Katinig na belar

Ang mga **belar** o **velar** ay mga katinig na sinasalita sa likod na bahagi ng dila (ang dorsum) laban sa malambot na ngalangala, ang likod na bahagi ng bubong ng bibig (kilala rin bilang ang **velum** ). 

Dahil ang rehiyon ng velar ng bubong ng bibig ay relatibong malawak at ang mga paggalaw ng dorsum ay hindi masyadong tumpak, ang mga velar ay madaling sumailalim sa paglalagom, na nagbabago sa kanilang pagsasalita o sa harap depende sa kalidad ng mga katabing mga patinig.  Sila ay madalas na maging awtomatikong *fronted*, na bahagyang o ganap na palatal bago ang isang sumusunod na harap na patinig, at *pabawi*, na bahagya o ganap na uvular bago pabalik vowels. 

Ang mga palatalised velar (tulad ng Ingles / k / sa *matalim* o *kubo* ) ay tinutukoy kung minsan bilang mga **palatovelar**. Maraming mga wika ay mayroon ding labialized velars, tulad ng [kʷ], kung saan ang pagsasalita ay sinamahan ng rounding ng mga labi. Mayroon ding labial-velar consonants, na doble na articulated sa velum at sa mga labi, tulad ng [k͡p] . Ang pagtatangi na ito ay nawala sa katumbas na katinig [w] dahil ang labialization ay nagsasangkot ng pagdaragdag ng labial approximant articulation sa isang tunog, at ang hindi siguradong sitwasyon na ito ay kadalasang tinatawag na **labiovelar**.
Ang velar trill o tap ay hindi posible: tingnan ang mga may kulay na mga kahon sa talahanayan ng mga pulmonikong katinig . Sa posisyon ng velar, ang dila ay may lubos na limitadong kakayahan upang maisagawa ang uri ng paggalaw na nauugnay sa mga trills o taps, at ang katawan ng dila ay walang kalayaan upang ilipat ang sapat na mabilis upang makabuo ng velar trill o flap. 

Ang mga katinig na velar na kinilala ng International Phonetic Alphabet ay: 

## Kakulangan ng mga belar 
Ang katinig na belar na [k] ay ang pinakakaraniwang katinig sa mga wika ng tao.  Ang mga wika lamang na naitala sa kakulangan ng mga velar (at anumang nalalaman ng dorsal) ay maaaring Xavante, Tahitian, Wutung, Vanimo, Nori, at Waimiri-Atroari . 

Ang ibang mga wika ay walang simpleng mga velar. Ang tampok na isal ng mga katutubong wika ng Americas ng mga baybaying rehiyon ng Pacific Northwest ay ang makasaysayang * k ay palatalized. Kapag tulad ng mga tunog ay nanatili hinto, sila ay na-transcribe  in Americanist phonetic pagtatanda, siguro naaayon sa IPA  ngunit sa iba, gaya ng Saanich diyalekto ng Coastal Salish, Salish-Spokane-Kalispel, at Chemakum, * k napunta karagdagang at affricated sa [tʃ] . Gayundin, ang makasaysayang * k 'ay naging [tʃ'] at makasaysayang * x ay naging [ʃ] ; walang * g o * ŋ. Sa Northwest Caucasian languages, ang makasaysayang * [k] ay naging palatalized din, nagiging / kʲ / sa Ubykh at / tʃ / sa karamihan sa mga varieties ng Circassian . Sa parehong rehiyon ang mga wika ay nagpapanatili ng isang labialized serye ng velar (eg [kʷ], [k'ʷ], [xʷ], [w] sa Pacific Northwest) pati na rin ang mga uvular consonant .  Sa mga wika ng mga pamilyang iyon na nagpapanatili ng mga plain velar, ang parehong mga plain at labialized velar ay *pre-velar*, marahil upang gawin itong mas naiiba mula sa uvulars na maaaring *post-velar* . Ang mga prevalent consonant ay madaling kapitan sa palatalisasyon. Ang isang katulad na sistema, ang contrasting * kʲ na may * kʷ at umalis * k marginal sa pinakamahusay na, ay reconstructed para sa Proto-Indo-European . 

Bukod sa tininigan na pagtigil [ɡ], walang ibang konsonante ng velar ay partikular na karaniwan, maging ang [w] at [ŋ] na nagaganap sa Ingles. Siyempre, hindi maaaring magkaroon ng phoneme / ɡ / sa isang wika na walang tinig na tininigan, tulad ng Mandarin Chinese,  ngunit ito ay sporadically nawawala sa ibang lugar. Ng mga wika na sinuri sa *World Atlas of Language Structures*, halos 10% ng mga wika na kung saan ay may / pbtdk / ay nawawala / ɡ / .  

Ang Pirahã ay parehong isang [k] at isang [ɡ] phonetically. Gayunpaman, ang [k] ay hindi kumilos bilang iba pang mga konsonante, at ang argument ay ginawa na ito ay phonemically / hi /, na iniiwan ang Pirahã na may lamang / ɡ / bilang isang underlyingly velon consonant. 

Ang Hawaiian ay hindi makilala ang [k] mula sa [t] ;  tends papunta sa [k] sa simula ng pananalita, [t] bago [i], at ito ay variable sa ibang lugar, lalo na sa diyalekto ng Ni  at  i. Dahil Hawaiian Wala pang [ŋ], at  ay nag-iiba sa pagitan ng [w] at [v], ito ay hindi malinaw na makabuluhan upang sabihin na Hawaiian ay malaponema tunog belar consonants. 

Ang ilang mga wika ng Khoisan ay may limitadong bilang o pamamahagi ng consonants ng pulmonic velar. (Ang kanilang mga pag-click na consonants ay nakalagay sa uvular o posibleng velar region, ngunit ang occlusion ay bahagi ng mekanismo ng airstream kaysa sa lugar ng pagsasalita ng consonant. ) Halimbawa, ang Khoekhoe ay hindi nagpapahintulot ng mga velar sa medial o pangwakas na posisyon, ngunit sa Ju|'hoan velars ay bihirang kahit sa paunang posisyon.

## Katinig na Velo-dorsal 
Ang mga karaniwang katinig na velar ay *dorso-velar* : Ang dorsum (katawan) ng dila ay tumataas upang makipag-ugnay sa velum (soft palate) ng bubong ng bibig. Sa disordered na pagsasalita mayroon din *velo-dorsal* hihinto, na may kabaligtaran magsalita: Ang velum lowers upang makipag-ugnay sa dila, na kung saan ay mananatiling static. Sa extension sa IPA para sa disordered pagsasalita, ang mga ito ay na-transcribe pamamagitan ng pagtaliwas ang IPA sulat para sa isang tunog belar katinig, hal ⟨k⟩ para sa isang walang-imik na velodorsal stop. 

## Tingnan din 
* Belarisasyon 
* Lugar ng pagsasalita 
* Listahan ng mga ponetikong paksa

## Mga Tala 
## Mga sanggunian 
## Karagdagang pagbabasa 
* Ladefoged, Peter ; Maddieson, Ian (1996). Ang Mga Tunog ng Mga Wika sa Mundo . Oxford: Blackwell. ISBN    978-0-631-19815-4  . 
Kategorya:Pages with unreviewed translations
Kategorya:Mga katinig