2020 sa Pilipinas

Ang **2020 sa Pilipinas** ay mga pangyayaring nakatakdang maganap sa Pilipinas sa taong 2020. Ang 2020 sa Pilipinas ay ang taon sa loob ng 2000 dekada, sa 21st siglo at 3rd milenyum. Matapos ang 2019 sa Pilipinas at bago-mag 2021 sa Pilipinas.

## Panunungkulan 
* Pangulo: Rodrigo R. Duterte (PDP–Laban)
* Pangalawang Pangulo: Leni G. Robredo (Liberal)
* Kongreso (ika-18): 
**Pangulo ng Senado: Vicente Sotto III (NPC)
**Ispiker ng Kapulungan: Alan Peter Cayetano (Nacionalista)
*Punong Mahistrado:
**Diosdado Peralta

## Nagpapatuloy na mga kaganapan
* ***Mga paglilitis:***
** *Nagwakas ngayong taon:*
*** Maria Ressa 
** *Nagpatuloy:*
*** Leila de Lima
*** Protestang elektoral, Marcos vs. Robredo
** *Maaaring nalalapit o naudlot:*
*** Ukol sa mga bidyong "Bikoy", mga kasong sedisyon, kabilang ang mga isinampa ng Criminal Investigation and Detection Group 
* ***Mga alitan:***
** Alitang Moro
** Rebelyong komunista
** Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas
* ***Politikal:***
** Serye ng mga protesta sa bansa
* Agawan ng teritoryo sa Dagat Timog Tsina
* Agawan sa Hilagang Borneo

## Kaganapan
### Pambansa
#### Enero
[thumb|Ang *phreatic* na pagputok sa krayter nito sa lawa ng [Bulkang Taal.]]
* Enero 12 – Sa unang malaking pagsabog buhat taóng 1977, nagbuga ang Bulkang Taal ng abo na may taas na nasa  10–15 kilometro (6.2–9.3 milya). Itinalaga ng Surian ng Pilipinas sa Bulkanolohiya at Sismolohiya ang alerto "lebel 4", indikasyon ng "nalalapít na mapanganib na pagsabog".
* Enero 19 – Inanunsyo ng militar na naglunsad na sila ng mga operasyon ng paghanap at pagsagip para sa limang mangingisdang Indones na dinukot ng mga militanteng kasapi ng grupong Abu Sayyaf, na konektado sa Islamikong Estado ng Iraq at ng Lebante (ISIL), sa karagatan ng Malaysia noong nakaraang linggo sa Sabah.

#### Pebrero
* Pebrero 2 – Pandemya ng COVID-19 sa Pilipinas: Naiulat ng bansa ang unang kamatayan sa koronabirus sa labaa ng Tsina. Ang biktima ay isang turistang Tsino, nahawaan rin ng *Streptococcus pneumoniae* at *influenza B*, na dumating sa bansa kamakailan.
* Pebrero 10 – Naghain si Taga-usig Panlahat Jose Calida ng petisyong *quo warranto* laban sa ABS-CBN Corporation, pinakamalaking network ng midya sahimpapawid sa bansa, sa Kataas-taasang Hukuman. Kinondena ang pagkilos ng administrasyon ni Pangulo Duterte na kanselahin ang prangkisa.
* Pebrero 11 – Ugnayang Pilipinas–Estados Unidos: Winakasan ni Pangulo Duterte ang Kasunduan sa Pagbisita ng mga Puwersa kasama ang Estados Unidos. Kinumpirma ni Kalihim ng Ugnayang Panlabas Teodoro Locsin Jr. na ang Embahada ng Estados Unidos, Maynila ay pormal nang sinabihan. Magiging epektibo ang pagwawakas matapos ang 180 araw.

#### Marso
* Marso 2 – Naganap ang sitwasyong pagbihag sa V-Mall sa Lungsod San Juan. Binihag ng salarin, na isang galít na guwardiya, ang nasa 60–70-katao at binaril at nasaktan ang isa pang guwardiya. Naresolba ang krisis matapos ang 10 oras, nang maaresto ang salarin kasunod ng opisyal na paghingi ng paumanhin at pagbitiw ng kanyang mga *boss* dahil sa alegasyon ng katiwalian.
* Marso 12 – Pandemya: Inanunsyo ni Pangulo Duterte ang "kuwarantenang pampamayanan" sa Kalakhang Maynila, nagpatupad ng mga paghigpit sa paglalakbay patungo at mula sa lugar.
* Marso 16 – Pandemya: Idineklara ni Pangulo Duterte ang "pinalawak na kuwarantenang pampamayanan" sa buong Luzon sa ikalawang araw ng na-kuwarantenang Kalakhang Maynila.
* Marso 25:
** Pandemya: Nilagdaan ni Pangulo Duterte ang batas na nagbibigay sa kanya ng tanging pansamantalang kapangyarihang direktahin ang operasyon ng mga pribadong ospital at hawakan ang pampublikong transportasyon.
** Inutos ng Partido Komunista ng Pilipinas ang Bagong Hukbong Bayan na magdaos ng tigil-putukan kasama ang mga puwersa ng pamahalaan; tugon sa naunáng panawagan ni Pangulo Duterte, gayundin sila'y kabilang sa mga sang-ayon sa panawagan ni Kalihim-Panlahat ng Nagkakaisang Bansa António Guterres para sa pandaigdigang tigil-putukan sa panahon ng pandemya ng koronabirus. Ipinatupad ito mula Marso 26 at pinalawig hanggang Abril 30.
* Marso 27 – Pandemya: Ipinasá ng bansa ang lehislasyong nagbibigay ng pang-emerhensiyang kapangyarihan kay Pangulo Duterte bilang bahagi ng kanilang kaparaanan upang harápin ang pandemya ng koronabirus.
* Marso 29 – Bumagsak sa kanyang pag-alis sa Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino sa Maynila ang isang *jet* na *IAI Westwind*, inupahan ng pamahalaan ng Pilipinas para sa isang *medical evacuation flight* patungong Paliparang Haneda sa Hapon. Nasawi lahat ng walo-ktaong lulan nito.

#### Abril
* Abril 7 – Pandemya; pinag-ibayong kuwarentenang pampamayanan sa Luzon: Pinalawig ni Pangulo Duterte ang *lockdown* at mga paraang kuwarentenang pantahanan sa Luzon hanggang Abril 30.
* Abril 14 – Pandemya: Inumpisahan ng Kagawaran ng Kalusugan ang pambuong-bansang programa ng "malawakang" *testing* ngunit inuna ang mga may kritikal na karamdaman at mga bulnerable.
* Abril 17 – Alitang Moro: Sa naiulat na pananambang ng mga militanteng Abu Sayyaf sa Sulu, napaslang ang 11 mga tropa ng Hukbong Katihan ng Pilipinas at nasugatan ang 14 pa.

#### Mayo
* Mayo 4–5 – Napasó ang prangkisa ng ABS-CBN, pinakamalaking network ng midya sa bansa, Mayo 4. Kinabukasan, nag-isyu ng kautusang pagpapahinto ang Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon sa mga operasyong pagsahimpapawid ng ABS-CBN nang mabigo ang Kongreso na ipanibago ang prangkisang ipinagkaloob noong 1995. Nagwakas ng pagsahimpapawid ang network ika-7:52 ng gabi, Pamantayang Oras ng Pilipinas. Ang huling panahong ipinahinto ang network ay sa pagka-deklara ng batas militar ni Pangulo Ferdinand Marcos.
* Mayo 14 – Tumama sa kalupaan ng bansa ang Bagyong Ambo (*Typhoon Vongfong*). Apektado ang bahagi ng Visayas, nagdulot ito ng ₱1.57-bilyon pinsala.

#### Hunyo
* Hunyo 2 – Ugnayang Pilipinas–Estados Unidos: Sinuspindi ni Pangulo Duterte ng anim na buwan ang pagwawakas ng Kasunduan sa Pagbisita ng mg Puwersa ng dalawang bansa. Sinabi ni Kalihim ng Ugnayang Panlabas Teodoro Locsin Jr. na ang pasya ay dahil sa "politikal at iba pang mga pagpapaunlad sa rehiyon".
* Hunyo 7 – Inimbistigahan ng Kagawaran ng Katarungan ang paglaganap ng mga akawnt sa Facebook na may pekeng pagkakakilanlan na ginagamit ang mga pagkakakilanlan ng mga estudyante at mga mamamahayag na sangkot sa mga protesta laban sa pagkakapasá ng isang panukala kontra-terorismo.
* Hunyo 12 – Sa ika-122 anibersaryo ng kalayaan ng bansa mula sa Espanya, nagmartsa ang higit sanlibong tagawelga sa pangunahing kampus ng Unibersidad ng Pilipinas sa Maynila upang iprotesta ang kontrobersyal na panukala kontra-terorismo na ipinakilala ni Pangulo Duterte.
* Hunyo 15 – Napatunayan ng isang hukuman sa Maynila na nagkasala si Maria Ressa, punong ehekutibo (CEO) ng *news site* na Rappler, sa libelo ukol sa isang kuwento taóng 2012 na nag-uugnay sa isang negosyante sa iba't ibang mga krimen. Mahaharap siya sa anim na taóng pagkakakulong.

#### Hulyo
* Hulyo 3 – Nilagdaan ni Pangulo Duterte bilang batas ang *Batas Kontra-Terorismo*, nagpawalang-bisa sa *Batas sa Seguridad Pantao* na nilagdaan taóng 2007.
* Hulyo 6:
** Higit 400-katao ang inilikas mula sa kanilang mga tahanan sa Lungsod Iloilo nang magdulot ang isang pagsabog sa isang *power barge* ay nagdulot ng pagtagas ng langis.
** *Batas Kontra-Terorismo ng 2020*: Naghain ng mga petisyon ang dalawang grupo ng mga abogado sa Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas upang kuwestiyunin ang pagka-konstitusyonal ng kamakaila'y batas kontra-terorismo. Sinabi ng oposisyong mambabatas Edcel Lagman, naghain ng isa sa mga petisyon, na ang "'di-tumpak at malabong mga depinisyon" ng naturang batas ay naglilikha sa pagpapatupad nito na madaling kapítan ng paglabag sa tiyak na mga Kalayaang sibil.
* Hulyo 10 – Kontrobersiya sa pagpapanibago ng prangkisa ng ABS-CBN: Bumóto ang Kapulungang Komite sa Lehislaturang Prangkisa, 70–11, tutol sa pagbibigay muli ng prangkisa sa ABS-CBN Corporation, pinakamalaking kumpanya ng midya sa bansa.

#### Agosto
* Agosto 14:
** Alitang Moro: Isinuko ng pinuno ng *Moro National Liberation Front* Nur Misuari si Abduljihad Susukan, isang *sub-commander* ng militanteng grupong Abu Sayyaf na kaanib sa ISIL, sa Pambansang Pulisya ng Pilipinas sa Lungsod Davao, kasunod ng pagkasangkot ng hulí sa mga pagdukot at mga pamumugot sa bayan ng Roseller Lim at Pulo Samal noong 2015. Sumuko si Susukan kay Misuari noong Abril 2020.
** Sinuspindi ng Kalihim ng Edukasyon Leonor Briones ang umpisa ng taóng akademiko 2020–21 para sa mga paaralang primarya at sekondarya hanggang Oktubre 5 dahil sa patuloy pagtaas ng mga kaso sa bansa.
* Agosto 18 – Tinamaan ng 6.6-*magnitude* na lindol ang Cataingan, Masbate, na hindi babába sa isa-katao ang naiulat na nasawi.
* Agosto 20 – Ugnayang Pilipinas–Tsina; agawan ng teritoryo sa Dagat Timog Tsina; *standoff* sa Scarborough Shoal: Naghain ang Kagawaran ng Ugnayang Panlabas ng isang diplomatikong protesta kasama ang gobyerno ng Tsina dahil sa "iligal na pagkumpiska ng Tanod Baybayin ng Tsina sa mga payao (kagamitan sa pagsasama-sama ng mga isda) ng mga mangingisdang Pilipino sa Bajo de Masinloc noong Mayo."
* Agosto 24 – Alitang Moro: Pinasabog ng mga militanteng pinaniwalaang mga *jihadist* ng Abu Sayyaf ang dalawang mga bomba sa Jolo, Sulu, pumatay ng 14-katao at sumugat sa 75 pa. Nangyari ang una habang tumutulong ang mga tauhan ng hukbong katihan sa pagsasagawa ng mga makataong gawain sa COVID-19. Ang ikalawa ay ginawa ng isang babaeng tagabomba-patiwakal malapit sa Katedral ng *Our Lady of Mount Carmel*, na naunang binomba taóng 2019.

#### Setyembre
* Setyembre 3 – Nasunog ang MT *New Diamond* sa karagatang malapit sa Sri Lanka, ikinasawi ng isang Pilipinong tripulante. Ang barkong nakarehistro sa Panama ay may kargang nasa 270,000 toneladang krudo.
* Setyembre 7 – Pinatawad ni Pangulo Duterte si Kawal Pandagat ng Estados Unidos Joseph Scott Pemberton sa pagpatay kay Jennifer Laude, isang *transgender woman*, taóng 2015. Ipinagtanggol niya ang pagkilos, aniya'y tinrato si Pembreton "nang hindi-patas" habang kinondena ng mga aktibista sa karapatang pantao ang pasya.
* Setyembre 13 – Pagpatay kay Jennifer Laude: Matapos patawarin ni Pangulo Duterte, pinabalik si Joseph Scott Pemberton sa Estados Unidos (US). Humingi ng paumanhin ang dáting Kawal Pandagat ng US sa pamilya ng biktima at pinasalamatan ang pangulo sa kapatawaran.
* Setyembre 21 – Epekto ng pandemya sa pandaigdigang ugnayan: Tinanggal ni Pangulo Duterte ang moratoryo sa mga Pilipinong propesyonal sa kalusugan upang makapagtrabaho sa ibang bansa habang may pandemya.

#### Oktubre
* Oktubre 6 – Ugnayang Indonesya–Pilipinas: Naiulat na nadetine ang dalawang bangkang pangisda mula sa bansa, may lulang 21 mga tripulante, sa eksklusibong sonang ekonomiko ng Indonesya.
* Oktubre 12 – Krisis sa liderato sa Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas: Hinalal ng mayorya ng mga kasapi ng Kapulungan ng mga Kinatawan si Lord Allan Velasco bilang Ispiker, nagpaalis sa kasalukuyang nakaupóng si Alan Peter Cayetano sa gitna ng mga alitang politikal dahil sa pagka-Ispiker sa labas ng *Session Hall* Hugnayan ng Batasang Pambansa. Idineklara ni Cayetano ang pagkahalal kay Velasco na "iligal" at ipinatutulóy niyang siya ang Ispiker.
* Oktubre 25–26 – Tumama ang Bagyong Quinta (*Typhoon Molave*) sa kalupaan ng Albay at hinagupit ang Quezon, Marinduque, at Oriental Mindoro. Nagdulot ito ng ₱4.22-bilyon pinsala.

#### Nobyembre
* Nobyembre 11 – Ugnayang Pilipinas–Estados Unidos: Inanunsyo ni Kalihim ng Ugnayang Panlabas Teodoro Locsin Jr. ang pasya ng pamahalaan na suspindihin ang pagwawakas ng Kasunduan sa Pagbisita ng mga Puwersa kasama ang Estados Unidos ng hindi-babába sa anim pang buwan.
* Nobyembre 12 – Tumama ang Bagyong Ulysses (*Typhoon Vamco*) sa kalupaan ng Luzon; nagdulot ng pagbaha sa bahagi ng kapuluan partikular sa Lungsod Marikina sa Kalakhang Maynila, at sa pinaka-apektadong mga lalawigan ng Cagayan at Isabela na ang pangunahing dahilan ay mga tubig-baha mula sa Saplad ng Magat. Apektado ang halos buong Luzon; umabot ang pinsala nito sa ₱20.3-bilyon, 101-katao ang nasawi.

#### Disyembre
* Disyembre 2 – Pandemya: Nag-isyu si Pangulo Duterte ng isang atas tagapagpaganap na nagbibigay sa *Food and Drug Administration* ng isang *emergency use authorization* sa mga gamot at mga bakuna sa COVID-19.
* Disyembre 15:
** Pandemya: Inobliga ng *Inter-Agency Task Force for the Management of Emerging Infectious Diseases* ang pagsusuot ng isang "buong" panangga sa mukha dagdag sa pagsusuot ng pantakip sa mukha kapag lalabas. Noon ay sapilitan ang panangga sa mukha sa mga saradong lugar.
** Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas: Sinabi ng *International Criminal Court* na mayroon na silang katibayang may ginawang krimen kontra-humanidad sa digmaan kontra-droga ni Pangulo Duterte.
* Disyembre 16 – Isang lalaking naaresto sa bansa noong Hulyo 2019 ay isinakdal ng mga prosekyutor pederal sa New York sa pagbabalak na magsagawa ng pag-atake sa Estados Unidos na istilong 9/11. Ang salarin ay hinalang inutusan ng teroristang samahang al-Shabaab upang pumasok sa isang *flight school* sa bansa at magsaliksik kung paano i-*hijack* ng isang komersyal na eroplano.
* Disyembre 20 – Napatay ng isang opisyal ng pulisya na wala sa *duty* ang dalawang hindi-armadong mga kapitbahay sa Paniqui, Tarlac, nang mamaril sa kanila kasunod ng isang alitan. Ilang oras mamaya'y kumalat sa hatirang pangmadla ang nakunang insidente at nagdulot ng buong-bansa na mga protesta laban sa brutalidad ng kapulisan at kawalang-hustisya.

### Kalakalan
* Agosto 6 – Epekto ng pandemya: Bumagsak ang ekonomiya ng bansa sa resesyon sa unang pagkakataon sa loob ng 29 taon matapos lumiit ang ekonomiya ng 16.5% sa ikalawang kwarter kumpara sa parehong panahon nakaraang taon, ang pinakamalaking pagbagsak sa datos ng pamahalaan sa pangkwarter na GDP buhat 1981.
* Setyembre 11 – Epekto ng pandemya sa ekonomiya: Nilagdaan ni Pangulo Duterte bilang batas ang Batas *Bayanihan to Recover as One*, isang ₱165.5-bilyong (US$3.4-B) *stimulus package* na magpapalawig sa Batas *Bayanihan to Heal as One*.

### Mga sakuna at aksidente
; Bagyo

Bukod sa apat na mga bagyong may masamang idinulot sa bansa,

### Iba pang mga kaganapan
* Ang Bicol International Airport sa Daraga, Albay ay magbubukas.

## Mga Paggunita
Sa karagdagan, inoobserbahan ng maraming lugar ang mga lokal na pista opisyal, tulad ng pagkakatatag ng kanilang bayan. Ito rin ay **espesyal na araw**.

* Enero 1 – **Unang Araw ng Bagong Taon**
* Enero 23 - *Unang Republika ng Pilipinas*
* Enero 25 – *Bagong Taong Tsino*, unang araw ng unang buwang lunar sa Kalendaryong Tsino.
* Pebrero 25 – *Rebolusyong EDSA ng 1986*
* Abril 9 – **Araw ng Kagitingan** at **Huwebes Santo**
* Abril 10 - **Biyernes Santo** 
* Abril 11 - *Sabado de Gloria*
* Abril 27 – Araw ni Lapu-Lapu
* Mayo 1 – **Araw ng Paggawa**
* Mayo 24 – *Eid al-Fitr*, Pista ng Pagtatapos ng Ramadan
* Hunyo 12 – **Araw ng Kalayaan**
* Hulyo 31 – ''Eid'l Adha*, Pista ng Pag-aalay
* Agosto 21 – *Araw ni Ninoy Aquino*
* Agosto 26 – **Araw ng mga Bayani**
* Oktubre 31 – Special non-working holiday
* Nobyembre 1 – *Araw ng mga Patay*
* Nobyembre 30 – **Araw ni Bonifacio**
* Disyembre 8 - **Imakulada Konsepsiyon**
* Disyembre 25 – **Araw ng Pasko**
* Disyembre 30 – **Araw ni Rizal**
* Disyembre 31 – *Huling araw ng taon (Sa pagdiriwang ng Bagong Taon)*

## Kamatayan
]]

### Enero–Marso
**Enero**
* *Enero 3* – Ninez Cacho–Olivares, mamamahayag
* *Enero 9* – Iñaki Vicente (edad 65), dáting manlalaro ng putbol
* Enero 11 – Gani Esmali, bise alkalde ng Baliguian, Zamboanga del Norte
* Enero 18 – Dennis Garcia (edad 69), orihinal na kasapi at bahista ng bándang Hotdog
** Ito Curata (edad 60), tagadisenyo pangmoda
* *Marso 30* – Arianne Caoili (edad 33), manlalaro ng ahedres

### Abril–Hunyo
**Abril**
* Abril 2 (sa Lebanon) – Bernardita Catalla (edad 62), embahador ng Pilipinas sa Lebanon
* *Abril 4* – Luis Eduardo Aute
* *Abril 5* – Jun Factoran, dáting kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman
* *Abril 7* – Domingo Villanueva (edad 55), Olimpiyanong siklista
* Abril 9 (sa Estados Unidos) – Leila Benitez–McCollum (edad 89), personalidad sa telebisyon at radyo
* *Agosto 17* – Zara Alvarez, aktibista
* Agosto 26 – Oscar Cruz, dáting Katolikong arsobispo
* *Disyembre 16* – Edgar Quizon (edad 63), aktor
* Disyembre 17 – Freddie Santos (edad 64), direktor panteatro
* *Disyembre 21* – Mark Joseph, dáting aktor
* *Disyembre 24'' – Benhur Salimbangon, kinatawan ng Cebu
* Disyembre 29 – Amelia Lapeña–Bonifacio (edad 90), Pambansang Alagad ng Sining sa Teatro
* Sudan Daniel (edad 33), manlalaro ng basketbol
* Teddyvic Melendres (edad 60), batikang mamamahayag pampalakasan

## Tingnan din
### Mga pangkalahatang ideya ng bansa
* Pilipinas
* Kasaysayan ng Pilipinas
* Kasaysayan ng modernong Pilipinas
* Balangkas ng Pilipinas
* Pamahalaan ng Pilipinas
* Politika ng Pilipinas
* Mga Taon sa Pilipinas
* Timeline ng kasaysayan ng Pilipinas
### Kaugnay na mga timeline para sa kasalukuyang panahon
* 2020
* 2020 sa politika at gobyerno
* Dekada 2020

## Mga panlabas na kawing
* 

## Mga sanggunian
Kategorya:2020 sa Pilipinas