open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Inhinyeriyang pangtelekomunikasyon

Ang **inhinyeriyang pangtelekomunikasyon** ay isang disiplina ng inhinyeriya na nagsasama-sama ng inhinyeriyang pangkuryente at ng agham na pangkompyuter upang mapaunlad ang mga sistemang pangtelekomunikasyon. Ang gawain ay sumasaklaw magmula sa saligan pagdidisenyo ng sirkito hanggang maka-estratehiyang malakihan at malawakang mga pagpapaunlad. Ang isang **inhinyerong pangtelekomunikasyon** ay nanagot sa mga pagdidisenyo at pangangasiwa ng pagtatalaga ng mga kagamitan at mga pasilidad na pangtelekomunikasyon, na katulad ng masalimuot na mga sistema ng pambuhay at pampatay o panglipat na elektroniko, kupreng mga pasilidad na pantelepono, at mga hiblang optiko. Ang mga inhinyerong pangtelekomunikasyon ay may kaugnayan sa inhinyeriya ng pagbobrodkast.

Ang mga inhinyerong pangtelekomunikasyon ay isang larangang kinalalangkapan ng inhinyeriyang pang-elektroniks, sibil, estruktural, at elektrikal, pati na ng pagiging embahador na pampolitika at panlipunan, ng akawnting, at ng pamamahala ng proyekto. Nananagot ang mga inhinyerong pangtelekomunikasyon sa pagbibigay sa mga kostumer ng mga serbisyong pangtelepono at pangdato.  Gumagamit ang mga inhinyerong pangtelekomunikasyon ng sari-saring mga kagamitan at midyang panghatid na makukuha magmula sa maraming mga tagapagmanupaktura upang makapagdisenyo ng isang imprastrukturang pangnetwork ng telekomunikasyon. Ang pinaka karaniwang midyang ginagamit nila ay ang kupre, kableng koaksiyal, hibla, at radyo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Inhenyeriya
Kultura ng Hilagang Amerika

Ang **kultura ng Hilagang Amerika** ay pinangingibabawan ng mga kultura ng Estados Unidos at ng Canada. Bilang malaking bahagi ng Hilagang Amerika, ang Estados Unidos ang nakapagbigay ng malaking impluwensiya sa maraming iba't ibang mga kultura sa buong mundo, at sa loob din ng kontinente ng Hilagang Amerika. Mayroong bahagya subalit tiyak na mga pagkakaiba sa kultura ng Estados Unidos at ng kultura ng Canada.

## Kultura ng Estados Unidos
Ang kultura ng Estados Unidos ay isang kahaluan ng orihinal na katutubong kultura at ng kulturang Europeo, na sa kalaunan ay naging isang natatangi at tanyag na kulturang tinatawag na kultura ng Estados Unidos o "kulturang Amerikano". Naging nangunguna sa mga kinagawian ng mundo ang kultura ng Estados Unidos hinggil sa sining, arkitektura, musika, panitikan, pelikula, at panulaan. Sa panitikan, naging tanyag ang mga manunulat ng Estados Unidos na katulad nina Henry David Thoreau, Edgar Allan Poe, Mark Twain, Emily Dickinson, at Ernest Hemingway. Sa larangan ng sayaw, napasikat ng Estados Unidos ang *rock and roll* at ang makabagong *square dance*. Sa pagtatanghal, naging tanyag ang teatro ng Broadway. Sa moda, isa sa mga pinakasikat na tatak na pangmaong na pinasimula ni Levi Strauss.

## Kultura ng Canada
Ang kultura ng Canada ay isang kahaluan ng impluwensiya mula sa kultura ng Britanya, Pransiya, katutubong kulturang sinauna at nakaugalian, at kultura ng Estados Unidos. Sa panitikan, ang panitikan ng Canada ay nasusulat sa mga wikang Pranses at Ingles. Sa teatro, mayroong mga kapistahang pangteatro ang Canada na katulad ng Stratford Festival at ng Shaw Festival na ginaganap kapwa sa Ontario, Canada. Sa larangan ng sining, nagsimula ang pagsulong ng sining sa Canada magmula noong kaagahan ng ika-20 daantaon at yumabong lalo noong pagwawakas ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Sa musika, naimpluwensiyahan ang musika ng Canada ng mga estilong Europeo, Pranses, at Seltiko.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kultura ng Hilagang Amerika
Kasaysayan ng Oceania

Ang **kasaysayan ng Oceania** ay kinabibilangan ng kasaysayan ng Australia, New Zealand, Papua New Guinea, Fiji at ng iba pang mga bansang pulo sa Karagatang Pasipiko.

## Tingnan din
*Kultura ng Oceania

Kategorya:Kasaysayan ng Oceania
Kasaysayan ng Aprika

Ang **kasaysayan ng Aprika** ay nagsisimula sa paglitaw ng *Homo sapiens* sa Silangang Aprika, at nagpapatuloy sa kasalukuyan bilang isang tagpi-tagpi ng mga magkakaibang at umuunlad na pulitikal na mga estadong bayan. Ang naitalang kasaysayan ng maagang kabihasnan ay lumitaw sa Sudan, at mamaya sa Sinaunang Ehipto, ang Sahel, ang Magreb at ang Sungay ng Aprika. Sa panahon ng Gitnang Kapanahunan, ang Islam ay kumalat pakanluran mula sa Arabia hanggang sa Ehipto, tumawid ng Magreb at ng Sahel. Ang ilang mga bantog na pre-kolonyal na mga estado at mga lipunan sa Aprika ay nagbibilang ng Kaharian ng Nri, Kalinangang Nok, Imperyong Mali, Imperyong Songhai, Imperyong Benin, Imperyong Ashanti, Imperyong Ghana, Mga Kahariang Mossi, Imperyong Mutapa, Kaharian ng Mapungubwe, Kaharian ng Sine, Kaharian ng Sennar, Kaharian ng Saloum, Kaharian ng Baol, Kaharian ng Cayor, Kaharian ng Zimbabwe, Kaharian ng Kongo, Imperyo ng Kaabu, Sinaunang Carthage, Numidia, Mauretania, ang Imperyong Aksumite, ang Sultanatong Ajuran, at ang Sultanatong Adal.

Mula sa kalagitnaan ng ika-7 siglo, ang Arabong kalakalan ng alipin ay nakakita sa mga Arabong Muslim na umalipin sa mga Aprikano kasunod ng isang armistisyo sa pagitan ng Kalipato ng Rashidun at ng Kaharian ng Makuria matapos ang Ikalawang Labanan ng Dongola sa 652 AD. Sila ay dinala kasama ng mga Asyano at Europeo sa sakop ng Dagat Pula, Karagatang Indiyano, at disyertong Sahara. 

Mula sa kahulihan ng ika-15 siglo, ang mga Europeo ay sumali sa mga Arabo na inumpisahan ng mga Portuges sa pagkuha ng mga alipin sa pamamagitan ng kalakalan at kalaunan sa pamamagitan ng lakas bilang bahagi ng Atlantikong Kalakalan ng Alipin. Dinala nila ang mga inaliping Kanluran, Gitna, at Katimugang mga Aprikano sa ibayong dagat.

Sa huling bahagi ng ika-19 at maagang ika-20 siglo, ang Europeong kolonisasyon ng Aprika mabilis na naganap sa Pag-aagawan para sa Aprika. Malawak na pinaniniwalaan na ang Aprika ay nagkaroon ng hanggang sa 10,000 iba't ibang mga estado at awtonomong mga grupo na may natatanging mga wika at mga kaugalian bago ito nasakop. Sumunod sa mga pakikibaka para sa pagsasarili sa maraming bahagi ng lupalop, pati na rin ang isang huminang Europa pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang dekolonisasyon ay naganap, na humantong sa 1960 Taon ng Aprika.

Ang kasaysayan ng Aprika ay isang hamon para sa pananaliksik sa larangan ng pag-aaral ng Aprika dahil sa kakulangan ng mga nakasulat na mga mapagkukunan sa mga malalaking bahagi ng lupalop, lalo na sa pagkawasak ng marami sa mga pinaka-mahahalagang mga manuskrito mula sa Timbuktu. Ang mga palaaral na pamamaraan tulad ng ng pagtatala ng mga kasaysayang pasalita, makasaysayang lingguwistika, arkeolohiya at genetika ay mahalaga.

## Tingnan din
*Kultura ng Aprika

## Mga sanggunian
Kategorya:Kasaysayan ng Aprika
Frashokereti

Ang **Frashokereti** ('''') ang terminong Avestan para sa doktrina ng Zoroastrianismo ng huling pagpapanumbalik ng uniberso nang ang masama ay wawasakin at ang iba pang lahat ng bagay ay magiging nasa perpektong pagkakaisa sa diyos na si Ahura Mazda.  Ang mga premisa ng doktrinang ito ang: (1) ang mabuti ay kalaunang mananaig sa masama; (2) ang nilikha sa simula ay perpektong mabuti ngunit kalaunang sinira ng masama; (3) ang daigdig sa huli ay papanumbalik sa perpeksiyon nito sa panahon ng pagkakalikha dito; (4) ang kaligtasan ng isang indibidwal ay nakasalalay sa kabuoan ng mga pag-iisip, salita at mga gawa ng taong ito at walang interbensiyon kahit pa sa kahabagan o kaprisyoso ng anumang diyos ang magpapabago dito at kaaya ang bawat tao ay nagdadala ng responsibilidad sa kapalaran ng sarili nitong kaluluwa at sabay na makikisalo sa responsibilidad ng kapalaran ng daigdig.

Sa wakas ng panahon, ang isang tagapagligtas na Saoshyant ay magdadala ng huling pagpapanumbalik sa daigdig (frasho.kereti) kung saan ang mga namatay ay muling bubuhayin. Ang Saoshyant ay kinikilala na anak na lalake ni Vîspa.taurwairî at magmumula sa Ilog na Kansaoya/Kansava at magdadala ng parehong sandata na Verethragna na ginamit rin ng mga epikong bayani at hari na Iranian sa nakaraan upang labanan ang iba't ibang mga kalaban na demoniko. Ang Haurvatat, Ameretat at iba pang mga katulad na entidad ang kanyang magiging kasama at kanilang tatalunin ang mga nilikha ni Angra Mainyu. Ang matuwid ay makikilahok sa parahaoma na magkakaloob sa kanila ng walang hanggang buhay. Pagkatapos, ang sangkatauhan ay magiging tulad ng mga Amesha Spenta na nabubuhay na walang pagkain, walang kagutuman o pagkauhaw at walang mga sandata. Ang lahat ay makikisalo sa isang layunin na sasali sa diyos para sa isang walang hanggang pagdakila sa kaluwalhatian ng diyos.

Kategorya:Zoroastrianismo
Ahura Mazda

(kaliwa) ng singsing ng pagkahari. w(Naqsh-e Rustam, 3rd c. CE)]]
Si **Ahura Mazda** (Persian: اهورا مزدا; *Ahura Mazdā*),  (at kilala rin bilang **Athura Mazda**, **Athuramazda**, **Aramazd**, **Ohrmazd**, **Ahuramazda**, **Hourmazd**, **Hormazd**, **Hurmuz,** at **Azzandara**)  Ang pangalang Avestan para sa diyos ng Lumang relihiyong Iranian na pinoproklamang ang hindi nilikhang diyos ni Zoroaster na tagapagtatag ng Zoroastrianismo. Si Ahura Mazda ay inilalarawan na pinakamataas na diyos sa Zoroastrianismo at ang una ang kadalasang tinatawag sa Yasna. Ang salitang *Ahura* ay nangangahulugang liwanag at ang *Mazda* ay nangangahulugang karunungan at kaya ay si Ahura Mazda ang panginoon ng liwanag at karunungan. Siya ay isang omnisyente diyos na lumikha ng nilalang na si Angra Mainyu na "espiritong masama" na bilang manlilikha ng masama ay wawasakin ayon sa *frashokereti* (ang pagkakawasak ng masama). 
Kategorya:Zoroastrianismo
Panitikan ng Timog Asya

Ang katagang **panitikan ng Timog Asya** ay tumutukoy sa mga akdang pampanitikan ng mga manunulat mula sa subkontinente ng India at ng diyaspora ng mga ito. Ang mga bansang kinauugnayan ng panitikan ng Timog Asya ay kinabibilangan ng India, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka at Nepal. Paminsan-minsan ang Maldives, Burma, Bhutan, Afghanistan at Iran ay naiuuri rin bilang kabahagi ng Timog Asya.

Ang panitikan ng Timog Asya ay nasusulat sa wikang Ingles pati na sa maraming mga wikang pambansa at mga wikang pangrehiyon ng rehiyon.

Ayon sa pinahihiwatig ng pananagumpay ng mga may-akdang nagwagi ng Booker Prize na katulad nina Salman Rushdie at Arundhati Roy, ang India ay isa sa pangkasalukuyang pinakamasisiglang mga pook na likhaan na pampanitikan at pangkultura sa buong mundo.

## Mga halimbawa
*Panitikang Bangladeshi
**Panitikang Bengali

*Panitikan ng India
**Panitikang Asames
**Panitikang Bengali
**Panitikang Gujarati
**Panitikang Hindi
**Panitikang Ingles ng India
**Panitikang Kannada
**Panitikang Kashmiri
**Panitikang Malayalam
**Panitikang Marathi
**Panitikang Nepali
**Panitikang Oriya
**Panitikang Punjabi
**Panitikang Rajasthani
**Panitikang Sanskrit
**Panitikang Tamil
**Panitikang Telugu
**Panitikang Urdu

*Panitikang Nepali
*Panitikang Pakistani

**Panitikang Kashmiri
**Panitikang Punjabi
**Panitikang Sindhi
**Panitikang Urdu

*Panitikan ng Sri Lanka
**Panitikang Tamil

## Mga maaari pang basahin
**Post-Independence Voices in South Asian Writings* edited by Alamgir Hashmi et al. Islamabad / New Delhi: Alhamra / Doaba, 2001.

## Mga kawing panlabas
* A Bangla Review on Prof. Fakrul Alam's book on South Asian Literature 
* Pakistaniaat: A Journal of Pakistan Studies 
* Postindependence Voices in South Asian Writings 
* WikiGanesh 

Kategorya:Panitikan ng Asya
Inhinyeriyang pang-akustika

Ang **inhinyeriyang akustikal** o **inhinyeriyang pang-akustika** ay isang sangay ng inhinyeriya na humaharap sa tunog at oskilasyon o bibrasyon. Ito ay ang paglalapat ng akustika, ang agham ng tunog at bibrasyon, sa teknolohiya. Ang mga **inhinyerong akustikal** ay karaniwang nagtutuon ng pansin sa pagmamanipula at pagkontrol ng tunog. Ang pangunahing layunin ng inhinyeriyang pang-akustika ay ang pagbabawas ng mga tunog na hindi kailangan, na itinuturing bilang pagtaban ng ingay. Ang tunog ay maaaring magkaroon ng mahahalagang mga epekto sa kalusugan at kapakanan ng tao, at sa kung gayon ay mahalagang matabanan o makuntrol. Ang mga prinsipyo ng pagkuntrol sa ingay ay ipinapatupad sa loob ng teknolohiya at pagdidisenyo ayon sa sari-saring mga paraan. Ang mga aplikasyon o paggamit ay kinabibilangan ng pagdidisenyo ng mga pangharang sa ingay, mga panghitit ng tunog, mga pampatahimik, at mga sonang pampahina o pang-impit ng tunog o ingay. Ang pagsasakatuparan ng teknolohiya ng pagtaban ng ingay ay magkaiba sa mga kapaligirang panloob at panlabas.

Bilang karagdagan sa pagbabawas ng mga tunog na hindi kailangan, ang mga inhinyerong pang-akustika ay paminsan-minsang lumilikha ng mga tunog na magagamit o nagsusuri ng mga alon ng tunog upang makapagtipon ng kabatiran. Ang mga halimbawa nito ay kinabibilangan ng paggamit ng ultrasonika at ng inprasonika, na gumagamit ng tunog na hindi naririnig ng mga tao. Ang mga alon na ultrasoniko ay mga alon na akustiko na mayroong prekuwensiyang nasa itaas ng hangganan ng mga tunog na naririnig (tinatayang nasa 20&nbsp;kHz). Ang mga paggamit ng ultrasonika o ultrasoniks ay kinabibilangan ng pag-iimaheng sonar at pangmedisina. Ang mga alon na inprasoniko ay mga alon na akustiko na mayroong mga prekuwensiyang nasa ibaba ng naririnig na mga tunog (tinatayang nasa 20&nbsp;Hz). Applications of infrasonics include the detection of earthquakes and volcanic eruptions.  

## Mga sanggunian
Kategorya:Inhenyeriya
Kategorya:Akustika
Pagpaplano ng lungsod

Ang **pagpaplanong lungsod**, o **pagpaplanong urbano**, (tingnan '*pagpaplanong bayan, *regional*** o ***town planning*** sa Ingles**)*' ay isang prosesong teknikal at pampolitika na nakatuon sa pagtaban ng paggamit ng lupain at pagdidisenyo ng kapaligirang urbano, na kinabibilangan ng mga network ng transportasyon, upang magabayan at matiyak ang maayos na pagpapaunlad ng mga pamamayani ng mga tao at mga pamayanan. Nakatuon ito sa pananaliksik at pagsusuri, pag-iisip na makaestratehiya, arkitektura, disenyong urbano, pagkonsulta sa madla, mga mungkahing pampatakaran, pagpapatupad at pamamahala.

Ang plano o balak ay maaaring magkaroon ng sari-saring mga anyo na kinabibilangan ng mga planong makaestratehiya, mga planong komprehensibo, mga planong pangkapit-bahayan, mga estratehiyang pangregulasyon at pang-insentibo, o mga plano ng preserbasyong pangkasaysayan. Ang makabagong mga pinagsimulan ng planong urbano ay nakaratay sa pagkilos para sa repormang urbano na lumitaw sa isang pagtugon laban sa kawalan ng kaayusan ng lungsod na pang-industriya noong kalagitnaan ng ika-19 daantaon. Ang pagpaplanong urbano ay maaaring kabilangan ng pagpapanibagong urbano, sa pamamagitan ng pag-aangkin ng mga paraan ng pagpaplano sa umiiral na mga lungsod na nakakaranas ng paghina. Noong kahulihan ng ika-20 daantaon, ang katagang kaunlarang pampagpapatuloy o kaunlarang sustinable ay naging representasyon ng isang ideyal na resulta ng lahat ng mga layunin ng pagpaplano.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagdidisenyong urbano
Kategorya:Heograpiya
Kategorya:Aralin at pagpaplanong urbano
Kategorya:Agham na panlipunan na pangkapaligiran
Prosesong pangkrimen

Ang mga **hakbang na pangkrimen**, **prosesong pangkrimen**, **pamamalakad na pangkrimen**, **pamamaraang pangkrimen**, **sistemang pangkrimen**, **patakarang pangkrimen**, **alituntuning pangkrimen**, o **tuntuning pangkrimen** (Ingles: ***criminal procedure***) ay tumutukoy sa proseso ng adhudikasyon ng batas na pangkrimen. Habang nagkakaiba-iba ang pamamalakad na pangkrimen ayon sa hurisdiksiyon, ang proseso ay panlahatang nagsisimula sa isang pormal na pagsasakdal na pangkrimen at nagreresulta sa paghatol na nagkasala o pagpapawalang-sala (pag-absuwelto) ng nagtatanggol sa sarili magmula sa bintang.

## Saligang mga karapatan
Sa kasalukuyan, maraming mga bansa na mayroong isang sistemang demokratiko at patakarang pambatas, inilalagay ng prosesong pangkrimen ang pagpasan ng pagpapatibay ng pagiging nagkasal o hindi nagkasala sa pag-uusig o prosekusyon &ndash; iyong nasa sa nag-uusig ang pagpapatotoo na ang nagtatanggol ng sarili ay nagkamali na lampas sa anumang pagdududang makatwiran, na hindi nakaayon sa pagpapatunay na gagawin ng nagtatanggol na siya ay walang kasalanan, at ang anumang pag-aalinlangan ay malulunasan ayon sa kapakanan ng nagtatanggol. Ang probisyon o pagtatadhanang ito, na tinatawag bilang pagpapalagay na inosente o walang kasalanan ay kailangan, halimbawa na, sa 46 mga bansa na mga kasapi sa Konseho ng Europa, sa ilalim ng Artikulo 6 ng Kumbensiyon sa Karapatang Pantao ng Europa, at kasama ito sa iba pang mga kasulatan na pangkarapatang pantao. Subalit, sa pagsasagawa, gumagana ito na tila magkakaiba sa iba't ibang mga bansa.

Bilang kahalintulad, ang lahat ng ganitong mga hurisdiksiyon ay nagpapahintulog sa nagtatanggol ng karapatan sa tagapayong pambatas at magbigay sa sinumang nagtatanggol ng sarili na hindi makakapagtustos ng sarili nilang manananggol ng isang abogadong babayaran ng publiko (na sa ilang mga bansa ay tinatawag sa Ingles bilang *"court-appointed lawyer"* o manananggol na itinalaga ng hukuman).

## Tingnan din
*Katarungang pangkrimen

## Mga sanggunian
Kategorya:Krimen
Kategorya:Batas
Dakilang Himno kay Aten

]]
Ang **Dakilang Himno kay Aten** ang pinakamahabang anyo ng mga himno-tula na isinulat para sa diyos-araw na si Aten at isinulat ni Paraon Akhenaten na radikal na nagbago ng mga tradisyonal na relihiyon sa Sinaunang Ehipto at pinalitan ang  ito ng Atenismo. Ito ay tinatawag na "isa sa pinakamahalaga at splendidong mga piraso ng tula na nakaligtas mula sa daigdig na pre-Homeriko".  Ayon sa Ehiptologong si John Darnell, ang himnong ito ay inaawit. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Atenismo
Hidrokarburo

Ang **hydrocarbon** o **idrokarburo** (Espanyol: *hidrocarburo*) ay isang uri ng langkapang kimikal na binubuo lamang ng hidroheno at ng mga atomo ng karbon. Matatagpuan sila sa magagaspang na mga langis na kung tawagin ay krudo. Inihihiwalay ang hidrokarbon sa pamamagitan ng distilasyong praksiyunal (na nangangahulugang pinaghihiwa-hiwalay sila upang maging iba't ibang mga pangkat). Ang hidroheno o karbon ay ikinakabit sa piling ng mga hindi polar na kobalenteng buklod o mga *non-polar covalent bond*. Dahil sa kawalan ng polar na kobalenteng mga buklod, ang mga hidrokarbon ay hindi makakalikha ng mga buklod na hidroheno sa piling ng tubig, at ang mga ito ay hidropobiko (literal na "ayaw ng tubig").

Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Enrique Gil

Si **Enrique Mari Gil  ** na mas kilala bilang **Enrique Gil** (ipinanganak noong 30 Marso 1992) ay isang Pilipinong aktor. Isa rin siyang mananayaw at nakilala sa kakaibang pagsayaw niya ng awiting *“Teach Me How to Dougie”*. Naging sikat siya sa pagganap bilang *Tenten/Simon* sa teleseryeng *Dolce Amore* at bilang *Prince Jao / Dasho Jao* sa teleseryeng *Princess and I*.
Sakalukoyan bilang gumaganap sa Pelikulang *Dolce Amore* mas lalo pang nadedibelop ang kanyang kakayahan sa pag-arte.

## Mga kawing na panlabas
*

Kategorya:Ipinanganak noong 1992
Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Mga Bisaya
Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga personalidad sa telebisyon
Kategorya:Mga lalaking modelo sa Pilipinas
Ptah

Sa mitolohiyang Ehipsiyo, si **Ptah**  sa Sinaunang Ehipto ) ang demiurge ng Memphis na diyos ng mga may kasanayang lalake at arkitekto. Sa triad ng Memphis, siya ang asawa ni Sekhmet at ama ni Nefertum. Siya rin ang itinuturing na ama ng pantas na si Imhotep.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos ng Sinaunang Ehipto
Anubis

Si **Anubis** Ang pangalang Sinaunang Griyego para sa may ulo ng jackal o Cynocephaly na diyos ng relihiyon ng Sinaunang Ehipto na nauugnay sa mummipikasyon at kabilang buhay. Siya ang anak nina Nephthys at Set ayon sa mitolohiyang Ehipsiyo. Ayon sa transkripsiyong Akkadian sa mga liham na Amarna, ang pangalan ni Anubis ay sinasalita sa wikang Ehipsiyo bilang *Anapa*. Ang pinakamatandang alam na pagbanggit kay Anubis ay sa mga tekstong pyramid ng Lumang Kaharian ng Ehipto na nauugnay sa paglilibing sa paraon. Sa panahong ito, si Anubis ang pinakamahalagang diyos ng mga namatay ngunit siya ay napalitan sa Gitnang Kaharian ng Ehipto ni Osiris. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos ng Sinaunang Ehipto
Sobek

Si **Sobek** (o **Sebek**, **Sochet**, **Sobk**, **Sobki**, **Soknopais**), at sa Griyego ay **Suchos** (Σοῦχος) ang pagsasadiyos ng mga buwaya dahil ang mga buwaya ay malalim na kinatatakutan sa Sinaunang Ehipto na labis na nakasalalay sa Ilog Nilo. Ang mga Sinaunang Ehipsiyo na nagtrabaho o naglakbay sa Ilog Nilo ay umaasa na kapag sila ay nanalangin kay Sobey, ang diyos na buwaya ay mag-iingat sa kanila mula sa mga pag-atake ng mga buwaya. 

Ang diyos na si Sobek na inilalarawan bilang isang buwaya o tao na may ulo ng buwaya ay isang makapangyarihan at nakakatakot na diyos. Sa ilang mga mitong paglikha na Ehipsiyo, si Sobek ang unang lumabas sa mga katubigan ng kaguluhan upang lumikha ng daigdig. Bilang isang manlilikhang diyos, siya ay minsang inuugnay sa diyos-araw na si Ra. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos ng Sinaunang Ehipto
Kategorya:Mitolohiyang Ehipsiyo
Hippopotomonstrosesquipedaliophobia

Ang **hippopotomonstrosesquipedaliophobia** ay ang takot sa mahahabang mga salita.

## Mga sanggunian
Kategorya:Wika
Ehiptolohiya

at Piramide ni Khafre]]
Ang **Ehiptolohiya** ang pag-aaral ng kasaysayan, wika, panitikan, relihiyon, at sining ng Sinaunang Ehipto mula ikalimang milenyo BCE hanggang sa wakas ng pagsasanay ng mga kasanayang relihiyoso nito noong ika-apat na siglo KP. Ang nagsasanay ng disiplinang ito ay tinatawag na Ehiptologo. Sa Europa, partiklular sa Kontinente, ang Ehiptolohiya ay pangunahing itinuturing na isang displinang pilolohikal samantalang sa Hilagang Amerika ay itinuturing na sangay ng arkeolohiya.

Kategorya:Ehiptolohiya
Hathor

Si **Hathor** (Ehipsiyo: *-*, "mansion ni Horus") ay isang is diyosa ng Sinaunang Ehipto na kumatawan sa mga prinsipyo ng kaligayan, pambabaeng pag-ibig at pagkaina. Siya ay isa sa pinakamahalaga at sikat na mga diyos sa buong kasaysayan ng Sinaunang Ehipto. Si Hathor ay sinamba ng mga dugong bughaw gayundin ang mga karaniwang tao na sa mga libingan ay inilalarawan siya bilang "mistress ng Kanluran" na tumatanggap sa mga namatay sa kabilang buhay. Sa ibang mga papel, siya ay diyosa ng musika, pagsayaw, mga dayuhang lupain at pertilidad na tumutulong sa mga kababaihan sa panganganak gayundin sa bilang diyosang patron ng mga minero.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos ng Sinaunang Ehipto
Sekhmet

Sa mitolohiyang Ehipsiyo, si **Sekhmet** o **Sachmis**(at binabaybay ring  Sakhmet, Sekhet, o Sakhet at iba pa) ay orihinal na diyosang mandirigma gayundin diyosa ng paggaling sa Itaas na Ehipto. Siya ay inilalarawan bilang isang babaeng leon na pinakamabangis na alam na mangangaso ng mga Sinaunang Ehipsiyo. Siya ay nakita bilang taga-ingat ng mga paraon at nanguna sa mga ito sa mga digmaan. Ang kanyang kulto ay nanaig sa kultura na nang inilipat ng unang paraon ng ikalabingdalawang dinastiya ng Ehipto na si Amenemhat I ang kabisera ng Ehipto sa Itjtawy, ang kanyang sentro ng kulto ay inilipat rin. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos ng Sinaunang Ehipto
Wadjet

Si **Wadjet** (Ehipsiyo: w3ḏyt, "ang isang berde") na kilala sa daigdig na Griyego bilang Uto o Buto at iba pa, ay orihinal na lokal na diyosa ng siyudad na Dep (Buto) na naging bahagi ng siyudad na pinangalanan ng mga Ehipsiyo na Per-Wadjet, Bahay ni Wadjet at tinawag na mga Griyego na Buto (ngayon ay Desouk) na mahalaga sa predinastikong Ehipto at sa mga pag-unlad na kultural ng Paleolitiko. Siya ang patron at taga-ingat ng Mababang Ehipto at sa pag-iisa ng Itaas na Ehipto ay naging kasanib na taga-ingat at patrol ng lahat ng Ehipto sa diyosa ng Itaas na Ehipto. Ang larawan ni Wadjet na may disko ng araw ay tinatawag na *uraeus* at ang emblem ng korona ng mga pinuno ng Mababang Ehipto. SIya rin ang taga-ingat ng mga hari at babae sa panganganak.

Kategorya:Mga diyos ng Sinaunang Ehipto
Horus

Si **Horus** ang isa sa pinakamatanda at pinakamahalagang mga diyos sa relihiyon ng Sinaunang Ehipto. Siya ay sinamba mula sa Huli ng panahong Predinastikong Ehipto hanggang sa mga panahong Greko-Romano. Ang iba't ibang mga anyo ni Horus ay nakatala sa kasaysayan at ang mga ito ay itinuturing na mga natatanging diyos ng mga Ehiptologo. Ang mga iba ibang anyong ito ay maaaring posibleng mga iba ibang persepsiyon ng parehong maraming-patong na diyos kung saan ang ilang mga katangian o mga relasyong sinkretiko ay binibigyang diin at hindi nangangailangan na kasalungat kundi komplementaryo sa iba pa at umaayon sa kung paano nakita ng mga Sinaunang Ehipto ang maraming mga aspeto ng realidad. Siya ay pinakakadalasang nilalarawan bilang isang falcon at malamang na lanner o peregrine falcon o isang tao na may ulo ng falcon.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos ng Sinaunang Ehipto
Konduktor

Ang **konduktor** ay maaaring tumukoy sa:

*Konduktor ng kuryente (konduktor na elektrikal)
:*Tanso
:*Ginto
*Konduktor ng musika
:*Konduktor ng koro
*Konduktor ng bus
*Konduktor ng tren
Pagguho ng Panahong Bronse

Ang **Pagguho ng Panahong Bronse** ang paglipat ng rehiyong Aegean, Timog kanlurang Asya at Silangang Mediterraneo mula sa Huling Panahong Bronse tungo sa Simulang Panahong Bakal na itinuturing ng mga historyan na marahas o bayolente, biglaan at magulo. Ang ekonomiyang palasyo ng rehiyon Aegean at Anatolia na katangian ng Huling Panahong Tanso ay napalitan pagkatapos ng pamamahinga ng mga hiwalay na kultura ng mga Panahong Madilim na Griyego. Sa pagitan 1206 BCE at 1150 BCE, ang pagguhong pangkultura ng mga Kahariang Mycenean, imperyong Hittite sa Anatolia at Syria at ang Bagong Kaharian ng Ehipto sa Syria at Canaan ay gumambala sa mga rutang kalakalan at labis na nagpabawas ng literasya. Sa unang yugto ng panahong ito, ang halos bawat siyudad sa pagitan ng Pylos at Gaza ay bayolenteng nawasak at kadalasan ay iniwang hindi natitirhan pagkatapos nito. Ang mga halimbawa ay kinabibilangan ng Hattusa, Gresyang Myceneo at Ugarit. Ang unti unting pagwawakas ng Panahong madilim na nagresulta ay nakakita ng unti unting pagahon ng mga estadong tinirhan sa Cilicia at Syria, mga kahariang Arameo ng gitnang ikasampung siglo BCE sa Levant at ang kalaunang pagakyat ng Imperyong Neo-Asirya.

Kategorya:Sinaunang Malapit na Silangan
Kategorya:Panahong Tanso
Ay (paraon)

Si **Ay** ang Paraon ng ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto. Siya ay namuno sa loob ng apat na taon(1323–1319 BCE) o 1327–1323 BCE depende sa kronolohiyang sinusunod. Siya ay malapit na tagapayo sa dalawa at marahil ay sa tatlo ng mga paraon na nauna sa kanya at siya ay sinasabing ang kapangyarihan sa likod ng trono ng paghahari ni Tutankhamun. Ang *prenomen* o pangalan ng hari ni Ay ay  e&mdash;Kheperkheperure&mdash;na nangangahulugang "Ang Walang Hanggang ang mga Manipestasyon ni Ra" samantalang ang kanyang pangalan sa kapanganakan ay *Ay it-netjer* na nangahulugang 'Ay, Ama ng Diyos.' Ang mga rekord at monumento na maliwanag na maituturo sa kanya ay bihira dahil sa maikli niyang pamumuno sa Ehipto at dahil ang kanyang kahaliling si Horemheb ay humimok ng isang kampanya ng *damnatio memoriae* laban sa kanya at ibang mga paraon na nauugnay sa panahong Amarna.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto
Niknik

* ni Robert Hooke, 1665]]
Sa pangkalahatan, ang **niknik** o **kagaw** (Ingles: *gnat*) ay tumutukoy sa mga kulisap na sumisipsip ng dugo. Ngunit maaari rin itong tumukoy sa maraming mga espesye ng mga kulisap na lumilipad na nasa Dipterid sa suborden na Nematocera, natatangi na ang mga nasa loob ng mag-anak na Mycetophilidae, Anisopodidae, Sciaridae, at Culicidae. Ang **karaniwang niknik** ay pantukoy para sa espesyeng *Culex pipiens''.

Ang mga lalaking niknik ay kadalasang nagpapangkat-pangkat upang maging kuyog na makikpagtalik, partikular na sa pagsapit ng dapit-hapon. Ang larba ng niknik ay karamihang namumuhay na mag-isa at ang ilan ay kulisap na pantubig. Karamihan sa mga uod na ito ay nanginginain ng halaman, bagaman mayroon din namang kumakain ng karne. Ang mga larbang kumakain ng halaman, katulad ng langaw na Hessiano ay nakapagdurulot ng pagkakaroon ng mga "apdo" sa mga ugat, mga tangkay, o mga dahon ng halaman pinaninirahan. Ang ilang mga espesye ng mga niknik ng halamang-singaw mula sa mga pamilyang Mycetophilidae at Sciaridae ay mga peste ng mga kabute at ng mga ugat ng mga halamang nakapaso sa mga tahanan at mga bahay-lunti.  

Ang ilang mga orkidyang Pleurothallid sa Timog Amerika ay pinupolinahan ng maliliit na mga niknik at nagkakaroon ang mga orkidyang ito ng maliliit na mga bulaklak.

## Tingnan din
*pulgas
*bangaw

## Mga sanggunian
Kategorya:Kulisap
Ahmose I

:*Tingnan ang Amasis II para sa paraon ng ika-26 na dinastiya ng Ehipto, na ang pangalan ay paminsan-minsan lumilitaw bilang Ahmose&nbsp;II.*

Si **Ahmose I** (na minsang isinusulat na *Amosis I*, "Amenes" at "Aahmes" at nangangahulugang "Ipinanganak ng Buwan") ang paraon at tagapagtatag ng Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto. SIya ay kasapi ng tahanang dugong bughaw na Theban at anak ng paraon na si Seqenenre Tao at kapatid ng huling paraon ng Ikalabingpitong dinastiya ng Ehipto na si Kamose. Sa pamumuno ng kanyang ama o lolo, ang Thebes ay naghimagsik laban sa Hyksos na mga pinuno ng Mababang Ehipto. Nang siya ay pito, ang kanyang ama ay pinatay  at siya ay mga sampu nang ang kanyang kapatid na lalake ay namatay sa mga hindi alam na dahil pagkatapos lamang mamuno ng tatlong taon. Si Ahmose I ay naging paraon pagkatapos ng kamatayan ng kanyang kapatid at sa kanyang koronasyon ay nakilala bilang si **Neb-Pehty-Re** (*Ang Panginoon ng Lakas ay si Re*).

Sa kanyang paghahari, kanyang kinumpleto ang pananakop at pagpapatalsik sa Hyksos mula sa rehiyong Delta at pinanumbalik ang pamumunong Theban sa buong Ehipto at muling pinagtibay ang kapangyarihan ng Ehipto sa mga dati nitong teritoryo na Nubia at Canaan. Kanyang muling pinangasiwaan ang bansa at muling binuksan ang mga kwaryo, mga pagminia at mga ruta ng kalakal at nagsimula ng isang malawak na mga proyekto na ang uri ay hindi pa naisagawa simula ng Gitnang Kaharian ng Ehipto. Ang programang ito ay nagwakas sa huling pyramid na itinayo ng mga katutubong pinunong Ehipsiyo. Ang pamumuno ni Ahmose ang naglatag ng mga pundasyon ng Bagong Kaharian ng Ehipto na sa ilalim nito ay ang kapangyarihan ng Ehipto ay umabot sa tugatog nito. 
## Mga sanggunian 
Kategorya:Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto
Thoth

Si **Thoth** Ehipsiyo *,* ay itinuturing na isa sa mas mahalagang mga diyos sa panteon na Ehipsiyo. Sa sining, siya ay kadalasang inilalarawan bilang isang tao na may ulo ng ibis o baboon na mga hayop na sagrado sa kanya. Gaya ng sa pangunahing larawan, si Thoth ay halos palaging pinapakita na humahawak ng isang Was(wand o tungkod na nagsisimbolo sa kapangyarihan) sa isang kamay at Ankh(susi ng Nilo na sumisimbolo ng buhay) sa kabilang kamay. Ang kanyang babaeng kapilas ay si Seshat at ang kanyang asawa ay si Ma'at. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos ng Sinaunang Ehipto
Pulgas

Ang **pulgas** (Ingles: *flea*) ay mga kulisap na bumubuo sa orden ng **Siphonaptera**. Ang mga ito ay walang mga pakpak, na mayroong mga bahagi ng bibig na ginagamit sa pagduro at paglagos sa balat at pagsipsip ng dugo. Ang mga pulgas ay panlabas na mga parasito, na nabubuhay sa pamamagitan ng hematopagiya mula sa dugo ng mga mamalya at mga ibon.

Ilang mga espesye ng pulgas ay kinabibilangan ng:
* Pulgas ng pusa (*Ctenocephalides felis*)
* Pulgas ng aso (*Ctenocephalides canis*)
* Pulgas ng tao (*Pulex irritans*)
* Pulgas ng manok-ilog (*Dasypsyllus gallinulae*)
* Pulgas ng daga ng Hilaga (*Nosopsyllus fasciatus*)
* Pulgas ng daga ng Silangan (*Xenopsylla cheopis*)

Mahigist sa 2,000 mga espesye ng pulgas ang nailarawan na sa buong mundo.
## Piloheniya
## Tingnan din 
* Niknik
* Kagaw
* Bangaw
* Kuto

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kulisap
Inhinyeriyang pangkapaligiran

Ang **inhinyeriyang pangkapaligiran** ay ang paglalapat ng mga prinsipyo ng agham at ng inhinyeriya upang mapainam ang likas na kapaligiran (ang napagkukunan ng hangin, tubig, at/o lupa), upang makapagbigay ng mas malinis na tubig, hangin, at lupa para sa paninirahan ng mga tao at para sa iba pang mga organismo, at upang malinis at magamit muli ang mga lugar na mayroong polusyon. Kinasasangkutan ito ng pamamahala ng maduduming mga tubig (polusyon ng tubig) at pagkontrol ng polusyon ng hangin, pagreresikla, tamang pagtatapon ng tubig, proteksiyon mula sa radyasyon, kalinisang pang-industriya, pagpapatuloy sa pag-iral ng kapaligiran, at mga paksang may kaugnayan sa kalusugan ng publiko pati na ang kaalaman sa batas na pang-inhinyeriyang pangkapaligiran. Kinabibilangan din ito ng mga pag-aaral ng epekto sa kapaligiran ng iminumungkahing mga proyektong pangkonstruksiyon.

Ang mga **inhinyerong pangkapaligiran** ay nagsasagawa ng mga pag-aaral hinggil sa pamamahala ng basura upang masiyasat at matantiya ang kahalagan ng ganiyang mga panganib sa kalusugan, sa pagpapayo sa paglulunas at pag-iimbak, at sa pagpapaunlad ng mga patakaran upang maiwasan ang mga pagkakamali. Nagdidisenyo rin ang mga inhinyerong pangkapaligiran ng mga sistema na para sa puripikasyon ng tubig na maiinom at mga pagtrato sa maruruming tubig mula sa mga industriya pati na ang pagharap sa lokal at pambuong mundo na mga paksang pangkapaligiran, katulad ng mga epekto ng ulang asido, pag-init ng daigdig, pagkaunti ng osona, polusyon ng tubig at polusyon ng hangin magmula sa mga buga ng automobil at mga pinagmumulang industriya.

Sa maraming mga pamantasan, ang mga programa na pang-inhinyeriyang pangkapaligiran ay sumusunod sa Kagawaran ng Inhinyeriyang Sibil o sa Kagawaran ng Inhinyeriyang Pangkimika na nasa mga pakultad ng Inhinyeriya. Ang mga inhinyerong pangkapaligiran na pambayan o sibil ay nakatuon sa hidrolohiya, pamamahala ng napagkukunan ng tubig, biyoremedyasyon, at pagdidisenyo ng mga plantang panlinis ng tubig. Samantala, ang mga inhinyerong pangkapaligiran na makakimika ay tumutuon sa kimikang pangkapaligiran, mga teknolohiya na panglinis ng hangin at tubig, at mga prosesong panghiwalay.

## Mga sanggunian
Kategorya:Inhinyeriyang pangkapaligiran
Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto

Ang **Ikalabingwalong Dinastiya ng Sinaunang Ehipto** o **Dinastiyang XVIII** (c. 1550–c. 1292 BCE) ay marahil ang pinakakilala sa lahat ng mga dinastiya ng Sinaunang Ehipto. Kabilang sa mga sikat na paraon sa dinastiyang ito ang paraon na si Tutankhamun na ang pagkakatuklas ng libingan nito ni Howard Carter noong 1922 ay isang sensasyonal na pagkakatuklas sa arkeolohiya sa kabila ng pagkaistorbo ng libingang ito ng mga magnanakaw ng libingan. Ang dinastiyang ito ay minsang kilala bilang Dinastiyang Thutmosid dahil ang apat sa mga paraon nito ay pinangalanang Thutmosis(batang Thoth). Bukod kay Tutankhamen, ang mga sikat na paraon nito ay kinabibilangan ni Hatshepsut (1479 BCE–1458 BCE) na pinakamahabang namunong reynang paraon ng isang katutubong dinastiya at Akhenaten (1353–1336 BCE/1351–1334 BCE) na "heretikong paraon" kasama ng kanyang reynang si Nefertiti. Ang Dinastiyang XVIII ay kadalasang isinasama sa mga Dinastiyang XIX at Dinastiyang XX upang bumuo ng panahong Bagong Kaharian ng kasaysayan ng Sinaunang Ehipto. 
## Mga paraon ng Ikalabingwalong dinastiya

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars  = justify

DateFormat = yyyy
Period     = from:-1560 till:-1290
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:-1560
ScaleMinor  = unit:year increment:25  start:-1560

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red
  id:eon    value:rgb(1,0.7,1)   # light purple

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1550 till: -1525 color:PA text:"Ahmose I (1550–1525 BC)"
  from: -1525 till: -1504 color:PA text:"Amenhotep I (1525–1504 BC)"
  from: -1504 till: -1492 color:PA text:"Thutmose I (1504–1492 BC)"
  from: -1492 till: -1479 color:PA text:"Thutmose II (1492–1479 BC)"
  from: -1479 till: -1457 color:PA text:"Hatshepsut (1479–1457 BC)"
  from: -1479 till: -1425 color:PA text:"Thutmose III (1479–1425 BC)"
  from: -1427 till: -1401 color:PA text:"Amenhotep II" (1427–1401 BC)
  from: -1401 till: -1391 color:PA text:"Thutmose IV" (1401–1391 BC)
  from: -1391 till: -1353 color:PA text:"Amenhotep III" (1391–1353 BC)
  from: -1391 till: -1353 color:PA text:"Tiye" (?–1338 BC)
  from: -1353 till: -1335 color:PA text:"Akhenaten" (1353–1335 BC)
  from: -1336 till: -1335 color:PA text:"Smenkhkare ?" (1336–1335 BC?)
  from: -1335 till: -1333 color:PA text:"Neferneferuaten?" (1335–1333 BC?}
  from: -1333 till: -1323 color:PA text:"Tutankhamun (1333–1323 BC)"
  from: -1323 till: -1319 color:PA text:"Ay (1323–1319 BC)"
  from: -1319 till: -1292 color:PA text:"Horemheb (1319–1292 BC)"

  barset:skip

## Mga sanggunian
Kategorya:Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto
Thutmose II

Si **Thutmose II** (at minsan binabasang *Thutmosis*, o *Tuthmosis II* at nangangahulugang *Ipinanganak kay Thoth* at malamang ay binigkas sa kanyang buhay bilang *Djhutymose*) ang ikaapat na Paraon ng Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto. Siya ay nagtayo ng mga maliliit na monumento at nagpasimula ng hindi bababa sa dalawang mga maliliit na kampanya ngunit gumawa ng kaunti sa iba pa sa kanyang paghahari. Siya ay malamang na malakas na naimpluwensiyahan ng kanyang asawang si Hatshepsut. Ang kanyang paghahari ay pangkalahatang pinepetsahan mula 1493 hanggang 1479 BK. Ang kanyang katawan ay natagpuan sa Deir el-Bahri Cache sa itaas ng templong mortuaryo ni Hatshepsut at maaaring makita ngayon sa Ehiptong Museo sa Cairo, Ehipto.

Kategorya:Labingwalong dinastiya ng Ehipto
Thutmose III

[thumb|250px|[Obelisk of Theodosius|Obelisk of Thutmosis III, at the base showing Theodosius the Great (Roman Emperor, 379-395). The obelisk is now located in Istanbul, Turkey Hippodrome of Constantinople. In 390, Theodosius had the obelisk cut into three pieces and brought to Constantinople. Only the top section survives, and it stands today where he placed it, on a marble pedestal.]]
Si **Thutmose III** (na minsang binabasa bilang *Thutmosis* o *Tuthmosis III*, *Thothmes* sa mas matandang mga akdang kasaysayan at nangangahulugang and meaning *Si Thoth ay ipinanganak*) ang ikaanim na Paraon ng Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto. Sa kanyang unang 22 taong paghahari, siya ang kapwa-hari ng kanyang inain at tiyang si Hatshepsut na pinangalanang paraon. Bagaman siya ay unang ipinakita sa mga nakaligtas na monumento, ang pareho ay tinakdaan ng mga karaniwang pangalan ng hari at insignia at wala sa dalawang ito ay may halatang senioridad sa isa pa. Siya ay naglingkod bilang pinuno ng mga hukbo. Pagktapos ng kamatayan ni Hatshepsut, at ang kanyang kalaunang pag-akyat sa pagiging paraon ng kaharian, kanyang nilikha ang pinakamalaking kaharian ng Ehipto na kailanman ay nakit ng Ehipto. Hindi bababa sa mga 17 kampanya ang kanyang isinagawa at sumakop siya mula sa Niya sa hilagang Syra hanggang sa ikaapat na talon ng Nilo sa Nubia. Sa opisyal, si Thuthmose III ay namuno sa Ehipto sa halos 44 taon at ang kanyang paghahari ay kinabibilangan ng 22 taon na siya ay kapwa hari kay Hatshepsut. Sa huling dalawang taon ng kanyang paghahari, kanyang hinirang ang kanyang anak at kahaliling si Amenhotep II bilang batang kapwa-hari. Siya ay inilibing sa Lambak ng mga Hari gaya ng iba pang mga paraon sa panahong ito sa Ehipto. 
## Mga sanggunian 
Kategorya:Labingwalong dinastiya ng Ehipto
Amenhotep II

Si **Amenhotep II** (na minsang binabasang *Amenophis II* at nangangahulugang *Si Amun ay Nasiyahan*) ang ikapitong Paraon ng Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto. Si Amenhotep II ay nagmana ng isang malawak na kaharian mula sa kanyang amang si Thutmose III at hinawakan ito sa pamaamgitan ng ilang mga kampanyang militar sa Syria. Gayunpaman, siya ay lumaban nang higit kaunti kesa sa kanyang ama at ang kanyang paghahari ay nakakita ng epektibong pagtigil sa mga alitan sa pagitan ng Ehipto at Mitanni na mga pangunahing kahariang naglalaban sa kapangyarihan ng Syria. Ang kanyang paghahari ay karaniwang pinepetsahan mula  1427 hanggang 1401 BCE.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto
Thutmose IV

Si **Thutmose IV** (na minsan binabasang *Thutmosis* o *Tuthmosis IV* at nangangahulugang *Si Thoth ay Ipinanganak*) ang ikawalong Paraon ng Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto na namuno sa ikaapat na siglo BCE. Ang kanyang pangalan ng hari ay **Menkheperure** na nangangahulugang "Itinatag sa mga anyo ay si Re".
## Mga sanggunian
Kategorya:Labingwalong dinastiya ng Ehipto
Smenkhkare

Si **Smenkhkare** (na minsang binabaybay na **Smenkhare** o **Smenkare** at nangangahulugang "Malakas ang Kaluluwa ni Ra") ang epemeral (panandalian) na paraon ng huling Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto (1335-1334 BCE) na labis na kaunti ay tiyak na hindi alam. Siya ay pinaniniwalaan ng mga eksperto na mummy na natagpuan sa KV55. Siya ang mas batang anak ni Amenhotep III at reynang Tiye at kaya ay mas batang kapatid ni Akhenaten. Bagaman sa tradisyon ay nakikita siya isa sa mga agarang kahalili ni Akhenaten, ang ilang mga Ehiptologo sa kasalukuyan ay tumuturing sa kanyang agarang predesesor ni Neferneferuaten at batang kapwa-hari ni Akhenaten na walang independiyenteng paghahari. Si Neferneferuaten ang agarang predesesor naman ni Tutankhamun. Siya ay pinagpapalay na isang malapit na kamag-anak ni Amenhotep III at Akhenaten sa pamamagitan ng dugo o pagpapakasal. Ang kamakailang mga paggawa ng mga skolar ay malalang nagdududa sa tradisyonal na pananaw at karamihan ng mga aspeto ng kanyang buhay at posisyon. Ang kanyang relasyon sa pamilyang dugong bughaw ng Amarna, ang kanyang kalikasan at kahalagahan ng kanyang paghahari at kahit ang kanyang kasarian ay pinagdedebatihan. Nauugnay dito ang patuloy na tanong kung ang kapwa-hari ni Akhenaten at kahalili ay parehong isang tao.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto
Neferneferuaten

Si **Ankhkheperure-mery-Neferkheperure/ -mery-Waenre/ -mery-Aten Neferneferuaten** ay isang babae na naghari bilang Paraon tungo sa wakas ng panahong Amarna sa panahon ng Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto. Ang kanyang kasarian ay nakumpira ng walang katulad na epithet na *зht-n-h.s*, "Epektibo para sa kanyang asawang lalake" na isinama sa isang bersiyon ng kanyang ikalawang cartouche. Siya ay itinatangi mula sa ibang hari na gumamit Ankhkheperure ngunit walang mga epithet na Smenkhkare.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto
Estadistika ng paggawa

Ang **estadistikang pampaggawa**, **estadistikang panggawain**, **estadistikang pangmanggagawa**, o **estadistika ng mga manggagawa** (Ingles: *labor statistics*, *labour statistics*) ay isang uri ng estadistika na maaaring maging pagkunan ng impormasyon na may kaugnayan sa pamilihan na panggawain o merkado na pangmanggagawa. Maaari ring maisama sa estadistikang ito ang mga pagtataya o pagtantiya ng mga pasahod o anumang bilang na may kaugnayan sa trabaho. Ang estadistikang ito ay nakapagbibigay din ng kabatiran hinggil sa mga gawi hinggil sa pagtatrabaho o pagpapatrabaho ng mga kabataan, na maaaring maging pana-panahon lamang (pansamantala) o pambuong taon na mga hanapbuhay (pangmatagalan).

## Mga sanggunian
Kategorya:Estadistika
Kategorya:Paghahanapbuhay
Horemheb

Si **Horemheb** (na minsang binabaybay na *Horemhab* o *Haremhab* at nangangahulugang *Si Horus ay nasa Pagdiriwang*) ang huling Paraon ng Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto mula 1319 hanggang sa huli ng 1292 BCE, o 1306 hanggang sa huli ng 1292 BCE (kung siya ay namuno sa loob ng 14 taon) bagaman wala siyang kaugnayan sa naunang pamilyang hari at pinaniniwalaang nang isang kapanganakan ng karaniwang tao. Bago siya naging paraon, siya ang hepeng komander ng hukbo sa ilalim ng mga pamumuno nina Tutankamun at Ay. Pagkatapos niyang umupo sa trono, kanyang binago ang estado at sa ilalim ng kanyang pamumuno nang ang opisyal na aksiyon laban sa naunang mga pinunong Amarna ay nagsimula. Binuwag ni Horemheb ang mga monumento ni Akhenaten at muling ginamit ang mga labi nito sa pagtatayo ng kanyang mga proyekto at sinunggaban ang mga monumento nina Tutankhamun at Ay. Si Horemheb ipinagpapalagay na nanatiling walang anak dahil  kanyang hinirang ang kanyang vizier Paramesse bilang kahalili na naghari bilang Ramesses I.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto
Ramesses I

Si Menpehtyre **Ramesses I** (tradisyonal na Ingles: **Ramesses** o **Ramses**) ang tagapagtatag na Paraon ng Ikalabingsiyam na dinastiya ng Ehipto. Ang mga petsa para sa kanyang maikling paghahari ay hindi kumpletong alam ngunit ang panahon ng huling 1292-1290 BCE ay karaniwangt binanabggit  gayundin din ang 1295-1294 BCE. Bagaman si Ramesses I ang tagapagtatag ng ika-19 na dinastiya, sa realidad, ang kanyang maikling paghahari ay nagmamarka ng transisyon sa pagitan ng paghahari ni Horemheb na nagpapatag ng Ehipto sa huling ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto at sa pamumuno ng mga makapangyarihang Paraon ng dinastiya ito sa partikular ang kanyang anak na si Seti I at apo na si Ramesses II na nagpataas sa kapangyarihang imperyal ng Ehipto.
## Mga sanggunian
Kategorya:Ikalabinsiyam na dinastiya ng Ehipto
Ikalabingsiyam na dinastiya ng Ehipto

Ang **Ikalabingsiyam na dinastiya ng Ehipto** o **Dynastiyang XIX** ang isa sa mga panahon ng Bagong Kaharian ng Ehipto. Ito ay itinatag ng  Vizier na si Ramesses I na pinili ni Paraon Horemheb bilang kanyang kahalili sa trono. Ang Dinastiyang ito ay kilala sa mga militaryong pananakop sa Canaan. Ang mga mandirigmang hari ng simulang Ikalabingwalong dinastiya ng Ehipto ay nakatagpo lamang ng kaunting pagsalungat mula sa mga kapitbahay na kaharian na pumayag sa mga ito na palawakin ang kanilang nasasakupan ng impluwensiya ng madali. Ang sitwasyong ito ay nagbago ng radikal tungo sa wakas ng ikalabingwalong dinastiya. Ang mga Hittite ay unti-unting nagpalawig ng impluwensiya nito sa Syria at Canaan upang maging pangunahing kapangyarihan sa politikang internasyonal na kailangang pakitunguhan ng parehong sina Paraon Seti I at ang kanyang anak na si Ramesses II. 
## Mga paraon ng Ikalabingsiyam na dinastiya

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:100 bottom:100 right:100 left:100
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period     = from:-1300 till:-1180
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:-1292

Colors     =
  id:canvas      value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:PA   value:green
  id:GP   value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
  barset:Rulers

PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:Rulers

  from: -1292 till: -1290 color:PA text:"Ramses I (1292 BC &ndash; 1290 BC)"
  from: -1290 till: -1279 color:PA text:"Seti I (1290 BC &ndash; 1279 BC)"
  from: -1279 till: -1213 color:PA text:"Ramses the Great (1279 BC &ndash; 1213 BC)"
  from: -1213 till: -1203 color:PA text:"Merneptah (1213 BC &ndash; 1203 BC)"
  from: -1203 till: -1199 color:PA text:"Amenmesse (1203 BC &ndash; 1199 BC)"
  from: -1203 till: -1197 color:PA text:"Seti II (1203 BC &ndash; 1197 BC)"
  from: -1197 till: -1191 color:PA text:"Siptah (1197 BC &ndash; 1191 BC)"
  from: -1191 till: -1189 color:PA text:"Twosret (1191 BC &ndash; 1189 BC)"
  barset:skip

## Mga sanggunian
Kategorya:Ikalabinsiyam na dinastiya ng Ehipto
Kurikulum at pagtuturo

Ang **kurikulum at pagtuturo** (Ingles: ***Curriculum & Instruction***, ***Curriculum and Instruction*** o  **C&I**) ay isang larangan sa loob ng edukasyon na naglalayon makapanaliksik, makapagpaunlad, at makapagpatupad ng mga pagbabago sa kurikulum na nakapagpapataas ng mga nagagawa o nakakamit ng mga mag-aaral sa loob at labas ng mga paaralan. Ang larangan ay tumutuon sa kung paano natututo ang mga estudyante at ang pinakamahuhusay na mga paraan upang matuto ang mga ito. Ang mga degring Master at mga doktorado sa larangang ito ay iniaalok sa ilang mga pamantasan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pananaliksik na pang-edukasyon