open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Theodore Lyman

Si **Theodore Lyman** (Nobyembre 23, 1874 - Oktubre 11, 1954) (pagbigkas: /ˈlaɪmən/) ay isang Amerikanong pisiko at ispektroskopista. Ipinanganak siya sa Boston. Nagtapos siya ng pag-aaral mula sa Harvard noong 1897, kung saan natanggap din niya ang kaniyang Ph.D. noong 1900. Siya ay naging isang katulong na propesor sa pisika sa Harvard, kung saan siya nanatili hanggang sa maging ganap na propesor noong 1917, at sa kung saan din siya ay naging direktor ng Jefferson Physical Laboratory (1908–17) sa pagdaka. Nagsagawa si Dr. Lyman ng mahahalagang mga pag-aaral hinggil sa penomena o kababalaghan na may kaugnayan sa mga *diffraction grating*, hinggil sa mga alonghaba ng ultrabiyoletang liwanag ng bakyum na natuklasan ni Victor Schumann, at pati na hinggil sa mga katangian ng liwanag ng napaka maiiksing mga alonghaba, kung saan ang lahat ay napag-ambagan niya ng mahahalagang mga sulatin sa panitikan ng pisika sa mga gawain ng mga samahang pang-agham. Noong Unang Digmaang Pandaigdig, nagserbisyo siya sa Pransiya sa piling ng Puwersang Ekspedisyonaryong Amerikano, habang hawak ang ranggong *major* ng mga inhinyero.

Siya ang eponimo ng (nangangahulugang "ipinangalan sa kaniya ang") seryeng Lyman ng mga guhit na ispektral. Ang *crater* o hukay na Lyman na nasa malayong gilid ng Buwan ay ipinangalan para sa kaniya. Nagantimpalaan siya ng Medalyang Elliott Cresson ng Franklin Institute noong 1931.

## Mga sanggunian
* 
*USGS Gazetteer of Planetary Nomenclature Feature Information
*1931 Frederic Ives Medal

## Mga kawing na panlabas
*Talambuhay mula sa "National Academy of Sciences Biographical Memoir"

Kategorya:Ipinanganak noong 1874
Kategorya:Namatay noong 1954
Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Gilbert N. Lewis

Si **Gilbert Newton Lewis**, ForMemRS (Oktubre 23, 1875 – Marso 23, 1946) ay isang Amerikanong kimikong pisikal na nakikilala dahil sa pagkatuklas ng *covalent bond* at sa kaniyang konsepto ng mga paris ng elektron; sa kaniyang mga istrukturang tuldok na Lewis at iba pang mga kontribusyon sa teoriya ng *valence bond* na humubog sa modernong mga teoriya ng *chemical bonding* (pagsasanib na kimikal). Matagumpay siyang nakapag-ambag ng mga gawain at kaalaman sa termodinamika, potokimika, paghihiwalay ng isotopo, at nakikilala rin dahil sa kaniyang konsepto ng mga asido at mga base.

Ipinanganak si G. N. Lewis noong 1875 sa Weymouth, Massachusetts. Pagkatapos na matanggap ang kaniyang PhD sa kimika mula sa Pamantasan ng Harvard at ng pag-aaral niya sa Alemanya at sa Pilipinas, lumipat sa Lewis papunta sa California upang makapagturo ng kimika sa Pamantasan ng California, Berkeley. Pagkaraan ng ilang mga taon, naging *dean* siya ng kolehiyo ng Kimika sa Berkeley, kung saan inilaan niya ang natitirang bahagi ng kaniyang buhay. Bilang isang propesor, isinanib niya ang mga prinsipyong termodinamiko sa kurikulum ng kimika at nireporma niya ang termodinamikang kimikal sa isang paraang talagang pangmatematika na magagamit ng karaniwang mga kimiko. Sinimulan niyang sukatin ang mga halaga ng malayang enerhiya na may kaugnayan sa ilang mga prosesong pangkimika, na kapwa organiko at inorganiko.

Noong 21 Hunyo 1912, pinakasalan niya si Mary Hinckley Sheldon, anak na babae ng isang propesor sa Harvard na nagtuturo ng mga wikang Romanse. Nagkaroon sila ng dalawang mga anak na lalaki, na kapwa naging mga propesor ng kimika, at ng isang anak na babae.

Bagaman nanomina siya nang 35 mga ulit, hindi kailanman nagwagi si G. N. Lewis ng Gantimpalang Nobel sa Kimika. Noong 23 Marso 1946, natagpuan patay si Lewis sa kaniiyang laboratoryo sa Berkeley kung saan nagtatrabahong gumagamit ng hydrogen cyanide; marami ang naghaka-haka na ang dahilan ng kaniyang kamatayan ay ang pagpapakamatay. Pagkaraan ng kamatayan ni Lewis, sinundan ng kaniyang mga anak ang larangan ng kanilang ama sa kimika.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kimiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Termodinamika
ATR 72

Ang **ATR 72** ay isang maliit na eroplano. Ito ay nilikha ng ATR, isang Pranses-Italyanong tagagawa ng mga sasakyang panghimpapawid. Batay ito sa ATR 42, ngunit mas mahaba ang katawan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga sasakyang panghimpapawid ng ATR
Kategorya:Airliners
Kategorya:Sasakyang panghimpapawid
Kategorya:Eroplano
Victor Schumann

Si **Victor Schumann** (1841 &ndash; 1 Setyembre 1913) ay isang pisiko at ispektroskopong Aleman na noong 1893 ay nakatuklas ng bakyum na ultrabiyoleta.

Ninais ni Schumann na mapag-aralan ang rehiyon ng "Ultra-lilang Sukdulan" (Kasukdulan ng Ultrabiyoleta). Para rito, gumamit siya ng isang prisma at mga lente na nasa *fluorite* sa halip na *quartz*

Binuksan ng kaniyang mga gawain ang landas papunta sa ispektroskopiya ng emisyong atomiko, na sa lumaon ay humantong sa pagkatuklas ng serye ng guhit na ispektral na hidroheno (Seryeng Lyman) ni Theodore Lyman noong 1914.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Ipinanganak noong 1841
Kategorya:Namatay noong 1913
Felix Klein

Si **Christian Felix Klein** (25 Abril 1849 – 22 Hunyo 1925) ay isang matematikong Aleman na kilala dahil sa kaniyang gawain sa teoriya ng pangkatan, analisis na masalimuot, heometriyang hindi Euclideano, at hinggil sa mga ugnayan sa pagitan ng heometriya at teoriya ng pangkatan. Ang kaniyang Programang Erlangen noong 1872, na nagkakategorya ng mga heometriya ayon sa kanilang pinagsasaligang pangkat ng simetriya, ay isang malaking maimpluwensiyang sintesis ng karamihan sa larangan ng matematika noong kaniyang kapanahunan.

Sa kaniya ipinangalan ang boteng Klein.

Kategorya:Mga matematikong Aleman
Kategorya:Ipinanganak noong 1849
Kategorya:Namatay noong 1925
August Heisenberg

Si **August Heisenberg** (ipinanganak noong Nobyembre 13, 1869 sa Osnabrück - † namatay noong Nobyembre 22, 1930 sa Munich) ay isang Bisantinistang Aleman. 

Nag-aral si Heisenberg ng pilolohiyang klasikal sa Marburg, sa Leipzig at Munich. Habang nag-aaral sa Marburg, sa semestre ng tag-araw noong 1888 at noong semestre ng taglamig ng 1891-1892, naging kasapi siya sa praternidad (kapatiran) ngayon ay nakikilala bilang kapatiran ng mga lalaki na Marburger. Nagtapos siya ng pag-aaral sa Munich noong 1884. Mula 1898 hanggang 1899, naglakbay siya sa Italya at Gresya. Noong 1901, ang kaniyang habilitasyon (paglalapat) ay para sa Sentral at Modernong Pilolohiyang Griyego sa Würzburg, kung saan siya ay nagturo bilang isang honoraryong propesor mula 1908. Noong 1910, pagkaraan ng kamatayan ni Karl Krumbacher, si Heisenberg ay isang propesor sa Munich ng paksang Bisantina. 

Si August Heisenberg ay ang ama ng pisikong si Werner Heisenberg at ng kimikong si Erwin Heisenberg.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga propesor
Kategorya:Mga Aleman
Kategorya:Mga pilologo
Johann Wilhelm Ritter

Si **Johann Wilhelm Ritter** (16 Disyembre 1776 – 23 Enero 1810) ay isang Alemang kimiko, pisiko, at pilosopo. Ipinanganak siya sa Samitz (Zamienice) na malapit sa Haynau (Chojnów) sa Silesia (na dating kabahagi ng Prusya, magmula noong 1945 sa Polonya), at namatay siya sa Munich.

Kategorya:Mga kimiko
Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga pilosopong Aleman
Georges Urbain

Si **Georges Urbain** (12 Abril 1872 – 5 Nobyembre 1938 sa Paris) ay isang Pranses na kimiko at propesor sa Sorbonne. Nag-aral siya sa École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris (ESPCI ParisTech). Natuklasan niya ang elementong Lutetium (bilang 71) noong 1907.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kimiko mula sa Pransiya
Kategorya:Mga propesor
Kategorya:Ipinanganak noong 1872
Kategorya:Namatay noong 1938
Paul Forman

Si **Paul Forman** (ipinanganak noong 1937) ay isang Amerikanong historyador (manunulat ng kasaysayan) ng agham at isang kurador (tagapangasiwa) ng Dibisyon ng Medisina at Agham sa Pambansang Museo ng Kasaysayang Amerikano. Ang pangunahing pinagtutuunan ng pananaliksik ni Forman ay ang kasaysayan ng pisika, kung saan nakatulong siya sa pagpapasimula ng paglalapat at paggamit ng kasaysayang kultural sa mga kaunlarang pang-agham. 

Natatanging nakikilala si Forman dahil sa dalawang kontrobersiyal na mga tesis na pangkasaysayan. Ang una (na madalas tawagin bilang "ang tesis na Forman") ay isinasaalang-alang ang impluwensiya ng kulturang Aleman sa maagang mga interpretasyon ng kuwantum mekaniks; ikinatwiran ni Forman na ang kultura ng Alemang Weimar, sa pamamagitan ng pagbibigay nito ng diin sa *acausality* o akawsalidad, indibidwalidad, at biswalisabilidad (*Anschaulichkeit*), ay nakapag-ambag sa pagtanggap at interpretasyon ng kuwantum mekaniks.  

Ang pangalawang tesis ni Forman ay sumasaalang-alang sa impluwensiya ng pagbibigay ng pondo ng militar hinggil sa katangian at patutunguhan ng pananaliksik na pang-agham; ikinatwiran niya na habang nagaganap ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig at ang Digmaang Malamig, ang malakihang sukat ng pagpopondo na may kaugnayan sa depensa o pagtatanggol ay nakapag-udyok ng isang pagbabago sa pisika magmula sa basiko o payak papunta sa inilalapat o ginagamit na pananaliksik, na nakapagpasigla ng maraming mga pananaliksik na pangkasaysayan hinggil sa epekto ng pondong militar para sa agham. Ang kamakailang gawain ni Forman ay nakatuon sa karakterisasyon o pagbibigay ng katangian sa moderno at post-modernong (pagkaraan ng modernong) transisyon o pagbabago sa agham, lipunan, at kalinangan."

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga historyador
Kategorya:Mga manunulat mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga mananaliksik
Wolfgang Paul

Si **Wolfgang Paul** (Agosto 10, 1913 &ndash; Disyembre 7, 1993) ay isang pisikong Aleman, na isa sa mga nakalikha at nakapagpaunlad ng hindi magnetikong pansala na kuwadrupolo (*non-magnetic quadrupole mass filter*) na naglatag ng pundasyon para sa ngayon ay nakikilala na bilang isang bitag para sa iono. Kabahagi niya sa kalahati ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1989 para sa gawaing ito si Hans Georg Dehmelt; ang kalahati pa ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong taong iyon ay iginawad kay Norman Foster Ramsey, Jr.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Lee de Forest

Si **Lee de Forest** (26 Agosto 1873–30 Hunyo 1961) ay isang Amerikanong imbentor na umangkin ng 180 mga patente. Tinawag niya ang kaniyang sarili bilang ang "Ama ng Radyo," na nagsasabing natuklasan niya ang isang Imperyo ng Hangin na Hindi Natatanaw, hindi nasasalat, subalit solidong katulad ng granito.

Noong 1906, inimbento ni De Forest ang Audion, ang unang *triode vacuum tube* at ang unang dekuryenteng aparato na nakapagpapalakas ng isang mahinang signal ng kuryente at nagagawang palakasin (*amplify*) ito. Ang Audion, at mga tubo ng *vacuum* ay umunlad magmula rito, nagtatag ng larangan ng elektroniks at nangibabaw dito sa loob ng 40 mga tao, na nakagawang maging maaari ng pagbobrodkast sa radyo, telebisyon, at serbisyong pangtelepono na pangmalayuan (*long-distance*), bukod sa iba pang mga paggamit. Dahil dito, tinawag si De Forest bilang isa sa mga ama ng "kapanahunang elektroniko". Idinirikit din sa kaniya ang isa sa mga pangunahing imbensiyon na nagdala ng tunog sa mga pelikula.

Nasangkot siya sa ilang mga demandahan hinggil sa mga patente, at gumugol ng malaking bahagi ng kaniyang kinikitang salapi magmula sa kaniyang mga imbensiyon para sa mga bayaring legal. Ikinasal siya ng apat na ulit at nagkaroon din siya ng 25 mga kompanya. Nasakdalan siya ng panlilinlang sa pakikipaglihaman, subalit napawalang-sala sa pagdaka.

Naging miyembro si De Forest ng Institute of Radio Engineers. Ang DeVry University ay orihinal na may pinangalanang DeForest Training School ng tagapagtatag nito na si Dr. Herman A. DeVry, na isang kaibigan at panyero (kolega) ni De Forest.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga imbentor mula sa Estados Unidos
Norman Foster Ramsey, Jr.

Si **Norman Foster Ramsey, Jr.** (Agosto 27, 1915 – Nobyembre 4, 2011) ay isang Amerikanong pisiko na nagawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1989, kasama ni Hans G. Dehmelt mula sa Pamantasan ng Washington, para sa pagkakaimbento ng metodo ng nakahiwalay na hanay na oskilatoryo o *separated oscillatory field method*, na nagkaroon ng mahalagang paglalapat o paggamit sa pagbubuo ng mga orasang atomiko. Nagtrabaho si Ramsey bilang isang propesor sa Pamantasan ng Harvard sa halos kabuuan ng kaniyang larangan. Humawak din siya ng ilang mga puwesto sa ilang mga ahensiyang pampamahalaan at internasyunal, katulad ng NATO at ng Komisyon sa Enerhiyang Atomika ng Estados Unidos. Kabilang sa kaniyang mga nakamit ang pagtulong sa pagtatatag ng Pambansang Laboratoryo ng Brookhaven at Fermilab ng Kagawaran ng Enerhiya ng Estados Unidos.

Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Bagong Buwan (nobela)

Ang ***Bagong Buwan*** (*New Moon*)  ay isang nobelang romantiko para sa kabataang may edad na isinulat ni Stephenie Meyer, isang Amerikanang manunulat, bilang ikalawang aklat sa seryeng *Takipsilim* (*Twilight*).

Kategorya:Mga nobela mula sa Estados Unidos
Peter Barakan

Si **Peter Barakan** ay isang Hapones na DJ at brodkaster, ang punong-abala (*host*) ng "Barakan Beat" na nasa  InterFM. Siya rin ang host ng seryeng *Begin Japanology* (Simulan ang Haponolohiya) na nasa NHK World, na nagpapakilala ng sari-saring mga aspeto ng kalinangang Hapones.

## Talambuhay
Ipinanganak si Peter Barakan sa Londres at pinalaki roon ng isang amang Hudyo na may lahing Polako, at ng isang inang may lahing Burmes. Pagkaraang mag-aral sa Paaralan ng mga Araling Oryental at Aprikano sa Pamantasan ng Londres, pinasok ni Barakan ang industriya ng musika bilang isang clerk, at noong 1974 ay lumipat sa Hapon upang ipagpatuloy ang kaniyang karera. Kasal siya kay Yoshida Mayumi. Ang nakababata niyang kapatid na lalaki ay ang musikerong si Shane Fontayne.

Naging host siya ng programang *CBS Document* ng TBS simula noong Oktubre 1988, Siya ang host ng may  tatlong-oras na *Barakan Morning* na nasa radyong InterFM noong 2011. Noong 2011, dahil sa sakunang nuklear ng Fukushima Daiichi, hinadlangan si Barakan na patugtugin ang isang awit na protestang nukleyar, dahil maaari itong makalikha ng *fuhyo higai*, na nangangahulugang "pinsala mula sa mga tsismis" (kasiraan mula sa mga sabi-sabi). Noong 2012, pinamunuan ni Barakan ang isang talakayan na tinangkilik ng U.N. na nilahukan ng maraming mga alkalde ng iba't ibang lungsod na ang paksa ay hinggil sa muling pagtatayo ng mga pamayanan kasunod ng Lindol at tsunami sa Tohoku noong 2011.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Ingles
Kategorya:Radyo
Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom
Petro Poroshenko

Si **Petro Oleksiyovych Poroshenko** (; ipinanganak noong 26 Setyembre 1965 sa Bolhrad) ay isang Ukranyanong negosyanteng bilyonaryo at nahalal na Pangulo ng Ukraine. Naglingkod si Poroshenko bilang Ministro ng Ugnayang Panlabas mula 2009 hanggang 2010, at bilang Ministro ng Kalakalan at Kaunlarang Pangkabuhayan noong 2012. Mula 2007 hanggang 2012, pinamunuan niya ang Konseho ng Pambansang Bangko ng Ukraine. Sa labas ng larangan ng politika, nagmamay-ari si Poroshenko isang malaki at malawakang negosyo ng kendihan, na nakapagpakamit sa kaniya ng palayaw na "Hari ng Tsokolate", kabilang na ang ilang bilang ng iba pang mga kompanya. Nahalal siya bilang Pangulo ng Ukraine noong 25 Mayo 2014, kung saan nakakuha siya ng magihit sa 55% ng mga boto sa unang yugto ng halalan, kung kaya't kaagad siyang nagwagi at nakaiwas sa pagkakaroon ng pangalawang yugto ng botohan.

Kategorya:Mga politiko ng Ukraine
Kategorya:Mga negosyante
Kategorya:Ipinanganak noong 1965
Thomas Johann Seebeck

Si **Thomas Johann Seebeck** (9 Abril 1770 &ndash; 10 Disyembre 1831) ay isang pisikong Estoniano na noong 1821 ay nakatuklas ng epektong termoelektriko. Ipinanganak siya sa Reval (kilala sa ngayon bilang Tallinn, Estonia) sa isang mayamang pamilya ng mga negosyanteng Baltikong Aleman. Nakatanggap siya ng isang degri pangmedisina noong 1802 mula sa Pamantasan ng Göttingen, subalit mas ginusto niyang pag-aralan ang pisika. Noong 1821, natuklasan niya ang epektong termoelektriko, kung saan ang isang salikop ng hindi magkaparehong mga metal ay nakalilikha ng isang daloy ng kuryente kapag nadarang sa isang gradyente (*gradient*) ng temperatura, na sa kasalukuyan ay tinatawag na bilang epektong Peltier–Seebeck at naging batayan ng mga *thermocouple* at ng mga *thermopile*.

Kategorya:Mga pisiko
Kategorya:Estonia
Kategorya:Ipinanganak noong 1770
Kategorya:Namatay noong 1831
Friedrich Paschen

Si **Louis Karl Heinrich Friedrich Paschen** (22 Enero 1865 - 25 Pebrero 1947) ay isang pisikong Aleman na nakikilala dahil sa kaniyang gawain hinggil sa mga pagdiskarga ng kuryente. Nakikilala rin siya dahil sa mga seryeng Paschen, isang serye ng mga guhit na ispektral ng hidroheno na nasa loob ng rehiyong imprared na una niyang napuna noong 1908. Siya ang nagtatag ng malawakang ginagamit na sa ngayon na kurbang Paschen na nasa kaniyang artikulong *"Über die zum Funkenübergang in Luft, Wasserstoff und Kohlensäure bei verschiedenen Drücken erforderliche Potentialdifferenz"* (literal na: "Tungkol sa paglipat sa radyo na nasa himpapawid, hidroheno at carbon dioxide habang nasa iba't-ibang mga presyon ay nangangailangan ng mga potensiyal na pagkakaiba").

## Buhay
Ipinanganak si Paschen sa Schwerin, Mecklenburg-Schwerin. Mula 1884 hanggang 1888, nag-aral siya sa mga pamantasan ng Berlin at Strassburg. Pagkaraan nito, siya ay naging isang kawani (*assistant*) sa Akademya ng Münster. Naging isa siyang propesor sa Teknikal na Akademya ng Hanover noong 1893 at propesor ng pisika sa Pamantasan ng Tübingen noong 1901. Naglingkod siya bilang pangulo ng Physikalisch-Technischen Reichsanstalt mula 1924 hanggang 1933, at bilang isang honoraryong propesor ng Pamantasan ng Berlin noong 1925. Nagturo siya roon hanggang sa kaniyang kamatayan habang sa Potsdam noong 1947. 

Nakapagsulat si Paul Forman (ipinanganak noong 1937) ng mas masaklaw na pagsasalaysay ng buhay ni Paschen para sa *Complete Dictionary of Scientific Biography*.

## Tingnan din
* Batas ni Paschen
* Diskargang Townsend

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 1865
Kategorya:Namatay noong 1947
Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Carl Friedrich von Weizsäcker

Si **Carl Friedrich Freiherr von Weizsäcker** (28 Hunyo 1912&nbsp;&ndash; 28 Abril 2007) ay isang Alemang pisiko at pilosopo. Siya ang pinakamahabang-buhay na kasapi sa pangkat na nagsagawa ng pananaliksik na nukleyar sa Alemanya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sa ilalim ng pamumuno ni Werner Heisenberg. Mayroong umiiral na debate hinggil sa kung siya, at iba pang mga miyembro ng pangkat, ang aktibo at maluwag sa kalooban na nagpursige sa pagpapaunlad ng isang bombang nukleyar para sa Alemanya noong kapanahunang iyon.

Bilang isang miyembro ng kilalang mag-anak na Weizsäcker, siya ang anak na lalaki ng diplomatang si Ernst von Weizsäcker, nakatatandang kapatid na lalaki ng dating Pangulo ng Alemanya na si Richard von Weizsäcker, ama ng pisiko at mananaliksik na pangkalikasan na si Ernst Ulrich von Weizsäcker, at biyenang lalaki ng dating Pangkalahatang Kalihim ng Pandaigdigang Konsilyo ng mga Simbahan na si Konrad Raiser.

Gumawa si Weizsäcker ng mahahalagang mga tuklas na pangteoriya hinggil sa produksiyon ng enerhiya sa loob ng mga bituin mula sa mga proseso ng paghahalo at pagsasanib na nukleyar. Nakagawa rin siya ng maimpluwensiyang gawaing pangteoriya hinggil sa kaayusan ng mga planeta noong kaagahang panahon ng Sistemang Solar.

Sa huling bahagi ng kaniyang larangan, mas tumuon si Weizsäcker sa mga paksang pampilosopiya at etikal, at nagawaran ng ilang mga pagpaparangal na internasyunal para kaniyang mga gawain para sa mga paksang ito.

Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga pilosopong Aleman
Kategorya:Ipinanganak noong 1912
Kategorya:Namatay noong 2007
Philip Abelson

Si **Philip Hauge Abelson** (Abril 27, 1913 – Agosto 1, 2004) ay isang Amerikanong pisiko, patnugot na pang-agham, at isang manunulat na pang-agham.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga patnugot
Kategorya:Mga manunulat mula sa Estados Unidos
Hans Georg Dehmelt

Si **Hans Georg Dehmelt** (9 Setyembre 1922 - 7 Marso 2017) ay isang pisikong Amerikano na ipinanganak sa Alemanya, na nagawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1989, para sa pagiging isa sa mga nakalikha at nakapagpapunlad, kasama ni Wolfgang Paul, ng teknikong *ion trap* (bitag ng iono), kaya't pinagsaluhan nila ang kalahati ng premyo (ang kalahati pa ng Premyo noong taong iyon ay ibinigay kay Norman Foster Ramsey). Ang kanilang tekniko ay ginamit sa may mataas na katumpakang pagsusukat ng *g-factor* ng elektron.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Patrick M. S. Blackett

thumb|right|Si Patrick Blackett.
Si **Patrick Maynard Stuart Blackett** (18 Nobyembre 1897 – 13 Hulyo 1974) ay isang Ingles na pisikong eksperimental na nakikilala dahil sa kaniyang gawain hinggil sa mga silid ng ulap, mga sinag na kosmiko, at paleomagnetismo. Nakagawa rin siya ng pangunahing ambag noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig na nagpapayo hinggil sa estratehiyang militar at papaunlad na pananaliksik na pang-operasyon. Ang kaniyang mga pananaw na "makakaliwa" ay nakakita ng mapaggagamitan sa pagpapaunlad ng Ikatlong Mundo at sa pagbibigay ng impluwensiya sa patakaran ng pamamahala ng mga manggagawa (*Labour Government*) noong dekada ng 1960.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Inglatera
Kategorya:Ipinanganak noong 1897
Kategorya:Namatay noong 1974
Nicolaas Bloembergen

Si **Nicolaas Bloembergen** (11 Marso 1920 - 5 Setyembre 2017) ay isang Olandes-Amerikanong pisiko. Ginawaran siya ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1981. Napanalunan niya ang gantimpala na kasama sina Arthur Schawlow at Kai Siegbahn. Napagwagian nila ang premyo dahil sa kanilang mga gawain sa ispektroskopiya ng *laser*. Ipinanganak si Bloembergen sa Dordrecht, Netherlands. Nag-aral siya sa Pamantasan ng Leiden at sa Pamantasan ng Utrecht. Si Bloembergen ay naging isang naturalisadong mamamayan ng Estados Unidos noong 1951.

## Kontribusyon
Ang mga elektron sa mga atomo at molekula ay may mga tiyak na antas ng enerhiya. Kapag lumipat sila sa pagitan ng mga antas na ito, sila ay tumanggap o nagbibigay ng liwanag sa ilang partikular na dalasan. Ang liwanag na ito ay maaaring gamitin upang pag-aralan ang mga atomo at molekula. Noong 1960s, gumamit si Nicolaas Bloembergen ng mga laser, na may mga umaayong alon ng liwanag at parehong haba, upang sukatin ang mga antas ng enerhiyang ito nang napakatumpak.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga Olandes
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Prosper-René Blondlot

Si **Prosper-René Blondlot** ay ipinanganak at namatay sa Nancy, Pransiya (3 Hulyo 1849 - 24 Nobyembre 1930) ay isang Pranses na pisiko.

## Talambuhay
Naghanda si Blondlot ng isang tesis hinggil sa pisikang eksperimental para sa degring *D.Sc.* (Duktor ng Siyensiya) para sa Laboratoryo ng Pananaliksik na Pisikal ng Pakultad ng Paris. Umangat ang kaniyang reputasyon mula 1890 hanggang 1900 dahil sa karanasan niya sa pagtulong sa pagtiyak ng mga resulta ng gawain ni Heinrich Hertz noong 1893 hinggil sa polarisasyon ng mga hanay na magnetiko (*magnetic field*).

Naging kilalang-kilala siya dahil sa pagkakagawa ng isa sa pinaka malaking mga kamalian ng ika-20 daantaon sa pisikang eksperimental, kung kailan - noong 1903 - ay ipinahayag niya na natuklasan niya ang mga "sinag N" o *N ray*. Ang hipotetikal na radyasyong ito, na ipinangalan bilang parangal sa Pamantasan ng Nancy kung saan siya nagturo, ay ipinapalagay na makapagpapataas ng katingkaran ng isang liwanag na mababa ang intensidad (kasidhian). Noong 1904, ibinunyag ng Amerikanong pisikong si Robert William Wood (1868–1955) sa pang-agham na diyaryong *Nature* na ang kababalaghan (penomeno) ay pasakali lamang talaga at walang pinagmulang pisikal: ang penomeno ay "naobserbahan" kahit na kinuha niya nang palihim ang aparatong ginamit sa pagpapalitaw ng mga sinag na N. 

Isang liwasan, na ipinamana niya sa lungsod ng Nancy, ang nagtataglay ng kaniyang pangalan.

Kategorya:Mga pisiko mula sa Pransiya
Kategorya:Ipinanganak noong 1849
Kategorya:Namatay noong 1930
Jean Charles Athanase Peltier

Si **Jean Charles Athanase Peltier** (; ; ipinanganak noong Pebrero 22, 1785 sa Ham – namatay noong Oktubre 27, 1845 habang nasa Paris) ay isang pisikong Pranses. Orihinal na siya ay isang mangangalakal ng relo, subalit sa edad na 30 ay nagsagawa siya ng mga eksperimento at mga obserbasyon sa larangan ng pisika.

Si Peltier ang may-akda ng maraming mga kasulatan hinggil sa iba't ibang mga sangay ng pisika, subalit ang kaniyang pangalan ay natatanging nakaugnay sa mga epektong termal na nasa salikupan ng isang sirkitong boltaiko. Siya ang nagpakilala ng epektong Peltier. Siya rin ang nagpakilala ng diwa ng induksiyong elektroestatiko (1840), na nakabatay sa modipikasyon ng distribusyon ng kargang elektriko sa loob ng isang materyal na nasa ilalim ng impluwensiya ng isang pangalawang bagay na pinakamalapit dito at sa sarili nitong kargang kuryente. Ang epektong ito ay naging napaka halaga sa kamakailang pagkalikha at pagpapaunlad ng mga mekanismong pampalamig na hindi nakakapagdulot ng polusyon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Pransiya
Kategorya:Ipinanganak noong 1785
Kategorya:Namatay noong 1845
Kategorya:Mga relohero
Frederick S. Brackett

Si **Frederick Sumner Brackett** (Agosto 1, 1896 &ndash; Enero 28, 1988) ay isang Amerikanong pisiko at ispektroskopista.

Ipinanganak sa Claremont, California, nagtapos siya ng pag-aaral sa Kolehiyo ng Pomona at naghanapbuhay bilang isang obserbador sa Obserbatoryo ng Mount Wilson hanggang sa pagsapit ng 1920. Minatyagan niya ang radyasyong imprared ng Araw. Natanggap ni Bracket ang isang doktorado sa pisika mula sa Pamantasan ng Johns Hopkins noong  1922. Habang gumagamit ng isang tubong pangdiskarga na puno ng hidroheno, natuklasan niya ang seryeng Bracket ng hidroheno, kung saan ang elektron ay tumatalon pataas mula o bumabagsak paibaba papunta sa ikaapat na antas na pundamental, noong 1922. Bago lumipat sa area ng Washington noong 1927, nagturo siya ng pisika sa Pamantasan ng California, Berkeley. Sumali siya sa Fixed Nitrogen Lab ng Kagawaran ng Agrikultura noong 1927 at lumipat sa National Institute of Health (NIH) noong 1936 bilang direktor ng pananaliksik na pangbiyopisika.

Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, pinangasiwaan niya ang isang programang pampananaliksik na pang-optika sa Hukbong-Katihan. Nataas siya ng ranggo upang maging tenyente koronel at nakatanggap ng *Legion of Merit* para sa kaniyang gawain. Nagbalik si Brackett sa NIH bilang hepe ng seksiyon ng potobiyolohiya. Nagretiro siya noong 1961.

Ang hukay sa buwan na nakikilala bilang Brackett ay ipinangalan para sa kaniya.

## Mga sanggunian
* Frederick Sumner Brackett, *An Examination of the Infra-Red Spectrum of the Sun, lambda 8900 - lambda 9900*, Astrophysical Journal, bol. 53, (1921) p.&nbsp;121; 
* Frederick Sumner Brackett, *Visible and Infra-Red Radiation of Hydrogen*; Ph.D. dissertation, Johns Hopkins University, 1922
* Frederick Sumner Brackett, *Visible and Infra-Red Radiation of Hydrogen*; Astrophysical Journal, bol. 56, (1922) p.&nbsp;154; 
* Frederick Sumner Brackett, *Graphic correlation of radiation and biological data*, City of Washington, The Smithsonian Institution, 1932, 1 p. l., 7 p. diagrs. 24½ cm
* F. S. Brackett and Earl S. Johnston, *The functions of radiation in the physiology of plants*, City of Washington, Smithsonian Institution, 1932, 2 v. illus., plates, diagrs. 25&nbsp;cm.
* *The present state of physics*; *a symposium presented on December 30, 1949 at the New York meeting of the American Association for the Advancement of Science. Arranged by Frederick S. Brackett.* Freeport, N.Y., Books for Libraries Press [1970, c1954] vi, 265 p. illus. 24&nbsp;cm. ISBN 0-8369-1542-9
* Dr. John Andraos, *Named Concepts in Chemistry (A-K)*, York University, 2001

Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Ipinanganak noong 1896
Kategorya:Namatay noong 1988
Hans Bethe

Si **Hans Albrecht Bethe** (Hulyo 2, 1906&nbsp;– Marso 6, 2005) ay isang Aleman at Amerikanong pisiko nukleyar na, bilang karagdagan sa paggawa ng mahahalagang mga ambag sa astropisika, elektrodinamikang kwantum at pisikang nasa katayuang solido, ay nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1967 para sa kaniyang gawain hinggil sa teoriya ng nukleosintesis na istelar.

Sa malaking bahagi ng kaniyang karera, si Bethe ay isang propesor sa Pamantasang Cornell. Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, siya ang pinuno ng Dibisyong Teoretikal sa lihim na laboratoryo ng Los Alamos na nakalikha ng unang mga bombang atomiko. Doon ay pangunahing ang kaniyang naging gampanin sa pagtutuos ng masang kritikal ng mga sandata at sa pagpapaunlad ng teoriyang nasa likod ng metodo ng implosyon na kapwa ginamit sa pagsusulit na Tatluhan at sa sandatang "Fat Man" (literal na "Matabang Lalaki") na inihulog sa Nagasaki, Hapon noong Agosto 1945.

Pagkaraan ng digmaan, nagkaroon din si Bethe ng isang mahalagang gampanin sa pagpapaunlad ng bombang hidroheno, bagaman orihinal siyang sumali sa proyekto na umaasang mapapatunayan niyang hindi ito maaaring magawa. Sa paglaon, nangampanya si Bethe na kapiling sina  Albert Einstein at ang Komite ng Emerhensiya ng mga Siyentipikong Atomiko laban sa pagsubok na nukleyar at karera ng sandatang nukleyar. Nakatulong siya sa paghimok sa mga  administrasyong Kennedy at Nixon na lagdaan, ayon sa pagkakasunud-sunod ng kanilang mga termino, ang  Partial Nuclear Test Ban Treaty ng 1963 at ang Anti-Ballistic Missile Treaty (SALT I) ng 1972. Hindi nagmaliw ang kaniyang pananaliksik na pang-agham at naglalathala siya noon ng mga kasulatan hanggang sa sapitin at lampasan niya ang edad na 90 taong gulang, na nakagawa sa kaniya na maging isa sa mangilan-ngilang mga dalub-agham na nakapaglathala ng kahit na isang pangunahing kasulatan sa kaniyang larangan sa loob ng bawat isang dekada ng kaniyang karerana, sa kaso ni Bethe, ay sumaklaw sa halos 70 mga taon. Si  Freeman Dyson, na isa sa dati niyang naging mga mag-aaral, ay tinawag siyang *"supreme problem-solver of the 20th century"* (pinakadakilang manlulutas ng suliranin noong ika-20 daantaon).

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Martin Heisenberg

Si **Martin Heisenberg** (ipinanganak sa Munich noong ika-7 ng Agosto, 1940) ay isang Alemang neurobiyologo at henetisista. Bago sumapit ang pagreretiro niya noong 2008, hinawakan niya ang pangangasiwang pampropesor para sa henetika at neurobiyolohiya roon sa Bio Centre ng Pamantasan ng Würzburg. Magmula noon, ipinagpatuloy niiya ang kaniyang pananaliksik bilang isang nakatatandang propesor doon sa Rudolf Virchow Center.

Nag-aral si Heisenberg ng kimika at biyolohiyang molekular sa Munich, Tübingen at Pasadena. Noong 1975, siya ay naging propesor ng henetika at neurobiyolohiya sa Pamantasan ng Würzburg. Nakatuon ang gawain ni Heisenberg sa neurohenetika ng Drosophila (ang langaw ng prutas), na ang layunin ay imbestigahan ang mga pundasyong henetiko ng utak ng Drosophila sa pamamagitan ng pag-aaral sa epekto ng mga mutasyon henetiko sa pagganap sa tungkulin ng utak. Bilang dagdag, nag-ambag si Heisenberg ng ilang mga sanaysay hinggil sa mga paksang katulad ng agham sa lipunan, persepsiyon, pati na ang tanong hinggil sa kalayaan ng kagustuhan. Nahalal siya bilang isang miyembro ng Leopoldina noong 1989.

Kasal si Martin Heisenberg kay Apollonia, Kondesa ng Eulenburg, na isang pamangking babae ng pilosopo at pisikong si Carl Friedrich von Weizsäcker at ng politikong si Richard von Weizsäcker. Mayroon silang apat na mga anak na lalaki, kabilang na ang direktor ng pelikulang si Benjamin Heisenberg. Si Martin Heisenberg ay ang kapatid na lalaki ng pisikong si Jochen Heisenberg, at anak na lalaki ng pisikong si Werner Heisenberg, na nakikilala dahil sa prinsipyo ng kawalan ng katiyakan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga neurosiyentipiko
Kategorya:Mga henetista
Kategorya:Mga Aleman
Bertram Boltwood

Si **Bertram Borden Boltwood** (Hulyo 27, 1870 Amherst, Massachusetts - Agosto 15, 1927, Hancock Point, Maine) ay isang Amerikanong tagapanimula ng radyokimika. Ang *boltwoodite* ay ipinangalan mula kay Boltwood.

## Talambuhay
Nagtapos siya ng pag-aaral mula sa Pamantasan ng Yale, at nagturo roon mula 1897 hanggang 1900. Inilunsad niya na ang tingga ang pinakahuling produkto pagkatapos na mabulok ng uranyum, habang tinatandaan na ang panumbasan ng tingga-uranyum ay mas marami sa loob ng mga batong matatanda at, habang kumikilos batay sa isang mungkahi ni Ernest Rutherford, si Boltwood ang unang sumukat ng edad ng mga bato sa pamamagitan ng pagkabulok ng uranyum upang maging tingga (pagpepetsang uranyum-tingga) noong 1907. Nakakuha siya ng mga resulta na mula 400 hanggang sa 2200&nbsp;milyong mga taong gulang, na unang tagumpay ng pagpepetsang radyometriko. Sa mas kamakailan, ang mas matatandang mga depositong mineral ay napetsahan ng magpahanggang humigit-kumulang sa 4.4&nbsp;bilyong mga taong gulang, na malapit sa pinakamahusay na pagtatantiya ng edad ng daigdig. Sa huling panahon ng kaniyang buhay, dumanas si Boltwood ng depresyon at nagpakamatay noong ika-15 ng Agosto, 1927.

## Mga sanggunian
*Boltwood, Bertram (1969) *"The Ultimate Disintegration Products of the Radio-active Elements. Part II. The disintegration products of uranium."* na nasa *American Journal of Science*, ika-4 na serye, bolyum 23, mga pahina blg. 77–88.
*Badash, L. (1986) *"Rutherford, Boltwood, and the Age of the Earth: The Origin of Radioactive Dating Techniques"*, na nasa *Proceedings of the American Philosophical Society*, bolyum 112(3), mga pahina blg. 157-169.

Kategorya:Ipinanganak noong 1870
Kategorya:Namatay noong 1927
Kategorya:Mga heologo
Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga kimiko mula sa Estados Unidos
Text

Maaring tumukoy ang **text** sa:

* Teks, isang barahang ginagamit sa paglalaro
* *Text*, isang palabas sa telebisyon ng GMA Network
* Mensaheng teks, ang pagpapadala ng mga maiikling mensahe sa pamamagitan ng selpon
Walther Bothe

Si **Walther Wilhelm Georg Bothe** (8 Enero 1891 – 8 Pebrero 1957) ay isang pisikong nukleyar mula sa Alemanya, na nakibahagi kay Max Born sa Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1954.

Noong 1913, sumali siya sa kalilikha pa lamang na Laboratoryo para sa Radyoaktibidad na nasa Reich Physical and Technical Institute (PTR), kung saan nanatili siya hanggang sa pagsapit ng 1930, na ang panghuling ilang mga taon ay ginugol niya sa pagiging direktor ng laboratoryo. Nagsilbi siya sa military noong Unang Digmaang Pandaigdig magmula 1914, at naging bilanggong sundalo siya ng mga Ruso, at nakabalik lamang sa Alemanya noong 1920. Nang makabalik na siya sa laboratoryo, nilikha, pinaunlad at inilapat niya ang mga metodo ng koinsidensiya (pagkakataon) upang pag-aralan ang mga reaksiyong nukleyar, ang epektong Compton, ang mga sinag kosmiko, at ang pagiging dalawa (*duality*) ng alon-partikulo ng radyasyon, na magiging dahilan ng pagkakamit niya ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1954.

Noong 1930, siya ay naging isang ganap na propesor at direktor ng kagawaran ng pisika sa Pamantasan ng Giessen. Noong 1932, naging direktor siya ng Institutong Pisikal at Radyolohikal sa Pamantasan ng Heidelberg. Tinanggal siya mula sa tungkuling ito ng mga elemento ng kilusang *deutsche Physik*. Upang mahadlangan ang kaniyang paglisan mula sa Alemanya, itinalaga siya bilang direktor ng Instituto ng Pisika ng Institutong Kaiser Wilhelm para sa Pananaliksik na Pangmedisina (Kaiser Wilhelm Institute for Medical Research, KWImF) sa Heidelberg. Doon ay itinayo niya ang unang umaandar na siklotron sa Alemanya. Bilang dagdag pa, naging prinsipal siya ng *Uranium Club*, isang Alemang proyekto na pang-enerhiyang nukleyar, na nagsimula noong 1939 sa ilalim ng pangangasiwa ng Tanggapan ng mga Sandata ng Hukbong Panlupa.

Noong 1946, bilang dagdag sa kaniyang pagkadirektor sa Instituto ng Pisika sa KWImf, muli siyang naibalik bilang isang propesor sa Pamantasan ng Heidelberg. Mula 1956 hanggang 1957, naging kasapi siya sa Pangkat na Panggawain para sa Pisikang Nukleyar sa Alemanya.

Noong sumunod na taon pagkaraan ng pagkamatay ni Bothe, ang kaniiyang Instituto ng Pisika na nasa KWImF ay iniangat ng antas upang maging isang bagong panimulaan o instituto na nasa ilalim ng pamamahala ng Samahang Max Planck (*Max Planck Society*) na sa pagdaka ay naging ang Institutong Max Planck para sa Pisikang Nukleyar. Sa lumaon, ang pangunahing gusali nito ay pinangalanan bilang laboratoryong Bothe.

Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Robert W. Wood

Si **Robert Williams Wood** (Mayo 2, 1868 – Agosto 11, 1955) ay isang Amerikanong pisiko at imbentor. Madalas siyang binabanggit bilang isang mahalagang tagapag-ambag sa larangan ng optika at bilang isang tagapagsimula ng potograpiyang imprared at ultrabiyoleta. Ang mga patente at mga gawaing teoretikal ni Wood ay nakapagbigay ng malaking bahagi ng kaliwanagan hinggil sa kalikasan o katangian at sa pisika ng radyasyong ultrabiyoleta at nakagawang maging maaari ng napakaraming mga mapaggagamitan ng liwanag na ultrabiyoleta na naging laganap pagkaraan ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga imbentor mula sa Estados Unidos
Kategorya:Ipinanganak noong 1868
Kategorya:Namatay noong 1955
Itō Jakuchū

Si  ay isang pintor na Hapones na namuhay noong kalagitnaan ng panahon ng Edo nang isara ng bansang Hapon ang mga pintuan nito sa panlabas na mundo. Marami sa kaniyang mga larawang ipininta ang sumasaalang-alang sa paksang tradisyunal na Hapones, partikular na ang mga manok at iba pang mga ibon. Marami sa kaniyang ibang mga akdang makatradisyon ay nagpapakita ng isang malaking antas ng eksperimentasyon hinggil sa perspektibo, at ng iba pang napaka modernong mga elementong pang-estilo.

Kapag inihambing kay Soga Shōhaku at iba pang mga halimbawa ng mga pintor na eksentriko noong kalagitnaan ng panahon ng Edo, si Jakuchū ay sinasabing napaka mahinahon, mapagpigil, at prupesyunal. Mayroon siyang mahigpit na kaugnayan sa mga ideyal ng Budismong Zen, at itinuturing bilang isang *koji* o "karaniwang tao na kapatid sa pananampalataya"; subalit matalas din ang kaniyang kamalayan hinggil sa kaniyang gampanin sa loob ng isang lipunan ng Kyoto na noon ay unti-unting tumataas ang antas ng pagiging makakalakal. 

Kategorya:Mga pintor
Kategorya:Mga Hapones
Kategorya:Ipinanganak noong 1716
Kategorya:Namatay noong 1800
Kawai Kanjirō

Si  ay isang Hapones na magpapalayok at isang pangunahing tao sa larangan ng *mingei* (mga kilusan para sa katutubong sining at gawaan ng palayok na Hapones), na kinabibilangan nina Bernard Leach, Shōji Hamada, Kenkichi Tomimoto,  Shikō Munakata, Keisuke Serizawa, at Tatsuzō Shimaoka, at marami pang iba.

Kategorya:Mga Hapones
Kategorya:Sining ng Asya
Kategorya:Ipinanganak noong 1890
Kategorya:Namatay noong 1966
Bagumbayan

Maaaring tumukoy ang **Bagumbayan** sa:

*Mga lugar sa Pilipinas:
:* Bagumbayan, Sultan Kudarat
:* Bagumbayan, Balanga
:* Bagumbayan, Taguig
:* Bagumbayan, ang dating pangalan ng Liwasang Rizal sa Lungsod ng Maynila
Kei car

, ang pinakamabentang *kei car* sa Hapon magmula pa noong 2003.]]
Ang **Kei car**, **K-car**, o , ay isang kategorya ng maliliit na mga behikulo sa bansang Hapon, kabilang na ang mga kotseng pampasahero, mga *van* (partikular na ang *microvan*), at mga maliliit na trak (*pickup truck*). Idinisenyo sila upang makasunod sa regulasyon ng pamahalaan ng Hapon hinggil sa klase ng sasakyan ayon sa sukat at laki at sa buwis at seguro. Sa karamihan ng mga lugar na rural, ang mga ito ay hindi kasali sa pangangailangan na patunayan na mayroong sapat na paradahan o garahe para sa ganitong uri ng  sasakyan. Ang natatanging klase ng kapakipakinabang na mga kotseng ito ay nilikha at pinaunlad upang maitaguyod ang motorisasyong popular sa mga tao pagkaraan ng panahon ng digmaan. Habang matagumpay ito sa Hapon, ang henero o kauriang ito ay pangkalahatang napaka espesyalisado at napaka maliit upang maging mapagkakakitaan ng pamilihang nagluluwas ng mga produkto.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sasakyang panlupa
Kategorya:Kotse
Kategorya:Kultura ng Hapon
Kategorya:Teknolohiya
Origami

thumb|right|Mga *orizuru*: mga papel na hinugis-tagak sa pag-oorigami
thumb|Pagbuo ng tagak na origami

Ang  ay Hapones na sining ng pagtutupi ng papel. Sa modernong paggamit, mas ingklusibo ang "origami" kasi tumutukoy ito sa lahat ng pagtutupi ng papel anuman ang pinagmulang kultura. Layunin nitong sining ang pagbabago ng manipis na pilas ng parisukat na papel upang maging ganap na eskultura sa pagtitiklop at paglililok. Karaniwang hindi hinihikayat ng mga modernong praktikante ng origami ang paggupit, pagdikit, o pagmarka ng papel. Kadalasang ginagamit ng mga nag-oorigami ang salitang *kirigami para* sa mga disenyo na may gupit-gupit*.*

Sa detalyadong klasipikasyon ng mga Hapones, nakahati ang origami sa maistilong seremonyal na origami (儀礼折り紙, *girei origami*) at panlibang na origami (遊戯折り紙, *yūgi origami*), at karaniwang kinikilala lang ang panlibang na origami bilang origami. Sa Hapon, tinatawag na "origata" (:ja:折形) ang seremonyal na origami upang mapaiba ito sa panlibang na origami. Ang "origata" ay isa sa mga lumang termino para sa origami. 

Maliit lang ang bilang ng mga basikong tupi sa origami, subalit sa sari-saring mga paraan na pwedeng pagsama-samahin itong mga tupi, makakalikha ng mga madetalyeng disenyo. Marahil tagak na papel o *orizuru* ang pinakakilalang modelo na pang-origami. Karaniwang nagsisimula itong mga disenyo sa isang parisukat na pilas ng papel na ang mga gilid ay maaaring may magkakaibang mga kulay o mga tatak. Madalas na di-gaanong mahigpit sa mga kombensiyong ito ang tradisyonal na origaming Hapones, na isinasagawa mula noong panahong Edo (1603–1867), na sa kung minsan ay ginugupit ang papel o gumagamit ng hindi parisukat na mga hubog upang makapagsimula. Ginagamit din ang mga prinsipyo ng origami sa mga *stent*, pagpapakete, at iba pang aplikasyon sa inhenyeriya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kultura ng Hapon
Sviatoslav Richter

Si **Sviatoslav Teofilovich Richter** ( *Sviatosláv Teofílovich Ríkhter*, , ;  – Agosto 1, 1997) ay isang pianistang Sobyet na kilalang-kilala dahil sa kalaliman ng kaniyang mga interpretasyon, teknikong birtuwoso, at malawak na repertoryo. Malawakan siyang itinuturing bilang isa sa pinakadakilang mga piyanista ng ika-20 daantaon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga piyanista
Kategorya:Unyong Sobyet
Kategorya:Mga Ruso
Ikebana

thumb|right|Isang halimbawa ng pag-aayos ng mga bulaklak sa paraan ng *ikebana*.

thumb|*Ikebana* sa eksibisyon sa Nagoya

thumb|Mga *ikebana* sa eksibisyon sa Nagoya

Ang  ay isang sining na Hapones ng pag-aayos ng bulaklak, na nakikilala rin bilang . Ang salitang *ikebana* ay nagmula sa Hapones na  at . Ang posibleng mga salinwika ay kinabibilangan ng "pagbibigay ng buhay sa mga bulaklak" at "pag-aayos ng mga bulaklak".

## Mga sanggunian
Kategorya:Kultura ng Hapon
Alexander Scriabin

Si **Alexander Nikolayevich Scriabin** (transliterasyong siyentipiko: *Aleksandr Nikolajevič Skrjabin*; kung minsan ang apelidong Scriabin ay nasusulat din bilang **Skriabin**,  **Skryabin**, o **Scriabine** (partikular na sa Pranses); ; ipinanganak sa Moscow noong Enero 6, 1872 ; namatay sa Moscow noong Abril 27, 1915 ) ay isang kumpositor at piyanistang Ruso. Nagsulat siya ng musika para sa orkestra at para sa piano. Ang kaniyang musika ay kabilang sa kahulihan ng panahong Romantiko, subalit ang kaniyang mas nasa hulihang mga akda ay may tunog na talagang moderno, at siya ay naimpluwensiyahan ng Impresyonismo. Nagkaroon siya ng ilang napaka pambihirang mga ideya hinggil sa pagsasama-sama ng lahat ng mga sining sa loob ng isang akda.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga piyanista
Kategorya:Mga kumpositor mula sa Rusya
Kategorya:Ipinanganak noong 1871
Kategorya:Ipinanganak noong 1872
Kategorya:Namatay noong 1915
Johannes Brahms

Si **Johannes Brahms** (7 Mayo 1833 - 3 Abril 1897) ay isang tanyag na kompositor na Aleman. Nagsimula siya bilang isang piyanista. Palagi siyang labis na mapagsuri ng sarili at winawasak niya ang anumang komposisyon na iniisip niyang hindi talaga mahusay ang pagkakagawa. Inisip niya na umaasa ang mga tao na siya ang "susunod na Beethoven", ang ginugol niya ang maraming mga taon sa kaniyang unang simponiya bago niya pinayagan itong itanghal. Nagsulat siya ng apat na mga simponiya, apat na mga konsiyerto, isang rekiyem, musikang pampiyano, musikang pangkamara at mga awit. Marahil ang kaniyang pinaka nakikilalang tono ay ang kaniyang *Wiegenlied* ("awit na pangkuna"), na madalas tawagin bilang "Hele ni Brahm" o "Kantang pampatulog ni Brahm," na ginagamit sa loob ng maraming mga kahong tumutunog na pambata.

## Musika
Maraming nilkhang obra si Brahms lalong-lalo na sa tugtuging orkestral. Kabilang dito ang dalawang harana, apat na simponiya, dalawang konserto para sa piyano, isang konserto para biyulin, isang dobleng konserto para sa biyulin at cello,at dalawahang kasalong orkestral na mga overture. Ang dalawang overture na ito ay ang *Academic Festival Overture* at ang kanyang *Tragic Overture*.

Isang perpeksyonista si Brahms pagdating sa kanyang mga tugtugin. Mas pipiliin niya pang sunugin ang mga musikang kanyang nilikha, kung saan hindi ito angkop sa kanyang antas ng panlasa. Ang kanyang perpeksyonismo ay marahil nagmula mula sa mga ekspektasyon ng kanyang mga tagapakinig at kapwang mga musikero tulad ni Robert Schumann. Dahil sinabi ni Schumann na si Brahms ang "susunod na Beethoven", ninais ni Brahms na tuparin ang ekspektasyong ito.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 1833
Kategorya:Namatay noong 1897
Kategorya:Mga piyanista
Kategorya:Mga kompositor mula sa Alemanya
Soichiro Honda

Si  ay isang Hapones na inhinyero at industriyalista. Noong 1948, itinatag niya ang kompanyang Honda at pinangasiwaan ang pag-unlad nito mula sa isang dampa na yari sa kahoy na ginagamit sa pagbuo ng mga motor ng mga bisikleta upang maging isang multinasyunal na pabrikang tagagawa ng awtomobil at motorsiklo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ipinanganak noong 1906
Kategorya:Namatay noong 1991
Kategorya:Mga inhenyero
Kategorya:Mga negosyante
Kategorya:Mga Hapones
Lason

, na tinutukoy ng Directive 67/548/EEC. Matagal na naging karaniwang sagisag para sa lason ang bungo at butong krus.]]

Sa konteksto ng biyolohiya, ang mga **lason** ay mga sustansya (*substances*) na nagdudulot ng pagkabalisa sa mga organismo,  kadalasang sa pamamagitan ng reaksiyong kimikal o ibang aktibidad sa sukatang molekula, kapag ang sapat na dami ay nasipsip o nagamit ng isang organismo.  Kadalasang pinag-iiba ng medisina (partikular ang medisinang beterinaryo) ang lason mula sa toksin, at mula sa kamandag.  Ang mga toksin ay mga lason na ginagawa sa pamamagitan ng ilang tungkuling pangbiyolohiya sa kalikasan, at ang kamandag ay kadalasang binibigyan kahulugan bilang mga toksin na tinuturok sa pamamagitan ng tuklaw, kagat o tusok upang mangyari ang kanilang epekto, habang ang ibang mga lason ay pangkalahatang binibigyan kahulagan bilang mga sustansya na sinisipsip sa pamamagitan ng *epithelial linings* katulad ng balat o bituka (*gut*).

## Tingnan din
* Toksin
* Kamandag

## Mga sanggunian
Kaurian:Lason
Kaurian:Toksikolohiya
Pops Yoshimura

Si **Hideo "Pops" Yoshimura** (Oktubre 7, 1922 – Marso 29, 1995) ay isang "tagapagtono" o tagakundisyon ng motorsiklo, may-ari ng pangkat na pangkarera at tagagawa ng natatanging mga aksesoryong pangmotorsiklo. Naaalala siya dahil sa kaniyang kaugnayan sa mga simulain ng pagkakarera ng AMA Superbike at ng pangkat pangarera ng pabrika ng Suzuki. Ipinanganak siya sa Lungsod ng Fukuoka, Hapon. Ang palayaw na "Pops" na idinagdag sa kaniyang pangalan ay nangangahulugang "Tatay", na pinaiksi mula sa salitang "Papa".

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga negosyante
Kategorya:Mga Hapones