maynila. Matatagpuan din dito ang prestiyosong panay-babaeng Filipino-Intsik na paaralan ang Immaculate Conception Academy-Greenhills.

Sikat ang San Juan sa Pilipinas sa pagdiriwang ng kapistahan ng kanilang patron, si San Juan Bautista.  Nagdidiwang ang mga taga doon sa pamamagitan ng pagbabasa ng tubig kahit sino sa lansangan (katulad ng ginagawa sa pag-bautismo).

Dating nagsilbi si dating Pangulo Joseph Estrada bilang punong bayan sa San Juan, na sinasabing ng ilan na siya ang malawakang nagpasulong ng bayan.

Noong Hunyo 16, 2007, niratipika ang pagpapalit ng bayan na sa pagiging mataas na urbanisadong lungsod, ayonsa sa Republic Act. Bilang 9388  (Isang Act na nagpapalit bayan ng San Juan na maging Mataas na Urbanisadong Lungsod upang kilalanin bilang Lungsod ng San Juan.)

## Kasaysayan
Noong unang panahon, ang lugar ay ngayon ay San Juan, na dating parte ng Kaharian ng Namayan, na huling naitala ni haring Lacantagean at ang kanyang konsort, Bouan.

### Panahon ng kolonyal na Espanyol
Noong huling bahagi ng ika-16 na siglo, ang kaharian at iba pang mga pamahalaan sa mga isla ay isinama sa Korona ng Espanya, kung saan ang kaharian ng Namayan ay bininyagan bilang parokya ng *Santa Ana de Sapa*. (kasalukuyang Santa Ana, Maynila) Samantala, ang kasalukuyang lugar ng San Juan ay muling inuri bilang maliit na *encomienda* (bayan) ng San Juan del Monte noong 1590.

Noong 1602, sa kahabaan ng Camino de Mandaluyong (ngayon ay Kalye F. Blumentritt), ang Order ng Dominican ay nagtayo ng isang bahay na novitiate sa bayan para sa kanilang agarang paggamit, kung saan ang mga tumatanda o nagpapagaling ay Nanatili ang mga prayle. Sa loob ng lugar, nagtayo rin ang mga Dominiko ng isang kumbento at isang simbahang bato, ang Santuario del Santo Cristo, at inialay ito sa Banal na Krus. Hanggang ngayon, ang tatlong beses na muling itinayong simbahan ay nakatayo sa parehong lugar, katabi ng Aquinas School at Dominican College.

Ang unang putok ay pinalitan ni Private William W. Grayson, isang Amerikanong sentry mula sa 1st Nebraska Infantry Rehimyento ng Hukbong Boluntaryo ng Estados Unidos, na pumatay sa Pilipinong korporal na si Anastacio Felix at isa pang sundalong Pilipino ng Hukbong Rebolusyonaryo ng Pilipinas, sa pagpapaputok ng unang bala ng Digmaang Pilipino–Amerikano. Ito ang nag-udyok sa mga hanay ng mga tropang Pilipino sa San Juan del Monte na magpaputok sa hanay ng mga tropang Amerikano sa Santa Mesa. Isang pag-aaral na ginawa ni Ronnie Miravite Casalmir ang naglalagay ng kaganapan sa kanto na ito, hindi sa Sociego-Silencio kung saan mali ang pagkakalagay nila ng marker.

Parehong ang rebolusyon at ang digmaan ang naging dahilan upang lumikas nang maramihan ang marami sa mga orihinal na residente ng San Juan del Monte, na permanenteng nanirahan sa mga kalapit na bayan. Ito ang humantong sa maraming lote na inabandona. Mula 1898 hanggang 1899, ang ilang residente ay bumalik sa bayan, at nanirahan sa mga barong. Gayunpaman, dahil sa maruming kondisyon, isang epidemya ng malarya ang sumiklab sa lugar, na nagdulot ng maraming nasawi.

Kasunod ng pagtatapos ng Digmaang Pilipino-Amerikano, ang munisipalidad ay muling tinirhan ng mga pamilyang nagmula sa Mariquina at San Mateo. kung saan ang dating *sanggunian* ng Katipunan San Juan na si Andres Soriano ang nagsilbing unang pangulo ng munisipyo. Kalaunan ay naging kabisera ng Rizal ang San Felipe Neri sa loob ng ilang buwan noong 1904. Noong 1907, muling itinatag ang San Juan del Monte bilang isang malayang munisipalidad sa pamamagitan ng Batas Blg. 1625.

 Ang sangay ng Agora Market sa interseksyon ng N. Domingo Street at F. Blumentritt Street. Ang Agora Market ay matatagpuan sa ilalim ng supermarket.]]
Noong 1916, binili ng pamahalaang munisipal ang lupa sa interseksyon ng N. Domingo Streets at F. Blumentritt Streets, kung saan matatagpuan ang pamilihan ng bayan (kasalukuyang Agora Market). Gayundin, noong 1919, binili ng mga negosyanteng sina Eusebio Orense at Florencio G. Diaz ang malaking bahagi ng natitirang lupain ng hacienda, at ibinenta ito sa isang Filipino-American consortium na nagpapaunlad ng San Juan Heights, isang serye ng mga bagong subdivision development sa buong lugar. Sa panahong ito, ang pangalan ng munisipalidad ay kinontrata bilang **San Juan**.

Sa pagitan ng 1939 at 1941, ang mga baryo ng Cubao, Diliman, at San Francisco del Monte, pati na rin ang Camp Crame, ay isinuko mula sa San Juan patungo sa bagong tatag na Lungsod ng Quezon.

## Mga barangay 
Ang lungsod ng San Juan ay nahahati sa 21 mga barangay:

* Addition Hills
* Balong-Bato
* Batis
* Corazon De Jesus
* Ermitaño
* Halo-halo (St. Joseph)
* Isabelita

* Kabayanan
* Little Baguio
* Maytunas
* Onse
* Pasadeña
* Pedro Cruz
* Progreso

* Rivera
* Salapan
* San Perfecto
* Santa Lucia
* Tibagan
* West Crame
* Greenhills

## Demograpiko
### Relihiyon
Mayroon ding ilang kilalang lugar ng pagsamba ang lungsod. Ang Archdiocesan Shrine of Saint John the Baptist, na mas kilala bilang "*Pinaglabanan* Church", ay kung saan nakalagak ang patron ng lungsod, si John the Baptist. Ang Santuario del Santo Cristo ang pinakamatandang simbahan ng pamayanan, habang ang Mary the Queen Parish sa West Greenhills ay nagsisilbi sa lokal na komunidad ng Pilipino-Tsino.

Mula 1925 hanggang 1971, ang Iglesia ni Cristo ay dating may punong-tanggapan sa bayan sa dating Central Office Complex nito, na ngayon ay kilala bilang Locale of F. Manalo. Tampok dito ang mga ensemble na dinisenyo ng Art-Deco, na ginawa ni Pambansang Alagad ng Sining para sa Arkitektura Juan Nakpil. Ang kapilya ang sentro ng Complex, na naglalaman din ng lumang Central Office at Pastoral House na siyang tahanan ng unang Ehekutibong Ministro ng simbahan, si Felix Manalo, kasama ang iba pang mga Ministro at Ebanghelikal na Manggagawa. Nang mamatay si Manalo noong 1963, isang mausoleum ang itinayo sa bakuran ng Complex ng arkitekto na si Carlos Santos-Viola. Ang mga tagasunod ng INC sa San Juan ay bumubuo ng 4.2% ng populasyon ng lungsod.

Ang San Juan ay mayroon ding ilang mga Ebanghelikal na simbahan. Sa pamamagitan ng APOI (Association of Pastors for Outreach and Intercession), nakapag-ambag sila sa espirituwal na kapaligiran ng lungsod. Tuwing Enero, ipinagdiriwang ng lungsod ang National Bible Week, kung saan nagaganap ang pagbabasa ng Banal na Kasulatan sa panahon ng seremonya ng pagtataas ng watawat sa City Hall. Sa pamamagitan ng basbas ng alkalde, isang bibliya ang itinanim sa puso ng bagong city hall habang itinatayo ito. Ang mga pangunahing ebanghelikal na simbahan tulad ng Jesus is Lord at Victory Greenhills, at mga simbahang Baptist tulad ng San Juan Baptist Church, ay matatagpuan din sa lungsod ng San Juan.

Ang San Juan ay tahanan din ng dalawang Islamic moske, katulad ng: Masjid Hamza Bin Ahmed sa Balong-Bato at Greenhills Masjid sa Greenhills.

Noong 2024 kapistahan ni San Juan Bautista, idineklara siya ng lokal na pamahalaan bilang patron saint ng Lungsod ng San Juan.

## Mga kilalang personalidad
*Alfred Vargas, aktor at konsehal sa Lungsod ng Quezon Ika-5 distrito
*Bongbong Marcos, ika-17 Pangulo ng Pilipinas, dating senador, dating gobernador ng Ilocos Norte, at dating kinatawan ng Ikalawang Distrito ng Ilocos Norte
*Chris Tiu, TV host at dating manlalaro ng basketball
*Don Allado, dating manlalaro ng basketball, coach ng basketball, konsehal ng San Juan
*Edu Manzano, dating bise alkalde, aktor at dating opisyal ng Militar ng US
*Eraño Manalo, Iglesia ni Cristo Executive Minister (1963–2009)
*Ferdinand Marcos, ika-10 Presidente ng Pilipinas, ika-3 Punong Ministro ng Pilipinas, ika-11 Pangulo ng Senado ng Pilipinas, dating kinatawan ng Ilocos Norte 2nd District
*Franklin Drilon, senador
*Gabby Concepcion, aktor, mang-aawit, negosyante
* Gloria Macapagal Arroyo, ika-14 na Pangulo ng Pilipinas, ika-10 Pangalawang Pangulo ng Pilipinas, ika-25 Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas (ang unang babaeng humawak ng posisyon), pangalawang ispiker ng ika-17 Kongreso at isang miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan na kumakatawan sa ika-2 Distrito ng Pampanga.
*Grace Poe, senador at dating tagapangulo ng MTRCB
*Imee Marcos, senador, dating kinatawan ng Ilocos Norte 2nd District
*JV Ejercito, senador, dating Alkalde ng San Juan
*Ophelia Dimalanta, makata, editor, awtor, at guro
*Paul Artadi, dating manlalaro ng basketball at konsehal ng San Juan District 1
*Teofisto Guingona Jr., Ika-11 Pangalawang Pangulo ng Pilipinas
*Yasmien Kurdi, aktres
*Diego Loyzaga, aktor
*Bayani Fernando, dating pulitiko
*E.R. Ejercito, aktor
*Mikha Lim, miyembro ng Bini
* Reynolds Michael T. Tan, kongresista
* Mark Caguioa, dating manlalaro ng basketball; suportang pinansyal mula sa Pamahalaan ng Pilipinas

## Sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
*Philippine Standard Geographic Code 

San Juan Metro Manila
Kategorya:Mga lungsod sa Kalakhang Maynila