open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teorya ng probabilidad

Ang **teoriya ng probabilidad** ang sangay ng matematika na humihinggil sa pagsusuri ng mga randomang penomena. Ang sentral na mga obhekto ng teoriya ng probabilidad ang mga randomang bariabulo, mga prosesong stokastiko at mga pangyayari na mga matematikal na abstraksiyon ng mga hindi-deteministikong mga pangyayari o mga sinusukat na kantidad na maaaring isang pangyayari o nagbabago sa paglipas ng panahon sa isang maliwanag na paraang randoma. Kung ang isang indibidwal na paghagis ng barya o pag-ikot ng isang dice ay itinuturing na isang randomang pangyayari, kung gayon kung ito ay uulitin ng maraming mga beses, ang sekwensiya ng mga randomang pangyayari ay magpapakita ng mga tiyak na paterno(patterns) na maaaring pag-aralan at hulaan. Ang dalawa sa mga representatibong mga resulta na naglalarawan ng mga gayong paterno ang batas ng malalaking mga bilang at ang teoremang sentral na limitasyon.  

Bilang pundasyong matematikal ng estadistika, ang teoriya ng probabilidad ay mahalaga sa maraming mga gawaing pantao na sumasangkot sa pagsusuring kwantitatibo ng mga malalaking mga pangkat ng mga data. Ang mga paraan ng teoriya ng probabilid ay lumalapat rin sa mga deskripsiyon ng mga komplikadong sistema sa ibinigay lamang na parsiyal o bahaging kaalaman ng mga estado nito gaya ng sa estadistikal na mekaniks. Ang isang dakilang pagkakatuklas ng ika-20 siglong pisika ang probabilistikong kalikasan ng mga pisikal na penomena sa mga skalang atomiko na inilalarawan ng mekaniks na kwantum. 
## Tingnan din
*Probabilidad
Kategorya:Teoriya ng probabilidad
Luwang ng daang-bakal

Ang **luwang ng daang-bakal** (Ingles: *track gauge* o *rail gauge*) ay ang sukat ng luwang sa pagitan ng mga gilid panloob sa ulo ng dalawang magkabilang riles na bumubuo sa isang linyang daang-bakal.  May tatlong uri ng luwang ng daang-bakal, na pinangungunahan ng pamantayang luwang na may sukat na 1,435&nbsp;mm.  Mayroon ding luwang na mas malapad o makitid sa pamantayang luwang.  Halos sesenta porsiyento sa lahat ng mga daang-bakal sa mundo ay gumagamit ng pamantayang luwang.

Hindi lahat ng mga sistemang daang-bakal ay may luwang: halimbawa, isahan lang ang riles ng monorail kaya wala itong luwang.

## Mga pangunahing luwang

Kategorya:Biyaheng daang-bakal
Kategorya:Transportasyon
Apoptosis

Ang **apoptosis** ay isang proseso ng nakaprogramang kamatayan ng sihay(programmed cell death o PCD) na maaaring mangyari sa mga organismong multiselular. Ang mga pangyayaring biokemikal ay humahantong sa mga karakteristikong pagbabago sa sihay(morpolohiya) at kamatayan. Ang ang mga pagbabagong ito ay kinabibilangan ng blebbing, pagliit ng sihay, nukleyar na pragramentasyon, kondensasyon ng kulayin (kromatin) at kromosomal na pragmentasyon ng DNA. Hindi tulad ng necrosis, ang apoptosis ay lumilikha ng mga pragmento ng sihay na tinatawag na mga apototikong katawan na  kayang lamunin at mabilis na alisin ng selulang phagocytic ang mga nilalaman ng isang sihay ay kumalat sa mga nakapaligid na sihay at magsanhi ng pinsala. 

Kategorya:Pagsesenyas ng selula
Kategorya:Kamatayan
Nekrosis

[thumb|right|Nekrotikong hita na sanhi ng kagat ng kayumangging [reklusong gagamba.]]
Ang **nekrosis** (mula sa Griyegong νεκρός, "patay", νέκρωσις, "kamatayan, yugto ng pagkamatay, akto ng pagpatay; Ingles: *necrosis*) ay ang maagang kamatayan ng mga sihay at ng mga buhay na sihayan. Ang nekrosis ay sanhi ng mga salik na panlabas sa sihay o sihayan (tisyu) gaya ng hawa, lason o trauma. Ito ay salungat sa apoptosis na isang natural na pangyayaring nagsasanhi ng kamatayan ng isang sihay. Bagaman ang apoptosis ay kalimitang nagbibigay ng mga makagagaling na mga kalalabsan sa isang tataghay (organismo), ang nekrosis ay palaging nakapipinsala at nakamamatay. Ang mga selulang namatay sanhi ng nekrosis ay hindi karaniwang nagpapadala ng parehong mga kemikal na tanda(senyas) sa sistemang immune na ginagawa ng mga selula na sumasailalim sa isang apoptosis. Ito ay pumipigil sa mga malapit na phagocyte sa paghanap at paglamon sa mga patay na sihay na tumutungo sa pagpuno ng mga patay na sihayan (tisyu) at mga debri ng sihayan sa lugar na pinangyarihan ng kamatayan ng sihay. Dahil dito, kalimitang kinakailangang alisin ang mga tisyung necrotiko sa isang prosesong tinatawag na debridemento.

Kategorya:Biyolohiya ng selula
Kategorya:Kamatayan
Lesyon

Ang **lesyon** (Ingles: *lesion*) ay anumang abnormalidad sa tisyu ng isang organismo na sanhi ng sakit o trauma. Sa termino na hindi propesyonal, ito ay tumutukoy sa isang pinsala na hango sa Latin na *leasio* na nangangahulugang "pinsala".

## Mga uri
Dahil sa ang depinisyon ng isang lesyon ay malawak, ang iba't ibang uri ng lesyon ay halos walang hanggan. Ang mga ito ay inuuri sa pamamagitan ng mga katangian nito. Kung ang isang lesyon ay sanhi ng isang tumor, ito ay inuuri bilang malignant laban sa benign. Ang mga lesyon ay maaaring uriin ayon sa mga hugis na binubuo ng mga ito gaya ng sa kaso ng maraming mga ulcer na maaaring may hitsurang *bullseye* o *target*. Ang mga sukat nito ay maaaring tukuyin bilang grosa (*gross*) o histolohiko batay sa kung ang mga ito ay nakikita ng hindi tinutulungang mata o nangangailangan ng mikroskopyo upang makita.

Ang karagdagang klasipikasyon na minsang ginagamit ay batay sa kung ang isang lesyon ay o hindi sumasakop sa isang espasyo. Ang isang lesyong sumasakop sa espasyo ay maaaring manghimasok sa mga kalapit na istraktura samantalang ang mga hindi sumasakop sa espasyong lesyon ay isang simpleng butas sa tisyu. Ang halimbawa nito ang isang maliit na area ng utak na naging pluido kasunod ng isang *stroke*.

Ang ilang mga lesyon ay may espesyal na pangalan gaya ng *Gohn lesions* sa baga ng mga biktima ng tuberkolosis. Ang karakteristikong mga lesyon ng balat ng isang inpeksiyong varicella-zoster virus (VZV) ay tinatawag na chickenpox. Ang mga lesyon ng ngipin ay karaniwang tinatawag na *dental caries*.

Sa pinakahuli, ang mga lesyon ay kalimitang inuuri ayon sa lokasyon nito gaya ng "lesyon sa balat" o "lesyon sa utak".

## Mga sanhi
Ang mga lesyon ay sanhi ng anumang proseso na pumipinsala sa mga tisyu. Ang mga lesyon ay maaari ring sanhi ng mga metabolikong proseso gaya ng ulcer at mga gawaing autoimmune gaya ng sa kaso ng maraming mga uri ng arthritis.

Ang mga lesyon ay minsan intensiyonal na ginagawa sa isang neurosurgery gaya ng isang maingat na paglalagay ng lesyon sa utak upang gamutin ang epilepsy at iba pang mga diperensiya ng utak gaya ng sa ablative brain surgery.

Ang mga lesyon ay hindi lang limitado sa mga hayop o tao. Ang mga napinsang halaman ay sinasabi ring may lesyon.

Kategorya:Utak
Kategorya:Patolohiya
Annonacin

Ang **annocin** ay isang kemikal na natatagpuan sa ilang mga prutas gaya ng guyabano gayundin sa iba pang mga prutas mula sa pamilya Annonaceae. Ang isang pagsasaliksik na isinagawa sa Caribbean ay nagmungkahi ng koneksiyon sa pagitan ng pagkain ng guyabano at atipikal(hindi karaniwan) na mga anyo ng sakit na Parkinson sanhi ng sobrang taas na konsentrasyon ng **annonacin**. 
 Ang mga pagsasaliksik ay nagpakitang ang araw araw na konsumpsiyon(pagkain) sa mga daga(3.8 at 7.6&nbsp;mg kada kg kada araw sa loob ng 28 araw) ng guyabano ay nagsanhi ng mga lesyon sa utak ng mga ito na konsistente sa sakit na Parkinson.

Kasama ng ilang mga acetogenin, ang annonacin ay iniulat na humaharang ng mitochondrial complex I (NADH-dehydrogenase) na responsable sa konbersiyon ng  NADH sa NAD at sa pagpuno ng proton gradient sa ibabaw ng panloob na membrano ng mitochondria(mitochondrial inner membrane). Ito ay epektibong nagsasara ng kakayahan ng isang selula na lumikha ng ATP sa pamamagitan ng landas oxidatibo na sa huli ay pumupwersa sa isang selula sa isang apoptosis(natural na kamatayan ng selula) o necrosis(kamatayan sanhi ng panlabas na paktor).
## Sanggunian
Kategorya:Mga kemikal sa prutas
Kategorya:Mga kompuwestong organiko
Kategorya:Mga kompuwestong kimikal
Bitamina C

Ang **bitamina C**(Vitamin C, L-ascorbic acid o L-ascorbate) ay isang mahalagang nutriento para sa mga tao at ilang mga species ng mga hayop. Sa mga buhay na organismo, ang ascorbate ay umaasal bilang antioxidant sa pamamagitan ng pagpoprotekta sa katawan laban sa oksidatibong stress. Ito rin ay kopaktor sa hindi bababa sa walaong mga ensimatikong reaksiyon kabilang ang ilang mga reaksiyong sintesis ng collagen na kung hindi gumagana ay maaaring magdulot ng matinding sintomas ng sakit na scurvy. Sa mga hayop, ang mga reaksiyong ito ay labis na mahalaga sa pagpapagaling ng mga sugat at sa pagpipigil ng pagdudugo mula sa mga capillary. 

## Biosintesis
Ang karamihan sa mga hayop at halaman ay may kakayahang mag-sintesis(synthesize) ng kanilang sariling bitamina C sa pamamagitan ng sekwensiya ng apat na pinapatakbo ng ensima na mga hakbang na kumokonberte sa glucose patungo sa bitamina C. Ang glucose na kailangan upang mag-sintesis ng ascorbate sa atay(sa mga mammal at mga ibon na nagsasagawa ng perching) ay kinakatas mula sa glycogen. Ang sintesis ng ascorbate ay isang nakabatay sa glycogenolisis na proseso. Sa mga reptilya at mga ibon, ang biosintesis ay isinasagawa sa mga kidney nito. 

Kabilang sa mga hayop na nawalan ng kakayahan na mag-sintesis ng sariling bitamina C ang mga simian at tarsier na ang pinagsamang ito ay bumubuo sa dalawang pangunahing mga suborder ng primate na anthropoidea na tinatawag ring haplorrhini. Kabilang sa pangkat na ito ang mga tao(humans). Ang ibang mga mas primitibong mga primate(strepsirrhini) ay may kakayahang gumawa ng sariling bitamina C. Ang sintesis ay hindi naisasagawa sa ilang mga species sa pamilya ng maliit na rodent na caviidae na kinabibilangan ng mga guinea pig at capybara ngunit ito ay naisasagawa sa ibang mga rodent gaya ng mga daga. Kabilang din sa mga ilang species ng ibong passerine ay walang kakayahang lumikha ng sariling bitamina C ngunit hindi lahat ng mga species nito. May teoriyang ang kakayahang ito ay nawala ng hiwalay ng ilang mga beses sa mga ibon. Ang lahat ng nasubukang(tested) paniki kabilang ang mga pangunahing pamilya ng mga paniking kumakain ng mga insekto at prutas ay walang kakayahang mag-sintesis ng sariling bitamina C. Ang bakas ng GLO ay natukoy sa tanging 1 sa 34 mga species ng paniki na sinubukan sa buong saklaw ng 6 na mga pamilya ng paniking sinubukan. 

## Talababa
## Mga kawing panlabas
* Vitamin C Fact Sheet from the U.S. National Institutes of Health
* Vitamin C bound to proteins in the PDB

Kategorya:Bitamina
Metabolikong landas

Sa biyokimika, ang mga **metabolikong landas**(sa Ingles ay **metabolic pathways**) ang sunod sunod na mga reaksiyong kemikal na nangyayari sa loob ng isang selula. Sa bawat landas, ang isang prinsipal na kemikal ay binabago sa isang sunod sunod na mga reaksiyong kemikal. Ang mga ensima ay kuma-katalisa sa mga reaksiyong ito at kalimitan ay nangangailangan ng mga diyetaryong mga mineral, bitamina at iba pang mga kopaktor upang gumana ng wasto. Dahil sa marami ang mga kemikal(metabolayt) na kalahok, ang mga metabolikong landas ay medyo detalyado. Sa karagdagan, ang maraming mga walang katulad na mga landas ay kapwa-umiiral sa isang selula. Ang koleksiyon ng mga landas ay tinatawag na metabolikong networko. Ang mga mga landas ay mahalaga sa pagpapanatili ng homeostatsis sa loob ng isang organismo. Ang kataboliko at anabolikong mga landas ay kalimitang kumikilos ng magkakasalig(interdependent) upang lumikha ng mga bagong biomolekula bilang mga panghuling dulong produkto.
## Mga pangunahing metabolikong landas
Talaksan:Metabolism 790px partly labeled.png
Kategorya:Kimikang organiko
Biosintesis

Ang **Biosintesis**(sa Ingles ay **Biosynthesis** na tinatawag ring *biogenesis*) ang isang katalisado ng ensima na proseso sa mga selula ng mga buhay na organismo kung saan ang substrato ay kinokonberte sa mas komplikadong mga produkto.  Ang prosesong biosintesis ay kalimitang binubuo ng ilang mga hakbang ensimatikong mga hakbang kung saan ang produkto ng isang hakbang ay ginagamit bilang substrato ng kasunod na hakbang. Ang halimbawa para sa gayong mga pangmaramihang mga hakbang na biosintetikong landas ay ang mga para sa produksiyon ng mga asidong amino, asido ng taba at mga natural na produkto. Ang biosintesis ay gumagampan ng malaking papel sa lahat ng mga selula at ang maraming mga dedikadong mga metabolikong ruta na pinagsama ay bumubuo sa pangkalahatang metabolismo.  

Ang prerekwisito(prerequisite) para sa biosintesis ang mga prekursor na mga compound, enerhiyang kemikal(gaya ng nasa anyong ATP) at katalitikong ensima na nangangailangan ng mga katumbas na pagpapaliit(e.g. sa anyo ng NADH, NADPH). 

Ang mga karaniwang kilalang mga komplikadong mga produkto ng biosintesis ay kinabibilangan ng mga protina, bitamina at antibiotiko. Ang karamihan sa mga organikong compound sa mga buhay na organismo ay itinatag sa mga biosintetikong mga landas.
## Sanggunian
Kategorya:Kimikang organiko
Karbohidrata

Ang **karbohidrata** (Ingles: *carbohydrate*) ay isang organikong kompuwesto na may empirikal na pormulang  (kung saan ang *m* ay maaaring iba mula sa *n*). Ito ay nangangahulugang ito ay binubuo ng karbono, hidroheno at oksihena na may hydrogen-oxygen atomong rasyo na 2:1 gaya ng sa tubig. Gayunpaman, may mga ilang eksepsiyon dito. Ang isang karaniwang halimbawa ay deoxyribose na isang sangkap ng DNA na may empirikal na pormulang C5H10O4. Ang mga carbohydrate ay maaaring makita bilang mga hydrate ng carbon kaya ito ang pangalan nito. Gayunpaman, sa istruktura nito, mas wastong makikita ang mga ito bilang mga polyhydroxy aldehyde at ketone.

Ang terminong ito ay pinakaraniwan sa biyokimika kung saan ito ay sinonimo ng **saccharide**. Ang mga carbohydrate o saccharide ay nahahati sa apat na mga kemikal na pagpapangkat: monosaccharide, disaccharide, oligosaccharide, at polysaccharide. Sa pangkalahatan, ang mga monosaccharides at disaccharide na mga mas maliit(may mas mababang timbang na molekular) na carbohydrate ay karaniwang tinutukoy na mga asukal. Ang salitang *saccharide* ay nagmula sa Griyegong *σάκχαρον* (*sákkharon*), na nangangahulugang asukal. Bagaman ang siyentipikong nomenklatura ng mga carbohydrate ay komplikado, ang mga pangalan ng mga  monosaccharides at disaccharides ay karaniwang nagwawakas sa hulaping(suffix) -ose. Halimbawa, ang asukal ng dugo ang monosaccharide glucose, ang asukal na panghapagkainan ang disaccharide sucrose at ang asukal ng gatas ang disaccharide lactose .

Ang mga carbohydrate ay nagsasagawa ng maraming mga tungkulin sa mga buhay na bagay. Ang mga polysaccharides ay nagsisilbi para sa pag-iimbak ng enerhiya (e.g., starch at glycogen) at bilang istaktural na bahagi (e.g., mga cellulose sa mga halaman at chitin sa mga arthropod). Ang 5-carbon monosaccharide ribose ay isang mahalagang sangkap ng mga coenzyme(e.g., ATP, FAD, at NAD) at likurangbuto ng henetikong molekula na tinatawag na RNA. Ang kaugnay na deoxyribose ang kasangkapan ng DNA. Ang mga saccharide at ang mga hinango dito ay kinabibilangan ng maraming mga ibang mahalagang biomolekula na gumagampan ng mahahalagang mga papel sa sistemang immune, pertilisasyon, pagpigil ng patohenesis, pamumuo ng dugo at pag-unlad.

Sa agham pangpagkain, ang terminong carbohydrate ay karaniwang nangangahulugang anumang mga pagkain na partikular na mayaman sa komplikadong almirol(starch) na carbohydrate gaya ng cereal, tinapay at pasta o mga simpleng carbohydrate gaya ng asukal na natatagpuan sa mga jam, kendi at mga panghimagas. 

## Sanggunian
Kategorya:Karbohidrato
Kategorya:Mga kompuwestong organiko
Kategorya:Nutrisyon
Noël Coypel

[thumb|right|300px|Noël Coypel, *Salon Sinusuportahan ang Katarungan*, [Palasyo ng Versailles, 1672.  Sa pamagat na ito ang "salon" ay tumutukoy sa pangkat ng mga tao o pagpupulong ng mga tao]].

Si ***Noël Coypel*** (25 Disyembre 1628 – 24 Disyembre 1707), ay isang Pranses na pintor, na tinatawag ding ***Coypel le Poussin*** o "Coypel na Poussin", mula sa katotohanan naimpluwensiyahan siya ni Poussin.  Anak na lalaki siya ng isang hindi matagumpay na tagapagpinta.  Pagkaraang pinagtrabaho ni Charles Errard upang magpinta ng ilang mga larawan para sa Louvre, at pagkaraan sumikat pagdaka dahil sa ibang mga dibuhong nalikha ayon sa utos ng hari, hinirang siya noong 1672 bilang direktor ng Akademyang Pranses sa Roma.  Pagkalipas  ng apat na mga taon, nagbalik siya sa Pransiya; hindi nagtagal ay naging direktor siya ng Akademya ng Pagpipinta.  Maaaring ang *Pagkamartir ni Santiago* sa Nôtre Dame ang kanyang pinakamahusay na akda.  Si Coypel ay isang estudyante ni Noël Quillerier.

Mga pintor din ang kanyang mga anak na lalaking sina Antoine at Nöel-Nicolas.

Namatay si Noël sa edad na 78.

## Mga sanggunian
*

Kategorya:Ipinanganak noong 1628
Kategorya:Namatay noong 1707
Kategorya:Mga pintor mula sa Pransiya
Sindromang Asperger

Ang **sindromang Asperger** (Asperger's syndrome o Asperger syndrome o Asperger disorder) ay isang diperensiyang autismong spektrum na mailalarawan ng labis na kahirapan sa pakikisalamuha sa mga tao kasama ng restriktado at repetitibong mga paterno ng pag-aasal at mga interes. Ito ay iba sa ibang mga diperensiya ng autismong spektrum dahil sa pagkakaroon nito ng relatibong mga linguistiko (wika) at kognitibong pag-unlad sa mga taong may sakit na ito. Bagaman hindi kinakailangan para sa diagnosis ng sindromang Asperger, ang pisikal na pagiging torpe (clumsy) ay kalimitang naiuulat sa mga taong may sindromang ito.

Ang eksaktong dahilan ay hindi pa alam sa kasalukuyan ngunit ang mga pagsasaliksik ay sumusuporta sa kalamangan ng pagkakaroon ng basehan sa henetiks.

## Halimbawa ng mga kilalang indibidwal na may sindromang Asperger
*Julian Assange, hacker ng kompyuter at tagapagtatag ng wikileaks
*Dan Aykroyd, Amerikanong komedyante at aktor
*Michael Burry, US investment fund manager
*Ryan Cleary, LulzSec hacker
*Adrian Lamo, Amerikanong hacker ng komyuter computer hacker
*Gary McKinnon, Scottish hacker ng kompyuter na bumasag ng mga sobrang taas na seguridad na mga websayt na pang-militar at pang-gobyerno
*Vernon L. Smith, Nobel Laureate sa ekonomika
## Sanggunian
Kategorya:Sakit sa pag-iisip
Ang Birhen na tinatanggap ang Anunsasyon

Ang ***Ang Birhen na tinatanggap ang Anunsasyon*** (Ingles: *The Virgin receiving the Annunciation*) ay isang dibuhong ipininta ni Jean Bourdichon, na matatagpuan sa *Mga Oras ni Henry VII*.  Nilikha ito sa Tours noong sirka 1500.  Kasalukuyang nakalagak ang larawan sa Aklatan ng Britanya sa Londres, Nagkakaisang Kaharian.  Ang midyang ginamit para sa larawan ay ang belum.

## Mga sanggunian
## Kawing panlabas
*Ang Birhen na tinatanggap ang Anunsasyon mula sa lookandlearn.com

Kategorya:Mga dibuho
Kategorya:Mariolohiya
Jean Bourdichon

[right|thumb|180px|Isang minyaturang akda ni Jean Bourdichon na pinamagatang *Ang Lalaking Mayaman* (Ingles: *The Wealthy Man*), [École nationale supérieure des beaux-arts, Paris.]]

Si **Jean Bourdichon** (1457 o 1459, maaaring sa Tours - 1521, Tours) ay isang tagapagpinta ng mga minyatura at iluminador ng mga manuskrito sa korte ng Pransiya noong pagitan ng katapusan ng ika-15 daantaon at ng simula ng ika-16 na daantaon, noong kapanahunan ng mga pamumuno nina Louis XI ng Pransiya, Charles VIII ng Pransiya, Louis XII ng Pransiya at Francis I ng Pransiya.

## Mga katha
**Ang Birhen na tinatanggap ang Anunsasyon*

Kategorya:Mga iluminador ng manuskrito
Treadmill

thumb|right|Isang hakbangang-kabyawan.

Ang **treadmill** (bigkas: /tred-mil/), literal na "hakbangang-kabyawan", ay isang katawagan sa Ingles para sa isang makinang pang-ehersisyo na ginagamit para sa pagtakbo o paglakad habang nananatili sa isang lugar.  Ang salitang *treadmill* ay tradisyunal na tumutukoy sa isang uri ng kabyaw o kabyawan na pinapaandar ng isang tao o hayop na humakbang sa mga baytang ng isang gulong upang gumiling ng mga butil.

Nagbibigay ang makina ng isang umaandar na plataporma o batalan na may isang malapad na sinturong kumbeyor at isang dekuryenteng motor o isang bolante (*flywheel*).  Gumagalaw ang sinturon papunta sa likod upang hayaan ang isang tao na lumakad o tumakbo ng isang katumbas, at talagang kailangang kabaligtad, na belosidad.  Ang antas ng bilis ng andar ng sinturon ay ang antas ng paglakad o pagtakbo.  Kaya't ang tulin ng pagtakbo ay maaaring kontrolin at sukatin.  Ang mas mamahalin at may matitibay na mga bersyon ng hakbangan-kabyawan ay pinaaandar ng motor (karaniwan na ng isang dekuryenteng motor). Ang mas payak, mas magaan, at mas murang mga bersyon ay hindi pakontra ang galaw, sapagkat gumagalaw lamang ang makinang pang-ehersisyo kapag itinutulak ng naglalakad ang sinturon sa pamamagitan ng kanilang mga paa.  Ang ganitong payak na mga makina ay tinatawag na mga "*manual treadmill*", sapagkat ang hakbangang-kabyawan ay ginagamitan ng lakas ng tao.

## Mga sanggunian
Kaurian:Kagamitang pang-ehersisyo
Fritz Klein

Si **Fred "Fritz" Klein** (Disyembre 27, 1932 - Mayo 24, 2006) ay isang mananaliksik ng kasarian at saykayatristang Amerikano na nag-aaral ng mga *bisexual* at kanilang mga karelasyon.  Ipinanganak si Klein sa Vienna, Austria sa mga magulang na Hudyong Orthodox.  Lumikas siya at kanyang kamag-anak sa New York nang siya ay bata pa.

Kaurian:Mga Amerikano
Saynete

ni Petrov-Vodkin ng mga tagapanood ng saynete sa isang teatro.]]

Ang **parsa** o **saynete** ay isang komedya na naglalayong magbigay ng aliw sa mga tagapanood sa pamamagitan ng pagpapakita ng kalabisan, karangyaan na malayong mangyari. Kadalasang hindi maintindihan ang balangkas ng saynete ngunit ang mga tagapanood ay hinihimok na huwag sundan ang balangkas upang hindi malito o malipos.  Gumagamit din ang saynete ng mga pagpapatawang pisikal, ang paggamit ng sinadyang kalokohan, at malawak na di-makakatotohanang pagganap.  Sinusulat ang mga saynete para sa tanghalan at pelikula. At saka, kadalasang nasa isang partikular na lokasyon ang tagpuan ng saynete, kung saan nangyayari ang lahat ng mga kaganapan.

## Mga sanggunian
Kaurian:Komedya
Dougie

Ang sayaw **Dougie**  (   ) ay isang uri ng hip-hop sayaw na pangkalahatan ay ginagawa sa pamamagitan ng paggalaw ng katawan isa sa shimmy na estilo at pagpasa ng isang kamay sa likod o malapit sa buhok sa sariling ulo. Walang itinutukoy na pangkarinawang paraan upang maisayaw ang Dougie, ang bawat inibidwal ay sinasayaw ito gamit ang sarili nitong estilo at baryasyon.kung saan kinuha ang pangalan nito mula sa galaw na ginagawa ng sikat na rapper noong 1980s na si Doug E. Fresh.  Ang Cali Swag District ay ginawa at ini-record ang kantang "Teach Me How to Dougie" at kinuhana ang music video nito sa Inglewood, California sa panahon ng tag-init noong 2009.Pagkatapos, ang video at ang sayaw na nasa video ay sumikat at kumalat sa sikat na site naYouTube. 

Si Montae Ray Talbert, na kilala bilang "M-Bone" ng Cali Swag District, ay namatay sa kanyang sasakyan sa pamamagitan ng pamamaril ng isang hindi kilalang lalaki. Braylon Edwards,Kate Upton, at Michelle Obama.

## Mga sanggunian
Tutting

Ang **Tutting** ay isang istilo sa contemporaryong abstrak na interpretatibong *street dance* na halaw sa hieroglypiko ng Ehipto. Ang salitang tutting ay alinsunod sa pangalan ng Ehiptong paro na si Tutankhamun. Sa pagsasagawa nito, mahigpit na binibigyang pansin ang ritmo ng musika sa pamamagitan ng pagpapagalaw ng katawan at mga parte nito sa isang maayos, pulido at mala-robot na ganap.

## Mga Galaw
Ang sukat ng mga pose o tuts ay nag-iiba-iba mula sa mga tuts para sa katawan hanggang sa mga komplikadong tuts na isinasagawa naman sa mga daliri. Ang paglilipat sa pagitan ng mga pose ay mabusisi at mapagpahayag. Dagdag pa rito, nagkaron din ng iba’t ibang sekondaryang istilo ng tutting tulad ng *boxing* na pinapakita sa pamamagitan ng pagagawa at pagmamanipula ng mga mala-kahon o parihabang mga hugis na madalas ginagawa ng mananayaw sa kanyang mga braso at ang impluwensiya ng *liquid style* sa mga tutters para maging anyong bisagra ang mga kasukasuan na pwede ding gawan ng kung anu-anong eksibisyon ng ibang bahagi pa ng katawan. Ang mga daliri at braso ay malayang ginagamit dito upang makabuo ng mga geometrikong hugis tulad ng kahon, puso, at kung anu-ano pa.
Ang *boxing* at *hinge illusion* ay espesyal na aplikasyon ng panggagaya ng konsepto ng tiyak na lugar o posisyon. Kung ang isang mime na nagpapahatid sa atin ng animong pader sa pamamagitan ng palagiang paglalapat ng isang kamay sa ilusyong pader, o di kaya naman ay ng isang lubid sa pamamagitan ng pagpapanatili ng isang kamay na nakahawak sa lubid; ang tutter naman ay nagpapahayag ng mga hugis sa pamamagitan ng pagpapanatili ng maski isang gilid ng nais na hugis. Sa pagsasagawa nito, ginagamit ng isang tutter ang parte ng kanyang katawan upang mabuo ang hugis nang unti-unti, isang anggulo kasunod ng isa, isang gilid kasunod ng isa pa ulit, at pagsisira ng porma ng hugis sa ganitong paraan pa rin na unti-unti.
Malaki ang ginampanang papel ng komunidad ng *electronic dance* sa pagpapalaganap ng tutting dahil sa mas abstrak nitong uri ng maimpluwensang istilo, ang liquiding. Mataas na kinikilala ang tutting sa parehong komunidad ng electronic at pop  dahil sa lalim ng pagka teknikal nito at pagiging sadyang kakaiba na umabot sa pagkabansag ng kung sino mang dedikadong miyembro sa dalawang komunidad na nabanggit na “tutter” sa oras na ituring nila ang tutting na kanilang pangunahing istilo. Ihahalo nila sa kanilang pagtatanghal ang *popping* o *liquiding* bilang tutters.

## Popularidad
Umaani ito ngayon ng popularidad lalo na sa mga grupo ng kabataan at mga mananayaw na pinapaskil ang kanilang mga video sa youtube at iba iba pang social media. Bukod pa rito ang kilalang kilalang MTV na palabas na America’s Best Dance Crew o ABDC ay binigyan ng pangunahing pagkakakilanlan ang pagsasayaw na ito.

Isinalin sa tagalog mula sa: http://en.wikipedia.org/wiki/Tutting

Kategorya:Sayaw
Gloria Steinem

Si **Gloria Marie Steinem** ay ipinanganak noong 25 Marso 1934 at nakilala bilang isang Amerikanong peminista, mamamahayag at masugid na tagapagtuligsa hinggil sa mga isyu sa lipunan at politika. Noong mga unang bahagi ng 1960 at 1970, naging tanyag siya sa kanyang bansa nang pinangunahan niya ang Women's Liberation Movement na kilala ring bilang The Feminist Movement sa Amerika. Naging tagapagsalita at tagapag-unay siya ng kilusang ito sa media. Hindi lang siya isang kilalang manunulat at aktibista, bagkus isa rin siyang mahusay na lider. Tagapagtaguyod siya ng iba't ibang organisasyon at grupo. Naglunsad din siya ng maraming proyekto na tumanggap ng samu't saring parangal. Siya ay isang tagapamahala ng New York Magazine at isa rin sa mga bumuo ng MS. Magazine. Noong 1969, siya ay nakapaglathala ng isang maimpluwensiyang artikulo na pinamagatang  "After Black Power, Women's Liberation". Dahil sa pagkalimbag nito, kasabay ng nauna na niyang pagpapahayag ng suporta sa mga karapatan ukol sa aborsyon, siya ay hinirang bilang isang lider ng peminismo na sikat sa buong bansa. Nakatrabaho niya sina Jane Fonda at Robin Morgan noong 2005 na nakasama niya sa pagtayo ng  Women's Media Center na isang organisasyon na may layuning palakasin at paigtingin ang tinig ng mga kababaihan sa media. Ito ay sa pamamagitan ng pamimitagan at pagbabahagi ng kaalaman, pagsasanay sa pamumuno at pangangasiwa sa media at paglikha ng mga orihinal at mahahalagang impormasyon. Sa kasalukuyan, si Steinem ay naglilingkod sa lupon ng organisasyon. Siya ay nananatiling kasangkot at aktibo sa mga kamalayan sa politika at media bilang isang komentarista, manunulat, lektor, tagapag-ayos, tagakampanya ng mga kandidato at tagasulong ng mga pagbabago at reporma.

Kategorya:Mga Amerikano
Preppy

Ang ***preppy**, **preppie** o **prep*** (ang lahat ay pinaikling salitang Ingles na *preparatory* o sa Tagalog, "pansimula") ay tumutukoy sa isang subkultura (o bahagi ng kalinangan) sa Estados Unidos na may kaugnayan sa mga lumang pribadong paaralan sa Hilagang-silanganing Estados Unidos na ihanda ang mga mag-aaral sa pamantasan.  Ginagamit ang katawagan sa isang tao na nakikita ang katangian ng isang mag-aaral o alumnus (nagtapos) ng mga ganoong paaralan.  Naging isang pangkaraniwang salita ang *prep* sa Estados Unidos at malawak na pinalitan ang *preppy* sa makabagong gamit.  Kabilang sa mga katangian ng mga prep sa nakaraan ang isang partikular na subkulturang pananalita, bokabularyo, pananamit, kagawian, etiketa na sumasalamin sa isang mataas na uri (*upper-class*) na kinalakihan.

## Kahulugan 
Ang katawagang *preppy* ay nagmula sa mga pribadong paaralang naghahanda bago pumasok sa pamantasan o tinatawag sa Ingles na *preparatory schools*.  Dito madalas na pumapasok ang mga ilang mga anak ng mga pamilya na nasa mataas na uri (*middle class*) o gitnang mataas na uri (*upper middle class*) sa Estados Unidos.  Nagsulat si Lisa Birnbach ng aklat noong 1980 na pinamagatang, "*Official Preppy Handbook"*.  Sinulat ang librong ito upang kutyain sa buhay ng mga estudyanteng preppy ngunit nagdulot ito sa huli na maging kaakit-akit ang kanilang kultura.  Ipinakita rin ang mga preppy bilang isang edukadong grupo sa lipunan, konektado nang husto, at bagaman eksklusibo, magalang sa iba pang mga pangkat sa lipunan nang hindi nagkakaroon ng mga seryosong relasyon sa kanila. Ang pagiging edukado at konektado nang husto ay kaugnay sa isang mataas na uring estadong sosyoekonomiko na nagbibigay-diin sa mas mataas na edukasyon at mga tagumpay bilang isang propesyunal.

## Moda 
Ang uri ng pananamit na "preppy" ay nagsimula noong dekada 1950 bilang paraan ng pagbibihis ng mga taga-Ivy League na paaralan. J. Press ang kumakatawan sa karaniwan na "preppy" na tatak ng damit. Ito ay nag-ugat sa tradisyon ng pananamit sa mga pamantasan. Ang J. Press at Brooks Brothers, ang isa pang tanyag na linya ng damit na lubos na nauugnay sa preppy na moda, ay may mga tindahan sa mga kampus ng mga paaralang Ivy League, tulad ng Harvard at Yale, sa panahon ng kalagitnaan ng ikadalawampung siglo.  Ralph Lauren, Vineyard Vines, at Elizabeth McKay ay madalas na napapakitaang may estilong preppy. Ang Lungsod ng New York ay pinaniniwalaang punong-himpilan para sa mga linya ng damit na preppy, tulad ng J. Press, Brooks Brothers, at Ralph Lauren, na sumasalamin sa epekto ng kulturang East Coast sa pamumuhay na preppy. Ilang halimbawa ng mga damit na preppy ang "argyle" na panglamig, chinos, madras, Nantucket reds, button-down Oxford na pantaas at "boat shoes".

## Mga sanggunian
Kaurian:Subkultura
Samson

thumb|right

Si **Samson**, **Shimshon** (, nangangahulugang "lalaki ng araw"); **Shamshoun** () o **Sampson** () ay ang pangatlo sa huling mga Hukom ng sinaunang mga Israelita na nabanggit sa Tanakh (ang Bibliyang Hebreo) (Aklat ng mga Hukom kabanata 13 hanggang 16).

Si Samson ay pinagkalooban ng Diyos na pambihirang lakas upang labanan ang kanyang mga kalaban at makapagsagawa ng kagila-gilalas na mga bagay katulad ng pakikipagbuno sa isang leon, paglipol sa isang buong hukbo sa pamamagitan lamang ng buto sa pangang isang buro, at pagwasak sa isang templong pagano. Matatagpuan ito sa pagitan ng mga lungsod ng Zorah at Eshtaol.

Minahal ni Samson si Delilah.  Kung minsan, naihahalintulad si Samson kay Hercules ng mitolohiyang Griyego.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Nasa Tubig

Ang ***Nasa Tubig*** (Ingles: ***In the Water***; Pranses: '''''Dans l'Eau'''*) ay isang dibuhong ginamitan ng pampintang may langis (*oil painting'') na naglalarawan ng isang hubo't hubad na babaeng nasa kanyang kabataan at lumulusong sa katubigan.  Ipininta ito ni Eugene de Blaas.  Ito lamang ang hubo't hubad na ipinintang larawan ni De Blaas, sapagkat ang lahat ng kanyang mga paksang tao ay may suot na damit. Mayroon siyang malarosas na kutis, at nakatali sa likod ang kanyang buhok na kulot at may madilim na kayumangging kulay.  Maalindog ang kanyang katawwan; mahaba ang kanyang leeg, at ang kanyang baywang ay kumukurba papunta sa malapad na mga balakang.  Puno at mabilog ang kanyang mga suso, at lantad ang bulbol na nasa bantad niyang bulba.  

Bagaman walang araw sa kumposisyon, maluningning ang ginintuang liwanag na nagmumula sa maulap na kalangitan at mamamalas sa ibabaw ng tubig.  May lupa sa panglikod na kapaligiran, na may isang tapal ng kaluntian (mga halaman o puno) sa kanan.

Nakalagda ang pangalan ng pintor at ang petsa (1914) na nasa madilim na tinta ay nasa pang-ibabang kaliwa ng katha.

## Mga sanggunian
Kaurian:Sining ng kahubaran
Delilah

[thumb|right|Sina [Samson at Delilah.]]

Si **Delilah** (**דלילה** – **Dlila**, Pamantayang Hebreo na nangangahulugang "[Isa na siyang] nanghina o binunot o maralita" mula sa salitang-ugat na *dal* na may kahulugang "mahina o dukha") ay lumilitaw lamang sa *Aklat ng mga Hukom* 16 ng Bibliyang Hebreo, kung saan siya ang "babaeng nasa lambak ng Sorek" na minahal ni Samson, at siya ring naging pagkatalo ni Samson.  Ang kanyang katauhan, isa sa ilang mapanganib na mga babaeng tukso sa Bibliyang Hebreo, ay naging masagisag: "Minahal ni Samson si Delilah, ipinagkanulo ni Delilah si Samson, at, ang pinakamasama ay ginawa ito ni Delilah kapalit ng salapi" ang simulang pangungusap ni Madlyn Kahr sa kanyang pag-aaral ng temang ginagamit si Delilah sa mga dibuhong Europeo.

## Tingnan din
*Zulaikha

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Indibidwalismo

Ang **Indibidwalismo** ay ang paninindigang moral, pilosopiyang pampolitika, ideyolohiya, o pananaw na panlipunan na nagbibigay-diin sa "ang kahalagahang moral ng indibidwal".  Isinusulong ng mga indibidwalista ang pagsasakatuparan ng mga layunin o mga nais ng isang tao, kaya't ang pinahahalagahan ay ang kalayaan at pansariling kapakanan habang tinututulan ang karamihan sa panlabas na mga panghihimasok sa pansariling mga kainaman, maging ng lipunan, mag-anak o anumang iba pang pangkat o institusyon.

Ginamit din ito bilang isang termino o katagang nagpapahiwatig ng "kalidad ng pagiging isang indibidwal; indibidwalidad" at gayundin ng mga posisyon at etikang humanista.

## Mga sanggunian
Kategorya:Indibiduwalismo
Kategorya:Ideolohiya
Othello

(1819&ndash;56).]]

Si **Othello** ay isang tauhan sa dulang *Othello* ni Shakespeare (c. 1601-1604). Ang pinagmulan ng tauhan ay matutunton sa kuwentong "Un Capitano Moro" (Isang Kapitang Moro) sa *Gli Hecatommithi* ni Giovanni Battista Giraldi Cinthio. Doon, tinukoy lamang siya bilang ang Moro (*Moor*).

Si Othello ay isang sundalong matapang at angkop ang kakayahan na may masulong na edad at may katangian na pang-Moro na naglilingkod para sa Republika ng Venecia.  Nakipagtanan siya kay Desdemona, ang magandang anak na babae ng isang iginagalang na senador ng Venecia.  Pagkaraan maipadala sa Tsipre, minanipula si Othello ni Iago, na kanyang Sinaunang Ensenya (*ensign*; katumbas ng segunda tenyente), na si Desdemona ay isang babaeng nangangalunya.  Pinaslang ni Othello si Desdemona bago niya patayin ang kanyang sarili.

Unang nabanggit si *Othello* sa loob ng isang kuwento ng isang kasayahan noong 1604 habang ipinapalabas ang dula noong ika-1 ng Nobyembre sa Palasyong Whitehall kung saan si Richard Burbage ang halos unang "interprete" o tagapagganap ng papel na Othello.  Kabilang sa natatanging makabagong gumanap sa tauhang Othello sina Paul Robeson, Orson Welles, Richard Burton, James Earl Jones, at Laurence Olivier.

## Mga sanggunian
Kaurian:Othello (dula)
Kabalyero

thumb|right

Ang **kabalyero** (Ingles: *knight*) ay isang tao na binigyan ng isang karangalan ng pagiging kabalyero ng isang pinuno ng estado o kinatawan para sa paglilingkod sa hari, simbahan o bansa, lalo na sa isang kakayahan sa militar. Ang mga kabalyero ay mga basalyo sa mga panginoon, na binibigyan ng mga panginoon ng lupain kung ang kabalyero ay makikibaka para sa kanila.  Inisip ng mga kabalyero na ang karangalan ay napakahalaga, at mayroon silang isang kodigo ng dangal na tinatawag na pagkakabalyero (*chivalry*).  Kadalasan silang mayroong eskudo de armas (*coat of arms*).  Sa kasalukuyan, ang mga kabalyero ay pinapangalanan ng Reyna.  Ang ganitong uri ng pamagat ay kilala bilang Orden ng Imperyong Britaniko (Order of the British Empire).  Sa kasalukuyan, ang mga kabalyero ay tinatawag na *Sir* na sinusundan ng kanilang unang pangalan.  Marami sa mga kasapi sa nobilidad ang nagmula sa mga kabalyero.  Halimbawa na si Wijerd Jelckama na ang ninuno ay isang kabalyerong namatay sa handulong ang Antioch (1199).

Unang ginamit ang mga kabalyero noong ika-4 na daantaon.

Ang background ng knighthood ay maaaring masubaybayan pabalik sa Griyego Hippeis at Hoplite, at Sinaunang Roma Equites at Senturion ng classical antiquity.

Kategorya:Militar
Kategorya:Medieval
Kategorya:Kabalyero
Patakbuhan

[right|thumb|Patakbuhan ng [Paliparang Pambansa ng Catarman sa Catarman, Hilagang Samar.]]
Ayon sa Organisasyon ng Pandaigdigang Abyasyon Sibil (ICAO), ang isang **patakbuhan** (Ingles: *runway*) ay isang "nakatakdang pala-parihabang lugar sa isang palapagan sa lupa na inihanda para sa paglapag at paglipad ng mga eroplano".  Maaaring gawa ang isang patakbuhan ng artipisyal (gamit ng aspalto, kongkreto o halo ng dalawa) o likas (damo, lupa, yelo o bato) na materyales.

Kategorya:Impraestuktura sa paliparan
Sinag gamma

Ang mga **silahis gamma**, tinatawag ding **sinag gamma**, **aninag gamma**, **banaag gamma**, **liwayway gamma**, **alinagnag gamma**, **bakas-rayang gamma**, o **rayos gamma** (Ingles: *gamma ray* o γ-ray) ay mga alon o daluyong na elektromagnetiko na may pinakamaliit na liboyhaba sa ispektrong elektromagnetiko.  Natuklasan ito ni Paul Villard noong 1900, at pinangalanan ni Ernest Rutherford noong 1903.

Ang mga *rayong gamma* ay nagagawa ng ilang mga uri ng mga atomong radyoaktibo.  Katulad ang mga ito ng mga rayos ekis.  Kapwa mga poton ang rayos gamma at mga rayos ekis na may napakataas na mga enerhiya.  Ang rayong gamma ay isa ring uri ng radyasyon.  Nakapaglalakbay ang sinag gamma papasok sa makakapal na mga materyal.

Ang kobalt-60 at potasyo-40 ay dalawang mga isotopong naglalabas ng sinag gamma.  Nalilikha ang kobalt-60 sa loob ng mga akselerador at ginagamit sa mga ospital.  Likas ang pagkakaroon ng potasyo-40.  Nasa lahat ng mga halaman at mga hayop ang maliliit na mga dami ng potasyo-40. Bawat isang mga sinag gamma mula sa potasyo-40 ay may enerhiyang 1460 libong boltaheng elektron (keV).

Ang mga sinag gamma at rayos ekis ay pangkasalukuyang napagkakaiba sa pamamagitan ng kanilang pinanggalingan: ang mga rayos eksi ay binubuga ng mga elektron sa labas ng nukleo, habang ang mga sinag gamma ay ibinubuga ng nukleo.

## Sinag gamma sa medisina 
Ang mga sinag gamma ay nakapapasok rin sa balat upang pumatay ng mga selula, katulad ng mga selulang nakakakanser.  Ang mga duktor ay nakagagamit ng mga makinang nakagagawa ng mga sinag gamma sa loob ng ospital upang gamutin ang mga tao na may ilang uri ng kanser.  Ginagamit din ng mga manggagamot ang sinag gamma upang makahanap ng mga karamdaman.  Sa mga ospital, nagbibigay ang mga duktor sa pasyente ng gamot na radyoaktibo na nagbubuga ng mga sinag gamma. Nakakahanap ang mga duktor ng ilang uri ng sakit sa pamamagitan ng pagsukat ng mga sinag gamma na lumalabas pagkaraan magmula sa isang pasyente.  Ginagamit din ang sinag gamma upang linisin ang mga bagay o materyal sa ospital.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pisikang nukleyar
Kapuluang Kayman

Ang **Kapuluang Cayman** (Ingles: The ***Cayman Islands***) ay isang teritoryo ng Nagkakaisang Kaharian sa Dagat Karibe. Ang tatlong mga pulo ay Malaking Cayman (*Grand Cayman*), Maliit na Cayman, (*Little Cayman*), at Cayman Brac.

Ang kabisera nitong George Town ay nasa pangunahing pulo, ang Malaking Cayman.

Kategorya:Kapuluang Karibe
Kategorya:Britanikong Teritoryo sa Ibayong-dagat
Wallis at Futuna

Ang **Wallis at Futuna**, opisyal na tinatawag na **Teritoryo ng Kapuluan ng Wallis at Futuna** (Ingles: *Wallis and Futuna* o *Territory of Wallis and Futuna Islands*; Pranses: *Wallis et Futuna* o *Territoire des îles Wallis et Futuna*), ay isang pangkat ng tatlong mga pulong mabulkan (bolkaniko) at tropikal Wallis (Uvea), Futuna, at Alofi na may nakalawit na mga reef, na nasa Timog ng Karagatang Pasipiko sa pagitan ng Fiji at Samoa. Isa sa mga pulo na nasa grupo ay pinangalanan mula kay Samuel Wallis, isang manggagalugad na Korniko.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kapuluang Polinesyo
Kategorya:Mga Teritoryo ng Pransiya sa Ibayong-Dagat
Polinesiyang Pranses

Ang **Polinesiyang Pranses** (Ingles: *French Polynesia* ; , ; ; Espanyol: *Polinesia Francesa*) ay isang bansa sa ibayong-dagat ng Republika ng Pransiya (''pays d'outre-mer*). Binubuo ito ng ilang pangkat ng kapuluang Polinesya, na ang pinakatanyag ay ang Tahiti sa loob ng pangkat ng Kapuluang Lipunan (*Society Islands''), na isa rin sa pulong may pinakamalaking populasyon at ang kanlungan ng kabisera ng teritoryong (Papeetē). Bagaman hindi isang integral na bahagi ng teritoryo nito, ang Pulo ng Clipperton ay pinamamahalaan magmula sa Polinesyang Pranses hanggang 2007.

## Sanggunian 

Kategorya:Polynesia
Ortodontiks

)]]
Ang **Ortodontiks**, **Ortodontiya**, o **Ortodontura** (Ingles: * orthodontics*, *orthodontia*, o *orthodonture*, mula sa Griyegong *orthos* "tuwid o angkop o perpekto"; at *odous* "ngipin") ay ang unang espesyalidad ng dentistriya na nakatuon sa pag-aaral at paggamot ng mga maloklusyon (hindi tamang mga pagkagat), na maaaring sanhi ng iregularidad ng ngipin, disproporsyonado o hindi pantay na ugnayan ng panga, o pareho. Karaniwang tumutuloy ng tatlong taong karagdagang pag-aaral ang mga dentistang nais maging ortodontista.

Ang paglulunas na ortodontiko ay maaaring tumuon lamang sa hindi tamang lugar ng mga ngipin, o maaaring tumuon sa kontrol at modipikasyon ng pagunlad ng mukha.  Sa huling kaso, mas mabuting bigyang kahulugan ito bilang *dentofacial orthopedics* o "ortopediks na pangngipin at pangmukha".  Ang panggagamot na ortodontiko ay maaaring isagawa para sa dalisay na mga dahilang estetiko na may kaugnayan sa pagpapainam ng pangkalahatan anyo ng mga ngipin ng pasyente.  Subalit, may mga **ortodontista** na nagsasagawa ng pag-aayos ng buong mukha sa halip na nakatuon lang sa mga ngipin.

Karaniwang nagsasanay ng pribado (*private practice)* ang mga ortodontista. Nagtutulong din ang mga dentista and ortodontista sa pangkalahatang pagsasaayos ng kalusugang oral. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Ortodontiks
Kategorya:Dentistriya
Adina

Ang **Adina** ay isang pangalan mula sa Bibliyang Hebreo na nangangahulugang maselan ("delikado"), balingkinitan, pino, malamyos, o malumanay. Ang pinagmulan nito ay ang I Mga Kronika 11:42 kung saan sinasabing ito ang pangalan ng isang Reubenitong mandirigma na nasa hukbo ni Haring David at kilala dahila sa kanyang katapangan.  Ang Reubenitong ito ay anak na lalaki ni Shiza ang Reubenito (na pinuno ng mga Reubenito), at [naging] kasama niya ang tatlumpung mga lalaki[ng tauhan] (Hebreo: עֲדִינָ֨א בֶן־שִׁיזָ֜א הָרֽאוּבֵנִ֗י רֹ֛אשׁ לָרֽאוּבֵנִ֖י וְעָלָ֥יו שְׁלֹושִֽׁים׃).  Tipikal na *Adina* ang pambabaeng bersiyon ng pangalan; ang panlalaking bersiyon ay **Adi** o **Adin**.

Kategorya:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Kategorya:Pangalan
Kategorya:Wikang Ebreo
Ultrabiyoleta

Ang liwanag na **ultrabiyoleta** o **ultralila** (Ingles: *ultraviolet*, pinapaiksi bilang **UV**) ay isang radyasyong elektromagnetiko na may liboyhabang mas maiksi kaysa sa nakikitang liwanag, subalit hindi mas mahaba kaysa sa mga rayos ekis, na nasa sakop na 10 nm hanggang 400&nbsp;nm, at mga enerhiya mula 3&nbsp;eV hanggang 124&nbsp;eV. Pinangalanan itong ultrabiyoleta dahil ang ispektrum ay binubuo ng mga along elektromagnetiko na may mga prekwensiyang mas mataas kaysa sa mga nakikilala ng mga tao bilang kulay na lila.

Bagaman hindi nakikita ng mata ng tao ang radyasyong ultrabiyoleta, karamihan sa mga tao ang nakakaalam ng mga epekto ng UV sa pamamagitan ng pagkabilad ng balat dahil sa sinag ng araw, at sa mga kamang bilaran (*tanning bed*).  Ang ispektrum mayroon bang ibang mga epekto, kapwa nakabubuti at nakasasalanta, sa kalusugan ng tao.

Ang liwanag na ultrabiyoleta ay natatagpuan sa liwanag ng araw at nagdurulot ng mga pagdiskarga ng arkong elektriko at natatanging mga liwanag katulad ng maiitim na mga liwanag.  Nakapagsasanhi ito ng mga reaksiyong kimikal, at nakapagdurulot sa maraming mga sustansiya upang kumislap (ploresensiya).  Ang mas mataas na mga enerhiya ng ispektrong ultrabiyoleta magmula sa bandang 150&nbsp;nm (ultrabiyoletang 'higop' o 'bakyum') nakapag-iiyonisa (radyasyong nakapag-iiyonisa o *ionizing radiation*), ngunit ang ganitong uri ng ultrabiyoleta ay hindi gaanong nakapapasok at nahaharang ng hangin.

## Mga sanggunian
Kategorya:Liwanag
Nukleyus ng selula

[thumb|right|300px|[Nukleoli sa loob ng nukleus ng selula]]
[thumb|right|350px|Isang tipikal na selula ng hayop at ang mga panloob na bahagi ([organelo) nito:: 
(1) nukleoli 
(2) nukleus 
(3) ribosoma (munting mga tuldok) 
(4) besikulo 
(5) magaspang na endoplasmikong retikulum (ER) 
(6) Aparatong Golgi 
(7) Sitoiskeleton 
(8) makinis na endoplasmikong retikulum 
(9) mitokondiya 
(10) bakuola 
(11) sitosol 
(12) lisosoma 
(13) sentriyol sa loob ng sentrosoma]]

Ang **nukleus ng selula**, **nukleo ng selula**, o **pinakaubod ng sihay** ay isang napapalibutang membranong organelo na matatagpuan sa mga selulang eukaryotiko. Ito ay naglalaman ng halos lahat ng mga henetikong materyal ng selula na isinaayos bilang maraming mga mahabang linyar na molekula ng DNA sa kompleks na may isang malaking iba't ibang uri ng mga protina gaya ng histon upang bumuo ng mga kromosoma. Ang tungkulin ng nukleus ng selula ay upang panatilihin ang integridad ng mga hene na ito at upang kontrolin ang mga gawain ng selula sa pamamagitan ng pangangasiwa ng ekspresyon ng hene kaya ang nucleus ang nagsisilbing sentrong pangkontrol ng selula.

Ang mga pangunahing istrakturang bumubuo sa nukleus ay ang:
* ang sobreng nuklear, na isang tripleng membrano ng selula na nagsasara ng buong organelo at nagpapaisa ng mga nilalaman nito mula sa sitoplasmo ng selula.
* ang nukleoiskeleton (na kinabibilangan ng laminang nuklear) na isang hinabing materyal sa loob ng nukleus na nagdaragdag ng suportang mekanikal gaya ng sitoiskeleton na sumusporta sa buong selula.

Kategorya:Biyolohiya ng selula
Ribosoma

[thumb|right|300px|Binabasa ng mga ribosoma ang sekwensiya ng [mensaherong RNA at bumubuo ng mga protina mula sa mga asidong amino na nakabigkis sa naglilipat na RNA. ]]
Ang **ribosoma**(Ingles: **ribosome**) ay isang bahagi ng isang selula na bumubuo ng dalawampung mga spesipikong mga molekulang asidong amino upang bumuo ng partikular na protinang molekula na tinutukoy ng sekwensiyang nucleotide ng molekulang RNA. Ang isa sa sentral na katuruan ng biolohiya na karaniwang tinutukoy na sentral ng dogma ng molekular na biolhiya ay ang DNA ay ginagamit upang lumikha ng RNA na ginagamit naman upang lumikha ng mga protina. Ang sekwensiya ng DNA ay kinokopya sa tagahatid na RNA(mRNA). Pagkatapos nito ay binabasa ng mga ribosoma ang impormasyon sa mRNA na ito at ginagamit upang lumikha ng mga protina. Ang prosesong ito ay tinatawag na pagsasalin(translation). Ang ribosoma ay nagsasalin ng henetikong impormasyon mula sa RNA sa mga protina. Isinasagawa ito ng mga ribosoma sa pamamagitan ng pagbibigkis nito sa mRNA at gingamit ito bilang suleras(template) sa pagtukoy ng tamang sekwensiya ng mga asidong amino sa isang partikular na protina. Ang mga asidong amino ay ikinakabit sa mga molekulang tagalipat na RNA(tRNA) na pumapasok sa isang bahagi ng ribosoma at bumibigkis sa sekwensiyang mensaherong RNA. Ang ikinabit na mga asidong amino ay pinagdudugtong naman ng isang bahagi ng ribosoma. Ang mga ribosoma ay gumagalaw sa kahabaan ng mRNA, binabasa ang mga sekwensiya nito at lumilikha ng tumutugong kadena ng mga asidong amino.

Kategorya:Biyolohiya ng selula
Aparatong Golgi

thumb|right|300px|Micrograpo ng aparatong Golgi na makikita bilang isang patong ng mga semisirkular na mga itim na singsing malapit sa ilalim.
Ang **Aparatong Golgi** () ay isang organelong matatagpuan sa karamihan ng mga selulang eukaryotiko. Ito ay natukoy noong 1898&nbsp;ng Italyanong doktor na si Camillo Golgi na ipinangalan sa organelong ito. Ito ay nagpoproseso at nagbabalot ng mga protina sa loob ng isang selula bago ang mga ito ay makarating sa mga destinasyon nito. Ito ay partikular na mahalaga sa pagpoproseso ng mga protina para sa sekresyon. Ang aparatong Golgi ay bumubuo ng isang bahagi ng sistemang endomembrano ng selula.

Kategorya:Biyolohiya ng selula