Tondo, Maynila

Ang **Tondo** ay isang dating bayan na ngayon ay bahagi o distrito ng Lungsod ng Maynila. Ngayon, bukod sa lupain ng lumang bayan (tinatawag ngayong Tondo I) ay may dagdag na bahagi ito na karugtong na lupang unang ipinasadyang itambak noong panahon ng Amerikano mula pampang ng Tondo pa-laot ng Maynila (tinatawag ngayong Tondo II at kinaroroonan ng karamihan sa mga ipinagbabawal na pamamahay sa lupain sa Tondo). Ang Tondo ang pinakamalaking distrito ng Maynila, na ang lawak ay 9.10 kilometrong parisukat.

## Kasaysayan
Ang kanlurang bahagi ng Tondo, sa kanluran ng lansangang Velasquez at ng karugtong pang hangganan, na dating pampang ng Tondo tapat sa laot ng Maynila, ay tinambakan ng lupa ng pamahalaan noong matapos ang ika-2 digmaang pandaigdig, upang maging bahagi ng duungan sa Maynila. Sa itinambak na lupa nagsimulang magtayo ng tirahan ang ilan sa mga dumayo sa Tondo noong panahong iyon baga ma't hindi pa pinahihintulutang manirahan at hindi pa naipamamahagi o naipagbibili ang nasabing lupa. Gayon man, may bahagi pa rin nitong bagong lupain ang naipamahagi at naipagbili ayon sa tagubilin ng bansa.

## Mga barangay 
### Kabilangan 
#### Unang distrito (i.e., Unang bahagi) 
*Unang sona (i.e., Unang pamigkis): Barangay 1 hanggang 10
*Ika-2 sona: Barangay 11 hanggang 20, 25, 26, at 28 hanggang 32
*Ika-3 sona: Barangay 33 hanggang 39 at 41 hanggang 47
*Ika-4 na sona: Barangay 48 hanggang 55
*Ika-5 sona: Barangay 56 hanggang 61
*Ika-6 na sona: Barangay 62 hanggang 75
*Ika-7 sona: Barangay 76 hanggang 90
*Ika-8 sona: Barangay 91 hanggang 106
*Ika-9 na sona: Barangay 107 hanggang 112 at 116 hanggang 123
*Ika-10 sona: Barangay 124 hanggang 128
*Ika-11 sona: Barangay 129 hanggang 134
*Ika-12 sona: Barangay 135 hanggang 146

#### Ikalawang distrito 
*Ika-13 sona: Barangay 147 hanggang 151
*Ika-14 na sona: Barangay 152 hanggang 165
*Ika-15 sona: Barangay 166 hanggang 176
*Ika-16 na sona: Barangay 177 hanggang 186
*Ika-17 sona: Barangay 187 hanggang 197
*Ika-18 sona: Barangay 198 hanggang 205
*Ika-19 na sona: Barangay 206 hanggang 212
*Ika-20 sona: Barangay 213 hanggang 220
*Ika-21 sona: Barangay 221 hanggang 233
*Ika-22 sona: Barangay 234 hanggang 248
*Ika-23 sona: Barangay 249 hanggang 259
*Ika-24 na sona: Barangay 260 hanggang 267

### Lawak, at bilang ng naninirahan 
## Mga kilalang tao 
**Mga pigura sa kasaysayan**
* Andrés Bonifacio, Pinuno ng rebolusyonaryong Pilipino
* Emilio Jacinto, Pinuno ng rebolusyonaryong Pilipino
*Lakandula o Lakan Dula (1503–1575), ang huling pinuno ng bago ang kolonyal Tondo nang unang sakupin ng Mga Kastila ang mga lupain ng delta ng Ilog Pasig sa Pilipinas noong dekada 1570
**Negosyo**

* Ramon Ang, negosyante, chairman at CEO ng San Miguel Corporation
* Manuel Villar, negosyante, chairman at CEO ng Vista Land, Vista Mall at Villar Group of Companies, Dating pangulo ng senado, senador, kongresista
**Krimen**
* Asiong Salonga, gangster na kilala bilang "Hari ng Tondo"

**Literatura, media at pamamahayag**

*José Palma, manunulat ng dula
* Lualhati Bautista, nobelista
* Amado V. Hernandez, Pambansang Alagad ng Sining para sa Panitikan
* Levi Celerio, Pambansang Alagad ng Sining para sa Musika at Panitikan
* Arnold Clavio, mamamahayag at TV news anchor

**Libangan**

*Ate Gay, komedyante
* Irma Adlawan, artista
* Jose Manalo, komedyante, artista
* Francine Diaz, artista at modelo
* McCoy de Leon, aktor at mananayaw
* Valerie Concepcion, artista
* Gina Alajar, artista at direktor
* Wendell Ramos, artista
* Geneva Cruz, artista, mang-aawit, at kompositor
* Rene Requiestas, komedyante
* Dolphy, komedyante
* RK Bagatsing, artista
* Vice Ganda, komedyante
* Raymond Bagatsing, artista
* Jerald Napoles, artista
* Joyce Pring, artista
* Mila del Sol, artista
* Esang de Torres, mang-aawit
* Mona Lisa, artista
* Chichay, komedyante
* Amy Austria, artista
* Ricky Belmonte, artista
* Charito Solis, artista
* Tito Arevalo, artista
* Rudy Fernandez, aktor at producer
* Dely Atay-Atayan, komedyante
* Arnel Pineda, mang-aawit at kasalukuyang bokalista ng American rock band Journey
* Regine Velasquez-Alcasid, mang-aawit at manunulat ng kanta
* Jay Manalo, aktor at modelo
**Gamot**
* Willie Ong, cardiologist

**Pulitika**
* Antonio Villegas, nagsilbi bilang Alkalde ng Maynila mula 1962 hanggang 1971
*Arturo M. Tolentino, diplomat
*Alfredo Lim, nagsilbi bilang Alkalde ng Maynila mula 1992 hanggang 1998 at 2007 hanggang 2013
* Carmen Planas, politiko, ang naging unang babaeng nahalal sa alinmang pampublikong katungkulan sa Pilipinas noong 1934
* Florin Hilbay, abogado
* Isko Moreno, incumbent Mayor ng Maynila
* Ramon Bagatsing, Alkalde ng Maynila mula sa 1972 hanggang 1986
* Joseph Estrada, Pangulo ng Pilipinas mula 1998 hanggang 2001, Alkalde ng Maynila mula 2013 hanggang 2019
* Sonia Roco, tagapangulo ng partidong pampulitika Aksyon Demokratiko

**Isports**
*Carlos Badion, manlalaro ng basketball
*Ernest Obiena, pole vaulter
*Lanie Ortillo, manlalaro ng football

## Mga larawan

Talaksan:Juan_luna.jpg|Isang nagtitinda ng mga bunga sa may daanan sa lansangang Juan Luna. (2007)
Talaksan:Calesa_Tondo_640.jpg|Kanggang pagulong o kalesa sa Tondo.
Talaksan:PedicabTondo.jpg|Sasakyang de-padyak o pedicab sa Tondo.
Talaksan:Pritil market tondo manila.jpg‎|Matao at sa kasamaang-palad ay nahahambalangang lansangan sa may pamilihan sa Pritil. (2007)
Talaksan:tutuban centermall.jpg|Pamilihang Tutuban Centermall

## Sanggunian
* Pamahalaan ng Maynila.

Kaurian:Distrito ng Maynila