open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Herpes

Ang **herpes** o **herpes simpleks birus** (Ingles: ***herpes simplex virus***, ***genital herpes***), ***buni*** sa Tagalog, ay isang uri ng sakit na nakukuha sa pakikipagtalik na dulot ng impeksiyong biral o mula sa isang birus. Lumilitaw ito mga dalawa hanggang pitong araw pagkaraan mahawa. Madaling makahawa sa ibang tao ang herpes kapag nasa panahon pa ng kawalan ng mga palatandaan.

## Mga palatandaan 
Kabilang sa mga napapansing mga palatandaan ang pagkakaroon ng lagnat, paglitaw ng mga kumpul-kumpol na mga paltos na kahawig ng bulutong tubig, pananakit ng mga paltos na ito kapag umiihi, pananakit ng titi o kiki kung nakikipagtalik, pagkaranas ng pananakit ng mga hita, binti at puson, at ang pagkakaroon mga sugat sa may bukana ng titi, kiki at puwitan. Sa mga kababaihan, nagkakaroon ng pangangati at pananakit ng mga paltos sa loob at labas ng puki. Bukod sa nakakahawa kahit wala pang lumalabas na mga palatandaan, madali ring makahawa ang herpes kung lumitaw na ang sintomas na mga paltos at sugat, kahit nabigyan na ng lunas. Nagpapabalik-balik ang sakit at patuloy na dumarami ang birus mga dalawa magpahanggang anim na ulit sa loob ng isang taon habang buhay ang mga ito.

## Mga kalubhaan 
Kabilang sa mga nagiging kumplikasyon mula sa sakit na herpes ang pagkakaroon ng kanser sa “leeg-leegan” ng matris o *cervix*, pagkabulag, pagkasira ng ulo, pagkabaog, at pamamaga ng mga tisyu sa bahay-bata (Ingles: *pelvic inflammatory disease*, PID). Kung nagdadalang-tao ang babae, may pagkakataong mahawa at mamatay habang nasa sinapupunan ang sanggol na dinadala.

## Sanggunian 
Kategorya:Mga sakit na nakukuha sa pakikipagtalik
Kampuhang-Haki sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008

left|180px
Ang **kampuhang-haki sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008** sa Beijing ay ginaganap sa humigit ng labing-apat na araw simula sa Agosto 10, at hahantong na may medalya sa huling laro sa Agosto 23. Lahat ng mga laro ay nilalaro sa Parang Haki sa Luntian ng Olimpiko na itinayo sa Luntiang Olimpiko.

## Ayos ng paligsahan 
Ang mga labindalawang kuponan ay naglalaban sa mga paligsahang Olimpiko ng kalalakihan at kababaihan sa haki ay binubuo ng dalawang yugto. Sa unang yugto, ang mga kuponan ay hinahati sa dalawang reto ng anim na kuponan, at sinusunod ang laro sa ayos ng yugto ng dominiko kung saan bawat ng mga kuponan at naglalaro sa lahat ng mga ibang kuponan sa reto nang isang beses. Ang mga kuponan ay magagawad ng tatlong punto para sa nanalo, isang punto para sa tabla, at walang punto para sa natalo.

Sa katapusan ng mga laban na reto, ang mga kuponan ay mararanggo sa kanilang reto ayon sa mga sumusunod na pamantayan na nasa ayos:
* Mga naipong taganas ng mga punto
* Bilang ng mga nanalong laban
* Kaibahan ng gol
* Mga gol ukol sa
* Ang bunga ng laban na nilaro sa pagitan ng mga kuponan sa katanungan

Kung ang mga kuponan ay hindi mahiwalay sa pamamagitan ng paggamit ng mga pamantayang ito, magkakaroon ng isang parusang palo upang makapagpasiya ng mga ranggo.

## Mga bansang lumalahok 
### Lalaki 
;Pangkat A
*  Belhika
*  Tsina
*  Alemanya
*  Timog Korea
*  New Zealand
*  Espanya

;Pangkat B
*  Australia
*  Canada
*  Gran Britanya
*  Olanda
*  Pakistan
*  Timog Aprika

### Mga nanalo ng medalya 
### Babae 
;Pangkat A
*  Australia
*  Tsina
*  Timog Korea
*  Olanda
*  Timog Aprika
*  Espanya

;Pangkat B
*  Arhentina
*  Alemanya
*  Gran Britanya
*  Hapon
*  New Zealand
*  Estados Unidos

### Mga nanalo ng medalya 
## Sanggunian 
Kategorya:Mga palakasan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008
Kulugo sa ari

Ang pagkakaroon ng mga **kulugo sa ari** (Ingles: *genital wart*) ay isang uri ng sakit na nakukuha sa pakikipagtalik. Lumilitaw ang mga kulugong ito sa titi at kiki, maging sa puwit, ng taong nahawahan mga anim hanggang labingdalawang buwan pagkalipas na mahawa. Dinudulot ito ng impeksiyon mula sa *condylomata acuminate* o papilomang birus na pantao (Ingles: *human papilloma virus*, HPV).

## Mga palatandaan 
Kabilang sa mga sintomas ng sakit na ito ang pangangati ng mga kulugong natatagpuan sa may loob at labas ng ari ng lalaki at babae. Nagsisimula lamang ang mga kulugo bilang mga maliliit na butlig, na lumalaking tila mga koliplor sa paglaon.

## Mga pagkalubha 
Kasama sa mga nagiging kumplikasyon ng sakit ang pagkakaroon ng kanser sa leeg ng matris at sa puwit. Lalo ring dumarami at nagsisilaki ang mga butlig.

## Pagkakahawa 
### Sa lalaki at babae 
Naililipat sa ibang tao ang mga kulugo sa ari sa pamamagitan ng pakikipagtalik, partikular na nga kung mayroon nang mga kulugo ang taong kasiping.

### Sa ina at sanggol 
May pagkakataon na mahawa ang sanggol mula sa inang may kulugo sa panahon ng pagsisilang.

## Kalunasan 
Sa ganitong uri ng sakit, binibigyang lunas lamang ang kulugo. Hindi ginagamot ang birus sapagkat kahit na ipagamot nagpapatuloy pa rin ang pagiging nakakahawa nito. Nangyayari ang pagkahawa at pagsalin kahit walang napapansing mga palatandaan. Isinasagawa, dahil kailangan, ang paggawa ng pagsusuring Papanicolau (Ingles: *pap smear* o *pap test*) para sa mga kababaihan.

## Tingnan din 
* Kulugo

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga sakit na nakukuha sa pakikipagtalik
Pthirus pubis

]]
]]
es]]

Ang *crab louse* (Ingles, literal na "kutong [kahawig ng] alimango", pinapaikling "*crabs*") ay mga parasitong kulisap na kilala sa larangan ng biyolohiya bilang *Pthirus pubis*. Isa sa mga sakit na nakukuha sa pakikipagtalik ang **pagkakaroon ng mga kuto ng bulbol**. Mayroon ang mga ito ng maliliit na sukat na mga 3 milimetro lamang, kaya mahirap makita. Nabubuhay ito ng may 24 na oras sa labas ng katawan ng tao. Sa buong buhay nila, naninirahan ang mga kutong alimango sa mga buhok ng tao, katulad ng mga bulbol sa may aring pangkasarian. Dugo lamang ang kinakain ng mga kutong ito, at nalalamang sa katawan ng tao lamang sila naninirahan. Subalit bukod pa sa mga kuto sa buhok na ito, maaari ring pamahayan ang katawan ng tao ng iba pang mga kuto, katulad ng mga kuto sa katawan (*Pediculus humanus humanus*, Ingles: *body louse*) at kuto sa ulo (*Pediculus humanus capitis*, Ingles: *head louse*). 

## Paghahawa 
Hindi kayang ipagsanggalang sa pamamagitan ng kondom ang paglipat ng mga kuto mula sa katawan ng isang tao patungo sa iba. Nangyayari ang pagsalin ng kuto sa pamamagitan ng paghihiraman ng mga personal na gamit katulad ng tuwalyang pampaligo at pamunas, ng brip, at ng panti.

## Mga palatandaan 
Kabilang sa mga sintomas ng pagkakaroon ng kuto sa bulbol ang malubhang pangangati ng titi at kiki, partikular na kung gabi; paglitaw ng mga maliliit na sugat sa labas ng titi at kiki; pagkakaroon ng mga mapuputing itlog ng mga kuto sa ari; at paglabas ng mga tulduk-tulduking mga mantsang dugo sa panti at brip.

## Katatagpuan 
Kalimitang mapapansin ang mga kuto sa mga may amoy mabalahibo at mamasamasang bahagi ng katawan ng tao, subalit maaari ring mamugad sa mga kilay, pilik-mata, buhok ng kili-kili, bigote at balbas.

## Mga kalubhaan 
Maaaring pasukan ng mga impeskyon ang mga sugat sa katawan ng tao. Maaari ring kakitaan ng iritasyon, insomnia, depresyon, at sinat ang isang taong kinukuto.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Mga sakit na nakukuha sa pakikipagtalik
Kategorya:Kulisap
Paaralan ni Santa Maria

Ang **Paaralan ni Santa Maria**, **Eskwelahan ni Santa Maria** o **SSM** (Ingles: **School of St. Mary**; Indones: **Sekolah Santa Maria**) ay isang maliit na Katolikong paaralan sa kahabaan ng Abenido Kongresyonal, Barangay Bahay Toro, Proyekto 8 sa Lungsod Quezon, Kalakhang Maynila, Pilipinas.

## Kasaysayan
Noong Marso 7, 1998 ipintayo ni Romeo Estrella isang Bulakenyo tubong Baliuag, Bulacan ang Sekolah Santa Maria pagsapit ng Tagaraw ang eskwelahan ay binasbasan ni Msgr. Antonio Mortillero ang kauna - unahang pasukan ay naganap noong Hunyo 1998. Ito ay Rehistrado ng Kagawaran ng Edukasyon

## Mga nilalaman ng Sagisag ng Paaralan
*Laso
*Biluhaba
*Aklat
*Titik **M**
*Korona
*Krus

## Mga pasilidad
*Silid-aklatan (ikatlong palapag)
*Silid-pangkompyuter (ikalawang palapag)
*Bulwagang pangmaraming-layunin (Ikaapat na palapag)

## Oras ng eskwela
**Preschool*: umaga't hapon
*Ika-isang baitang: umaga
*Ikalawa hanggang ika-anim na baitang: Ikapito ng umaga hanggang ikatlo ng hapon

## Mga asignatura
#### *Pre-school*
*Pagbasa
*Wika
*Filipino
*Matematika
*Agham
*Christian Living
*MAPE

#### Elementarya
*MAPE
*Pagbasa
*Wika
*Filipino
*Matematika
*Agham
*Christian Living
*Kompyuter
*Edukasyong Gawain
*Sibika at Kultura

## Mga kalapit na pribadong paaralan
*Colegio de San Lorenzo
*St. James College of Quezon City
*Marymount Child Development Center (Ito ay matatagpuan sa Galler Heights Subdivision, Tandang Sora, Lungsod Quezon, Kalakhang Maynila, Pilipinas)
*Canaan Christian School (Ito ay matatagpuan sa Tandang Sora, Lungsod Quezon, Kalakhang Maynila , Pilipinas)

## Silipin din
*Kagawaran ng Edukasyon
*Lungsod Quezon

Kaurian:Mga paaralan sa Pilipinas
Basketbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008

left|180px
Ang **basketbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008** ay ginaganap mula Agosto 8 hanggang Agosto 24 sa Istadyum Panloob ng Wukesong sa Beijing. Nagkamit ng Estados Unidos ng mga medalyang ginto sa mga paligsahan ng Kalalakihan at Kababaihan.

## Mga kaganapan 
Ang 2 pangkat ng medalya ay igagawad sa mga sumusunod na kaganapan:
* Basketbol na panlalaki
* Basketbol na pambabae

## Anyo ng paglalaro 
* Ang mga labindalawang kuponan ay nahahati sa dalawang pangkat na pangyugto ng paunang laro ng bawat anim na kuponan.
* Ang mga apat na pangunahing kuponan mula sa mga pangkat ay makakapasok sa yugtong may kahanga-hangang antas.
* Ang mga kuponan sa ikalimang puwesto mula sa mga pangkat ay nakaranggo sa ika-9-ika-10 batay sa kanilang tala.
* Ang mga kuponan sa ikaanim na puwesto mula sa mga pangkat ay nakaranggo sa ika-11-ika-12 batay sa kanilang tala.
* Sa kwarterpinal, ang mga labanan ay ang mga sumusunod: A1 laban sa B4, A2 laban sa B3, A3 laban sa B2 at A4 laban sa B1.
** Ang mga inalis na kupoann sa kwarterpinal ay nakaranggo sa ika-5 hanggang ika-8 batay sa tala ng kanilang paunang laro
* Ang mga nanalong kuponan mula sa kwarterpinal ay maglalaro sa timpalak na laro: A1/B4 laban sa A3/B2 at A2/B3 laban sa A4/B1.
* Ang mga nanalong kuponan mula sa timpalak na laro ay makikipagpaligsahan para sa gintong medalya. Ang mga natalong kuponan ay makikipagpaligsahan para sa tansong medalya.

Pamantayang pambasag ng tabla:
# Resultang ulo sa ulo
# Promedyo ng gol (hindi ang agwat ng gol) sa pagitan ng mga tinablang kuponan
# Ang promedyo ng gol ng mga tinablang kuponan ukol sa lahat ng mga kuponan ng pangkat na ito

## Mga lumahok na kuponan 
### Lalaki 
### Babae 
## Kalendaryo 
## Balangkas ng panlalaking basketbol 
### Yugto ng paunang laro 
Ang mga apat na pinakamahusay na kuponan mula sa bawat pangkat ay makakapasok sa yugto ng kwarterpinal.

#### Pangkat A 
#### Pangkat B 
### Kahanga-hangang antas na yugto 
## Balangkas ng pambabaeng basketbol 
### Yugto ng paunang laro 
Ang mga apat na pinakamahusay na kuponan mula sa bawat pangkat ay makakapasok sa yugto ng kwarterpinal.

#### Pangkat A 
#### Pangkat B 
### Kahanga-hangang antas na yugto 
## Buod ng medalya 
### Bilang ng medalya 
### Mga medalista 
## Mga sanggunian 
* Kumpletong pagpapalabas ng FIBA sa Paligsahang Olimpiko ng Basketbol 
* Palarong Olimpiko ng Beijing 2008 
* Pandaigdigang Pederasyon ng Basketbol 
* Mga Resulta mula sa FIBA tungkol saTabla ukol sa paligsahang Olimpiko sa Basketbol ng Beijing 2008
* Huling Balita tungkol sa Tabla sa Larong Pangkababaihan pagkatapos ng Paligsahang Pangkwalipika 

Kaurian:Mga palakasan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008
Kaurian:Basketbol sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008
Kaurian:Basketbol sa Palarong Olimpiko
Boksing sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008

left|180px
Ang programang **boksing sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008** sa Beijing ay gaganapin sa Arenang Panloob ng mga Manggagawa.

Sa Palarong Olimpiko 2008 (Beijing), igagawad ang mga medalya sa labing-isang kaganapan, na sa bawat kaganapan ay katumbas sa kinikilalang dibisyon sa timbang ng mga lalaking boksingero. Ang palarong 2008 ay magiging huling paligsahang Olimpiko ng boksing na hindi kasali ang mga babae, na inayunan na ng Pandaigdigang Lupon ng Olimpiko ang pagpapakilala ng mga kaganapan ng pambabaeng boksing ukol sa Palarong Olimpiko ng Londres.

Tulad ng mga ibang palakasang pandigma ng Olimpiko, dalawang tansong medalya ay igagawad; sa pangyayari ng boksing, ang mga natalo sa timpalak na laro ay makakaytanggap ng tansong medalya, na walang pag-aalis ng tabla. Ang bunga, ang larong kwarterpinal ay tumutumbas nang tunay sa lababang pangmedalyang tanso, ang timpalak na laro sa labanang pangmedalyang pilak, at ang huling laro sa labanang pangmedalyang ginto. Samakatuwid 44 na medalya ang kabuuan bilang sa paggawad, 22 sa mga ito ay mga tansong medalya.

## Mga kaganapan 
thumb|right|300px|Ang paligsahang Olimpiko ng boksing sa Arenang Panloob ng mga Manggagawa
* Timbang-lipad na magaan (-48&nbsp;kg)
* Timbang-lipad (48–51&nbsp;kg)
* Timbang-bantam (51–54&nbsp;kg)
* Timbang-balahibo (54–57&nbsp;kg)
* Timbang na magaan (57–60&nbsp;kg)
* Timbang-hitsalo na magaan (60–64&nbsp;kg)
* Timbang-hitsalo (64–69&nbsp;kg)
* Timbang-gitna (69–75&nbsp;kg)
* Timbang-bigat na magaan (75–81&nbsp;kg)
* Timbang-bigat (81–91&nbsp;kg)
* Timbang-bigat na labis (+91&nbsp;kg)

## Talatakdaan ng paligsahan 
Lahat ng mga oras ay nasa Pamantayang Oras ng Tsina (UTC+8)
### Sabado, 9 Agosto 2008 
### Linggo, 10 Agosto 2008 
### Lunes, 11 Agosto 2008 
### Martes, 12 Agosto 2008 
### Miyerkules, 13 Agosto 2008 
### Huwebes, 14 Agosto 2008 
### Biyernes, 15 Agosto 2008 
### Sabado, 16 Agosto 2008 
### Linggo, 17 Agosto 2008 
### Lunes, 18 Agosto 2008 
### Martes, 19 Agosto 2008 
### Miyerkules, 20 Agosto 2008 
### Biyernes, 22 Agosto 2008 
### Sabado, 23 Agosto 2008 
### Linggo, 24 Agosto 2008 
## Buod ng medalya 
## Mga sanggunian 
* Palarong Olimpiko ng Beijing 2008 
* Pandaigdigang Pederasyon ng Pambaguhang Boksing

Kategorya:Mga palakasan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008
Paglalayag sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008

left|180px
Ang **paglalayag sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008** sa Beijing ay ginaganap mula Agosto 9 hanggang Agosto 21. Ang paligsahan ay nasa Qingdao, sa Sentrong Pandaigdigan ng Paglalayag ng Qingdao.

Ang mga kaganapan ay binubuo ng apat na klase para sa lalaki, apat para sa babae, at tatlong pinaghalong klase na bukas para sa kalalakihan at kababaihan. Mula sa Palarong 2004, ang mga tatlong kaganapan ay makikipagpaligsahan sa bagong kagamitan. Ang Neil Pryde RS:X ay napili upang mapalitan ang Mistral para sa bingit panlayag ng kalalakihan at kababaihan, at ang Laser na Rayos ay mapapalitan sa Europa bilang isahang-hawakan na bangkang may sagwan.

## Anyo ng paligsahan 
Ang mga karera sa lahat ng mga kaganapan ay nakalayag sa ayos ng karerang plota ng sampung panayan na serye ng mga karera (labinlima ukol sa 49er), kasunod ang Karerang Pangmedalya. Ang mga mananaligsa ay nagkakarera sa paligid ng karera sa isang pangkat, at bawat bangka ay nag-iipon ng punto katumbas sa posisyon ng pagtatapos nito. Ang siyam (labintatalo para sa 49er) na pinakamagandang iskor para sa bawat bansa ay nasuma ukol sa panayan ng serye ng karera.

Ang Karerang Pangmedalya ay may oras na 30 minuto, nakatakda lamang sa mga sampung bangka na may pinakamababa na serye ng mga iskor, at napuntohan ng dalawahang punto batay sa posisyon ng pagtatapos. Ang mga medalya sa bawat kaganapan ay napasiyahan batay sa mga panlahatang kabuuang punto (serye dagdagan ng medalya), na may patas na nakapasiyahan batay sa ayos ng pagtatapos ng Karerang Pangmedalya.

Ang mga tuntunin sa pagpupunto ay bago ukol sa 2008 Olimpiko, at napunahan bilang walang silbi ng paalalahanang tangka upang maging kaakit-akit bilang tuwirang kaganapan para sa pagpapalabas ng telebisyon.

## Buod ng Medalya 
### Talahanayan ng medalya 
### Kaganapang panlalaki 
### Kaganapang pambabae 
### Bukas na kaganapan 
## Sanggunian 
* Paglalayag sa Palarong Olimpiko 2008 

Kategorya:Mga palakasan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008
64 (paglilinaw)

Ang **64** ('''animnapu't apat''') ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*64 (bilang)
*ang taon na 64 AD
Mga pagpoprotesta sa Liwasan ng Tiananmen noong 1989
63 (paglilinaw)

Ang **63** ('''animnapu't tatlo''') ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*63 (bilang)
*ang taon na 63 AD
Mano Po

Ang ***Mano Po*** ay isang pelikulang dula sa Pilipinas noong 2002, ay isang kauna-unahang pelikula para sa komunidad ng Pilipino-Intsik na pinalabas sa takilya ng Regal Films sa ilalim ng direksiyon ni Joel Lamangan.

## Tungkol sa kuwento 
Ang kuwento ng *Mano Po* ay isang napaka realidad, sa ating mundong ginagalawan. Masasabi kong isa ito sa maipagmamalaki ng ating bansa sa larangan ng pelikula. Dahil bawat ditalye ay nakaka antig sa puso. Ipinapakita dito ang mga tradisyon ng Pinoy at Intsik, makikita rin ang kanilang mga ugali at kung pano makisalumuha sa ibang tao ang mga Tsino.
Dito mo malalaman ang buong kuwento sa youtube.

## Mga tauhan 
*Maricel Soriano - *Vera Go*
*Kris Aquino - *Juliet Go-Co*
*Ara Mina - *Richelle Go*
*Eddie Garcia - *Don Luis Go*
*Richard Gomez - *Rafael Bala*
*Jay Manalo - *Emerson Lau*
*Tirso Cruz III - *Daniel Go*
*Amy Austria - *Linda Go-dela Merced*
*Gina Ajalar - *Gina Go*
*Boots Anson Roa - *Elisa Go*
*Eric Quizon - *Joseph Co*
*Cogie Domingo - *binatang Luis* / *Fong Muan*
*Maxene Magalona - *dalagang Elisa*
*Allan Paule - *Tonyo dela Merced*
*Carlo Maceda - *Jimmy Go*
*Richard Quan - *Joey Yang*
*Nanding Josef - *Heneral Dioscoro Blanco*
*Menggie Cobarrubias - *Bernie*
*Tony Mabesa - *ama ni Raf*
*Jenine Desiderio - *Trina / nobya ni Raf*
*Elizabeth Ty Chua - *ina ni Luis*
*Samuel Tan - *ama ni Luis*
*Bon Vibar - *Gobernador (partido ng dekada 50)*
*Irma Adlawan - *babaeng panel sa Kongreso*
*Pocholo Montes - *lalaking panel sa Kongreso*
*Dido dela Paz - *lalaking panel sa Kongreso*
*Joan Menco - *ina ng batang dinukot*
*O.J. Jacinto - *batang dinukot*

## Mga sanggunian 
*
*

## Tingnan din 
*Mano Po III

Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga pelikula ng 2002
Ugali

Ang **ugali** ay tumutukoy sa gawain ng isang nilalang o bagay, partikular na ang ng mga tao o maging ng mga hayop. Tumutukoy ito sa mga nagiging **asal** o **kaasalan** at **katangian** o **karakter** ng isang indibdwal sa kaniyang kapwa, na nagiging sanhi at batayan ng mga **kaugalian** o **kostumbre**, mga **gawi**, **wani** o **kinagawian**, at **kilos** na nagbubunga sa mga paniniwala, pananaw at maging pananampalataya ng mas marami pang bilang ng mga mamamayan o kalipunan ng mga tao. At nakakapagbigay din ng impluho sa mga **istilo**, **moda**, **uso** at **kalakaran** sa buhay ng mga katulad, kaugnay na mga tao, o sa iba pang mga mamamayan ng isang pook o maging sa ibang panig ng mundo. Halimbawa nito ang pagiging magsing-ugali o magsing-asal ng mga kasapi sa isang pamilya, angkan, o kaya sa bansa. Naaayon ang ugali sa **kinapamihasnan** o **kinahiratihan** ng mga mamamayan, na nagbibigay daan din sa pagkakaroon ng kalinangan o kultura. Sa Pilipinas, nakaugalian na ang paghalik sa kamay ng matatanda o pagmamano.

## Mga uri ng personalidad 
Batay sa aklat na *Why Him? Why Her?* na inakdaan ni Helen Fisher, isang antropologong biyolohikal at tagapayong siyentipiko para sa Chemistry.com at Match.com, mayroong apat na uri ng personalidad ang mga tao. May mga (a) eksplorador (*explorer*), (b) tagapagtayo o tagapagtatag (*builder*), (c) direktor, at (d) negosyador. May kumbinasyon ng apat ang bawat isang indibidwal ngunit mayroong dalawang mga tipong mas lumilitaw kaysa ibang uri. Ayon pa kay Fisher, nakatutulong ang pag-alam ng sariling uri ng personalidad sa paghahanap ng tamang taong may kaugnayan sa pag-ibig, at nakababawas ng panahon sa pagbabago ng taong hindi naman tama o naaayon sa ugali ng isang tao.

### Paglalarawan ng mga personalidad 
#### Eksplorador 
Nilalarawan ang mga taong *eksplorador* o *manggagalugad* bilang kuryoso, malikhain, at mahilig makipagsapalaran o adbenturero (adbenturoso). Mas napapalapit sila sa iba pang mga taong eksplorador din. Isang eksplorador si Barack Obama, ang kasalukuyang pangulo ng Estados Unidos.

#### Tagapagtayo 
May katangian ng pagiging matapat, umaayon sa nakaugalian o tradisyunal, nakikiisa o mulat sa kooperasyon, at mahilig makisalamuha ang mga *tagapagtayo*, *tagapagtatag*, o *tagapaglikha*. Nalalapit ang tagapagtatag sa kapwa tagapagtatag. Isang tagapagtayo si George Washington, ang unang pangulo ng Estados Unidos.

#### Direktor 
Mapanuri o analitiko ang taong *direktor*. Mayroon siyang kaparaanang estratehiko o maparaan at may matatag na desisyon o pasya. Napapalapit sila sa mga taong *negosyador* ang personalidad.

#### Negosyador 
Katangian ng mga *negosyador* ang pagiging mapanlikha o imahinatibo, ideyalistiko, at intuwitibo o may kakayahang makaalam ng mangyayari sa pamamagitan ng kutob o sapantaha (matalas ang pananaw sa kung ano ang magaganap). Napapalapit sila sa mga *direktor* ang uri ng personalidad. Isang negosyador si Bill Clinton, isang dating pangulo ng Estados Unidos.

## Tingnan din 
* Kaugalian
* Kasanayan

## Mga sanggunian 
Kategorya:Sikolohiya
Kategorya:Pilosopiya
Kategorya:Kultura
*
Harry Tañamor

Si **Harry Tañamor** (ipinanganak noong 20 Agosto 1977) ay isang baguhang boksingero mula sa Lungsod ng Zamboanga, Pilipinas na kinikilala nang lubos sa medalyang paulit-ulit sa pandaigdigang tribuna sa timbang-lipad na magaan.

## Karera
Ang kaliweteng boksingero ay lumalaban sa dibisyong Timbang-Lipad na Magaan (&ndash; 48&nbsp;kg), at nanalo ng mga tansong medalya sa 2001 Pandaigdigang Kampeonato ng Pambaguhang Boksing at 2003 Pandaigdigang Kampeonato ng Pambaguhang Boksing. Nakipagpaligsahan siya sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004, subali't itinumba sa sa yugto ng 16 ni Hong Moo-Won ng Korea. Sa 2007 Pandaigdigang Kampeonato ng Pambaguhang Boksing sa Chicago tinalo niya ang namamayaning Luis Yanez nguni't natalo kay Zou Shiming sa huling laro. Itinakda siyang maglaro sa 2008 Olimpikong Beijing. Sa pahayagang Sports Illustrated Maagang Paglilimbag Pang-Olimpiko, siya lamang ang nahulaan bilang manlalarong Pilipino ng magasin na mananalo ng medalya.

## Tingnan din
* Pilipinas sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008

## Mga panlabas na kawing
* Kuwentong Olympinoy - Harry Tañamor: Light Flyweight Giant
* Ang kanyang sanaysay mula sa CBS

Kategorya:Mga manlalarong Pilipino
Kategorya:Mga Olimpikong manlalaro sa Pilipinas
Kategorya:Mga boksingerong Pilipino
Kategorya:Mga boksingero sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2004
Kategorya:Mga boksingerong Olimpiko ng Pilipinas
Imogen

Ang **Imogen**, o **Imogene** ay isang bigay o unang pangalang pambabae, na maaaring nilikha ni William Shakespeare para sa isang tauhan sa kaniyang dulang *Cymbeline*.  Maaaring ibig gamitin ni Shakespeare ang pangalan *Innogen*, isang katauhang maalamat na hango mula sa salitang Seltikong *inghean* na nangangahulugang *dalaga* o *binibini*, subalit nagbunga ang isang kamalian sa pagkakalimbag na hindi naitama upang mailathala ito bilang *Imogen*.  Tumataas ang antas ng kasikatan ng pangalang ito sa Inglatera at Gales, kung saan ito ang ika-34 na pinakagamiting pangalan para sa mga babaeng sanggol noong 2007, at maging sa Bagong Timog Gales, Australia, kung saan ika-35 naman ang pangalan sa pagiging sikat na pangalan ibinibigay para sa mga babaeng sanggol noon ding 2007.  Inihanay ito sa ika-86 na mga sikat na pangalang pangkababaihang sanggol sa Scotland noong 2007. 

## Sanggunian
Kategorya:Mga ibinigay na pangalan
New South Wales

Ang **New South Wales** (, postal code: NSW) ay isang estado sa bansang Australya. Katabi nito ang Karagatang Pasipiko sa silangan. Katabi nito ang Queensland sa hilaga. Katabi nito ang Timog Australya sa kanluran. Katabi nito ang estado ng Victoria, Australya sa timog.

## Mga lungsod 
* Sydney
* Newcastle

Kaurian:Mga estado ng Australia
Agatha Christie

Si **Dama Agatha Mary Clarissa Miller, Ginang Mallowan**, DBE (15 Setyembre 1890 – 12 Enero 1976), sa Ingles: *Dame Agatha Mary Clarissa Miller, Lady Mallowan*, DBE, na mas kilala bilang **Agatha Christie**, ay isang Ingles na manunulat ng mga nobelang pang-krimen, maikling kuwento, at mga dula.  Nagsulat din siya ng mga nobelang romantiko sa ilalim ng pangalang **Mary Westmacott**.  Isinilang siya sa Torquay, Devon, Inglatera.  Noong 1971, ginawaran siya ng pamagat na *komandanteng dama* ng Orden ng Imperyong Britaniko.  Sinasabi ng UNESCO na si Christie ang pinakanasaling indibidwal na may-akda sa mundo na tanging ang mga pinagtipun-tipong mga gawa lamang ng Produksiyong Walt Disney ang nakalampas sa kaniya.

Naisalin ang mga aklat ni Christie sa may (pinakamababang bilang) 56 na mga wika, bukod sa Ingles, at kinabibilangan ng Albanes, Amhariko, Arabe, Armenyo, Baske, Bengal, Bokmål (diyalekto ng Noruwego), Bulgaro, Birmano, Katalan, Tsino, Tseko, Kroato, Danes, Olandes, Esperanto,  Estonyo, Persa, Pinlandes, Pranses, Galisyano, Heorhiyano, Aleman, Griyego (makabago), Ebreo, Unggaro, Islandes, Indones, Italyano, Hapones, Kalaallisut (Kanlurang Greenland), Kasaho, Koreano, Latbyano, Litwanyano, Macedonio, Malayalam, Moldabyano, Polako, Portuges, Rumano, Ruso, Serbyo, Serbo-Kroato, Singgales, Eslobako, Eslobeno, Kastila, Suweko, Thai, Turko, Ukranyano at Urdu.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom
Kategorya:Mga Ingles
Pagsasagwan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008

left|180px
Ang mga paligsahang **pagsasagwan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008** sa Beijing mula Agosto 9 hanggang Agosto 17, sa Liwasang Olimpiko ng Pagsasagwan-Pamamangka ng Shunyi.

## Mga kaganapan
Ang mga 14 na medalya ay igagawad sa mga sumusunod na kaganapan:
*Isahang Sagwan Panlalaki
*Tambalang Panlalaki
*Dalawahang Sagwan Panlalaki
*Apatan Panlalaki
*Pinarami sa Apat na Sagwan Panlalaki
*Waluhan Panlalaki
*Dalawahang Sagwan Magaan na Timbang Panlalaki
*Apatang Magaan na Timbang Panlalaki
*Isahang Sagwan Pambabae
*Tambalang Pambabae
*Dalawahang Sagwan Pambabae
*Pinarami sa Apat na Sagwan Pambabae
*Waluhan Pambabae
*Dalawahang Sagwan Magaan na Timbang Pambabae

## Talatakdaan ng Paligsahan
Lahat ng mga oras ay nasa Pamantayang Oras ng Tsina (UTC+8)
### Sabado, Agosto 9, 2008
### Linggo, Agosto 10, 2008
### Lunes, Agosto 11, 2008
### Martes, Agosto 12, 2008
### Miyerkules, Agosto 13, 2008
### Huwebes, Agosto 14, 2008
### Sabado, Agosto 16, 2008
### Linggo, Agosto 17, 2008
## Buod ng Medalya
### Mga kaganapang panlalaki
### Mga kaganapang pambabae
## Talahanayan ng medalya
## Sanggunian
*FISA - Pandaigdigang Pederasyon ng Pagsasagwan

Kaurian:Mga palakasan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008
Louis Prang

thumb|right|Si Louis Prang.
thumb|right|Bahay ni Louis Prang sa Roxbury, Boston, Massachusetts.
thumb|right|Pabrika ni Louis Prang sa Roxbury, Boston, Massachusetts.
Si **Louis Prang** (12 Marso 1824&nbsp;– 14 Setyembre 1909) ay isang Amerikanong tagapaglimbag, litograpo, at tagapaglathala.  Itinuturing siyang "ama ng mga kartang pambati sa Amerika."

## Kabataan
Ipinanganak si Prang sa Breslau ng Prusyanong Silesia.  Isang tagalikha ng mga tela ang kaniyang amang si Jonas Louis Prang at nagmula sa liping Pranses na Huguenot.  Dahil sa mga suliraning pangkulusugan noong bata pa, hindi nakatanggap si Prang ng maraming pagakakataong para makapag-aral sa normal na paaralan kaya't naging katukatulong siya ng kaniyang ama, kung kailan natuto siya ng paguukit at pagtitinang kaliko at paglilimbag.  Noong mga maagang 1840, naglakbay siya sa Bohemia para gumawa ng mga gawain sa paglilimbag at mga tela.  Subalit, makaraang ang ilang paglalakbay sa Europa, naging kasalamuha siya mga Himagsikan sa mga estadong Aleman noong 1848.  Dahil tinutugis ng pamahalaang Prusyano, nagtungo siya sa Switzerland, at naging imigrante sa Estados Unidos noong 1850.  Tumungo siya sa Boston, Massachusetts.

## Maagang gawain
Walang masasabing talagang matagumpay ang mga unang mga gawain ni Prang sa Estados Unidos, katulad ng mga paglalathala ng mga aklat hinggil sa arkitektura at paglikha ng mga produktong kata, kaya't nagsimula siyang umukit ng kahoy na gagamitin sa paglilimbag ng mga larawang pang-aklat.  Noong 1851, naghanap-buhay siya para kay Frank Leslie, isang direktor ng sining para sa ''Gleason's Magazine*, at para rin kay John Andrew, isang Ingles na mang-uukit at tagalimbag.  Noong mga 1851, ikinasal siya kay Rosa Gerber, isang babaeng Swiss na nakilala niya sa Paris noong 1846.

Noong 1897, sumanib ang *L. Prang and Company* sa isa pang kompanya, na lumikha sa 
*Taber-Prang Company* at lumipat sa Springfield, Massachusetts.  Namatay si Prang sa Los Angeles noong 1909 habang nagbabakasyon.

## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
*Bethany Neubauer. "Prang, Louis," *American National Biography*, Pebrero 2000.

## Panlabas na kawing
*Kalipunan ng mga gawa ni Louis Prang , sa *Aklatang Winterthur'', Winterthur.org

Kategorya:Mga Amerikano
John Horsley (paglilinaw)

Ang **John Horsley** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*John Horsley, isang Ingles na aktor.
*John Callcott Horsley, isang Ingles na pintor.
*John Horsley, isang Britanikong arkeologo.
Pommel horse

thumb|right|300px|Isang atletang himnast na nagsasagawa ng mga rutina sa ibabaw ng isang *pommel horse*.

Ang ***pommel horse*** ay isang aparatong gamit sa masining o artistikong himnastika.  Nakaugaliang ginagamit ito ng mga lalaking atletang himnast.  Dati itong gawa sa metal na kayarian na may katawang kahoy at balot na katad, subalit maaaring maglaman ito ngayon ng plastik o mga kompositong materyales, na binubuo ang katawan ng plastik at maaaring nababalutan ng mga sintetikong materyales.

## Mga sukat 
Nilathala ng *Fédération Internationale de Gymnastique* (FIG, o Pandaigdigang Pederasyon ng Himnastika) ang mga sukat ng aparato sa polyetong *Apparatus Norms* o "Pamantayang Pang-aparato."

* Taas: 115 cm, kasama ang may 20&nbsp;cm lapagang mat o banig
* Haba: 160&nbsp;cm
* Lapad: 35&nbsp;cm
* Taas ng mga *pommel*: 12&nbsp;cm
* Layo sa pagitan ng mga *pommel*: 40&nbsp;cm hanggang 45&nbsp;cm (nababago)

## Sanggunian
Kaurian:Aparatong panghimnastika
Kartang pamasko

[thumb|right|Isang kartang pamasko noong [1870.  Pansinin ang pagkakaroon ng mga disenyong puntas o tiras sa mga gilid nito.]]
[thumb|Ang pinakaunang kartang pamaskong ginawa ni [John Calcott Horsley.]]
Ang **kartang pamasko**, **tarhetang pampasko**, **kard na pangkapaskuhan** (Ingles: *Christmas card*) ay isang uri ng kartang pambati na ipinadadala sa isang tao bilang bahagi na nakaugaliang pagdiriwang ng Pasko.  Ginagawa ang pagpapadala nito upang maiparating sa pinadalhang mga mamamayan ang damdaming kaugnay ng panahon ng Kapasakuhan.  Kalimitang nagpapadalahan at nagpapalitan ng mga kartang pamasko ang mga tao sa panahon ng mga linggo bago supating ang Disyembre 25 na Araw ng Pasko.  Kabilang sa mga nakikilahok sa kaugaliang ito ang mga hindi Kristiyano sa Kanluran man o sa Asya.  Nakaugaliang pambati sa loob ng isang kartang pamasko ang may diwang "Maligayang Pasko at Manigong Bagong Taon."  May iba pang mga hindi mabilang na pagkakasari-sari ng mga nakatitik at nakalimbag na mga pagbati, na naglalahad ng mga pagpapahalagang pangpananampalataya, tula, panalangin, o taludtod mula sa Bibliya.

## Kasaysayan
Nilikha at idinisenyo ang pinaka-unang kartang pamasko para kay Henry Cole noong 1843.  Iginuhit ito ng isang mangguguhit na Ingles mula sa London na si John Calcott Horsley (1817-1903).  May tatlong bahagi ang unang kartang pampaskong ito: nagpapakita ang panggitnang bahagi ng isang mag-anak na naghahapunan sa gabi ng Pasko.  Yung mga mas maliliit na bahagi na nasa magkabilang gilid ang sila namang naglalarawan ng mga mamamayan na nagsasagawa at nagpapatupad ng mga kahalagan at gawaing maka-Kristiyano, katulad ng pagpapakain sa mga nagugutom at pagbibigay ng mga kasuotan sa mga nangangailangan ng mga ito.  Sa ilalim ng tarheta, nakasulat ang isang tanyag na katagang Ingles sa kasalukuyan: *A Merry Christmas and a Happy New Year to You* - "Isang Maligayang Pasko at isang Manigong Bagong Taon para sa Inyo."

Noong 1880, maraming mga bilang ng mga kartang pambati ang sinimulang mailathala, partikular na ang mga tarhetang pangkapaskuhan at mga pang-Araw ng mga Puso.  Kalimitang payak lamang at giniliran ng mga larawan ng mga *mistle-toe* at mga *holly* ang mga unang tarhetang pampasko.  Nasundan ang mga uring ito ng mga yari sa malalambot at maninipis na mga "papel na puntas" o "papel na tiras".  Sa katunayan, mga kartang pang-Araw ng mga Puso ang mga ito na ginamit na rin para sa mga pagdiriwang ng Pasko, Bagong Taon, at mga kaarawan, pero pinalitan lamang ang mga disenyo at mga nilalahad na mga mensahe ayon sa okasyon.

Sa Estados Unidos, itinuturing na "Ama ng Kartang Pamasko ng Amerika" si Louis Prang ng Boston.  Isang imigrante mula sa Alemanya si Prang na nagbukas ng unang tindahang palimbagan ng mga tarheta pampatalastas.  Dinisenyo niya at ipinagbili ang kaniyang unang kartang pamasko noong 1874.  Nakilala ang kaniyang mga tarhetang pamasko sa Estados Unidos at sa Inglatera.

## Sanggunian
Kaurian:Pasko
Kaurian:Kartang pambati
Kardelina

Ang mga **kardelina** (Ingles: *goldfinch*, **ginintuang pinson**) ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod na mga uri ng ibon mula sa saring *Carduelis*:

* Amerikanong kardelina, *Carduelis tristis* (*American goldfinch*)
* Mababang kardelina, *Carduelis psaltria* (*Lesser goldfinch*)
* Kardelina ni Lorenzo, *Carduelis lawrencei* (''Lawrence's goldfinch*)
* Europeanong kardelina, *Carduelis carduelis* (*European goldfinch'')
Marestella Torres

Si **Marestella Torres** (ipinanganak noong Pebrero 20, 1981) ay isang Pilipinong manlalaro sa mahabang talon.

Nanalo siya ng tansong medalya sa 2002 Kampeonatong Asyano, natapos sa ikaapat sa 2003 Kampeonatong Asyano at nanalo sa 2005 Kampeonatong Asyano Nakipagpaligsahn din siya sa 2005 Pandaigdigang Kampeonato na hindi nakarating sa huling laro.

Ang kanyang pinakamalayo at pinakamagandang talon ay 6.63 metro, na nakamtan sa 2005 Kampeonatong Asyano sa Incheon.

## Sanggunian
*

Kaurian:Mga manlalarong Pilipino
Kaurian:Mga Olimpikong manlalaro sa Pilipinas
Patricio ng Irlanda

Si **San Patricio** (Ingles: *Saint Patrick*, , Irlandes: *Naomh Pádraig*) ay isang Kristiyanong Romano Britanikong misyonero at pintakasing santo ng Irlanda na kahanay nina Brigid ng Kildare at Columba.  Noong labing-anim na taong gulang siya, nabihag siya ng mga mananalakay na mga Irlandes at inalipin sa Irlanda, kung saan namuhay siya ng anim na taon bago makatakas at makabalik sa kaniyang mag-anak.  Pumasok siya sa simbahan, katulad rin ng ginawa ng kaniyang ama at lolo, naging diyakuno at isang obispo.  Nagbalik siya sa Irlanda bilang isang misyonero sa hilaga at kanluran ng pulo, subalit kaunti lamang ang nalalaman hinggil sa mga pook kung saan siya nagsagawa ng mga gawaing pangmisyonero, at walang ugnay na magawa sa pagitan ni Patricio at ng anumang simbahan.  Sa pagsapit ng ika-8 daantaon, naging santong patron siya ng Irlanda.  Sinilang at umunlad ang sistema ng monasteryong Irlandes pagkaraan ng panahon ni Patricio at hindi pinainam ng simbahang Irlandes ang huwarang dioyesis na sinubok ilunsad ni Patricio at iba pang mga sinaunang mga misyonero.

Hindi matukoy ng may katiyakan ng mga nahagilap na katawan ng mga ebidensiya ang mga petsa sa buhay ni Patricio, subalit naipapakitang aktibo siya bilang isang misyonero sa Irlanda noong mga pangalawang hati ng ika-5 daantaon.  May dalawang na nagbuhat mula sa kaniya ang nailigtas sa pagkasira, kasama ng sumunod na mga hagiograpiya mula noong ika-7 daantaon pataas.  Marami sa mga akdang ito ang hindi matanggap bilang mga awtentikong tradisyon.  Mula sa hindi mapanuring pagtanggap ng *Taunang Tala ng Kasaysayan ni Ulster* (Ingles: *Annals of Ulster*) ang nagpapahiwatig na namuhay sa Patricio mula 378 hanggang 493, at nagturo ng pananampalataya sa hilagang Irlanda ng makabagong panahon mula 433 pataas.

## Sanggunian 
Kategorya:Irlanda
Kategorya:Mga santo
Sebo de matso

Ang **sebo de matso** (Ingles: *skin emollient*; mula sa Kastila: *sebo de macho*, o "langis ng barako/toro") ay isang uri ng gamot na nakapag-aalis ng mga peklat at pilat, o mga bakas ng mga sugat, sa katawan.  Tinatawag din itong **emolyente** at nakapagpapalambot ng kutis.  Sa larangan ng panggagamot, inilalarawan ito bilang mga panlabas na pamahid o aplikasyon na nagsasanggalang o nagpuprotekta, nakapagpapaginhawa, at nakapagpapalambot ng lamuymoy ng balat.  Halimbawa ng iba pang mga emolyente ang **langis**, **baselina**, **malamig na krema**, **pulbos ng yeso**, **pinulbos na gawgaw**, malambot na pagkit ng **parapina**, mga **pomento** o **pumento** (maiinit at mamasa-masang mga pantapal sa balat), at mga **implasto** o **patse** (dinikdik na mga dahon o pinainitang putik).  Katulad ng mga epekto ng mga emolyente ang sa mga demulsenteng pamahid na ginagamit naman sa loob ng katawan.

## Tingnan din
*linimento
*ungguwento
*demulsente

## Sanggunian
Kaurian:Kalusugan
Kaurian:Panggagamot
Kaurian:Gamot sa balat
Hylocereus undatus

Ang ***Hylocereus undatus*** (Ingles: *red pitaya*, *night blooming cereus*, *nightblooming cirrus*) ay isang uri ng Cactaceae (mga kakto o kaktus) at ang pinakainaalagaang mga uri sa loob ng mga sari nito.  Gamit ito kapwa bilang pandekorasyong halamang baging at aning prutas na kilala bilang pitaya o "dragong prutas" (Ingles: *dragonfruit*).  Hindi pa rin natitiyak ang katutubong pinagmulan ng mga uri nito.  Isa ito sa mga halamang tinatawag na dama de notse o "binibini ng gabi", sapagkat may katangiang mamulaklak lamang tuwing gabi.
    
## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
*Anderson, E. F. 2001. *The cactus family*. Timber Press, Portland, Oregon, USA.

## Panlabas na kawing
*Alamat ng Dama de Noche, Geocities.com 
*Larawan ng Hylocereus undatus (Dama de Noche), sa Google.com

Kategorya:Kaktus ng Mehiko
Kategorya:Prutas
Kategorya:Bulaklak
Kategorya:Dama de notse
Kategorya:Cactaceae
Dama de notse

Ang **dama de notse** o **dama ng gabi** (hango mula sa Kastilang *dama de noche*, na nangangahulugang "binibini ng gabi" o "babae ng gabi") ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod na halamang namumulaklak tuwing gabi:

**Hylocereus undatus*, isang namumulaklak at namumungang kakto.
**Ipomoea alba*
**Epiphyllum strictum*
Mangyan

Ang mga **Mangyan** ay isang pangkat etniko ng mga Pilipino sa Pilipinas. Ang katawagan sa kanila na Mangyan ay may kaugnayan sa salitang magus at majika dahil may karunungan sila tungkol sa ilang salamangka gaya ng lumay at kulam.  Naninirahan sila sa mga liblib na pook ng Mindoro.  Itinuturing silang isa sa mga "mahiyaing tribo."  Kayumanggi ang kanilang kulay, itim ang buhok, may maamong mata at katamtaman ang tangkad.  May iba’t ibang tribu ng Mangyan. Tinatawag na Hanunuo ang isang grupo ng Mangyan na ang ibig sabihin, sila ang tunay na Mangyan. Kumukuha sila ng ikinabubuhay sa mga kagubatan, pangisdaan at kalakalan sa Mindoro.  Sa kasalukuyan, sinauna pang alpabeto ang gamit sa pagsulat ng mga pagpapantig. Ang ambahan ang kanilang natatanging panitikan na kanilang napanatili sa pamamagitan ng pag-ukit nito sa mga kutsilyo, mga kagamitan at sa mga lukas o lalagyan ng nganga.  Ang mga Alangan o Mangyan sa hilaga ang purong Mangyan. Mayroon silang tipong Negrito. Sa mga kasukalan ng Mindoro sila nananahanan at kamote ang kanilang pangunahing pagkain.

Kategorya:Mga pangkat-etniko sa Pilipinas
Kakto

Ang **kakto** o **kaktus** ay mga halamang may matatalas na mga tinik o madawag na mga dahon at makakapal na mga sanga o tangkay.  Tumutubo ang makakatas na mga halamang ito sa mga disyerto. 
thumb|right|Ang kakto.
## Mga sanggunian
Kategorya:Kaktus
Kategorya:Caryophyllales
Daluro

Ang mga **daluro** o **punong tapon** (Ingles: *cork tree*, "punong napagkukunan ng mga tapon [panakip sa bote]) ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*dalurong owk o *Quercus suber* (Ingles: *cork oak*), isang puno kung saan inaani ang pinakamari sa mga ginagamit na panakip na tapon.
*Tsinong dalurong owk o *Quercus variabilis* (Ingles: *Chinese cork oak*), isang punong paminsan-minsang pinagkukuhanan ng mga tapong panakip.
*daluro (Phellodendron) (Ingles: *cork-tree*), karaniwang pangalan para sa mga may sampung uri ng *Phellodendron*, kabilang ang:
***Phellodendron amurense*
***Phellodendron chinense*
***Phellodendron japonicum*
***Phellodendron lavallei*
***Phellodendron sachalinense*
***Phellodendron wilsonii*
Sheila Mae Perez

Si **Sheila Mae Perez** (ipinanganak noong 1985), ay isang Pilipinang Olimpikong manlalaro ng pagtalong-sisid. Itinuring siya ng Reuters bilang "isa sa mga pinakamagaling na manlalaro ng pagtalong-sisid sa Timog-Silangang Asya."

## Talambuhay
Lumaki si Perez mula sa mahirap na pamilya sa Lungsod ng Davao. Siya ay naulat na "tumutulong sa kanyang mga naghihirap na magulang na nakaraos sa pamamagitan ng pagtalong-sisid mula sa mga barkong pangkargamento upang kumuhan ng mga retasong bakal." 

Siya ay kumatawan ng kanyang bansa sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2000 sa Sydney

Nanalo si Perez ng dalawang medalya sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2003, at tatlong gintong medalya sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2005, sa mga kaganapang 3-metrong tablang paikgasan, sabayang 3-metrong tablang paikgasan, 1-metrong tablang paikgasan Nanalo siya ng isang ginto at isang pilak na medalya sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2007, hindi nakapagpaligsahan sa kaganapang sabayan sapagka't ang kanyang kawaksi na si Cecile Dominios ay nakapagretiro na.

Noong 2006, isinadula ang kanyang buhay sa isang yugto ng *Maalaala Mo Kaya*, sa direksiyon ni Cathy Garcia-Molina.

## Mga panlabas na kawing
* "Scrap metal diver eyes Olympic gold" , Reuters, 23 Mayo 2008 (ulat pambidyo)
* Sheila Mae Perez: Going for Gold against all odds (Olympinoy)

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga manlalarong Pilipino
Kategorya:Mga Olimpikong manlalaro sa Pilipinas
Kategorya:Mga Pilipinong manlalaro ng pagtalong-sisid
Kategorya:Mga babaeng manlalaro ng pagtalong-sisid
Kategorya:Mga Olimpikong manlalaro ng pagtalong-sisid sa Pilipinas
Kategorya:Mga manlalaro ng pagtalong-sisid sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008
Mano Po III: My Love

Ang **Mano Po III: My Love** (Tagalog: *Mano Po III: Aking Pag Ibig*) ay ang pangatlo sa mga serye ng mga pelikulang dulang *Mano Po* na tungkol sa mga Pilipinong may liping Intsik.  Ipinalabas ito sa takilya sa Pilipinas noong 2004&nbsp;ng MAQ Productions sa ilalim ng direksiyon ni Joel Lamangan.

## Mga tauhan 
*  Vilma Santos - *Lilia Chiong Yang*
*  Christopher de Leon - *Michael Lim*
*  Jay Manalo - *Paul Yang*
*  Boots Anson Roa - *Maria*
*  Sheryl Cruz - *Bernadette*
*  Eddie Garcia - *Melencio*
*  Jean Garcia - *Freida*
*  Patrick Garcia - *Stephen*
*  Karylle - *Judith*
*  Angel Locsin - *Elisa*
*  Dennis Trillo - *Sigmond*
*  Carlo Aquino - *Michael* (Maynila 1970s)
*  Angelica Panganiban - *Lilia* (Maynila 1970s)
*  Allan Paule - *Melencio* (Fujian Tsina 1959)
*  John Prats - *Paul* (Maynila 1970s)
*  Amy Austria - ''Lilia's Mother'' (Fujian Tsina 1959)

## Tunog ng bumakas 
* Pagbigyan ang Puso Ko (lit. Give my heart a chance) ay isang nilikha at isinulat ni Ito Rapadas. Ito ang temang kanta ng pekilulang **Mano Po III: My Love** noong 2004. Kinanta ito sina Karylle at Jerome John Hughes.

## Mga sanggunian 
*Mano Po III: My Love, sa IMDb.com

## Tingnan din 
*Mano Po

Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga pelikula ng 2004
Paaralang pang-agham

Ang mga **paaralang pang-agham** ay mga paaralan na kung saan ang agham at sipnayan ay binibigyan ng kabigatan at malaking halaga. Bago makapasok sa ganitong uri ng paaralan, ang mga humahangad makatala ay isinasailalim muna sa mga pagsusulit sa agham at sipnayan. Sa Pilipinas, lahat ng naitayong paaralang pang-agham ay mga mataas na paaralan.

## Kasaysayan
Sa kasaysayan ng ika-20 siglo hanggang kasalukuyan, ang pinakaunang mataas na paaralang pang-agham na naitatag ay ang Mataas na Paaralan ng Agham ng Bronx, na naitatag noong 1938. Isa ito sa pinakakilalang mataas na paaralan, sa Estados Unidos at sa buong daigdig, at itinuturin itong isa sa pinakamagaling sa daigdig.

Sa Pilipinas, ang pinakaunang paaralang pang-agham na naitatag ay ang Mataas na Paaralang Pang-agham ng Maynila, na naitatag noong ika-1 ng Oktubre, 1963. Ang MPPMaynila ay hinubog na maging katulad ng Mataas na Paaralan ng Agham ng Bronx. Sa kasalukuyan, isa ito sa pinakamagagaling na paaralang pang-agham sa buong Pilipinas. Isang taon pagkatapos ng pagkatatag ng Mataas na Paaralang Pang-agham ng Maynila, ang Mataas na Paaralang Pang-agham ng Pilipinas ay naitindig. Ito ang natatanging mataas na paaralang pang-agham sa Pilipinas na tinutustusan ng Kagawaran ng Agham at Teknolohiya. Mabilisan naman itong sinundan ng pagkabuo ng iba pang mga mataas na paaralang pang-agham sa iba't ibang mga lungsod at lalawigan sa Pilipinas. Ang ilan sa mga naitatag sa bawat rehiyon ay pinili upang maging bahagi ng Mga Mataas na Paaralang Pang-agham ng mga Lalawigan. Sa kasalukuyan, ang karamihan ng mga nagtatapos sa mga paaralang pang-agham sa ay nakapapasok din sa mga tanyag na pamantasan sa Pilipinas o ibang bansa.

## Ilang Halimbawa
:en:Category:Science high schools in the Philippines
*Philippine Science High School
*Regional Science High School Union
*ESEP High Schools
*Medina Science High School

Kategorya:Mga paaralan
Kaurian:Edukasyon
Pangangabayo sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008

left|180px
Ang mga paligsahang **pangangabayo sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008** sa Beijing ay ginaganap mula Agosto 9 hanggang Agosto 20 sa Linangang Palakasan ng Hong Kong at Ilog Beas na Lugar na Pinagdadausan sa Hong Kong. Ito ay pangalawang beses na nangyayari na ang mga kaganapang pangangabayo ay mamamunong-abala ng isa pang kasapi ng IOC at ang lahat ng mga pangunahing laro ay pinamunuang-abala ng kasapi na katabing bansa. Di tulad noong 1956, gayumpaman, ang mga kaganapang pangangabayo ay bahagi pa rin ng pangunahing palaro, at ginaganap sa loob ng magkatulad na panahon.

## Mga kaganapan 
Ang mga 6 na pangkat na medalya ay igagawad sa mga sumusnod na kaganapan:
* pangisahang pagmamando
* kuponang pagmamando
* pangisahang pagtalon
* kuponang pagtalon
* pangisahang pagdadanas
* kuponang pagdadanas

## Talatakdaan ng Paligsahan 
Lahat ng mga oras ay nasa Oras ng Hong Kong (UTC+8).

## Buod ng medalya 
### Talahanayan ng medalya 
### Mga medalista 
## Mga lugar ng pagdadausan 
Ang mga paligsahang pangangabayo ay ginanap mula sa mga pangunahing palaro sa Hong Kong, na hiwalay na kasapi ng IOC. Ito ay dahil ang teritoryo ay may higit na kaunting mga problema sa sakit ng kabayo kaysa sa mga lungsod sa pangunahing kalupaan ng Tsina, dulot ng malawak na industriya sa karerang pangkabayo sa teritoryo at mahigpit na pamamahala sa adwana. Sa karagdagan, mayroon nang mga lugar ng pangangalaga ng mga kabayo sa loob ng Hong Kong, kaya kaunting pagtatayo ang kinakailangan upang ipagaanin ang palakasan sa pangangabayo.

May dalawang pangunahing lugar ng pagdadausan para sa pangangabayo:
* Linangang Palakasan ng Hong Kong (katabi ng Karerahang Sha Tin), at
* Klub Naik ng Ilog Beas.

Ang Linangang Palakasan ay mamamahala ng pangunahing arena ng paligsahan, na kabilang ang 80 x 100 metrong istadyum na may saligang panlahatang naaayon sa panahon at may kakayahan sa pag-upo ng 18,000. Ang Klub Naik ng Ilog Beas ay magiging lugar para sa bahaging pambagtas ng pagdadanas, na gaganapin sa palaruan ng golp.

## Mga pook-palaruan 
Ang palabas na pook-palaruan ng pagtalon (Grand Prix at bahaging istadyum ng pagdadanas) ay dinidisenyo nina Leopoldo Palacios ng Venezwela at Steve Stephens ng Mga Nagkakaisang Estado. Si Michael Etherington-Smith ng Dakilang Britanya ay magdidisenyo ng palaruang pagbagtas.

## Paglalahok 
Humigit sa 200 kabayo mula sa 41 bansa ay makikipagpaligsahan.
* Pagmamando: 13 kuponan ng bawat 3 sumasakay, at 10 pangisahan.
* Pagdadanas: 5 sumasakay bawat kuponan, na may 3 punto lamang sa pagbibilang.

## Mga sanggunian 
* Beijing 2008 
* Beijing 2008 Pangangabayo
* Pandaigidgang Pederasyon ng Pangangabayo
* Opisyal na Talatakdaan ng Paligsahan ng FEI

## Mga panlabas na kawing 
* Ang mga Hulung Balita sa Pangangabayo at ang mga Resulta mula sa Beijing 2008 

Kategorya:Mga palakasan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008
Kategorya:Pangangabayo
Libato (paglilinaw)

Ang **libato** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*libato, isang gulaying halamang baging.
*libato, isang palumpong o maliit na puno na may mapupulang mga bulaklak.