Siluriyano

Ang **Siluriyano** (Ingles: **Silurian**) ay isang panahong heolohiko na sumasakop mula . Gaya sa ibang mga panahong heolohiko, ang mga kama ng bato na naglalarawan ng simula at huli ng panahong ito ay mahusay na natukoy ngunit ang mga eksaktong petsa ay hindi matiyak ng ilang mga milyong taon. Ang base ng Silurian ay inilagay sa isang pangunahing pangyayaring ekstinksiyon nang ang 60% ng mga espesyeng pang-dagat ay nalipol. Ang isang malaking pangyayari sa ebolusyon sa panahong Silurian ang paglitaw ng mga may panga at mabutong mga isda. Ang buhay ay nagsimula ring lumitaw sa lupain sa anyo ng maliit, tulad ng lumot na mga halamang baskular na lumago sa tabi ng mga lawa, batis, at mga baybayin. Gayunpaman, ang buhay pang-lupain ay hindi pa labis na sumasailalim sa dibersipikasyon at umaapekto sa lupain hanggang sa panahong Deboniyano. 
## Mga subdibisyon
### Llandovery
Ang epoch na Llandovery ay tumagal nang  at hinahati sa tatlong mga yugto: ang  , na tumagal hanggang , the  na tumagal hanggang , at ang . Ang epoch na ito ay pinangalan sa bayan ng Llandovery sa  Carmarthenshire, Wales.

### Wenlock
Ang Wenlock na tumagal mula  mya, ay nahahati sa mga panahong  (to ) at .  Ito ay ipinangalan sa Gilid na Wenlock sa  Shropshire, England. Sa panahong Wenlock, ang pinakamatandang alam na mga tracheophyte ng henus na *Cooksonia* ay lumitaw. Ang pagiging komplikado ng medyo mas batang mga halamang Gondwana tulad ng  *Baragwanathia* ay nagpapakita ng isang mas mahabang kasaysayan para sa mga halamang baskular at marahil ay lumalawig hanggang sa simula ng Silurian o kahit sa Ordovician.

### Ludlow
Ang Ludlow na tumagal mula  mya ay binbuo ng yugtong  na tumagal hanggang , at ang yugtong . Ito ay ipinangalan sa bayan ng Ludlow sa Shropshire, England.

### Přídolí  
Ang Pridoli na tumagal mula  ang huli at pinakamaikling epoch ng Silurian. Ito ay ipinangalan sa reserbang natural na  *Homolka a Přídolí* malapit sa Prague suburb Slivenec saCzech Republic.

### Mga yugtong pang-rehiyon
Sa Hilagang Amerika, ang isang ibang suite ng mga yugtong pang-rehiyon ay minsang ginagamit:
* Cayugan (Late Silurian - Ludlow)
* Lockportian (middle Silurian: late Wenlock)
* Tonawandan (middle Silurian: early Wenlock)
* Ontarian (Early Silurian: late Llandovery)
* Alexandrian (earliest Silurian: early Llandovery)
## Heograpiya
-Silurian na nalantad sa Hovedøya, Norway na nagpapakita ng labis na namarkhang pagkakaiba sa pagitan ng maputlang gray na Ordovicianng kalkareyosong batong buhangin at kayumangging Silurianng batong putik. Ang mga patong ay itinaob ng oreheniyang Kaledoniyano.]]

Sa superkontinenteng Gondwana na tumatakip sa ekwador at karamihan ng katimugang hemispero, ang isang malaking karagatan ay sumakop ng halos hilagaang kalahati ng globo. at ang nauugnay na mabilis na pagbabago ng lebel ng dagat sa karagdagan pa sa mas malaking ekstinksiyong Lau sa huli ng Silurian. Ang unang mga rekord ng fossil ng mga halamang baskular na mga halamang pang lupain na may mga tisyung nagdadala ng pagkain ay lumitaw sa ikalawang kalahati ng panahong Silurian. Ang pinaka unang alam na mga representatibo ng pangkat na ito ang *Cooksonia* (na ang karamihan ay mula sa hilagaang hemispero) at *Baragwanathia* (mula Australia). Ang isang primitibong halamang pang lupain sa Silurian na may xylem at phloem ngunit walang diperensiyasyon sa ugat, tangkay at dahon, ang labis na sumangang *Psilophyton* na lumilikha ng mga spore at humihinga sa pamamagitan ng stomata sa bawat surpasiyo na malamang ay sa pamamagitan photosynthesis sa bawat tisyung nalantad sa liwanag. Ang Rhyniophyta at ang primitibong mga lycopod ang ibang mga halamang panglupain na unang lumitaw sa panahong ito. Ang mga moss o ang mga sinaunang halamang pang lupain ay walang mga malalalim na ugat. Ang mga batong Silurian ay kadalasang may tintang kayumanggi na posibleng resulta ng ekstensibong erosyon sa mga sinaunang lupa. Ang unang mabutong isa na Osteichthyes ay lumitaw na kinakatawan ng mga Acanthodian na nababalutan ng mga mabutong mga kaliskis. Ang isda ay umabot sa malaking dibersidad at nagpaunlad ng magagalaw na mga pangat na inangkop mula sa mga suporta ng harapang dalawang o tatlong mga hasang. Ang isang dibersong fauna ng mga Eurypterid(mga alakdang dagat) na ang ilan sa mga ito ay ilang mga metro ang haba ay gumala gala sa mga mababaw na dagat ng Silurian ng Hilagang Amerika. Ang marami sa mga fossil nito ay natagpuan sa New York. Ang mga linta ay lumitaw rin sa panahong Silurian. Ang mga Brachiopod, bryozoa, mollusca, mga hederelloid at mga trilobita ay masagana at diberso. Ang kasaganaan ng reef ay hindi pantay. Minsan ang mga ito ay nasa lahat ng lugar ngunit sa ibang mga punto ang mga ito halos hindi umiiral sa fossil rekord. ay nagmungkahi ang isang sapot ng pagkain batay sa hindi pa natutuklasan mga s detritivore at mga manginginain sa mga mikro organismo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Paleosoiko