open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pakikinig

Ang **pakikinig** ay isang paraan sa pagtanggap ng mensahe sa pamamagitan ng pandinig.  Mayroong itong kombinasyon ng tatlong bagay: tinanaggap na tunog, nauunawaan, natatandaan.

## Kahalagahan
#mabilis na pagkuha ng impormasyon
#daan upang ang bawat isa ay magkaunawaan at magkaroon ng mabuting palagayan
#sa pakikinig kailangan ng ibayong konsentrasyon sa pag-unawa, pagtanda o paggunita sa naririnig.
#nakakatulong sa pagpapalawak ng kaalaman
#ang pakikinig ay nakakatulong sa pag-unawa ng damdamin, kaisipan at maunawaan ang kinikilos gawi at paniniwala.
#lumilikha ito ng pagkaka-isa, sa loob ng tahanan, sa paaralan, at sa pamayanan.

## Layunin
#Matuto - Upang magkaroon ng kaalaman o makakuha ng bagong impormasyon
#Maaliw

## Patnubay sa mabisang pakikinig
#Maging handa sa pakikinig
#Magkaroon ng layunin sa pakikinig
#bigyang pansin ang agwat ng pagsasalita at pakikinig
#Kilalanin ang mahalagang impormasyon
#Unawain ang sinasabi ng nagsasalita
#idebelop ang interes sa pakikinig
#Iwasan ang pagbigay puna hangang hindi pa tapos ang nagsasalita
#huwag mag-interap o mang abala
#maging sensitibo sa mga ekstra na di-berbal na kuminikasyon
#magtanong at tumahimik pagkatapos

## Mga salik na nakakaimpluwensiya sa pakikinig
#mensahe
#Katangian at kakayahan ng tagapagsalita
#Kakayahan sa pakikinig (ikaw na nakikinig)
#Pook
#Edad
#Oras o panahon
#Tsanel
#konsepto sa sarili
#edukasyon
#kalagayan sa panlipunan
#Kultura
#Kasarian

## Mga Kasanayan sa pakikinig
#Pakikinig para sa kagandahan, kaaliwan at gamit ng musika
#Pakikinig para sa pagtukoy ng pamaksang diwa, aral at pagpapahalaga na napapaloob sa isang pahayag o kuwentong napakinggan
#Pakikinig para makasunod sa tagubilin at panuto kaugnay sa sadyang gawain
#Pakikinig para sa paghinuha ng natatanging impormasyon
#Pakikinig upang matukoy ang pagkakaiba
#Pakikinig upang mahiniha ang maga paguugali, at upinyon para sa pahayag o textong napakinggan
#Pakikinig upang mailahad ang detalye ng paghahambing sa pakikipagtalo at pagpapahayag
#Pakikinig upang makilala ang mahahalagang kaisipan
#Pakikinig upang makapagbalangkas ng mga katanungan at matamo ang tamang sagot sa mga tanong

Kategorya:Komunikasyon
Kategorya:Pakikipag-ugnayan
Head

Ang **head** [Ingles] ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*ulo ng tao o hayop.
*pinuno ng samahan o pamahalaan at mga katulad.
Lipak-libong

Ang **lipak-libong** ay isang uri ng minatamis na yari sa kasaba, buko at asukal.

## Sanggunian
Kategorya:Panghimagas
Lipak (paglilinaw)

Ang **lipak** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*kalyo
*lipak-lipak o malipak, puno ng kalyo
*lipak-libong, isang pagkain
*malipak, taong walang-puso o matigas ang puso (kalooban)
Bulaw

Ang **bulaw** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*bulaw, mamula-mula o mala-gintong tandang na manok.
*bulaw, mamula-mula o mala-gintong biik.
Madalum

Ang **Bayan ng Madalum** ay isang ika-4 na klaseng bayan sa lalawigan ng Lanao del Sur, Pilipinas. Ayon sa , ito ay may populasyon na  sa may  na kabahayan.

## Mga Barangay
Ang bayan ng Madalum ay nahahati sa 37 na mga barangay.

* Abaga
* Bagoaingud
* Basak
* Bato
* Bubong
* Kormatan
* Dandamun
* Diampaca
* Dibarosan
* Delausan
* Gadongan
* Gurain
* Cabasaran

* Cadayonan
* Liangan I
* Lilitun
* Linao
* Linuk
* Madaya
* Pagayawan
* Poblacion
* Punud
* Raya
* Riray
* Sabanding

* Salongabanding
* Sugod
* Tamporong
* Tongantongan
* Udangun
* Liangan
* Lumbac
* Paridi-Kalimodan
* Racotan
* Bacayawan
* Padian Torogan I
* Sogod Koloy

## Demograpiko
## Mga sanggunian 
## Mga Kawing Panlabas
*Philippine Standard Geographic Code 

Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas
Henry Alford

thumb|right|Henry Alford

Si **Henry Alford** (Oktubre 7, 1810 - Enero 12, 1871) ay isang Ingles na alagad ng simbahan, teologo, ikslora, makata, himnodista, at manunulat.

## Buhay
Isinilang si Alford sa London, sa isang pamilyang Somerset, na nakapagbigay ng limang magkakasunod na salinlahi ng mga pari sa Simbahang Angglikano.  Sa unang mga taon ng kaniyang buhay, namuhay siyang kapiling ang kaniyang amang namatayan na ng asawa, na isang kurado ng Steeple Ashton sa Wiltshire.  Bilang bata, maaga siyang kumilos na katulad ng mga may-edad nang tao, at nakasulat na siya ng ilang mga tulang Latin bago pa man umabot sa gulang na sampu, isang kasaysayan ng mga Hudyo, at isang magkakasunud-sunod ng homiletikong balangkas.  Makaraan ang isang mahaba o peripatetikong kurso sa paaralan, nagtuloy siya sa Kolehiyong Trinity sa Cambridge noong 1827, bilang isang iskolar.  Noong 1832, isa na siyang ika-34 na tagapagdebate o *wrangler* at ika-walong "klasiko", at naging kasaping-kapatid sa kapatiran ng Kolehiyong Trinity.

## Piling sipi
Isa itong sipi mula sa isang tulang sinulat ni Henry Alford (nasa orihinal na tekstong Ingles):

*Come, ye thankful people come*
*Raise the song of harvest home;*
*All is safely gathered in*
*Ere the winter storm begins.*

*All the blessings of the field,*
*All the stores the gardens yield,*
*All the fruits in full supply*
''Ripened 'neath the summer sky.''

## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
*
*Artikulo hinggil sa isang himno ni Henry Alford
*Henry Alford , 1902Encyclopedia.com
*

*

*

*

*

Kategorya:Ipinanganak noong 1810
Kategorya:Namatay noong 1871
Kategorya:Mga Ingles
Serenata

Ang **serenata** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*harana, awitin o tugtugin ng panliligaw.
**Serenata*, pangalan ng isang koro ng batang Pilipino sa Jeddah, Saudi Arabia.
Harana

thumb|right|Isang lalaking nanghaharana sa dilim.
thumb|right|Isang lalaking nanghaharana bagaman mataas pa ang araw. Sinusuyo niya ang isang babaeng ibig maging kasintahan, habang kapiling ang mga kaibigang kababaihan ng binibini.

Ang **harana** o **serenata** ay ang awit o tugtugin na isinasagawa isang gabi mula sa labas ng tahanan ng taong pinararangalan o nililigawan.  Karaniwan itong ginagampanan ng isang lalaking manliligaw sa may ibaba ng bintana ng bahay ng kaniyang babaeng nililigawan.  Iniaalay niya ang tugtugin at awit para sa kaniyang sinisinta, nang sa gayon mapagwagian niya ang puso ng sinusuyo at iniibig.  Karaniwan itong nagaganap sa mga lalawigan.  Madalas ding sinasaliwan ng tugtugin mula sa isang gitara ang kumakantang tinig ng lalaking mangingibig.

May isang kompanya sa Pilipinas - HARANA.PH (http://www.harana.ph) - ang nag-iisang kompanya na nagpapadala ng harana o surpresa sa inyong minamahal sa Pilipinas.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Musika
Kategorya:Kultura ng Pilipinas
Dalubhasaan ng Tanggulang Pambansa ng Pilipinas

Ang **Dalubhasaan ng Tanggulang Pambansa ng Pilipinas** (Ingles: **National Defense College of the Philippines**) o **NDCP** ay ang pinakamataas na institusyong pang-akademiko sa larangan ng tanggulang pambansa at pangseguridad. Itinatag ito noong 12 Agosto 1963&nbsp;ng dating pangulong si Diosdado Macapagal para sa mga opisyal ng hukbong tagapagtanggol ng Pilipinas at para sa mga pinuno ng mga ahensyang pang-sibil at pampribado.

## Kawing panlabas
*opisyal na websayt 

Kategorya:Unibersidad at kolehiyo sa Pilipinas
Kategorya:Militar
Pagpapatuyo ng pagkain

Ang **pagpapatuyo ng pagkain** ay isang paraan ng pagpepreserba ng pagkain kung saan pinapatuyo (sa pamamagitan ng pagtatanggal ng tubig o pagtatanggal ng kahalumigmigan) ang pagkain. Ang pagpapatuyo sa pamamagitan ng pagtanggal ng tubig ay nakatutulong sa pagpigil sa pagdami ng bakterya, lebadura, at amag. Ang pagtatanggal ng tubig sa pagkain ay malawakang ginagamit para sa layuning ito mula pa noong sinaunang panahon; ang pinakaunang kilalang kasaysayan ng paggamit ng prosesong ito ay naitala ng mga naninirahan sa modernong Gitnang Silangan at rehiyon ng Asya noong 12,000 B.C. Ang tubig ay tradisyunal na inaalis gamit ang pagsingaw sa pamamagitan ng mga paraang gaya ng pagpapatuyo sa hangin, pagpapatuyo sa araw, pagpapausok, o pagpapatuyo sa hangin, ngunit sa panahon ngayon ay maaari nang gumamit ng mga electric food dehydrators o freeze-drying upang mapabilis ang proseso at matiyak na konsistent ang mga resulta. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Garde manger
Kategorya:Pinatuyong pagkain
Pambansang awit

Ang **pambansang awit** ay isang makabayang komposisyong musikal na sumasagisag at nagbubunsod ng mga papuri sa kasaysayan at tradisyon ng isang bansa. Karamihan sa mga pambansang awit ay mga martsa o mga himno sa istilo. Ang mga bansang Amerikano, Gitnang Asya, at Europeo ay may posibilidad sa mas magarbong at operatikong mga piyesa, habang ang mga nasa Gitnang Silangan, Oceania, Africa, at Caribbean ay gumagamit ng mas simplistikong pagsasaya. Ang ilang mga bansa na na-devolved sa maraming constituent state ay may sariling mga opisyal na komposisyon ng musika para sa kanila (tulad ng United Kingdom, Russia, at ang dating Unyong Sobyet); ang mga kanta ng kanilang nasasakupan ay minsang tinutukoy bilang mga pambansang awit kahit na hindi naman mga soberanong estado.

## Mga sanggunian
*
Pag-iimbak ng pagkain

thumb|200px|Iba't-ibang tininggal na mga pagkain.
thumb|right|Mga gawang-bahay na mga pagkaing kusilba o preserbado.

Ang **pagtitinggal** **at pag-iimbak ng mga pagkain** o **preserbasyon ng mga pagkain** ay isang proseso ng paghahanda at pangangalaga ng mga pagkain sa isang paraan na mapapanatili ang halaga ng mga ito bilang pagkain. Pangunahing dahilan nito ang layunin na mapigilan o lubos na mapigilan ang pagkasira o pagkapanis ng mga pagkain. Nakatutulong ito para maiwasan ang mga karamdamang makukuha mula sa mga sira nang pagkain. Ilan sa mga halimbawa ng prosesong ito ang paglalagay ng asin, pagpapalamig, pagluluto, o pagdedelata sa mga pagkain. May ilang mga metodo na gumagamit din ng mga may-kainamang mga bakterya katulad ng fungus at pampaalsa upang madagdagan ang katangian ng pagkain, at para rin mapanatili ang pagkain katulad ng ginagawa para sa mga alak at keso. Habang pinapanatili o nakalilikha ng halagang nutrisyonal, mahalaga rin ang tekstura at lasa sa pagtitinggal ng pagkain. Alinsunod ang mga ito sa mga gawi at kalinangang nakagisnan ng mga tao, kaya't magkakaiba ang pagtanggap ng tao kung ano ang tama sa isang kultura. Naaayon sa isang kalinangan kung ano ba ang pagkaing makakain at ang hindi makakain.

## Bilang isang sining pantahanan 
Bago sumapit ang konsepto ng industriyalisasyon, komersiyalisasyon at pabrika ng mga pagkain, itinuturing na isang sining pantahan ang pagtitinggal ng mga pagkain na nakapagdaragdag ng kitang pananalapi sa tahanan. Isang sining ito na itinuturo sa mga batang kababaihan. (o permentasyon), pag-aasin, pag-aatsara, at pagbobote ng mga lutuin. o **preserbado** (mga pagkaing napapatagal ang "buhay" o halaga bilang pagkain).  Kabilang dito ang mga prutas at mga maseselang (mga *delicacy*, delikasi) na mga pagkaing tulad ng nata ng buko (*nata de coco* o *coconut mold*), nata ng pinya (*nata de piña* o *pineapple mold*), halayang bayabas (*guava jelly*), santol, kundol, atis, papaya, mabolo, kalamansi, at iba pang mga narangha (kahel, suha, dalandan, o dalanghita).  Sa mga gulay, maaaring magpreserba sa pamamagitan ng pag-aatsara.  Maaatsara ang mga sibuyas, pipino, koliplor, hilaw na mangga, at mga munggo (mga *bean*).  Napapatagal din ang halagang pampagkain ng mga karne, katulad ng mula sa baboy at manok.

Bukod sa mga minatamis, natitinggal din ang mga lutuing dinuguan, adobo, paksiw at mga itlog na pula.

## Mga lalagyan ng mga preserbado 
Nagagamit na sisidlan ng mga preserbadong pagkain ang mga lata at naibobote rin ang mga ito.

## Kalinisan at mainam na pamamaraan 
Mahalaga sa pagtitinggal ang gawi sa pagiging malinis.  Sa tahanan, isang mainam na paraan ng paghahanda ng mga pagkaing preserbado sa gabi.  Nagkakaroon ng mas mataas na antas ng resulta sapagkat wala nang mga langaw sa mga oras na ito; namamahinga na sa kanilang mga dapuan ang mga langaw at bangaw.  Isa itong likas na kawalan ng mga nakaduruming mga kulisap tulad ng mga langaw at bangaw.

## Mga sanggunian 
*
Kaurian:Kultura
Kaurian:Negosyo
Kaurian:Kalinisan
Puwersa

[right|250px|thumb|Karaniwang inilalarawan ang mga isig (puwersa) bilang mga paghila at pagtulak.  Maaaring dahil sila sa mga kababalaghan o likas na kaganapang tulad ng [grabedad, magnetismo, o anumang iba pang nakapagsasanhi sa masa para bumilis o magkaroon ng akselerasyon.]]

Sa larangan ng pisika, ang **puwersa** (Ingles: *force*; Kastila: *fuerza*) o **isig** ay ang kung ano ang nagbabago o nakapagpapabago sa katayuan ng namamahinga (di-gumagalaw) o gumagalaw (kumikilos) sa isang bagay.  Sanhi ang isig ng pagbilis (akselerasyon), pagdaragdag ng kabuoang presyon sa bagay, o pagbabago ng patutunguhan (pagbabago ng direksiyon).  Sinusukat ang isig sa pamamagitan ng *Newton* [isahan] o *Newtons* [maramihan] (**N**).

## Pormularyo 
Ayon sa Ikalawang Batas ng Pagkilos ni Isaac Newton, ito ang pormula sa paghahanap ng halaga ng isig:

:F_{net}= ma
kung saan ang F_{net} ang kabuuang isig o puwersa (*force*), 
m ang masa (bunton o salansan) ng isang bagay, 
at a ang bilis (akselerasyon) ng bagay.

Kapag may naghanda o nagharap sa a para sa *g* (grabedad, katindihan, pamantayang katindihan, o *standard gravity*), mayroon pang isang pormulasyong makukuha:

:W = mg
kung saan ang W ang timbang o bigat (*weight*) ng isang bagay isang lokasyon , 
m ang masa ng isang bagay, 
at g ang bilis o akselerasyon *dahil sa* o *sinanhi ng* grabedad sa antas ng dagat.  Tinatayang mayroon itong mga 9.8m/s^2.

Isang bektor (*vector*) ang isig, kaya't mayroon itong kalakihan (magnitud, *magnitude*, sakop, saklaw o laki, laki o lawak ng sakop) at  patutunguhan (direksiyon).  Ito ang mismong kahulugan ng bektor: isang bagay (sa heometriya) na may magnitud at direksiyon. 

## Kahulugan at paglalarawan 
Sa halip na sabihin ng magkahiwalay ang *pagtulak* at *paghila*, mas madaling gamitin ang mga salitang *isig* o *puwersa* para sa dalawa (pagtulak + paghila = isig o puwersa).

Halimbawa, sa pamimisikleta ng isang tao, gumagamit ang namimisikleta (nakasakay) ng isig para sa mga pedal o padyakan ng bisikleta kapag paakyat ng pataas na daan o maging sa patag na daanan man.  Sa katotohanan, itinutulak ng nagpapaandar na tao ang mga padyakan pababa, subalit binabago ng mga tanikala at mga engrenahe ang pagtulak na ito paayon sa anyo ng dinadaanang kalsada.  Ngunit kung sakali lamang na tabunan ng may-ari ng bisikleta  ng maraming mga kahoy, kung kaya't hindi na niya ito mahila o maitulak man lang, wala siyang nagagawang trabaho o gawain.  Walang resultang gawa o walang nagawa ang may-ari ng bisikleta bagaman gumamit ng isig na pahila o patulak.  Ang resulta: mapapagod lamang ang may-ari ng bisikleta.

## Tingnan din 
* Kapangyarihan

## Mga sanggunian
Pontipise

Ang isang **pontipise** o **pontiff** (mula sa Latin na *pontifex*) ay isang kasapi ng pinakakilala ng mga kolehiyo ng mga saserdote o pari ng relihiyon ng Sinaunang Roma na Kolehiyo ng mga Pontipise. Ang terminong "pontipise" ay kalaunang inilapat sa anumang dakila o pangunahing saserdote o pari. Sa paggamit sa Kristiyanismo, ito ay inilapat sa isang obispo at mas partikular na sa Obispo ng Roma o "Pontipiseng Romano".
## Sinaunang Roma
May apat na pangunahing mga kolehiyo ng mga saserdote o pari sa Sinaunang Roma na ang pinakakilala ay ng mga *pontipise*. Ang iba pa ay ng mga *augures*, *quindecimviri sacris faciundis*, at *epulones*. Ang parehong tao ay maaaring maging kasapi ng higit sa isa sa mga pangkat na ito. Kabilang ang *pontifex maximus*  na pangulo ng kolehiyo ng mga pontipise, may orihinal na tatlo o limang mga pontipise ngunit ang bilang ay dumami sa paglipas ng mga siglo na sa huli ay naging 16 sa ilalim ni Julio Caesar. Sa ikatlong siglo BCE, ang mga pontipise ay kumontrol sa sistemang pang-relihiyon ng estado.  
## Mga sanggunian
Kategorya:Relihiyon sa Sinaunang Roma
Rumiko Takahashi

Si **Rumiko Takahashi** (高橋 留美子, Takahashi Rumiko) ay isang *mangaka* (kartunista, gumuguhit na mga *cartoon* sa Hapon) na gumagawa ng seryéng Manga at Anime na kagaya ng InuYasha at Ranma ½. Ang kanyang gawang anime at manga ay popular  sa Estados Unidos at Europa na kung saan parehong na i-released ang anime at manga sa wikang Ingles. Siya isinilang noong Oktubre 10, 1957 sa Niigata, Japan. Siya ay pinakamayaman sa buong Japan at siya nanalo ng dawlalwng beses sa Shogakukan Manga Award:una noong 1981 para sa Urusei Yatsura at pangalawa noong 2002 sa InuYasha.
## Mga gawang anime
*1orW
*Fire Tripper
*InuYasha
*Kidō Shinsengumi Moeyo Ken
*Maison Ikkoku
*Maris the Chojo
*Mermaid Saga
*One-Pound Gospel
*Ranma ½
*Rin-Ne
*Rumic Theather
*Rumic World
*The Laughing Target
*The P Tragedy
*Unmei no Tori (2009)
*Urusei Yatsura

## Panlabas na ugnay
*Furinkan.com, impormasyon tungkol kay Rumiko Takahashi at ang kanyang gawa

Kategorya:Mga Hapones
Mani (paglilinaw)

Ang **mani** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*mani, mga butong nakakain
*Mani, mga tribo ng Negrito na naninirahan sa Thailand.
*mani, ika-12 titik sa alpabetong Heorhiyano.
Humanismo

Ang **humanismo** ay isang pilosopikong paninindigan na nagbibigay-diin sa indibidwal at panlipunang potensiyal at ahensiya ng mga tao. Itinuturing nito ang mga tao bilang panimulang punto para sa seryosong moral at pilosopikal na pagtatanong.

Ang kahulugan ng terminong "humanismo" ay nagbago ayon sa sunud-sunod na mga kilusang intelektuwal na naugnay rito. Sa pangkalahatan, ang termino ay tumutukoy sa isang pagtutok sa kapakanan ng tao at mga tagapagtaguyod para sa kalayaan, awtonomiya, at pag-unlad ng tao. Tinitingnan nito ang sangkatauhan bilang responsable para sa pagtataguyod at pag-unlad ng mga indibidwal, itinataguyod ang pantay at likas na dignidad ng lahat ng tao, at binibigyang-diin ang pagmamalasakit sa mga tao kaugnay ng mundo.

## Mga sanggunian 
 
Kategorya:Pilosopiya ng relihiyon
Kategorya:Pilosopiya ng buhay
Kategorya:Mga kilusang pilosopiko
Edouard C. André

:*Tungkol ito sa konsul ng Belga na si Edouard C. André, para sa hortikulturalistang Pranses tingnan ang Édouard François André*

Si **Edouard C. André** ay isang konsul ng Belga sa Maynila noong 1898.  Kinasangkapan siya ng Amerikanong almirante na si George Dewey para isuko ng Espanya ang Lungsod ng Maynila.

## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
*Trask, David F. *The War with Spain in 1898*, p.414, Books.Google.com 
**Belgians Aid Filipinos*, The New York Times, Pebrero 20, 1901NYTimes.com (PDF)
**Belgians Aid Filipinos.; One Arrested in Manila and the Consul Hastily Leaves Town -- More Men in Custody*, Archives, The New York Times, Pebrero 20, 1901, Miyerkoles, NYTimes.com 
**Chronology for the Philippine Islands and Guam in the Spanish-American War - August 13, 1898*, Loc.gov
*Shaw, Albert. *The American Monthly Review of Reviews*, p. 736, Books.Google.com

  

Kategorya:Belgium
Kapisanang pampautangan

Ang **kapisanang pampautangan** ay isang uri ng kapisanan o kooperatiba na nagsisilbing isang institusyon o panimulaang pampananalapi na sarili o pribadong pag-aari at pinamamahalaan ng mga kasapi o miyembro nito, at pinatatakbo para sa layuning maitaguyod ang pagtitipid, pagpapautang o pagpapahiram ng salapi ayon sa nararapat at abot-kayang interes o tubo, at nakapagbibigay din ng iba pang mga serbisyong may kaugnayan sa pananalapi para sa mga kamiyembro nito.  Maraming mga kooperatibang unyon ang itinatatag para mas pagpapaunlad ng komunidad o lipunan o sustinable o pag-alalay at pagtulong sa kaunlarang pandaigdigan na nasa antas na lokal o katutubong pook.  Isang halimbawa nito ang mga tinatawag na bangkong pangnayon sa Pilipinas.

## Sanggunian
Kaurian:Bangko
Kaurian:Kooperatiba
Rudyard Kipling

Si **Joseph Rudyard Kipling** (Disyembre 30, 1865 - Enero 18, 1936) ay isang Ingles na manunulat at makata. Isinulat niya ang mga pambatang aklat na *The Jungle Book*. Inakdaan rin niya ang mga sikat na tulang, *If — * at *Gunga Din*. Isinulat niya ang tulang ''The White Man's Burden'' upang magsilbing pangaral at panghikayat sa Estados Unidos na ampunin, isanib, at idugtong ang Pilipinas sa Amerika.

## Kamatayan 
Inihimlay ang kaniyang mga labi sa Westminster Abbey sa Westminster, London.

## Sanggunian 
Kategorya:Mga Ingles
Kategorya:Mga laureado ng Gantimpalang Nobel
Westminster

Ang **Westminster** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Westminster, Colorado, isang lungsod sa Colorado, Estados Unidos. 
*Westminster, California, isang lungsod sa California, Estados Unidos. 
*Lungsod ng Westminster, sa Kalakhang London ng Inglatera.
*Westminster (tipo ng titik), isang pamilya ng tipo ng titik
Kishisaburo Nomura

Si **Kishisaburo Nomura** ay isang embahador ng Hapon sa Washington, DC, Estados Unidos, noong 1941. Sinubukan niyang makipag-usap kay Cordell Hull, Sekretaryo ng Estado sa ilalim ni pangulong Franklin Delano Roosevelt, para mapigilan ang pagkakaroon ng digmaan sa pagitan ng Estados Unidos at bansang Hapon.

## Sanggunian 
Kategorya:Mga politiko ng Hapon
Antonio Pigafetta

thumb|right|Larawan ni Antonio Pigafetta.

Si **Antonio Pigafetta** (c.&nbsp;1491), ay isang Italyanong iskolar at aristokratang ipinanganak sa Vicenza ng Veneto (*Venetia*).  Kinatipan siyang sumama at tumulong para sa kapitang Portuges na si Fernando Magallanes ang isang kawal portugal at mga tauhang Kastila nito patungo sa kanilang paglalayag sa Kapuluang Maluku (*Malacca*) simula noong 1519.  Sa panahon ng biyahe, nagtabi siya ng tumpak at magkakasunod na mga tala na lumaong nakatulong sa pagsasalin niya ng isa sa mga wika sa Pilipinas, ang Sebwano.  Ito ang pinakaunang pagtatala hinggil sa wikang ito.

Mula sa tinatayang mga 250-265 na tauhan na naglayag kasama ni Magellan noong 1519, isa si Pigafetta sa mga 18 lamang na nakabalik sa Espanya noong 1522, bilang pagkakabuo ng sirkumnabigasyon (paglalakbay sa kabuuan ng mundo) sa ilalim ng pagka-kapitan ni Juan Sebastián Elcano makalipas ang kamatayan ni Magallanes.

Naging sanggunian ang kaniyang talaan ng kasaysayan ng mga sunud-sunod na pangyayari ng karamihan sa mga nalalaman ngayon tungkol sa paglalakbay nina Magallanes at Elcano.

## Pelikula
Inilalarawan sa pelikulang *Lapu-Lapu* (2002) si Antonio Pigafetta bilang miyembro ng ekspedisyon ni Magallanes sa Cebu.

## Mga gawa 
Sumulat si Antonio Pigafetta na hindi bababa sa dalawa, pareho itong nakaligtas:
* *Relazione del primo viaggio intorno al mondo* (1524-1525);
* ''Regole sull'arte del navigare'' (1524-1525) (nakapaloob sa ).

## Mga sanggunian
### Talababa
## Silipin din
*Enrique ng Malacca
*Diksyunaryo ni Pigafetta

Kategorya:Mga eksplorador
Kategorya:Mga Italyano
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Hideki Tojo

Si **Hideki Tōjō** o **Hideki Tojo** (30 Disyembre 1884 23 Disyembre 1948) ay isang heneral sa Imperyal na Hukbong-Katihang Hapones.  Siya ang punong ministro ng bansang Hapon noong panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig (sa halos kabuoan ng digmaan).  Bilang ika-40 Punong Ministro ng Hapon, naglingkod siya sa tungkuling ito mula 18 Oktubre 1941 hanggang 22 Hulyo 1944.  Itinuring siyang "kampeon ng digmaan" subalit naalis sa tungkulin nang maging mas pabor sa Estados Unidos ang katayuang pandigmaan.  Pinarusahan siya ng kamatayan ng Pandaigdigang Tribunal na Pangmilitar sa Dulong Silangan makalipas ang digmaan.

## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
*Hideki Tojo  - Talambuhay

Kategorya:Mga Punong Ministro ng Hapon
Kategorya:Mga politiko ng Hapon
Kategorya:Mga Hapones noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig
Enrique ang Nabigador

Si **Ang Infante Henrique, Duke ng Viseu** (Porto, Marso 4, 1394 – Sagres, Nobyembre 13, 1460) ay isang *infante* (prinsipe) mula sa  Portuges na Kabahayan ng Aviz at isang mahalagang tao noong mga unang panahon ng Imperyong Portuges.  Siya ang may kagagawan ng pagsisimula ng Europeanong pandaigdigang mga eksplorasyon.  Kilala rin siya bilang **Prinsipe Henry ang Nabigador** (*Prince Henry the Navigator*), **Infante Dom Henrique** (sa wikang Portuges na nangangahulugang "Prinsipe Don Enrico"), at **Prinsipe Enrique ang Mapaglayag** o **Prinsipe Enriko (o Enrike) ang Mapaglakbay sa Dagat**.  Hindi naman siya tunay na nabigador o kaya naglakbay man sa mga karagatan, subalit nakuha niya ang mga kabansagang ito dahil sa kaniyang pagtatatag at paglulunsad ng maraming mga biyahe kung saan natuklasan ang maraming mga lupain.  Tinatanaw siya bilang isang lalaking nagpanimula ng pagpapalawak ng kolonya ng Europa.  Siya ang nagtatag ng mga akademyang maritima (akademyang pandagat) noong ika-15 dantaon na naging insipirasyon ng mga panunuklas o eksplorasyon.

## Mga sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
* 
*
* 
*
* 

Kategorya:Mga Portuges
Kiyoshi Uchiyama

Si **Kiyoshi Uchiyama** ay ang konsul ng bansang Hapon sa Maynila, Pilipinas, bago sumapit ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig.  Pinilit niyang makalikom ng suporta para sa Hapon mula sa mga mamamayang Pilipino. 

## Sanggunian
Kaurian:Mga Hapones
Yano (paglilinaw)

Maaaring tumukoy ang **Yano** sa:

* Yano, ang Pilipinong pangkat na *rock*
* 8906 Yano (1995 WF2), isang asteroyd sa *Outer Main-belt* 
* YANO, isang daglat para sa *Youth and Nonmilitary Opportunities*

## Mga apelido ng mga tao
* Akiko Yano, musikerong Hapon ng *pop* at *jazz*
* Alexander B. Yano, ika-38 Pinuno ng Hukbong Sandatahang ng Pilipinas
* Kentarō Yano, isang tagaguhit ng manga
* Kisho Yano, Hapong manlalaro ng *football*
* Maki Yano, Hapong mang-aawit ng j-pop
* Masutatsu Yano, manlalaro ng magkahalong sining pandigma
* Rodney J. T. Yano, kawal ng hukbong-kati ng Estados Unidos
* Sho Yano, Asyano-Amerikaong batang kagila-gilalas
* Takashi Yano, politikong Hapon
* Tetsu Yano, Hapong tagapagsalin ng mga kathang-isip na agham
* Tetsuro Yano, politikong Hapon
* Toshi Yano, Amerikanong bahista
* Toshinobu Yano, Hapong kumukuha ng litrato
Immanuel Kant

Si **Immanuel Kant**  (22 Abril 1724&nbsp;–  12 Pebrero 1804)  ay isang ika-18-siglong Alemang pilosopo na nagmula sa Prusyang Lungsod ng Königsberg (ngayon Kaliningrad, Rusya). Tinuturing siyang pinakamaimpluwensiyang palaisip sa makabagong Europa at ng huling bahagi ng Panahon ng Paliwanag (*Age of Enlightenment*).

Ilan sa kanyang mga mahahalagang mga gawa ang *Kritik der reinen Vernunft* (Puna sa Dalisay na Pangangatwiran; inggles: Critique of Pure Reason) at ang *Kritik der praktischen Vernunft* (Puna sa Praktikal na Pangangatwiran; inggles: Critique of Practical Reason), na sinusuri ang ugnayan ng epistemolohiya, metapisika, at etika.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga pilosopong Aleman
Isoroku Yamamoto

Si  (4 Abril, 1884 – 18 Abril, 1943) ay isang almirante ng mga pulutong ng hukbong-pandagat at Hepeng-Komandante ng Pinagsamang-Pulutong noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.  Nagtapos siya ng pag-aaral mula sa Akademyang Pandagat ng Imperyong Hapon at isang *alumnus* ng Kolehiyong Digmaang Pandagat ng Estados Unidos at ng Pamantasang Harvard (1919–1921).  Siya ang almirante at arkitekto (utak ng plano) sa Pag-atake sa Pearl Harbor noong Disyembre 1941.

## Mga sanggunian 
### Talababa 
### Bibliyograpiya 
* Talambuhay ni Isoroku Yamamoto  sa *Spartacus Educational*

Kaurian:Mga Hapones
Li Bai

Si **Li Bai** o **Li Po** () (701-762) ay isang Tsinong manunula.  Bahagi siya ng isang pangkat ng mga iskolar na Tsino na tinatawag na ang "Walong Imortal ng Kalis ng Alak" sa isang tula ng kanyang kasamang manunula na si Du Fu.  Tinuturing si Li Bai, kasama si Du Fu, bilang isa sa dalawang pinakadakilang manunula sa kasaysayan ng panitikan sa Tsina.  Tinatayang mahigit sa 1,100 sa kanyang mga tula ang nanatili pa hanggang sa ngayon.  Unang nilathala sa kanluraning wika ang mga gawa ni Li Po noong 1862 ni  Marquis d'Hervey de Saint-Denys sa kanyang ''Poésies de l'Époque des Thang* (Mga Tula mula sa Kapanahunan ng Tang). Sa mga nagsasalit ng wikang Ingles, napakilala ang mga gawa ni Li Bai sa pamamagitan ng isang publikasyon ni Herbert Allen Giles na *History of Chinese Literature'' (1901) at sa pamamagitan ng liberal, ngunit malatulang impluwensiya, na salin ng Hapong bersyon ng kanyang mga tulang ginawa ni Ezra Pound.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga manunulat mula sa Tsina
Benigno Aquino Sr.

Si **Benigno Simeon "Igno" Aquino, Sr.** (3 Setyembre 1894&nbsp;– 20 Disyembre 1947), kilala rin bilang **Benigno S. Aquino** o **Benigno S. Aquino, Sr.**, ay isang Pilipinong politiko na naglingkod bilang Ispiker sa Asembleyang Pambansa ng Ikalawang Republika ng Pilipinas mula 1943 hanggang 1944.

Bago nito, siya ang nagsilbing komisyoner sa Kagawarang Panloob ng Philippine Executive Commission sa ilalim ng Hapon. Siya ay nagbitiw sa posisyong ito at kalaunang naging direktor-hineral ng KALIBAPI sa ilalim ng Hapon.

Siya ang ama ni Ninoy Aquino at lolo ng Pangulong Noynoy Aquino.

## Karerang pampolitika
Si Benigno "Igno" Aquino ay nahalal bilang kinatawan ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas noong 1919, 1922 at 1925 para sa ika-2 distrito ng Tarlac. Siya ay nahalal na Senado noong 1928 na kumakatawan sa ika-3 distrito ng mga probinsiyang Bulacan, Nueva Ecija, Pampanga at Tarlac. Siya ay naging kasapi ng Philippine Independence Mission noong 1931 na naglalayong makamit ang kalayaan mula sa Estados Unidos. Siya ay nahalal bilang kasapi ng pamahalaan ng Komonwelt ng Pilipinas noong 1935. Sa ilalim ng Pangulong Manuel L. Quezon, siya ay hinirang na Kalihim ng Agrikultura at Kalakalan.

Nang masakop ng mga Hapones ang Pilipinas, nakipagtulungan siya sa mga Hapones noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Pinangasiwaan niya ang partidong KALIBAPI.  Siya ang nahalal na Ispiker ng Pambansang Asemblea ng Ikalawang Republika ng Pilipinas sa ilalim ng Hapon.

Noong mga 1944, habang sumusulong ang mga puwersang Amerikano at Pilipino upang palayain ang bansa mula sa mga Hapones, ang mga opisyal ng pamahalaang Ikalawang Republika na kinabibilangan ni Aquino ay lumipat sa Baguio bago lumipad sa bansang Hapon kung saan sila nadakip at nabilanggo sa Bilangguang Sugamo nang sumuko ang Hapon sa mga Alyado ng Digmaan. Noong 25 Agosto 1946, si Aquino ay ibinalik sa Pilipinas upang humarap sa mga kasong pagtataksil. Siya ay pinayagang makapagpiyansa. Namatay siya noong 20 Disyembre 1947 sa atake sa puso habang nanonood ng larong boksing sa Rizal Memorial Coliseum sa Maynila at bago malitis sa kanyang kaso.

## Personal
Siya ay nagpakasal kay Maria Urquico na anak ng katipunerong si Antonio Urquico at Justa Valeriano noong Mayo 1916. Sila ay nagkaroon ng apat na anak: Antonio Aquino (1917–1993), Servillano Aquino II (1919–1973), Milagros Aquino (1924–2001), at Erlinda Aquino.

Pagkatapos mamatay ng kanyang unang asawang si Maria noong Marso 1928, siya ay nagpakasal kay Corazon Aquino na ikatlong pinsan noong 6 Disyembre 1930. Sila ay nagkaroon ng 6 na anak:Maria Aurora (Maur), Benigno Aquino, Jr. (Ninoy), Maria Gerarda (Ditas), Maria Guadalupe (Lupita), Agapito (Butz), Paul, at Maria Teresa (Tessie).

## Sanggunian
Kategorya:Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas
Kategorya:Mga politiko ng Pilipinas
Valeriano Weyler

[thumb|right|Si Heneral Valeriano Weyler, c. [1878.]]

Si **Valeriano Weyler Nicolau, marqués de Tenerife** (17 Setyembre, 1838 - 20 Oktubre, 1930) ay isang sundalong Kastila. Siya ang komandante sa Cuba na binansagang "Mangangatay" o "Tagakatay" dahil sa kaniyang mapaniil na mga patakaran. Pinabalik siya sa Europa noong 1897.

Isinilang si Weyler sa Palma de Majorca noong 17 Setyembre, 1838 sa isang Kastilang ina at Alemang ama, na isang duktor na militar, at tumanggap ng edukasyon sa Granada, Espanya.  Dating mga Prusyano ang kaniyang pamilya, at naglingkod sa hukbong-katihan ng mga Kastila sa loob ng maraming mga salinlahi.  Pumasok siya sa kolehiyong militar sa gulang na labing-anim sa Toledo, Espanya at, nang maging tenyente, nagtuloy sa kolehiyong pangtauhan, kung saan nanguna siya sa klase.  Naging kapitan siya dalawang taon ang makalipas, at ipinadala sa Cuba sa sarili niyang kahilingan.

## Sanggunian 
### Talababa 
### Bibliyograpiya 
* *The World of 1898: The Spanish American War* (Aklatan ng Kongreso, Estados Unidos, nasa dominyong publiko)

Kaurian:Mga Kastila
Toledo

Ang **Toledo** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Toledo, Espanya, pook sa Espanya.
*Lungsod ng Toledo, pook sa Pilipinas. 
*Toledo, Ohio, lungsod sa Estados Unidos. 
*Bing Toledo, isang artista sa Pilipinas.
*Toledo, barangay sa Silang, Kabite.
Rosa Luxemburg

thumb|right|250px|Rosa Luxemburg
Si **Rosa Luxemburg** (Rosalia Luxemburg, ) (5 Marso 1870/71 – 15 Enero 1919), ay isang Hudyong ipinanganak sa Poloniya na Alemang  teorikong Marxista, pilosopong sosyalista, at rebolusyunaryo para sa *Social Democracy of the Kingdom of Poland and Lithuania* (Panlipunang  Demokrasiyang Partido ng Kaharian ng Poloniya at Lituaniya), Alemang SPD, *Independent Social Democratic Party* (Malayang Panlipunang Demokratikong Partido) at *Communist Party of Germany* (Partido Komunista ng Alemanya).

Noong 1914 pagkatapos suportahan ng SPD ang paglahok ng Alemanya sa Unang Digmaang Pandaigdig, itinatag niya, kasama si Karl Liebknecht, ang rebolusyunaryong *Spartakusbund* (Ligang *Spartacist*), na noong 1 Enero 1919 naging Partido Komunista ng Alemanya.  Noong Nobyembre 1918, sa panahon ng Rebolusyong Aleman, tinatag niya ang *Die Rote Fahne* (Ang Pulang Bandila), ang sentral na samahan ng mga maka-kaliwang rebolusyonaryo.

Tinuring niya ang himagsikang *Spartacist* noong Enero 1919 sa Berlin bilang isang pagkakamali, ngunit sinuportahan ito nang nagsimula.  Nang supilin ang pag-aalsa ng mga Freikorps (mga tirang monarkistang hukbo at maka-kanang malayang milisiya kapag pinagsama), sina Luxemburg, Liebknecht at daan-daang mga maka-kaliwang rebolusyunaryo ang binihag, pinahirapan, at pinatay. Simula noong namatay sila, natamo nina Rosa Luxemburg at Karl Liebknecht ang katayuang dakilang simbolo ng mga demokratikong sosyalista at Marxista.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Alemang Hudyo
Kategorya:Mga komunista
Tomoyuki Yamashita

Si Heneral  ay isang heneral ng Hukbong Katihan ng Imperyong Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig.  Siya ang pinakakilala sa pananakop ng mga kolonya ng Britanya sa Malaya at Singapore, kaya't binansagan siya bilang **Ang Tigre ng Malaya**.  Siya ang komandanteng heneral ng mga pwersang Hapones sa Pilipinas noong mga huling yugto ng digmaan.  Pinaurong niya ang mga tropa ng sundalong Hapones para masagip ang lungsod dahil sa pagdating ng mga sundalong Amerikano noong Oktubre 20, 1944 hanggang Setyembre 2, 1945, at ang kasama ay nasa loob ng mga sundalong Pilipino at mga kumilalang gerilya ay inihanda ng kampanya ng Pagpapalaya sa Pilipinas.  Ginawaran siya ng parusang kamatayan dahil sa mga krimeng pandigmaan.

## Sanggunian 
Kaurian:Mga Hapones
Andrés de Urdaneta

thumb|right|Si Andrés de Urdaneta.
Si **Andrés de Urdaneta** (Ordizia, Espanya, 30 Nobyembre 1498 - 3 Hunyo 1568, Lungsod ng Mehiko) ay isang Kastilang prayle at nabigador na nakaisip na pasilangang daan ng paglalayag sa kahabaan ng Pasipiko mula sa Pilipinas patungong 
Acapulco, Mehiko (Bagong Espanya). Nakilala ang daang ito bilang  "ruta ni Urdaneta."  Isa siyang paring Agustino at kapitan-sa-paglalayag na nakasama ni Miguel López de Legazpi sa ekspedisyon patungong Pilipinas noong 1564.

## Sanggunian
### Talababa
### Bibliyograpiya
*McDougall, Walter (1993). *Let the Sea Make a Noise: Four Hundred Years of Cataclysm, Conquest, War and Folly in the North Pacific.* New York: Avon Books.

Kategorya:Mga Kastila
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Kategorya:Espanya
Carlos de la Torre (paglilinaw)

Ang pangalang **Carlos de la Torre** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Carlos de la Torre, Kastilang dating gobernador ng Pilipinas.
*Carlos María de la Torre, isang Kardinal ng Simbahang Katoliko Romano.
*Carlos Ferreira de la Torre (1914-1990), isang Kastilang iskultor.
*Carlos Lozano de la Torre, politikong Mehikano (senador ng Aguascalientes).
Bertrand Russell

Si **Bertrand Arthur William Russell, ikatlong Earl Russell**, OM, FRS (Mayo 18, 1872–Pebrero 2, 1970), ay isang pilosopo, dalubhasa sa kasaysayan, eksperto sa matematikal na lohika, tagataguyod ng repormang panlipunan at pasipista. Bagaman kadalasang tinuturing bilang isang Ingles, ipinangnak siya sa Wales. Isang mabungang manununulat, ginawa niyang tanyag ang pilosopiya at naging isang komentarista sa isang malawak na iba't ibang mga paksa. Pinagpapatuloy ang isang tradisyon ng pamilya sa mga bagay pampolitika, namamayani siya bilang isang aktibistang laban sa digmaan, pinagtatanggol ang malayang kalakalan sa pagitan ng mga bansa at kontra-imperyalismo. sinulat niya ang sanaysay na *On Denoting* at kasamang may-akda (kasama si Alfred North Whitehead) ng *Principia Mathematica*, isang pagsubok na ipako ang matematika sa mga batas ng lohika.  May malaking impluwensiya sa lohika, teoriyang tangka (*set theory*), linggwistika at pilosopiyang nagsusuri (*analytic philosophy*).

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga pilosopong Ingles
Kategorya:Mga ateista
Kategorya:Mga laureado ng Gantimpalang Nobel
Gawad Ramon Magsaysay

thumb|right|200px|Gawad Ramon Magsaysay
Ang **Gawad Ramon Magsaysay** ay itinatag noong Abril 1957&nbsp;ng mga katiwala ng Pondo ng Magkakapatid na Rockefeller (RBF) na nakahimpil sa Lungsod ng Bagong York. Sa pagsang-ayon ng pamahalaan ng Pilipinas, nilikha ang parangal bilang paggunita kay Ramon Magsaysay, ang ikapitong pangulo ng Pilipinas, at upang magpamalag ang kanyang halimbawa ng katapatang-asal sa pamahalaan, magiting na paglilingko sa mga tao, at pragmatikong ideyalismo sa isang lipunang pangdemokrasya. Ang Gawad Ramon Magsaysay ay palaging itinuturing Gantimpalang Nobel ng Asya.

Bawat taon ang Pundasyon ng Gawad Ramon Magsaysay ay namimigay ng mga parangal sa mga Asyanong indibidwal at organisasyon ukol sa pagkakamit ng kahusayan sa kani-kanilang mga larangan. Ang mga gawad ay ibinibigay sa anim na kategorya:
* Paglilingkod sa diskubre siyensiya o inobasyon
* Paglilingkod sa Publiko katahimikan
* Pamayanan diskubre teknolohiya
* Pamamahayag, Panitikan at Malikhaing Sining ng Komunikasyon
* Kapayapaan at Sabansaang Pang-unawa
* Pamumuno para sa Bayan medisina

Noong Mayo 1957, ang mga pitong kilalang Pilipino ay itinalaga sa lupon ng pagkatatag ng mga katiwala ng Pundasyon ng Gawad Ramon Magsaysay (RMAF), ang di-kumikitang korporasyon na gumagawa sa pagpapairal sa mga gawad na programa.

Kinikilala at pinaparangal ng RMAF ang mga indibidwal at organisasyon sa Asya sa kabila ng lahi, pananampalataya, kasarian, o kabansaan, na nakapagkamit ng karangalan sa kani-kanilang larangan at nakapagtulong sa iba na walang inaasahang pagpapakilala sa publiko.

Noong 2000 Seremonya ng Pagpapalabas ng Gawad Magsaysay, ipinahayag ng Pundasyon ang paglikha ng ikaanim na Gawad na kategorya, Pamumuno sa Maagap na Pagkilos. Ang bagong Gawad na kategorya ay itinatag na may tulong na ipinagkaloob mula sa Pundasyong Ford. Ang Gawad Ramon Magsaysay para sa Pamumuno sa Maagap na Pagkilos ay pinaparangal ang "mga indibidwal, gulang na apatnapung tao't pababa, gumagawa ng namumukod-tanging gawain sa mga isyu ng pagbabagong panlipunan sa kanilang mga pamayanan." Ang gawad sa kategoryang ito ay ibinigay sa unang pagkakataon noong 2001.

Sa pakikipagtulungan ng Pamantasan ng Lungsod ng Maynila, ang Pundasyon ay nagbibigay nang panayan ng serye ng lektura ng mga Nakamit ng Gawad Ramon Magsaysay sa Paaralan ng Pamamahalang Pampubliko ng Pangulong Ramon Magsaysay ng pamantasang din iyon.

## Mga nakamit ng gawad 
* Tala ng mga nakamit ng gawad ng Magsaysay

## Talababa 
## Mga panlabas na kawing 
* Pundasyon ng Gawad Ramon Magsaysay 
* Blog ng Pundasyon ng Gawad Ramon Magsaysay 

Kategorya:Mga gawad sa kapayapaan
Kategorya:Mga gawad sa gawaing pantao at paglilingkod
Kategorya:Mga gawad sa pamamahayag
Kategorya:Mga gawad na itinatag noong 1957
*
Murasaki Shikibu

Si **Murasaki Shikibu** (; c. 973–c. 1014 o 1025), ay isang Hapon na nobelista, manunula at utusan sa korteng imperyal noong panahon ng Heian.  Kilala siya bilang may-akda ng *Ang Istorya ni Genji*, na nasulat sa wikang Hapon noong mga 1000 hanggang 1008 (mga 1010

## Mga sanggunian 
Kategorya:Ipinanganak noong 973
Kategorya:Namatay noong 1014
Kategorya:Mga manunulat mula sa Hapon
Turno

Ang **turno** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*turno, isang uri ng makina na nakapaghuhugis ng metal o kahoy.
*turno o turnuhan pook kung saan isinasagawa ang pagtuturno.
*turno, paghahalinhinan sa isang tungkulin, katungkulan o gawain; katulad ng *turno pasipiko* nina Práxedes Mateo Sagasta at Antonio Cánovas del Castillo sa Espanya.
**Turno Records*, isang kompanyang pangmusika sa Pilipinas; naglabas ng tugtuging *Love In The Land Of Rubber Shoes And Dirty Ice Cream* ng bandang Orange and Lemons.
Kalsonsilyo

Ang **kalsonsilyo** ay isang panloob na salawal.

*brip, ibang tawag sa maikling-maikling karsonsilyong panloob; panlalaki
*boxer shorts, mahabang salawal ngunit hindi matatawag na tunay na pantalon, hanggang tuhod lamang o bago dumating sa tuhod ang haba (kung humaba man, bahagya lamang, mga hanggang kalahatian ng lulod); panlalaki at pambabae

## Silipin din
* salawal (paglilinaw)

Kategorya:Kasuotan
Kategorya:Mga panloob na damit
Bra

thumb|Anyo ng bra noong mga 1975.
Ang **bra** o **brasiyer** ay isang kasuotang pambabae na ginagamit na panalo, pansuporta at pantakip sa mga suso ng dibdib.  Kabilang ito sa anumang damit na pang-ilalim o panloob.  Katambal ito ng panti.

## Sanggunian
Kategorya:Mga panloob na damit
Kategorya:Mga damit na pambabae
Kamison

thumb|right|Paldang kamison.

Ang **kamison**, **nagwas**, o **hap-islip** (Ingles: *chemise*, *half-slip* [paldang kamison o kalahating kamison], *full-slip* [mahaba o buong kamison]) ay isang uri ng kasuotang pambabaeng na kahugis at kasinghaba ng karaniwang palda subalit manipis. Isa itong uri ng pang-ilalim o panloob na damit. Sinusuot ito na nasa ibabaw ng panti. Bukod sa paldang kamison, mayroon ding mahabang kamison na tumatakip sa pang-itaas at pangibabang bahagi ng katawan at isinusuot na nakapaibabaw sa bra at panti, na kapwa mga pansuson din. Tinatawag na **kamisola** ang mahabang kamisong ito.

## Sanggunian 
### Talababa 
### Bibliyograpiya 
* Barbier, Muriel & Boucher, Shazia (2003). *The Story of Lingerie*. Parkstone. ISBN 1-85995-804-4 
* Saint-Laurent, Cecil (1986). *The Great Book of Lingerie*. Academy editions. ISBN 0-85670-901-8

Kaurian:Mga damit na pambabae
Kaurian:Mga panloob na damit
Práxedes Mateo Sagasta

Si **Práxedes Mateo Sagasta** (1825-1903), sinilang noong 21 Hulyo 1825 sa Torrecilla en Cameros Logroño, La Rioja, Espanya at namatay noong 5 Enero 1903 sa Madrid.  Isa siyang politikong Kastila na naging pangulo ng pamahalaan sa apat na pagkakataon sa pagitan ng 1870 at 1902 bilang kinatawan ng Partidong Liberal, at bilang kasali rin sa *turno pacifico* (turnong pasipiko) o "tahimik na paghahalinhinan sa katungkulan" kasama ni Antonio Cánovas del Castillo.  Nalalamang mayroon siyang labis na kakayahan sa pagtatalumpati.  Isa siyang liberal na punong ministro.  
 
Bilang kasapi ng partidong progresibo habang isang estudyante sa Paarang Pang-inhinyeriya ng Madrdi noong 1848, siya lamang ang natatanging mag-aaral sa eskuwelahan na tumanggi sa paglagda ng isang liham na tumatangkilik kay Reyna Isabel II.  Matapos ang kaniyang mga pag-aaral, naging aktibo siya sa pagganap sa mga gawaing pampamahalaan.

Nanilbihan siya sa Kortes ng Espanya sa pagitan ng 1854-1857 at 1858-1863.  Noong 1866 lumikas siya patungong Pransiya makaraan ang bigong kudeta, na nagbalik sa Espanya noong 1868 upang makilahok sa pamahalaang probisyonal na nalikha matapos ang Rebolusyong Kastila noong 1868.

Si Sagasta ang Punong Ministro ng Espanya noong panahon ng Digmaang Kastila-Amerikano
ng 1898, at noong panahon kung kailan nawala na sa kamay ng Espanya ang mga natitira pa nitong mga kolonya.  Sinikap niyang maiwasan ang digmaan sa pagitan ng Espanya at ng Estados Unidos, isang pakikipag-ugnayan na nahatid pa rin sa hidwaan.  Pumayag si Sagasta sa isang konstitusyong awtonomo kapwa para sa Cuba at Puerto Rico.  Tinanaw ng mga kalaban sa politika ni Sagasta na isang pagtataksil sa Espanya ang kaniyang ginawang ito at sinisi siya sa pagkatalo ng bansa sa digmaan at sa pagkawala ng mga teritoryong kapuluan nito makalipas ang Tratado ng Paris noong 1898.

## Sanggunian 
## Silipin din 
* Digmaang Kastila-Amerikano
* Puerto Rico
* Cuba

## Mga panlabas na kawing 
* *Paglalarawan mula sa Aklatan ng Kongreso ng Estados Unidos*

Kategorya:Mga Kastila
Kategorya:Mga politiko ng Espanya
Kategorya:Mga Punong Ministro ng Espanya
Kategorya:Digmaang Kastila-Amerikano
Jean-Jacques Rousseau

Si **Jean-Jacques Rousseau**, (28 Hunyo 1712&nbsp;– 2 Hulyo 1778) ay isang pangunahing pilosopo mula sa Ginebra, Suwisa, at pigura sa panitikan, at kompositor noong Panahon ng Paliwanag na naimpluwensiyahan ng kanyang mga pilosopiyang pampolitika ang Rebolusyong Pranses at ang pagsulong ng liberal, konserbatibo at sosyalistang teoriya. Ang kanyang mga sinulat katulad ng *Confessions*, *Reveries of a Solitary Walker* at iba pa, ang nagsimula ng makabagong awtobiograpiya at hinimok ang isang bagong tuon sa paggawa ng subdiyektibidad na namunga sa mga gawa ng ibang palaisip katulad nina Hegel at Freud. Ang kanyang nobelang *Julie, ou la nouvelle Héloïse* ang isa sa mga mabentang gawang kathang-isip ng ikalabing-walong daang taon at naging mahalaga sa pagsulong ng romantisismo. Naging mahalaga din ang kanyang mga ambag sa musika bilang teoriko at isang kompositor. Nilibing siya *Pantheon* ng Paris noong 1794.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Suwiso
Kategorya:Mga kompositor mula sa Suwisa
Kategorya:Mga pilosopo mula sa Suwisa
Kategorya:Mga manunulat mula sa Switzerland
Mansanilya (krisantemo)

Ang **krisantemo**, **krisantemum**, o **mansanilya** (Ingles: *chrysanthemum*) ay mga sari ng bulaklak at halaman na may kakayahang mamumulaklak sa buong taon.  Kabilang sa mga ito ang may 30 mga sari na nasa pamilyang *Asteraceae*, at katutubo sila sa Asya at hilagang-silangang Europa.  Kabilang dito ang mga butonsilyo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Bulaklak
Kategorya:Asteraceae
Kategorya:Mansanilya
Mansanilya (kamomile)

thumb|right|Mga bulaklak ng mansanilya.

Ang **kamomile** o **mansanilya**

## Gamit
Maaaring ihanda bilang tsaa ang bulaklak ng mansanilyang ito na nakapagpapahinahon ng daanan ng pagkain sa katawan, nakapagpapakalma ng damdamin at nakapagdurulot ng mahimbing na pagtulog.  Nagagamit din ito sa paggamot ng mga di-lubhang mga pangangati sa balat, katulad ng Matricaria recutita.  Bilang isang yerbang may katangiang panlunas, nakapagpapagaling din ito ng labis na pag-utot.

## Mga uri
* Kamomileng Aleman o Mansanilyang Aleman (*Matricaria recutita*, o *Matricaria chamomilla*), karaniwang ginagawang yerbang tsaa.
* Romanong kamomile o Mansanilyang Romano (*Chamaemelum nobile*, o *Anthemis nobilis*), ang kamomileng "pambakuran".
* Mabahong kamomile o Mansanilyang mabaho (*Anthemis cotula*); kabilang ang ilang mga uri ng *Anthemis*.
* Kamomileng ligaw, Mansanilyang ligaw, o pinyang damo (*Matricaria discoidea*)

## Pagtatanim
Mas tumutubo at lumalago ang mansanilyang ito sa maaraw o may-bahagyang silong na lugar, mamasa-masang pook, may liwanag, at lupaing napaglalagusan agad ng tubig na idinilig.  Hindi ito gaanong nagtatagal sa mga rehiyong tuyo at mainit (kaya't ginagamit na pamalit sa mga ito ang *Cotula squalida* sa ganitong uri ng mga pook).  Itinatanim ang mga buto sa maagang tag-sibol o huling panahon ng tag-lagas.  Kapag napayabong at tumatag na ang mga halaman, dadami ang mga ito at maaaring hatiin upang makakuha ng mga bagong pananim.

## Tingnan din
*Krisantemo

## Mga sanggunian
Kategorya:Mansanilya
Kategorya:Angiosperms
Kategorya:Yerba
Kategorya:Asteraceae
Mansanilya (paglilinaw)

Ang **mansanilya** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Mga halamang namumulaklak:
**krisantemo
**kamomile
Mirasol

Ang **mirasol** o **hirasol**)
* *Helianthus smithii* (''Smith's Sunflower*, mirasol ni Smith)
* *Helianthus strumosus* (*Paleleaf Woodland Sunflower*, mirasol sa kahuyan na may mapanglaw na dahon)
* *Helianthus tuberosus* (*Jerusalem Artichoke*, *Sunchoke*, artitsoke ng Herusalem)

## Sanggunian 
## Mga panlabas na kawing 
*Ang bulaklak na Mirasol
*Mas kumpletong talaan ng mga uri ng mirasol o *Helianthus''

Kategorya:Mirasol
Kategorya:Angiosperms
Kategorya:Asteraceae