Paso

Ang isang **paso** ay isang uri ng pinsala sa laman o balat na sanhi ng init, kuryente, mga sustansiyang kimikal, pagkikiskisan, o radiyasyon. Ang pamamanhid o pangingilig ay maaring magtagal ng isang mahabang panahon pagkatapos ng isang pinsala sa pagkakakuryente. Sa Estados Unidos, ang pinaka-karaniwang sanhi ng paso ay ang mga: sunog o apoy (44%), paso (33%), mga mainit na bagay (9%), kuryente (4%), at mga kemikal (3%). Karamihan sa (69%) pinsala sa paso ay nangyayari sa tahanan o sa trabaho (9%),  at karamihan ay mga hindi sinasadya, na mayroong 2% dahil sa pag-atake ng ibang tao, at 1-2% ang nagreresulta mula sa tangkang pagpapakamatay . Ang mga pinsala sa pagkakapaso ay karaniwan sa mga batang mas bata sa limang taong gulang Ito ay isang tiyak na panganib para sa mga lalaking nasa hustong gulang.

### Kemikal
Ang mga kemikal ay nagdudulot ng mula sa 2 to 11% ng lahat ng paso at nag-aambag sa kasindami ng 30% of ng mga pagkamatay na may kaugnayan sa paso. Ang paso sa kemikal ay maaaring sanhi ng mahigit sa 25,000 mga substansiya, Ang Formic acid ay maaaring maging dahilan ng pagkasira ng mga maraming mga pulang selula ng dugo. Ang mga panganib na dahilan na matamaan nito ay kinabibilangan ng pagkakasangkot sa mga panlabas na gawain tulad ng pag-akyat sa bundok, golf at mga isport sa field, at pagtatrabaho sa labas. Ang pagkakalantad sa araw ay ang pinaka-karaniwang sanhi ng mga paso sa radiation  at ang pinaka-karaniwang sanhi ng pangkalahatang mababaw na paso. Mayroong makabuluhang kaibhan sa kung paano madaling masunog ang balat ng tao batay sa kanilang uri ng balat. Ang mga epekto sa balat mula sa ionizing radiation ay depende sa dami ng pagkakalantad sa bahagi, kasama ang pagkawala ng buhok na nakikita pagkatapos ng 3&nbsp;Gy, pamumulang nakikita pagkatapos ng 10&nbsp;Gy, pagbabalat ng basang balat pagkatapos ng 20&nbsp;Gy, at pagkabulok ng isang bahagi ng katawan (necrosis) pagkatapos ng 30&nbsp;Gy. Kung lalabas ang pamumula, ay maaaring hindi kaagad lumitaw ngunit’ pagkatapos ng pagkakalantad.

### Hindi sinasadya
Sa mga naospital mula sa mga pagkapaso o paso sa apoy, 3-10% ay mula sa pag-atake. Ito ay ginagawa kapag ang isang paa’t kamay o ang ibabang bahagi ng katawan (puwit o perineum) ay hawak sa ilalim ng matinit na tubig. Sa Pakistan, ang paso sa asido ay kumakatawan sa 13% ng sinasadyang paso, at ang madalas may kaugnayan sa karahasan sa tahanan. Ang Pagsunog sa sarili (sinusunog ang sarili bilang isang anyo ng protesta) ay halos karaniwan din sa mga kababaihan sa India. Ito ay nagreresulta sa pinsala sa selula at tisyu. Ito ay nagreresulta sa mataas na tagas ng likido mula sa maliliit na ugat,

Ang tumaas na antas ng catecholamines at cortisol ay maaaring magresulta sa isang mabilis na metabolismo na maaaring tumagal ng maraming taon.

### Laki
Ang laki ng isang paso ay sinusukat bilang isang porsiyento ng total body surface area (TBSA) na apektado ng paso ng bahagyang kapal o buong kapal ng balat.

## Pag-iwas
Sa kasaysayan, halos kalahati ng lahat ng paso ay pinaniwalaan na maaaring maiwasan. Ang mga programa sa pag-iwas sa paso ay binawasan nang malaki ang mga bilang ng matinding paso. Ang ibang mga pamamaraan sa pag-iwas ng mga pagkakapaso ay kinabibilangan ng paggamit ng isang thermometer para sukatin ang mga temperatura ng tubig na pampaligo, at mga pamprotek sa tilamsik sa mga kalan. sa mga rekomendasyon kabilang ang limitasyon ng pagbebenta ng mga paputok sa mga bata. Sa Estados Unidos, 95% ng mga paso na naroroon sa departamento ng emerhensiya ay ginagamot at pinauuwi; 5% ay nangangailangan ng pagpasok sa ospital.

### Mga iniiniksiyong likido sa ugat
Sa mayroong mahinang tissue perfusion (paglalagay ng likido sa tisiyu), ang mga dosis ng gamot na ibinibigay sa ugat na isotonic crystalloid solution ay dapat ibigay. Dapat itong simulan bago maospital hangga’t maaari sa mga may paso na mas malaki sa 25%&nbsp;TBSA. Habang ang hindi sapat na pagbibigay ng likido ay maaaring magdulot ng mga problema, ang sobrang pagbibigay ng likido ay maaari ring makapinsala. Ang mga pormula ay gabay lamang, na may mga pagbubuhos na inaakma para sa pag-ihi ng >30&nbsp;mL/h sa mga nasa hustong gulang o >1mL/kg sa mga bata at ang panggitnang presyon ng aterya ay mas mataas sa 60&nbsp;mmHg. Ang mga Pagsasalin ng dugo ay bihirang kailanganin. dahil sa mga may kaugnayang panganib ng mga komplikasyon. Dapat ito isagawa nang may malamig na tubig  at hindi tubig na may yelo dahil ang huling binanggit ay maaaring magdulot ng karagdagang pinsala. Makatwiran na pamahalaan ang unang antas ng mga paso nang walang bendahe. o therapewtika sa sugat na may negatibong presyon.

### Mga gamot
Ang mga paso ay maaaring napakasakit at ang dami ng ibat’-ibang mga opsyon ay maaaring gamitin para sa pamamahala ng sakit.  Kabilang dito ang mga simpleng pampaginhawa ng sakit (tulad ng ibuprofen at acetaminophen) at mga opioid tulad ng morpina. Ang mga Benzodiazepine ay maaaring gamitin bilang karagdagan sa mga analgesic para tumulong sa pagkabalisa. Mayroong pansamantalang ebidensiya na sumusuporta sa paggamit ng gabapentin

Ang mga iniiniksiyong antibyotiko sa ugat ay inirerekomenda bago ang operasyon para sa mga may malaking paso (>60% TBSA). Simula noong 2008, hindi inirerekomenda ng mga alituntunin ang kanilang pangkalahatang paggamit dahil sa mga alalahanin hinggil sa paglaban sa antibyotiko at ang tumaas na panganib ng mga impeksiyon sanhi ng fungus. Ang buong paso ng mga paa o dibdib ay maaaring mangailangan ng agarang pagpapaginhawa sa balat sa pamamagitan ng operasyon, kilala bilang isang escharotomy. Hindi tiyak kung nakakatulong ito sa mga paso sa leeg o daliri. Ang ebidensiya para sa aloe vera ay mahina ang kalidad. at natuklasan ng isang pagsusuri mula 2007 ang pansamantalang ebidensiya ng bumuting panahon ng paghilom ang isang kasunod na pagsusuri mula 2012 ay hindi nakakita ng pinabuting paghilom sa silver sulfadiazine.

Mayroong maliit na ebidensiya na ang bitamina E ay tumutulong sa mga keloid o pagkakaroon ng pilat. Sa mga bansang mababa ang kita, ang mga paso ay ginagamot hanggang sa isang-ikatlo ng panahon gamit ang tradisyonal na paggamot, na maaaring kabilangan ng mga paglalagay ng mga itlog, putik, dahon o dumi ng baka. Ang pamamahala gamit ang operasyon ay limitado sa ilang mga kaso dahil hindi sapat ang pinansiyal na pinagkukunan at ang pagkakaroon nito. Ang pulmonya ay partikular na karaniwang nangyayari sa mga pinsala sa paglanghap. Ang mga paso sa kuryente ay maaaring humantong sa compartment syndrome o rhabdomyolysis dahil sa pagkasira ng kalamnan. Kasunod ng isang paso, ang mga bata ay maaaring magkaroon ng malaking pinsalang pangkaisipan at makaranas ng post-traumatic stress disorder. Sa mahirap na bansa, ang mga malaking paso ay maaaring magresulta sa pagbukod sa lipunan, matinding kahirapan at sa mga bata pagpapabaya.

]]
Simula noong 2004, 11&nbsp; milyong paso ang nangailangan sa buong mundo ng medikal na pangangalaga at nagresulta sa 300,000 mga namatay. Ito ang naging ikaapat na nangungunang sanhi ng mga pinsala pagkatapos ng mga banggaan ng sasakyan, pagkahulog, at karahasan. Nagreresulta ang kidlat sa pagkamatay ng 60 tao sa isang taon. Sa Europa, ang mga sinasadyang paso ay kalimitang nangyayari sa mga nasa katamtamang gulang na lalaki. Ang pinakamataas na bilang ay nangyayari sa mga babae sa 16–35&nbsp;taong gulang. Ang mga sinasadyang paso ay isang karaniwang sanhi at nangyayari sa mataas na bilang ng mga batang babae, pangalawa sa karahasan sa tahanan at sariling pananakit.

## Kasaysayan
Ang mga pagpipinta sa kuweba mula sa mahigit na 3,500&nbsp; taon ang nakalipas ay naisulat ang mga paso at ang pamamahala sa mga ito. Ang 1500&nbsp;BCE Egyptian Smith papyrus ay naglalarawan sa mga paggamot gamit ang pulot at ang salve ng resina. Pinalawak ni Guillaume Dupuytren ang mga antas na ito sa anim na iba’t-ibang kalubhaan noong 1832.

Ang unang ospital na gumamot sa mga paso ay nagbukas noong 1843 sa London, Inglatera at ang pagbuo ng makabagong pangangalaga sa paso ay nagsimula noong mga 1800 at 1900. Sa panahon ng Unang Digmaang Pandaigdig, si Henry D. Dakin at Alexis Carrel ay bumuo ng mga pamantayan para sa paglilinis at pagdidisimpekta ng mga paso at sugat gamit ang sodium hypochlorite na mga solusyon, na binawasan nang malaki ang bilang ng namamatay. Noong mga 1940, ang kahalagahan ng maagang paghiwa at skin grafting ay tinanggap, at sa parehong panahon, ang pagbibigay ng likido at mga pormula para gabayan ito ay binuo. Noong mga 1970, ipinakita ng mga mananaliksik ang kahalagaha ng mabilis na metabolismo na sumunod sa mga malaking paso.

## Mga Sanggunian
Kategorya:Sakit
Kategorya:Sugat