Canaman

Ang **Bayan ng Canaman** ay isang ika-4 klaseng bayan sa gitnang bahagi ng lalawigan ng Camarines Sur, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Kasaysayan
Nagsimula ang kolonisasyon ng mga Espanyol sa Canaman noong bandang 1580s nang ang mga misyonero Nueva Caceres ay bumabalik mula sa gawaing ebanghelyo sa alinman sa pagbisita sa Quipayo (ngayon ay Calabanga) o San Gabriel (ngayon ay isang barangay ng Pamplona). Ang kanilang maling direksyon ang nagtulak sa kanila na maniwala na nakapasok sila sa sanga ng Nueva Caceres. Sa halip, nakapasok sila sa sapa ng Canaman na isang mabilis at malalim na agos, na nag-udyok sa kanila na magsagwan hanggang sa marating nila ang isang katutubong pamayanan sa kung ano ngayon ang barangay ng Poro.

Noong Hunyo 1583, ito ay inorganisa sa isang parokya, na pinangasiwaan ni Fray Pedro Matias de Andrade, isang Franciscano na kalaunan ay naging ikalimang Obispo ng Diyosesis ng Caceres. Noong dekada 1590, itinayo ang simbahan nito, na muling itinayo noong 1669.

Bagama't karamihan sa mga aktibidad ng mga tao sa pamilihan ay ginagawa sa Lungsod ng Naga, ang Canaman ay may pampublikong pamilihan at isang pribadong "talipapa". Dalawang establisyimento ng agro-industriya ang matatagpuan sa Canaman: ang mga pagkain ng manok at palay.

Iba't ibang uri ng industriyang pang-bahay tulad ng handicraft, muwebles, paggawa ng pamaypay (gawa sa anahaw), ragiwdiw at mga shingle ng nipa ang isinasagawa sa bayang ito.

Noong 1998, naitala na ang mga manggagawa sa agrikultura ay bumubuo lamang ng 27.3% ng lakas-paggawa habang 70.8% ang nakikibahagi sa mga gawaing hindi pang-agrikultura. 88.38% ng kabuuang lawak ng lupain ay nakatuon sa agrikultura.

Noong 2014, inilunsad ang Canaman Dragon Boat Camp sa nayon ng Mangayawan sa tabi ng Ilog Bicol na nagsisilbing damuhan ng Bicol River Hot Paddlers.

Ang Canaman ay dating kasama sa lugar ng Metro Naga bago itinigil ang pagtatalaga noong 2017.

### Agrikultura
Ang agrikultura ay nananatiling pundasyon ng ekonomiya ng Canaman, na may 71.7% ng kabuuang lawak ng lupain ng munisipalidad, na sumasaklaw sa 3,101 ektarya, na ginagamit para sa mga layuning pang-agrikultura. 51% nito ay irigasyon at nakalikha ng P126,243,400 na halaga noong 2011, habang 48.16% ay hindi irigasyon at nakalikha ng P96,771,000 na output ng ekonomiya.

Ang pagbaba ng dami ng produksyon ay isang pangunahing isyu sa sektor na ito. Ang mababang produksyon ay maaaring maiugnay sa bagyo, baha, pagpasok ng asin, mga peste at sakit at dahil din sa labis na paggamit ng mga sintetikong pataba. Kailangan ang patuloy na mga programa upang makipagtulungan sa mga magsasaka hinggil sa sabay-sabay na pagtatanim, pag-aabono sa halip na pagsunog ng mga dayami ng palay, paglipat patungo sa organikong pamamaraan ng pagsasaka, sari-sari at pinagsamang pagsasaka at ang paggamit ng mga uri na may mataas na ani, tulad ng mga ipinapakita sa Canaman Livelihood Centre sa Sta Cruz.

Ang pagsasaka, pangingisda, trabaho at maliliit na negosyo ang pangunahing pinagmumulan ng karamihan sa kita ng sambahayan sa munisipalidad. Tinatayang mahigit 60 porsyento ng mga sambahayan ang umaasa sa agrikultura at mga aktibidad na may kaugnayan sa agrikultura para sa kanilang pangunahing kabuhayan. Ang Bicol River Basin Management Project noong 1950s ay naglalayong maghatid ng walang kapantay na pagbuti sa buhay pang-ekonomiya hindi lamang ng Canaman kundi pati na rin sa buong distrito.

### Paggawa ng Abaniko
Iba't ibang uri ng maliliit na industriya tulad ng paggawa ng mga gawang-kamay, muwebles, at tiklad ang ginagawa rin sa bayang ito upang madagdagan ang kita ng sambahayan, at itinuturing lamang itong maliliit na gawain. Pinahahalagahan ng mga Taga-Canaman ang gamit ng Livistona rotundifolia o anahaw, Pambansang Dahon ng Pilipinas, at ang kahalagahan nito sa kultura. Kinilala rin nila ang kahalagahan nito, bagama't hindi katutubo, sa kanilang kabuhayan. Ang Anahaw ay hindi lamang nagsisilbing hilaw na materyal para sa mga shingle ng bubong kundi naging alternatibong materyal din ito para sa iba pang anyo ng mga produkto tulad ng mga bag, pitaka, banig, tsinelas, kasuotan at iba pa. Ang paggawa ng Abaniko fan sa Canaman ay nagsimula noong dekada 1960 sa barangay Sta. Cruz bilang isang libangan nina Macario Adolfo at asawang si Victoria Bobis.

### Mga elementarya at elementarya
* Paaralang Elementarya ng Calambog
* Paaralang Sentral ng Canaman
* Paaralang Elementarya ng Fundado
* Paaralang Elementarya ng Haring (Pangunahin)
* Paaralang Elementarya ng Haring San Agustin (Annex)
* Hansel & Gretel Foundation
* Paaralang Elementarya ng Iquin
* Paaralang Grade ng Kurtland
* Sentro ng Edukasyon ng Lighthouse Baptist
* Paaralang Elementarya ng Linaga
* Elementarya ng Mangayawan Paaralan
* Paaralang Elementarya ng Poro
* Paaralang Elementarya ng San Francisco
* Paaralang Elementarya ng San Jose West
* Paaralang Elementarya ng San Juan
* Paaralang Elementarya ng San Nicolas
* Paaralang Elementarya ng Sua
* Paaralang Elementarya ng Tacolod (Pangunahin)
* Paaralang Elementarya ng Tacolod (Annex)
* Paaralang Elementarya ng Talidtid

### Mga paaralang sekundarya
* Paaralang Elementarya ng Kurtland
* Sentro ng Edukasyon ng Lighthouse Baptist
* Pambansang Mataas na Paaralan ng Mangayawan
* Pambansang Mataas na Paaralan ng Northern Canaman
* Paaralan ng Palo Integrated
* Ryden International Technological Institute
* Pambansang Mataas na Paaralan ng Sta. Cruz

## Mga kilalang personalidad
*Juan Q. Miranda, politiko
*Rez Cortez, assistant director, aktor
*Rachel Peters, pageant titlist na kumatawan sa Pilipinas sa Miss Universe 2017

## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
*LGU-Canaman 
*Philippine Standard Geographic Code 
*CCS Batch 1995 

Kategorya:Mga bayan ng Camarines Sur‎