open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruta ng kalakalan

at ng Imperyong Portuges noong ika-16 na siglo]]
Ang isang **ruta ng kalakalan** ay isang magkakasunod na landas o mga daan na ginagamit para sa pagdadala o transportasyong pangkomersiyo ng mga kargada.

Batay sa kasaysayan, nakita ng mga panahon magmula 1500 BC–1 AD ang pagkakaroon ng pag-unlad ng mga lambat ng pangunahing transportasyon na para sa kalakalan ng mga lipunan na nasa Kanlurang Asya, Tsina, at Indiyano. Kabilang sa maagang mga rutang pangkalakalan ng Europa ang Daanang Amber, na nagsilbi bilang isang "network" para sa kalakalang pangmalayuan Ang kalakalang maritima (kalakalang nasa tabing-dagat o malapit sa dagat na nasa kahabaan ng Ruta ng Panimpla ay naging bantog noong Gitnang Kapanahunan; tinangka ng mga nasyon na kontrolin ang maimpluwensiyang rutang ito. Noong Gitnang Kapanahunan, tumaas ang kahalagahan ng mga organisasyong katulad ng Ligang Hanseatiko, na may layuning maprutektahan ang interes o kagustuhan ng mga mangangalakal at ng kalakalan.

Sa makabagong kapanahunan, ang gawaing pangkomersiyo ay lumipat magmula sa mga pangunahing mga ruta ng kalakalan ng Matandang Mundo papunta sa mas bagong mga ruta na nasa pagitan ng mga makabagong mga estadong bansa. Ang gawaing ito ay paminsan-minsang isinasagawa na walang nakaugaliang pagprutekta ng pangangalakal at nasa ilalim ng mga kasunduan ng pandaigdigang kalakalang malaya, na nagpahintulot sa mga kalakal na pangkalakal na makatawid sa mga hangganan na mayroong banayad na mga restriksiyon o pagbabawal. Ang mga transportasyong inobatibo ng modernong panahon ay kinabibilangan ng transporte o pagpapadala sa pamamagitan ng mga guhit ng tubo (linya ng tubo), at ang manaka-nakang nakikilalang pangangalakal na gumagamit ng mga rutang daambakal, mga awtomobil, at mga linyang panghihimpapawid na pangkargada.

## Mga sanggunian 
## Talaaklatan 
*
*
*
*

Kategorya:Negosyo
*
Unyon ng manggagawa

[thumb|Mga nagwewelgang manggagawa ng bodega ng kompanyang Amazon sa labas ng *National Labor Relations Board* (Pambansang Lupon ng mga Pakikipag-ugnayan sa Manggagawa) ng [Estados Unidos. Hinihiling ng manggagawa na kilalanin ang unyon nila.]]
Ang **unyon ng manggagawa** (Ingles: *trade union*, *labor union*) ay isang organisasyon, samahan, o pangkat na kumakatawan sa mga manggagawa o mga taong nagtatrabaho sa isang partikular na industriya. 

## Gawain
Ilan sa mga ginagawa ng unyon ng manggagawa ay ang pagprotekta sa mga karapatan ng mga manggagawa. 

Sinasamahan din ng representante ng unyon ng manggagawa ang mga miyembro nito sa mga pagpupulong ng pagdidisiplina at karaingan. Ilan sa mga pangunahing alalahanin ng mga unyon ng mangagawang ito ay ang pagkakaroon ng disenteng trabaho para sa mga naghahanap ng trabaho at pangangalaga sa trabaho para sa mga may trabaho. 

### Nagkakaisang Kaharian
Sa Nagkakaisang Kaharian (Ingles: *United Kingdom*), ang mga unyon ng manggagawa ay may espesyal na katayuan sa batas na nagbibigay sa mga ito ng mga karapatan.

Nagbabayad ng *membership fee* ang mga kasapi ng unyon at naghahalal ng mga kinatawan upang kumatawan sa kanila sa mga pag-uusap na may kinalaman sa trabaho.  

### Indya
Sa Indya, ang batas na nagkokontrol at nag-aayos sa mga mekanismo ng mga unyon ng manggagawa ay ang *Indian Trade Act* o Indiyanong Batas ng Pangangalakal ng 1926. Sa bansang ito, ang mga bumubuo at nagpapatakbo ng mga unyon ng manggagawa ay ang mga partidong pang pulitika.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Paggawa
Kategorya:Ekonomika
Kategorya:Mga organisasyon
Troya

ay pangkasalukuyang tinatawag bilang "Troy VII".]]

).]]

Ang **Troya** (, *Troia* at , *Ilion*, o , *Ilios*;  at ; Hitita: *Wilusha* o *Truwisha*; ) ay isang lungsod sa hilaga-kanluran ng Asya Menor. Ito ang sentro ng Digmaang Trohano, na isinasalaysay sa may walong habang mga tulang epiko, anim mula sa Siklong Epiko at dalawang isinulat ni Homer na tinawag na *Iliada* at ang *Odisea*.

Sa kasalukuyan, ito ang pangalan ng isang pook na pang-arkeolohiya, ang lokasyon ng Homerikong Troy (Troya ni Homer), sa Hisarlik na nasa loob ng Anatolia, malapit sa dalampasigan na tinatawag sa ngayon bilang lalawigan ng Çanakkale sa hilaga-kanlurang Turkiya, na nasa timog-kanluran ng Dardanelles.  Itinalaga ng UNESCO ang pook na pang-arkeolohiya bilang isang Pook na Pamana sa Mundo.

## Patungkol sa Troy 
Ang Troya ay isang makapangyarihang kaharian na nasa dagat na Mediteraneo, at umunlad sa ilalim ng matagal na pamumuno ni Haring Priam. Ang marami niyang mga anak na lalaki, na kinabibilangan ng magiting, malakas, at hindi matalong si Hektor, at ni Paris na isang mapanlikhang tauhan na hindi isang malakas na tagapaglaban subalit isang lalaking mapusok, ang pinakanakikilala mula sa mito ng Troya.

Sa loob ng Gresya ay nakahimlay ang isang kahariang tinatawag na Mycene, na pag-aari ng mga Mycenaean o mga taong Mykene, na pinamumunuan ni Haring Agamemnon. Nagsimula siya ng isang kampanya upang puwersahin at gipitin ang mga lungsod o mga kahariang Griyego at sumali sa kaniya sa pagsalakay sa Troya, upang makuha ang maraming mga yaman nito. Ang hari ng Ithaca na si Odysseus (na nakikilala rin bilang si Ulysses), na kapiling ang hari ng Creta na si Idomenous, na mayroong magpahanggang sa 22 pang mga kaharian at mga hari, ay gumugol ng sampung mga taon sa paglusob sa Troya. Sa lumaon, bumagsak ang Troya pagkaraang ang isang kudeta na naisip ni Odysseus, na gumagamit ng isang kabayong Troyano na yari mula sa kahoy upang maikubli ang mga sundalo sa loob nito, at upang maipasok nang palihim ang mga kawal papasok sa guhit ng tanggulan ng mga Troyano.

Bago bumagsak ang Troya, noong nagsisimula pa lamang ang digmaan, naghahangad si Haring Priam na makalikha ng isang alyansa sa piling ng malakas na Kaharian ng Isparta na nasa Hilagang Gresya, upang maipagtanggol ang Troya kapag nag-umpisa na ang digmaan. Si Haring Aeneas, na nakikilala rin bilang Haring Helikaon, na hari ng Dardanos, ay isang mabuting kaibigan ni Hektor at ni Haring Priam, at kumampi sa mga Troyano noong panahon ng pakikidigma. Sa kasawiang palad, sa paglalakbay na pabalik, pagkaraang magkaroon ng kasunduan ng pag-anib sina Hektor at Paris sa Isparta, kinuha ni Paris ang anak na babae ng hari ng Isparta na nagngangalang Prinsesa Helen, na hindi nagpapaalam sa hari sapagkat naging malalim ang pagmamahalan ng dalawa. Nagdulot ito ng pagkaputol ng pagkakampihan, at humantong sa pagsali ng Isparta sa layunin ng pakikipaglaban ni Haring Agammenon.

## Tingnan din
*Kababaihan ng Troya

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Pook na Pamana sa Mundo na nasa Europa
Kategorya:Mga lungsod ng Sinaunang Gresya
Kardinal-pamangkin

[thumb|221px|Si [Pietro Ottoboni (cardinal)|Pietro Ottoboni, ang huling kardinal-pamangkin, ipininta ni Francesco Trevisani.]]
Ang isang **kardinal-pamangking lalake** (Espanyol: *cardenal nepote* [tuwirang salin: *kardinal-pamangkin*]; Ingles: *cardinal-nephew*; Latin: *cardinalis nepos*; Italyano: *cardinale nipote*; Espanyol: *valido de su tío*; Pranses: *prince de fortune*) ay isang kardinal sa Simbahang Katoliko Romano na itinaas sa posisyon ng papa ng Simbahang Romano Katoliko na tiyuhin ng kardinal na ito o sa mas pangkalahatan ay kamag-anak. Ang kasanayan ng paglikha ng mga **kardinal-pamangkin** ay nagmula sa Mga Gitnang Panahon at umabot sa tugatog nito noong ika-16 at ika-17 siglo. Ang salitang nepotismo ay orihinal na tumutukoy nang spesipiko sa kasanayang ito nang ito ay lumitaw sa wikang Ingles noong 1669. Mula sa gitna ng kapapahan ng Avignon (1309–1377) hanggang sa bull na anti-nepotismo ni Papa Inocencio XII na Romanum decet pontificem (1692), ang isang papa na walang kardinal-pamangkin ang eksepsiyon sa patakaran. Ang bawat papa ng panahong Renasimiyento na lumikha ng mga kardinal ay humirang ng isang kamag-anak sa Kolehiyo ng mga Kardinal at ang pamangking lalake ang pinakakaraniwang pagpipilan. Ang institusyon ng kardina-pamangkin ay nag-ebolb sa loob ng pitong mga siglo. Mula 1566 hanggang 1692, ang isang kardinal-pamangkin ay humawak ng opisinang pang-curia ng superintendente ng estadong eklesiyasitikal na kilala bilang Kardinal Pamangkin at kaya ang mga termino ay minsang ipinagpapalit. Ang opisina ng Kardinal Pamangkin gayundin ang institusyon ng kardinal-pamangkin ay bumaba habang ang kapangyarihan ng Kardinal Kalihim ng Estado ay tumaas at ang mga kapangyarihang temporal ng mga Papa ay nabawasan noong mga ika-17 at ika-18 siglo. Ang talaan ng mga kardinal-pamangkin ay kinabibilangan ng hindi bababa sa labinglima at posibleng kasingrami ng labing siyam na mga Papa (Gregorio IX, Alejandro IV, Adriano V, Gregorio XI, Bonifacio IX, Inocencio VII, Eugenio IV, Pablo II, Alejandro VI, Pio III, Julio II, Leo X, Clemente VII, Benedicto XIII, at Pio VII at marahil ay sina Juan XIX at Benedicto IX rin kung sila ay talagang itinaas bilang mga kardinal gayundin sina Inocencio III at Benedicto XII kung sila ay talagang may relasyon sa mga nagtaas sa kanila sa pagkakardinal), isang antipapa (Antipapa Juan XXIII) at dalawa o tatlong mga santo (Carlos Borromeo, Guarino ng Palestrina at marahil ay si Anselmo ng Lucca sa kaso na siya ay talagang isang kardinal).

## Tingnan din 
* Nepotismo
 
## Mga sanggunian 
Kategorya:Kuryang Romano
Kategorya:Nepotismo
Kategorya:Mga kardinal-pamangkin
Kategorya:Kolehiyo ng mga kardinal
Punong Pampasko

Ang **punong pamasko** o **punong pampasko** (Ingles: *Christmas tree* o *Tannenbaum*) ay isa sa pinakatanyag na mga kaugalian na may kaugnayan sa pagdiriwang ng Pasko. Karaniwan itong isang puno na palaging lunti at koniperoso (may bungang kono), na dinadala sa isang tahanan o ginagamit sa labas ng bahay, at pinapalamutian ng mga ilaw na pamasko at makukulay na mga ornamento tuwing mga araw na nakapaligid sa panahon ng kapaskuhan. Isang anghel o isang bituin ang madalas na inilalagay sa tuktok ng punong ito, upang maging representasyon ng Bituin ng Betlehem magmula sa Kapanganakan ni Hesus.

Bilang isang punong dinekurasyunan, ang karaniwang ginagamit na palaging lunting koniperong puno ay ang katulad ng punong pino o *fir*. Ang isang artipisyal na punong pampasko ay isang bagay na nilikha upang maging kahawig ng tunay na punong pamasko, na karaniwang yari mula sa *polyvinyl chloride* (PVC).

Ang puno ay makatradisyon at dating nadedekurasyunan ng mga pagkaing nakakain, katulad ng mansanas, mga mani, at mga datiles. Noong ika-18 daantaon, nagsimula itong pagliwanagin sa pamamagitan ng mga kandila, kung saan ang elektripikasyon ay maaari ring gamitin sa pamamagitan ng paghalili ng mga pamaskong ilaw. Sa ngayon, mayroong malawak na kasamu't sarian ng pangtradisyong mga ornamentong pamasko, katulad ng mga garland, mga tinsel, at mga kending baston.

Ang kostumbre ng punong pamasko ay umunlad sa loob ng kaagahan ng modernong Alemanya na may mga ninuno na maaaring bakasin mula sa ika-16 na daantaon at maaaring sa ika-15 daantaon, kung kailan ang mga Kristiyanong deboto ay nagdala ng mga punong pinalamutian sa lob ng kanilang mga tahanan. Nagkamit ito ng katanyagan na lampas sa hangganan ng Alemanya noong pangalawang hati ng ika-19 daantaon. Ang punong pamasko ay naging nakikilala rin bilang "puno ng Yule", natatangi na sa mga pagtalakay ng mga simulain nitong pokloristiko.

## Dekorasyong pangtaas
Ang **tree-topper** (Ingles, literal sa Tagalog bilang **pang-tuktok sa puno**) ay dekorasyon na nilalagay sa tuktok ng isang Christmas tree (Puno ng Pasko).  Iba't-iba ang porma ng isang tree-topper at mayroong mga hugis anghel at hugis Santa Claus, ngunit ang pinakakaraniwang hugis ay ang bituin at kadalasan gawa ito sa bakal, salamin o plastik.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pasko
Kategorya:Halamang pamasko
Hipolito ng Roma

Si **Hippolytus ng Roma** (170 – 235) ang pinakamahalgang teologo sa simbahang Kristiyano sa Roma kung saan siya malamang na ipinanganak. Siya ay inilarawan ni Photios I ng Constantinople sa kanyang *Bibliotheca* (cod. 121) bilang isang alagad ni Irenaeus na sinasabing alagad ni Polycarp. Siya ay nakipag-alitan sa mga obispo ng Roma at tila namuno sa isang humiwalay na pangkat bilang isang katunggali ng Obispo ng Roma. Dahil dito, siya ay minsang itinuturing na antipapa. Kanyang sinalungat ang mga Obispo ng Roma na nagpalambot ng sistmeang pang-penitensiya upang angkopan ang malalaking bilang ng mga akay na pagano. Gayunpaman, napakamalamang na siya ay nakipagkasundo sa simbahan nang siya ay mamatay bilang isang martir. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Antipapa
Kategorya:Mga ama ng simbahan
Antipapa Christopher

Si **Christopher** ay humawak ng anti kapapahan mula Oktubre 903 hanggang Enero 904. Bagaman siya ay itinala bilang isang lehitimong Papa ng Simbahang Katoliko Romano sa karamihan ng mga modernong talaan ng mga papa hanggang sa unang kalahati ng ika-20 siglo, ang sinasabing hindi kanonikal na paraan na kanyang nakamit ang kapapahan ay humantong sa kanyang pagkakatanggal mula sa quasi-opisyal na listahan ng mga papa na *Annuario pontificio.* Dahil dito, siya ay itinuturing ngayong antipapa ng Simbahang Katoliko Romano. Pinaniniwalaang siya ay isang Romano at ang kanyang ama ay nagngangalang Leo. Siya ay isang kardinal-pari ng pamagat na San Damaso nang siya ay maging papa. Ang kanyang predesesor na si Papa Leo V ay pinatalsik sa puwesto at ibinilanggo na pinakamalamang ay noong Oktubre 903. Gayunpaman, ayon sa salaysay ni Auxilius ng Naples, pinatay ni Papa Sergio III ang parehong sina Papa Leo V at Christopher]]. Ang isang ika-11 siglong dokumentong Griyego ay nagsasaad na si Christopher ang unang papa na magsaad na ang Banal na Multo ay nagmula "mula sa Ama at mula sa Anak". Gayunpaman, ang dokumenton ay nag-aangkin na ginawa ni Christopher ang paghahayag na ito kay Sergio, Patriarka ng Constantinople. Sa panahong ito, siNicholas Mystikos ang Patriarka ng Constantinople na gumagawa sa salaysay na nakahihinala. 
## Pagpapatalsik sa trono
Si Christopher ay pinatalsik mula sa kapapahan ni Papa Sergio III. Ayon kay Hermannus Contractus, si Christopher ay napilitang wakasan ang kanyang araw bilang isang monghe.  Gayunpaman, ayon sa historyan na si Vulgarius, siya ay sinakal sa bilangguan.

## Lehitimasya bilang papa ng Simbahang Katoliko Romano
Ang ilan ay naniniwalang si Christopher ay isang lehitimong papa ng Simbahang Katoliko Romano nang hindi isinasaalang ang hindi lehitimong paraan ng kanyang pagluklok sa trono ng papa. Ang kanyang pangalan ay kasama sa lahat ng mga pangunahing ng mga katologo ng papa hanggang sa simula ng ika-20 siglo. Ang kanyang mga larawan ay kasama sa mga larawan ng mga papa sa Basilika ni San Pablo sa Labas ng mga Pader sa Roma at kasama sa mga fresco ng ika-10 na ipininta noong ika-13 siglo sa mga pader ng sinaunang simbahan ng San Pietro a Grado sa labas ng Pisa. Siya ay kinilala ring papa ng kanyang mga kahaliling papa. Halimbawa, sa pagkukumpirma ng mga pribilheiyo ng Abbey ng Corbie sa Pransiya, binanggit ni Papa Leo IX ang mga naunang pagkakaloob nina Benedicto at Christopher. Gayunpaman, siya ay hindi itinuturing na isang lehitimong papa ng Simbahang Katoliko Roma mula unang kalahati ng ika-20 siglo at binura mula sa *Annuario pontificio*s list of popes.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Antipapa
Cephalus

*, ni Nicolas Poussin (*circa* 1630).]]

Si **Cephalus** (, **Kephalos**) ay isang pangalang ginagamit kapwa para sa pigura ng isang bayani sa mitolohiyang Griyego at binubuhat bilang isang pangalang teoporiko ng mga taong pangkasaysayan. Ang salitang *kephalos* ay ang salitang Griyego para sa "ulo", na marahil ay ginagamit dito dahil sa si Cephalus ay ang naging "ulo" na tagapagtatag ng isang dakilang mag-anak na kinabibilangan ni Odysseus. Maaaring ang Cephalus ay mayroong kahulugan na ulo ng araw na pumatay (nagpasingaw) kay Procris (hamog) sa pamamagitan ng kaniyang hindi nagkakamaling sinag o "sihang" (*javelin''). Si Cephalus ay ang isa sa mga mangingibig ng diyosa ng bukang-liwayway na si Eos.

Ang marangyang mga sakripisyo para kay Cephalus at para kay Procris ay kinakailangan sa nakakintal na kalendaryong banal ni Thorikos na nasa katimugang Attica, na marahil ay maipepetsa noong dekada ng 430 BCE at inilathala magmula sa bato noong 1983.

## Mga sanggunian
## Mga kawing na panlabas
Kategorya:Mitolohiyang Griyego
Kategorya:Mga hari sa mitolohiya
Kategorya:Aeolides
Robert Falcon Scott

Si **Robert Falcon Scott**, CVO (6 Hunyo 1868&nbsp;–  29 Marso 1912) ay isang opisyal ng Maharlikang Hukbong Pandagat at eksplorador na namuno ng dalawang mga ekspedisyon sa mga rehiyon ng Antarktika: ang Ekspedisyon ng Discovery mula 1901 hanggang 1904, at ang sinawing-palad na Ekspedisyon ng Terra Nova mula 1910 hanggang 1913. Sa loob ng ikalawang paglalakbay, pinamunuan ni Scott ang isang partidong binubuo ng limang mga tao na nakarating sa Polo ng Timog noong 17 Enero 1912, kung saan natagpuan nila na naunahan na sila ng ekspedisyong Noruwego ni Roald Amundsen. Sa kanilang paglalakbay na pabalik sa pinanggalingan, namatay sina Scott ang apat sa kaniyang mga kasamahan dahil sa pinagsama-samang kapaguran, kagutuman, at labis na kalamigan.

Bago ang kaniyang pagkakatalaga upang pamunuan ang Ekspedisyon ng Discovery, sinunod ni Scott ang mga yapak ng isang karerang nakaugalian o larangang kumbensiyonal na para sa isang opisyal ng hukbong-dagat noong panahon ng kapayapaan sa Britanyang Victoriana, kung kailan ang mga pagkakataon para sa pagsulong ng karera niya ay kapwa limitado at masigasig na hinahangad ng mga opisyal na mayroong mga ambisyon. Ang tiyansa sa pagiging namumukod-tangi ang nagpahantong kay Scott na iharap ang sarili para sa pagkakomandante ng barkong *Discovery*, sa halip na anumang predileksiyon para sa eksplorasyong pampolo. Subalit, sa paghakbang na ito, ang pangalan niya ay naging hindi na maihihiwalay pa mula sa Antarktika, ang larangang panggawain kung saan nanatili ang kaniyang pagtuon habang nasa panghuling labindalawang mga taon ng kaniyang buhay.

Kasunod ng pagkakabalita ng kaniyang kamatayan, si Scott ay naging isang bantog na bayani ng Britanya, isang katayuan na nanatili sa loob ng 50&nbsp;mga taon ay ipinamamalas ng maraming mga memoryal o moog na pang-alaalang permanente na itinayo sa buong bansa. Sa pagsasara ng mga dekada ng ika-20 daantaon, at alamat ay muling sinuri dahil sa ang pagtuon ay napunta sa mga sanhi ng kapahamakan kumitil ng buhay niya at ng kaniyang mga kasama, at ang abot ng mga pagkakamaling personal nagawa ni Scott. Magmula sa dating mahirap dapitan na posisyon, si Scott ay naging isang pigura ng kontrobersiya, dahil sa mga katanungang lumitaw hinggil sa kaniyang matalab na kakayahan at katangian. Ang mga mamumuna noong ika-21 daantaon ay itinuturing si Scott na mas positibo, na nagbibigay ng diin sa kaniyang personal na katapangan at pagiging matiisin habang inaamin naman ang kaniyang mga pagkakamali, subalit itinatalaga ang kinahantungan ng kaniyang ekspedisyon pangunahin na sa kamalasan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Ipinanganak noong 1868
Kategorya:Namatay noong 1912
Kategorya:Mga eksplorador mula sa Inglatera
Kategorya:Mga eksplorador ng Antartika
Kategorya:Mga namatay dahil sa gutom
Kategorya:Mga namatay dahil sa hipotermiya
Kategorya:Mga namatay sa ekspidisyon sa Antartika
Kategorya:Mga opisyal ng Maharlikang Hukbong Pandagat
Rosids

Ang mga **Rosid**, **Rosidae**, o mga **Rosida** ay kasapi sa isang malaking klade ng mga halamang namumulaklak, na naglalaman ng humigit-kumulang sa 70,000 mga espesye, na mas mahigit kaysa sa sangkapat (isang ikaapat) ng lahat ng mga angiosperma. Ang klade o *clade* ay nahahati sa 16 hanggang sa 20 mga orden, na nakabatay sa sirkumskripsiyon at klasipikasyon. Ang mga ordeng ito naman ay magkakasamang bumubuo sa humigit-kumulang sa 140 mga pamilya. Sa ngayon, ang mga rosid at ang mga asterid ang pinakamalaking mga klade sa loob ng mga eudikota..

Ang mga posil ng mga rosid ay nakikilala na nagmula sa panahong Kretasyoso. Ang mga pagtataya ng orasang pangmolekula ay nagpapahiwatig na ang mga rosid ay nagmula sa mga yugtong Aptiano o mga Albiano ng Kretasyoso, na nasa pagitan ng 125 at 99.6 mga milyong taon na ang nakararaan.

## Ang pangalan
Ang pangalang *rosid* ay ibinatay sa pangalang "Rosidae", na karaniwang nauunawaan bilang isang subklase o kabahaging pangkat. Noong 1967, ipinakita ni Armen Takhtajan na ang tamang batayan para sa pangalang "Rosidae" ay ang isang paglalarawan sa isang pangkat ng mga halamang nailathala noong 1830 ni Friedrich Gottlieb Bartling. Pagdaka, ang kladeng ito ay muling pinangalanan upang maging "Rosidae" at pabagu-bagong hinahangganan ng iba't ibang mga may-akda. Ang pangalang "rosid" ay impormal, at hindi ipinapalagay na mayroong anumang partikular na ranggong pangtaksonomiya na katulad ng mga pangalang pinahintulutan ng ICBN. Ang mga rosid ay monopiletiko na nakabatay sa katibayang natagpuan sa pamamagitan ng analisis na pilohenetikong pangmolekula.

Sa kasalukuyan, tatlong magkakaibang mga kahulugan ng rosid ang ginagamit. Mayroong ilang mga may-akda na ibinibilang ang mga orden ng Saxifragales at ng Vitales sa loob ng mga rosid. Mayroong namang iba na kapwa hindi isinasali ang mga ordeng ito. Ang sirkumskripsiyong ginagamit sa loob ng artikulong ito ay ang nasa klaspikasyon ng APG II, na nagsasama ng Vitales, subalit hindi isinasama ang  Saxifragales.

## Mga sanggunian

Kategorya:Eudicots
Lorenzo de' Medici

Si '''Lorenzo de' Medici** (1 Enero 1449 &ndash; 8 Abril 1492), na ang buong pangalan ay **Lorenzo di Piero de' Medici'*, ay isang Italyanong politiko at pinunong *de facto* ng Republikang Florentino noong Italyanong Renasimiyento. Siya ay kilala bilang **Lorenzo ang Magnipiko** (*Lorenzo il Magnifico'') ng mga kontemporaryong Florentino. Siya ay isang diplomata, politiko, patron ng mga skolar, magsisining, at mga manunula. Marahil, siya ay pinakakilala para sa kanyang ambag sa daigdig ng sinig na nagbibigay ng malalaking mga halaga ng salapi sa mga magsisining upang lumikha sila ng mga gawang maestro ng sining. Ang kanyang buhay ay kasabay ng mataas punto ng hinog na yugton ng Italyanong Renasimiyento. Ang kanyang kamatayan ay kasabay ng pagwawakas ng Ginintuang Panahon ng Florence.  Ang marupok na kapayaan na kanyang tinulungang panatilihin sa pagitan ng iba't ibang mga estadong Italyano ay gumuho sa kanyang kamatayan. Siya ay inilibing sa Kapilyang Medici sa Florence.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sambahayan ng Medici
Kategorya:Mga humanistang Italyano ng Renasimiyento 
Kategorya:Ipinanganak noong 1449
Kategorya:Namatay noong 1492
Capparaceae

Ang **Capparaceae** o **Capparidaceae**, na karaniwang nakikilala bilang pamilya ng mga *caper*, ay isang mag-anak ng mga halaman na nasa orden ng Brassicales. Ito ay mga puno, mga palumpong, o mga *liana*, na paminsan-minsang mga yerba, na karaniwang natatagpuan sa mga pook na tropiko. Ayon sa pangkasalukuyang pagtatakda, ang pamilya ay naglalaman ng 33 mga henera at ng humigit-kumulang sa 700 mga espesye, bagaman ang ilang henera na kasalukuyang kasama ay maaaring hindi naman nararapat na naroroon. Ang pinakamalaking henera ay ang *Capparis* (mayroong humigit-kumulang sa 150 mga espesye), *Maerua* (humigit-kumulang sa 100 mga espesye), *Boscia* (37 mga espesye) and *Cadaba* (30 mga espesye).

Ang Capparaceae ay matagal nang itinuturing na malapit na mayroong kaugnayan sa, at madalas na isinasama sa, loob ng Brassicaceae, ang pamilya ng mustasa (APG, 1998), sa isang bahagi dahil ang mga pangkat ay kapwa lumilikha ng mga langkapang *glucosinolate* o glukosinolado (mantika ng mustasa). Ang sumunod na mga araling pangmolekula (Hall et al., 2002, 2008) ay sumusuporta sa Capparaceae s.s. bilang parapiletiko na may paggalang sa Brassicaceae. Ngunti ang *Cleome* at ang ilan pang mga henerang kaugnay ay mas malapit na may kaugnayan sa mga kasapi sa Brassicaceae kaysa sa iba pang mga nasa Capparaceae. Ang mga henerong ito ay pangkasalukuyang inilalagay sa loob ng Brassicaceae (bilang ang subpamilyang Clemoideae) o inihihiwalay na ipinapaloob sa Cleomaceae. Ang ilan pang mga henero ng tradisyunal na Capparaceae ay mayroong mas malapit na pagkakaugnay sa iba pang mga miyembro ng  Brassicales, at ang ugnayan ng ilan pa ay nananatiling hindi pa nalulutas (Hall et al. 2004). Ayon sa mga batayang pangmorpolohiya na sinusuportahan ng mga pag-aaral na pangmolekula, ang espesyeng Amerikano na nakaugaliang kinikilala bilang *Capparis* ay inilipat sa muling binuhay na mga pangalang heneriko. Ilang bagong mga henero ang kamakailan ding nailarawan (Cornejo & Iltis 2006, 2008a-e; Iltis & Cornejo, 2007; Hall, 2008). 

## Mga sanggunian
Kategorya:Capparaceae
Kategorya:Brassicales
Malware

Ang **malware** (*mapaminsalang software*) na pinaikli para sa malisyoso o malebolenteng software ay isang sopwer na ginagamit o nililikha ng mga umaatakeng indibidwal upang guluhin ang operasyon ng kompyuter, magtipon ng mga senstibong impormasyon o makalapit sa mga pribadong sistemang pangkompyuter. Ito ay maaaring lumitaw sa anyo ng isang kodigo, mga skripto, aktibong nilalaman, at iba pang sopwer. Ang malware ay isang pangkalahatang terminong ginagamit upang tukuyin ang iba't ibang mga anyo ng masama o mapanghimasok na sopwer. Ito ay kinabibilangan ng mga virus ng kompyuter, ransomware, worm ng kompyuter, kabayong Trojan, rootkit, keylogger, spyware, adware, malisyosong BHO at iba pang mga malisyosong programa. Sa batas, ang malware ay minsang kilala bilang isang kontaminante ng komputer gaya nasa mga batas ng ilang mga estado ng Estados Unidos. Ang malware ay hindi kapareho ng isang depektibong sopwer na sopwer na may layuning lehitimo ngunit naglalaman ng mga mapanganib na bug ng sopwer na hindi naituwid bago ilabas sa paggamit. Gayunpaman, ang ilang malware ay nagbabalat-kayo bilang tunay na sopwer at maaaring magmula sa isang opisyal na websayt ng kompanya. Ang isang halimbawa nito ang sopwer na ginagamit para sa mga walang panganib na layunin na ipinake o isinama sa karagdagang nagmamanman na sopwer na nagtitipon ng mga estadistika sa layuning pagaanunsiyo. Ang mga malware ay humantong sa pagtaas sa paggamit ng mga protektibong sopwer gaya ng antivirus, antimalware, at mga firewall. Ang mga ito ay karaniwang ginagamit ng mga pansariling tagagamit at mga mga network ng korporasyon upang mapigilan ang hindi pinayagang paglapit ng ibang mga tagagamit ng kompyuter sa isang  network ng mga kompyuter gayundin din ang automadong pagkalat ng mga malisyosong skripto at sopwer.

## Mga kawing panlabas
*:en:Comparison of antivirus software
*Virus Bulletin  (en)
*AV-Comparatives  (en)
*AV-Test  (en)
*ICSA Labs   (en)
Tomas Arejola

Si **Tomas Padilla Arejola** (18 Setyembre 1865 - 22 Mayo 1926) ay isang propagandistang Pilipino noong panahon ng Kastila. Siya ay isang abogado, mambabatas, manunulat at diplomata. Kasama ang iba pang Pilipino sa Madrid, Espanya, masugid na ipinaglaban niya an mga reporma sa politika sa bansang Pilipinas. Noong panahon na dumating ang mga Amerikano at itinatag an Komonwelt, isa siya sa lumikha ng Partido Nacionalista kung saan siya ang kauna-unahang bise-presidente nito. Dalawang beses siyang nahalal (noong 1907 at noong 1911) bilang representante ng Ambos Camarines. Ipinanganak siya sa Nueva Caceres (na ngayon ay Lungsod ng Naga), Ambos Camarines.

## Mga panlabas na kawing
*http://quod.lib.umich.edu/p/philamer/ahm8979.0001.001/33?rgn=full+text;view=image;q1=25Pakilala sa kanya. Hinugot 4-1-16
Kategorya:Mga Pilipino
Kabayong Troyano (kompyuter)

Ang isang **kabayong Trojan** o **Trojan** ay isang hindi nagpaparami sa sariling uri ng malware na mukhang nagsasagawa ng isang kanais-nais na tungkulin sa kompyuter ngunit sa halip ay nagpapadali sa hindi-autorisadong paglapit sa sistemang kompyuter ng tagagamit. Ang mga trojan ay hindi nagtatangka na magpasok ng kanilang mga sarili sa ibang mga file tulad ng isang bayrus ng kompyuter. Ang mga kabayong Trojan ay maaaring magnakaw ng impormasyon o maminsala ng sistemang kompyuter ng kanilang host. Ang mga trojan ay maaaring gumamit ng mga drive-by download o mag-install sa pamamagitan ng mga larong online o mga aplikasyon na pinatatakbo ng internet upang maabot ang mga pinupuntiryang mga kompyuter. Ang terminong Kabayong Trojan sa pagkukwenta ay hinango mula sa kuwentong Kabayong Trojan ng Mitolohiyang Griyego dahil ang mga malware na kabayong Trojan ay gumagamit ng isang anyo ng pag-iinhinyerong panlipunan na nagtatanghal ng kanilang mga sarili na hindi mapanganib na magagamit na mga regalo upang mahikayat kanilang mga biktima na iinstall sila sa kanilang mga kompyuter.
## Mga layunin at paggamit
Ang isang Trojan ay maaaring magbigay sa isang hacker ng malayong paglapit sa isang pinupuntiryang sistemang kompyuter. Ang mga operasyong maaaring isagawa ng isang hacker sa isang pinupuntriyang sistemang kompyuter ay maaaring kabilangan ng:
*Paggamit ng makina bilang bahagi ng isang botnet (halimbawa upang magsagawa ng isang automadong pagiispam o mamahagi ng mga pag-atakeng Denial-of-service)
*Pagpapatigil sa kompyuter
*Mabagal na pagtakbo ng kompyuter
*Blue screen of death
*Kontrolin ang kompyuter
*Pagnanakaw ng salapi ng elektroniko
*Pagnanakaw ng mga datos
*Pag-iinstall ng sopwer kabilang ang ikatlong partidong malware at ransomware
*Pagdodownload o upload ng mga file sa kompyuter ng tagagamit
*Pagbabago o pagbura ng mga file
*Pagtatala ng pagpindot sa keyboard
*Panonood sa iskreen ng tagagamit
*Panonood sa webcam ng tagagamit
*Malayong pagkontrol sa kompyuter
*Pagkukubli ng pagtingin sa internet

## Mga karaniwang kabayong Trojan
* Socket de Trois, Inactif (by JC`zic)
* Netbus (by Carl-Fredrik Neikter)
* Subseven or Sub7 (by Mobman)
* Y3K Remote Administration Tool (by Konstantinos & Evangelos Tselentis)
* Back Orifice (Sir Dystic)
* Beast
* Zeus
* DarkComet
* The Blackhole exploit kit
* Flashback Trojan (Trojan.BackDoor.Flashback)
* ProRat
Akre (sukat)

Ang **akre** (Ingles: *acre*) ay ang sukat ng lupain na mayroong 123 bara at 3 dangkal ang haba at 49 1/2 na bara ang lapad.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sukat
Young Officers Union

Ang **Young Officers Union** (**YOU**), na may kahulugang "Unyon ng mga Kabataang Opisyal", ay isang humilay na pangkat o *splinter group* kung tawagin sa wikang Ingles, na nasa loob ng militar ng Pilipinas. Noong panahon ng pamumuno ni Corazon Aquino bilang Pangulo ng Pilipinas, tinutulan ng YOU ang pananatili ng Military Bases Agreement at ninanais nila na magtapos na ang kasunduang ito sa pagitan ng Pamahalaan ng Pilipinas at ng Pamahalaan ng Estados Unidos.

## Tingnan din
*Reform the Armed Forces Movement (RAM)

## Mga sanggunian
Kategorya:Militar ng Pilipinas
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Konrad Zuse

Si **Konrad Zuse** (; 1910&ndash;1995) ay isang Aleman na inhinyerong sibil, imbentor at pioneer ng kompyuter. Ang kanyang pinakadakilang nagawa ang una sa daigdig na unang gumaganang kinontrol ng programang kumpletong-Turing na kompyuter na  Z3 na naging operasyonal noong Mayo 1941. Si Zuse ay kilala rin sa makinang pang-pangkwenta na S2 na itinuturing na unang kinontrol ng prosesong kompyuter. Kanyang itinatag ang pinakamaagang negosyo ng kompyuter noong 1941 na lumikha ng Z4 na naging una sa daigdig na pangkalakalan *(commercial)* na kompyuter. Mula 1943, hanggang 1945 kanyang dinisenyo ng unang mataas na lebel na wikang pamprograma na  Plankalkül. Noong 1969, kanyang iminungkahi ang konsepto ng batay sa komputasyong uniberso sa kanyang aklat na *Rechnender Raum* (*Calculating Space*). Ang karamihan ng kanyang maagang paggawa ay pinondohan ng kanyang pamilya at komersiyo ngunit pagkatapos ng 1939 ay binigyan ng mga mapagkukunan ng pamahaang pamahalaang Nazi. Dahil sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang paggawa ni Zuse ay malaking hindi napansin sa United Kingdom at Estados Unidos. Posibleng ang kanyang unang nadokumentong impluwensiya sa kompanya ng Estados Unidos ang opsiyon ng IBM sa kanyang mga patent noong 1946. May isang replika ng Z3 gayundin ang orihinal na Z4 sa Deutsches Museum sa Munich. Ang Deutsches Technikmuseum sa Berlin ay may eksibisyon na nakalaan kay Zuse at nagtatanghal ng 12 sa mga makina niya kabilang ang isang replika ng Z1 at ilang mga pinta ni Zuse.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga imbentor mula sa Alemanya
Kategorya:Mga ateista
Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter
Kategorya:Mga pionero ng kompyuter
Jonathan M. Wainwright

Si **Jonathan Mayhew "Skinny" Wainwright IV** (23 Agosto 1883&nbsp;– 2 Setyembre 1953) ay isang opsiyal ng Hukbong Panlupa ng Estados Unidos at komandante ng puwersang Alyado sa Pilipinas noong panahon ng kanilang pagsuko sa Imperyo ng Hapon habang nagaganap ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Nakatanggap si Wainwright ng Medalya ng Karangalan.

Kategorya:Mga militar ng Estados Unidos
LiSA

Si , na mas kilala sa pangalang **LiSA** ay isang mang-aawit mula sa bansang Hapon.

## Talambuhay
Nag-simula siyang kumanta noong 2005 bilang miyembro ng bandang Chucky. Noong naghiwalay ang Chucky, itinatag ni LiSA ang bandang Love is Same All kasama ang mga miyembro ng bandang Parking Out. Sumikat si LiSA sa pagkanta ng mga kanta para sa anime na *Angel Beats!* bilang isa sa dalawang manganganta ng bandang Girls Dead Monster. Siya ang manganganta ng karakter na si Yui, habang si Marina ang manganganta ng karakter na si Masami Iwasawa. Ilalabas niya ang kantang "Best Day, Best Way" ay ilalabas sa 3 Abril 2013.

## Mga Tampok ng Plaka
### Mga Single
# [2011.11.23] oath sign
# [2012.08.08] crossing field
# [2013.04.03] best day,best way
# [2013.08.07] träumerei
# [2014.05.07] Rising Hope
# [2014.09.17] BRiGHT FLiGHT/L.Miranic
# [2014.12.10] 
# [2015.05.27] Rally Go Round	
# [2015.09.30] Empty MERMAiD
# [2016.08.24] Brave Freak Out
# [2017.02.15] Catch the Moment
# [2017.08.02] 
# [2017.11.29] ASH
# [2018.12.12] Akaiwana
# [2019.07.23] Gurenge
# [2019.12.11] Unlasting

### Mga Album
# [2012.02.22] LOVER"S"MiLE	
# [2013.10.30] LANDSPACE
# [2015.03.04] Launcher
# [2017.05.24] Little Devil Parade
# [2020.10.14] Leo-Nine

### Mga Mini Album
# [2011.04.20] Letters to U
# [2016.04.20] LUCKY Hi FiVE!

### Mga Greatest Album
# [2018.05.09] LiSA BEST -Day-
# [2018.05.09] LiSA BEST -Way-

## Mga sanggunian 
Kategorya:Ipinanganak noong 1987
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Hapon
Joseph Marie Jacquard

Si **Joseph Marie Charles** (7 Hulyo 1752&nbsp;– 7 Agosto 1834), na pinalayawan bilang **Jacquard**, ay isang manghahabing Pranses at mangangalakal. Siya ay gumampan ng isang papel sa pagbuo ng pinakamaagang mapoprogramang loom na tinawag bilang "*loom* ni Jacquard" (*Jacquard loom*) na gumanap naman ng papel sa pagkakabuo ng mga makinang mapoprograma gaya ng mga kompyuter.

Kategorya:Mga imbentor mula sa Pransiya
Sword Art Online

Ang  ay isang magaang nobela na inilikha ni Reki Kawahara at inilarawan ni abec. Mayroon din itong manga, anime at larong bidyo. Ang anime nito ay nagsimula noong Hulyo 7, 2012 at nagtapos noong Disyembre 22, 2012. Naglabas ng larong bidyo ng *Sword Art Online* ang Namco Bandai Games noong Marso 14, 2013. at piksyong siyensya

## Mga sanggunian 
Kategorya:Larong bidyo noong 2013
Toaru Majutsu no Index

Ang  ay isang magaang nobela na inilikha ni Kazuma Kamachi at inilarawan ni Kiyotaka Haimura na inililimbag ng ASCII Media Works sa ilalim ng imprinto nito na *Dengeki Bunko* simula Abril 2004. Naisalin ito sa isang serye ng manga para sa *Monthly Shōnen Gangan* noong Abril 2007.  Isang anime ng *Toaru Majustu no Index* ang ginawa ng J.C. Staff at ipinalabas sa Hapon mula Oktubre 2008 hanggang Marso 2009, habang ang pangalawang season ay ipinalabas mula Oktubre 2010 hanggang Abril 2011. Isang pelikulang anime ang ipinalabas noong Pebrero 2013.  Ang pangatlong season ng anime ay ipinalabas mula Oktuber 2018 hanggang Abril 2019.  Nagkaroon ito ng mga kilalang manga spin-off kagaya ng *Toaru Kagaku no Railgun at ng* *Toaru Kagaku no Accelerator.* 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Mga nobela
Kategorya:Shōnen manga
Oscar Zalameda

Si **Oscar Zalameda** (ipinanganak noong Setyembre 24, 1930 sa Lucban, Quezon - namatay noong 10 Hulyo 2010), na binabaybay ding bilang **Oscar de Zalameda**, ay isang alagad ng sining mula sa Pilipinas.

## Pinag-aralan
Noong 1949, nagtapos ng hayskul si Zalameda mula sa Hayskul ng Tayabas (nakikilala sa ngayon bilang Pambansang Hayskul ng Quezon) sa Lungsod ng Lucena. Pagdaka ay nag-aral siya sa Pamantasan ng Santo Tomas kung saan natanggap niya ang degri sa Sining (Belyas-Artes). Naging bahagi siya ng Liga ng Sining ng California sa San Francisco, California sa Estados Unidos. Nag-aral siya ng mga pamamaraan sa paggawa ng mga mural (mga larawang nakapinta sa pader) sa Mehiko.

## Kamatayan
Namatay si Zalameda noong 10 Hulyo 2010, sa edad na 79, habang nasa Mount Carmel General Diocesan General Hospital ng Lungsod ng Lucena pagkaraang maospital simula noong Mayo 25, 2010 dahil sa isang nagtatagal nang mga karamdaman. Isinagawa ang lamay para sa kaniyang bangkay sa parokyang Katoliko ng simbahan ng Lucban. Bago siya namatay, nagpasya si Zalameda na maglagi sa isang tirahan na nasa may paanan ng Bundok ng Banahaw.

## Mga parangal
Noong dekada ng 1970, napabilang si Zalameda sa mga taong nakatanggap ng taunang Medalya ng Karangalan mula sa Lungsod ng Quezon. Noong 2006, ginawaran siya ng dating Pangulo ng Pilipinas na si Gloria Macapagal-Arroyo ng *Medal of Merit* (Medalya ng Kahusayan) sa Palasyo ng Malacañang, dahil sa mga naiambag niya sa kultura ng Pilipinas. Si Zalameda ay naging isang paboritong artista ng sining ng dating Unang Ginang ng Pilipinas na si Imelda Marcos.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga alagad ng sining mula sa Pilipinas
Akre

Ang **akre** ay maaaring tumukoy sa:

*Akre (sukat), na katumbas ng Ingles na *acre*
*Lungsod ng Acre o Lungsod ng Akre sa Israel
Landas ng Wasay

Ang **Landas ng Wasay** o **Bagnos ng Wasay** ay isang landas o bulaos na madaraanan upang marating ang Bundok ng Kanlaon sa pamamagitan ng pagmumula sa Brgy. Mambucal, Murcia ng Negros Occidental at pagsapit sa Landas ng Guintuban na nasa  Ara-al, Lungsod ng La Carlota. Ang pagtunton sa Landas ng Wasay hanggang sa tuktok ng Bundok Kanlaon ay maaaring magtagal ng tatlo hanggang apat na mga araw (katumbas ng 15 hanggang 16 na mga oras).

## Mga sanggunian
Kategorya:Heograpiya ng Pilipinas
Puting Pulo

Ang **Puting Pulo**, na mas nakikilala sa katawagan nito sa Ingles bilang ***White Island*** ay isang pulong buhangin na walang naninirahan na nasa humigit-kumulang   ang layo magmula sa hilagang pampang ng Mambajao na nasa pulong mabulkan ng Camiguin sa Pilipinas.  Ang pulo ay pangkalahatang mayroong hugis ng sapatos ng kabayo, bagaman palaging muling binabago ng laki ng tubig ang hugis at sukat nito. Walang mga puno o silungan dito, at binubuo lamang ito ng mga puting buhangin.

## Pagkanapupuntahan
Ang Puting Pulo ay nakakahikayat ng libu-libong mga turista bawat taon. Ang pulo ay maaaring mapuntahan magmula sa Brgy. Agoho o kaya mula sa Brgy. Yumbing na nasa Mambajao na humigit-kumulang  sa kanluran ng poblasyon o sentro ng bayan (kabayanan). Maaaring umarkila ng mga bangka magmula sa anumang mga resort o liwaliwang nasa dalampasigan na nakaharap sa pulo.

## Tingnan din
*Tala ng mga pulo ng Pilipinas

## Mga sanggunian
## Mga kawing na panlabas
* Camiguin: A tropical Island Paradies 

Kategorya:Mga pulo ng Mindanao
Yawa-yawa

Ang **Yawa-yawa** ay isang dula-tulang panrelihiyon at pangkulturang pagtatanghal ginaganap sa Pilipinas na nasa bernakular na wika. Naglalarawan ito ng buhay ni San Miguel na Arkanghel sa pamamagitan ng pag-awit at pagsasayaw, kaya, tinatawag din ito na **Comedia de San Miguel**, na isang uri ng *comedias de santos* (o komedya ng mga santo). Ginaganap ito sa tuwing may kapistahan na nagaganap sa Lungsod ng Iligan.

## Pangkalahatang ideya 
Bilang isa sa mga natitirang halimbawa ng tradisyunal na *comedia* sa Pilipinas, ang obrang Yawa-yawa ay nagsisilbing sentro ng selebrasyon ng Pistang Diyandi tuwing buwan ng Setyembre na umaabot ang rurok ng pagdiriwang sa ika-29 ng Setyembre, ang aktuwal na pista. Ang naratibo ng dula ay umiikot sa makasaysayang pagtutunggali nina San Miguel Arkanghel, ang patron ng lungsod, at ni Lucifer, na lokal na tinatawag na *Luzbel*. Sa pamamagitan ng masining na diyalogong nasa wikang Cebuano at mga koreograpikong labanan, isinasalarawan nito ang teolohikong konsepto ng tagumpay ng kabutihan laban sa kasamaan. Ang katawagang "Yawa-yawa" ay hango sa mga aktor na gumaganap bilang mga demonyo Isang karaniwang pagtatanghal na tipikal na umaabot ng dalawang oras ang sa entablado

## Pagkawala at muling pagbuhay 
Nawala ng pitong taon ang Comedia de San Miguel at huling nagtanghal noong 2016 subalit naibalik muli noong 2023. Ginawa ang muling pagtatanghal para mapreserba ang mga tradisyong pangkalinangan at panrelihiyon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Dula
Kategorya:Kultura ng Pilipinas
Yakan

[thumb|right|325px|Mga mag-aaral mula sa Datu Bantilan Dance Troupe sa tradisyonal na kasuotang Yakan kasama ang dating [embahador ng Estados Unidos sa Pilipinas na si Kristie Kenney.]]
Ang mga **Yakan** ay ang pangunahing pangkat ng mga Muslim na nasa Basilan, isang pulo na nasa timog lamang ng lalawigan ng Zamboanga sa Mindanao, Pilipinas. Tinawag ng mga Kastila ang mga taong Yakan bilang **Sameacas** at itinuring nila ang mga taong ito bilang "mahirap lapitan" at kung minsan bilang mga taong mapusok na naninirahan sa mga burol (Wulff 1978:149; Haylaya 1980:13).

Ang mga Yakan ay mayroong tampok na mga katangian na mula sa mga Malay. Maliit ang balangkas ng kanilang pangangatawan, na mayroong kayumangging balat, singkit na mga mata at maiitim na mga buhok; na mga katangiang kahalintulad ng sa mga Dayak ng Hilagang Borneo. Nagsasalita ang mga Yakan ng isang wikang nakikilala bilang *Bahasa Yakan*, na isang baryasyon ng Samal Sinama o Siama at ng Mga Wika ng Tausug (Jundam 1983: 7-8). Isinusulat ang wikang Yakan sa alpabetong Arabeng Malayano, na mayroong mga adaptasyon o pagbabagay ng mga tunog na wala sa wikang Arabe (Sherfan 1976).

Kategorya:Mga pangkat-etniko sa Pilipinas
United Nationalist Alliance

Ang **United Nationalist Alliance** o **UNA** ay isang partidong pampolitika sa Pilipinas.

Kategorya:Mga alyansa ng partidong pampolitika sa Pilipinas
Orlando Jordan

Si **Orlando Jordan** (ipinanganak noong Abril 21, 1974) ay isang Amerikanong propesyunal na mambubuno. Pinaka nakikilala si Jordan sa kaniyang panunungkulan sa World Wrestling Entertainment, kung saan siya ay naging isang Kampeon ng Estados Unidos nang isang ulit. Pagkaraan ng kaniyang paglisan magmula sa WWE, labinsiyam na buwan siyang naging nakakontrata sa Total Nonstop Action Wrestling.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagbubuno
Pagbutas sa bungo

Ang **pagbutas sa bungo** o **pagbutas ng bungo**, na tinatawag ding **trepanasyon** o **trepinasyon** (Ingles: *trepanning*, *trepanation*, mula sa salitang-ugat na *trepan*; tinatawag pa ding *trephining* o *trephination*, na may kahulugang paggawa ng *burr hole* o "butas na inuka"), ay isang interbensiyon o paggawa ng butas sa pamamagitan ng pagbarena o paggawa ng uka na tumatagos sa bungo ng tao, na nagpapalitaw ng *dura mater* upang malunasan ang mga suliranin sa kalusugan na may kaugnayan sa mga karamdamang intrakranyal. Bagaman karaniwang isinasagawa ang pagbutas sa bungo, maaari ring isagawa ang trepanasyon o trepinasyon (pagbarena o pag-uka) sa mga kaibabawan ng iba pang mga bahagi ng katawan, kabilang na ang mga himlayan ng kuko (patungan ng kuko). Madalas itong ginagamit upang alisin o bawasan ang presyon na nasa ilalim ng isang kaibabawan o kalatagan. Ang trepino ay isang instrumentong ginagamit para sa paggupit o paghiwa ng isang bilog o bilugan na piraso ng bungo.

Ang ebidensiya ng trepanasyon ay natagpuan sa mga bangkay ng mga taong prehistoriko magmula sa kapanahunang Neolitiko na pasulong sa sumunod pang mga kapanahunan. Ang mga pagpipinta sa mga yungib ay nagpapahiwatig na ang mga tao ay naniwala na ang gawain ay makapagtatanggal o makagagamot ng mga  atake ng epilepsiya (mga sumpong ng epilepsiya, na mga *seizure* kung tawagin sa Ingles), mga matitinding sakit ng ulo, at mga diperensiya sa utak (sakit sa utak). Ang buto na nakuha mula sa bungo ay itinabi ng mga taong prehistoriko at maaaring isinusuot bilang isang anting-anting upang mapanatili ang paglayo o hindi paglapit ng masasamang mga espirito. Iminumungkahi rin ng mga katibayan na ang trepanasyon ay isang primitibong siruhiyang pang-emerhensiya pagkaraan ng pagkakaroon ng mga sugat sa ulo< upang matanggal ang nabasag na maliliit na mga piraso ng buto magmula sa isang nalamatan o nabasag na bungo at upang palabas na maalis ang dugo na karaniwang naiipon sa ilalim ng bungo pagkaraan ng isang pagtama sa ulo. Ang ganiyang mga kapinsalaan ay karaniwang dinurulot ng primitibong mga sandatang katulad ng mga tirador at mga pamalong pandigma.

Mayroong ilang kontemporaryong paggamit ng kataga. Sa makabagong pagtitistis ng mata (siruhiya ng mata), ang isang instrumentong trepino ay ginagamit sa siruhiya ng pag-ani at muling pagtatanim ng kornea. Ang gawaing pagbarena ng isang butas na tumatagos sa isang kuko ng daliri o kaya kuko ng paa ay tinatawag ding trepinasyon. Isinasagawa ito ng isang manggagamot o siruhano (maninistis) upang bawasan o tanggalin ang hapdi na may kaugnayan sa isang hematomang subungual (dugong namuo sa ilalim ng kuko o pasa sa ilalim ng kuko); ipinapalabas ang isang maliit na dami ng dugo sa pamamagitan ng butas at ang hapding dahil sa presyon ay nababawasan nang bahagya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Siruhiya
Fernando Zóbel de Ayala y Montojo

Si **Fernando Zóbel de Zangróniz Arrieta - Róxas de Ayala y Montojo de Torróntegui** (27 Agosto 1924&nbsp;– 2 Hunyo 1984), na nakikilala rin bilang **Fernando M. Zóbel de Ayala**, ay isang Mga Pilipino na mayroong ninunong mga Kastila na tagapagpinta ng mga larawang abstrakto at alaga ng modernismo, na isa ring negosyante at patron ng sining.

## Kaagahan ng buhay
Ipinanganak si Fernando Zóbel sa Ermita, Maynila sa Pilipinas sa mag-anak ng mga Zobel, mga imigranteng Hudyo mula sa Alemanya na  nanatili na sa Pilipinas. Siya ang anak na lalaki ni Enrique Zobel (1877–1943) at Fermina Montojo y Torrontegui, at isa siyang kasapi ng nakikilalang mag-anak ng mga Ayala.

### Edukasyon
Nag-aral si Zobel ng araling pangmedisina sa Pamantasan ng Santo Tomas sa Maynila. Pagdaka, nagkaroon ng kakulangang panggulugod si Zobel na pumuwersa sa kaniyang maging nakaratay sa higaan noong taong iyon. Upang mapalipas ang oras, nagbanghay-banghay ng mga guhit si Zobel ng anumang bagay na mahuhuli ng kaniyang paningin. Nagtapos siya ng pag-aaral mula sa Santo Tomas at nagpunta sa Pamantasan ng Harvard noong 1946 upang makakuha ng degri sa kasaysayan at panitikan.

## Huling bahagi ng buhay at kamatayan
Pagkaraan ng dalawa niyang seryeng pangsining, nagsimulang magpinta si Zobel ng mga tanawin habang nasa ilog ng Júcar. Sa panghuling mga taon ng kaniyang buhay, nilikha ni Zobel ang Museo de Arte Abstracto Español (Museo ng Kastilang Sining na Abstrakto) sa Casa Colgadas sa bayan ng Cuenca, Espanya noong 1963. Naging isang tutor si Zobel at tumulong sa mga karera ng mga magpipintang Kastila, na ang ilan ay sina Antonio Lorenzo, Eusebio Sempere, Martín Chirino López, Antonio Saura at maraming pang iba. Hanggang sa pagsapit ng kaniyang kamatayan, gumagawa si Zobel na may kaugnayan isang seryeng tinawag na "Dialogos" (Mga Diyalogo) na mga pagtugon sa mga maestro ng sining na nakita niya sa mga museo sa palibot ng Europa. Noong 1983, pinatawan siya ni Haring Juan Carlos ng Espanya ng Medalla de Oro al Mérito en las Bellas Artes (Medalyang Ginto para sa mga Nagawa sa Magandang Sining). Namatay si Zobel dahil sa atake sa puso habang nasa Roma, Italya noong 2 Hunyo 1984.

Noong 2003, isang naglalakbay na eksibit na bumabalik-tanaw at nagpaparangal kay Zobel ang ginanap sa Cuenca at Seville, Espanya. Noong 21 Mayo 2006, binigyan siya ng parangal ng dating Pangulo ng Pilipinas na si Gloria Macapagal-Arroyo sa pamamagitan ng isang Presidential Medal of Merit dahil sa kaniyang mga naiambag sa sining noong habang nabubuhay pa. Noong 24 Mayo 2008, ang isang akdang-sining ni Zobel na pinamagatang "Noche Clara" ay naipagbili sa Christie's ng Hong Kong sa halagang PHP 6,000,000, na nakagawa rito na maging pinaka mahal (may mataas na halaga) na akdang-sining mula sa Pilipinas.

## Mga sanggunian
## Mga kawing na panlabas 
* Opisyal na websayt ni Fernando Zóbel 
* Magasin ng Harvard: Isang Maiksing Talambuhay ni Fernando Zóbel de Ayala

Kategorya:Mga pintor mula sa Espanya
Kategorya:Mga pintor mula sa Pilipinas