open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Young King OURs

Ang  ay isang buwanang magasin na seinen manga na inilalathala sa Hapon ng Shonen Gahosha, na para sa mga kalalakihan, karamihan dito ay matatandang bata a6 batang matanda. Ito ay kapatid na lathala ng *Young King* (na kung saan ay binago at hindi na natuloy na *Shonen King*). Mula noong 2008, ang sirkulasyon ng *Young King OURs* na nasa 68,000 kopya na.

## Mga mangaka at mga seryeng itinatampok sa *Young King OURs*
* Kouta Hirano
** *Hellsing*
** *Hellsing: The Dawn*
** *Drifters*
* Akihiro Itou
** *Geobreeders*
* Gaku Miyao
** *Kazan*
* Yasuhiro Nightow
** *Trigun Maximum* (originally published in *Shonen Captain*)
* Koushi Rikudou
** *Excel Saga*
* Hajime Yamamura
** *Ten ni Hibiki*
* Mizukami Satoshi
** *The Lucifer and Biscuit Hammer* (Hoshi no Samidare)
* Masahiro Shibata
** *Sarai*
* Satoshi Shiki
** *I - Daphne in the Brilliant Blue*
* Toshimitsu Shimizu
** *Maico 2010*
** *Red Prowling Devil*
* Hiroki Ukawa
** *Shrine of the Morning Mist*
* Shutaro Yamada
** *Loan Wolf*
* Daisuke Moriyama
** *World Embryo*
* Isutoshi
** *Aiki*

## Kaugnay na magasin
**Young King*
**Young Comic*

## Talababa
## Mga kawing panlabas
*Ang opisyal na websayt  ng Young King Ours
*Propayl ng Young King Ours sa Anime News Network

Kategorya:Seinen manga
Sonia Gandhi

Si **Sonia Gandhi** (Hindi: सोनिया गांधी; ipinanganak na **Edvige Antonia Albina Maino** noong 9 Disyembre 1946) ay isang Indiyanong politiko na ipinanganak sa Italya.  Siya ang ex former pangkasalukuyang Pangulo ng Partido ng Pambansang Kongreso ng Indiya, tagapangasiwa ng namumunong Nagkakaisang Progresibong Alyansa sa Lok Sabha, at pinuno ng Parlamentaryong Partido ng Kongreso.  Siya ang pinakamatagal na naglilingkod na pangulo ng partido ng Kongreso.

Pinangalanan si Gandhi bilang ikatlong pinakamakapangyarihang babae sa mundo ng magasing *Forbes* noong 2004 at nairanggo bilang ika-6 noong 2007. Pinangalanan din siya bilang kasama sa 100 pinakamaimpluwensiyang mga tao sa mundo ng magasing *Time* para sa mga taon ng 2007 at 2008. Itinala ng magasing Britaniko na *New Statesman* si Sonia Gandhi bilang ika-29 sa kanilang taunang pagtatanong para sa "''The World's 50 Most Influential Figures''" (50 Pinakamaimpluwensiyang mga Tao ng Mundo) noong 2010.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga politiko ng Indiya
Sementeryo

[thumb|Ang [Libingan ng mga Bayani ay isang sementeryo sa Pilipinas]]
Ang **sementeryo**, binabaybay ding **simenteryo**, na kilala rin bilang **huling hantungan**, **himlayan ng mga patay**, **kampo santo**, at **pantiyon** ay isang uri ng **libingan**. Isa itong pook kung sa inililibing ang mga patay na katawan at mga labi ng kremasyon. Ipinahihiwatig ng salitang sementeryo (na nagmula sa Griyegong *κοιμητήριον*: "pook na tulugan") na ang lupain ay partikular na inilaan bilang isang lupaing libingan. Ito ang lugar kung saan ginagawa ang panghuling mga seremonya. Nagkakaiba-iba ang mga rito o gawaing ito ayon sa gawaing pangkultura at paniniwalang pangpananampalataya.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Libingan
CNN

Ang **Cable News Network** (**CNN**) ay isang multinasyunal na pambalitang estasyong kaybol na may punong-tanggapan sa Atlanta, Georgia, Estados Unidos. Pagmamay-ari ito ng CNN Global, na bahagi ng Warner Bros. Discovery. Itinatag ito noong 1980 ng propyetaryong Amerikanong si Ted Turner at ni Reese Schonfeld bilang isang 24-oras na himpilang pambalita sa kaybol. Noong nilunsad ito noong 1980, ang CNN ay ang unang estasyong pantelebisyon na nagbigay ng 24-oras na pag-uulat ng balita at ang unang estasyong pantelebisyon sa Estados Unidos na balita ang lahat ng palabas.

Noong Setyembre 2018, mayroon ang CNN ng 90.1 milyong tagasubaybay (97.7% ng mga kabahayan na may kaybol). Sang-ayon sa Nielsen noong Hunyo 2021, nakaranggo ang CNN sa ikatlo ayon sa bilang ng mga nanonood, pagkatapos ng Fox News at MSNBC, na may humigit-kumulang na 580,000 manonood sa buong araw, bumaba sa 49% mula sa naunang taon, sa kabila ng paghina sa mga manonood sa lahat ng mga himpilang pambalitang kaybol. Habang nakaranggo ang CNN sa ika-14 sa lahat ng pangunahing himpilang kaybol noong 2019, at pagkatapos lumundag sa ika-7 noong isang pangunahing pag-akyat ng tatlong pinakamalaking himpilang pambalitang kaybol (na kinukumpleto ang isang pagharurot ng pagranggo ng Fox News sa numero 5 at MSNBC sa numero 6 sa taon na yaon), naging numero 11 ito noong 2021.

Sa buong mundo, umeere ang pagproprograma ng CNN sa pamamagitan ng CNN International, na napapanood sa higit sa 212 bansa at teritoryo; bagaman simula noong Mayo 2019, kinuha ng bersyong domestikong Estados Unidos ang balitang pandaigdig upang mapababa ang gastos sa pagproprograma. Mayroon din sa Canada at ilang mga pulo sa Karibe at sa bansang Hapon ang bersyong Amerikano na tinutukoy minsan bilang CNN (US).

Nilunsad ang bersyong Pilipino, ang CNN Philippines noong Marso 16, 2015.

## Mga sanggunian
## Mga panlabas na link 
* CNN.com


Kategorya:Estados Unidos
Baygon

thumb|Mga produktong Baygon sa mga istante ng tindahan sa Pilipinas.

Ang **Baygon** ay isang tatak ng pamuksa ng salot o peste na produkto ng kompanyang S. C. Johnson & Son.  Isa itong pamatay ng kulisap na ginagamit sa eksterminasyon at pagkontrol ng maraming mga salot sa tahanan at napaka-epektibong panlaban sa mga kuliglig, ipis, langgam, gagamba, *Lepisma saccharina*, at iba pa.  Noong 1975, ipinakilala ng Baygon ang unang pangwisik na pang-ibabaw mula sa Australya na para sa pagpatay ng mga ipis at iba pang gumagapang na mga kulisap.

Noong 1975, ang Baygon ay ipinakilala ng Bayer, isang Alemang kompanyang tagapagmanupaktura ng kemikal.  Noong 2003, ipinagbili ng Bayer ang tatak nila sa S. C. Johnson & Son.  Bilang bahagi ng kasunduan, ang mga aktibong sangkap na ginagamit sa mga pamatay ng salot ay gagawin pa rin ng Bayer at ipampupunong produkto na hindi lamang para sa S. C. Johnson & Son.

## Mga sangkap 
Ang mga produkto ng Baygon ay naglalaman ng mga *pyrethroid*, *cyfluthrin*, at *transfluthrin*, at ng *carbamate* na *propoxur* at organoposporong *chlorpyrifos*, bilang aktibong mga sangkap.  Nakakasanhi ang *pyrethroid* at ilang iba't ibang uri ng mga epektong karamdaman kapag nakalulon ng sapat na dami ng mga pamatay ng peste, kabilang ang mga panginginig, dispniya (kahirapan sa paghinga), at paralisis. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga tatak ng pamatay ng kulisap
Pamamaslang sa Souhane

Ang pinakamalaki sa mga **pamamaslang sa Souhane** o **masaker sa Souhane** ay nangyari sa maliit na bayan ng bundok ng Souhane (mga 25&nbsp;km sa timog ng Algiers, sa pagitan Larbaa at Tablat) sa 20-21 Agosto 1997. 64 katao ay pinaslang, at 15 kababaihan dinukot. Ang kinalabasang takot ay naghudyat ng isang malawak na paglikas, na ibinaba ang populasyon ng bayan mula 4000 bago ang masaker sa 103 lamang noong 2002. Ang mas maliliit na masaker ay nangyari noong Nobyembre 27, 1997 (18 kalalakihan, 3 kababaihan, 4 na bata ang pinaslang) at Marso 2, 2000, nang may 10 katao mula sa isang solong sambahayan ang pinatay ng mga gerilya. Ang mga patayan ay sinisisi sa mga Islamistang grupo tulad ng GIA.

## Mga panlabas na link 
* Souhane noong 2005
* Turkish Daily News
* Karahasan
* Dagsbladet

Kategorya:Masaker
Pamamahayag

Ang **pamamahayag** o **peryodismo** ay isang estilo ng pagsusulat ng tuwirang pag-uulat ng mga kaganapan.  Ang kataga ay ginagamit upang ilarawan ang mga gawain ng mga pahayagan, mga palabas na pambalita sa telebisyon at radyo, at sa mga magasing pambalita.  Maraming iba't ibang hanapbuhay na pambalita at pangkabatiran sa larangan ng pamamahayag, katulad ng mga trabaho ng mga tagapag-ulat na pampahayagan, ankor na pambalita sa telebisyon, manunulat, patnugot, tagaguhit o ilustrador, at litratista o potograpo.  Ang mga taong naghahanapbuhay sa larangan ng pamamahayag ay pangkalahatang tinatawag na mga **tagapamahayag**, **mamamahayag**, o **peryodista**.

## Mga tungkulin 
Kabilang sa mga tungkulin ng pamamahayag ang mga sumusunod:

* Magbigay ng kabatiran o balita sa isang malaking bilang ng mga tao sa isang maayos na paraan.
* Pumunta sa likod ng mga kaganapan upang imbestigahan ang gawain ng pamahalaan at ng mga negosyo.
* Magpaunawa at maging gabay ng mga tao ukol sa kung ano ang naganap o nagaganap.
* Libangin ang mga tao sa pamamagitan ng pagsasalaysay, na maaaring saliwan ng katatawanan, drama, o musika.
* Magsabi ng kung paano ginagawa ang mga bagay-bagay noong naunang panahon.

## Tingnan din 
* Pahayag
* Pagpapahayag

## Mga sanggunian
Cozzo

Ang **Cozzo** ay isang *comune* (komuna o munisipalidad) sa Lalawigan ng Pavia sa rehiyon ng Lombardia, hilagang Italya, na matatagpuan mga 50&nbsp;km timog-kanluran ng Milan at mga 40&nbsp;km sa kanluran ng Pavia . Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 421 at isang lugar na 17.4&nbsp;km².

Ang Cozzo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: Candia Lomellina, Castelnovetto, Langosco, Rosasco, Sant'Angelo Lomellina, Valle Lomellina, at Zeme.

## Kasaysayan 
Habang ang pagkakaroon ng Romanong castrum ay hindi pa napapatunayan, ang mga kamakailang pag-aaral sa Selta na pinagmulan ng maraming lugar sa Lomellina ay na-highlight ang pagkakaroon ng isang pabilog na dun na malinaw na nakikita sa mga mapa ng kadastral at militar mula sa ika-18 at ika-19 na siglo. sa timog/silangan na lugar ng bayan malapit sa simbahan ng parokya; ang mga bakas na ito ay magpapatunay ng pagkakaroon ng isang pinatibay na pamayanan bago pa man ang pananakop ng mga Romano.)

## Ebolusyong demograpiko 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.8)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:303
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:3000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1861 text:1861
 bar:1871 text:1871
 bar:1881 text:1881
 bar:1901 text:1901
 bar:1911 text:1911
 bar:1921 text:1921
 bar:1931 text:1931
 bar:1936 text:1936
 bar:1951 text:1951
 bar:1961 text:1961
 bar:1971 text:1971
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001

PlotData=
 color:barra width:20 align:left

 bar:1861 from: 0 till:1525
 bar:1871 from: 0 till:1617
 bar:1881 from: 0 till:1873
 bar:1901 from: 0 till:2202
 bar:1911 from: 0 till:1897
 bar:1921 from: 0 till:1695
 bar:1931 from: 0 till:1496
 bar:1936 from: 0 till:1391
 bar:1951 from: 0 till:1419
 bar:1961 from: 0 till:1112
 bar:1971 from: 0 till:742
 bar:1981 from: 0 till:503
 bar:1991 from: 0 till:427
 bar:2001 from: 0 till:432

PlotData=

 bar:1861 at:1525 fontsize:XS text: 1525 shift:(-8,5)
 bar:1871 at:1617 fontsize:XS text: 1617 shift:(-8,5)
 bar:1881 at:1873 fontsize:XS text: 1873 shift:(-8,5)
 bar:1901 at:2202 fontsize:XS text: 2202 shift:(-8,5)
 bar:1911 at:1897 fontsize:XS text: 1897 shift:(-8,5)
 bar:1921 at:1695 fontsize:XS text: 1695 shift:(-8,5)
 bar:1931 at:1496 fontsize:XS text: 1496 shift:(-8,5)
 bar:1936 at:1391 fontsize:XS text: 1391 shift:(-8,5)
 bar:1951 at:1419 fontsize:XS text: 1419 shift:(-8,5)
 bar:1961 at:1112 fontsize:XS text: 1112 shift:(-8,5)
 bar:1971 at:742 fontsize:XS text: 742 shift:(-8,5)
 bar:1981 at:503 fontsize:XS text: 503 shift:(-8,5)
 bar:1991 at:427 fontsize:XS text: 427 shift:(-8,5)
 bar:2001 at:432 fontsize:XS text: 432 shift:(-8,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:Datos mula sa ISTAT

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy
Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano
Metabolismo

Ang **kapbisa** o **metabolismo** ay ang pangkat ng mga reaksiyong kimikal o kimikal na tugon na nagaganap sa loob ng mga organismong may buhay upang mapanatili ang buhay. Nagpapahintulot ang mga prosesong ito na mapalaki ang mga organismo, pati na makapagparami, mapanatili ang kanilang mga kayarian, at tumugon sa kanilang mga kapaligiran. Karaniwang hinahati ang kapbisa sa dalawang mga kategorya: ang kapsira (katabolismo) at ang kapyari (anabolismo). Ang kapbisa ang bumubuwag sa mga materyang organiko; samantalang ang anabolismo ay gumagamit ng enerhiya upang bumuo ng mga komponente ng mga selulang katulad ng mga protina at mga asidong nukleiko.

## Mga sanggunian 
*
Santiago ang Makatarungan

Si **Santiago ang Makatarungan**, **Santiago ang Matuwid**, **Santiago, ang Kapatid ni Hesus**, **Santiago, anak ni Cleofas** ay isang pinunong Kristiyano at kapatid ni Hesus.  Siya ang may-akda ng Sulat ni Santiago na nasa Bagong Tipan ng Bibliya.  Siya ang unang obispo ng Simbahan ng Herusalem noong unang siglo AD.  Kinikilala siya bilang "haligi ng Simbahan".

Dahil sa doktrinang Walang hanggang pagkabirhen ni Maria sa ilang mga denominasyon ng Kristiyanismo na hindi pumapayag kay Maria na magkaroon ng mga anak pagkatapos ni Hesus, pinapakahulugan nilang ang "kapatid" ay tumutukoy sa "pinsan". Itinuring ni Jeronimo ang terminong "kapatid" ng Panginoon na pinsan at nagbigay konklusyon na ang "Santiagong, Kapatid ng Panginoon sa Galacia 1:19 ay nangangahulugang Santiago na anak ni Alfeo na isa sa Labindalawang Apostol gayundin bilang si Santiago na anak ni Maria Cleofas.  Gayunpaman, hindi siya kinikilala kay Dakilang Santiago. Ang Herusalem ay kinilala bilang patriarkada sa Konseho ng Chalcedon noong 451 CE. Isinulat ni Hegesippus sa kanyang mga Komentaryo na "Pagkatapos ng mga apostol, si Santiago na kapatid ng Panginoon na tinawag na Makatarungan ang ginawang pinuno ng Simbahan ng Herusalem"Siya ang itinuturing na unang obispo o ang Patriarka sa Griyegong Ortodoksong Simbahan ng Herusalem.
## Kamatayan
Ayon sa isang talata ng Antiquities of the Jews, pinapatay ng Dakilang Saserdoteng si Ananus na anak ni Ananus ang isang "Santiago na kapatid ni Hesus na tinawag na Kristo" sa pamamagitan ng pagbabato na maaaring isang kalaunang interpolasyon ni Eusebio ng Caesarea o maaaring tumukoy sa Dakilang Saserdoteng si Hesus na anak ni Damneus na pumalit rito.
## Tingnan din
*Konseho ng Herusalem
*Apostol Pablo

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga santo ng Silangang Ortodokso
Kategorya:Sinaunang Kristiyanismo
Kategorya:Kristiyanismo sa Herusalem
Kategorya:Mga Patriarka ng Herusalem
Kategorya:Mga alagad ni Hesus
Kategorya:Hesus
Pac-Man

Ang **Pac-Man** o **Pacman** ay maaaring tumukoy sa:

* Pac-Man, isang larong bidyo at laro sa kompyuter
* "Pacman", palayaw ng Pilipinong boksingerong si Manny Pacquiao
Ergonomiya

thumb|240px|Ergonomiks: ang agham ng pagdidisenyo ng interaksiyon ng tagagamit sa kasangkapan at mga pook na pinagtatrabahuhan upang umangkop sa gumagamit.

Ang **ergonomiks** o **ergonomiya** ay ang agham ng pagdidisenyo ng kapaligiran ng pook na panghanapbuhay upang maging akma sa tagagamit.  Kailangan ang angkop na disenyong ergonomiko upang maiwasan ang paulit-ulit na mga pinsala dahil sa pagkabinat ng katawan o pananakit ng kalamnan, na maaaring umiral sa loob ng matagal na panahon at maaaring humantong sa kapansanang pangmatagalan.  Binigyang kahulugan ng *International Ergonomics Association* (Internasyunal na Asosasyon ng Ergonomiks) ang ergonomiks bilang:

Ginagamit ang ergonomiks upang maisakatuparan ang dalawang mga layunin: pangkalusugan at produktibidad.  May kaugnayan at katuturan ito sa pagdidisenyo ng ganitong mga bagay katulad ng ligtas na kasangkapan o muwebles at maginhawang gamitin na mga ugnayang-mukha (mga *interface*) sa mga makina.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ergonomiks
Pulo ng Yeonpyeong

Ang **Pulo ng Yeonpyeong** o **Yeonpyeongdo** () ay isang pangkat ng mga pulo sa Timog Korea na nasa Dagat na Dilaw, na nasa 80 km (50 milya) sa kanluran ng Incheon at 12 km (7.5 milya) sa timog ng dalampasigan ng Lalawigan ng Hwanghae, Hilagang Korea.  Ang pangunahing pulo ng pangkat ay ang Daeyeonpyeongdo ("Malaking Pulo ng Yeonpyeong"), na payak na tinutukoy din bilang Pulo ng Yeonpyeong, na may areang 7.01 km2 (2.71 milya kuwadrado) at populasyong nasa bandang 1,300.  Ang pangunahing sentro ng populasyon ay ang Yeonpyeong-ri, kung saan naroroon ang daungan ng barkong pantawid (*ferry*) ng pulo.  Ang ibang may taong pulo ay ang Soyeonpyeongdo ("Maliit na Pulo ng Yeonpyeong") na may maliit na populasyon at areang 0.24 km2 (0.093 milya kuwadrado).  May iba pang maliliit na mga pulong bumubuo sa pangkat.

Ang pangkat ng mga pulong ito ang bumubuo sa Yeonpyeong-myeon, isa sa mga kahatian o subdibisyon ng Kondado ng Ongjin, Incheon, Timog Korea.

Kilala ang Pulo ng Yeonpyeong dahil sa *kumouuri* nito, isang natatanging tinimplahang alimango.

## Mga sanggunian
}}

Kategorya:Mga pulo ng Timog Korea
Yeti

:*Para sa tauhan sa komiks, pumunta sa Abominable Snowman (komiks).*

Ang **Yeti** o ***Abominable Snowman*** ("karima-rimarim na taong yelo" o "marawal na taong niyebe") ay isang wangis-bakulaw na kriptid sa sinasabing matatagpuan sa rehiyon ng Himalayas ng Indiya, Nepal at Tibet. Ang mga pangalang *Yeti* at *Meh-Teh* ay karaniwang ginagamit ng mga katutubo ng rehiyon at kasama sa kanilang kasaysayan at mitolohiya. Lumabas ang mga kuwento ng Yeti sa Kanlurang tanyag na kultura noong ika-19 siglo.

Ang pamayanang siyentipiko ay kinikilala ang Yeti bilang isang alamat dahil sa kawalan ng ebidensiya. Subalit ang yeti ay isa sa mga pinakakilala na hayop ng kriptosoolohiya. Ang Yeti ay mahahalintulad sa Bigfoot ng Hilagang Amerika.

## Mga sanggunian
Kaurian:Kriptosoolohiya
Romantisismo

Ang **Romantisismo** (Ingles: *Romanticism*) ay nagpapahalaga sa damdaming nakapaloob sa akda. Ang damdaming ito ay ipinahihiwatig sa salita, parirala at pangungusap. Nagbibigay ang teoryang ito ng patunay hinggil sa mga bahaging nagpapakita ng pagtakas sa katotohanan, heroismo at pantasya.

Umusbong ang Romantisismo sa Europa noong ikalawang hati ng ikalabingwalong dantaon. Kasalungat ng romantisismo ang klasismo sapagkat ang higit na pinahahalagahan ng romantisismo ay ang damdamin at guniguni. Nagpapamalas ang romantisismo ng pag-ibig sa kalikasan, pagmamahal sa kalayaan ay sa lupang sinilangan, paniniwala sa taglay na kabutihan ng tao, paghahangad ng espiritwalidad at hindi mga bagay na materyal, pagpapahalaga sa dignidad hindi sa mga karangyaan at paimbabaw na kasiyahan at kahandaan magmahal sa babae/lalaking nag-aangkin ng kapuri-puri at magagandang katangian, inspirasyon at kagandahan.

Nagpapakita ang Romantisismo ng kahalagahan ng damdamin ng isang tao. Mas pinapahalagahan pa ito kaysa mga gamit sa mundo. Anyo ito ng pag-iisip na nagpapahalaga sa indibidwal, imahenasyon, orihinalidad, at perpeksiyon. Sa romantisismo rin matatagpuan ang laging pag-aangat sa higit na mataas na antas o nibel ang kaluluwa, pag-iisip, at moralidad.

Kategorya:Kasaysayan ng Europa
Kategorya:Panitikan
Kategorya:Mga kilusan sa sining
Kategorya:Romantisismo
Bigfoot

thumb

Sa kriptosoolohiya, ang ***Bigfoot***, kilala rin bilang ***Sasquatch***, ay pinaniniwalaang isang wangis-bakulaw na nilalang na naninirahan sa kagubatan, pangunahin na sa Pasipikong Hilaga-kanlurang rehiyon ng Hilagang Amerika. Karaniwang nilalawan ang Bigfoot bilang isang malaki, mabalahibo, at lumalakad sa dalawang mga paang (bipedalismo) humanoid. 

Ang salitang "*sasquatch*" ay isang iningles na hango ng salitang "*Sésquac*" na may ibig sabihing "mabangis na tao" sa isang Salish (Salishano) na Katutubong Amerikanong wika. 

Maaaring kaugnay ang Bigfoot ng Yeti ng Kahimalayahan ("Mga Himalaya").

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kriptosoolohiya
Hetaerae

Sa Sinaunang Gresya, ang **hetaerae** (sa Griyego , **hetairai**) ay mga kortesana, na sa ibang pananalita, ay mga kinakasama o kalaguyong babaeng mataas ang antas o sopistikadong kinakapiling na babae at mga patutot.  Ang *hetaerae* ay ang pangmaramihang anyo ng isahang **hetaera** o **hetaira**.  Literal na nangangahulugan ang *hetaira* ng "kasama".  Ito ang pambabaeng anyo ng salitang **hetairos** (maramihan: **hetairoi**).  Unang ginamit ang salitang *hetaera* noong 1820.

## Tingnan din 
* *Demimondaine* at *demimonde*

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga sinaunang Griyego
Kategorya:Sinaunang Gresya
Nude, Green Leaves and Bust

Ang ***Nude, Green Leaves and Bust*** () o "Hubo't Hubad, Lunting mga Dahon at Busto" ay nagawa ng batikang pintor ng Espanya na si Pablo Picasso. Tampok dito ay ang kabit ni Picasso na si Marie-Thérèse Walter.  Noong 4 Mayo 2010, ito ang naging pinakamahal na  sining ay nabenta sa subasta sa halagang US$106.5 milyon.

## Mga artikulo
*Lahat na mga artikulo sa mga pahayagan ay nasa wikang Ingles.*

*
*
*

Kategorya:Mga dibuho ng 1932
Kategorya:Pablo Picasso
Kategorya:Sining sa Espanya
Bong Gordon

Si **James J. Gordon, Jr.** bilang **Bong Gordon** o kaya **Bonggo** ay isang politiko ng Pilipinas

Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas
Ilog Tamesis

[right|thumb|250px|Dumadaan ang Ilog Tamesis sa ilang mga kilalang lugar sa Londres, tulad ng [London Eye at ang Palasyo ng Westminster.]]
Ang **Ilog Tamesis** (binibigkas tulad sa Espanyol na **Támesis**), o ang **Ilog Thames** (), ay isang pangunahing ilog na dumadaloy sa katimugang bahagi ng Inglatera.  Ito ay ang pangalawang pinakamahabang ilog sa Nagkakaisang Kaharian, at ang pinakamahabang ilog sa loob mismo ng Inglatera.  Kilala ito bilang ilog na naghahati sa Londres, ngunit ilan ding mga ibang bayan at lungsod ang dinadaanan ng ilog, tulad ng Oxford.  May habang 346 kilometro (215 milya) ang ilog mula sa pinagmulan nito sa may Thames Head sa Gloucestershire hanggang sa dulo nito sa Wawa ng Tamesis sa Dagat Hilaga.

## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
* Where Thames Smooth Waters Glide - by John Eade
* Floating Down the River: River Thames and Boaty Things 
* River Thames - A Brief History  Article explaining the Thames' History over 400,000 years.
* A guide to the River Thames Above Teddington - Information on boating, fishing, walking and places to eat, drink and stay.
* Thames Path.com - Includes news features 
* BBC interactive map of the River Thames
* The River Thames Guide  - Covers all of the Thames and many aspects including Accommodation, Thames Information, etc.
* The River Thames Society
* Thames Path Online Guide 
* River Thames Conditions 

Kategorya:Mga ilog ng Europa
Kategorya:Inglatera
Phobos

Ang ***phobos*** ay isang salitang Griyego na maaaring tumukoy sa:

*Pinagmulan ng salitang pobya
*Phobos (buwan)
Biyolohiyang ebolutiba

Ang **biyolohiyang ebolutiba** (Espanyol: *biología evolutiva*; Ingles: *evolutionary biology*) ay isang kabahaging larangan ng biyolohiya na nakatuon sa pinagmulan ng mga uri mula sa isang pangkaraniwang pinanggallingan at pinagmulan ng mga uri, pati na ng kanilang pagbabago o ebolusyon, multiplikasyon o pagdami, at pagkakaiba-iba o dibersidad sa loob ng paglipas ng mga panahon.  Ang taong nag-aaral ng biyolohiyang ebolutiba ay tinatawag na **biyologo ebolutibo** (Espanyol: *biólogo evolutivo*; Ingles: *evolutionary biologist*).  Para sa pilosopong si Kim Sterelny, ang pag-unlad ng biyolohiyang ebolusyonaryo magmula noong 1858 ay isa sa pinakadakilang nakamit na pangkarunungan ng agham".

## Mga sanggunian
Kategorya:Ebolusyon
*
Pagpapatuwid

Ang **sistema ng pagpapatuwid**, **sistemang pampatuwid**, **sistemang pangwasto**, **sistemang pantama**, **sistemang pangtama**, o **sistemang koreksiyonal** ay isang lambat-lambat o network ng mga ahensiya ng pamahalaan na nangangasiwa sa mga bilangguan at sistema ng parol o pagpapalayang may kundisyon sa loob ng isang hurisdiksiyon (kalubkob o nasasakupan). Ang mga baha-bahagi ng sistema ng katarungang pangkrimen na isinasagawa upang parusahan ang mga kriminal na lumalabag sa batas ay kinasasangkutan ng pagkakait ng buhay, kalayaan, o pag-aari pagkaraan ng karampatang proseso ng batas.  Ang mga sintensiya o hatol ng hukuman na ipinapataw sa mga lumalabag ng mga batas ay sumasaklaw sa probasyon (panahon ng pagsubok) hanggang sa paglalagi sa bilangguan sa loob ng ilang panahon, na may nakapagitang mga sanksiyon (iba pang mga kaparusahan), kasama na ang sintensiya sa paglalagi sa isang programa ng pampatuwid sa isang pamayanan, pagpapakulong sa bahay, at pagmamatyag na elektroniko.  Ang mga parusang pampananalapi ay maaaring may multa, pagreremata (pagpeprenda), at restitusyon (pagsasauli sa may-ari).  Sa ilang mga bansa, kasama na ang ilang mga bansa sa Kanluran noong mga nakalipas na panahon, kabilang din sa sistemang koreksiyonal ang kaparusahang korporal o parusang pangkatawan na inutos ng hukuman.

## Mga sanggunian
Kategorya:Batas pangkrimen
Kategorya:Penolohiya
Umar

Si **Umar** o **Omar** ( ) (bandang 581-83 o 586-590 KE 7 Nobyembre, 644, bandang 2 Nobyembre sa Dhu al-Hijjah 26, 23 Hijri), kilala rin bilang **Umar ang Dakila** o **Omar ang Dakila** ay isang Muslim mula sa angkang Banu Adi.  Isa siyang kaibigan ng propeta ng Islam na si Muhammad, at isa rin sa mga kasama o Sahaba ng propetang ito.  Naging pangalawang Muslim na pinuno siya pagkaraan ng kamatayan ni Muhammad at namuno sa loob ng 10 mga taon.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Sahabah
Kategorya:Rashidun
Internet Protocol

Ang ***Internet Protocol*** (**IP**) ay ang pangunahing communication protocol na ginagamit para sa pagpapasa ng mga datagram (mga packet) sa kahabaan ng isang internetwork na gumagamit ng *Internet Protocol Suite*. Bilang may pananagutan o responsable sa pagruruta ng mga packet sa kahabaan ng mga hangganan ng mga network, ito ang pangunahing protocol na naglulunsad ng Internet. Ito ang pangunahing protocol sa *Internet Layer* ng Internet Protocol Suite at may tungkulin gawin ang pagdadala ng mga datagram mula sa pinanggalingang mga *host* papunta sa destinasyong *host* na tanging nakaayon sa kanila mga address o tirahan ng IP. Para sa ganitong layunin, nilalarawan ng IP ang mga paraan at mga kayarian ng pagbibigay ng address para sa encapsulation ng datagram.

Ayon sa kasaysayan, ang IP ay ang serbisyo ng datagram na walang ugnay o walang koneksiyon (hindi kailangan ng pagkonekta) sa orihinal na *Transmission Control Program* (TCP) na ipinakilala nina Vint Cerf at Bob Kahn noong 1974; ang isa pa ay ang nangangailangan ng pag-ugnay o pagkonektang *Transmission Control Protocol* (TCP). Kaya't ang Internet Protocol Suite ay madalas na tinutukoy bilang TCP/IP.

Ang unang pangunahing bersyon ng IP, na kasalukuyang tinatawag na *Internet Protocol Version 4* (IPv4) ay ang nangingibabaw na protokol ng Internet, bagama't ang kapalit na Internet Protocol Version 6 (IPv6) ay nasa masigla at lumalaki nang pagpapalaganap sa buong mundo.

*
Pangkat ng Bangkong Pandaigdig

Ang ***World Bank Group***, na sa pagsasalinwika ay **Pangkat ng Bangkong Pandaigdig**, ay isang pangkat ng limang organisasyong pandaigdigan. Nagbibigay ito ng payo at pananalapi sa mga bansang kasapi para sa kaunlarang pangkabuhayan at pagpapababa ng pagdarahop. Isa itong hindi kumikinabang na samahang pandaigdigan na pag-aari ng mga pamahalaang kasapi. Ang punong-himpilan ng pangkat ay nasa Washington, D.C. sa Estados Unidos. Mayroon ding itong mga tanggapan sa 124 na iba pang mga kasaping bansa. Naiiba ito sa *World Bank* o Bangkong Pandaigdig.

## Ang pangkat 
Ang Pangkat ng Bangkong Pandaigdig ay binubuo ng limang mga samahan:

* ang *International Bank for Reconstruction and Development* (IBRD), itinatag noong 1945, 
* ang *International Finance Corporation* (IFC), itinatag noong 1956,
* ang *International Development Association* (IDA), itinatag noong 1960,
* ang *Multilateral Investment Guarantee Agency* (MIGA), itinatag noong 1988 and
* ang *International Centre for Settlement of Investment Disputes* (ICSID), itinatag noong 1966. 

Kaurian:Mga organisasyon
Kaurian:Bangko
The Rolling Stones

Ang ***The Rolling Stones*** ay isang banda ng *rock* mula sa Inglatera na binuo sa Londres, Inglatera noong 1962. Ang mga kasapi sa banda ay sina Mick Jagger (taga-awit), Keith Richards (gitarista), Brian Jones (gitarista), Bill Wyman (bahista), at Charlie Watts (tagatambol). Naimpluwensiyahan ang banda ng mga musikero ng *blues* at *rock and roll* ng Estados Unidos na katulad nina Howlin' Wolf, Chuck Berry, Bo Diddley at Muddy Waters. Sa simula, ang una nilang mga patok na mga tugtugin ay may mga bersyong pantakip ng mga awit ng mga artistang ito. Kasama ng The Beatles, nakatulong sila sa pangunguna sa *British Invasion* ("Britanikong Paglusob") noong kaagahan at kalagitnaan ng dekada ng 1960.

Mabilis silang naging tanyag noong 1965 dahil sa awit na "The Last Time". Ang kantang "(I Can't Get No) Satisfaction" ay naging patok na tugtugin sa buong mundo. Nasundan ito ng mga awiting "19th Nervous Breakdown" at "Paint It, Black". Noong 1967, sinubukan nila ang isang estilo ng musikang sikedeliko. Subalit noong 1968, bumalik sila sa mas "mabigat" na estilo ng *rock* na kung tawagin sa Ingles ay *hard rock* na katulad ng mga kantang "Sympathy for the Devil", "Jumpin' Jack Flash" at "Honky Tonk Women".

Noong 1969, tinanggal si Brian Jones mula sa banda dahil sa kanyang lumalabis na pagkakalulong sa bawal na mga gamot. Ilang linggo pagkaraan, natagpuan si Jones na walang buhay sa kanyang languyan. Pinangalanan si Mick Taylor, isang iginagalang na bata pang gitarista, bilang kapalit ni Jones. Tumugtog si Taylor sa ilang pinaka matatagumpay na mga tugtugin ng banda noong bandang hulihan ng dekada ng 1960 at noong kaagahan ng dekada ng 1970, kasama na ang mga patok na awiting "Brown Sugar", "Tumbling Dice", at "It's Only Rock 'n Roll (But I Like It)". Nilisan ni Taylor ang banda noong 1974. Kinuha ng banda si Ronnie Wood bilang kapalit ni Taylor at nakapiling siya ng banda magmula noon. Nagretiro mula sa banda ang bahistang si Bill Wyman noong 1992.

Nananatiling isang masiglang banda na parating may matagumpay na pagrerekord at paglalakbay ng pagpapalabas sa mga entablado sa kahabaan ng mga dekada ng 1980 at ng 1990 magpahanggang sa dekada ng 2000. Sa kabuoan, nakapagpakawala sila ng 25 mga album mula sa estudyo, 10 "buhay" na mga album, at 92 mga isahan o singgulo.

Noong 1989, iniluklok ang The Rolling Stones sa *Rock and Roll Hall of Fame* ("Bulwagan ng Katanyagan ng *Rock and Roll*"). Noong 2004, inihanay sila bilang pang-apat sa talaan ng "*100 Greatest Artists of All Time" ("100 Pinakamahusay na mga Artista sa Lahat ng Panahon") ng *Rolling Stone Magazine''.

Kategorya:Mga Ingles
Kategorya:Mga banda
Ekolohiyang pantao

Ang **ekolohiyang pantao** (Ingles: *human ecology*) ay ang pag-aaral na interdisiplinaryo o transdisiplinaryo ng ugnayan sa pagitan ng mga tao ang kanilang likas na kapaligiran, kapaligirang panlipunan, at itinayong kapaligiran.

Kategorya:Ekolohiya
Vajrayana

Ang **Vajrayana** (Sanskrit: literal na "Ang Sasakyang Adamantina" o "Ang Diyamanteng Behikulo") ay isang paaralan ng Budismong unang isinagawa sa Indiya. Magmula sa Indiya lumaganap ito sa Tibet, Monggolya at Butan. Magmula noong aneksasyon ng Tibet na isinagawa ng Republikang Popular ng Tsina noong 1959, ang anyo ng Vajrayana sa Tibet ay kumalat sa maraming mga bansang Kanluranin at nagkamit ng malaking katanyagan. 

Ang Vajrayana ay ang pangatlo at nakahiwalay na pangunahing paaralan ng Budismo, ang ibang dalawa ay ang Theravada at ang Mahayana. Nagmula ang Budismong Vajrayana sa Budismong Mahayana. May sariling mga teksto ang Tibetanong Vajrayana Buddhism na nasa mga wikang Tibetano at Sanskrit. Naglalaman din ito ng mas matatandang mga tekstong Mahayana na nasa mga tekstong Sanskrit at ng mga tekstong Theravada na nasa wikang Pali.

Kung minsan, tinatawag ang Vajrayana bilang **Budismong Tantriko**. Ang gawaing Tantriko ay isang uri ng Budismong Vajrayana, subalit mayroon ding iba pang mga anyo. 

Napaunlad ang Vajrayana sa Hilagang Indiya noong bandang ika-7 daantaon. Mayroon itong pangunahing mga pinag-ugatang pilosopikal sa Madhyamika ng Nagarjuna, Chandrakirti at Vijnanavada (kilala rin bilang Yogachara), Chittamatra ng Asanga, at Vasubhandu. Ang pinakabantog na guro ng Vajrayana ay si Guru Padmasambhava, na nagtatag ng unang paaralan ng Tibetanong Budismong tinawag na paaralang *Nyingma*.

Kategorya:Budismo
Wikang Manes

Ang **wikang Manes**, kilala sa Manes bilang "Gaelg" o "Gailck"), ay isang sinasalitang wika sa Pulo ng Man. Isa ito sa mga wikang Seltiko ng mag-anak ng mga wikang Goideliko. Kasama ito sa loob ng katulad na pamilyang kinabibilangan ng Eskoses na wikang Gaeliko at wikang Irlandes. Ang Manes ay winiwika lamang ng mga taong natutong magsalita nito dahil sa kanilang pagkahalina rito. Nawalan ito ng buhay bilang isang likas na wikang pampamayanan noong ika-20 daantaon. Ang pinakahuling matatandang katutubong mga tagapagsalita ay namatay noong 1974.

## Kasaysayan 
Nagsimulang maiba ang Manes mula sa Panggitnang Wikang Irlandes noong bandang 900 hanggang 1600 AD, at tinawag itong Yn Ghaelg o Yn Ghailck ng mga tagapagwika ng Manes. Naging pakaunti nang pakaunti ang mga nagsasalita ng Manes noong ika-19 daantaon at ang wikang ito ay napalitan ng Ingles. Noong 1901, 9% ng mga tao sa Pulo ng Man ang nagsasalita ng Manes ngunit bumaba ito na naging 1% na lamang noong 1921. Sa kasalukuyan, ginagamit lamang ang Manes bilang isang wikang itinuturo sa limang mga *pre-school* o "pre-eskuwela" ("bago ang [pormal na] paaralan) sa Pulo ng Man. Itinuturo ang Manes bilang isang pangalawang wika sa lahat ng mga paaralang primarya at sekundarya ng Pulo ng Man.

## Ang Manes sa kasalukuyan 
Pangkasalukuyang may isang paaralan na nagtuturo ng lahat ng mga leksiyon sa wikang Manes. Ayon sa senso ng 2001, may 2.2% ng populasyon sa Pulo ng Man na nakakapagsalita ng wikang Manes. Pangkasalukuyang may 54 na tagapagsalita ng Manes bialng pangunahin o unang wika.

## Tingnan din 
* Panitikang Manes
Panitikang Aleman

Ang **panitikang Aleman** ay binubuo ng mga tekstong pampanitikan na na nakasulat sa wikang Aleman.  Kabilang dito ang panitikang naisulat sa Alemanya, Austriya, Alemang bahagi ng Suwesya, at sa maliit na bahagi pati na ang mga gawa ng diyasporang Aleman.  Ang panitikang Aleman ng makapabagong panahon ay karamihang nasa Pamantayang Aleman, ngunit may ilang mga daloy ng panitikan na naimpluwensiyahan, humigit-kumulang, ng mga diyalektong Aleman o Alemanikong panitikan.

Ang isang maagang pamumulaklak ng panitikang Aleman ay ang panahon ng Gitnang Mataas na Aleman ng Mataas na Gitnang Kapanahunan.  Ang makabagong panitikan sa Aleman ay nagsimula sa mga may-akda nasa panahon ng Enlightenment, katulad ni Johann Gottfried Herder at sumapit sa anyong "klasikal" nito sa pamamagitan ng Klasisismong Weimar (kasama sina Goethe at Schiller) sa pagliko ng ika-18 daantaon.

Kategorya:Panitikan sa wikang Aleman
Hanamaru Kindergarten

Ang  ay isang Hapones na seryeng manga na may temang komedyang may pangyayari na isinulat at inilarawan ni Yuto at inilathala ng Square Enix. Tumutuon ito sa babaeng nasa kindergarten na nagmahal sa kanyang guro at sumusubok na magpakitang gilas dito subalit laging bigo. Kinuha ito bilang isang telebisyong anime na ipinalabas ng Gainax at ipinakita sa TV Tokyo.

## Medya
### Manga
Ang manga ay isinulat at inilarawan ni Yuto. Kasalukuyang binibigyang pansin ng Square Enix buwan buwan ang magasing *Young Gangan* , at ang mag kabanata ay kinokolekta sa tankōbon. Simula noong Enero 2010, inilabas ang pitong bolyum na kung saan ay ang una ay ipinalabas noong 25 Abril 2007, at ang huli ay noong 1 Pebrero 2010.

#### Talaan ng mga bolyum
## Talababa 
## Ugnay Panlabas 
* 
* Official manga Square Enix webpage  
* *Hanamaru Kindergarten*  at StarChild  
* *Hanamaru Kindergarten*  at TV Tokyo  
* *Hanamaru Kindergarten*  at Gainax 

Kategorya:Seinen manga
Kategorya:Anime ng 2010
Kategorya:Pampaaralang anime at manga
Kategorya:Gainax
Panitikang Gaeliko

Ang **panitikang Gaeliko** ay ang panitikang nasa bernakular na mga wikang Gaeliko ng Irlanda, Eskosya, at Pulo ng Man.  Itinuturing ang panitikang Gaeliko bilang isa sa pinakamatandang mga pampanitikang tradisyon ng Europa, maliban na lamang sa panitikang Latin at sa panitikang Griyego: ang panitikan ay nasusulat sa mga wikang Gaeliko mula unang mga daantaon AD hanggang sa pangkasalukuyang panahon.  Ang wikang Latin ay ginagamit nang malawakan sa mga lupaing Gaeliko, ngunit dahil sa pagsapit ng Kristiyanismo, ang mga Gael ay naging nangunguna sa paggamit ng kanilang sariling wika upang magsulat ng mga akdang pampanitikan na may kahalagahan.

## Unang mga akda sa panitikang Gaeliko
Ang unang lumitaw na mga akda sa *Sean-Ghaeilge* (Ingles: Matandang Irlandes) ay mga akdang panrelihiyon, ang pinakamaagang anyo na nakasulat sa alpabetong Latin, dahil nais ipamahagi ng mga mongheng nagsasalita ng Gaeliko ang relihiyon sa kanyang "kawan" na ginagamit ang katutubong wika.  Maaaring ang mga unang himno at mga dasal na pangsimbahan ay nasulat sa Matandang Iralandes magmula pa noong ika-6 daantaon.  Ang akdang *Amra Choluim Chille* ay ang pinakamaagang umiiral pang akdang pampanitikan.  Nakasulat ito sa isang napakaagang anyo ng Sean-Ghaeilge, at ang metro nito ay may makalumang anyo, mahigit pa sa iba pang mga panitikan ng kapanahunang ito.  Iniisip ng mga dalubhasa na isinulat ito ni Dallán Forgaill, noong bandang hulihan ng wakas ng ika-6 na daantaon, noong mamatay si Colm Cille.

## Tingnan din
* Panitikang Irlandes
* Panitikang Eskoses
* Panitikang Manx

## Mga sanggunian
Kategorya:Panitikan sa mga wikang Gaelico
Panitikang Kastila

Ang **panitikang Kastila** ay ang panitikan sa Espanya o panitikan na nakasulat sa wikang Kastila (tinatawag ding Kastilyano, Kastelyano, o Espanyol). Ang pinakamaagang nalalamang mga tekstong Kastila ay nagmula pa sa ika-12 daantaon, na binubuo ng mga panulaan ng mga minstrel at mga kuwentong makabayani na inaawit ng mga tagaganap na naglalakbay.  Para sa panitikan na nasa wikang Kastila sa Kaamerikahan, basahin ang panitikang Latino-Amerikano.

## Makabagong panitikang Kastila 
Kabilang sa mga batang manunulat na sumunod sa Salinlahi ng 1898 ay si Federico García Lorca, ang pinakamahusay sa mga may-akda noong kanyang kapanahunan, at siyang pinakakilala sa labas ng Espanya.  Kabilang sa kanyang mga inakdaan ang mga sumusunod:

### Mga tula 
**Romancero gitano* (*Gypsy Romances* o *Gypsy Ballads*, "Mga Balada ng Hitano") (1928)
**Poema del cante jondo* (*Poem of Deep Song* o *Poem of the Cante Jondo*, "Tula ng Malalim na Awitin"; naisulat noong 1921 ngunit nalathala lamang noong 1931)
**Poeta en Nueva York* (*Poet in New Yiork* o "Makata sa Bagong Yok"; naisulat noong 1930, nalathala noong 1940)

### Mga dula 
**Bodas de sangre* (*Blood Wedding* o "Kasal ng Dugo") (naisulat noong 1932, unang produksiyon noong1933)
**La casa de Bernarda Alba* (*The House of Bernarda Alba* o "Ang Bahay ni Bernarda Alba", naisulat noong 1936, unang produksiyon noong 1945)

## Kontemporaryong panitikang Kastila 
Kabilang sa mga manunulat pagkaraan ng Digmaang Sibil ng Espanya (1936 hanggang 1939) sina Camilo José Cela (may-akda ng *La Familia de Pascual Duarte* o *The Family of Pascual Duarte*, "Ang Mag-anak ni Pascual Duarte", 1941; ng *La Colmena* o *The Hive*, "Ang Himbubuyog" o "Ang Bahay ng Pukyutan", 1951), ang nobelistang si Carmen Laforet (may-akda ng nobelang *Nada* o *Nothing*, "Wala", 1944), at ang mandudulang si Antonio Buero Vallejo.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Panitikan sa wikang Kastila
Panitikang Manes

Ang **panitikang Manes** ay ang panitikan na nasa wikang Manes.  Ang pinakamaagang mapepetsahang teksto sa Manes (na nakapreserba sa mga manuskrito mula sa ika-18 daantaon) ay magmula sa ika-16 daantaon na isang matulaing kasaysayan ng Pulo ng Man magmula sa pagpapakilala ng Kristiyanismo. Isang malaking impluwensiya ang Kristiyanismo sa panitikang Manes.  Pangkaraniwan ang panitikang relihiyoso, subalit ang nailigtas na mga sulating sekulary ay mas bihira.

Naisalin sa Manes ang Aklat ng Pangkaraniwang Panalangin at ang Bibliya noong ika-17 at ika-18 mga daantaon.  Nalimbag ang unang Bibliyang Manes sa pagitan ng 1771 at 1775, at naging pinagmulan at pamantayan ng makabagong ortograpiya ng Manes.  Isa itong pagtutulungan ng pagsasalinwika na isinagawwa ng karamihan sa mga klerikong Manes sa ilalim ng pamamatnugot ni Philip Moore.  May iba pang mga edisyong sumunod noong 1777 at noong 1819.  May umunlad na isang tradisyon ng mga  o mga "karbal", mga awiting panrelihiyon o mga karol (mga awiting pangpananapat tuwing Pasko), na maaaring nag-ugat sa kapanahunan bago ang Repormasyon.  Bago sumapit ang ika-18 daantaon, ang mga may-akda ng mga karbal ay pangkaraniwang mga kleriko, ngunit may bagong mga salita noong ika-19 daantaon na inilagay sa mga himig na tanyag upang gamitin sa mga simbahan at sa mga kapilya.

Ang unang nalimbag na akda sa Manes ay ang , na naipetsa mula sa taong 1707.  Isa itong salinwika ng isang katekismo ng Aklat ng Panalangin na mula sa Ingles ni Obispo Thomas Wilson.  Samantala, ang *Pargys Caillit* ay ang pinaigsing bersyon ng *Nawalang Paraiso* ni John Milton na nilathala noong 1796 ni Thomas Christian, isang bikaryo ng Marown mula 1780 hanggang 1799.

Si Edward Faragher, (, 1831–1908) ng Cregneash ay ang itinuturing na huling mahalagang katutubong manunulat ng Manes.  Magmula sa edad na 26, nagsulat siya ng panulaan, kadalasang hinggil sa mga paksang pampananampalataya, na ang ilan sa mga ito ay nalimbag sa ''Mona's Herald* at sa *Cork Eagle*.  Ilan sa kanyang mga kuwento ang umaalala sa kanyang buhay bilang isang mangingisda, at noong 1901 nalathala ang , mga salinwika ng piling mga pabula ni Aesop.

Dahil sa muling pagpapasigla at pagpapalaganap ng Manes, lumitaw ang bagong panitikan, kabilang ang  na isang salinwika sa Manes ng *Alice in Wonderland* ni Brian Stowell, na nalathala noong 1990.  Noong Marso 2006 nalathala ang unang nobelang may buong haba na nasa Manes na pinamagatang  (*The Vampire Murders''), na akda din ni Brian Stowell.

## Tingnan din
*Panitikang Gaeliko
*Panitikang Britaniko
*Panitikang Irlandes
*Panitikang Eskoses

## Mga sanggunian
* , Neddy Beg Hom Ruy, 1991

Kategorya:Panitikan ayon sa wika
Manx
Manx
Pulo ng Christmas

Ang **Teritoryo ng Pulo ng Christmas** (Ingles: *Territory of Christmas Island*, literal: **Teritoryo ng Pulo ng Pasko**), na kilala rin bilang **Pulo ng Christmas** o *Christmas Island* lamang, ay isang maliit na pulong pag-aari ng Australia. Ito ay matatagpuan sa Karagatang Indiyano, 2600&nbsp;km sa hilaga-kanluran ng Perth sa Kanlurang Australia at 500&nbsp;km sa timog na Jakarta, Indonesia.

Kategorya:Mga teritoryong dumedepende
Kategorya:Mga pulo ng Australia
Kategorya:Mga panlabas na teritoryo ng Australia
Adamantina

Ang **adamantina**, **adamantino**, **adamantita**, **adamantiyo**, o **adamantiyum** ay mga salitang tumutukoy sa anumang mga sustansiyang may natatanging katigasan, binubuo man ng diyamante, iba pang mga batong-hiyas, o ilang uri ng mga metal.  Kapwa hinango ang salitang *adamantina* at mga katulad na salitang nabanggit at pati na ang salitang *diyamante* buhat sa Griyegong αδαμας (*adamas*), na may kahulugang "hindi mapaamo".  Ang *adamantita* at *adamantiyum* (isang pangalang metalikong hinango mula sa Bagong Latin.

Sa kahabaan ng sinaunang kasaysayan, ang adamantina ay tumutukoy sa anumang mga bagay na yari sa isang napakatigas na materyal.  Nilarawan ni Virgil ang Tartarus na may isang umiirit o tumitiling tarangkahan napuprutektahan ng solidong adamantina (*Aeneid* aklat VI). Nang lumaon, pagsapit ng Gitnang mga Panahon, ang kataga ay tumutukoy na sa diyamante, dahil ito ang pinakamatigas na bagay na nakikilala, at nananatiling pinakamatigas na hindi sintetikong material na nalalaman.

Noong panahon din ng Gitnang mga Panahon nangyaring naikalito at napagsama ang katigasan ng adamantina at ang nakahahatak o magnetikong mga katangian ng bakalbalani (*lodestone* sa Ingles, kilala rin bilang batubalani), na humantong sa kapalit na kahulugan kung saan ang Ingles na *adamant* ay may ibig sabihing magnet, na may kamaliang hinango magmula sa Latin na *adamare*, na nangangahulugang "umibig", "magmahal", o "maging nakakabit".  Isang pang may kaugnayan dito ay ang paniniwala na ang *adamant* (ang kahulugang pangdiyamante) ay maaaring makaharang ng mga epekto ng isang magnet o balani.  Halimbawa ng pagtukoy dito aya ang pagtalakay sa Kabanata III ng *Pseudodoxia Epidemica*.

Dahil sa ang salitang *diyamante* ay ginagamit na sa ngayon para sa pinakamatigas na batong-hiyas, ang lumalaong arkaiko o naluluma nang katagang *adamant* ay nagkaroon na lamang ng pangtula o pangmakatang piguratibong paggamit.  Sa ganitong kakayahan ng salita, ang pangalan ay madalas na ginagamit sa midyang popular at sa kathang-isip upang tukuyin ang isang napakatigas na sustansiya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Materyal na kathang-isip
Timawa (nobela)

*Tungkol ito sa isang nobela. Para sa kalagayang panlipunan, pumunta sa Timawa.*

Ang ***Timawa: Isang Nobela*** ay  nobelang sinulat ni Agustin C. Fabian. Unang nilathala ito noong 1953 at muling inilimbag ng Ateneo de Manila University Press noong 1990.

## Balangkas
Tungkol ang nobela sa isang Pilipinong nagngangalang Andres Talon na nakipagsapalaran sa Estados Unidos bago ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig para magkaroon ng magandang hinaharap.  Nagtrabaho siya doon bilang tagahugas ng pinggan upang magpatuloy ng ang kursong Medisina.

Kategorya:Nobelang Pilipino
Banu Adi

Ang **Banu Adi** ay isang pangkat ng tribong Quraish.

## Talaan
Sila-sila ang makikita sa mga tribo nina:

*Khattab ibn Nufayl, ama ni Kalip Umar ibn al-Khattab
*Umar ibn al-Khattab 
*Zayd ibn al-Khattab
*Zayd ibn Umar, anak ni Kalip Umar ibn ak-Khattab

## Talababa

Kaurian:Quraish
Wikang Asames

Ang **Wikang Asames** () () ay isa sa mga silanganing wikang Indo-Aryano. Ginagamit ito sa lahat ng mga estado ng Assam sa Hilaga silangang Indiya. Ito rin ang opisyal na wika ng estado ng Assam. Sinasalita rin ito sa parte ng Arunachal Pradesh at sa hilaga-silangang estadong Indiya. Ang mga Nagames, isang kriyolyong batay sa Assam na kalimitang matatagpuan sa Nagaland at sa ibang parte ng Assam.  Kaunting populasyon lamang ng mga tao sa Bhutan ang nagsasalita nito. Ang Silanganing wika ng Indo-Europeo, na sinasalita ng 13 milyong katao.

## Talababa 
## Mga kawing panlabas 
Asames
Kategorya:Mga wika ng Bangladesh
Kategorya:Assam
Kategorya:Mga wika ng India
Panitikang Hindi

Ang **panitikang Hindi** () ay ang panitikan sa wikang Hindi, ang opisyal na wika ng Indiya, ayon sa Konstitusyon ng Indiya (Artikulo Blg. 343), at winiwika sa mga estado ng Haryana, Rajasthan, Uttar Pradesh, Uttarakhand, Bihar, Madhya Pradesh, Chhatisgarh, Jharkhand at Himachal Pradesh.  Dahil dito ang panitikang Hindi ay naglalaman ng panitikan sa lahat ng mga wikang Hindi, kasama na ang mga diyalektong katulad ng Brij Bhasha, Bundeli, Awadhi, Kannauji, Marwari, Maithili, Magahi, Bhojpuri, Bihari at Khariboli (Makabagong Pamantayang Hindi) na nasa panitik na Devanagari, ang diyalektong isa sa opisyal na mga wika ng Indiya.  Malawakang nahahati ang panitikang Hindi sa apat na pangunahing mga anyo o mga estilo: ang *Bhakti* (debosyonal - Kabir, Raskhan); *Shringar* (kagandahan - Keshav, Bihari); *Veer-Gatha* (pagdarakila ng matatapang na mga mandirigma) at *Adhunik* (moderno).

## Mga sanggunian
Kategorya:Panitikan sa wikang Hindi
Panitikang Hebreo

Ang **panitikang Hebreo** o **panitikang Ebreo** ay binubuo ng panitikan na nasa sinauna, midyibal, at makabagong wikang Hebreo. Isa ito sa pangunahing mga anyo ng panitikang Hudyo, bagaman may mga kaso ng panitikang nakasulat sa Hebreo na isinulat ng mga hindi Hudyo. Nagawa ang panitikang Hebreo sa maraming iba't ibang mga bahagi ng mundo sa kahabaan ng mga panahong midyibal at moderno, habang ang kontemporaryong panitikang Hebreo ay malakihang bahagi ng panitikang Israeli.

## Mga sanggunian
Kategorya:Panitikan sa wikang Ebreo
Kaurian:Panitikang Israeli
Panitikang Yidis

Ang **panitikang Yidis** o **panitikang Yiddish** ay ang panitikan na nasa wikang Yidis, ang wika ng Kahudyuhang Ashkenazi na may kaugnayan sa Panggitnang Mataas na Aleman. Ang kasaysayan ng Yidis, na may pinag-ugatan sa gitnang Europa at may lugar sa silangang Europa sa loob ng maraming mga daantaon, ay kapuna-puna sa panitikang ito. Pangkalahatang nilalarawan ito na may tatlong yugtong pangkasaysayan: ang Matandang Panitikang Yidis, ang panitikang Haskalah at Hasidiko, at ang Makabagong Panitikang Yidis. Bagaman mahirap matukoy ang tiyak na mga petsa para sa mga kapanahunang ito, ang Matandang Yidis ay tinatayang umiral mula 1300 hanggang 1780; ang panitikang Haskalah at Hasidiko (Hudaismong Hasidiko) mula 1780 hanggang bandang 1890; at ang modernong panitikang Yidis mula 1864 hanggang sa kasalukuyan.

Kategorya:Panitikan sa wikang Yidis