Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas

Ang **Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas** () , (   ); (Tagalog: *Hukbong Pilipinong Naghihimagsik*) paglaon ay pinangalanang **Hukbong Katihan ng Pilipinas**  ay ang opisyal na Sandatahang Lakas ng Pilipinas mula sa pagkatatag noong Marso ng 1899 at sa pagkabuwag noong Nobyembre ng taong iyon pabor sa mga operasyong guerilla sa Digmaang Pilipino–Amerikano.
## Kasaysayan
Ginamit ng Rebolusyunaryong Hukbo noong 1896 ang edisyon ng regular na Kastilang hukbo na *Ordenanza del Ejército* upang i-organisa ang mga puwersa nito at maitatag ang isang karakter ng isang makabagong hukbo. Inilatag ang mga batas at regulasyong para sa re-organisasyon ng hukbo, kasama sa regulasyon ng ranggo at ang pag-akma ng makabagong pakikipaglaban, mga insinya ng bagong ranggo, at ang uniporme na kilala sa tawag na *rayadillo*. Ang Pilipinong pintor na si Juan Luna ay nabigyan ng kredito sa disenyong ito. Dinisenyo din ni Juan Luna ang insinya sa kuwelyo ng uniporme, ayon sa pagkaka-iba ng serbisyo: infantry, kabalyero, artilerya, mga inhinyerho, at mediko. Ang kanyang kapatid, si Heneral Antonio Luna ay kinomisyon siya sa isang gawain at binayaran ng personal para sa uniporme. Ang infantry na opisyal ay nakasuot ng asul na pantalon na may guhit na itim sa gilid pababa, habang ang mga kabalyero na opisyal ay nakasuot ng pulang pantalaon na may itim na guhit. Ang mga sundalo at batang mga opisyal naman ay ay may sobrerong gawa sa dayami  senior habang ang mga mataas na opisyal ay may suot na :en:Peaked cap.

Ang mga utos at sirkular ay inilabas sumasaklaw sa mga bagay tulad ng paggawa ng mga hukay at pagpapatibay, binigyan ng sandata ang mga kalalakihan na may edade 15 to 50 tulad ng pana at mga gulok, at itak bagamat ang mga opisyal ay  may hawak na Europeong mga espada, upang ma-engganyo ang mga sundalong Pilipino sa hukbong Espanyol na bumaligtad, pagkolekto ng mga walang laman na basyo ng bala para lagyan ng pulbura, pagbabawal ng mga hindi planadong atake, imbentaryo ng mga nakuhang armas at mga bala, pangangalap ng pondo, pagbili ng armas at suplay sa labas ng bansa, pagkakaisa ng kumandante militar, at hinihimok ang mayayaman na magbigay ng tulong sa mga sundalo .

## Arsenal
Ang mga Pilipino ay kapos sa mga modernong armas. karamihan sa kanilang mga sandata na nakuha mula sa mga Kastila, ay mga inayos lamang na armas kung hindi man ay mga tradisyunal na armas. Ang mga gamit na riple ng binubuong bagong hukbo ay ang Spanish M93 at ang Spanish Remington Rolling Block rifle]. Dalawang *batch* na 2,000 na riple bawat isa ay may kasamang mga bala ang inorder at binayaran. Ang unang *batch* ay dumating ngunit hindi ang pangalawa. Sa kanyang liham kay Galicano Apacible, si Mariano Poncenaghanap din ng armas sa perhong domestiko at inetrnasyunal na nagbebenta sa bansang Hapon. Inalok siya ng ibang *breech-loading* o isang putok na riple sapagkat maraming mga bansa ay binabalewala ito pabor sa bago na bolt-action] na riple. Gayunman, walang anuman na nabanggit na may naganap na pagbili. Isa pang planong pagbili ay ang Murata rifle mula sa bansang Hapon subalit walang anuman na nakatala na napasakamay ito ng mga rebolusyunaryong Pilipino.

Nagsilbing armas ng Hukbong Pilipino ay ang mga nakuhang mga baril na Kastila katulad ng :en:Krupp, :en:Ordóñez guns, at Maxim-Nordenfelt multi-barreled guns. Mayroon ding improbisadong artileryang armas na gawa sa tubo na pinatibay ng kawayan o troso na kilala sa tawag na lantaka, na maari lamang paputukin ng minsan o dalawa.

## Rebolusyunaryong Hukbong Pang-dagat
Itinatag ang Rebolusyunaryong Hukbong Pang-dagat noong ikalawang yugto ng Himagsikang Pilipino nang si Heneral Emilio Aguinaldo ay itinatag ito. Noong Mayo 1, 1898, ang unang barko ay ibinigay ni Admiral George Dewey sa Rebolusyunaryong Hukbong Pang-dagat ay isang maliit na pinnace mula sa Reina Cristina ni Admiral Patricio Montojo,na pinangalanang *Magdalo*. Ang Hukbong pang-dagat ay maliit lamang noong una na may walong * Spanish steam launches* na nakuha mula sa mga Espanyolc. Ang barko ay nilagyan ng 9-centimeter ng mga baril. Ang mga mayayaman, sina Leon Apacible, Manuel Lopez at Gliceria Marella de Villavicencio, ay nagbigay ng lima pang mga sasakyang dagat na mas malalaki, ang *Taaleño*, ang *Balayan*, ang *Bulusan*, ang *Taal* at ang *Purísima Concepción*. Ang00-ton inter-island tobacco steamer paglaon ay nagpalaks sa hukbo, ang *Compania de Filipinas* (pinangalanan na *Filipinas*), na binili mula Tsina at iba pang sasakyang pang-tubig na bigay ng mayayamang makabayan.

Ang mga istasyon ng hukbong-dagat kalaunan ay itinatag upang magsilbi bilang mga baseng tahanan ng mga barko sa mga sumusunod: 

## Kilalang mga opisyal at kanilang katutubong pinagmulan
.]]

;Army:

*Heneral Juan Cailles – Franco-Indian *mestizo* pinangunahan ang puwersang Pilipino sa Laguna
*Heneral José Valesy Nazaraire – Spanish.
*Brigada Heneral B. Natividad – Gumanap na Kumandante ng Brigada sa Vigan sa ilalim ni Heneral Tinio.
*Koronel Sebastian de Castro – Kastilang direktor ng hospital pang militar sa Malasiqui, Pangasinan.
*Kumandante José Reyes – Guro sa Academía Militar de Malolos.Dating Sarhento sa hukbo ng Espanya.
*Kapitan Chizuno Iwamoto – Opisyal na Hapon na nagsilbi kay Emilio Aguinaldo. Returned to Japan after Aguinaldo's capture.
*Kapitan David Fagen – Isang Aprikanong Amerikano Isang Kapitan na nagsilbi sa ilalim ni Heneral ng Brigada Urbano Lacuna. Dating Kabo sa United States Army 24th Colored Regiment.
*Kapitan Estanislao de los Reyes – Kastilang *aide-de-camp* kay Heneral Tinio.
*Tinyente Arsenio Romero – Kastila.
*Private Harry Dennis Hukbong Sandatahan ng Estados Unidos- bumaligtad ng panig noong Digmaang Pilipino-Amerikano .
*Private Meeks (hindi nakilala ang buong pangalan) – United States Army.
*Private John Wagner – United States Army.
*Earl Guenther - Amerikanong tumakas at isang tagapangalaga ng kantina mula sa37th Infantry sa garison ng Paete na nagsilbi sa ilalim ni Heneral Juan Cailles.
*Antonio Prisco – Kastila.
*William McAllister – Ingles.
*Charles MacKinley – Isang Ingles na nagsilbi sa Laoag.
*James O'Brian – Ingles.

;Navy:
*Kapitan Vicente Catalán – Flag officer in-Command  ng Philippine Navy. Isang dating myembro ng Royal Spanish Navy at isang Criollo mula sa Cuba.

## Tignan din
*Sandatahang Lakas ng Pilipinas
*Kasaysayang Militar ng Pilipinas
*Hukbong Katihan ng Pilipinas
*Katipunan
*Hukbong Katihan ng Komonwelt ng Pilipinas
*Luna sharpshooters

## Sanggunian
### Bibliograpiya 
*
*
*
*
* 
* 
* 
* 

## Sa popular na media 
The Philippine revolutionary army has been mentioned in several books and films.

### Aklat 
### Pelikula 
* *Teniente Rosario* (1937) 
* *Dugo sa Kapirasong Lupa* (1975)
* *Ganito Kami Noon, Paano Kayo Ngayon?* (1976)
* *Aguila* (1980)
* *Tirad Pass: The Last Stand of Gen. Gregorio del Pilar (1996)
* *José Rizal* (1998)
* *Baler* (2008)
* *Amigo* (2010)
* *El Presidente* (2012)
* *Bonifacio: Ang Unang Pangulo* (2014)
* *Heneral Luna* (2015) 
* *Goyo: Ang Batang Heneral* (2018)

## Panglabas na sanggunian 
* Philippines Independence Armies: Insignia 1896 – 1902
* 
* Images of Filipino Republican Army *rayadillo'' tunics

Kategorya:Himagsikang Pilipino
Kategorya:Kasaysayang militar ng Pilipinas