Balangkas ng sinaunang Roma

[thumb|364x364px| [Julio Cesar ]]
Ang sumusunod na balangkas ay ay paglalahad ng at paksaang gabay sa sinaunang Roma:  

Ang **Sinaunang Roma** &#x2013; dating sibilisasyon na namulaklak sa Tangway ng Italya mula noong ika-8 siglo BC. Matatagpuan sa kahabaan ng Dagat Mediteraneo at nakasentro sa lungsod ng Roma, lumago ito upang maging isa sa pinakamalaking imperyo sa sinaunang kasaysayan. 

## Esensiya ng Sinaunang Roma 
* Sibilisasyon 
* Sinaunang klasiko 
* Klasikong Roma 
* Mundong Greco-Romano 

## Heograpiya ng sinaunang Roma 
* Mga heograpong Romano 
* Mga lalawigan ng Roma 
**Achaea
** Africa 
** Asia
** Asiria
** Romanong Britanya 
***Romanong pananakop ng Britain
*** Mga gobernador ng Roman Britain 
*** Romanong kalsada mula sa Silchester papuntang Bath
*** Mga Romanong pook sa Gran Britanya 
** Cappadocia 
** Dalmatia 
** Dardania 
** Romanong Ehipto
** Galacia 
** Romanong Galo
** Romanong Gresya 
** Hispania
** Insulae 
** Romanong Judaea 
*** Romanong Herusalem 
** Macedonia 
** Mesopotamia 
** Sicilia 
* Mga lungsod na itinatag ng mga Romano 
* Klima ng Sinaunang Roma 
* Demograpiya ng Imperyo ng Roma 
* Topograpiya ng sinaunang Roma 
** *Lexicon Topographicum Urbis Romae* (1993-2000) 

## Pamahalaan at politika ng sinaunang Roma 
thumb|300x300px| Si Augusto, ang unang emperador ng Roma

* Curia
* Forum
* Cursus honorum
* Kolehiyalidad
* Emperor
* Legatus
* Dux
* Officium
* Praefectus
* Princeps senatus
* Populares
* Vicarius
* Vigintisexviri
* Lictor
* Magister militum
* Imperator
* Pontifex Maximus 
* Augustus
* Caesar
* SPQR 
* Tetrarch

### Mga haliging pampolitika ng sinaunang Roma 
Mga institusyong pampolitika ng sinaunang Roma 

* ng sinaunang Roma sa pangkalahatan 
**Senado ng Roma
** Mga asambleang Romano 
*** Asamblea ng Curia
*** Asamblea ng Centuriata
*** Asamblea ng Tribo
*** Plebo
** Mga mahistrado ng ehekutibo
* ng Kahariang Romano 
** Senado ng Kahariang Romano
** Mga batasan ng Kahariang Romano
** Mga mahistrado ng ehekutibo ng Kahariang Romano
* ng Republikang Romano 
** Senado ng Republikang Romano
** Mga batasan ng Republikang Romano
** Mga mahistrado ng ehekutibo ng Republikang Romano
* ng Imperyong Romano 
** Senado ng Imperyong Romano
** Mga batasan ng Imperyong Romano
** Mga mahistrado ng ehekutibo ng Imperyong Romano

#### Mga mahistrado 
Mahistradong Romano 

##### Ordinaryong mga mahistrado 
Ordinaryong mahistrado 

* Tribuno
* Quaestor
* Aedile
* Praetor
* Konsul
* Censor
* Promagistrate
* Gobernador

##### Mga nakatataas na mahistrado 
Mga nakatataas na mahistrado 

* Diktador
* Magister Equitum
* Decemviri
* Tribuno Consular
* Triumvir 
* Rex 
* Interrex

### Batas ng Roma 
Batas na Romano 

* Mga batas na Romano
* Labindalawang Tableta
* Pagkamamamayang Romano
* Auctoritas
* Imperium
* Katayuan sa sistemang legal na Romano
* Pagsasakdal na Romano
* Konstitusyong Romano 
** Kasaysayan ng Konstitusyong Romano
** Konstitusyon ng Kahariang Romano 
*** Kasaysayan ng Konstitusyon ng Kahariang Romano
** Konstitusyon ng Republikang Romano 
*** Kasaysayan ng Konstitusyon ng Republikang Romano
*** Mga Reporma sa Konstitusyon ni Lucius Cornelius Sulla
*** Mga Reporma sa Konstitusyon ni Julio Cesar
** Konstitusyon ng Imperyong Romano 
*** Kasaysayan ng Konstitusyon ng Imperyong Romano
** Kasaysayan ng Konstitusyon ng Huling Imperyong Romano (matapos ni Diocleciano) 
*** Konstitusyon ng Huling Imperyong Romano

### Militar ng sinaunang Roma 
Militar ng sinaunang Roma 

* Mga armas 
** Catapulta
** Gladius
** Pilum
* Diploma militar ng Roma
* Guwardiyang praetoryana
* Mga katawagan ng tagumpay
* Mga taktika ng impanteriyang Romano, estratehiya, at mga pormasyon sa labanan
* Castrum

#### Mga armadong puwersa ng Roma 
* Hukbo ng Roma 
** Roman heneral
** Mga hukbo 
***Mga lehiyong Romano 
**** Talaan ng mga lehiyong Romano
*** Mga Romanong auxiliar
** Mga taktika ng impanteriyang Romano
** Kagamitan sa militar 
*** Personal na kagamitan ng Romanong militar
*** Mga Romanong makinang pangkubkob
* Hukbong dagat 
** Armada
* Mga dekorasyon at parusa 
** Romanong tagumpay 
*** Obasyon
** *Decimatio*
***Fustuarium*
* Ekonomiya ng Romanong hukbo
* Sinaunang Romanong kasuotang militar

#### Kasaysayang militar ng Roma 
Kasaysayang militar ng sinaunang Roma 

* Mga hangganan ng Imperyo ng Roma
* Mga Romanong hangganang militar at mga kuta 
** Castra
* Inhinyeriyang militar ng sinaunang Roma
* Saligang militar ng Republikang Romano
* Pampolitikang kasaysayang militar ng Roma
* Estratehiyang militar ng Roma
* Kasaysayan ng estrukturang militar ng Roma
* Kasaysayan ng teknolohiyang militar ng Roma

#### Mga militar na sigalot 
* Kasaysayan ng mga kampanyag militar ng Roma
* Mga digmaang Romano
* Mga labanang Romano 
**Labanan ng Cannae
** Labanan ng Cabo Ecnomus

## Pangkalahatang kasaysayan ng sinaunang Roma 
Panahong Romano
[link=https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Roman_conquest_of_Italy.PNG|right|thumb|218x218px|Isang mapang maaaring palakihin na nagpapakita ng paglawak ng [Republikang Romano sa Italya mula bandang 500 BK hanggang sa simula ng Ikalawang Digmaang Puniko noong 218 BK.]]

* Kasaysayan ng Roma
** Pagkakatatag ng Roma
* Kahariang Romano
** Mga Hari ng Roma
* Republikang Romano
** Alitang Plebo-Patricio (494-287 BK)
** Mga Digmaang Puniko (264-146 BK) &#x2013; serye ng tatlong digmaan sa pagitan ng Roma at Sinaunang Kartago
*** Unang Digmaang Puniko (264-241 BK)
**** Tratado Ebro
*** Ikalawang Digmaang Puniko (218-201 BK) &#x2013; minarkahan ng sorpresang paglalakbay ni Hannibal at sa kaniyang magastos na pagtawi sa Alpes, na sinundan ng mga dagdag na puwersa na mga Galong alyado at ang mabibigat na tagumpay laban sa mga Romanong hukbo sa labanan ng Trebia at ang dakilang tambang sa Trasimene.
**** Hannibal &#x2013; Punikong Kartagong kumander ng militar, pangkalahatang itinuturing bilang isa sa mga pinakadakilang kumander ng militar sa kasaysayan. Sinakop ni Hannibal ang kalakhan ng Italya sa loob ng 15 taon, ngunit isang kontra-pananakop ng Hilagang Africa ang nagtulak sa kaniya na bumalik ng Kartago, kung saan matagumpay siyang tinalo ni Scipio Africanus sa Labanan ng Zama.
***** Mga pananakop ni Hannibal
****** Pagtawid sa Alpes ni Hannibal
****** Labanan ng Trebia
****** Labanan ng Lawa Trasimene
****** Labanan ng Cannae
***** Labanan ng Zama &#x2013; minarkahan ang pangalawa at mapagpasyang pagtatapos ng Ikalawang Digmaang Puniko. Isang hukbong Romano na pinangunahan ni Scipio Africanus ang tumalo sa puwersang Kartago na pinangunahan ng maalamat na kumander na si Hannibal. Pagkatapos ng kaniyang pagkatalo sa tinubuang lupa, nagdemanda ang Senado ng Kartago ng kapayapaan, na ibinigay sa kanila ng Republikang Romano sa mga kasunduang kahiya-hiya, na nagtapos sa 17 taong digmaan.
*** Ikatlong Digmaang Puniko (149-146 BK) &#x2013; humantong sa isang pinahabang pagkubkob sa Kartago, na nagtapos sa tuwirang pagwasak ng lungsod. Ang muling pag-usbong ng tunggalian ay dahil sa lumalalang anti-Romanong pahayag sa Hispanya at Gresya, at ang malinaw na pagyaman ng kapangyariihang ekonomiko at pandagat ng Kartago limampung taon matapos ang Ikalawang Digmaang Puniko.
**** Labanan ng Kartago (c. 149 BK)
** Krisis ng Republikang Romano (134 BK-44 BK) &#x2013; mahabangpanahon ng kaguluhang pampolitika at panlipunan na humantong sa pagbagsak ng Republikang Romano at pag-usbong ng Imperyong Romano.
*** [link=https://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Republica_Romana.svg|right|thumb|200x200px|Lawak ng [Republikang Romano sa bisperas ng pagpaslang kay Julio Cesar, 44 BK]]Pagpaslang kay Julio Cesar

### Historiograpiyang Romano 
Histograpiyang Romano 

* Prosopograpiyang sinaunang Roma

### Mga akda sa kasaysayang Romano 
* *Ab Urbe Condita*, ni Tito Livius (bandang 59 BC-17 AD), isang napakalaking kasaysayan ng Roma, mula nang itinatag nito (ayon sa tradisyon na may petsang 753 BC).
* *Mga Tala* at *Mga* *Kasaysayan* ni Tacitus
* *Res Gestae* ni Ammianus Marcellinus
* *Ang Kasaysayan ng Paghina at Pagbagsak ng Imperyong Romano*, ni Edward Gibbon

## Kultura ng sinaunang Roma 
[thumb| Ang [Koliseo, ang pinakamalaking itinayong ampiteatro ]]
thumb| Ang Pont du Gard, isang akwedukto ng Roma na itinayo bandang 40-60 AD
thumb| Likurang bahagi ng mga Romanong templo ng Sbeitla, Tunisia
thumb| Ang sinaunang teatro ng Taormina
[thumb| Trio ng mga musikero na naglalaro ng isang aulos, cymbala, at tympanum (mosaic mula sa [Pompeya|Pompeii ) ]]
[thumb| [Dedalo at Pasiphaë, Romanong fresco sa Bahay ng Vettii, Pompeii, unang siglo AD ]]
thumb| Mga maskarang panteatriko ng Komedya at Trahedya, Romanong mosaic, ika-2 siglo AD
thumb| Mga sinaunang hikaw ng Roma
[thumb| Roman [tasang hawla, ca. 400 AD (Koleksiyong Staatliche Antikensammlung, Munich) ]]
[thumb| [Museo ng Sibilisasyong Romano, isang museo sa Roma na nakatuon sa mga aspekto ng sinaunang sibilisasyong Romano ]]
[thumb|300x300px| Si [Cesar Augusto|Augusto, marahil ang pinakatanyag na halimbawa ng pag-aampon sa sinaunang Roma ]]
thumb| Mosaic na naglalarawan ng dalawang babaeng alipin (*ancillae*) na naglilingkod sa kanilang maybahay (Pambansang Museo ng Kartago)
Kultura ng sinaunang Roma 

### Arkitektura ng sinaunang Roma 
Sinaunang arkitekturang Romano 

* Rebolusyong Arkitektrual Romano 
** Romanong Kongkreto
* Romanong Ladrilyo

Mga uri ng mga gusali at estruktura 

* Ampiteatrong Romano 
** Talaan ng mga ampiteatrong Romano
* Akweduktong Romano 
** Talaan ng mga akwedukto sa lungsod ng Roma
** Talaan ng mga akwedukto sa Imperyong Romano
* Romanong tulay 
** Talaan ng mga Romanong tulay
* Romanong kanal
* Romanong sirko
* Romanong tangke
* Mga Romanong prinsa at imbakan ng tubig
* Mga pader na nagtatanggol sa Roma
* Mga Romanon simboryo
* Forum 
** Forum ng Roma 
*** Talaan ng mga monumento ng Forum ng Roma
* Mga Romanong hardin
* Romanong horreum
* Insula (gusali)
* Mga Romanong kalsada
* Mga Romanong bubong
* Romanong templo 
** Talaan ng mga Sinaunang Romanong templo
* Romanong teatro 
** Talaan ng mga Romanong teatro
* Thermae 
** Talaan ng mga Romanong pampublikong paliguan
* Tholos
* Mga arkong pantagumpay ng Roma
* Romanong villa 
** Villa rustica

### Sining sa sinaunang Roma 
Romanong sining 

* Mga sining pandekorasyon ng sinaunang Roma 
** Sinaunang Roman palayukan
** Romanong salamin
** Romanong mosaiko
* Panitikan 
** Augustong panitikan 
*** Augustong panulaan
* Sinaunang musikang Romano
* Pagpinta ng sinaunang Roma 
** Mga Estilong Pompeiano
** Romanong pagpipinta sa dingding
* Eskultura ng sinaunang Roma 
** Romanong Eskultura
** Romanong paglalarawan
* Teatro ng sinaunang Roma
* Paliligo sa sinaunang Roma
* Kalendaryo 
**Kalendaryong Hulyano
* Pagluluto ng sinaunang Roma 
** Pagkain at kainan sa Imperyong Roman
** Alak sa kulturang Romano 
*** Bacchanalia
* Edukasyon sa sinaunang Roma 
** Athenaeum 
* Ang fashion sa sinaunang Roma 
** Damit sa sinaunang Roma 
*** Stola
*** Sintesis
*** Toga
** Mga kosmetiko sa Sinaunang Roma
** Mga Romanong pag-aayos ng buhok
** Mga Romanong alahas 
* Mga pista 
** Ludi Romani
**Lupercalia
**Saturnalia
* Kathang-isip na ang tagpuan ay sa sinaunang Roma
* Pamana ng Imperyong Romano 
** Museo ng Sibilisasyong Romano
* Medisina sa sinaunang Roma 
** Sakit sa Imperyong Romano
** Kapansanan sa sinaunang Roma
** Pagkain at diyeta sa sinaunang medisina
** Medikal na pamayanan ng sinaunang Roma
* Kagawian sa pangalan
* Ang mga tao sa sinaunang Roma 
** Talaan ng mga sinaunang Romano
* Pilosopiya sa sinaunang Roma
* Pampublikong libangan 
** Karera ng mga karo
** Paglaban ng mga galdyador
** *Ludi*
* Seksuwalidad sa sinaunang Roma 
** Homoseksuwalidad sa sinaunang Roma
** Prostitusyon sa sinaunang Roma
* Teknolohiya 
** Inhinyeriya sa sinaunang Roma 
** Mga yunit ng pagsukat 
*** Pagtala ng oras 
** Sanitasyon sa sinaunang Roma 

### Panlipunang kaayusan sa sinaunang Roma 
* Mga asosasyon sa Sinaunang Roma 
** Collegium 
* *Dignitas*
* Pamilya sa Sinaunang Roma 
** Pater familias 
** Mga anak sa Sinaunang Roma 
*** Pag-ampon sa sinaunang Roma 
*** Ang pagpaparehistro ng kapanganakan sa Sinaunang Roma 
* Kasal sa sinaunang Roma 
** *Confarreatio* 
* *Mos maiorum*
* Patronato sa sinaunang Roma
* Pagkamamamayang Romano
* Romanisasyon
* Pang-aalipin sa sinaunang Roma
* Uring panlipunan sa sinaunang Roma 
** Mga patricio 
** Plebs 
*** Tunggalian sa mga Orden 
*** Secessio plebis 
** Ordeng Ekwestre 
** Gens 
** Mga tribo 
* Kababaihan sa sinaunang Roma 
** Kumbensiyon sa pagpapangalan ng kababaihan sa sinaunang Roma 

### Relihiyon sa sinaunang Roma 
[thumb| Ang [Maison Carrée sa Nîmes, isang katamtamang laking templong panlalawigan ng Augustong imperyal na kulto ]]
[thumb| [Hupiter (mitolohiya)|Hupiter na may hawak na isang tungkod, na may agila at globo, isang fresco mula sa Casa dei Dioscuri, Pompeii ]]
Relihiyon sa sinaunang Roma 

* Imperyal na kulto
* Relihiyosong pag-uusig sa sinaunang Roma

#### Mitolohiya ng Roma 
Mitolohiya ng Roma 

* Mga Romanong diyos 
** Triadang Capitolino 
*** Juno
*** Jupiter 
*** Minerva
* Mga bayani 
** Hercules sa sinaunang Roma 
*** Dakilang Altar ni Hercules 
*** Templo ni Hercules Victor 
* Roma (diyosa)

#### Mga institusyong pangrelihiyon ng Roma 
[thumb|270x270px| Larawan ni emperador [Antoninus Pius sa mga kasuotang pangritwal ]]
thumb| Mga Romanong numero

* Collegium Pontificum 
** Birheng Vestal
** Rex Sacrorum
** Pontifex maximus 
** Flamen 
* Augur 
* Quindecimviri sacris faciundis
* Epulones
*Tingnan din: Mitolohiyang Etrusko and Relihiyosong pag-uusig sa sinaunang Roma*

#### Mga gawing panrelihiyon sa Roma 
* Sakripisyo ng hayop 
** Lustratio
** Kabayo ng Oktubre
** Taurobolium
* Mga gawi sa Romanong libing 
** Romanong sining panlibing 
** Mga Romanong sarcophagus 

### Wika sa sinaunang Roma 
Latin 

* Mga wikang Romanse 
* Kasaysayan ng Latin 
** Lumang Latin
** Klasikong Latin
** Vulgar na Latin
** Medyebal na Latin
** Renasimiyentong Latin
** Bagong Latin
** Kontemporaneong Latin
** Lating Pansimbahan 
* Alpabetong Latin 
** Mga titik na Latin na ginagamit sa matematika 
* Romanong numero
* Mga pariralang Latin 
* Kaligrapiya ng sulat Latin 
** Kursibang Romano
** Kuwadradong kapital Romano
** Mga rustikong kapital

Mga wika ng Imperyong Romano 

## Ekonomiya ng sinaunang Roma 
[thumb| *Aureus* na inilabas noong AD 176  ni [Marcus Aurelius|Marco Aurelio ]]
[thumb| *Solidus* ni [Dakilang Constantino|Constantine I, inilabas noong AD 335 ]]
Ekonomiya ng Roma 

* Agrikultura ng Roma 
** Deporestasyon
** Daloy ng trigo sa lungsod ng Roma
* Komersiyong Romano 
** Ang kalakalan ng Roma sa Tsina 
** Ang kalakalan ng Roma sa India 
* Pananalaping Romano
* Pananalaping Romano 
** Pananalaping Romano sa ilalim ng Republika 
** Pananalaping Romano sa mga lalawigan 
* Metalurhiyang Romano

## Mga pantas 
### Sinauna 
* Apuleius 
* Catullus
* Cicero 
* Quintus Curtius Rufus
* Horace 
* Julio Cesar
* Juvenal
* Livio
* Lucretius 
* Ovid 
* Petronio
* Plautus
* Plinio ang Nakatatanda
* Plinio ang Nakababata
* Propertius
* Sallust
* Seneca ang Nakatatanda
* Seneca ang Nakababata
* Suetonio
* Tacitus
* Virgil 
* Vitruvio

### Moderno 
* Edward Gibbon 

## Mga listahan ng sinaunang Roman 
* Alpabetikong listahan ng mga kilalang mga sinaunang Roma 
* Glossary ng sinaunang relihiyon ng Roma 
* Mga pangngalan ng Latin na pangngalan ng 1st Declension 
* Roman cognomina 
* Mga geograpikong Romano 
* Roman nomina 
* Mga tribo ng Roma 
* Kababaihang Romano 
* Ang adjectival at demonymic form ng mga rehiyon sa Greco-Roman kuno 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga balangkas ng heograpiya at mga lugar
Kategorya:Mga balangkas