Binukot

[thumb| Isang ilustrasyon mula sa *Historia de las Islas e Indios de Bisayas* (1668) ni Francisco Ignacio Alcina na naglalarawan sa isang [datu ng Bisaya at isang binukot na babaeng maharlika na may belo (*alampay*) at isang sadok (salakot)]]
Ang **binukot**, na binabaybay din na **binokot**, ay isang  tradisyong Bisaya bago pa man nasakop ng mga Kastila ang Pilipinas. Sa tradisyong ito, binubukod ang isang kabataang babae sa pag-asa  na magreresulta ito sa paglalagay ng isang mas mataas na halaga para sa mga manliligaw nito na ninais na maging asawa sa hinaharap. Orihinal itong nailalapat sa mga kabataang babaeng maharlika. Literal na nangangahulugan ang salitang "binukot" bilang "nakabalot" o "nakatalukbong" sa mga wikang Bisaya, sa kontekstong pagbubukod.

Nananatili ang pagsasanay hanggang kamakailan sa mga Suludnon (na tinatawag din na Panay Bukidnon), mga inapo ng mga sinaunang Bisaya na nakatakas sa pagbabagong Espanyol. Iningatan nila ang mga kababaihan mula sa mata ng publiko simula pagkabata. Walang asawa sa buong buhay nila ang karamihan sa mga binukot, gayunpaman, kung nagkaroon ng asawa ang isang binukot, agad siyang magiging isang **nabukot** (dating binukot). Ang isang lalaking nagpapakasal sa isang binukot ay dapat magkaroon ng isang masipag at mapagmahal na kalikasan at may kakayahang mahalin, pahalagahan, at ikalugod ang kanyang asawa sa lahat ng panahon yayamang walang kaalaman ang isang binukot sa pangangalaga ng kanyang sarili dahil karaniwang pinalaki at sinusuportahan siya sa kabuuan ng kanyang buhay. Pangunahing tagapagdala sila ng kalinangan ng Panay Bukidnon dahil mayroon silang malawak na kaalaman sa mga epiko ng kanilang mga pangkat-etniko, na kanilang kadalubhasaan, kasama ang mga tradisyonal na gawi ng isang binukot. Tinatawag na mga Sugidanon ang kanilang epiko ng Panay na kinakanta ng mga binukot.

## Etimolohiya 
Ang "binukot", kapag ginamit bilang pang-uri, ay nangangahulugang "nakabalot", "limitado," "nakahiwalay," o "pinaghihigpitan" sa mga wikang Bisaya. Ang salitang-ugat nito, "bukot", ay nangangahulugang "takpan o bigkisin ang sarili [ng tela]." Sa ibang wika ng Pilipinas, sa wikang Bikol, may salitang "bukot" din na nangangahulugang din na "ihiwalay ang anak na babae para hindi sila umalis ng bahay tulad ng ginagawa noong unang panahon".

## Itsura ng isang binukot 
Ang mga binukot ay inilalarawan sa mga epiko at kuwento gamit ang mga metapora gaya ng "mukha ng araw," "itsura tulad ng araw," "nagniningning tulad ng isang bituin," "maputla na parang buwan," at "hindi mapapantayang ganda," na nagmumungkahi na ang binukot ay isang pamantayan ng estetikong kagandahan.

Sinasabing ang isang binukot ang pinakamagandang dilag sa kanyang pamayanan. Siya ay may kaaya-aya hanggang sa maputing kutis at nakasuot ng mga palda na may haba sa bukung-bukong at mga blusang mahahabang manggas na maraming burda (panubok) sa kwelyo, punyos, at laylayan.

Nagsusuot ang mga Binukot ng Panay Bukidnon ng mga alahas na gawa sa mga baryang Espanyol na pinagdikit-dikit at tinatawag na "biningkit". Ang pulseras na mga barya ay tinatawag na "wagkus", at ang palamuti sa ulo na mga barya ay kilala bilang isang "pundong".

## Mga pananaliksik sa mga binukot 
Ang antropologong si F. Landa Jocano na interesado sa mga katutubong kuwentong-bayan ay naglakbay sa mga teritoryong wala pa sa mapa upang kolektahin ang mga awiting-pambayan, kuwento at bugtong. Sa isa sa kanyang mga paglalakbay sa Panay, natuon ang kanyang pansin sa tanyag na kuwentong-bayan na Hinilawod, at kinanta sa kanya ang bahagi ng kuwentong-bayan ng isang matandang lalaking nagngangalang Ulang Udig nang kinakanta niya rin ito sa kanyang anak. 

Sa tulong ng isang tekniko ng radyo, nai-rekord ang bahagi ng kuwento-bayan sa teyp noong 1956. Bagaman noong bumalik si Jocano noong 1957 para kumpletuhin ang rekord, ayaw nang umawit ni Ulang Udig. Pagkalipas ng ilang linggo, nakilala niya ang binukot na si Hugan-an, at nahikayat niya itong i-rekord ang kanyang pag-awit ng Hinilawod. Tumagal ng tatlong linggo ang pagrerekord ng 30-oras ng tulang epiko.

Ang antropologo din na si Alicia P. Magos na tinturing si Jocano na kanyang tagapauturo, ay pinag-aralan din ang mga binukot at nakilala niya ang binukot na si Anggoran (o kialla din sa pangalang Kristiyano na Preciosa "Susa" Caballero) na sinalaysay sa kanya ang dalawang epiko ng Panay o Sugidanon.

Naitampok ang binukot sa programa ng GMA Network na *i-Witness* sa episodyong "Ang Huling Prinsesa" noong 2004 kung saan kinapanayam ni Kara David ang isang binukot na nagngangalang Isiang. Ang episodyong ito ng *i-Witness* ang naging inspirasyon seryeng pantelebisyon din ng GMA Network na *Amaya*. Nabanggit din sa episodyong iyon ang binukot na si Lola Elena Gardoce na marahil na pinakatayag na binukot ng Panay. Si Conchita Gilbaliga ang isa pang kilalang binukot.

## Karagdagang pagbabasa 
* 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kulturang Bisaya