Lutuing Pilipino

thumb|300px|Isang seleksyon ng mga pagkaing mahahanap sa lutuing Pilipino.
Binubuo ang **lutuing Pilipino** ng mga lutuin ng higit sa isang daang natatanging pangkat etniko sa kapuluan ng Pilipinas. Karamihan ng mga kilalang pagkain sa lutuing Pilipino ay mula sa mga tradisyon sa pagluluto ng mga iba't ibang pangkat etnolingguwistiko at tribo ng kapuluan, kabilang dito ang mga Ilokano, Pangasinense, Kapampangan, Tagalog, Bikolano, Bisaya, Chavacano, at Maranaw. Sa paglipas ng mga siglo, nag-ebolb ang mga pagkaing nauugnay sa mga pangkat na ito mula sa katutubong pundasyon (Austronesyo, higit sa lahat) tulad ng mga ibang bansa sa maritimong Timog-silangang Asya na may iba't ibang impluwensiya mula sa mga lutuing Tsino, Kastila, at Amerikano na inangkop gamit ang mga katutubong sangkap upang pumatok sa mga lokal na kagustuhan.

Ang saklaw ng putahe ay mula sa simpleng daing at kanin hanggang sa mga kari, paelya, at *cozido* mula sa Iberya na inihahanda para sa mga piyesta. Kabilang sa mga sikat na pagkain ang litson, longganisa, tapa, torta, adobo, kaldereta, metsado, putsero, apritada, kare-kare, pinakbet, sinigang, pansit, at lumpiya.

Isa sa nakaugaliang gawi sa pagkain ng mga Pilipino ang pagkakamay o paghuhugis-bilog ng kanin sa pamamagitan ng mga daliri habang pinipisil sa plato bago isubo sa bibig.

## Kasaysayan
[thumb|Mga [Mga Austronesyo|Austronesyong ruta ng kalakalang pandagat (kabilang dito ang Kalakalan ng Pampalasa at Maritimong Daang Seda) na nagbigay-daan sa pagpapalitan ng mga lutuin at sangkap sa Maritimong Timog-silangang Asya, Timog Asya, at Tsina.]]

Ang mga Negrito, ang mga unang tao sa kapuluan ng Pilipinas, ay mga pagala-galang nanghuhuli-hanap na kumain ng mga napulot na laman-lupa, pagkaing-dagat, at pinangangasong hayop.

Noong mga 6000 BP, ang mga sumunod na migrasyon ng mga Austronesyong naglalayag, kung saan nagmula ang karamihan sa mga kontemporaryong Pilipino, ay nagdala ng mga bagong pamamaraan sa akwakultura at agrikultura, at iba't ibang mga alagang pagkain at hayop.

Ang kapatagan ng gitnang at timog-kanlurang Luzon, Kabikulan, at silangang Panay ay naging mga pangunahing prodyuser ng bigas, na nagluwas ng sobra sa iba pang bahagi ng kapuluan. Isang simbolo ng kayamanan ang bigas noon, at naging handog ang maraming de-bigas na pagkain sa mga mahahalagang seremonya.

### Panahong prekolonyal 
Bago ang kolonisasyon ng mga Kastila, madalas na nakipagkalakalan ang Pilipinas sa Tsina. Sa katunayan, naging sapat ang dalas nitong kalakalan na nagtatag ang mga Tsino ng mga himpilan sa ilang mga lungsod sa baybayin ng Pilipinas. Nagpasok ang mga Tsino ng bihon at lumpiya sa kapuluan.

Ang pagsisimula ng pagtatanim ng palay ay naging malaking pag-unlad sa lutuing Pilipino. Sa Hilagang Luzon, nilikha ang sikat na hagdan-hagdang palayan ng Banawe ng mga Ipugaw mahigit 2,000 taon na ang nakalilipas. Gamit lamang ang mga simpleng kasangkapan, binuo ng mga Ipugaw ang mga terasa sa paggawa ng mga pader na bato at putik upang magkaroon ng mga patag na rabaw sa mga matatarik na dalisdis ng bundok. Dahil dito, nakapagtanim sila ng palay sa kabundukan. Tulad ng karamihan sa Asya, ang bigas ay isang pangunahing pagkain ng lutuing Pilipino. Karaniwan ang mga de-bigas na pagkain sa lahat ng rehiyon, na may impluwensiya mula sa iba't ibang bansa, hal. magkahawig ang lugaw sa Tsinong *congee*.

### Pananakop ng mga Kastila 
Noong panahong ito, naganap ang kalakalang galyon sa pagitan ng Maynila at Acapulco, kalupaan ng Bagong Espanya (Mehiko sa kasalukuyan). Kaya malaki ang naging impluwensiya ng lutuing Mehikano sa lutuing Pilipino, sa pagpapasok ng samu't saring pagkain at teknika mula sa Bagong Mundo at Espanya. Mga pananim ang karamihan sa mga naidala mula sa Kaamerikahan, kabilang dito ang: mais, sili, pimyento, kamatis, patatas, mani, tsokolate, pinya, buto ng kape, singkamas, mga iba't ibang kukurbita, atsuwete, abukado, atbp. Nagdala rin ang mga Mehikano at iba pang Amerikanong Latino ng mga Kastilang pamamaraan sa pagluluto, kabilang dito ang *sofrito* ("ginisa"), paglolongganisa, pagtitinapay, pati mga putahe tulad ng empanada, paelya, torta, at tamales.
## Paglalarawan
[thumb|Isang mangkok ng [kanin.]]
Hindi gaanong may panimpla o pampalasa ang talagang mga katutubong lutuing Pilipino bagaman maraming makukuhang mga pampalasa o panimpla sa Pilipinas.  Pinakapayak na pagkain sa bansa ang kanin o nilutong bigas.  Pangunahing napagkukunan ng protina ang isda, ngunit karaniwan din ang pagkain ng karne ng baboy at manok. Mayroon ding kumakain ng bibe.  Mayroon din karne ng baka sa bansa subalit mas mataas ang halaga ng karneng sapagkat hindi gaanong napapaunlad ang industriya nito.  Hindi bantog ang pagkain ng karne ng tupa, bulo o guya. Sa ilang mga lugar, kinakain ang karne ng kambing, palaka, kuneho, at usa. Maaari rin na katumbas ito ng salitang Ingles na *finger food* o mga pagkain na kinukukot.

## Tingnan din 
* Talaan ng mga lutong Pilipino

## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na kawing 
* *Commonly Used Ingredients in Filipino Dishes Filipino Cooking and Recipes, Filipino Stovetop*
* Filipino Recipes
* Pulutan Recipes 


Kategorya:Kultura ng Pilipinas
Kategorya:Pagkain