Sirikit

Si **Sirikit**  (ipinanganak na *Mom Rajawongse* **Sirikit Kitiyakara**; 12 Agosto 1932 – 24 Oktubre 2025) ay isang miyembro ng maharlikang pamilyang Taylandes na naging Reyna ng Taylandiya mula 28 Abril 1950 hanggang 13 Oktubre 2016 bilang asawa ni Haring Bhumibol Adulalyadej (Rama IX). Siya ang ina ni Haring Vajiralongkorn (Rama X).

Nakilala niya si Bhumibol sa Paris, kung saan ang kaniyang ama ay embahador na Taylandes. Nagpakasal sila noong 1950, ilang sandali bago ang koronasyon ni Bhumibol. Si Sirikit ay hinirang na reyna-rehente noong 1956, nang sumailalim sa pagiging mongheng Budista ang hari sa loob ng ilang panahon. Si Sirikit ay may apat na anak sa hari. Konsorte ng monarko ng noon ay ang pinakamatagal na namumunong pinuno ng estado sa mundo, siya rin ang pinakamatagal na asawang reyna sa buong mundo. Si Sirikit ay na-stroke noong 2012 at mula noon ay umiwas sa pagpapakita sa publiko hanggang sa kaniyang kamatayan noong 2025.

## Maagang buhay at pamilya 
Ipinanganak si Sirikit noong 12 Agosto 1932, sa tahanan ni Lord Vongsanuprabhand, ang kaniyang lolo sa ina. Siya ang panganay na anak na babae at ang ikatlong anak ni Prinsipe Nakkhatra Mangkala Kitiyakara, ang anak ni Prinsipe Kitiyakara Voralaksana, at Mom Luang Bua Snidvongs. Ang kaniyang pangalan, na ibinigay ni Reyna Rambai Barni, ay nangangahulugang "ang kadakilaan ni Kitiyakara". Siya ay may tatlong kapatid, dalawang nakakatandang kapatid na lalaki, at isang nakakabatang anak na babae: *Mom Rajawongse* Kalyanakit Kitiyakara, *Mom Rajawongse* Adulakit Kitiyakara, at si *Than Phu Ying* Busba Kitiyakara.

Sa kaniyang kabataan, madalas na binibisita ni Sirikit ang kaniyang lola sa ama. Minsan noong 1933, naglakbay siya kasama si Prinsesa Absornsaman Devakula kasunod ng paglilibot ni Haring Prajadhipok sa Songkhla.

Sa edad na apat, nag-aral si Sirikit sa Kindergarten College sa Rajini School (minsan ay tinatawag na Queen's College), kung saan siya nag-aral sa elementarya. Sa panahong iyon, ipinaglalaban ang Digmaang Pasipiko. Maraming beses na binomba ang Bangkok, lalo na ang mga linya ng tren, na siyang ginawang mapanganib ang paglalakbay. Dahil doon, lumipat siya sa Saint Francis Xavier Convent School, dahil malapit ito sa palasyo. Nag-aral siya sa Saint Francis Xavier mula sa kaniyang ikalawang primaryang taon hanggang sa maagang antas ng sekondarya.  

Noong 1946, nang matapos na ang digmaan, lumipat ang kaniyang ama sa Reyna Unido bilang embahador sa Court of St James's, kasama ang kaniyang pamilya. Si Sirikit ay 13 taong gulang noon nang natapos ang kaniyang sekondaryang edukasyon. Habang nasa Inglatera, natuto siyang tumugtog ng piano at naging matatas sa Ingles at Pranses. Dahil sa trabaho ng kaniyang ama bilang diplomatiko, lumipat sa iba pang mga bansa ang kanilang pamilya, kabilang ang Dinamarka at Pransiya. Habang nasa Pransiya, nag-aral siya sa isang music academy sa Paris.

Nakilala rin ni Sirikit sa Pransiya si Haring Bhumibol Adulyadej, na kamag-anak niya, dahil pareho silang mga inapo ni Haring Chulalongkorn (Rama V). Noong panahong iyon, umakyat si Bhumibol sa trono at nag-aaral sa Suwisa. Nanirahan sina Bhumibol at Sirikit sa Royal Thai Embassy sa Paris. Sinamahan ni Sirikit ang hari sa kaniyang pagbisita sa iba't ibang atraksyong panturista, at nalaman nila na marami silang pagkakatulad.

## Kasal 
[left|thumb|300x300px|Ang bagong Reyna at ang *Thai royal inner* *court*: Reyna Sirikit (kaliwa), Prinsesa Galyani Vadhana (gitna), Prinsesa Hemvadi, Prinsesa Adorn Dibyanibha at Reyna [Rambhai Barni (kanan) noong 1950]]
Noong 4 Oktubre 1948, habang nagmamaneho si Bhumibol ng Fiat Topolino sa kalsada ng Geneva Lausanne, nabangga niya ang likuran ng isang nagpeprenong trak 10&nbsp;km sa labas ng Lausanne. Nasugatan niya ang kaniyang likod at nagtamo ng mga sugat sa kaniyang mukha na halos nawalan siya ng paningin sa isang mata. Pagkatapos ay nagsuot siya ng . Habang siya ay naospital sa Lausanne, madalas siyang binibisita ni Sirikit. Nakilala niya ang kaniyang ina, Princess Mother Sangwan, na humiling sa kaniya na ipagpatuloy ang kaniyang pag-aaral sa malapit para mas makilala siya ng hari. Pumili si Bhumibol ng *boarding school* para sa kaniya sa Lausanne, Riante Rive. Isang tahimik na pakikipag-ugnayan sa Lausanne ang sumunod noong 19 Hulyo 1949, at ang mag-asawa ay ikinasal noong 28 Abril 1950, isang linggo lamang bago ang kaniyang koronasyon. Ang mag-asawang hari ay may apat na anak, kung saan nagkaroon sila ng labindalawang apo at anim na apo sa tuhod.
thumb|Sina Sirikit at Bhumibol sa *Royal Marriage Ceremony*

### Pagtatatag ng Reyna 
thumb|Reyna Sirikit sa Olanda noong 1960
Naganap ang kasal sa Palasyo ng Srapathum. Si Reyna Sri Savarindira, ang *Queen Grandmother*, ang namuno sa seremonya ng kasal. Parehong pinirmahan ng hari at ni Sirikit ang linya 11 ng kanilang sertipiko ng kasal. Dahil hindi pa siya 18, pumirma rin ang kaniyang mga magulang, sa linya 12 na direkta sa ilalim ng kanyang lagda. Kalaunan ay natanggap niya ang Order of the Royal House of Chakri, at naging reyna. Pagkatapos ng seremonya ng koronasyon noong 5 Mayo 1950, pareho silang bumalik sa Suwisa upang ipagpatuloy ang kanilang pag-aaral, at bumalik sa Bangkok noong 1952.

### Isyu 
## Rehensya 
Nang isagawa ng hari ang tradisyunal na panahon bilang isang mongheng Budista noong 1956, nagsilbi si Reyna Sirikit bilang rehente. Kalaunan ay opisyal siyang pinangalanang Rehente ng Taylandiya at binigyan siya ng Hari ng titulong 'Somdet Phra Nang Chao Sirikit Phra Borommarachininat' sa kaniyang kaarawan noong 5 Disyembre 1956. Siya ang naging pangalawang reynang Siamese sa kasaysayan ng Taylandiya.

## Mga suliranin sa kalusugan at kamatayan 
Sa madaling-araw noong 21 Hulyo 2012, nakaramdam si Reyna Sirikit ng panghihina habang nag-eehersisyo sa Siriraj Hospital, kung saan nakatira si Haring Bhumibol Adulyadej. Pagkatapos magsagawa ng , natukoy ng isang pangkat ng mga manggagamot na siya ay nagkaroon ng ischemic stroke.

Hininto ng reyna ang pagpapakita sa publiko mula noon, kasama ang engrandeng madla na ipinagkaloob ng kaniyang asawa sa kaniyang ika-85 kaarawan mula sa Ananta Samakhom Hall noong 5 Disyembre 2012. 

Noong 29 Nobyembre 2016, inihayag ng palasyo na ang reyna ay nakalabas na sa ospital at bumalik sa Chitralada Royal Villa para sa pagpapagaling.

Namatay siya nang "payapa" sa King Chulalongkorn Memorial Hospital noong 21:21 ICT (14:21 UTC) noong 24 Oktubre 2025, nang ipaalam ng Thai Royal Household Bureau na siya ay namatay dahil sa mga komplikasyon mula sa *blood sepsis* sa mga nakaraang taon.

## Katayuan sa sining 
Ang kaarawan ni Queen Sirikit, tulad ng kay Rama IX, ay isang pambansang kapistahan, at ito rin ang Araw ng mga Ina sa Taylandiya. Siya ay partikular na iginagalang sa mas malayo at tradisyonal na mga bahagi ng bansa, kung saan ang monarkiya ay itinuturing na *semi-divine*.  Ang kaniyang gawain sa pagtataguyod ng pagpaparaya at pag-unawa para sa mga minoryang Muslim sa pinakatimog na mga lalawigan ng Pattani, Yala at Narathiwat ang nagpatanyag sa kaniya lalo na sa mga Taylandes na Muslim. Ang reyna ay nagkaroon ng matibay na ugnayan sa katimugang Taylandiya, at siya ay dating gumugugol ng mga buwan sa mga lalawigang mayoryang Muslim bawat taon.

## Mga parangal 
Noong 1976, pinarangalan ng pamahalaan ng Taylandiya ang reyna sa pamamagitan ng pagdeklara sa kaniyang kaarawan bilang isang pambansang kapistahan. Ipinagdiriwang ang kaarawan ng Reyna tuwing 12 Agosto bawat taon.

### Volunteer Defence Corps of Thailand Rank 
* Volunteer Defense Corps General 

### Mga dayuhang parangal 
* : *Grand Cross, Special Class of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany*
* : *Grand Cross, Special Class of the Order of Honour for Services to the Republic of Austria*
* : *Dame Grand Cross of the Order of Leopold I*
* : *Dame of the Order of Laila Utama*
* : Knight of the Order of the Elephant
* : *Supreme Class of the Order of the Virtues*
*  :
** Dame Grand Cross of the Order of Charles III (13 Nobyembre 1987)
** Dame Grand Cross of the Order of Isabella the Catholic (3 Nobyembre 1960)
*  Pamilyang Imperyal ng Etiyopiya: *Dame Grand Cordon with Collar of the Imperial Order of the Queen of Sheba*
*  Pamilyang Royal ng Gresya: *Dame Grand Cross of the Royal Order of Beneficence*
* : *Dame Grand Cordon of the Order of the Precious Crown*
* : *Star of Mahaputera, 1st Class*
*  Pamilya Imperyal ng Iran: *Dame Grand Cordon, Special Class of the Imperial Order of the Pleiades*
* : Grand Cross of the Order of Merit of the Italian Republic
* : *Dame Grand Cross of the Order of Merit*
* Laos
**  Pamilyang Royal ng Laos: *Dame Grand Cordon of the Order of the Million Elephants and the White Parasol*
** : *Order of Phoxay Lane Xang*
* : *Dame of the Order of the Gold Lion of the House of Nassau*
* : *Dame Grand Cordon of the Order of the Crown of the Realm*
** : *First Class of the Royal Family Order of Selangor*
** : *First Class of the Family Order of Terengganu*
** : *Recipient of the Royal Family Order of Kelantan*
* : *Member Grand Cross of the Order of Honour*
* : *Dame Grand Cross of the Order of Saint Olav*
* : *Dame Grand Cross of the Order of the Lion of the Netherlands*
* : *Grand Cross with Collar of the Order of the Golden Heart*
* : 
** *Grand Cross of the Order of Saint James of the Sword*
** *Grand Cross of the Order of Prince Henry*
* : *Grand Cross of the Order of the Star of Romania*
* : *Member Grand Cross of the Order of the Seraphim*
* : *Grand Cross of the Order of Propitious Clouds* (1963)

## Mga tala 
## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga reyna ng Thailand
Kategorya:Namatay noong 2025
Kategorya:Ipinanganak noong 1932
Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Thai
Kategorya:Pages with unreviewed translations