Monarkiya ng Taylandiya

Ang **Monarkiya ng Taylandiya** (na tinutukoy ang monarkiya bilang ang **Hari ng Taylandiya** o sa kasaysayan, **Hari ng Siam**;  ay tumutukoy sa konstitusyunal na monarkiya ng Kaharian ng Taylandiya (dating Siam). Ang Hari ng Taylandiya ay ang puno ng estado at puno ng namumunong Makaharing Bahay ng Chakri.

Bagaman, nabuo ang kasalukuyang Dinastiyang Chakri noong 1782, tradisyunal na tinuturing ang pagkakaroon ng institusyon ng monarkiya sa Thailand na nagmula sa pagkakatatag ng Kaharian ng Sukhothai noong 1238, na may maikling paghinto mula sa pagkamatay ni Ekkathat hanggang sa pag-upo ni Taksin noong ika-18 dantaon. Nabago ang institusyon sa isang monarkiyang konstitusyunal noong 1932 pagkatapos ang walang dugong dumanak na Rebolusyong Siyames ng 1932. Ang Grandeng Palasyo sa Bangkok ang opisyal na tirahang pang-sermonya ng monarkiya, habang sa Palasyong Dusit ang pribadong tirahan nito. Kasalukuyang nakakuwarantenas ang hari at naninirahan sa Grandeng Otel ng Sonnenbichl sa Alemanya.

Kabilang sa titulo ng Hari ng Taylandiya ang puno ng Estado, puno ng Makaharing Sandatahang Lakas ng Taylandiya, lingkod ng Budismo at tagapagtaguyod ng mga relihiyon.

## Kasaysayan
### Pinagmulan
Umunlad ang kasalukuyang konsepto ng pagkahari ng Thai sa loob ng 800 taon ng ganap na paghahari. Ang unang hari ng pinagkaisang Taylandiya ay ang tagapagtatag ng Kaharian ng Sukhothai, si Haring Sri Indraditya, noong 1238. Sinasabing binatay ang diwa ng sinaunang pagkahari na ito sa dalawang konsepto na hinango mula sa mga paniniwalang Hinduismo at Budistang Theravada. Batay ang unang konsepto sa kastang Bediko-Hindu ng "Kshatriya" (, o mandirigmang-pinuno, kung saan hinango ng hari ang kapangyarihan niya mula sa lakas ng militar. Binatay naman ang pangalawa sa konsepto ng Budistang Theravada na "Dhammaraja" (, kung saan naipakilala ang Budismo sa Taylandiyanoong ika-6 na siglo CE. Ang diwa ng Dhammaraja (o pagkahari sa ilalim ng Dharma) ay dapat mamuno ang hari sa kanyang bayan ayon sa Dharma at sa katuruan ni Buddha.

Bahagyang pinalitan ang kaisipang ito noong 1279, nang naluklok sa trono si Haring Ramkhamhaeng. Iniwan ni Ramkhamhaeng ang tradisyon at nilikha sa halip ang isang konsepto ng "pamumunong paternal" (, kung saan namumuno ang hari sa kanyang bayan bilang isang ama na pinamamahalaanan ang kanyang mga anak. Pinalakas ang ideya na ito sa titulo at pangalan ng hari, tulad ng kung papaano sa ngayon, ang *Pho Khun Ramkhamhaeng* ( na nangangahulugang 'Namumunong Amang Ramkhamhaeng'. Tumagal ito sa maikling panahon. Sa katapusan ng kaharian, bumalik muli ang dalawang naunang mga konsepto na sinisimbolo sa pamamagitan ng pagbabago sa istilo ng mga hari: napalitan ang "Pho" sa "Phaya" o Panginoon.
### Kronolohiya ng mga monarko

ImageSize = width:1200 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20

AlignBars = justify

DateFormat = yyyy
Period = from:1220 till:2020
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:1300
ScaleMinor = unit:year increment:25 start:1250

Colors =
 id:canvas value:rgb(1,1,1)
 id:p value:rgb(0.5,0.75,1)
 id:u value:rgb(0.75,0,0)
 id:s value:red
 id:d value:rgb(0.5,0.5,1)
 id:h value:rgb(0.75,0.25,0.75)
 id:b value:rgb(1,0.5,0.75)
 id:t value:orange
 id:c value:yellow
 id:eon value:white

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
 barset:Rulers
 bar:eon

PlotData=
 align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:25 shift:(0,-5)
 bar:eon color:eon

 from: 1238 till: 1350 color: p text:Phra Ruang
 from: 1350 till: 1370 color: u text:Uthong
 from: 1370 till: 1388 color: s text:
 from: 1388 till: 1409 color: u text:
 from: 1409 till: 1569 color: s text:Suphannaphum
 from: 1569 till: 1629 color: d text:Sukhothai
 from: 1629 till: 1688 color: h text:Prasat Thong
 from: 1688 till: 1767 color: b text:Ban Phlu Luang
 from: 1767 till: 1782 color: t text:Thonburi
 from: 1782 till: 2020 color: c text:Chakri

 width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
 barset:Rulers

 from:1238 till: 1270 color:p text:"Si Inthrathit"
 from:1270 till: 1271 color:p text:"Ban Mueang"
 from:1279 till: 1298 color:p text:"Ram Khamhaeng"
 from:1298 till: 1323 color:p text:"Loe Thai"
 from:1323 till: 1347 color:p text:"Ngua Nam Thum"
 from:1347 till: 1368 color:p text:"Mahathammaracha I"
 from:1368 till: 1399 color:p text:"Mahathammaracha II"
 from:1400 till: 1419 color:p text:"Mahathammaracha III"
 from:1410 till: 1438 color:p text:"Mahathammaracha IV"

 from:1350 till: 1369 color:u text:"Ramathibodi I"
 from:1369 till: 1370 color:u text:"Ramesuan"

 from:1370 till: 1388 color:s text:"Borommarachathirat I"
 from:1388 till: 1388 color:s text:"Thong Lan"

 from:1388 till: 1395 color:u text:"Ramesuan"
 from:1395 till: 1409 color:u text:"Ramrachathirat"

 from:1409 till: 1424 color:s text:"Intharacha"
 from:1424 till: 1448 color:s text:"Borommarachathirat II"
 from:1448 till: 1488 color:s text:"Borommatrailokkanat"
 from:1488 till: 1491 color:s text:"Borommarachathirat III"
 from:1491 till: 1529 color:s text:"Ramathibodi II"
 from:1529 till: 1533 color:s text:"Borommarachathirat IV"
 from:1533 till: 1533 color:s text:"Ratsadathirat"
 from:1533 till: 1546 color:s text:"Chairacha"
 from:1546 till: 1548 color:s text:"Yodfa"
 from:1548 till: 1548 color:s text:"Worawongsathirat"
 from:1548 till: 1564 color:s text:"Maha Chakkraphat"
 from:1564 till: 1569 color:s text:"Mahinthrathirat"

 from:1569 till: 1590 color:d text:"Sanphet I"
 from:1590 till: 1605 color:d text:"Sanphet II"
 from:1605 till: 1620 color:d text:"Sanphet III"
 from:1620 till: 1620 color:d text:"Sanphet IV"
 from:1620 till: 1628 color:d text:"Borommaracha I"
 from:1628 till: 1629 color:d text:"Borommaracha II"
 from:1629 till: 1629 color:d text:"Athittayawong"

 from:1629 till: 1656 color:h text:"Sanphet V"
 from:1656 till: 1656 color:h text:"Sanphet VI"
 from:1656 till: 1656 color:h text:"Sanphet VII"
 from:1656 till: 1688 color:h text:"Ramathibodi III"

 from:1688 till: 1703 color:b text:"Phetracha"
 from:1703 till: 1709 color:b text:"Sanphet VIII"
 from:1709 till: 1733 color:b text:"Sanphet IX"
 from:1733 till: 1758 color:b text:"Borommarachathirat V"
 from:1758 till: 1758 color:b text:"Borommarachathirat VI"
 from:1758 till: 1767 color:b text:"Borommaracha III"

 from:1767 till: 1782 color:t text:"Borommaracha IV"

 from:1782 till: 1809 color:c text:"Rama I"
 from:1809 till: 1824 color:c text:"Rama II"
 from:1824 till: 1851 color:c text:"Rama III"
 from:1851 till: 1868 color:c text:"Rama IV"
 from:1868 till: 1910 color:c text:"Rama V"
 from:1910 till: 1925 color:c text:"Rama VI"
 from:1925 till: 1935 color:c text:"Rama VII"
 from:1935 till: 1946 color:c text:"Rama VIII"
 from:1946 till: 2016 color:c text:"Rama IX"
 from:2016 till: 2020 color:c text:"Rama X"

 barset:skip

## Mga sanggunian
Kategorya:Monarkiyang Thai