open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dumuzid ang Mangingisda

Si **Dumuzid ang Mangingisda** na orihinal na mula sa Kuara sa Sumerya ang ikatlong hari ng Unang Dinastiya ng Uruk at hinalinhan ni Gilgamesh ayon sa talaan ng mga haring Sumeryo.  Isinaad sa talaan ng mga haring Sumeryo na mag-isa niyang binihag si Enmebaragesi na pinuno ng Kish sa Sumerya. Si Dumuzid ay namuno sa Uruk ng 100 taon.

Kategorya:Mga pinuno ng Sumerya
Sikosis

Ang **sikosis** o **psychosis** (mula sa Griyegong ψυχή "psyche", isipan/kaluluwa at -ωσις "-osis", abnormal na kondisyon) ay tumutukoy sa abnormal na kondisyon ng isipan at isang henerikong terminong sikayatriko para sa estado ng isipan na kadalasang inilalarawan bilang "kawalan ng kaugnayan sa realidad". Ang mga taong dumaranas nito ay inilalarawang sikotiko. Ang sikosis ay terminong ibinigay sa mas malalang mga anyo ng mga anyo ng sakit na sikayatriko na ang mga halusinasyon at/o delusyon, karahasan at huminang kabatiran ay maaaring mangyari. 
## Mga sintomas
### Mga halusinasyon
Ang mga halusinasyong naririnig ang mga naririnig na tinig o boses sa ulo ng meron nito na isang karaniwang katangian ng sikosis. Sila ay maaaring nakakakita ng mga bagay o entidad na hindi tunay.
### Mga delusyon
Ang mga delusyon ang mga maling paniniwala ng isang meron nito sa kabila ng mga ebidensiyang sumasalungat sa maling paniniwalang ito. Kabilang sa mga delusyon (maling paniniwala) nito ang *delusyon na paranoid*, *delusyon ng pag-uusig*, at *delusyon ng kadakilaan*. Ang mga *delusyon ng pag-uusig o paranoid* ay kinabibilangan ng paniniwalang sila ay kinokontrol ng ibang tao, nilalason, dinadaya, hinaharass, pinapadalhan ng mga mensahe ng mga tao sa telebisyon o ang kanilang mga kaisipan ay isinasahimpapawid ng mga himpilan ng radyo. Ang mga *delusyon ng kadakilaan*  ang paniniwalang sila ay isang superior o napaka-dakilang indibdwal gaya ng pagkakaroon ng tumaas o labis na kapangyarihan, katalinuhan, kayamanan o kasikatan. Kabilang dito ang paniniwalang sila ay Diyos, mesiyas, tagapagligtas, santo o isang pinili.
## Mga diperensiyang sikayatriko
Ang mga pangunahing sanhing sikayatriko ng sikosis ay kinabibilangan ng:
* schizophrenia at schizophreniform disorder
* affective (mood) disorders, kabilang ang depression, at malalang depresyon o manila sa bipolar disorder (manic depression). Ang mga taong nakakaranas ng episodyong sikotiko sa konteksto ng depresyon ay maaaring makaranas ng mga delusyon o halusinasyong inuusig sila o pagsisi sa kanilang sarili samantalang ang mga nakakaranas ng episodyong sikotiko sa konteksto ng mania ay maaaring may mga delusyon ng kadakilaan.
* schizoaffective disorder na kinasasangkutan ng mga sintomas ng parehong schizophrenia at mga mood disorder
* brief psychotic disorder, o acute/transient psychotic disorder
* delusional disorder (persistent delusional disorder)
* chronic hallucinatory psychosis

Ang mga sintomas na sikotiko ay maaari ring makita sa 
* schizotypal disorder
* ilang mga diperensiya ng personalidad sa panahon ng stress (including paranoid personality disorder, schizoid personality disorder, at borderline personality disorder)
* major depressive disorder 
* bipolar disorder sa malalang mania at/o malalang depresyon bagaman posibleng magkaroon ng malalang mania at/o malalang depresyon ng walang sikosis. 
* post-traumatic stress disorder
* induced delusional disorder
* minsan sa obsessive-compulsive disorder

## Mga sanggunian
Kategorya:Sikosis
Girsu

Ang **Girsu** (cuneiform:?; Sumeryo:Ĝirsu; Akkadiano:?) ang modernong Tell Telloh, Dhi Qar Governorate, Iraq, at isang siyudad ng Sumerya na mga 25 km hilagang kanluran ng Lagash. Dahil sa inisyal na nasal na velar ŋ, ang transkripsiyon ng  Ĝirsu ay karaniwang binabaybay bilang Ngirsu (o G̃irsu, Girsu, Jirsu) upang maiwasan ang kalituhan.
Kategorya:Mga siyudad ng Sumerya
Umma

Ang **Umma** (modernong *Tell Jokha*, Dhi Qar Province sa Iraq) ang sinaunang siyudad sa Sumerya. May mga pagtatalo ang mga skolar tungkol sa mga pangalang Sumeryo at Akkadiano nito.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga siyudad ng Sumerya
Adab (siyudad)

Ang **Adab** o **Udab** (Wikang Sumeryo: *Adab*ki at UD.NUNKI) ay isang sinaunang siyudad ng Sumerya sa pagitan ng Telloh at Nippur. Ito ay matatagpuan sa lugar ng modernong **Bismaya** o Bismya sa Wasit Province ng Iraq.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga siyudad ng Sumerya
Mari, Syria

Ang **Mari** (modernong **Tell Hariri**, Syria) ay isang sinaunang siyudad ng Sumerya at Amoreo na matatagpuan na 11&nbsp;km hilagang kanluran ng modernong bayan ng  Abu Kamal sa kanluraning bangko ng ilog Euphrates mga 120&nbsp;km timog silangan ng Deir ez-Zor, Syria. Ito ay pinaniniwalaang tinitirhan ng tao simula pa noong ika-5 milenyo BCE hanggang noong mga 1759 BCE nang ito ay kubkobin ni Hammurabi.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga siyudad ng Sumerya
Kategorya:Archaeological site
Nippur

Ang **Nippur** (Wikang Sumeryo: *Nibru*, kadalasang  logograpikong itinala bilang , EN.LÍLKI, "Siyudad ni Enlil;" Wikang Akkadiano: *Nibbur*) ang isa sa pinaka-sinauna ng lahat ng mga siyudad ng Sumerya. Ito ang espesyal na upuan ng pagsamba sa Diyos na Sumeryong si Enlil, ang "Panginoong Hangin" na pinuno ng cosmos na nagpapailalim lamang kay Anu. Ang Nippur ay matatagpuan sa modernong Nuffar sa Afak sa Al-Qādisiyyah Governorate, Iraq.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga siyudad ng Sumerya
Kategorya:Mga dating lugar sa Iraq
Queen

**Queen** ay isang banda na galing sa London, Britanya. Nagsimula ang banda noong 1970. Kabilang sa banda sina Freddie Mercury, John Deacon, Brian Harold May at Roger Meddows Taylor.

## Mga album 
* Queen (1973)
* Queen II (1974)
* Sheer Heart Attack (1974)
* A Night at the Opera (1975)
* A Day at the Races (1976)
* News of the World (1977)
* Jazz (1978)
* The Game (1980)
* Flash Gordon (1980)
* Hot Space (1982)
* The Works (1984)
* A Kind of Magic (1986)
* The Miracle (1989)
* Innuendo (1991)
* Made in Heaven (1995)

Kategorya:Mga banda mula sa Inglatera
Anunnaki

Ang **Anunnaki** (o **Anunna**, **Anunnaku**, **Ananaki** at iba pang mga anyo) ay isang pangkat ng mga Diyos ng mga kulturang Mesopotamiano na Sumeryo, Akkadiano, Asiryo, at Babilonyo. Ang pangalang ito ay isinulat bilang  "da-nuna", "da-nuna-ke4-ne", o "da-nun-na" na nangangahulugang "ng maharlikang dugo" o "makaprinsipeng supling". Ayon sa *The Oxford Companion to World Mythology*, ang Anunnaki "ang mga Diyos na Sumeryo ng linyang lumang primordial; sila ay mga Diyos na chthonic ng pertilidad na nauugnay sa sa mundong ilalim kung saan sila naging mga hukom. Kanilang kinuha ang kanilang pangalan mula sa Diyos na Kalangitang si An. Sila ay binanggit sa Enuma Elish, Epiko ni Gilgamesh at sa mga kalaunang mitolohiyang Asiryo at Babilonyo.
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Abzu

Ang **Abzu** (Cuneiform: 𒍪 𒀊, ZU.AB; Sumeryo: abzu; Akkadiano: apsû) na tinatawag ring **engur**, (Cuneiform:𒇉, LAGAB×HAL; Sumeryo: engur; Akkadiano: engurru) na literal na nangangahulugang, ab='tubig' (o 'semilya') zu='malaman' o 'malalim' ang pangalan ng sariwang tubig mula sa mga aquifer sa ilalim ng lupa na binigyan ng isang katangiang relihiyosong nagpepertilisa sa mga mitolohiyang Sumeryo at Akkadiano. Pinaniniwalaang ang mga ilog, mga batis, mga balon at ibang mga pinagkukunan ng sariwang tubig ay kumukuha ng kanilang tubig mula sa abzu.
Kategorya:Mitolohiyang Mesopotamiano
Akshak

Ang **Akshak** ay isang siyudad ng Sumerya na matatagpuan sa hilagaang hangganan ng Akkad na minsang tinutukoy sa Babilonya Upi. Ang eksaktong lokasyon nito ay hindi matiyak. Ito ay inilagay ng mga klasikong manunulat sa lugar na ang mga ilog Tigris at Euphrates ay napakamagkalapit at binanggit kasama ng Kish sa mga maagang rekord. 

Kategorya:Mga siyudad ng Sumerya
Dilmun

na gobernador ng Dilmun, at Enlil-kidinni na gobernador ng Nippur, ca. 1350 BCE.]]
.]]

Ang **Dilmun** o **Telmun** (Arabiko: دلمون) ay isang kabihasnan sa Golpong Persiko na binanggit ng mga kabihasnang Mesopotamiano bilang kasosyo sa kalalakan, isang pinagkukunan ng metal na tanso, at entrepôt ng ruta ng kalakalang Mesopotamia tungo sa kabihasnang Lambak Indus. Pinaniniwalan ng mga skolar na ang lokasyon nito ay sumasaklaw sa ngayong Bahrain, Failaka, Kuwait at mga karatig na baybaying silanganing Arabiano sa Golpong Persiko *(Persian Gulf)*. Natuklasan kamakailan na noong 2000 BCE, ang mga Mesopotamiano ay tumira sa Failaka.

Ang Dilmun ay unang lumitaw sa mga tabletang Sumeryong kuneiporma na mula huli ng ikatlong milenyo BCE na natagpuan sa templo ni Inanna sa Uruk. Ang isa sa pinakamaagang mga inskripsiyon na nagbabanggit ng Dilmun ay ni haring Ur-Nanshe ng Lagash noong ca. 2300 BCE. Ang Dilmun ay binanggit rin sa dalawang liham noong pamumuno ni Burnaburiash (c. 1370 BCE) na nakuha sa Nippur noong panahong Kassite ng Babilonya. Ang mga liham na ito ay mula sa opisyal ng probinsiya na sina Ilī-ippašra sa Dilmun at kanyang kaibigang si Enlil-kidinni na gobernador ng Nippur. 
## Mitolohiyang Mesopotamiano
Ang Dilmun ang lugar sa *mito ng paglikha ng Sumerya* kung saan si Ziusudra na nakaligtas sa isang malaking baha ay dinala ng mga Diyos upang mabuhay ng walang hanggan. Ang Dilmun ay binanggit sa epikong kuwento nina Enki at Ninhursag bilang ang lugar ng paglikha. Ang Dilmun sa *Enuma Elish* ang lugar kung saan ang halo ng alat tubig na kinakatwan ni Tiamat ay nagtagpo at naghalo sa sariwang tubig na Abzu. Ang Diyosang Sumeryo na si Ninlil ay nakatira sa Dilmun. Sa Enmerkar at ang Panginoon ng Aratta, ang mga pangunahing pangyayari na nakasentro sa pagtatayo ng mga ziggurat sa Uruk at Eridu ay inilalarawang nangyayari sa mundo "bago pa natirhan ang Dilmun".

## Mga sanggunian
Kategorya:Sumeria
Kategorya:Kabihasnan
Kategorya:Panahong Bronse
Golpong Persiko

Ang **Golpong Persiko** ay matatagpuan sa Kanlurang Asya sa pagitan ng Iran at Arabian Peninsula. Ito ay isang ekstensiyon ng Karagatang Indiano.

Ang Golpong Persiko ang pinagtuunan ng Digmaang Iran-Iraq noong 1980-1988 kung saan inatake ng bawat panig ang mga oil tanker ng kabilang panig.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Golpong Persiko
Zu

si Zu pagkatapos nitong nakawin ang Mga Tableta ng Tadhana.]]
]]
Si **Zu**, **Anzu** o **Imdugud** sa Sumeryo (mula sa An "langit" at Zu "malaman") ay isang maliit na Diyos ng mitolohiyang Akkadiano na anak ng Diyosang ibon na si Siris. Siya ay ipinaglihi ng mga dalisay na katubigan ng Apsu at malawak na mundo. Sina Zu at Siris ay mga malalaking ibon na nakakahinga ng apoy at tubig bagaman si Zu ay nakikita rin bilang isang agilang may ulong leon tulad ng isang griffin.  
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Kategorya:Demonyo
Ereshkigal

Sa mitolohiyang Mesopotamiano, si **Ereshkigal** (𒀭𒊩𒆠𒃲 DEREŠ.KI.GAL, lit. "dakilang babae sa ilalim ng mundo") ang Diyosa ng Irkalla na lupain ng mga namatay o mundong ilalim. Minsan, ang kanyang pangalan ay ibinibigay na **Irkalla** sa katulad na paraan ng paggamit ng Hades sa Mitolohiyang Griyego para sa parehong mundong ilalim at pinuno nito. Si Ereshkigal ang tanging isa na nakakahatol at magbgay ng mga batas sa kanyang kaharian. Ang pangunahing templong inalay sa kanya ay nasa Kutha.
Siya ay tinatawag ng Diyosang si Ishtar bilang matanda niyang kapatid sa imnong Sumeryo na "Ang pagbaba ni Inanna" na tinawag sa kalaunang mitong Babilonyo na "Ang Pagbaba ni Ishtar".
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Enkidu

Si **Enkidu** (𒂗𒆠𒆕 EN.KI.DU3 "nilalang ni Enki") ang isa sa pangunahing tauhan sa Epiko ni Gilgamesh. Si Enkidu ay nilikha mula sa putik at laway ni Aruru na Diyosa ng Paglikha upang alisin ang kayabangan ni Gilgamesh. Sa epikong ito, si Enkidu ay kasama ng hayop at walang kaalaman sa kabihasnan ng tao. Siya ay sinipingan ni Shamhat at naging tulad ng Diyos at pagkatapos ay tinuruan siyang manamit at kumain ni Shamhat. Si Enkidu ay nakipagbuno kay Gilgamesh na hari ng Uruk at kalaunang naging kaibigan niya at kasama sa mga pakikipagsapalaran ni Gilgamesh. Ang kamatayan ni Enkidu ay nagtulak kay Gilgamesh na sikaping takasan ang kamatayan at hanapin ang walang hanggang buhay ngunit ang walang hanggang buhay ay ninakaw ng isang ahas na malaki.
Kategorya:Mga bayani ng epikong Sumeryo
Lahmu

Si '*** o **Lache*' (Wikang Griyego, *Λάχή*) ay isang Diyos mula sa mitolohiyang Akkadiano. 

Ang Lahmu o mabuhok ang pangalan ng isang nag-iingat at mapagkawanggawang Diyos na panganay na anak nina Abzu at Tiamat. Siya at ang kapatid na babaeng si [[Lahamu|]] ang mga magulang nina Anshar (Amang kalangitan) at Kishar (inang mundo) na nanganak sa mga Diyos ng panteon na Mesopotamiano. Si   ay pinapakita bilang isang may balbas na lalake na may pulang  sash-uKusarikku o Taong Toro. Sa mga panahong Sumeyro, ang  ay maaaring nangangahulugang "ang isang maputik". Si Lahmu ay nagbantay sa mga tarangkahan ng templong Abzu nina Enki at Eridu. Siya at ang kanyang kapatid na si   ay mga Diyos na primordial sa Enuma Elish at maaaring nauugnay sa Lahamu na isa sa mga nilalang ni Tiamat sa epiko. 

Ang Bethlehem ay ipinangalan kay Lahmu o orihinal na tinawag na Beit Lahmu (Bahay ni Lahmu) noong ika-14 siglo BCE na binanggit sa mga Liham ng Amarna bago ang panahon ng paglitaw ng Israel. 

Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Ekur

.]] 

Ang **Ekur** () ay isang katagang Sumeryo na nangangahulugang "bundok bahay". Ito ang kapulungan ng mga Diyos sa Hardin ng mga Diyos na tumutugma sa Bundok Olympus ng Mitolohiyang Griyego. Ang Ekur ang pinakapipitaganan at sagradong gusali sa Sumerya. Sa mitolohiyang Mesopotamiano, ang Ekur ang sentro o gitna ng mundo at lokasyon kung saan ang langit at lupa ay nagkakaisa. Ito ay kilala rin bilang **Duranki** at ang isa sa mga istruktura nito ay kilala bilang **Kiur**, o "dakilang lugar". Ang Ekur ay nauugnay sa templo sa Nippur na ibinalik ni Naram-Sin ng Akkad at Shar-Kali-Sharri noong Ikatlong Dinastiya ng Ur. Ito rin ang kalaunang pangalan ng templo ni Ashur na muling itinayo ni Shalmaneser I.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mitolohiyang Mesopotamiano
Nergal

Si **Nergal**, **Nirgal**, o **Nirgali** ang Diyos ng sinasamba sa buong Mesopotamia sa Akkad, Asirya at Babilonya. Ang pangunahing upuan ng kanyang pagsamba ang Kutha o Cuthah. Si Nergal ay binanggit sa Tanakh o Bibliyang Hebreo bilang Diyos ng Cuth (Cuthah) sa 2 Hari 17:30. Siya ay anak nina Enlil at Ninlil.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga diyos na Mesopotamiano
Patubig

, Distrito ng Davangere, Indiya]]

 sa isang damuhan]]
, Turkiya]]
Ang **irigasyon** o **patubig** (mula sa kastila *irrigación*) ay ang artipisyal na paglalapat ng tubig sa isang lupain o lupa. Ito ay ginagamit upang tulungan ang paglago ng mga pananim, pagpapanatili ng landscape, at muling behetasyon ng mga nagulong lupa sa mga tuyong lugar na may hindi sapat na pagbagsak ng ulan. Ito ay ginagamit rin sa pagprotekta sa mga halaman laban sa frost  pagsugpil ng paglago ng weed sa mga lupain ng pananim at pagtulong sa pagpigil ng konsolidasyon ng lupa.

Salungat sa irigasyon, ang agrikulturang umaasa lamang sa tuwirang pagbuhos ng ulan ay tinatawag na pinapakain ng ulan o pagsasaka ng tuyong lupain. Ang mga sistemang irigasyon ay ginagamit rin sa pagsupil ng alikabok, pagtatapon ng sewage, pagminina.
## Mga sanggunian
Kategorya:Irigasyon
Kategorya:Agham ng lupang pang-agrikultura
Kategorya:Agronomiya
Submarino

thumb|U-Boot Typ VII
Ang **submarino** (Ingles: *submarine*) ay isang uri ng sasakyang pandagat na may kakayahang gumana sa ilalim ng dagat. Ito ay karaniwang ginagamit ng mga Hukbong Dagat. Ito ay maaaring pinapagana sa pamamagitan ng kuryente (*diesel-electric*), isang halimbwa nito ay ang INS Sindhurakshak (S63). Ang mga submarino ay maaari ding paganahin ng *Air-independent propulsion* at Enerhiyang nukleyar.

Bagaman ang mga eksperimentong submarino ay naitayo nang mas maaga, ang disenyo ng submarino ay nagsimula noong ika-19 na siglo, at sila ay pinagtibay ng ilang hukbong-dagat. Unang ginamit ang mga ito noong Unang Digmaang Pangdaigdig (1914–1918), at ginagamit na ngayon sa maraming navies, malaki at maliit. Kasama sa paggamit ng militar ang pag-atake sa mga barkong pang-ibabaw ng kaaway (merchant at militar) o iba pang mga submarino, at para sa proteksyon ng carrier ng eroplano, pagtakbo ng blockade, nuclear deterrence, reconnaissance, conventional land attack (halimbawa, paggamit ng cruise missile), at patagong pagpasok ng mga espesyal na pwersa. Kasama sa mga gamit ng sibilyan ang agham pangmarino, salvage, paglalayag, at inspeksyon at pagpapanatili ng pasilidad. Ang mga submarino ay maaari ding baguhin para sa mga espesyal na function tulad ng paghahanap-at-pagsagip na mga misyon at undersea cable repair. Ginagamit din ang mga ito sa turismo at arkeolohiya sa ilalim ng dagat. Ang mga modernong deep-diving submarine ay nagmula sa bathyscaphe, na nag-evolve mula sa diving bell.

Karamihan sa mga malalaking submarino ay binubuo ng isang cylindrical body na may hemispherical (o conical) na mga dulo at isang vertical na istraktura, kadalasang matatagpuan sa gitna ng mga barko, na naglalaman ng mga komunikasyon at sensing device pati na rin ang mga periscope. Sa modernong mga submarino, ang istrukturang ito ay ang "layag" sa paggamit ng Amerikano at "palikpik" sa paggamit sa Europa. Ang "conning tower" ay isang feature ng mga naunang disenyo: isang hiwalay na pressure hull sa itaas ng pangunahing katawan ng bangka na nagpapahintulot sa paggamit ng mas maiikling periscope. May propeller (o pump jet) sa likuran, at iba't ibang hydrodynamic control fins.  Ang mas maliit, malalim na pagsisid, at mga espesyal na submarino ay maaaring makabuluhang lumihis mula sa tradisyonal na disenyong ito. Ang mga submarino ay sumisid at muling lumalabas sa pamamagitan ng diving planes at pagpapalit ng dami ng tubig at hangin sa mga ballast tank upang maapektuhan ang kanilang buoyancy.

Ang mga submarino ay sumasaklaw sa isang malawak na hanay ng mga uri at kakayahan. Kasama sa mga ito ang maliliit na malayang halimbawa gamit ang A-Navigation at isa o dalawang tao na sub na tumatakbo sa loob ng ilang oras, sa mga sasakyang pandagat na maaaring manatiling lubog sa loob ng anim na buwan–gaya ng Russian Typhoon class, ang pinakamalaking submarine na nagawa kailanman.  Ang mga submarino ay maaaring gumana nang mas malalim kaysa sa maaaring mabuhay o praktikal para sa mga taong maninisid.

## Mga sanggunian
Kategorya:Barko
Integradong sirkito

memory.]]
Ang **integradong sirkito** (**IS**) (Ingles: *integrated circuit*) ay isang pangkat ng mga elektronikong sirkito na binubuo ng mga elektronikong komponente sa isang chip na gawa sa semikonduktor na materyal. Ang mga integradong sirkito ay ginagamit sa iba't ibang elektronikong kagamitan katulad ng kompyuter, smartphone at telebisyon upang makagawa ng mga punsiyon tulad ng magproseso at mag-imbak ng impormasyon. Ang isang integradong sirkito ay maaaring magkaroon ng milyon-milyong elektronikong komponente gaya ng transistor, resistor at kondensador na pinagkabit sa semikonduktor na wafer na gawa sa silisyo, tanso at iba pang mga materyal. Ang mga elektronikong komponente na ito ay mikroskopiko at ang kabuuang laki ng isang integradong sirkito ay kadalasang napakaliit.

Ang mga IC ay naging posible dahil sa mga katuklasan galing sa mga eksperimento na nagpapakita na kayang gampanan ng mga semiconductor ang mga ginagawa ng mga vacuum tube at pagdating ng gitna ng ika-20 na dantaon ang pagunlad ng teknolohiya sa paggawa ng semiconductors.  Ang pagsama ng maraming maliliit na transistor sa isang maliit na chip ay isang malaking pagsulong mula sa manwal na paggawa ng mga circuit gamit ang sari-sariling mga electronic component, pagkamaasahan at makabloke na paraan sa pag disenyo ng circuits ang nagsiguro ng mabilis na pagpalit ng mga karaniwang integrated circuit kapalit ng mga disenyong gumagamit ng sari-sariling transistors.

May dalawang malaking lamang ang mga IC laban sa ibang mga circuit: presyo at galing sa pagtupad. Masbaba ang presyo dahil ang mga chip, kasama ang iba pang mga component, ay tinatatak bilang isang yunit gamit ang photolithography imbis na buoin ang mga ito isa-isa. Isa pa, mas kaunti ang ginagamit na materyal ng mga IC kaysa sa ibang mga circuit. Magaling ang pagtupad dahil mabilis ang pagpalit ng mga IC at kumukunsumo ito ng mas kaunting kuryente (kumpara sa ibang mga circuit) gawa ng kaliitin nito at ng pagkakalapit-lapit ng mga component. Noong 2012, ang karaniwang laki ng isang chip ay nasa pagitan ng kaunting milimetro hangang 450 na milimetro, at nagtataglay ng hanggang 9 na milyong mga transistor sa bawat milimetro.

## Sanggunian 
Kategorya:Mga integrated circuit
Militar ng Litwaniya

Ang Sandatahang Lakas ng Litwaniya ay may 4 na sangay:
*Puwersa ng Lupa ng Litwanya (*Lithuanian Land Force*)
*Hukbong Himpapawid ng Litwanya (*Lithuanian Air Force*)
*Puwersang Pandagat ng Litwanya (*Lithuanian Naval Force*)
**Lithuanian Special Operations Force*

Kategorya:Lithuania
Polimorpismo (biyolohiya)

Sa biyolohiya, ang **polimorpismo** ay nangyayari kapag ang dalawa o higit pang mga maliwanag na magkaibang mga phenotype ay umiiral sa parehong populasyon ng isang species o sa ibang salita ay higit sa isang anyo o morph nito. Upang mauring gayon, ang mga morph ay dapat nakatira sa parehong habitat sa parehong panahon at kabilang sa isang populasyong panmiktiko. Ang katagang polimorpismo ay ginagamit ng mga biyologong molekular upang ilarawan ang ilang mga puntong mutasyon sa genotype gaya ng mga SNP. 

Ang polimorpismo ay karaniwan sa kalikasan at nauugnay sa biyodibersidad, bariasyon o pagkakaibang henetiko at pag-aangkop. Ito ay nagsisilbing magpanatili ng pagkakaiba ng anyo sa isang populasyong nakatira sa magkaibang kapaligiran. Sa polimorpismong henetiko, ang kabuuang henetiko ay tumutukoy sa morph. 

Ayon sa ebolusyon, ang polimorpismo ay nagreresulta mula sa mga prosesong ebolusyonaryo gaya ng anumang aspeto ng isang species. Ito ay namamana at binabago ng natural na seleksiyon. 
Kategorya:Polimorpismo
Annaliza

Ang ***Annaliza*** ay palabas sa telebisyon ng ABS-CBN noong 2013 sa Pilipinas.  Ito ang muling paggawa ng serye noong dekada 1980 na may kaparehong pangalan.

## Mga tauhan
### Mga pangunahing tauhan
* Andrea Brillantes bilang Annaliza C. Querubin / Julie G. Benedicto
* Zanjoe Marudo bilang Gideon "Guido" Palmera Querubin
* Denise Laurel bilang Isabel Garcia-Benedicto / Isabel Garcia-Querubin
* Kaye Abad bilang Stella Celerez-Querubin / Stella Celerez-Diaz
* Patrick Garcia bilang Lazaro Benedicto
* Carlo Aquino bilang Marcus "Makoy" Diaz

### Mga tauhang pang-suporta
* Desiree Del Valle bilang Shirley Cruz - Andres
* Nathaniel Britt bilang Peter John "PJ" Villaflor
* Kyline Alcantara bilang Arlene Mae C. Benedicto
* Jillian Aguila bilang Anne Catherine "Cathy" C. Diaz
* Dale Baldillo bilang Glenn Benedicto / Glenn Gomez
* Jean Saburit bilang Amparo Benedicto
* Ces Quesada bilang Carmelita "Milet" Ramos
* Boboy Garovillo bilang Agustin "Gusting" Ramos
* Pinky Amador bilang Tessie Garcia
* Johnny Revilla bilang Conrad Garcia
* Bugoy Cariño bilang Patrick "Pating/Ting" Mendoza
* Kyle Kevin Ang bilang Lester
* John Vincent Servilla bilang Ricky Ramos
* Reign Tolentino bilang Maria Angelita "Angel" Reyes
* Bea Basa bilang Emily "Aimee" Basa
* Alexzhandra Quiambao bilang Cheska Sandiego
* Sajj Geronimo bilang Yuri
* Mianne Fajardo bilang Heather
* Jae Cochon bilang Julia Sandiego
* Ellen Adarna bilang Maria Diana "Ana" Ramirez
* Sue Ramirez bilang Luisa "Louie" Celerez
* Khalil Ramos bilang Jeric Garcia
* Kiko Estrada bilang Bart Dimaguiba
* Shy Carlos bilang Bianca
* Sunshine Garcia bilang Pam
* Cara Eriguel bilang Marga
* Peewee O'Hara bilang Yaya Mona
* Alchris Galura bilang Tom Dimaguiba
* Karen Dematera bilang Elsa Cruz-Dimaguiba
* Alex Castro bilang Cedrick Francisco
* Kyra Custodio bilang Saicy
* Alida Moberg bilang Martha
* Beatriz Saw bilang Ms. Fontanilla
* Ana Abad Santos bilang Ms. Paulita Javier
* Lemuel Pelayo bilang Ram
* Lloyd Zaragoza bilang Ira de Leon
* Young JV bilang Jacob
* Yutaka Yamakawa bilang Robert
* Shaina Magdayao bilang Elizabeth "Beth" Aquino

### Espesyal na pagganap
* Isabel Oli bilang Chef. Bernadette Cruz

Kategorya:Palatuntunan ng ABS-CBN
Kategorya:Mga serye sa telebisyon
Single-nucleotide polymorphism

Ang isang **single-nucleotide polymorphism** o **SNP** ay isang pagkakaiba ng sekwensiyang DNA na nangyayari kapag ang isang nucleotide - A, T, C o G sa genome o ibang mga pinagsasaluhang sekwensiya ay magkaiba sa pagitan ng mga kasapi ng isang sarihay o mga magkapares na kromosoma sa tao. Halimbawa, nito ang isang sinekwensiyang pragmento ng DNA mula sa magkaibang indibidwal na naglalaman ng isang pagkakaiba sa isang nucleotide, halimbawa ang AAGCCTA sa AAGCTTA. Sa kasong ito, may dalawang allele. Ang distibusyong henomiko ng SNP ay hindi magkatulad. Ang mga SNP ay karaniwang mas nangyayari sa mga rehiyong hindi nagkokodigo kesa sa mga rehiyong nagkokodigo o sa pangkalahatan ay kung saan ang natural na seleksiyon ay umaasal at nagtatakda ng allele ng SNP na bumubuo ng pinaka pumapabor na pag-aangkop na henetiko. Ang ibang mga paktor tulad ng kombinasyong henetiko at rate ng mutasyon ay tumutukoy rin sa densidad ng SNP.  

## Mga halimbawa
*Ang rs6311 atnd rs6313 ay mga SNP sa HTR2A gene sa kromosomang 13 ng tao.
* Ang isang SNP sa *F5* gene ay nagsasanhi ng sakit na hypercoagulability sa anyong Factor V Leiden.
*Ang rs3091244 ay isang halimbawa ng triallelic SNP sa CRP gene sa kromosomang 1 ng tao.
* Ang TAS2R38 ay nagkokodigo para sa kakayahang pagtikim ng PTC at naglalaman ng mga 6 na annotated SNP.
* Ang rs148649884 at rs138055828 sa *FCN1* gene na nagkokodigo ng M-ficolin ay sumira sa kakayahan ng paggapos ng ligand ng recombinant M-ficolin.

## Mga sanggunian
Kategorya:Biyolohiyang molekular
Kategorya:Mga single-nucleotide polymorphism
Polimorpismo (paglilinaw)

Ang **polimorpismo** o **polymorphism** o **dimorphism** ay maaaring tumukoy sa:
## Biyolohiya
*Polimorpismo (biyolohiya) kabilang ang:
**Pagkakaroon ng maraming phenotype sa loob ng isang populasyon.
**Mga puntong mutasyon 
***Pagkakaron ng maraming allele sa isang gene sa loob ng isang populasyon
***Mga markang henetiko batay sa mga bariasyon ng allele kabilang ang single nucleotide polymorphism
*Polimorpismong lipid
*Dimorpismong nukleyar
*Dimorpismong frond
## Pagkukwenta
*Polimorpismo (agham pangkompyuter)
*Kodigong polimorpiko
## Kimika
*Polimorpismo (agham ng mga materyal)
Liseberg

Ang **Liseberg** ay isang panlibangang parke na matatagpuan Gothenburg, Sweden.  Binuksan noong 1923, ito ang isa sa mga panlibangang parke na madalas na dalawin sa buong Scandinavia, na may mga tatlong milyong mga bisita kada taon. 

Kaurian:Liwasan
Pieter Zeeman

Si **Pieter Zeeman** (; 25 Mayo 1865 – 9 Oktubre 1943) ay isang pisikong Dutch na nagsalo ng 1902 Gantimpalang Nobel sa Pisika kay Hendrik Lorentz para sa kanyang pagkakatuklas ng epektong Zeeman.

Kategorya:Mga pisiko mula sa Netherlands
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Pierre Curie

Si **Pierre Curie** (15 Mayo 1859 – 19 Abril 1906) ay isang pisikong Pranses na tagapagsimula ng kristalograpiya, magnetismo, piezoelektrisidad at radyoaktibidad. Siya ay ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1903 kasama ng kanyang asawang si Marie Skłodowska Curie, at Henri Becquerel, 
sa pagkilala ng ng kanilang mga ekstraordinaryong paglilingkod na kanilang ginawa sa kanilang magkasanib na mga pagsasaliksik hinggil sa phenomenang radyasyon na natuklasan ni Propesor  Henri Becquerel.

## Talambuhay
Si Curie ay isinilang sa Paris noong Mayo 15, 1859. Ang kanyang ama ay isang manggagamot. Sa kanyang tahanan, nagkaroon siya ng maagang edukasyon at pagkatapos ay nag-aral sa Sorbonne, kung saan siya nakakuha ng degri sa Pisika noong 1878. Noong 1895, nakamit niya ang pagiging Doktor ng Agham at hinirang siya na Propesor ng Pisika. Noong 1904, siya ay naging isang Ganap na Propesor.

## Mga pananda
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Pransiya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Philipp Lenard

Si **Philipp Eduard Anton von Lenard** (Hunyo 7, 1862 – Mayo 20, 1947) ay isang pisikong Aleman na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1905 para sa kanyang pagsasaliksik sa mga *cathode ray* at pagkakatuklas ng marami sa kanilang mga katangian. Siya ay isang aktibong tagapagtaguyod ng ideolohiyang Nazi.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Albert Abraham Michelson

Si **Albert Abraham Michelson** (binibigkas bilang anglisadong "Michael-son", 19 Disyembre 1852&nbsp;– 9 Mayo 1931) ay isang pisikong Amerikano na kilala sa kanyang pagsukat ng bilis ng liwanag at lalo na para sa eksperimentong Michelson–Morley. Siya ay ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1907 na unang Amerikanong naktanggap ng Gantimpalang Nobel sa agham. 

Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Gabriel Lippmann

Si **Jonas Ferdinand Gabriel Lippmann** (16 Agosto 1845&nbsp;– 13 Hulyo 1921) ay isang pisikong Franco-Luxembourg at imbentor. Siya ay ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika para sa kanyang paraan ng muling paglikha ng mga kulay sa litrato batay sa phenomenon ng interference.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Pransiya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Karl Ferdinand Braun

Si **Karl Ferdinand Braun** (6 Hunyo 1850 – 20 Abril 1918) ay isang pisikong Aleman at imbentor na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika kasama ng pisikong Italyanong si Guglielmo Marconi noong 1909. Siya ay malaking nag-ambag sa pagpapaunlad ng teknolohiyang radyo at telebisyon. 

Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Kategorya:Mga imbentor mula sa Alemanya
John Strutt, 3rd Baron Rayleigh

Si **John William Strutt, 3rd Baron Rayleigh**, OM (12 Nobyembre 1842 – 30 Hunyo 1919) ay isang pisikong Ingles na kasama ni William Ramsay ay nakatuklas ng argon na nagbigay sa kanila ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1904. Kanyang natuklasan ang phenomenon na tinatawag ngayong Rayleigh scattering na nagpapaliwanag kung bakit ang kalangitan ay bughaw at humula sa pag-iral ng mga along ibabaw na kilala ngayon bilang mga along Rayleigh.  Ang kanyang isinulat na textbook,* The Theory of Sound* ay sinasangguni pa rin ng mga inhenyerong akustiko ngayon.

## Panlabas na Links
Kategorya:Mga pisiko mula sa Inglatera
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Wilhelm Wien

Si **Wilhelm Carl Werner Otto Fritz Franz Wien** (; 13 Enero 1864 – 30 Agosto 1928) ay isang pisikong Aleman na noong 1893 ay gumamit ng mga teoriyang tungkol sa init at elektromagnetismo upang hanguin ang Wien's displacement law na kumukwentsa sa emisyon ng isang blackbody sa anumang temperatura mula sa emisyon sa anumang isang reperensiyang temperatura. Kanyang binuo ang isang ekspresyon para sa radyasyong black-body na tama sa hangganang photon-gas. Ang kanyang mga argumento ay batay sa nosyon ng adiabatic invariance at naging instrumental sa pagkakabuo ng  quantum mechanics. Siya ay ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong  1911 para sa kanyang akda sa radyasyong init. 

Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Gustaf Dalén

Si **Nils Gustaf Dalén**  (30 Nobyembre 1869 – 9 Disyembre 1937) ay isang imbentor na Swedish at industriyalista. Siya ang tagapagtatag ng kompanyang AGA at imbentor ng  AGA cooker at Dalén light. Siya ay nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1912 para sa kanyang imbensiyon ng mga  automatic regulator para sa paggamit kasabay ng mga gas accumulator para sa pagliliwanag ng mga parola at mga buoy".

## Talambuhay
Si Dalén ay ipinanganak sa Västergötland, Sweden. Sa halip na patakbuhin ang bukid ng pamilya, nag-aral siya ng inhenyeriya sa dalawang unibersidad. Nagtrabaho siya sa isang kumpanya na gumawa ng mga steam turbine at kalaunan sa AGA, tinutulungan niya itong lumago sa isang malaking negosyo. Noong 1912, nawalan siya ng paningin dahil sa isang aksidente ngunit patuloy na nangunguna sa industriya. Si Dalen ay mayroong apat na anak at asawa.

Sa loob ng maraming taon, tinulungan ng mga parola ang mga barko na mahanap ang kanilang daan nang ligtas at nagsimula silang gumamit ng gas na acetylene para sa liwanag simula noong 1800s. Gumawa si Gustaf Dalén ng paraan para kumurap ang ilaw, na gumamit ng mas kaunting gas. Noong 1907, nag-imbento siya ng balbula na gumagamit ng mga de-metal na baras kung saan lumalawak ito nang paiba-iba sa isa't-isa. Ang "*solar valve*" na ito ay pinapatay na lang ang ilaw tuwing may araw pa upang makatipid ng higit pang pera.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga imbentor na Swedish
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Kahit Nasaan Ka Man

Ang ***Kahit Nasaan Ka Man*** ay isang drama sa Pilipinas na nagsimula noong 2013. Ito ay pinalabas sa GMA Network.

## Mga gumanap
### Mga tauhan
* Julie Anne San Jose bilang Pauline Gomez
* Kristoffer Martin bilang Leandro de Chavez
* Lucho Ayala as John

### Iba pang tauhan
* Eula Valdez bilang Theresa de Chavez
* Ronaldo Valdez bilang Lolo Tino Gomez
* Tessie Tomas bilang Lola Corazon
* Yayo Aguila bilang Medel
* Rita Avila bilang Delia
* Michael de Mesa bilang Ernest Gomez
* Vaness del Moral bilang Sally
* Ervic Vijandre bilang Benjo

Kategorya:Mga programa sa telebisyon mula sa Pilipinas na nagsimula noong 2013
Kategorya:Mga seryeng pantelebisyon mula sa Pilipinas
Max von Laue

Si **Max Theodor Felix von Laue** (9 Oktubre 1879 – 24 Abril 1960) ay isang pisikong Aleman na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1914 para sa kanyang pagkakatuklas ng dipraksiyon ng mga x-ray ng mga kristal. Siya ay nag-ambag sa optika, kristalograpiya, quantum theory, superkonduktibidad at teoriya ng relatibidad. Siya ay may isang bilang ng mga posisyong administratibo na nagsulong at gumabay sa pag-unlad at pagsasaliksik ng agham sa Alemanya sa apat na dekada. Siya ay malakas na sumalungat sa Nazi at instrumental sa muling pagtatatag at pangangasiwa ng agham ng Alemanya pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Johannes Diderik van der Waals

Si **Johannes Diderik van der Waals** (; 23 Nobyembre 1837 – 8 Marso 1923) ay isang pisikong teoretikal na Dutch at isang termodinamista na kilala para sa kanyang akda hinggil sa ekwasyon ng estado ng mga gaas at likido. Siya ay pangunahing nauugnay sa ekwasyong van der Waals ng estado na naglalarawan ng pag-aasal ng mga gaas at kanilang kondensasyon sa yugtong likido. Ang kanyang pangalan ay nauugnay rin sa puwersang van der Waals, mga molekulang van der Waals at van der Waals radii. Siya ang unang pisikong propesor ng Unibersidad ng Amsterdam nang ito ay magbukas noong 1877. Siya ay ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1910.

## Gawang siyentipiko
### Pagpapatunay sa pag-iral ng mga molekula
Sa kanyang tesis noong 1873, binanggit ni Van der Waals ang di-idealidad ng mga tunay na gas at iniugnay ito sa pagkakaroon ng intermolecular na interaksyon. Ipinakilala niya ang unang ekwasyon ng estado na nagmula sa pagpapalagay ng isang may hangganang dami na inookupahan ay bumubuo ng maraming mga molekula. Pinangunahan nina Ernst Mach at Wilhelm Ostwald ang isang malakas na agos ng pilosopikal na pagtanggi ukol sa pagkakaroon ng mga molekula pagtatapos ng ika-19 na siglo. Itinuring nila na hindi napatunayan ang pagkakaroon ng mga molekula sa mga bagay-bagay at hindi kailangan ang hipotesis ng molekula. Sa oras na isinulat ang tesis ni Van der Waals (1873), ang molekular na istruktura ng mga likido ay hindi tinanggap ng karamihan sa mga pisiko, at ang likido't singaw ay madalas na itinuturing na naiiba sa kemikal. Ngunit pinatunayan ng gawa ni Van der Waals ang katotohanan ng mga molekula at pinahintulutan ang pagtatasa ng kanilang laki at kaakit-akit na lakas. Binago ng kanyang bagong pormula ang pag-aaral ng mga ekwasyon ng estado. Sa pamamagitan ng paghahambing ng kanyang ekwasyon ng estado sa pang-eksperimentong mga datos, nakuha ni Van der Waals ang mga pagtatantya para sa aktwal na laki ng mga molekula at ang lakas ng kanilang kapwa pagkahumaling.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Netherlands
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
William Lawrence Bragg

Si Sir **William Lawrence Bragg**, CH, OBE, MC, FRS (31 Marso 1890 – 1 Hulyo 1971) ay isang pisiko at kristalograpo ng x-ray na ipinanganak sa Australyang Britaniko at nakatuklas ng Batas ni Bragg na pangdipraksiyon ng x-ray na basiko para sa pagtukoy ng istruktura ng kristal. Siya ay nagwagi - kasama ng kaniyang amang si Sir William Henry Bragg - ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1915 para sa kanilang mga gawain para sa pagsisiyasat ng istruktura ng kristal sa pamamagitan ng x-ray, na isang mahalagang hakbang sa pag-unlad ng kristalograpiya ng x-ray. Naging kabalyero siya noong 1941. Sa ngayon, si Lawrence Bragg ang pinakabatang Laureate ng Nobel, dahil natanggap niya ang gantimpala habang nasa gulang na 25. Siya ang direktor ng Laboratoryong Cavendish, Cambridge nang matuklasan nina James D. Watson at  Francis Crick ang istruktura ng DNA noong Pebrero 1953.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga pisiko mula sa Inglatera
Kategorya:Mga pisikong Australyano
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
William Henry Bragg

Si Sir **William Henry Bragg**, OM, KBE, PRS (2 Hulyo 1862 – 10 Marso 1942) ay isang Britanikong pisiko, kimiko at matematiko at aktibong manlalaro na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika kasama ng kaniyang anak na lalaking si William Lawrence Bragg noong 1915 para sa kanilang mga paglilingkod sa pagsisiyasat ng istruktura ng kristal sa pamamagitan ng x-ray. Ang mineral na Braggite ay ipinangalan para sa kaniya at sa kaniyang anak. Siya ay ginawang kabalyero noong 1920.

## Talambuhay
Si Bragg ay isinilang noong Hulyo 2, 1862, sa Westward, Cumberland. Nag-aral siya sa Market Harborough Grammar School at kalaunan sa King William's College sa Isle of Man. Noong 1881, naging skolar siya sa Trinity College, Cambridge, kung saan nag-aral siya ng matematika sa ilalim ni Dr. E. J. Routh. Nakamit ni Bragg ang kapansin-pansing tagumpay sa akademya, bilang Third Wrangler sa Mathematical Tripos, Part I, noong Hunyo 1884, at nakakuha ng ikaunang karangalan sa Part II noong sumunod na Enero. Pagkatapos ng pag-aaral ng pisika sa Laboratoryong Cavendish noong 1885, siya ay hinirang na Propesor ng Matematika at Pisika sa Unibersidad ng Adelaide. Nang maglaon, humawak siya ng mga prestihiyosong posisyon bilang Cavendish Professor of Physics sa Leeds (1909-1915), Quain Professor of Physics sa University College London (1915-1925), at Fullerian Professor of Chemistry sa Royal Institution.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Inglatera
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Kategorya:Mga pisiko mula sa Inglatera
Kategorya:Mga matematikong Ingles
Charles Glover Barkla

Si **Charles Glover Barkla**, FRS (7 Hunyo 1877&nbsp;– 23 Oktubre 1944) ay isang pisikong Britaniko na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1917 para sa kanyang gawain sa ispektroskopiya ng x-ray at mga nauugnay sa sakop ng pag-aaral ng x-ray.

## Talambuhay
Si Barkla ay ipinanganak noong Hunyo 7, 1877, sa Widnes, Inglatera. Ang kanyang ama ay nagtatrabaho sa isang kumpanya ng kemikal. Nag-aral si Barkla sa Liverpool Institute at pagkatapos ay nagpunta sa University College, Liverpool, kung saan nakatuon siya sa matematika at pisika. Nagtapos siya noong 1898 at nakakuha ng digring master sa sumunod na taon. Noong 1899, nakakuha siya ng pagka-iskolar sa pananaliksik sa Trinity College, Cambridge, habang nagtatrabaho sa ilalim ng isang sikat na siyentipiko na si J. J. Thomson. Bumalik siya sa Liverpool at naging propesor. Si Barkla ay unang nag-aral ng mga along elektriko ngunit kalaunan ay nakatuon sa X-ray, na sinaliksik niya sa halos buong buhay niya. Natuklasan niya na ang iba't ibang elemento ay may natatanging mga modelo ng X-ray at natagpuan ang dalawang uri ng mga paglabas ng X-ray. Natuklasan din niya na ang X-ray ay maaaring nahahati, katulad ng regular na liwanag. Ang kanyang trabaho ay sopistikado pag-unawa sa kung paano kumikilos ang X-ray at ang mga epekto nito. Naglathala si Barkla ng maraming mga papel at kilala sa kanyang mga pagsusulit sa pisika.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa United Kingdom
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Kategorya:Mga pisiko mula sa Inglatera
Charles Édouard Guillaume

Si **Charles Édouard Guillaume** (15 Pebrero 1861, Fleurier, Switzerland – 13 Mayo 1938, Sèvres, France) ay isang pisikong Swiss na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1920 bilang pagkilala sa kanyang paglilingkod na ginawa sa mga presisyong pagsukat sa pisika sa pamamagitan ng kanyang pagkakatuklas ng mga anomalya sa mga nickel steel alloy.

Kategorya:Mga pisikong Swiss
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Robert Andrews Millikan

Si **Robert A. Millikan** (22 Marso 1868 – 19 Disyembre 1953) ay isang pisikong Amerikano na ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1923 para sa kanyang pagsukat ng elementaryong kargang elektroniko at para sa kanyang paggawa sa epektong potoelektriko.
 
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Pagkaubos ng osono

[thumb|Butas ng osono sa katimugang [polo, Setyembre 2006]] 
[thumb|right|upright|Mga *layer* o patong ng [atmospera. Ang patong ng osono ay matatagpuan sa mababang bahagi ng stratospero mula tinatayang 20-30 km sa itaas ng mundo.]]
Ang **pagkaubos ng osono**  ay naglalarawan sa dalawang natatangi ngunit magkaugnay na hindi pangkaraniwang bagay na napagmasdan simula noong huling bahagi ng dekada 1970: ang isang patuloy na pagbagsak na mga 4% bawat dekada ng kabuuang dami ng osono sa stratospero ng mundo (ang patong ng osono) at isang malakaing pagbawas ng ozone sa stratospero sa mga rehiyong polar ng mundo.  Ang huli ay tinatawag na butas ng osono. Bukod dito, may mga pangyayaring pagkaubos ng osono sa troposperikong polar kapag tagsibol.

Kategorya:Pagbabago ng klima
James Franck

Si **James Franck** (26 Agosto 1882 – 21 Mayo 1964) ay isang pisikong Aleman na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1925 para sa kanyang paggawa noong 1912-1914 na kinabibilangan ng eksperimentong Franck-Hertz na isang mahalagang kompirmasyon ng modelong Borh ng atomo.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Gustav Ludwig Hertz

Si **Gustav Ludwig Hertz** (22 Hulyo 1887 – 30 Oktubre 1975) ay isang pisikong Aleman at pamangkin ni Heinrich Rudolf Hertz. Kanyang isinagawa ang mga eksperimento kasama ni James Franck hinggil sa mga inelastikong pagbabanggan ng elektron sa mga gaas na kilala bilang mga eksperimentong Franck-Hertz na nagbigay sa kanila ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1925.

Kategorya:Mga pisiko mula sa Alemanya
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Ilog Davao

Ang **Ilog Davao** o **Davao River**, ay ang ikatlong pinakamalaking ilog sa katimugang pulo ng Mindanao sa Pilipinas. Ito ay tributaries ng Gulpo ng Davao Ito ay dumadaloy mula sa mga lalawigan ng Davao del Norte at Bukidnon.

## Mga kawing panlabas
* Basin Properties
* Pictures 

## Mga sanggunian
Davao
Johannes Stark

Si **Johannes Stark** (15 Abril 1874 – 21 Hunyo 1957) ay isang pisikong Aleman na nagwagi ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1919, para sa kanyang pagkakatuklas ng epektong Dopper sa mga canal ray at paghihiwalay ng mga linyang spektral sa mga elektrikong field. Siya ay malapit na nasangkot sa kilusang *Deutsche Physik* o Pisikang Aleman sa ilalim ng rehimeng Nazi. Mula 1933 hanggang sa kanyang pagreretiro noong 1939, si Stark ang nahalal na Pangulo ng Physikalisch-Technische Bundesanstalt habang pangulo rin ng Deutsche Forschungsgemeinschaft.
Si Stark bilang editor ng *Jahrbuch der Radioaktivität und Elektronik* ay humiling sa hindi pa kilalang si Albert Einstein noong 1907 na ireview ang prinsipyo ng relatibidad. Tila napahanga si Stark kay Einstein at mas maagang akda ni Einstein na kanyang sinipi sa kanyang 1907 papel sa Physikalische Zeitschrift kung saan niya ginamit ang ekwasyong e0=m0c2 upang kwentahin ang elementaryong quantum ng enerhiya. Si Stark ay kalaunang naging anti-Einstein at propagandistang anti-relatibidad sa Kilusang Deutsche Physik.

Kategorya:Mga pisiko mula sa Netherlands
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Peter Higgs

Si **Peter Ware Higgs**, CH, FRS, FRSE (29 Mayo 1929 - 8 Abril 2024) ay isang pisikong teoretikal na British at emeritus propesor sa University of Edinburgh. Siya ay pinakakilala sa kanyang mungkahi noong mga 1960&nbsp;ng nasirang simetriya sa teoriyang elektroweak na nagpapaliwanag ng masa ng mga elementaryong partikulo sa pangkalahatan at sa partikular ng mga boson na W at Z. Ang tinatawag na mekanismong Higgs na iminungkahi rin ng ilang mga pisiko bukod kay Higgs sa parehong panahon ay humula sa pag-iral ng bagong partikulo na Higgs boson.. Inanunsiyo ng CERN noong 4 Hulyo 2012 na napatunayan ng eksperimento ang pag-iral ng isang tulad ng Higgs boson  ngunit ang karagdagang pagsisiyasat ay kailangan upang malaman kung ito ay may  mga katangiang aasahan mula sa Higgs boson ng Pamantayang Modelo. Noong 14 Marso 2013, ang bagong natuklasang partikulo ay tentatibong nakumpirmang + parity at ikot na sero, na dalawang mga pundamental na kriterya ng isang Higgs boson na gumagawa ritong ang unang alam na partikulong skalar na natuklasan sa kalikasan. Dahil dito, si Higgs kasama ng pisikong Belgian na si François Englert ay ginawaran ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 2013. Ang mekanismong Higgs ay pangkalahatang tinatanggap bilang ang mahalagang sangkap ng Pamantayang Modelo ng pisikang partikulo na kung wala ay walang masa ang ilang mga partikulo.
## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Inglatera
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Kategorya:Mga ateista
Heike Kamerlingh Onnes

Si **Heike Kamerlingh Onnes** (21 Setyembre 1853 – 21&nbsp;Pebrero 1926) ay isang pisikong Dutch. Kanyang pinasimulan ang mga pamamaraan ng repriherasyon at gumamit sa mga ito upang siyasatin kung paanong ang mga materyal ay umaasal kapag pinalamig sa halos absolutong sero. Siya ang unang naglikido sa helium. Ang kanyang produksiyon ng sukdulang mga temperaturang kriyoheniko ay humantong sa kanyang pagkakatuklas ng superkonduktibidad noong 1911: para sa ilang mga materyal, ang electrical resistance ay biglaang naglalaho sa napakababang mga temperatura.

## Gawang siyentipiko
### Superkonduktibidad
Noong 1911, sinukat ni Kamerlingh Onnes ang elektrikong konduktibidad ng mga purong metal (asoge, at kalaunan ay lata at tingga) sa napakababang temperatura. Ang ilang mga siyentipiko, tulad ni William Thomson (Ginoong Kelvin), ay naniniwala na ang mga electron na dumadaloy sa isang konduktor ay ganap na huminto o, sa madaling salita, ang pagkakaroon ng resistensya ng metal ay magiging walang hanggan na malaki pa sa *absolute zero*. Ang iba, kabilang si Kamerlingh Onnes, ay nadama na ang resistensya ng kuryente ng isang konduktor ay patuloy na bababa at bababa sa wala. Sinabi ni Augustus Matthiessen na kapag bumababa ang temperatura, kadalasang bumubuti ang kondaktibiti ng metal o sa madaling salita, kadalasang bumababa ang pagkakaroon ng resistensya ng kuryente sa pagbaba ng temperatura.

Noong 8 Abril 1911, natuklasan ni Kamerlingh Onnes na sa 4.2  K ang paglaban sa isang solidong wire ng asoge na nahuhulog sa likidong elyo ay biglang naglaho. Napagtanto niya kaagad ang kahalagahan ng pagtuklas (tulad ng naging malinaw nang ang kanyang kuwaderno ay na-decipher makalipas ang isang siglo). Iniulat niya na "Ang asoge ay dumaan sa isang bagong estado, na dahil sa pambihirang mga katangian ng kuryente ay maaaring tawaging *superconductive state*". Nag-publish siya ng higit pang mga artikulo tungkol sa hindi pangkaraniwang bagay, sa simula ay tinutukoy ito bilang "*supraconductivity*", at kalauna'y tinawag itong "*superconductivity*" o sa literal na Tagalog ay "*superkonduktibidad*".

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga pisiko mula sa Netherlands
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika