Alampay

]]
, sa Museo ng Sining ng Honolulu]]
Ang **alampay** o ***pañuelo*** ay isang Pilipinong malapuntas na burdadong bandanang panleeg o balabal na sinusuot sa palibot ng mga balikat sa ibabaw ng kamisa (blusa). Sila ay may hugis na parisukat at nakatiklop sa kalahati sa anyong tatsulok habang sinusuot. Ang mga alampay o *pañuelo* ay direktang hinalinhan ng balabal ng Maynila.

## Paglalarawan
Ang mga alampay o *pañuelo* ay gawa sa malapuntas na hinabing telang nipis mula sa hiblang abaka ayon sa kaugalian. Sila ay may hugis-parisukat at nakatiklop sa kalahati sa anyong tatsulok habang sinusuot sa palibot ng mga balikat. Itinatampok nila ang mabulaklaking burda (gamit ang mga pamamaraan tulad ng *calado*, *sombrado*, at *deshilado*). Sa karagdagan ng katutubong hibla ng abaka, gawa rin mula sa hiblang telang pinya, nakuha mula sa mga pinya na ipinakilala ng mga Espanyol. Itinatampok din nila ang mga gilid na puntas o buhol-buhol na palawit, isang elementong Espanyol na nakuha mismo mula sa Moro.

## Kasaysayan
Ang mga alampay o *pañuelo* ay nagmula sa mga nakaugaliang balabal sa Pilipinas bago dumating ang mga mananakop, ito ay mga panakip sa ulo at leeg sa mga kababaihang Tagalog bago ang kolonyal. Ang mga ito ay dinala sa panahon ng pangkolonyang Espanyol at nakakuha ng mga adorno ng disenyong Europeo. Ito rin ay mga mamahaling kalakal na iniluluwas sa pamamagitan ng Galyon ng Maynila sa Bagong Espanya at Europa, minsan bilang mga regalo sa pagkahari.

Ang mga alampay o *pañuelo* ay kinopya ng mga Tsinong mangangalakal sa panahon ng mga ika-18 at ika-19 na dantaon, at ibinenta sa Pilipinas, Espanya, at iba pang kolonyang Espanyol. Ang mga kopyang ito ay gawa sa sutla na burdadong may adornong Tsino. Ito ay naging lubos na kilalang-kilala sa Pilipinas at mabilis na pinagtibay sa mga lokal na moda ng mga kababaihang Luzon sa mataas na antas ng lipunan. Sa katulad na paraan, ito ay naging malawak na hinahangad na luwas na rangya sa lalong madaling panahon pagkatapos makarating sa mga Amerika, kung saan ito ay naging kilala bilang mantón de Manila. Ang mga ito ay pinaniniwalaang nakapagbabagong-loob sa mga huling disenyo ng reboso ng Amerikang Latino.

## Talalarawan

Talaksan:Datu and binokot (Principalia) - Philippines (c.1668).jpg|Isang 1668 larawan ni Francisco Ignacio Alcina na naglalarawan ng isang Bisayang datu at isang binukot (maharlikang babae) na may alampay at isang salakot
Talaksan:Naturales 5.png|Mag-asawang Tagalog mula sa Kodiseng Boxer (mga 1590), nagsusuot ang babae ng isang alampay sa palibot ng kanyang mga balikat, ang pasimula sa pañuelo at balabal ng Maynila
Talaksan:Filipina mestizas, early 1800s.jpg|Mga mestisang Pilipina mula sa unang bahagi ng mga 1800 na may pañuelos sa baro't saya, ni Paul de la Gironiere
Talaksan:La Bulaquena by Juan Luna.jpg|*Ang Bulakenya*, isang 1895 larawang-pinta ng isang babaeng nagsusuot ng isang traje de mestiza na may pañuelo
Talaksan:La Mestisa by Justiniano Asuncion.jpg|*La Mestisa* ni Justiniano Asuncion (mga 1841), pinapakita ng isang babae sa isang guhitang baro't saya na may isang pañuelo
Talaksan:Filipino woman 2.jpg|Isang babaeng naka traje de mestiza na may isang pañuelo at abaniko (mga 1900)
Talaksan:Folklore of the popular heritage of the State of the Philippines 08 (cropped).jpg|Mga mananayaw mula sa Pilipinas na nagtatanghal ng *Jota Manileña*. Ang babae ay nagsusuot ng isang balabal ng Maynila sa kanyang tradisyunal na kasuotang *traje de mestiza*

## Tingnan din
*Balabal
*Balabal ng Maynila
*Barong Tagalog

## Mga sanggunian