open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acheulean

]]
Ang **Acheulean** ( o **Acheulian**) ( mula sa wikang Pranses na *acheuléen* na isang katagang batay sa pangalang   Saint-Acheul na isang suburb ng Amiens na kabisera ng departamentong Somme sa Picardy kung saan ang mga dalawang mukhang ay natagpuan noong 1859), ang pangalan na ibinigay sa industriyang arkeolohikal ng paggawa ng kasangkapang bato na nauugnay sa genus na Homo noong Mababang Paleolitiko sa buong Aprika at karamihan ng Kanlurang Asya, Timog Asya at Europa. Ang mga kasangkapang Acheulean ay karaniwang natagpuan sa tabi ng mga fossil ng *Homo erectus*. Pinaniniwalaang ito ay umunlad mula sa mas primitibo o sinaunang teknolohiyang Oldowan ng *Homo habilis* noong mga 1.76 milyong taong nakakaraan. Ang Acheulean ang nananaig na teknolohiya para sa karamihan ng kasaysayan ng tao mula pa noong higit sa 1 milyong taong nakakaran. Ang kanilang natatanging hugis obal at hugis peras na mga palakol na may dalawang mukha ay natagpuan sa isang malawak na lugar at ang ilang mga halimbawa nito ay nagpapakita ng napakataas na lebel ng sopistikasyon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kulturang arkeolohikal
Kategorya:Mababang Paleolitiko
Oldowan

to 1.7 million years BP - Melka Kunture]]

Ang **Oldowan**, **Olduwan** o **Oldawan** ang katagang arkeolohikal na tumutukoy  sa pinakamaagang industriyang kasangkapang bato sa panahong bago ang kasaysayan na ginamit noong Mababang Paleolitiko noong mga 2.6 milyong taong nakakaraan hanggang noong 1.7 milyong nakakaraan ng mga Hominine.  Ito ay sinundan ng mas sopistikadong industriyang Acheulean. Ang katagang Oldowan ay mula sa lugar ng Olduvai Gorge sa Tanzania kung saan ang mga unang kasangkapang Oldowan ay natuklasan ng arkeologong si Louis Leakey noong mga 1930. Hindi pa masiguro kung aling species na hominin ang aktuwal na lumikha at gumamit ng mga kasangkapang Oldowan. Ang paglitaw nito ay kadalasang nauugnay sa species na *Australopithecus garhi* at yumabong sa mga maagang species ng Homo na *H. habilis* at *H. ergaster*. Ang maagang *Homo erectus* ay lumilitaw na nagmana ng teknolohiyang Oldowan at pinaunlad ito sa industriyang Acheulean noong mga 1.7 milyong taong nakakaraan. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mababang Paleolitiko
Taong Yuanmou

Ang **Taong Yuanmou** (), *Homo erectus yuanmouensis*, ay isang subspecies ng Homo erectus na ang dalawang incisor ay natagpuan sa Bayang Danawu sa kondadong Yuanmou () sa timog kanlurang probinsiya ng Yunnan, Tsina. Kalaunang, ang mga batong artipakto at mga piraso ng buto ng hayop ay nagpapakita ng mga tanda ng paggawa dito gayundin ang mga abo sa mga apuyan ay nahukay sa lugar. Ang mga fossil nito ay nakatanghal sa National Museum of China, Beijing.
Kategorya:Sinaunang espesye ng Homo
Taong Nanjing

Ang **Taong Nanjing** (*Homo erectus nankinensis*) ay isang subspecies ng *Homo erectus* na natagpuan sa Tsin. Ang bungo ng isang lalake at babaeng taong Nanjing ay natuklasan noong 1993 sa kwebang Tangshan malapit sa Nanjing na may edad na mga 580,000 hanggang 620,000 taong gulang. Ang bungo ay nasa Nanjing Museum at pinag-aaralan ng mga siyentipikong nasa larangang ito.
## Mga sanggunian
Kategorya:Sinaunang espesye ng Homo
Taong Solo

Ang **Taong Solo** (*Homo erectus soloensis*) na dating inuri bilang  *Homo sapiens soloensis* ay itinuturing ngayong isang subspecies ng *Homo erectus*.  Ang mga specimen nito ay nakuha sa mga lugar sa kahabaan ng  Bengawan Solo River sa Indonesia sa kapuluang Java. Ang mga labi nito ay karaniwang tinatawag na **Ngandong** na ipinangalan sa bayang kung saan ito unang natuklasan. Ang kultura ay hindi karaniwang maunlad.
## Mga sanggunian
Kategorya:Sinaunang espesye ng Homo
Taong Tautavel

Ang **Taong Tautavel** (*Homo erectus tautavelensis*) ay iminungkahing subspecies ng*Homo erectus*. Ito ay may edad na 450,000 taong gulang at natuklasan sa kwebang Arago sa Tautavel, Pransiya. Ang mga paghuhukay nito ay nagsimula noong 1964 na may unang kilalang pagkakatuklas noong 1969.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sinaunang espesye ng Homo
Meganthropus

Ang ***Meganthropus*** ang mga pragmento ng bungo na natuklasan sa lugar na Sangiran malapit sa Surakarta sa sentral na Java, Indonesia. Ang orihinal na pangalang siyentipiko nito ay *Meganthropus palaeojavanicus* at bagaman itinuturing ngayong hindi balido, ang pangalan ng genus ay nagpatuloy bilang impormal na pangalan nito. Ang karamihan ng mga paleoantropolgo ay tumuturing rito bilang nauugnay sa Homo erectus ngunit hindi pa mapagkasunduan kung gaano kalapit dito. 

Kategorya:Sinaunang espesye ng Homo
Ilog Bicol

Ang **Ilog Bicol** ay ang ika-walong pinakamalaking ilog sa Pilipinas na may sukat na 3,770&nbsp;km². Nagmumula ang ilog sa Lawa ng Bato,, at dumadaloy 94 kilometro pababa patungo sa bunganga nito sa Look ng San Miguel. Dumadaloy ito sa kapatagan ng Lambak ng Bikol.

## Mga sanggunian
Bicol
Republikang Bangsamoro

Ang **Republikang Bangsamoro** (Ingles: *Bangsamoro Republik*), opisyal na tinatawag na **Mga Nagkakaisang Estadong Pederado ng Republikang Bangsamoro **(*United Federated States of Bangsamoro Republik***, **dinadaglat bilang** **), ay isang 'di-kinikilalang estado sa Timog-silangang Asya. Ipinahayag ni Nur Misuari, tagapangulo ng Moro National Liberation Front, ang Kalayaan ng Bangsamoro noong 12 Agosto 2013 sa Talipao, Sulu, at dineklara niya ang Lungsod ng Dabaw bilang kabisera nito.

Ayon kay Misuari, ang territoryo ng republika ay sakop ng mga pulo ng Mindanao, Basilan, Tawi-Tawi, Sulu, Palawan at Hilagang Borneo kung saan naniraan ang mga Bangsamoro. Ngunit ayon sa legal na payo ni Misuari na si Emmanuel Fontanilla, kasama rin ang mga estadong Sabah at Sarawak ng Malaysia. Ang pagdedeklara ng pagkakaisa ng Bangsamoro ay nagdulot sa krisis sa Lungsod ng Zamboanga ng 2013.

## Mga Sanggunian
Kategorya:Mga hindi kinikilala o malawakang hindi kinikilalang estado
Kategorya:Mga dating bansa sa kasaysayan ng Pilipinas
Ningishzida

" na may dragong Mushussu na inalay kay Ningishzida (ika-21 sigo BCE short chronology). ]]

Si Ningishzida (*sum: dnin-g̃iš-zid-da*) sa relihiyong Mesopotamiano ang Diyos na Sumeryo ng Gishbanda malapit sa Ur. Siya ang Diyos ng mundong ilalim. Ang kanyang pangalan sa wikang Sumeryo ay isinalin na "*panginoon ng mabuting puno*". Siya ay inilalarawan bilang isang ahas na may ulo ng tao. Si Ningishzida ang pinakamaagang alam na simbolo ng mga ahas na nakapulupot sa palibot ng isang tungkod na aksiyal. Ito ay mas nauna sa Caduceus ni Hermes, tungkod ni Asklepios at tungkod ni Moises ng higit sa isang libong taon. 

Sa mitolohiyang Sumeryo ni Adapa, siya ang isa sa dalawang bantay ng makalangit na palasyo ni Anu. Si Ningishzida ay namagitan para kay Adapa at ipinaliwanag kay Anu na dahil ipinagkaloob kay Adapa ang pagiging maalam, kailangan lamang ni Adapa ng imortalidad o walang hanggang buhay upang maging isang Diyos. Tinanggihan ni Adapa ang pagkain at inumin ng *walang hanggang buhay* at kaya ay nanatiling namamatay ang tao. 

Ang asawa ni Ningishzida ay si Azimua at ang kanyang kapatid na babae ay si Amashilama. Siya ang isa sa mga ninuno ni Gilgamesh.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Kategorya:Mga serpiyente
Sagittarius (astrolohiya)

thumb|Sagittarius Astrological Sign at the Wisconsin State Capitol.
Ang **Sagittarius** ang pang-siyam na signo ng sodyak at pinamumunuan ng buntalang Jupiter, ang planeta ng swerte at pagpapalawak.

Matapat ang mga Sagittarius at gustong-gusto nilang maggala. Kahit gaano man kahirap ang pinagdadaanan ng mga Sagittarius, parating merong dumadarating sa kanilang tulong dahil parang kaakibat na talaga ata ang swerte.

Karaniwang mga relihiyoso itong mga taong ito, pero minsan nagiging makitid ang mga pag-iisip nila kapag kasali sila sa mga sekta, samahan o mga organisasyong may makitid din na pananaw.

Dahil nakikita nila ang kung ano talaga ang katotohanan at walang kapararakang sinasabi ito, ang tingin tuloy sa kanila ng iba ay wala silang kahusayang makitungo o walang pakikipagkapwa-tao.

Kamangha-mangha ang mga babaeng Sagittarius, kapag nararating ang tugatog ng tagumpay. Pero ayaw nila ng mga gawaing-bahay at ayaw nilang umaasa sa iba, gusto nilang maging malaya.

*Idealistik* ang mga Sagittarius. Pero kailangan nilang magkaroon ng karunungan at pagbalanse sa mga bagay-bagay kasi kung hindi nagiging mga panatiko ang mga ito, at sumusunod kagad sa mga katuruang may makitid na mga hangarin.

Ang mga taong ipinanganak sa signos ng Sagittarius ay parating positibo ang pananaw nila sa buhay. Palakaibiganin pero minsan palasagot at pabandying-bandying.

Ilan sa mga interes ng mga Sagittarius ay relihiyon, pilosopiya, kalayaan, paggagala o paglalakbay (lalo na sa ibayong dagat), mga kabayo, batas, mga aklat at paglilimbag ng aklat, at pagbibigay ng payo.

***Namumunong Buntala**: Jupiter
***Pinamumunuan**: Ikasiyam na Bahay ng sodyak
***Kalidad**: Mutable
***Elemento**: Apoy
***Pagsasalarawan**: Kalayaan at pagpapalawak 
***Katanyagan**: Pagkakaroon ng pag-asa
***Depekto**: Hindi nagmumuni-muni

Kung ang Sagittarius ay nasa cusp  (bakuran) ng isang Bahay ng sodyak, o kung alin mang buntala ang nasa Sagittarius, ang suliranin ng buntalang iyon, o ng Bahay na iyon, ay naiimpluwensiyahan ng swerte, kasaganaan, optomismo, kawalan ng diskriminasyon, biglaang pagdedesisyon na hindi pinag-iisipan, malakas na kutob, mga banyaga (tao o lugar), pagtulong sa ibang tao para mahanap nila sarili nila, pilosopiya, katatawana, o pagiging magiliw.

## Galeriya

File:Kitab al-Bulhan --- zodiac centaur sagittarius.jpg
File:Sagittarius_-_Horoscope_from_%27The_book_of_birth_of_Iskandar"_Wellcome_L0040138.jpg
File:Fotothek df tg 0004436 Astrologie ^ Sternzeichen ^ Kalender.jpg
File:Sagittarius.jpg
File:Sagittarius2.jpg
File:Sagittarius symbol (bold).svg

## Mga sanggunian
Kategorya:Sodyak
Kodigo ni Ur-Nammu

Ang **Kodigo ni Ur-Nammu** ang pinakamatandang alam na batas kodigo sa kasaysayan na umiiral ngayon. Ito ay mula sa Mesopotamia at isinulat sa mga tableta sa Wikang Sumeryo noong mga 2100–2050 BCE. Bagaman itinuturo nito ang mga batas na ito a ykay haring Ur-Nammu ng Ur (2112–2095 BCE), naniniwala ang ilang mga historyan na ito ay isinulat ng kanyang anak na si Shulgi. Zion Gen Cubero Castro Ang unang kopya ng kodigo na nasa 2 pragmentong natagpuan sa Nippur ay isinalin ni Samuel Kramer noong 1952. Ang mga karagdagang tableta ay natuklasan sa Ur at isinalin noong 1965 na pumapayag sa 40 ng 57 batas na muling buuin. Ang isa pang kopya ay natuklasan sa  Sippar na naglalaman ng katamtamang ibang anyo. Ito ay mas nauna sa Kodigo ni Hammurabi ng mga 300 taon.

## Mga halimbawa ng kodigo ni Ur-Nammu
*Kung ang isang tao ay pumatay, siya ay dapat patayin.
*Kung ang isang tao ay nagsagawa ng marahas na pagnanakaw, siya ay dapat patayin.
*Kung ang isa ay nandukot ng isang tao, siya ay ibibilanggo at magbabayad ng 15 shekel ng pilak.
*Kung ang isang alipin ay nag-asawa ng isang alipin at ang aliping iyon ay pinalaya, hindi siya lilisan sa sambahayan. 
*Kung diniborsiyo ng isang tao ang kanyang asawa sa unang pagkakataon, magbabayad siya ng isang mina ng pilak.
*Kung ang isang tao ay lumitaw bilang isang saksi at naipakitang nagsisinungaling, siya ay dapat magbayad ng 15 shekel ng pilak.
*Kung ang isang tao ay inakusahan ng panggagaway, siya ay dapat dumaan sa isang pagsubok sa pamamagitan ng tubig. Kung siya ay napatunayang walang sala, ang nag-akusa sa kanya ay dapat magbayad ng 3 shekel.
*Kung nabulag ng isang tao ang mata ng isa pang tao, siya ay  magtitimbang ng ½ ng mina ng pilak.
*Kung pinutol ng isang tao ang paa ng isa pang tao, siya ay magbabayad ng 10 shekel.
*Kung ang isang tao sa pakikipag-away nito ay dumurog sa hita ng isa pang tao ng isang mabigat na patpat, siya ay magbabayad ng isang mina ng pilak.
*Kung naputol ng isang tao ang ilong ng isa pang tao ng isang tansong kutsilyo, dapat siyang magbayad ng 2/3 ng isang mina ng pilak.
*Kung nabungi ng isang tao ang ngipin ng isa pang tao, siya ay magbabayad ng 2 shekel ng pilak. 
*Kung pinahintulutan ng isang tao ang isa pang tao na bungkalin ang isang lupain ngunit hindi ito binungkal at ginawang isang tigang na lupain, siya ay magtitimbang ng 3 kur ng sebada kada iku ng lupain.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga batas kodigo
Kategorya:Batas sa Sinaunang Malapit na Silangan
Kapitolyo ng Estados Unidos

Ang **Kapitolyo ng Estados Unidos** ang lugar na pinagpupulungan ng Kongreso ng Estados Unidos na lehislatura ng Pederal na Pamahalaan ng Estados Unidos. Ito ay nasa Washington, D.C. sa ibabaw ng Capitol Hill ng silangang dulo ng National Mall.

## Mga larawan

USA Washington Capitol.JPG|Kapitolyo ng Estados Unidos
USA-US Capitol1.JPG|Kapitolyo ng Estados Unidos
Capitol at Dusk 2.jpg|Sa gabi

## Mga sanggunian
Kategorya:Kapitolyo ng Estados Unidos
Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Estados Unidos
Kongreso ng Estados Unidos

Ang **Kongreso ng Estados Unidos** ang lehislaturang bikameral ng Pederal na Pamahalaan ng Estados Unidos na binubuo ng dalawang kapulungan: ang Kapulungan ng mga Kinatawan ng Estados Unidos at ang Senado ng Estados Unidos. Ito ay nagpupulong sa Kapitolyo ng Estados Unidos sa Washington, D.C.

Ang parehong mga kinatawan at mga senador ay pinipili sa pamamagitan ng isang tuwirang halalan. Ang Kongreso ng Estados Unidos ay may kabuuang 535 bumubotong mga kasapi: 435 sa Kapulungan ng mga Kinatawan at 100 sa Senado. Ang mga kasapi ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Estados Unidos ay nagsisilbi sa dalawang taong mga termino na kumakatawan sa mga tao ng isang distrito. Ang bawat 50 estado ay may dalawang senador. Ang 100 senador ay nagsisilbi para sa 6 na taong termino. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Sangay na lehislatibo ng pamahalaan ng Estados Unidos
Mousterian

Ang **Mousterian** ang pangalang ibinigay ng mga arkeologo sa isang istilo ng pangunahing mga kasangkapang flint o industriyang arkeolohikal na pangunahing nauugnay sa mga Neandertal. Ito ay mula Gitnang Paleolitiko at gitnang bahagi ng Lumang Panahong Bato.
Kategorya:Mga kulturang arkeolohikal
Kategorya:Mga Neanderthal
Kategorya:Paleolitiko
Kulturang Natufian

Ang **Kulturang Natufian** ay isang kulturang epipaleolitiko na umiral mula 13,000 hanggang 9,800 BCE sa Levant. Ito ay hindi karaniwang sa dahilang ito ay sedentaryo o semi-sedentaryo bago ang pagpapakilala ng agrikultura. Ang mga pamayanang Natufian ang posibleng mga ninuno ng mga tapagtayo ng unang mga tirahang Neolitiko ng rehiyon na maaaring ang pinakamaaga sa mundo. May ilang ebidensiya ng sinasadyang kultibasyon ng mga cereal lalo na ang rye ng kulturang Natufian sa lugar na Tell Abu Hureyra na lugar ng pinakamaagang ebidensiya ng agrikultura sa mundo. Ang mga hayop na hinuhuli ng mga ito ay kinabibilangan ng mga gazelle.

Ang katagang "Natufian" ay inimbento ni Dorothy Garrod na nag-aral ng kwebang Shuqba sa Wadi an-Natuf sa kanlurang mga Kabundukang Hudean.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mesolitiko
Dorothy Garrod

Si **Dorothy Annie Elizabeth Garrod** CBE, FBA (5 Mayo 1892 &ndash; 18 Disyembre 1968) ay isang arkeologong British na unang babaeng humawak ng Oxbridge chair sa pamamagitan ng kanyang nangungunang paggawa sa panahong Paleolitiko. Ang kanyang ama ay ang doktor na si Sir Archibald Garrod.
Kategorya:Mga arkeologong Ingles
Shulgi

na timbang (248 g.) na may pangalan ni Shulgi]]
Si **Shulgi** (na dating binabasa bilang **Dungi**) ng Ur ang ikalawang hari ng Renasimiyentong Sumeryo. Siya ay naghari ng 48 taon (2029&nbsp;BCE–1982&nbsp;BCE) (maikling kronolohiya). Kanyang tinapos ang pagtatayo ng Dakilang Ziggurat ng Ur. Siya ay anak ni Ur-Nammu na hari ng Ur,m ayon sa isang kalaunangn teksto ng isang anak ng babae ng dating haring Utu-hengal ng Uruk at isang kasapi ng Ikatlong dinastiya ng Ur.  
Kategorya:Mga pinuno ng Sumerya
Ziggurat ng Ur

Ang **Ziggurat ng Ur** na minsang tinatawag na "Dakilang Ziggurat ng Ur"; wikang Sumeryo ''''''''''   na nangangahulugang "ang bahay na ang saligan ay lumilikha ng sindak") ay isang Neo-Sumeryong ziggurat sa siyudad ng Ur malapit sa Nasiriyah sa kasalukuyang Probinsiyang Dhi Qar, Iraq. Ang istrukturang ito ay itinayo noong maagang panahong Bronse (ika-21 siglo CE) ngunit naging giba noong ika-6 siglo BCE sa panahong Imperyong Neo-Babilonio nang ito ay ibalik sa dating kondisyon ni Haring Nabonidus. Ang mga labi nito ay hinukay noong mga 1920 at 1930 ni Sir Leonard Woolley. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga ziggurat
Kategorya:Ur
Usuprukto

Ang **usuprukto** o **usufruct** ang karapatan ng pagtatamasa na pumapayag sa may hawak nito na humango ng tubo o pakinabang mula sa ari-arian na nakapangalan sa isa pang tao o may karaniwang pag-aari nito hangga't ang ari arian ay hindi napinsala o nasira. Sa maraming mga sistemang usurpruktoryo gaya ng tradisyonal na sistemang ejido sa Mehiko, ang mga indibidwal o pangkat ay magkakamit lamang ng usuprukto ng ari-arian at hindi ang titulong pambatas nito. Ang pinakamatandang halimbawa ng usuprukto ay matatagpuan sa Kodigo ni Hammurabi at sa mas kalaunang Kautusan ni Moises. 
Kategorya:Batas ng ari-arian
Anu

Sa mitolohiyang Sumeryo, si **Anu** (o An; mula sa wikang Sumeryong *An 𒀭 = langit) ang Diyos ng kalangitan, Panginoon ng mga konstelasyon, Hari ng mga Diyos, mga espirito at mga demonyo at nananahan sa pinakamataas na mga rehiyong makalangit. Siya ay may kapangyarihan na humukom sa mga nagkasala at kanyang nilikha ang mga tala bilang mga sundalo upang wasakin ang masasama. Ang kanyang katangian ang maharlikang tiara. Ang kanyang lingkod at ministro ng estado ang Diyos na si Ilabrat.

Si Anu ang isa sa pinakamatandang Diyos ng panteon na Sumeryo at bahagi ng tripleng Diyos na kinabibilangan nina Enlil at Enki. Dahil siya ang unang katauhan sa tripleng Diyos, siya ay itinuturing na ama at sa simula ay hari ng mga Diyos. Siya ay nauugnay sa templong E-anna sa Uruk sa Sumerya. 
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Adapa

Ayon sa mitolohiyang Mesopotamiano, si **Adapa** ay isang mamamayan ng siyudad ng Eridu sa Sumerya. Siya ang una sa pitong mga pantas (*Apkallu* sa wikang Akkadiano o *Abgal* sa wikang Sumeryo) ng Mesopotamia. Siya ay tumanggi sa kaloob na imortalidad o *walang hanggang buhay* na inalok ng Diyos. Ang kuwento ni Adapa ay unang pinatutunayan sa panahong Kassite noong ika-14 siglo BCE sa mga pragmentaryong tableta mula sa Tell el-Amarna at mula sa Assur ng huling ikalawang milenyong BCE. Ang mitolohiyang Mesopotamiano ay nagsasalaysay ng pitong mga pantas bago ang malaking baha na ipinadala ng Diyos na si Ea na matalinong Diyos ng Eridu upang magdala ng mga sining sa kabihasnan ng sangkatauhan. Ang una sa mga ito na si Adapa na kilala rin bilang Uan ay nagpakilala ng kasanayan ng mga tamang rito ng pagmamasid na pang-relihiyon bilang saserdote ng templong E'Apsu sa Eridu. Ang mga pantas na ito ay inilalarawan sa panitikang Mesopotamiano blang purong isdang parādu na ang mga buto ay natagpuang nauugnay sa pinakamaagang dambana at pinananatili pa rin bilang banal na katungkulan sa mga presinto ng mga moske at monastreryo sa Malapit na Silangan. Ang Abgallu, pantas (Ab = tubig, Gal = dakila, Lu = tao, Sumeryo) ay nagpatuloy hanggang sa mga panahong Nabateo noong  sinasabing panahon ni Hesus bilang *apkallum* na ginagamit upang ilarawan ang propesyon ng isang uri ng saserdote o pari.

Ayon sa mitolohiyang Mesopotamiano, si Adapa ay isang pantas o matalinong tao mula sa siyudad ng Eridu sa Sumerya na sumusunod sa mga kautusan ng mga Diyos. Ginawa ng Diyos na si Ea si Adapa na pangunahin sa mga tao at pinakalooba niya si Adapa ng karungunan ngunit hindi ng buhay na walang hanggan. Isang araw, habang nangingisda si Adapa, ang katimugang hangin ay marahas na umihip na siya ay tumapon sa karagatan. Sa kanyang galit, kanyang binali ang mga pakpak ng hangin na tumigil sa pagihip. Dahil dito, tinanong ng Diyos na si Anu ang kanyang sugo kung bakit ang katimugang hangin ay hindi umiihip sa lupain sa pitong araw at sumagot ang sugo na binali ito ni Adapa. Ipinatawag ni Anu si Adapa sa mga kalangitan upang ipaliwanag ang kanyang pag-aasal. Pinagbihis ni Ea si Adapa ng damit ng pagdadalamhati at nagpayo na kapag tinanong siya kung para kanino ang kanyang pagpunta sa langit at ang kanyang pagdadalamhati ay para sa dalawang Diyos na naglaho sa lupain na sina Tammuz at Ningishzida (Diyos na orihinal na may anyong Ahas). . Binalaan rin ni Ea si Adapa na huwag kainin ang pagkain ng kamatayan na ihahain nila sa kanya ngunit isuot ang mga kasuotang inihain nila at ipahid ang langis na ihahain nila. Sinunod ni Adapa ang payo ni Ea at ang dalawang Diyos ay namagitan kay Anu para kay Adapa. Isinaad nina Ningishzida na dalhin sa kanila si Adapa upang kumain ng pagkain ng buhay ngunit ito ay tinanggihan ni Adapa. Dahil dito, si Adapa ay pinabalik sa mundo.
## Mga sanggunian
## Tingnan din
*Adan at Eba

Kategorya:Mitolohiyang Mesopotamiano
Imperyong Neo-Asirya

Ang **Imperyong Neo-Asiryo** ang huling imperyo sa kasaysayan ng Asirya sa  Mesopotamiya na nagsimula noong 934 BCE at nagwakas noong 609 BCE. Sa panahong ito, ang Asirya ang naging pinakamakapangyarihang estado sa mundo na nadaig pa sa pananaig ang mga Babylonia, Sinaunang Ehipto, Urartu/Armenia at Elam sa pananaig sa Sinaunang Malapit na Silangan, Asya menor, silangang Mediterraneo. Sa panahon ni Tiglath-Pileser III noong ika-8 siglo BCE nang ito ay naging isang malawakang imperyo. Sinundan ng Imperyong Neo-Asiryo ang Panahong Gitnang Asiryo at Gitnang Imperyong Asirya (ika-14 hanggang ika-10 BCE). Itinuturing ng ilang mga skolar gaya ni Richard Nelson Frye ang imperyong Neo-Asiryo bilang ang unang tunay na imperyo sa kasaysayan ng tao. Sa panahong iyon, ang wikang Aramaiko ang ginawang opisyal nawika ng Imperyong Neo-Asiryo kasama ng Wikang Akkadiano.
## Kasaysayan
Sa pag-akyat a kapangyarihan ni Adad-nirari II noong  911 BCE, ang Imperyong Neo-Asirya ay naging isang dominanteng kapangyariahan sa Sinaunang Malapit na Silangan  noong ika-8 hanggang ika-7 siglo BCE. Ang  mga maagang hari ng imperyong Neo-Asirya ay naghangadmna muling ibalik ang kontrol sa hilagang Mesopotamiya at Syria dahil ang mahalagang bahagi ng nakaraang Gitnang Imperyong Asirya ay naglaho dahil sa paghina. Sa ilalim ni Ashurnasirpal II (naghari 883–859 BCE), ang imperyong Asirya ay naging mas dominanteng kapangyarihan sa Sinaunang Malapit na Silangan sa hilaga. Ang mga pangangampanya ni Ashurnasirpal ay umabal hanggang sa Mediterraneo at nangsiwa sa paglipat ng kabisera ng imperyo mula sa tradisyonal na kabiserang Assur tungo sa Nimrud. Ang imperyong Neo-Asirya ay mas lalong lumago sa ilalim ni Shalmaneser III (naghari  859–824 BCE) ngunit humina pagkatapos ng kanyang kamayan. Sa panahong ito, ang mga pinunong nangangasiwa ay mga heneral, ngunit mahihina. ANg paghina ay nagwakas sa pagakyat sa kapangyarihan ni Tiglath-Pileser III (naghari 45–727 BCE)  na muling nagbigay ng kapangyarihan sa imperyo at nagpalakas pa sa pamamagitan ng malawakang pananakop nito Ang kanyang pinakakilalanng mga pananakop ay sa Lungsod ng Babilonya sa katimugan at sa malaking mga bahagi ng Levant. Sa ilalim ng dinastiya ni Sargon II ang imperyong Neo-Asirya ay umabot sa rurok nito. Sa ilalim ng haring Sargonid na si Sennacherib (naghari 705-681 BCE), ang kabisera ng imperyo ay nilipat sa Nineveh at sa ilalim ng anak at kahalili nitong si Esarhaddon (naghari 681-669 BCE), ang imperyo lalo pang lumawig sa pamamagitan ng pananakop sa Sinaunang Ehitp. Ang imperyong Neo-Asirya ay bumagsak noong ika-7 siglo BCE sa magkasanib na puwersa ng imperyong Neo-Babilonya  at Medes. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Asirya
Lagusan ni Hezekias

thumb|250px|Hezekiah's tunnel 2010
[thumb|right|250px|[Siloam Inscription]]
thumb|250px|Copy of the Inscription, placed in Hezekiah's Tunnel 2010

Ang '''Hezekiah's Tunnel**, o  **Siloam Tunnel'* (, *Nikbat HaShiloah'') ay isang lagusan na hinukay sa ilalim sa Herusalem noong sinaunang panahon. Ang pangalan nito ay dahil sa hipotesis na ito ay nagmula sa panahon ng paghahari ni Hezekias na hari ng Kaharian ng Judah noong huling ika-8 at maagang ika-7 siglo CE at inaangking binanggit sa   sa Bibliya. Ang pagpepetsa sa panahon ng Hezekias ay sinasabing batay sa inskripsiyong nakasulat sa pader nito at sa mga radiocarbon date ng mga organikong materyang nasa orihinal na pagpaplaster. Gayunpaman, ang pagpepetsa nito ay hinamon noong 2011&nbsp;ng mga bagong paghuhukay sa lugar na ito na nagmumungkahing ang petsa nito ay mula huling ika-9 o maagang huling ika-8 siglo BCE. Naniniwala sila na ang ebidensiya ay nagtuturo sa petsang mga ilang dekadang mas maaga noong huling bahagi ng ika-9 siglo BCE o maagang bahagi ng ika-8 siglo BCE.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga lugar sa Herusalem
Sin (diyos)

of , ensi (high priest) of Sin at Iškun-Sin ca. 2100 BC. The seated figure is probably king Ur-Nammu, bestowing the governorship on , who is led before him by a lamma (protective goddess). Sin/Nanna himself is present in the form of a crescent.]]

, the main shrine to Nanna, based on the 1939 reconstruction by Leonard Woolley (*Ur Excavations* vol. V, fig. 1.4)]]

Si **Sin** (Wikang Akkadiano: ) o **Nanna** (Sumerian: ) ang Diyos ng buwan sa mitolohiyang Mesopotamiano ng Akkad, Assyria at Babylonia. Si Nanna ang Diyos na Sumeryo na anak nina Enlil at Ninlil at kinikilala sa Semitikong Sin. Ang dalawang mga pangunahing upuan ng pagsamba kay Sin/Nanna ang Ur sa timog Mesopotamia at Harran sa hilaga.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Toy Story

Ang ***Toy Story*** ay isang pelikulang animasyong-pangkompyuter noong 1995 na ginawa at prinodus ng Pixar Animation Studios. Ang pelikula ay ipinamamahagi ng Walt Disney Pictures at Buena Vista Distribution at na ipinalabas sa mga sinehan sa Estados Unidos noong Nobyembre 19, 1995.

Tinatampok dito ang mga boses nina Tom Hanks at Tim Allen. Kabilang sa ibang boses sina Jim Varnes, Don Rickles, Wallace Shawn, John Ratzenberger, Annie Potts, John Charles Morris, Erik Von Detten, Sarah Freeman, Laurie Metcalf, at R. Lee Ermey.

Inilabas ang *Toy Story* noong 19 Nobyembre 1995, na may positibong tugon mula sa mga kritiko at nagtagumpay sa takilya, at nakakita ng 361,958,736 dolyar ng Estados Unidos kontra sa badyet ng $30 milyon noong patiunang palabas nito sa sine. Dahil sa pagtatagumpay ng pelikula, nasundan ito ng *Toy Story 2* na inilabas noong 1999. 

## Manga Adaptation: 
Ang **Toy Story** ay isang manga adaptation ng 1995 Pixar movie na may parehong pangalan na isinulat ni **KOSHITA Tetsuhiro**. Una itong inilabas sa Japan noong 2010 at kalaunan sa English sa United States noong Hunyo 25, 2019, ng Tokyopop.

### Plot: 
Si Woody the cowboy doll ang paboritong laruan ni Andy, at hindi niya makontrol ang kanyang selos kapag nakakuha si Andy ng bagong laruan para sa kanyang kaarawan: ang spaceman na si Buzz Lightyear. Matapos silang maiwan sa isang away na napadpad sa malayo sa kanilang tahanan, dapat silang matutong makibagay para makabalik sa toybox. At nang si Woody ay ninakaw ng isang sakim na kolektor ng laruan, si Buzz at ang iba pang mga laruan ni Andy ay nagsagawa ng isang misyon sa pagsagip upang maibalik siya... at ibalik sa kanila ang mga bagong kaibigan ni Woody!

Anong mga pakikipagsapalaran ang nakukuha ng iyong mga laruan kapag hindi mo sila nilalaro? Alamin sa partikular na collector's edition na manga bersyon ng mga hit na Disney• Pixar na pelikula, Toy Story at Toy Story 2.

## Mga Panlabas na Link: 
* Buong English Toy Story Manga sa Youtube.
* Internet Archive - Kopya ng Video: https://archive.org/details/6-15-2024-finding-nemo-manga-by-ryuichi-hoshino-disney-rfart-419-video/9-7-2024+-+Toy+Story+Manga+by+KOSHITA+Tetsuhiro+-+Disney+-+RFART419+Video.mp4
* Internet Archive - Kopya ng Manga Image Collection: https://archive.org/details/page-131_202506/20240907_RFART419_Toy_Story_Manga.jpg

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Amerikanong pelikulang animasyon
Kategorya:Mga pelikula ng 1995
Kategorya:Mga pamagat ng Tokyopop
Kategorya:Manga
Shalmaneser V

*]]
Si **Shalmaneser V** (Wikang Akkadiano: **; ;  *Salamanassar''; ) ang hari ng Asirya mula 727 hanggang 722 BCE. Siya ay gobernador ng Zimirra sa Phoenicia sa paghahari ng kanyang amang si  Tiglath-Pileser III. Sa kamatayan ng kanyang ama, siya ay humalili sa trono ng Asirya noong ika-25 ng Tebet 727 BCE at pinalitan ang kanyang pangalang **Ululayu** sa "Shalmaneser". 

Kategorya:Mga hari ng Asirya
Kategorya:Mga hari ng Babilonya
Sin-shumu-lishir

Si **Sin-shumu-lishir** (o **Sin-shum-lishir**) ang mang-aagaw ng trono ng hari ng isang bahagi ng imperyong Asiryo noong  626 BCE. Si Sin-shumu-lishir ay unang lumitaw sa mga sangguniang Asiryo bilang heneral ng haring Asiryo na si Ashur-etil-ilani. Kalaunan niyang tinangkang agawin ang trono. Siya ay naghari ng isang taon ng talaan ng hari ng Uruk at nauna kay Sin-shar-ishkun. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga hari ng Asirya
Shamshi-Adad V

Si **Shamshi-Adad V** ang hari ng Asirya mula 824 hanggang 811 BCE. Siya ay ipinangalan sa Diyos na si Adad o Hadad.
Siya ang anak at kahalili ng haring Shalmaneser III na asawa ng reynang Shammuramat (na kinikilala ng iba kay Semiramis). Siya ang ama ni Adad-nirari III na humalili sa kanya sa trono.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga hari ng Asirya
Tammuz

Ang **Tammuz** ay maaaring tumukoy sa:
*Tammuz (mitolohiya)
*Tammuz (Buwan na Hebreo)
*Tammuz (kalendaryong Babilonyo)
*Tammuz 1 o Osirak, dating nuclear reactor sa Iraq
Klarisse de Guzman

thumb
Si **Klarisse De Guzman** ay isang mang-aawit sa Pilipinas. Siya ang sumasali sa show na Star For a Night at sumali din siya sa The Voice of the Philippines. Siya ay pinsan ng artistang si JM De Guzman. Binigyan siya ng mga tao ng palayaw na "nanay ng bansa" dahil sa mga espesyal na katangiang dinala niya sa kanyang papel sa BNK.

### Pinoy Big Brother
Ika Marso 2025 si De Guzman ay lumahok sa realidad na palabas sa Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition, kasama sina Kira Balinger at Brent Manalo.

Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas
Kategorya:Ipinanganak noong 1991
Tammuz (kalendaryong Babilonyo)

Ang **Tammuz** ang buwan sa kalendaryong Babilonyo na ipinangalan sa isa sa mga panguanhing Diyos ng Babilonya na si Tammuz (Sumeryong Dumuzid, "anak na lalake ng buhay"). Maraming mga kalendaryo ang hinango mula sa Babilonyong Tammuz bilang buwan ng panahong tag-init kabilang ang Hebreong Buwan ng Tammuz sa Kalendaryong Hebreo na ika-10 buwan sa taong sibil at ika-4 na buwan sa taong eklesiastikal gayundin sa Kalendaryong Gregoriano sa wikang Arabe (تموز), Wikang Siriako (ܬܡܘܙ) at wikang Turko ("Temmuz").
Kategorya:Mga kalendaryo
Kategorya:Babilonya
Ninlil

Sa relihiyong Sumeryo, si **Ninlil** (𒀭𒊩𒌆𒆤 DNIN.LÍL"babae ng bukas na kaparangan" o "babae ng hanging") na tinatawag ring **Sud** at sa Asiryo ay tinatawag na *Mulliltu* ang konsorteng Diyosa ni Enlil. Siya ay karaniwang tinatawag na anak nina Haia (Diyos ng mga tindahan) at Nunbarsegunu (o Ninshebargunnu [Diyos ng sebada] o Nisaba). Sa ilang sanggunian, siya ang anak nina Anu (aka An) at Antu. Sa ilang pang sanggunian, siya ay anak nina Anu at Nammu. Siya ay may pitong iba ibang mga pangalan  gaya ng Nintud, Ninhursag, Ninmah, etc.) para sa pitong iba ibang lokalidad.
Siya ay nanirahan sa Dilmun kasama ng kanyang pamilya. Siya ay ginahasa ng kanyang asawang si Enlil na bumuntis sa kanya ng tubig at naglihi ng lalakeng si Nanna/Suen na Diyos na Buwan sa hinaharap. Bilang parusa, si Enlil ay ipinadala sa mundong ilalim na kahariang Ereshkigal kung saan siya sinalihan ni Ninlil. Binuntis siya ni Enlil na nagbalat kayo bilang tagpagbantay ng tarangkahan at nanganak sa kanilang anak na si Nergal na Diyos ng kamatayan. Sa parehong paraan, naglihi siya sa Diyos ng mundong ilalim na si Ninazu nang buntisin siya ni Enlil na nagbalat kayo bilang lalake ng ilog ng daigdig na mundong ilalim. Kalaunan ay nagbalat kayo si Enlil bilang lalake ng bangka at binuntis siya ng ikaapat na Diyos na si Enbilulu na Diyos ng mga ilog at mga kanal. Ang lahat ng mga ito ay humalili kay Nanna/Suen upang umakyat. Sa ilang mga teksto, si Ninlil rin ang ina ni Ninurta na makabayaning Diyos na pumatay kay Asag na isang demonyo gamit ang kanyang sandatang Sharur.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Inanna

Si **Inanna** (Cuneiform:   DMUŠ3; Wikang Sumeryo: Inanna; Wikang Akkadiano: Ištar; Unicode: U+12239) ang Diyosang Sumeryo ng pag-ibig na seksuwal, pertilidad at digmaan.
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Kategorya:Mga diyos ng buhay-kamatayan-muling kapanganakan
Seksahesimal

]]
Ang **seksahesimal** (base 60) ay isang sistemang numeral na may 60 bilang base nito. Ito ay nagmula sa mga sinaunang Sumeryo noong ika-3 milenyo BCE at naipasa sa mga Babilonyo at ginagamit pa rin sa kasalukuyang panahon sa isang nabagong anyo para sa pagsukat ng panahon, mga anggulo at mga koordinatong heograpiko. Ang bilang na 60 na isang mataas na bilang komposito ay may 12 paktor na 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12, 15, 20, 30, 60  na ang 2, 3 at 5 ay mga bilang na prime. Sa dami ng ng mga paktor, maraming mga praksiyon na kinasasangkutan ng mga bilang na seksahesimal ay mapapasimple. Halimbawa, ang isang oras ay mahahati ng pantay sa mga seksiyon ng 30 minuto, 20 minuto, 15 minuto, 12 minuto, 10 minuto, 6 na minuto, 5 minuto, 4, minuto, 3 minuto, 2 minuto at 1 minuto. Ang 60 ang pinakamaliit na bilang na mahahati ng bawat bilang mula 1 hanggang 6 o ito ang pinakamababang karaniwang multiple ng  1, 2, 3, 4, 5, at 6.
## Mga paggamit
Ang sistemang seksahesimal sa Babilonya ay hindi isang purong sistemang base 60 sa kahulugang hindi ito gumagamit ng 60 natatanging simbol para sa mga bilang nito. Sa halip, ang mga digit na kuneiporma ay gumagamit ng 10 bilang isang subbase sa paraang notasyong tanda-halga. Ang seksahesimal na digit ay binubuo ng isang pangkat ng makitid na may hugis wedge na marka na kumakatawan sa mga unit hanggang 9 (Y, YY, YYY, YYYY, ... YYYYYYYYY) at isang pangkat ng malawak na hugis wedge na mga markang kumakatawan hanggang sa limang sampu (<, <<, <<<, <<<<, <<<<<). Ang halaga ng digit ang kabuuan ng mga halaga ng mga bahagi nito. Ang mga bilang na mas malaki sa 59 ay tinutukoy ng maraming mga blokeng simbolo ng anyong ito sa notasyong halagang lugar. 

Sa kalendaryong Tsino, ang isang siklong seksahenaryo ay karaniwang ginagamit kung saan ang mga araw o taon ay pinangalan ayon sa mga posisyon sa pagkakasunod ng mga 10 tangkay at sa isang pagkakasunod ng 12 sanga. Ang parehong tangkay at sanga ay umuulit kada 60 hakban sa siklong ito. 

Ang Almagest ni Ptolomeo na isang tratado sa astronomiyang matematikal na isinulat noong ika-2 siglo CE ay gumagamit ng 60 base upang ihayag ang mga bilang na pam-praksiyon ng mga bilang. Sa partikular, ang kanyang tabla ng mga chord na tanging ekstensibong tablang trigonometriko sa higit sa isang milenyo ay may mga bahaging pam-praksiyon sa baseng 60.

Ang sistemang base 60 ay ginagamit rin ng mga taong Ekagi sa Western New Guinea
Kategorya:Matematikang Babilonyo
Kategorya:Mga sistemang numeral na pangposisyon
Sargon II

Si **Sargon II** ( Wikang Akkadiano **Šarru-ukin** "ginawa niyang(ang Diyos) matatag ang hari") ay isang hari ng Imperyong Neo-Asiryo. Siya ay naging kapwa hari ni Shalmaneser V noong 722 BCE at naging nag-iisang pinuno ng kaharian ng Babilonya noong 722 pagkatapos ng kamatayan ni Shalmaneser V. Hindi maliwanag kung siya ay anak ni Tiglath-Pileser III o isang mang-aagaw ng trono na walang kaugnayan sa maharlikang pamilya. Kanyang tinawag ang kanilang sarili bilang isang bagong tao at kinuha ang pangalang *Sharru-kinu* ("tunay na hari") pagkatapos ni Sargon ng Akkad na nagtatag ng unang Imperyong Semitiko sa rehiyon mga 1600 taon ang nakakaraan.

## Maagang reynado 
Si Sargon II ay isang anak ni Tiglath-Pileser III na tila sinamsam ang trono mula sa kanyang kapatid na lalaki na si Salmaneser V sa isang marahas na kudeta. Balubata na si Sargon nang siya'y dumating sa trono, at tinulungan ng kanyang anak na lalaki, ang korona prinsipe na si Sennacherib. Ang kapatid na lalaki ni Sargon na si Sinahusur ay nagsilbi bilang kanyang dakilang vizier.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga hari ng Asirya
Kategorya:Mga hari ng Babilonya
Kalendaryong Babilonyo

Ang **kalendaryong Babilonyo** ay isang kalendaryong lunisolar na may mga taong binubuo ng 12 taong lunar na ang bawat isa ay nagsisimula kapag ang isang bagong kresenteng buwan ay unang natatanaw ng mababa sa kanluraning horison sa paglubog ng araw at isang interkalaryong buwan na ipinasok gaya ng kinailangan ng atas. Ang kalendaryong ito ay batay sa nauna ritong kalendaryong Sumeryo  (Ur III) a naingatan sa kalendaryong Umma ni Shulgi (ca. ika-21 siglo BCE).
## Mga buwan
Ang taon sa kalendaryong Babilonyo ay nagsisimula sa tagsibol at nahahati sa  "simula",  "gitna", at  "wakas ng taon". Ang pangalan para sa buwan ay  (status constructus ). Noong ika-6 siglo BCE noong pagkakatapon ng mga Hebreo sa Babilonya, ang mga pangalan ng mga buwan ng kalendaryong Babilonyo ay kinopya bilang mga pangalan ng buwan ng kalendaryong Hebreo. Ang mga pangalan ng mga buwan ng kalendaryong Babilonyo ay ginamit rin sa kalendaryong Aramaikong ginamit sa  Iraq at the Levant.

## Mga araw
Sa pagbibilang nila mula sa bagong buwan, ipinagdiriwang ng mga Babilonyo ang bawat ikapitong araw bilang isang "banal na raw" na tinatawag ring "masamang araw" na nangangahulugang hindi angkop para sa mga ipinagbabawal na mga gawain. Sa mga araw na ito, ang mga opisyal na Babilonyo ay ipinagbabawal mula sa pagsasagawa ng mga iba't ibang gawain at ang mga karaniwang tao ay ipinagbabawal na magkaroon ng kahilingan. Ang ika-28 araw ay kilala bilang "araw ng pahinga". Sa bawat mga araw na ito, gumagawa sila ng paghahandog sa mga iba't ibang mga Diyos at Diyosa sa paglubog ng gabi upang maiwasan ang mga pagbabawal. Si Merodach at Ishtar ay hinahandugan tuwing ika-7 araw, sina Ninlil at Nergal tuwing ika-14, sina Sin at Shamash tuwing ika-21 at sina Enki at Mah tuwing ika-28. .

Sa mga teoriyang isinulong hinggil sa pinagmulan ng Shabbat sa Hudaismo, isinulong ng *Universal Jewish Encyclopedia* ang teoriya ng tulad ng Asiryologong si Friedrich Delitzsch na ang *Shabbat* ay orihinal na lumitaw mula sa siklong pangbuwan  na naglalaman ng apat na linggo na nagtatapos sa Shabbat at isa o dalawang mga hindi binibilang na araw kada buwan. Ang isang rekonstruksiyon ng isang nasirang tableta ay tila naglalarawan ng isang bihirang pinatutunayang salitang *Sapattum* o *Sabattum* bilang buong buwan. Ang salitang ito ay kognato ay isinama sa Hebreong Shabbat. Ito ay itinuturing na isang anyo ng Sumeryong *sa-bat* ("gitnang pahinga") na pinatutunayan sa wikang Akkadiano bilang *um nuh libbi* ("araw ng gitnang pahinga"). Ayon kay Marcello Craveri, ang Hebreong Shabbat o Sabbath "ay halos tiyak na hinango mula sa Babilonyong *Shabattu*, ang pista ng buong buwan ngunit ang lahat ng bakas ng gayong pinagmulan ay nawala, na itinuro ng mga Hebreo na mula sa isang alamat ng Bibliya." Ang konklusyong ito ay isang kontekstuwal na restorasyon ng isang nasirang salaysay ng paglikha sa Enuma Elish na mababasang : "Ang [Sa]bbath ay sasalubungin mo, gitnang[buwan]an. "

## Mga sanggunian
Kategorya:Astronomiyang Babilonyo
Kategorya:Mga kalendaryo
Tiglath-Pileser III

mula sa mga pader ng kanyang palasyo (British Museum, London).]]

Si **Tiglath-Pileser III** (mula anyong Hebreo ng Wikang Akkadiano **Tukultī-apil-Ešarra**, "ang aking pagtitiwala ay nasa anak na lalake ni Esharra") ang hari ng Assyria noong ika-8 siglo BCE na namuno noong 745&ndash;727&nbsp;BCE at malawakang kinikilala bilang ang pinuno na nagpakilala ng napakaunlad na mga sistemang sibil, pangmilitar, at pampolitika sa Imperyo Neo-Asiryo. Sinunggaban ni Tiglath-Pileser III ang tronong Asiryo noong digmaang sibil at pinatay ang pamilyang maharlika. Kanyang pinabuti ang ang pamahalaan ng Assyria at seguridad nito. Ang hukbong Asiryo na pinakadakila nang hukbo simula noong panahon ni Ashur-uballit I (1366-1330 BCE) ay naging ang unang propesyonal na hukbo noong kanyang panahon. Pinasuko at sinakop ni Tiglath-Pileser III ang karamihan ng kilalang mundo sa panahong iyon: sa timog, ang mga Mesopotamiano sa Babilonya at Kaldea, mga Arabo, Magan, Meluhha at mga taga-Dilmun ng Arabian Peninsula. Sa timog kanluran, kanyang pinabagsak ang Israel, Kaharian ng Judah, Philistia, Samarra, Moab, Edom, Suteans at Nabatea. Sa hilaga,kanyang sinakop ang Urartu, Armenia atvScythia sa Bulubunduking Caucasus, Cimmeria sa Dagat Itim, at Nairi. Kanyang pinasuko ang hilagang kanluran at karamihan ng silanganin at timog kanlurang Asya menor kabilang ang mga Hittite, Phrygia, Cilicia, Commagene, Tabal, Corduenne and Caria. Sa kanluran, kanyang pinasuko ang mga Griyego ng Cyprus at Aram(modernong Syria) gayundin ang Phoenicia/Caanan. Sa silangan, kanyang pinasuko ang Persia, Medes,  Gutium, Mannea, Cissia at Elam. Kalaunan sa kanyang paghahari, si Tiglath-Pileser III ay kinoronahang Hari ng Babilonya. Siya ay itinuturing na isa sa pinakamatagumpay na mga komander ng militar sa kasaysayan ng mundo. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga hari ng Babilonya
Kategorya:Mga hari ng Asirya
Kategorya:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Hukbong Himpapawid ng Litwaniya

Ang **Hukbong Himpapawid ng Litwaniya** ( (LK KOP)) ay ang pangmilitar na abyasyon na sangay ng Litwaniyong sandatahang lakas. Ito ay binubuo ng mga propesyonal na militar na mga maninilbi at di-militar na mga tauhan. Ang mga pangkat ay matatagpuan sa militar na paliparan ng Šiauliai malapit sa lungsod Šiauliai, sa Radviliškis at Kaunas.

## Mga Eroplano
### Kasalukuyang Eroplano
Kategorya:Hukbong himpapawid
Kategorya:Lithuania
Delusyon ng kadakilaan

Ang **mga delusyon ng kadakilaan** o **grandiose delusions**  (GD) o **delusions of grandeur** ay isang uri ng diperensiyang delusyonal (maling paniniwala) na umiiral sa mga pasyenteng dumaranas ng mga sakit sa pag-iisip  kabilang ang 2/3&nbsp;ng mga may diperensiyang bipolar, 1/2&nbsp;ng may schizophrenia at malaking bahagi ng may diperensiya sa pag-abuso ng substansiya. Ang mga mayroong *delusyon ng kadakilaan* ay inilalarawan ng mga paniniwalang pantastikal na sila ay napaka-sikat, napaka-yaman, napaka-talino o napaka-makapangyarihan. Ang mga delusyong ito ay may temang supernatural, science fictional o relihiyoso.  
## Mga sintomas
Ayon sa DSM-IV-TR diagnostic criteria para sa diperensiyang delusyonal, ang mga sintomas ng uring-kadakilaan ay kinabibilangan ng lumabis na paniniwala ng kahalagahan ng sarili, kapangyarihan, kaalaman, identidad, eksepsiyonal na ugnayan sa Diyos o isang sikat na tao.
Halimbawa nito ang isang pasyente na nainiwala sa kanilang sarili bilang isang hari na kailangang itratong hari.

May mga iba ibang antas ng kadakilaan sa mga iba ibang pasyente. Ang ilan ay naniniwalang sila ay Diyos, tapagligtas, isang pinili, anak ng presidente, sikat na artista, dakilang imbentor at iba pa.

Ang mga delusyong nagpapalawig ay maaaring napapanatili ng mga halusinasyong naririnig na napgpapayo sa kanila na sila ay mahalaga halimbawa ay nagbibigay ng paglalarawan ng kanilang koronasyon bilang hari o kasal sa isang hari.

Ang mga delusyon ng kadakilaan ay kadalasang nagsisilbing positibo para sa meron nito sa pagtustos o pagpapataas ng kanilang pagtingin sa sarili. Ito ay maaaring
*depensa o pagtatanggol ng isipan laban sa mababang pagtingin sa sarili o self esteem at depresyon
*resulta ng isang lumabis na mga emosyon.
## Diagnosis
Ang mga delusyon ng kadakilaan ay nangyayari sa mga pasyenteng may sindromang nauugnay sa mania gaya ng Huntington's disease, Parkinson's disease, at Wilson's disease.

## Tingnan din 
* Kapalaluan

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diperensiyang delusyonal
Metrolohiya

Ang **metrolohiya** ang agham ng pagsukat. Ito ay kinabiblangan ng lahat ng mga teoretikal at praktikal na aspeto ng pagsukat. Ang salita ay mula sa Griyegong μέτρον (metron), "sukat" + "λόγος" (logos) na nangangahulugang "salita, orasyon, diskurso, sipi, pag-aaral, pagkukwenta, katwiran"). Sa sinunang Griyego, ang katagang μετρολογία (metrologia) ay nangangahulugang "teoriya ng mga rasyo".
Kategorya:Metrolohiya
Kategorya:Pagsukat
Tetrahydrocannabinol

Ang **Tetrahydrocannabinol** (  or  ; **THC**), o mas tumpak ay ang pangunahing isomer **(−)-trans-Δ9-tetrahydrocannabinol** ((6aR,10aR)-delta-9-tetrahydrocannabinol) ang pangunahing sangkap na sikoaktibo o cannabinoid ng halamang cannabis o marijuana. Ito ay  unang ihiniwalay noong 1964&nbsp;ng mga siyentipikong Israeli na sina  Raphael Mechoulam, Yechiel Gaoni at mga kasama nito sa Hebrew University of Jerusalem. Ang isang pormulasyong pharmaceutical ng (−)-trans-Δ9-tetrahydrocannabinol na kilala sa INN **dronabinol** ay makukuha sa pamamagitan ng pagrereseta sa Estados Unidos at Canada sa ilalim ng pangalang Marinol. Ito ay isang aromatic terpenoid na may napakababang solubilidad sa tubig ngunit mabuting solubilidad sa karamihan ng mga organikong solvent sa spesipiko ay mga lipid at alkohol.

Ang mga aksiyong parmakolohikal nito ay nagreresulta mula sa parsiyal na gawaing agonista sa cannabinoid receptor CB1 (Ki=10nM[13]) na matatagpuan sa sentral na sistemang nerbiyos at CB2 receptor (Ki=24nM[14]) na pangunahing inahahayag sa mga selula ng sistemang immuno. Ang mga epektong sikoaktibo nito ay pangunahing pinamamagitan ng aktibasyon ng mga CB1G-protein coupled receptor na nagpapabawas ng konsentrasyon ng ikalawang mensaherong molekulang cAMP sa pamamagitan ng pagpigil ng  adenylate cyclase.

Ang THC ay may mga epektong analhesiko at ang marijuana ay magagamit upang gamutin ang kirot sa pamamagitan ng pagbabago ng paglabas ng transmitter sa dorsal root ganglion ng spinal cord at periaqueductal gray. Ang ibang mga epekto nito ay kinabibilangan ng relaksasyon, pagbabago ng mga pandamang paningin, pandinig at pang-amoy, at stimulasyon ng gana sa pagkain. Ang THC ay mga katangiang antiemetiko at maaring magbawas ng agresyon sa ilang mga indibidwal.
## Isomerism
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga entheogen
Kategorya:Mga cannabinoid
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Cannabidiol

Ang **Cannabidiol** (**CBD**) ang isa sa mga 85 cannabinoid na matatagpuan sa halamang cannabis o marijuana. Ito ang pangunahing sangkap ng halaman na ikalawa sa THC at kumakatawan sa hanggang 40% nito. Kumpara sa THC, ang cannabidiol ay mas kaunting sikoaktibo at itinuturing na may mas malawak na sakop ng mga paggamot medikal kesa sa THC  kabilang sa epilepsy, multiple sclerosis spasms, anxiety disorders, bipolar Disorder,  nausea, kombulsiyon at pamamaga gayundin sa pagpigil ng paglago ng selulang kanser. Ang Cannabidiol ay nagpakita ng mga epektong sedatibo, pampakalma sa mga pagsubok sa hayop o kaginhawan ng artritis sa aso. Ang Cannabidiol ay naipakitang nagbawas ng paglago ng mga selulang kanser sa suso in vitro at nagbawas ng kanilang pagsalakay.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga cannabinoid
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Cannabis (halaman)

[thumb|Dahon ng [Cannabis sativa]]
Ang **Cannabis** ay isang genus ng mga namumulaklak na halaman na kinabibilangan ng  Cannabis sativa, Cannabis indica, at Cannabis ruderalis. Ang mga halamang ito ay katutubo sa Sentral Asya at Timog Asya. Ang Cannabis ay ginagamit sa matagal na panahon para sa fibre (hemp), para sa buto at mga langis ng buto, para sa paggamit medikal, panrelihiyon at bilang drogang panlibangan.

Kategorya:Cannabis
Ikatlong Dinastiya ng Ur

thumb|UR III
Ang **Ikatlong Dinastiya ng Ur** o **Imperyong Neo-Sumeryo** o **Imperyong Ur III** ay tumutukoy ng sabay sa ika-21 at ika-20 siglo BCE (maikling kronolohiya) na dinastiyang Sumeryong namuno na nakabase sa siyudad ng Ur at isang may maikling buhay na estadong pampolitika teritoryal. 
## Mga pinuno
Gitnang kronolohiya
:Utu-hengal:     2119–2113 BCE
:Ur-Nammu:      2112-c. 2095 BCE
:Shulgi:        2094–2047 BCE
:Amar-Sin:      2046–2038 BCE
:Shu-Sin:       2037–2029 BCE 
:Ibbi-Sin:      2028–2004 BCE

Maikling kronolohiya
:Utu-hengal:     2055–2048 BCE
:Ur-Nammu:      2047–2030 BCE
:Shulgi:        2029–1982 BCE
:Amar-Sin:      1981–1973 BCE
:Shu-Sin:       1972–1964 BCE
:Ibbi-Sin:      1963–1940 BCE

Kategorya:Sumeria
Enmerkar

Si **Enmerkar** ayon sa talaan ng mga haring Sumeryo ang tagpagtatag ng Uruk sa Sumerya at namuno sa Uruk ng 420 taon. Ang ilang mga kopya ay nagsaad na 900 taon.  

Kategorya:Mga pinuno ng Sumerya
Mesh-ki-ang-gasher

Si **Mesh-ki-ang-gasher**' (Mèš-ki-áĝ-ga-še-er, Meš-ki-aĝ-gašer; na may transliterasyong Mes-Kiag-Gasher, Mesh-Ki-Ang-Gasher, Meskiagkasher, Meckiagkacer at mga ibang anyo) ang pinuno ng Sumerya at tagapagtatag ng Unang Dinastiya ng Uruk at ang ama ni Enmerkar ayon sa talaan ng mga haring Sumeryo.

|-

Kategorya:Mga pinunon ng Sumerya
Lugalbanda

Si **Lugalbanda** ay itinala sa talaan ng mga haring Sumeryo bilang ikalawang hari ng Uruk na namuno ng 1,200 taon at tinawag na Pastol. Siya ay isang tauhan na matatagpuan sa panitikan at mitolohiyang Sumeryo. 

Kategorya:Mga pinuno ng Sumerya