Mga Veneto

[right|thumb|Mapang etnolingguwistiko ng Italya noong [Panahong Bakal, bago ang pagpapalawak at pananakop ng mga Romano sa Italya. Ang mga Veneto ay naka-kayumanggi.]]
Ang mga **Veneto** (minsan ay tinutukoy din bilang **Venetico**, **Sinaunang Veneto**, o **Paleoveneto** upang maiba sila mula sa mga modernong naninirahan sa rehiyon ng Veneto, na tinatawag na mga *Veneto* sa Italyano) ay isang mga taong Indo-Europeo na nanirahan sa hilagang-silangang Italya, sa isang lugar na katumbas ng modernong rehiyon ng Veneto, mula sa kalagitnaan ng ika-2 milenyo BK at bumuo ng kanilang sariling orihinal na kabihasnan noong ika-1 milenyo BK.

Ang mga Veneti ay unang pinatunayan sa lugar sa pagitan ng Lawa ng Garda at ng Kaburulang Euganea; kalaunan ay lumawak sila hanggang sa maabot nila ang mga hangganan na katulad ng sa kasalukuyang rehiyon ng Veneto. Ayon sa mga natuklasang arkeolohiko (na sumasang-ayon din sa mga nakasulat na sanggunian), ang mga kanlurang hangganan ng kanilang teritoryo ay tumatakbo sa Lawa ng Garda, ang mga timog ay sumunod sa isang linya na nagsisimula sa ilog Tartaro, sumusunod sa Po at umaabot sa Adria, kasama ang patay na sanga ng Po ng Adria, habang ang mga silangan ay umabot hanggang sa ilog Tagliamento.

## Etnonimo 
Ayon kay Julius Pokorný, ang etnonimo na *Venetī* (isahan na **Venetos*) ay nagmula sa salitang-ugat na Proto Indo-European *na *wen-* 'magsikap, maghangad, magmahal'. Gaya ng ipinapakita ng paghahambing na materyal, ang mga wikang Hermaniko ay may dalawang termino na may magkaibang pinagmulan: angLumang Mataas na Aleman na *Winida* 'Wende' ay tumutukoy sa Pre-Hermanikong **Wenétos*, habang ang Lat.-Germ. *Venedi* (gaya ng pinatunayan ni Tacito) at ang Lumang Ingles na *Winedas* na 'Wends' ay tumutukoy sa Pre-Germanic *na *Wenetós*. Ang huli, ayon kay Tacito, na pamilyar sa Adriaticong Veneto, ay nag-uugnay sa Vistula Veneti sa mga Eslabo. Ang mga salitang may kaugnayan sa etimolohiya ay kinabibilangan ng Latin na *venus, -eris* 'pag-ibig, pagsinta, biyaya'; Sanskrit *vanas-* 'libog, zest', *vani-* 'nais, pagnanais'; Lumang Irlandes *na fine* (< Proto-Selta **venjā* ) 'kamag-anak, kamag-anak, alyansa, tribo, pamilya'; Lumang Nordiko *winr*, Lumang Sahon, Lumang Mataas na Alemang *wini*, Lumang Frisio, Lumang Ingles na *wine* na 'kaibigan'.

## Heograpiya 
Hindi tiyak ang lawak ng teritoryong sinakop ng sinaunang Veneti bago sila isinama ng mga Romano. Kabilang dito ang mga lungsod ng modernong Veneto tulad ng Este, Padua, Vicenza, Asolo, Oderzo, Montebelluna, Vittorio Veneto, Cadore, pati na rin ang iba pang mga lugar sa paligid ng Delta ng Po. Ang teritoryong Venetiko ay isinama sa Galia Cisalpina, at sa ilalim ni Augusto ay inorganisa bilang ikasampung rehiyon (*Regio X* Venetia et Histria) ng Romanong Italya. Ang *Regio X* ay umaabot sa heograpiya mula sa Ilog Arsia sa silangan sa tinatawag ngayong Kroasya hanggang sa Abdua sa kasalukuyang rehiyon ng Lombardia sa Italya at mula sa Alpes hanggang sa Dagat Adriatico.

## Mga pag-aaral 
Maraming arkeolohikong paghuhukay ang isinasagawa pa rin sa Veneto ngayon sa mga lugar tulad ng Este, Padua, Oderzo, Adria, Vicenza, Verona, at Altinum. Sinuri ng mga pag-aaral ang malawak na impluwensiya ng mga Griyego sa Adriatico at ang kanilang pakikipag-ugnayan sa mga Veneti, partikular na nakatuon sa mga mula sa Eubea, Focea, at Corinto. Bukod pa rito, isinagawa rin ang mga pag-aaral sa aktibidad ng mga Etrusko sa rehiyon at ang kanilang matibay na ugnayan sa mga Veneto.

## Mga Sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* Malawak na Bibliograpiya - Mga Pag-aaral sa Veneti Dr. Loredana Calzavara-Capuis (sa Italyano ).
* Mga inskripsiyong Venetiko ni Adolfo Zavaroni (sa Italyano).

Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)