open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lisala

Ang **Lisala** ay kabisera ng lalawigan ng Mongala sa hilaga-kanlurang Demokratikong Republika ng Congo. Dumadaloy sa lungsod ang Ilog Congo. Ang lugar ay dinadaan ng daang N6 road ng Route Nationale, at hinahangganan ng Ilog Mangala sa hilaga at Ilog Congo sa timog.

Binubuo ang populasyon ng iba't-ibang mga tribong pangkat, pinakakilala ang Ngombe na may mga minorya ng mga Mongo, Ngandi, Ngwaka at Budja.

Ang Cathédrale Saint-Hermès ng lungsod ay ang sentrong simbahan at luklukan ng Katolikong Romanong Diyosesis ng Lisala. Lugar ng kapanganakan ang Lisala ni dating pangulong Mobutu Sese Seko, na namuno sa Congo mula 1965 hanggang 1997.

Kategorya:Mga pamayanan sa Demokratikong Republika ng Congo
Unibersidad ng La Sabana

Ang **Unibersidad ng La Sabana** (, Ingles: *University of La Sabana*), ay isang pribadong institusyon ng mataas na edukasyon ng Colombia na itinatag noong 1979. Ito ay matatagpuan sa munisipalidad ng Chía, 7 km sa hilaga ng Bogotá. Ang unibersidad ay binigyan ng High Quality Institutional Accreditation ng Pambansang Ministri ng Edukasyon. 

Kategorya:Mga pamantasan
Pamantasang Diego Portales

Ang **Pamantasang Diego Portales** (, **UDP**, Ingles: *Diego Portales University*) ay isa sa mga unang pribadong unibersidad na itinatag sa Chile at iinangalan sa isteytsman na Chilean na si Diego Portales . 

Ang UDP ay may mga kampus sa Barrio Universitario de Santiago, sa lungsod ng Santiago, at sa lungsod ng Huechuraba. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamantasan sa Chile
Pamantasang Simón Bolívar (Venezuela)

thumb|250x250px|*Laberinto Cromovegetal* (1995) ni Carlos Cruz-Diez, isang ikonikong gawa sa paghahardin

Ang **Pamantasang** **Simón Bolívar** (Ingles: *Simón Bolívar University*, Español: *Universidad Simón Bolívar*, **USB**), ay isang pampublikong institusyon na matatagpuan sa bayan ng Baruta, sa estado ng Miranda, Venezuela, sa loob ng metropolis ng Caracas. Meron itong oryentasyon sa agham at teknolohiya. Ang Simón Bolívar ay ang pinakaprestihiyosong unibersidad sa agham at teknolohiya sa bansa at isa sa mga pinakamahalaga sa Timog Amerika. Ito ay isang selektibong unibersidad na tumatanggap lamang ng pasok sa 95 porcentile sa eksamen. 
thumb|267x267px|*Espejo Solar* ni Alejandro Otero, na matatagpuan sa *laguna de los espejos*

Kategorya:Mga pamantasan
Pamantasang Federal ng Santa Catarina

thumb|300x300px|Tanawin sa pangunahing kampus

Ang **Pamantasang Federal ng Santa Catarina** (, **UFSC**, Ingles: *Federal University of Santa Catarina*) ay isang pampublikong unibersidad sa Florianópolis, ang kabiserang lungsod ng Santa Catarina sa timog Brazil . 

Itinuturing na isa sa mga nangungunang unibersidad sa Brazil, ang UFSC ang ika-15 pinakamahusay na unibersidad sa Amerikang Latino sa pagraranggo ng Times Higher Education at ika-22 sa rehiyon ayon sa QS World University Rankings.  

Ang istruktura ng kanyang unibersidad ay binubuo ng 11 paaralang akademiko (*Centros de Ensino*), na hinati ayon sa larangan ng pag-aaral. Ang bawat paaralan ay nahahati sa mga kagawaran, ang pinakamalaki ay ang kagawaran ng inhenyeriyang mekanikal.

Kategorya:Mga pamantasan sa Brazil
Kasongo

Ang **Kasongo**, na kilala rin bilang ***Piani Kasongo***, ay isang teritoryo (katumbas ng mga bayan sa Pilipinas) sa lalawigan ng Maniema sa silangang Demokratikong Republika ng Congo.

Bahagi ang teritoryo ng Katoliko Romanong Diyosesis ng Kasongo.

## Kasaysayan
Nagtatag si Tippu Tip, isang Apro-Arabeng mangangalakal, ng isang posteng pangangalakal sa Kasongo noong 1875. Dinalaw ito ni Henry Morton Stanley sa pagitan ng 1879 at 1884, noong kaniyang ikatlong ekspedisyon. Tinatayang nasa 63,000 katao ang populasyon ng teritoryo.

Pinaglilingkuran ng Paliparan ng Kasongo ang teritoryo. Naka-ugnay ang teritoryo sa Kindu sa pamamagitan ng Daang Kasongo na may habang 150 milya, ngunit umaabot sa dalawang araw ang paglalakbay dahil sa kalunos-lunos na kalagayan nito.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
* Worldstatesmen.org: Details of traditional kingdom leadership, including in Kasongo area

Kategorya:Mga pamayanan sa Demokratikong Republika ng Congo
Saurimo

Ang **Saurimo** ay ang kabisera ng lalawigan ng Lunda Sul sa Angola. Matatagpuan ito sa hilagang-silangang bahagi ng bansa sa taas na 3,557 talampakan (1,081 metro) sa ibabaw ng lebel ng dagat. Isa itong bayang kampamento at pampook na sentrong pampamilihan. Ito ay may populasyon ng humigit-kumulang 200,000 katao. Lumaki ang populasyon dahil sa mga dayuhang tumakas mula sa mga pook na napinsala noong digmaang sibil.

Dating tinawag ang bayan na **Henrique De Carvalho**, kasunod ng Portuges na manggangalugad na bumisita sa rehiyon noong 1884 at nakipagtungo sa pampook at dating makapangyarihan na liping Lunda. Binago ang pangalan nito noong 1975.

Ang mga pangunahing kabuhayan sa bayan ay pagsasaka at diyamante. Ang mga pangunahing produktong pagkain ay balinghoy (*manioc*), mais, kamote, at ube. Ang iba pang mga gawaing pang-ekonomiya ay sining ng mga gawaing-kamay, pangingisda, at pagsala ng ginto (*gold panning*).

Kategorya:Mga pamayanan sa Angola
Kategorya:Mga munisipalidad ng Angola
Tômbwa

Ang **Tômbwa** (na kilala rin bilang **Tombwa**, **Tômbua** o **Tombwe** at dating tinawag na **Porto Alexandre**) ay isang munisipalidad at lungsod sa lalawigan ng Namibe, timog-kanlurang Angola.

Matatagpuan ito sa katimugang baybaying-dagat ng Porto Alexandre, isang mahalagang daungan sa Katimugang Karagatang Atlantiko para sa paggawa ng petrolyo at pangingisda. Ang pantalan ay may mga pasilidad ng palamigan na itinayo kalakip ng tulong ng Unyong Europeo (EU) sa pagawaan ng paglalata sa Tombwe.

Noong panahon ng Portuges na Angola, ang Tômbwa (tinawag noon na *Porto Alexandre*) ay ang pinakamalaking pantalan ng pangingisda sa Angola at isa sa pinakamalaki sa kanlurang baybaying-dagat ng Aprika. Itinatag ito ng mga mangingisda mula sa Olhão, Algarve noong 1863 sa isang protektadong look, at sinamahan sila noong 1921 ng mga mangingisda ng Póvoa de Varzim na nilisan ang Brasil sa kadahilanang ayaw nilang mawala ang pagkamámamayang Portuges kung sila ay naging mga mamamayang Brasilyan. Dahil sa industriyang pangingisda, nakamit ng Porto Alexandre ang katayuang panlungsod noong 1961.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Angola
Kategorya:Mga munisipalidad ng Angola
Balaenoptera musculus

Ang , **balyenang asul**, tinatawag din na **asul na balyena** (Ingles: *Blue whale*) (Balaenoptera musculus). ay isang mamalyang pandagat na kabilang sa suborder ng baleen whale.  Ito ay umaabot ng higit sa 33 metro ang haba at isang naitala na masa na 181 tonelada o higit pa. Ang hayop na ito ay pinaniniwalaan na ang pinakamalaking hayop na nakilala.

Ang mahaba at mabigat na balyenang ito ay may mala-bughaw na kulay-abong likod (dorsal) at mas maputlang na harapan (ventral). Mayroong hindi bababa sa tatlong subspecies ng mga balyenang asul: *B. m. musculus* sa Hilagang Atlantiko at Hilagang Pasipiko, *B. m. intermedia* sa Katimugang Karagatan, at *B. m. brevicauda* (tinatawag ding pygmy blue whale) sa Karagatang Indiyano at Timog Pasipiko. Ang *B.m. indica* na naninirahan sa Karagatang Indiyano ay maaaring isa pang subspecies. Tulad ng ibang mga baleen whale, ang pangunahing pagkain ng balyenang asul ay maliliit na krustaseo na tinatawag na alamang.

Ang mga balyenang asul ay sagana sa halos lahat ng karagatan hanggang sa unang bahagi ng ika-20 siglo. Sa loob ng mahigit isang siglo, ang mga balyenang ito ay hinuhuli hanggang sa malapit nang mawala bago tuluyang naprotektahan ng internasyonal na komunidad noong 1966. Ayon sa isang ulat noong 2002, mayroong nasa pagitan ng 5,000 at 12,000 balyenang asul sa buong mundo na nahahati sa hindi bababa sa limang grupo. Ang kamakailang pananaliksik sa pygmy blue whale subspecies ay nagmumungkahi na ang pagtatantya na ito ay maaaring maliit. Bago ang panghuhuli ng balyena, ang pinakamalaking populasyon ay nasa Antarctica, na humigit-kumulang 239,000 (sa pagitan ng 202,000 at 311,000). Sa kasalukuyan, ang konsentrasyon ng mga kumpol sa silangang Karagatang Pasipiko ng Hilagang Pasipiko, Katimugang Karagatan, at Karagatang Indiyano ay mas mababa kaysa sa naunang pigura (humigit-kumulang 2,000). Mayroon ding dalawang iba pang grupo sa Hilagang Karagatang Atlantiko, at hindi bababa sa dalawa pa sa Timog Emisperyo.

## Mga sanggunian
Physeter macrocephalus

Ang ***sperm whale*** (*Physeter macrocephalus*) o **katsalote** ay ang pinakamalaking ng mga may balbas na may ngipin at ang pinakamalaking mandaragit na may ngipin. Ito lamang ang nabubuhay na miyembro ng genus *Physeter* at isa sa tatlong nabubuhay na espesye sa sperm whale kasama ang *pygmy sperm whale* at *dwarf sperm whale* ng genus *Kogia*.

Kategorya:Cetacea
Malanje

Ang **Malanje** (karaniwang binabaybay nang mali bilang **Malange**) ay ang kabisera ng lalawigan ng Malanje sa Angola na may populasyon ng humigit-kumulang 222,000 katao. Matatagpuan ito 380 kilometro (240 milya) silangan ng Luanda, ang kabisera ng bansa. Sa pangunahin ay maumido ang klima na may karaniwang temperatura sa pagitan ng 20 at 24 °C (68 at 75 °F) at ulan na  sa tag-ulan (Oktubre hanggang Abril).

Malapit sa Malanje ang kamangha-manghang Talon ng Calandula, ang mga batuhan ng Pungo Andongo, at ang Saplad ng Capanda. Malapit din dito ang Pambansang Liwasan ng Cangandala na itinatag ng mga Portuges noong ika-25 ng Hunyo 1970 upang mangalaga sa mga ''* na natuklasan noong 1963.

## Kasaysayan
### Pamumuno ng mga Portuges
Itinatag ng mga nandayuhang Portuges ang Malanje noong ika-19 na dantaon. Nagsimula noong 1885 ang pagtatayo ng daambakal mula Luanda papuntang Malanje na nasa matabang mga lupaing bulubundukin. Kabilang sa mga paligid-ligid ng Malanje ang pangunahing lugar na gumagawa ng bulak sa Portuges na Kanlurang Aprika at nagpa-andar sa pag-unlad nito mula sa simula. Ang bayan ay pinaunlad noong kalagitnaan ng ika-19 na dantaon bilang mahalagang *feira* (talipapa) sa pangunahing talampas ng Portuges Angola, sa pagitan ng Luanda — ang kabisera at pinakamalaking lungsod, 350 kilometro (220 milya) sa kanluran &ndash; at ang lambak ng Ilog Cubango na tinitirhan ng liping Hilagang Mbundu, 200 kilometro (120 milya) sa silangan. Dahil nasa taas ito na 1,134 metro (3,720 talampakan), mayroon itong pangmataas na lugar na klimang, kung kaya naaangkop ito sa ilang mga produksiyong pagsasaka. Naging isang mahalagang sentrong pang-agrikultura, paggawa, pangangalakal at paglilingkod. Kabilang sa mga ginagawa nito ay bulak, tela, kape, prutas at mais. Mayroon din itong sinehan, pagamutan, estasyong daambakal at paliparan. Itinatag ang Pambansang Liwasan ng Cangandala ng mga maykapangyarihang Portuges noong ika-25 ng Hunyo 1970. Dati na itong ibinukod bilang isang *Integral Natural Reserve'' noong ika-25 ng Mayo 1963.

### Pagkaraan ng kalayaan mula sa Portugal
Ang pag-alis ng mga Portuges kasabay ng kasarinlan ng Angola noong 1975 at ang sumunod na Digmaang Sibil ng Angola (1975–2002) ay lubhang nagpahadlang sa produksiyon ng bulak pati na rin ng kape at mais. Bahagyang nasira ang Malanje noong digmaang sibil, ngunit ang mga  pagsisikap ng muling pagtatayo sa mga sumunod na taon pagkaraan ng digmaan ay muling nagpatayo sa lungsod at mga paligid nito.

## Transportasyon
thumb|left|Bagong estasyong daambakal ng Malanje

### Paliparan
Itinayo ang Paliparan ng Malanje  noong panahong kolonyal. Walang mga lipad patungong kabiserang lungsod na Luanda sa kasalukuyan.

### Daambakal
Sinimulan ang pagtatayo ng daambakal mula Luanda papuntang Malanje sa matabang mga lupaing paltok noong 1885. Kasunod ng pagtatapos ng digmaang sibil noong 2002, ito ang inaasahang dulo ng daambakal mula Luanda kapag tapos na ang muling pagtatayo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Angola
Kategorya:Mga munisipalidad ng Angola
Porto Alexandre (look)

Ang **Porto Alexandre** ay isang look sa Angola. Matatagpuan ito sa lalawigan ng Namibe.

## Heograpiya
Ang Porto Alexandre ay isang protektadong look sa Katimugang Karagatang Atlantiko. Nakaharap ito sa silangan kasama ang mga banging buhangimbato (*sandstone*) 41 metro (135 talampakan) ang taas na umuusli mula sa Ponta do Porto, ang lungos na nagbabantay sa silangang dulo ng daungan na matatagpuan sa dulo ng pumuprotektang *sandspit*. Ang *Saco da Baleia* ay isang look na matatagpuan sa kanluran ng kanlurang dulo ng *spit*. 

Ang lungsod ng Tombua (na dating tinawag na "Porto Alexandre") ay matatagpuan sa katimugang dalampasigan ng look. Dati itong pantalan ng panghuhuli ng balyena, ngunit isa na itong mahalagang daungan sa produksiyon ng petrolyo at pangingisda.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga look ng Angola
Cabinda

Maaaring tumukoy ang **Cabinda** sa:

*Lalawigan ng Cabinda, isang panlabas na teritoryo at lalawigan ng Cabinda
*Cabinda (lungsod), ang kabisera at pangunahing pamayanan ng Lalawigan ng Cabinda
**Paliparan ng Cabinda
*Oplan Cabinda, isang oplang pangmilitar noong 1985 na isinagawa ng South African Special Forces sa Cabinda nooong South African Border War
*Katoliko Romanong Diyosesis ng Cabinda
*Jason Cabinda (born 1996), Amerikanong linebacker sa putbol

## Mga kilusang pampolitika
*Republika ng Cabinda, sariling-inihayag na pamahalaan ng Malayang Estado ng Cabinda na nag-aangkin sa soberanya ng Lalawigan ng Cabinda
*Action Committee of the Cabinda National Union, isang dating samahan ng mga seperatista defunct separatist organization
*Communist Committee of Cabinda, isang militanteng pangkat ng mga separatista
*Democratic Front of Cabinda, isang pangkat ng mga separatista
*Front for the Liberation of the Enclave of Cabinda, isang kilusang gerilya at pampolitika na lumalaban para sa kalayaan ng Cabinda
**Digmaang Cabinda, inilunsad ng FLEC
**Forças Armadas de Cabinda, ang armadong pangkat ng FLEC
*Liberation Front of the State of Cabinda, isang pangkat ng mga separatista
*Mayombe National Alliance, isang dating samahan ng mga separatista
*Movement for the Liberation of the Enclave of Cabinda, isang dating samahan ng mga separatista
*National Union for the Liberation of Cabinda, isang militanteng pangkat ng mga separatista
*Popular Movement for the Liberation of Cabinda, isang militanteng pangkat ng mga separatista na maaaring nagkawatak-watak
Menongue

Ang **Menongue** ay isang bayan at munisipalidad sa bansang Angola at ang kabiserang lungsod ng lalawigan ng Cuando Cubango sa Angola. Isa ito sa apat na mga munisipalidad sa Angola kung saang karamihan sa mga naninirahan ay liping Mbunda.

Ang Menongue ay ang kasalukuyang dulo ng Daambakal ng Moçâmedes na mula sa Moçâmedes (tinawag na Namibe mula 1985 hanggang 2016), at tahanan ng maliit na Paliparan ng Menongue .

## Kasaysayan
Noong panahong kolonyal, ang bayan ay tinawag na **Serpa Pinto**, bilang karangalan sa Portuges na manggangalugad.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Angola
Kategorya:Mga munisipalidad ng Angola
Kabulig-Bikol

Ang **Kabulig-Bikol** isang samahang pampanitikan ng mga manunulat sa mga wika sa Bikol. Nais ng organisasyon na paunlarin at ipakilala ang sining at kulturang Bikolnon. Pinamamahalaan ito ngayon ni Marissa Redburn.

## Kabulig sa Pamantasan ng Pilipinas
Itinayo ni Maria Lilia Realubit ang tinatawag na Kabulig Bikol Writers Association noong 1993 kasama ang mga kapwa manunulat na guro sa Pamantasan ng Pilipinas.

## Samahan ng mga manunulat ng Kabulig-Bikol
Sa Lungsod ng Naga itinatag ang organisasyon ng mga manunulat, kasapi dito sila Frank Peñones, Jr., Gabriel Bordado at Honesto Pesimo, Jr. na kung saan si Rudy Alano ang naging pinakaunang ulo mg pangkat. Bago ang lahat, tinatapos nila Pesimo, Estelito Jacob at Rizaldy Manrique ang isang pangkat na tinatawag na *Barukikik*. Sa suhestyon ni Peñones, ginamit ang pangalan na Kabulig-Bikol. kasali din dito sina Marissa Reorizo-Redburn, Judith Balares-Salamat at Kristian Cordero. Noong 2010, nakikawing ang grupo sa *Ang Ladlad*, isang organisasyon ng mga baklâ sa Pilipinas. Ang iba pang naging pinuno nito ay sina Estelito Jacob at Vic Nierva bàgo mamatay ang organisasyon noong 2012.

### Reorganisasyon
Nag-reorganisa ang pangkat noong 2012 at naiparehistro bilang Kabulig-Bikol Inc. sa Securities and Exchange Commission bilang non-stock corporation. Ang mga miyembro nito ay sina Estelito Jacob, Francisco Peñones Jr., Honesto Pesimo Jr., Marissa Reorizo-Redburn, Rizaldy Manrique at Paz Verdades Santos.

## Kabulig Writers Prize
Noong 2018, inilunsad ng organisasyon ang Kabulig Writers Prize, isang premyo sa pagsurat ng tula na erotika kung saan nanalo si Emmanuel Barrameda ng Virac, Catanduanes. Sa ikalawang edisyon ng patimpalak sa pagsulat ng kwentong pambata, pinanalo ni Jaime Jesus Borlagdan ng Lungsod ng Tabaco ang unang premyo.

Kategorya:Bikol
Luena, Angola

Ang **Luena** (tinawag na ** Luso** bago ang taong 1975) ay isang bayan na matatagpuan sa gitna-silangang Angola. Ito ang kabisera ng lalawigan ng Moxico. Habang walang makakukuha na mga pinakahuling tiyak na bilang, iba't-iba ang mga pagtataya ng populasyon sa lungsod mula 60,000 hanggang 200,000 katao, kasama ang hindi matukoy na bilang ng mga takas mula sa Digmaang Sibil ng Angola na opisyal na natapos noong 2002.

Ang bayan na ito ay mas kilala bilang lugar ng huling himlayan ng dating rebeldeng pinuno ng UNITA na si Jonas Savimbi na binaril at napatay sa naglalabanang militar at kawal ng pamahalaang Angolan noong ika-22 ng Pebrero 2002. Paglaon, noong ika-3 ng Enero 2008, binaboy ang líbingan ni Savimbi sa Pangunahing Sementeryo ng Luena, at apat na mga kasapi ng kabataang panig ng MPLA ay hinuli at kinasuhan.

## Klima

## Transportasyon
thumb|Paliparan ng Luena noong Disyembre 1975
Pinaglilingkuran ang Luena ng Paliparan ng Luena  na nasa hilagang dako ng bayan.

Ang estasyong daambakal ng Luena (*Estação Ferroviaria De Luena*) ay isang estasyon sa gitnang linya ng Daambakal ng Benguela na nag-uugnay ng Luau sa Lobito. Muling itinayo ang estasyon at tampok nito ang isang tore ng orasan (*clock tower*).

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
* 
* Web Site showing Luena and western experiences in the city

Kategorya:Mga pamayanan sa Angola
Kategorya:Mga munisipalidad ng Angola
Mysticeti

Ang **mga buhakag na Baleen** (sistematikong pangalan na **Mysticeti**), na kilala dati bilang *whalebone whale*, ay bumubuo ng parvorder ng orden Cetacea (mga buhakag o balyena, lumba-lumba at porpoise). Ang mga ito ay isang malawak na ipinamamahagi at magkakaibang parvorder ng mga mahilig sa karniboro na mga mamalya pandagat. Ang Mysticeti ay bumubuo sa mga pamilya Balaenidae (kanan at bowhead whale), Balaenopteridae (rorquals), Cetotheriidae (ang pygmy right whale), at Eschrichtiidae (ang grey whale). Sa kasalukuyan ay may 15 espesye ng *baleen whale*.

Kategorya:Buhakag
Kategorya:Cetacea
Benguela

Ang **Benguela** (, São Felipe de Benguela, dating binaybay na *Benguella*) ay ang kabiserang lungsod ng lalawigan ng Benguela sa kanlurang Angola, sa timog ng pambansang kabisera na Luanda. Malapit lamang sa Benguela ang Baía Farta, kung saang ginawa ang asin at kinuha ang asupre. Malapit sa Baia Farta naman ang dalampasigan ng Baia Azul. Umunlad at lumago ang lungsod sa mga sumunod na dekada. Itinayo ng Portugal ang Daambakal ng Benguela noong unang bahagi ng ika-20 dantaon upang iugnay ang lungsod at ang Lobito sa looban, at nakamit nito ang malaking tagumpay nang ini-ugnay nito ang Copperbelt ng Katanga, Demokratikong Republika ng Congo at Sambia. Simula noong unang-bahagi ng ika-20 dantaon, naka-akit, umunlad, at napanatili ang de-kalidad na mga negosyo at propesyonal ang Benguela papunta sa malusog at lumalagong ekonomiya. Lumawak ang mga industriyang sisal at pangingisda at tumubo ang pamilihang pampinansiya, pangkomstruksiyon at panserbisyo hanggang 1974.

### Pagkaraan ng kalayaan mula sa Portugal
Noong 1975, kasunod ng Rebolusyong Carnation sa Lisbon, Portugal 1974, ang naging malaya ang Portuges na Ibayong-dagat na Lalawigan ng Angola. Dahil sa Digmaang Sibil ng Angola (1975–2002), na tumagal nang 20 taon pagkaraan ng kasarinlan mula sa Portugal, ang mahalagang linya ng daambakal ng Benguela ay isinara. Tanging gumagana pa rin ang maigsing kahabaan ng linya na may habang 30 kilometro (19 milya) sa pagitan ng Benguela at Lobito. Noong kalagitnaan ng dekada-2000, dahil sa mas-payapa nang kapaligiran, sinimulan ang pagpapagana muli ng daambakal sa pagitan ng Benguela at Huambo.

thumb|left|Mga karaniwang pangmadlang kabahayan sa Benguela
Noong 1983 ang Benguela ay may populasyon ng 155,000 katao. Sa kasagsagan ng digmaang sibil tumaas ang populasyon ng lungsod dahil sa pagdagsa ng mga takas mula sa mga lalawigan. Habang binubuo ng de-kalidad na mga kabahayan ang bahaging kolonyal ng lungsod, karamihan sa mga takas ay nakatira sa mga barung-barong magmula noong 2011.

## Ekonomiya
thumb|Gusali ng Banco Nacional sa Benguela
Ang Benguela ay dating isa sa mga sentro ng Portuges na pangangalakal sa looban ng Aprika, at nananatili pa rin ang kahalagahan nito bilang kawing ng komersiyo sa pagitan ng kanluran at silangang Angola. Itinatanim ang kape, mais, sisal, tubo, at tabako sa mga loobang rehiyon ng bansa at malawakang ikinakalakal sa Benguela. Ikinakalakal din sa lungsod ang mangganesong mula sa looban. Kabilang sa mga pampook na industriya ay pagpoproseso ng isda at pagkabyaw ng tubo (*sugarcane milling*). Gumagawa rin ang lungsod ng mga palayok, sabon, at kasangkapan.

Idinadaan ang banyagang pangangalakal sa pangmalalim na tubig na pantalan ng Lobito na matatagpuan 29 na kilometro (18 milya) hilaga ng Benguela. Ang Lobito na dating pinakaabalang pantalan sa Angola ay lubhang nasira noong Digmaang Sibil ng Angola. Ang pantalan ay muling ibinuhay at sumusuporta sa pangangalakal sa rehiyong Benguela.

## Transportasyon
*Paliparan ng Benguela
*Daambakal ng Benguela
*Pantalan ng Lobito

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Angola
Kategorya:Mga munisipalidad ng Angola
Cabinda (lungsod)

Ang **Cabinda** () ay isang lungsod sa lalawigan ng Cabinda, isang panlabas na teritoryo (*exclave*) ng Angola. Ang soberanya ng Angola sa Cabinda ay pinagtatalunan ng naghihiwalay na Republika ng Cabinda. Sakop ng munisipalidad ng Cabinda ang 1,823 kilometrong parisukat (704 milyang parisukat) na lawak at may 598,210 katao noong 2014. Ang tawag sa mga naninirahan sa lungsod ay *Cabindas* o *Fiotes*. Dahil sa lapit nito sa mayamang mga reserba ng langis, ang Cabinda ay nagsisilbing isa sa pangunahing mga pantalang panlangis ng bansa.

## Kasaysayan
Itinatag ng mga Portuges ang lungsod noong 1883 kasunod ng paglagda ng Kasunduan ng Simulambuco, sa parehong panahon ng Pulong sa Berlin.

## Heograpiya
Matatagpuan ang Cabinda sa baybaying-dagat ng Karagatang Atlantiko sa timog ng lalawigan ng Cabinda, at nakapuwesto ito sa kanang pampang ng Ilog Bele. Ito ay nasa layong 56 na kilometro (35 milya) hilaga ng Moanda (DR Congo), 70 kilometro (43 milya) hilaga ng bunganga ng Ilog Congo, at 137 kilometro (85 milya) timog ng Pointe-Noire (Rep. ng Congo).

## Mga distrito
Nahahati ang Cabinda sa tatlong mga distrito o "*comuna*":

***Cabinda**, ang sentrong pampangasiwaan ng lungsod na tahanan ng 88.6% ng populasyon nito
***Malembo**, tahanan ng 3.1%
***Tando-Zinze**, tahanan ng 8.3%

## Demograpiya
### Mga wika
Ang Ibinda na isang wika ng Bantu ay ang pangunahing wika ng kapuwa lungsod at lalawigan ng Cabinda.is the primary. Sinasalita rin ang wikang Portuges, ang opisyal na wika ng Angola, bagamat pangkaramihan sa gampaning pampangasiwaan. Sapagkat sinakop ng mga Portuges ang Cabinda sa huling bahagi ng ika-19 na dantaon kung ihahambing sa ibang bahagi ng Angola, hindi malawakang sinasalita ang Portuges. Gayunpaman, mabilis na lumalaki ang bilang ng mga nagsasalita ng Portuges.

## Transport 
Pinaglilingkuran ang lungsod ng Paliparan ng Cabinda.

Noong 2012, ipinapanukala ang isang karugtong ng daambakal upang ikabit ito sa pangunahing sistemang daambakal ng Angola, subalit kinailangan pa itong tumawid sa lupain ng Demokratikong Republika ng Congo.

## Mga sanggunian
## Bibliograpiya
* 

## Mga kawing panlabas
* Profile of Cabinda Municipality 
* 

Kategorya:Mga pamayanan sa Angola
Kategorya:Mga munisipalidad ng Angola
Doba, Chad

Ang **Doba** () ay ang kabiserag lungsod ng rehiyon ng Logone Oriental sa katimugang Chad. Pinaglilingkuran ito ng Paliparan ng Doba.

Inaasahang magbibigay ng pang-ekonomiyang mga pakinabang ang pagpapaunlad ng mga yamang petrolyo sa paligid ng Doba.

## Demograpiya
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Faya-Largeau

Ang **Faya-Largeau** (kilala rin bilang **Faya**,  o ) ay ang pinakamalaking lungsod sa hilagang Chad at dating kabisera ng rehiyon ng Bourkou-Ennedi-Tibesti. Ito ay nasa (at kabisera ng) rehiyon ng Borkou ngayon, na itinatag noong 2008 mula sa Departamento ng Borkou ng dating rehiyon ng Bourkou-Ennedi-Tibesti.

## Kasaysayan
Unang tinawag na *Faya* ay bayan, na binago sa *Largeau* na mula kay Koronel Étienne Largeau ng Pransiya. Muling nakuha ng Libya ang Faya-Largeau noong 1983, subalit umatras sila noong 1987. na may patag na patakbuhan.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
*

Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Bongor

Ang **Bongor** () ay isang lungsod sa Chad at kabisera ng rehiyon ng Mayo-Kebbi Est. Matatagpuan ito sa silangang pampang ng Ilog Logone. Tuwing tag-ulan (mula Mayo hanggang Setyembre), malalayagan ang Logone sa pagitan ng Bongor at N'Djamena na kabisera ng Chad. Ang populasyon ay 29,268 katao noong 2008.

Ang Bongor ay may masiglang gitnang liwasan na pampamilihan, isang paliparan , isang tanggapan ng koreo, isang pagamutan, at tanggapang pampangasiwaan para sa prepektura ng Mayo-Kebbi. Mayroon din isang otel sa pampang ng Logone. Ang mga pangunahing mabíling pananim (mga pananim na mapagkikitaan) sa rehiyon ay kapok at palay. Ang pangunahing araw ng tiyangge ay Lunes at dumaragsa ang mga tao mula sa buong rehiyon para sa lingguhang pamilihan.

Ang lungsod ay naging isang mahalagang sentro ng edukasyong mataas mula noong panahong kolonyal. Matatagpuan sa lungsod ang Lycée Jacques Modeina kung saan minsang naging mga mag-aaral nito ang mga panghinaharap na pinuno ng mga bansang naging malaya kasunod ng pagbuwag ng kolonya ng French Equatorial Africa.

Ang Bongor ay bahagi ng Alemang Cameroon hanggang sa isang kasunduan noong 1911 sa pagitan ng mga Aleman at mga Pranses. Itinatag noong 1904 ng Alemang opisyal ng kolonya na si Herbert Kund ang isang estasyong militar na pagsisimula ng makabagong kasaysayan ng lungsod.

## Klima

## Demograpiya
Ang pangunahing katutubong pangkat sa lungsod ay ang mga Masa. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Mongo, Chad

Ang **Mongo** (, Mūnqū) ay isang lungsod sa Chad at kabisera ng rehiyon ng Guéra. Ito ay nasa 406&nbsp;kilometro (252.2 milya) sa silangan ng N'Djamena kung ibabatay sa distansiyang pandaan. Pinaglilingkuran ito ng Paliparan ng Mongo 

Noong ika-11 ng Abril 2006, kinubkob ng mga rebelde ng United Front for Democratic Change (FUC) ang gitnang lungsod.

## Demograpiya
## Edukasyon
Wala pang kalahati sa mga batang babae sa Mongo ang pumupunta sa paaralang primarya, at wala pa sa 5% ng mga babae sa rehiyon ang nakapapasok sa mataas na paaralan. Mas-maraming mga batang lalaki ang nakapapasok sa paaralan sa Mongo kaysa mga batang babae.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
*TravelPost.com Information on Mongo
*BBC profile of life in the town

Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Laï

Ang **Laï** () ay isang lungsod sa Chad at ang kabisera ng rehiyon ng Tandjilé. Ito ay nasa Ilog Logone. Pinaglilingkuran ito ng Paliparan ng Laï .

## Kasaysayan
Kilala ang lungsod sa Labanan sa Lai noong Unang Digmaang Pandaigdig. Sinakop ito ng mga hukbong Aleman noong Agosto 1914 ngunit napalaya ito ng mga Pranses noong Setyembre sa parehong taon.

## Demograpiya
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Lubao, Demokratikong Republika ng Congo

Ang **Lubao** (dating pangalan: **Sentery**) ay isang bayan at teritoryo sa lalawigan ng Lomami, Demokratikong Republika ng Congo. Ito ay nasa silangang pampang ng Ilog Lomami.

Pinaglilingkuran ang bayan ng Paliparan ng Lubao (). Kabilang sa gawaing pang-ekonomiya sa lugar ang pagmimina ng diyamante, at ang bayan ay sentro ng pangangalakal ng diyamante.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Demokratikong Republika ng Congo
Uíge

Ang **Uíge** (dating tinawag na ***Carmona*** mula 1955 hanggang 1975) ay ang kabisera ng lalawigan ng Uíge sa hilagang-kanlurang Angola. Lumago ito mula isang maliit na sentrong pampamilihan noong 1945 hanggang sa naging lungsod ito noong 1956.

## Pangalan
Binago ang pangalan ng Uíge sa **Vila Marechal Carmona** noong 1955 kasunod ng dating pangulo ng Portugal na si Óscar Carmona. Ito ay pinalitan lamang sa **Carmona** pagkaraang naging lungsod ito, ngunit binalik ulit sa Uíge ang pangalan nito noong 1975.

## Kasaysayan
Noong pananakop ng mga Portuges ito ay isang pangunahing sentro ng paggawa ng kape noong dekada-1950. Pangunahing sentro ang lungsod ng gawaing panghihimagsik laban sa pananakop ng mga Portuges. Bunga nito, naharap ang lungsod sa madalas na digmaang gerilya sa pagitan ng mga hukbong Portuges at ng National Front for the Liberation of Angola (Frente Nacional de Libertação de Angola o FNLA).

Naganap dito ang tiyak na pinakamalalang paglaganap ng  noong 2005.

## Demograpiya
Noong 2010 mayroon itong populasyon na 119,815 katao. Noong 2017 ang populasyon nito ay 60,008 katao.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Angola
Kategorya:Mga munisipalidad ng Angola
Am Timan

Ang **Am Timan** (, *ʾUmm Tīmān*) ay isang lungsod sa Chad at kabisera ng rehiyon ng Salamat. Kilala rin ang Am Timan bilang Dabengat sa Chad, na nagngangahulugang yaman ng mga produkto. Ito ang sentro ekonomiko ng rehiyon ng Salamat, at kabilang sa mga kabuhayan nito ang isda, mga gulay at karne. Bilang kabisera ng prepektura, saklaw nito ang lawak ng maraming mga nayong sa paligid nito, pati ang Pambansang Liwasan ng Zakuma. Walang pamantasan ang lungsod ngunit mayroon itong mga paaralan at kolehiyo at isang klinka, at nagdadaos ng isang malaking araw ng tiyangge at mga pagdiriwang ng pista.

Ang mabuhanging paliparan ng lungsod, Paliparan ng Am Timan  ay pinaganda ng French Foreign Legion noong 1971 upang maisangalang-alang ang mga padala ng militar gamit ang himpapawid upang matustusan ang pagpupunyagi laban sa mga rebelde. Sa mga panahong iyon, tanging sa himpapawid lamang ang praktikal na paraan papunta o palabas ng lungsod.

Sapagkat tumatagal ang tagtuyo sa humigit-kumulang pitong buwan kada taon, nagiging suliranin ang tubig habang tumatagal ang tagtuyo. Mararating ang mga balon ng tubig sa pamamagitan ng paghukay nang mas-malalim sa pinababaw ng ilog ng Bahr Salamat. Nagsisimulang dumaloy ang ilog sa simula ng tag-ulan.

## Kasaysayan
Sa wikang Arabe, ang Am Timan ay nagngangahulugang "ina ng mga kambal," sapagkat sa lugar na ito nagsilang ng kambal ang isang inang bupalo. Noong panahon ng kaguluhan, nawasak ang isang taniman at planta ng pagpoproseso ng kapok na nasa labas lamang ng lungsod.

Iginiit noong ika-23 ng Oktubre 2006, na ang lungsod ay kinuha ng Union of Forces for Democracy, ang pangunahing pangkat ng manghihimagsik sa Chad. Ngunit hindi sinang-ayunan ng pamahalaan ng Chad ang paggiit na ito.

## Demograpiya
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Koumra

Ang **Koumra** (, *Qumra*) ay isang bayan sa katimugang Chad. Ito ay ang kabisera ng rehiyon ng Mandoul at ng departamento ng Mandoul Oriental. Ito ang pang-anim na pinakamalaking pamayanan sa Chad.

## Demograpiya
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Ati, Chad

thumb|290x290px
Ang **Ati** () ay isang lungsod sa Chad at kabisera ng rehiyon ng Batha. Ito ay nasa 278 milya (447 kilometro) silangan ng pambansang kabisera na N'Djamena gamit ang distansiyang pandaan. Pinaglilingkuran ito ng Paliparan ng Ati .

## Demograpiya
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Biltine (lungsod)

Ang **Biltine** () ay isang lungsod sa Chad at kabisera ng rehiyon ng Wadi Fira (dating prepektura ng Biltine). Pinaglilingkuran ito ng Paliparan ng Biltine .

Sandaling nakuha ng pangkat manghihimagsik na *Rally of Democratic Forces* (RADF) ang lungsod noong Nobyembre 25, 2006, at sa sumunod na araw ay nakuha ito muli ng pamahalaan, kasabay ang kalapit na Abéché na nakuha ng ibang pangkat ng manghihimagsik na *Union of Forces for Democracy* (UFDD). Naging tagpo ang lungsod ng isang labanan noong Hunyo 16, 2008 sa pagitan ng mga manghihimagsik at ng mga hukbo ng pamahalaan, kung saang iniulat na nagwagi ang mga rebelde. 

## Demograpiya
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Samsung

Ang **Samsung** ay isang konglomeradong multinasyonal Timog Koreano, nakahimpilan sa Samsung Town sa Seoul. Binubuo ito ng maraming mga kaakibat na negosyo, karamihan sa kanila ay nagkakaisa sa ilalim ng tatak *Samsung*, at ang pinakamalaking *chaebol* sa Timog Korea (*business conglomerate*).

Ang **Samsung** ay isang konglomeradong multinasyonal Timog Koreano, nakahimpilan sa Samsung Town sa Seoul. Binubuo ito ng maraming mga kaakibat na negosyo, karamihan sa kanila ay nagkakaisa sa ilalim ng tatak *Samsung*, at ang pinakamalaking *chaebol* sa Timog Korea (*business conglomerate*). Sa loob ng susunod na tatlong dekada, ang grupong ito ay sari-sari sa mga lugar kabilang ang pagproseso ng pagkain, tela, seguro, mga mahalagang papel, at tingian. Ipinasok ng Samsung ang industriya ng electronics sa huling bahagi ng dekada 1960 at ang mga industriya ng konstruksiyon at paggawa ng mga bapor noong kalagitnaan ng 1970s; ang mga lugar na ito ay magtutulak sa kasunod na paglago. Kasunod ng pagkamatay ni Lee noong 1987, ang Samsung ay nahiwalay sa apat na grupo ng negosyo - Samsung Group, Shinsegae Group, CJ Group at Hansol Group. Mula pa noong 1990, ang Samsung ay lumalaking globalisasyon sa mga aktibidad at mga elektronika; sa partikular, ang mga *mobile phone* at mga *semiconductor* nito ay naging pinakamahalagang pinagkukunan ng kita. Sa 2017, ang Samsung ay may ika-6 na pinakamataas na pandaigdigang halaga ng tatak.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kompanya sa Timog Korea
Kategorya:Holding company
Kategorya:Mga kompanyang panteknolohiya
Katinig na pang-ngipin

Ang isang **katinig na pang-ngipin**, **ngiptunog** o **dental** () ay isang katinig na nakasaad sa dila laban sa itaas na ngipin, tulad ng / t /, / d /, / n /, at / l / sa ilang mga wika gaya ng Tagalog. Ang mga dental ay kadalasang nakikilala mula sa mga tunog kung saan ang kontak ay ginawa sa dila at sa gum ridge, tulad ng sa Ingles (tingnan ang katinig na albeyolar) dahil sa tunog ng pagkakatulad ng mga tunog at ang katunayan na sa alpabetong Romano, ang mga ito ay karaniwang isinulat gamit ang parehong mga simbolo (tulad ng *t*, *d*, *n* ). 

Sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto, ang diacritic para sa katinig na dental ay  PAGBABAGO SA BRIDGE sa ibaba . 

## Salungating linggwistiko 
Para sa maraming mga wika, gaya ng Albanes, Irlandes at Ruso, ang belarisasyon sa pangkalahatan ay nauugnay sa mas maraming mga dental articulations ng coronal consonants. Kaya, ang belonadong mga katinig, tulad ng Albanian / ɫ /, ay madalas na dental o denti-alveolar, at ang mga di-belarisadong consonants ay madalas na binawi sa isang albeyolar na posisyon.  

Ang Sanskrito, Hindi at lahat ng iba pang mga wikang Indiko ay may isang buong hanay ng mga paghintong dental na ponemikong nangyayari bilang tininigan at di-tininigan at mayroon o walang aspirasyon. Ang nasal na /n/ din ay umiiral ngunit ito ay medyo albeyolar at apikal sa pagsasalita. Sa mga katutubong nagsasalita, ang Ingles na albeyolar na /t/ at /d/ mas tunog tulad ng mga kaukulang mga katinig na retropleks ng kanilang mga wika kaysa tulad mga dental.     

Ang Espanyol na /t/ at /d/ ay denti-albeyolar,  habang ang /l/ at /n/ ay prototipikal na albeyolar ngunit nakikilala sa lugar ng pagsasalita ng isang sumusunod na katinig. Gayundin, ang Italyanong /t/, /d/, /t͡s/, /dz/ ay mga denti-albeyolar ([t̪], [d̪], [t̪͡s̪], at [d̪͡z̪] ayon sa pagkakabanggit) at ang /l/ at /n/ magiging denti-albeyolar bago ang sumusunod na katinig na dental. 

Bagama't ang katinig na denti-albeyolar ay madalas na inilarawan bilang dental, ito ay ang punto ng pinakamalayong kontak sa likod na pinaka-may-katuturan, tumutukoy sa maksimum na akostikong puwang ng lagong at nagbibigay ng isang katangian ng tunog sa isang katinig. Sa Pranses, ang kontak na pinakamalayo sa likod ay albeyolar o kung minsan ay bahagyang pre-albeyolar. 

## Ang paglitaw sa mga wika 
Kasama sa mga sumusunod ang dental / denti-alveolar consonants na transkribo ng Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto: 

## Tingnan din 
* Kating na Denti-albeyolar 
* Lugar ng pagsasalita 
* Index ng mga artikulong ponetika 

## Mga sanggunian 
### Lahatang sanggunian 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorya:Pages with unreviewed translations
Kategorya:Mga katinig
Oum Hadjer

Ang **Oum Hadjer** () ay isang maliit na lungsod sa Chad at kabisera ng departamento ng Batha Est. Ito ay matatagpuan sa pana-panahong Ilog Batha. Ito ay nasa pangunahing daan sa pagitan ng Khartoum at N'Djamena, at mayroon itong maliit na paliparan, Paliparan ng Oum Hadjer .

Dahil sa estratehikong kinaroroonan nito, pinagtatalunan ito ng pamahalaan at ng mga hukbong manghihimagsik noong 1982, 1990, at Enero 2008.

Pangalan din ang Oum Hadjer ng sub-prepektura kung saang nakapaloob ang lungsod. Ang populasyon ng buong Sub-Prepektura ng Oum Hadjer ay nasa 14,500 katao.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Mao, Chad

Ang **Mao** () ay isang lungsod sa Chad at kabisera ng rehiyon ng Kanem at ng Departamento ng Kanem. Ito ang ika-16 na pinakamataong lungsod sa Chad, at matatagpuan ito 226 na kilometro (140 milya) hilaga-hilagang silangan ng N'Djamena. Ang heograpiya ng Mao, na matatagpuan sa hangganan ng Sahara, ay tinatanda ng mga burol ng buhangin at kakaunting behetasyon.

Tulad sa ibang mga rehiyon ng bansa, ang Mao ay pinamumunuan ng kapuwa kinagisnang Sultan at mga opisyal ng pamahalaang sentral. Ang Sultan ng Kanem na nakatira sa Mao ay ang kinagisnang pinuno ng mga Kanembou. at namuno mula noong 1947. Inilibing siya sa Mao. Ang kaniyang sinundan na si Sultan Zezerti na namuno mula noong 1925 ay pumanaw noong 26 Setyembre 1947. Inihalal ang kaniyang anak bilang sultan sa isang halalang walang kalaban.

Noong Oktubre 2013 sumiklab ang mga gulo sa pangunahing pamilihan ng Mao na nakapuntirya sa administrasyon ni Idriss Déby pagkaraang pinatay ng isang opisyal na malapit kay Déby ang isang sibilyan. Noong 30 Setyembre 2015, dakong alas-8&nbsp;ng gabi, nasunog ang nabanggit na pamilihan. Hindi matukoy ang sanhi; gayunpaman, walang naiulat na mga nasawi sa pangyayari. Muling nasunog ang pamilihan noong 12 Mayo 2016, sa pagkakataong ito sa alas-5&nbsp;ng umaga. Nagsimula ang apoy sa kalapit na imbakan ng gasolina. Wala namang naiulat na nasawi sa nasabing pangyayari.

## Ekonomiya
Tuwing Miyerkules na itinaguriang "**Grand Market Day**", ibinebenta mga sariwang gulay tulad ng mga sibuyas, bawang, datilero, asanorya, kamatis, pipino, at minsan mga talong na ipinakilala ng Organisasyon ng mga Bansang Nagkakaisa sa Pagkain at sa Agrikultura (FAO) ng UN noong 2009. Ibinebenta rin ang mga prutas, lalo na ang mga saging kung minsan mga mangga, papaya at bayabas. Makakukuha rin ang mijo sa puti at pulang mga uri .

## Transportasyon
Napakaliblib ang lungsod at mahirap ang paglalakbay sa lupa (sa kahabaan ng mga mabuhanging daanan na madaraanan lamang ng mga sasakyang *four-by-four* o kamelyo). May isang maliit na paliparan ang bayan, Paliparan ng Mao , na may patag na palapagan.

## Demograpiya
Karamihan sa mga naninirahan sa Mao ay mga Muslim. Subalit may dalawang mga simbahang Kristiyano sa Mao, isang Katoliko at isang Protestante.

## Mga sanggunian
* Joël Thomas, '**Enquête exploitation dans la région de Mao (Kanem),**' 1990, 1991, 134 p.
* Gustav Nachtigal, « Excursion au sud du Kanem », in *Sahara et Soudan*, Hachette & Cie, Paris, 1881, p.&nbsp;440 and following

Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Kélo

Ang **Kélo** () ay isang lungsod sa rehiyon ng Tandjilé, timog-kanlurang Chad, at kabisera ng departamento ng Tandjilé Ouest. Ito ay ang panlimang pinakamalaking lungsod.

## Demograpiya
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Bardaï

Ang **Bardaï** () ay isang maliit na bayan at oasis sa dulong hilaga ng Chad. Ito ang pangunahing bayan ng rehiyon ng Tibesti, na ibinuo noong 2008 mula sa Departamento ng Tibesti ng dating rehiyon ng Bourkou-Ennedi-Tibesti.

Ang wikang Tedaga ay sinasalita sa lugar ng Bardaï ng hilagang Chad, bagamat pangalawang wika ang wikang Dazaga. Pinaglilingkuran ang bayan ng Paliparan ng Bardaï-Zougra  na isang magkasamang paliparang pampubliko at pangmilitar.

## Kasaysayan
Ang unang Europeo na nag-ulat tungkol sa Bardaï ay ang Alemang manggangalugad na si Gustav Nachtigal. Nakaabot siya sa Bardaï noong Agosto 8, 1869, ngunit kinailangang tumakas noong Setyembre 3 at 4 dahil sa pagiging palaban ng pampook na populasyon ng Toubou. Sinalakay ng mga Turko ang bayan noong mga 1908, at pagsapit ng 1911 mayroon silang 60 sundalo at anim na kanyón sa Bardaï.

Nakatawag-pansin ang Bardaï sa daigdig noong 1974, nang nilusob ng isang pangkat ng mga manghihimagsik sa pamumuno ni Hissène Habré ang bayan at binihag si Françoise Claustre, arkeologong Pranses, at dalawa pang mga mamamayang Europeo. Nagtatag ang mga manghihimagsik ng isang kontra-Pranses na himpilang panradyo noong digmaang sibil, na nabansagang "*Voice of Liberation of Chad*" o "*Radio Bardaï*". Isang pamahalaang oposisyon ang itinatag rito na pinamunuan ni Goukouni Oueddei kalakip ng suportang pangmilitar ng Libya noong unang bahagi ng dekada-1980. Noong Disyembre 1986, sinalakay ng mga hukbo ni Habré ang mga Libyan sa Bardaï. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pamayanan sa Chad
Katinig na Laringeal

Ang mga **katinig na laringeal** o **laryngeal** (isang termino na kadalasang ginagamit nang **magkakasabay sa mga katinig na** guttural) ay mga katinig sa kanilang pangunahing pagsasalita sa bagtingan . Ang mga katinig na laringeal ay binubuo ng mga katinig na pharyngeal (kabilang ang mga epiglottal), ang katinig na glotal,  at para sa ilang mga wika katinig na uvular. 

Ang terminong *laryngeal* ay kadalasang kinuha upang maging magkasingkahulugan sa *glottal*, ngunit ang bagtingan ay binubuo ng higit pa sa glottis (vocal folds): kabilang din ang epiglottis at aryepiglottic folds . Sa isang malawak na kahulugan, samakatuwid, ang mga laryngeal articulations isama ang radical consonants, na kinasasangkutan ng ugat ng dila. Ang pagkakaiba-iba ng mga tunog na ginawa sa bagtingan ay ang paksa ng patuloy na pananaliksik, at ang terminolohiya ay nagbabago. 

Ang terminong *laryngeal consonant* ay ginagamit din para sa laryngealized consonants na articulated sa upper vocal tract, tulad ng Arabic 'emphatics' at Korean 'tense' consonants. 

## Tingnan din 
* Teoryang Laryngeal (sa Proto-Indo-European phonology) 
* Lugar ng pagsasalita 
* Index ng mga artikulo ng phonetics 

## Mga sanggunian 
* Ladefoged, Peter ; Maddieson, Ian (1996). Ang Mga Tunog ng Mga Wika sa Mundo . Oxford: Blackwell. ISBN    978-0-631-19815-4  . 
* Miller, Amanda (2005), "Mga panandaliang vowels at guttural co-articulation sa Ju | 'hoansi". *Journal of Phonetics,* vol. 35, Isyu 1, Enero 2007, pp. 56-84. 
Kategorya:Pages with unreviewed translations
Kategorya:Mga katinig
Pulmonikong katinig

Ang isang **pulmonikong katinig** ay isang katinig na ginawa ng presyon ng hangin mula sa mga baga, kumpara sa mga katinig na ehektibo, implosibo at lagutok. 

Karamihan sa mga wika ay may mga pulmonikong katinig lamang. Ayon kay Ian Maddieson, sa kanyang pagsuri sa 566 na wika,   natagpuan na lamang ang 152 ay may mga ehektibo, implosibo, o mga lagutok (o dalawa o tatlo sa mga uri na ito) - iyon ay, 73% ng mga nabubuhay na wika sa mundo ay may pulmonikong katinig lamang. Tingnan ang mga glotalikong kating at mga lagutok na katinig para sa karagdagang impormasyon sa ditribusyon ng mga di-pulmonikong katinig. 

## Tsart 
## Tingnan din 
* Ehektibong katinig 
* Implosibong katinig 
* lagutok na katinig 
* Airstream na mekanismo 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pages with unreviewed translations
Kategorya:Mga katinig
Unibersidad ng Ferrara

thumb|Unibersidad ng Ferrara

Ang **Unibersidad ng Ferrara** (Ingles: *University of Ferrara*,  ) ay ang pangunahing pampublikong unibersidad ng lungsod ng Ferrara sa rehiyon ng Emilia-Romagna ng hilagang Italya. Sa mga taon bago ang Unang Digmaang Pandaigdig, ang Unibersidad ng Ferrara, na may higit sa 500 mga mag-aaral, ay ang pinakamahusay na malayang unibersidad sa Italya. Sa kasalukuyan ay may humigit-kumulang na 16,000 mag-aaral na nakatala sa Unibersidad na may halos 400 digring ipinagkaloob bawat taon. 

Kabilang sa mga kilalang guro ng unibersidad ay sina: 

* Giovanni Bianchini, propesor ng astronomiya 
* Cesare Cremonini, propesor ng natural na pilosopiya sa pagitan ng 1573 at 1590 

Kategorya:Mga pamantasan sa Italya
Unibersidad ng Perugia

Ang **Unibersidad ng Perugia** (Italyano *Università degli Studi di Perugia,* Ingles: *University of Perugia*) ay isang pampublikong unibersidad na nakabase sa Perugia, Italya. Ito ay itinatag noong 1308, sa pamamagitan ng *Bull* na inisyu ng Popa Clemente V na nagpapatunay ng kapanganakan ng Studium Generale . 

Kategorya:Mga pamantasan sa Italya
Pearl Lang

Si **Pearl Lang** ay isang Amerikanong mananayaw, guro, at koreograpo. Siya ay kasal sa Kanadyanong Amerikanong artista na si Joseph Wiseman mula 1964 hanggang sa kanyang kamatayan noong Pebrero 2009.

Kaurian:Mga mananayaw mula sa Estados Unidos
Pamantasang Roma Tre

Ang **Pamantasang Roma Tre** (Ingles: *Roma Tre University*, ) ay isang Italyanong pampublikong unibersidad sa pananaliksik na matatagpuan sa Roma, Italya, na may pangunahing kampus sa kwartel ng Ostiense. 

Itinatag noong 1992 ng Ministri ng Pampublikong Edukasyon, ayon sa kahilingan ng maraming propesor ng Unibersidad ng Roma La Sapienza, ito ang ikatlong pampublikong unibersidad na itinatag sa metropolis ng Roma. Ang unibersidad ay binubuo ng 8 paaralan at 12 kagawaran. Ito ang ikalawang pinakamalaking unibersidad ng Roma ayon sa pagpapatala ng mag-aaral at isa sa pinakamalaking institusyong ng pananaliksik sa bansa. 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga pamantasan sa Italya
Unibersidad ng Lorraine

thumb|Faculty of Law, Economics and Management sa Nancy

Ang **Unibersidad ng Lorraine** (), kadalasang dinaglat sa UL, ay isang unibersidad na nilikha noong 1 Enero 2012 ng pagsasanib ng Pamantasang Henri Poincaré, Unibersidad ng Nancy 2,Pamantasang Paul Verlaine, at National Polytechnic Institute of Lorraine (INPL), atbp. Naglalayon itong pagsama-samahin ang mga pangunahing kolehiyo ng rehiyon ng Lorraine. Ang proseso ng pagsama-sama ay nagsimula noong 2009 sa paglikha ng isang "pôles de recherche et d'enseignement supérieur" o PRES. 

Kategorya:Mga pamantasan sa Pransiya
Dekada 1750 BC

Ang **dekada 1750 BK** ay isang dekadang tumagal mula Enero 1, 1759 BK hanggang Disyembre 31, 1750 BK. 

## Mga pangyayari at uso 
* s. 1750 BK—Ang pagsabog ng B. Veniaminof, na matatagpuan sa Tangway ng Alaska, ay naging unang pandaigdigang pagsabog ng bulkan sa kasaysayan. 
* s. 1750 BK—namatay si Hammurabi at pinalitan ng kanyang anak, si Samsu-iluna na nakilahok na sa pamahalaang Babilonya. 
* s. 1750 BK: pandarayuhang Aryo 
* 1750 BK: nagpawalang-bisa ang Lumang Imperyong Asirio 

## Mga makabuluhang tao 
* Hammurabi, hari ng Babilonya mula noong 1792 BK, ayon sa gitnang kronolohiya 
* Rim-Sin I, hari ng Larsa mula noong 1758 BK, ayon sa maikling kronolohiya 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pages with unreviewed translations
Dekada 1730 BC

Ang **1730 BK** ay isang dekadang tumagal mula Enero 1, 1739 BK hanggang Disyembre 31, 1730 BK. 

## Mga pangyayari at uso 
* 1736 BK–Ayon sa sampaw-habang kronolohiya ng sinaunang Malapit na Silangan, ito ang taon na naganap ang sako ng Babilonya. 

## Mga makabuluhang tao 
* Samsu-iluna, hari ng Babilonya mula noong 1750 BK, ayon sa gitnang kronolohiya 
* Rim-Sin I, pinuno ng Gitnang-Silangang lungsod-estado ng Larsa mula noong 1758 BK, ayon sa maikling kronolohiya. Nagtatala ang parehong kronolohiyang kanyang kamatayan noong 1699 BK. 

## Mga sanggunian
Salicaceae

Ang **Salicaceae** ay isang pamilya ng mga namumulaklak na halaman. Ang tradisyonal na pamilya ay kasama ang mga willows, poplar, aspen, at cottonwood. Ang mga kamakailang pag-aaral ng henetiko na summarized ng Angiosperm Phylogeny Group ay lubos na pinalawak ang pamilya na naglalaman ng 56 genera at mga 1220 sarihay.

## Genera