Reporestasyon

[thumb| Isang kagubatan, pagkalipas ng anim na taon ng mga pagsisikap sa reporestasyon sa [Panama.]]
Ang **reporestasyon** o **pagtataguyod ng kagubatan** ay ang pagsasagawa ng pagpapanumbalik ng mga dati nang umiiral na kagubatan at kakahuyan na nawasak o nasira. Maaaring nangyari ang naunang pagkasira ng kagubatan sa pamamagitan ng deporestation (o pagkakalbo ng kagubatan), *clearcutting* (pagpupukan) o napakalaking sunog. Tatlong mahalagang layunin ng mga programa sa reporestasyon ay para sa pag-aani o pagkuha ng kahoy, para sa pagpapagaan ng pagbabago ng klima, at para sa mga layunin ng pagpapanumbalik ng ekosistema at panahanan. Ang isang paraan ng reporestasyon ay ang pagtatatag ng mga pataniman ng puno, na tinatawag ding mga patanimang kagubatan. Sinasaklaw nila ang humigit-kumulang 131 milyong ektarya sa buong mundo, na 3% ng pandaigdigang sukat ng kagubatan at 45% ng kabuuang sukat ng mga nakatanim na kagubatan.

Sa buong mundo, ang mga nakatanim na kagubatan ay tumaas mula 4.1% hanggang 7.0% ng kabuuang sukat ng kagubatan sa pagitan ng 1990 at 2015. Bumubuo ang mga plantasyong kagubatan ng 280 milyong ektarya noong 2015, isang pagtaas ng humigit-kumulang 40 milyong ektarya sa nakaraang sampung taon. Sa mga nakatanim na kagubatan sa buong mundo, 18% ng sukat na iyon ay binubuo ng mga espesyeng eksotiko o pinakilala habang ang binubuo ang natitirang iba ng mga espesye na katutubo sa bansa kung saan nakatanim sila.

May mga limitasyon at hamon sa mga proyekto ng reporestasyon, lalo na kung nasa anyo ang mga ito ng mga pagtatanim ng puno. Una, maaaring magkaroon ng kumpetisyon sa iba pang paggamit ng lupa at panganib sa paglilipat. Pangalawa, ang mga plantasyon ng puno ay kadalasang monokultibo  na may kasamang mga kawalan, halimbawa pagkawala ng biyodibersidad. Panghuli, mayroon ding problema na inilbas ang nakaimbak na karbon sa isang punto.

Ang mga epekto ng reporestasyon ay magiging mas malayo sa hinaharap kaysa sa mga epekto ng proporestasyon (ang konserbasyon ng mga hindi nagalaw na kagubatan). Sa halip na magtanim ng ganap na bagong mga lugar, maaaring mas mabuting ikonekta muli ang mga kagubatan at ibalik ang mga gilid ng kagubatan. Pinoprotektahan nito ang kanilang ganap na pusod at ginagawa silang mas matibay at mas matagal. Tumatagal ito ng mas matagal − ilang dekada − para sa mga benipisyo ng pagsamsam ng karbon ng reporestasyon na maging katulad ng mga mula sa mga ganap na puno sa tropikal na kagubatan. Samakatuwid, ang pagbabawas ng deporestasyon ay kadalasang mas kapaki-pakinabang para sa pagpapagaan ng pagbabago ng klima kaysa sa reporestasyon.

Maraming bansa ang nagsasagawa ng mga programa sa reporestasyon. Halimbawa, sa Tsina, ang *Three Northern Protected Forest Development Program* (Programang Pagpapaunlad ng Hilagang Kagubatang Nakaprotekta) – impormal na kilala bilang "*Great Green Wall*" (Dakila't Maringal na Pader na Lunti) - ay inilunsad noong 1978 at nakatakdang tumagal hanggang 2050. Nilalayon nitong magtanim ng halos 90 milyong ektarya ng bagong kagubatan sa 2,800-milya na kahabaan ng hilagang Tsina. Ang ganitong mga programa ay madalas na nagpapalabo sa mga hangganan sa pagitan ng *reporestasyon* at *porestasyon* (ang huli ay ang pagtatatag ng kagubatan sa isang lugar kung saan walang kagubatan noon)

Isa pang halimbawa programa sa reporestasyon ang *National Greening Program* o Pambansang Programa sa Pagpapalunti ng Pilipinas na nagbigay daan para sa pagtatanim ng halos 1.4 bilyong punla sa humigit-kumulang 1.66 milyong ektarya sa buong bansa noong panahon ng 2011–2016. 

## Kahulugan 
Ang reporestasyon ayon sa IPCC (*Intergovernmental Panel on Climate Change* o Intergubernamental na Panel para sa Pagbabago ng Klima) ay nangangahulugang "pagpalit sa kagubatan ng lupain na dati nang naglalaman ng mga kagubatan subalit napalitan sa ibang gamit".

Ayon sa terminolohiya ng FAO (*Food and Agriculture Organization* o Organisasyon ng Pagkain at Agrikultura), tinukoy ang reporestasyon bilang ang muling pagtatayo ng kagubatan sa pamamagitan ng pagtatanim at/o sinasadyang pagtatanim sa lupang inuri bilang kagubatan.

Sa kabilang banda, nangangahulugan ang *porestasyon* ng pagtatatag ng bagong kagubatan sa mga lupaing hindi kagubatan noon (halimbawa, inabandunang agrikultura).

## Mga layunin 
### Pagkuha ng kahoy 
Ang reporestasyon ay hindi lamang ginagamit para sa pagbawi ng mga aksidenteng nawasak na kagubatan. Sa ilang mga bansa, tulad ng Pinlandya, marami sa mga kagubatan ay *pinamamahalaan* ng mga produktong gawa sa kahoy at industriya ng pulpa at papel. Sa ganitong kaayusan, tulad ng ibang pananim, ang mga puno ay itinatanim upang palitan ang mga pinutol. Ang *Finnish Forest Act* o Batas sa Kagubatang Pinlandes noong 1996 ay nag-oobliga sa kagubatan na muling itanim pagkatapos maputol. 

### Pagbawas sa pagbabago ng klima 
Mayroong apat na pangunahing paraan kung saan ang reporestasyon at pagbabawas ng deporestasyon ay maaaring magpapataas ng pagsamsam ng karbon at sa gayon, makakatulong ito pagbawas ng pagbabago ng klima. Una, sa pamamagitan ng pagtaas ng dami ng umiiral na kagubatan. Pangalawa, sa pamamagitan ng pagtaas ng densidad ng karbon ng mga umiiral na kagubatan sa isang antas na patayo at pahalang. Pangatlo, sa pamamagitan ng pagpapalawak ng paggamit ng mga produktong panggubat na patuloy na papalit sa mga emisyon ng panggatong na posil. Pang-apat, sa pamamagitan ng pagbabawas ng emisyong karbon na dulot ng deporestasyon at degradasyon.

### Pagpapanumbalik ng ekosistema 
alt=Site for forest restoration after degradation|thumb| Sirang lupain na handa para sa pagpapanumbalik
Ang mga patanimang kagubatan ay masinsinang pinangangasiwaan, binubuo ng isa o dalawang espesye, kahit na may edad na, nakatanim na may regular na espasyo, at itinatag pangunahin para sa mga layuning produktibo. Ang iba pang mga nakatanim na kagubatan, na binubuo ng 55 porsiyento ng lahat ng mga nakatanim na kagubatan, ay hindi masinsinang pinangangasiwaan, at maaari silang maging katulad ng mga likas na kagubatan na magulang na. Maaaring kabilang sa mga layunin ng iba pang nakatanim na kagubatan ang pagpapanumbalik ng ekosistema at ang proteksyon ng mga halaga ng lupa at tubig.
thumb| Isang larawan ng isang lugar ng reporestasyon sa Praslin
Sa buong mundo, ang mga nakatanim na kagubatan ay tumaas mula 4.1% hanggang 7.0% ng kabuuang lugar ng kagubatan sa pagitan ng 1990 at 2015. Maaaring itong humantong sa isang hanay ng iba't ibang mga hamon.

## Reporestasyon ayon sa bansa 
### Asya 
#### Tsina 
Ayon sa pamahalaan ng Tsina, ang saklaw ng kagubatan ng bansa ay lumago mula 10% ng kabuuang teritoryo noong 1949 hanggang 25% noong 2024.

Ipinakilala ng Tsina ang proyektong *Green Wall of China* (Dakila't Maringal na Pader na Lunti ng Tsina), na naglalayong ihinto ang pagpapalawak ng disyerto ng Gobi sa pamamagitan ng pagtatanim ng mga puno. Nagkaroon ng 47-milyong-ektarya na pagtaas sa kagubatan sa Tsina mula noong dekada 1970. Ang kabuuang bilang ng mga puno ay humigit-kumulang 35 bilyon at 4.55% ng buong lupain ng Tsina ay tumaas sa saklaw ng kagubatan. Ang saklaw ng kagubatan ay 12% noong unang bahagi ng dekada 1980 at umabot sa 16.55% noong 2001.

#### Pilipinas 
Noong 2011, itinatag ng Pilipinas ang *National Greening Program* o Pambansang Programa sa Pagpapalunti bilang isang prayoridad na program para makatulong na mabawasan ang kahirapan, itaguyod ang seguridad sa pagkain, katatagang pangkapaligiran, at pagpapanatili ng biyodibersidad, gayundin pahusayin ang pagbawas at pagbagay sa pagbabago ng klima  sa bansa. Ang programa ay nagbigay daan para sa pagtatanim ng halos 1.4 bilyong punla sa humigit-kumulang 1.66 milyong ektarya sa buong bansa noong panahon ng 2011–2016. Ang Organisasyon ng Pagkain at Agrikultura ng Nagkakaisang Bansa ay niraranggo ang Pilipinas sa ikalima sa mga bansang nag-uulat ng pinakamalaking taunang kita sa kagubatan, na umabot sa 240,000 ektarya noong panahon ng 2010–2015.

### Europa 
thumb| Isang 15-taong gulang na lupain na nagkaroon ng reporestasyon

#### Armenya 
Ang *Armenia Tree Project* (Proyektong Puno ng Armenya) ay itinatag noong 1994 upang tugunan ang mga alalahanin sa kapaligiran at pang-ekonomiya na may kaugnayan sa lumiliit na kagubatan ng Armenya. Mula nang itatag ito, ang organisasyon ay nagtanim ng higit sa 6.5 milyong puno sa mga komunidad sa buong Armenia.

### Hilagang Amerika 
#### Estados Unidos 
Ito ang nakasaad na layunin ng *United States Forest Service* (USFS, Serbisyong Kagubatan ng Estados Unidos) na pangasiwaan ang mga mapagkukunan ng kagubatan nang mapanatili. Kabilang dito ang reporestasyon pagkatapos ng pagkuha ng troso, bukod sa iba pang mga programa.

### Amerikang Latino 
#### Costa Rica 
Sa pamamagitan ng reporestasyon at pangangalaga sa kapaligiran, dinoble ng Costa Rica ang kagubatan nito sa loob ng 30 taon sa pagitan ng 1989 at 2019.

### Aprika 
#### Nigeria 
Ang reporestation sa Nigeria ay gumagamit ng parehong likas at artipisyal na mga pamamaraan. Kinabibilangan ng reporestasyon ang sadyang pagtatanim ng mga puno at pagpapanumbalik ng mga kagubatan na naubos o nawasak. Kinakasangkutan ito ng isang nakaplanong muling pag-imbak ng kagubatan upang matiyak ang napapanatiling panustos ng troso at iba pang mga produkto ng kagubatan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Reporestasyon
Kategorya:Pages with unreviewed translations