1995 sa Pilipinas

**1995 sa Pilipinas** detalyado ang mga kaganapan ng tala na nangyari sa Pilipinas noong 1995.

## Mga Nanunungkulan 
* **Pangulo:** Fidel V. Ramos (Lakas)
* **Pangalawang Pangulo:** Joseph Estrada (NPC)
* **Pangulo ng Mataas na Kapulungan (Senado)****:** Edgardo Angara
* **Ispiker ng Mababang Kapulungan (Kapulungan ng mga Kinatawan):** Jose de Venecia
* **Punong Mahistrado:** Andres Narvasa
* **Kongreso:** Ika-9 na Kongreso (hanggang Hunyo 9) Ika-10 na Kongreso (simula Hulyo 24)

## Kaganapan
### Enero
* Enero 3 – Isang overloaded na pampasaherong bus ang bumagsak sa isang bangin sa Echague, Isabela, na ikinamatay ng hindi bababa sa 31 at ikinasugat ng 36.
* Enero 6 – Natuklasan ng pulisya ang tatawaging *Bojinka plot* kasunod ng isang maliit na sunog sa isang gusali ng apartment sa Malate, Maynila. Ang nabigong plano ng mga militanteng Islamiko, na kalaunan ay naiulat na iniugnay sa Al-Qaeda, ay nagplano na patayin si Pope John Paul II sa bansa at bombahin ang mga eroplano ng U.S. sa huling bahagi ng buwang iyon.
 Si Abdul Hakim Murad ay inaresto habang si Ramzi Yousef ay tumatakas. Si Murad ay ipapadala kalaunan sa Estados Unidos.
* Enero 10–15 – Pandaigdigang Araw ng mga Kabataan 1995.
* Enero 12–16 – Ikalawang pagbisitang pastoral at pang-estado ni Papa Juan Pablo II sa bansa, kasabay ng ika-10 World Youth Day (WYD) at ikaapat na sentenaryo ng Arkidiyosesis ng Maynila at mga Diyosesis ng Cebu, Caceres at Nueva Segovia. Noong Enero 15, ang Misa na kanyang pinamunuan sa Luneta, na siyang nagtatapos ng WYD, ay umakit ng tinatayang 4-milyong tao, ang pinakamalaking pagtitipon sa naturang Misa ng Papa noong panahong iyon.
* Enero 13 – Isang sagupaan sa pagitan ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas at humigit-kumulang 120 miyembro ng Abu Sayyaf Group (ASG) sa Basilan ang nagresulta sa pagkamatay ng 42 ekstremista at 7 mula sa mga tropa ng gobyerno; nabunyag ang pag-iral ng teroristang grupo sa unang pagkakataon simula nang itatag ito. Si Cirilito Sobejana, na namuno sa pangkat, ay ginawaran ng  ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas noong 1996.
* Enero 21 – Ang Pasig ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa Metro Manila sa pamamagitan ng pagpapatibay ng *Batas Republika 7829*.

### Pebrero
* Unang bahagi ng Pebrero – Natuklasan ng Hukbong Dagat ng Pilipinas ang mga barko at istrukturang itinatayo, lahat ng mga Mga Tsino, sa Mischief Reef (*Panganiban Reef*) sa Kapuluan ng Kalayaan (Kalayaan Island Group), Dagat Timog Tsina sa labas ng Palawan; Ang ganitong pag-okupa mula noong nakaraang taon ay nagiging sanhi ng ang Gobyerno na magsagawa ng mga legal na aksyong diplomatiko laban sa Tsina at karagdagang tensyon sa pagitan ng dalawang bansa, lalo na sa Mayo kapag hinaharangan ng dalawang barkong Tsino ang barko ng Kagawaran ng Pambansang Depensa na nagtatangkang lumapit sa lugar.
* Pebrero 4 – Ang Makati ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa pamamagitan ng pagpapatibay ng *Batas Republika 7854*.

### Marso
* Marso 8 – Sumuko sa mga awtoridad ang dating distrito ng kongreso ng Antique na si manunsiyo Arturo Pacificador, na sangkot sa masaker noong 1984 sa Sibalom at sa pagpatay noong 1986 sa dating Gobernador ng Antique na si Evelio Javier.
* Marso 14 – Sa isang paglilitis na naging tanyag sa publiko, ang Pasig City Panrehiyong Hukuman sa Paglilitis (RTC), sa desisyon nito noong Marso 11, ay hinatulan ang dating alkalde ng Calauan, Laguna na si Antonio Sanchez at anim sa kanyang mga tauhan para sa pagkamatay ng dalawang estudyante ng Unibersidad ng Pilipinas Los Baños noong 1993, at hinatulan sila ng *reclusión perpetua*.
* Marso 17 – Flor Contemplacion, isang kasambahay na nahatulan ng pagpatay ng Mataas na Hukuman ng Singapore noong 1994, ay binitay sa pamamagitan ng pagbitay, na nagdulot ng diplomatikong tensyon sa pagitan ng Pilipinas at Singapore.

### Abril
* Abril 2 - SM Southmall ay magbubukas bilang ikalimang SM mall sa Philippines at ang unang SM mall sa Las Piñas at timog Metro Manila.
* Abril 4 – Mga 200 armadong lalaki, ASG miyembro at Moro National Liberation Front renegades, raid Ipil town, noon ay bahagi ng Zamboanga del Sur; sunugin at pagnakawan ang sentro ng bayan; pumatay ng 53 katao, kung saan lima ang naiulat na mula sa gobyerno. Kalaunan ay binihag ng mga bandido ang humigit-kumulang 52 sibilyan habang sila ay umaatras; pagsapit ng kalagitnaan ng Abril, naiulat na nakapatay sila ng 20 sa kanila sa mga munisipalidad ng Siocon, R.T. Lim, at Tungawan; 32 ang makakatakas.
* Abril 30 – Pinasinayaan ni Pangulong Ramos ang pagbubukas ng 722-milyong-pisong Subic International Airport (dating base militar ng Estados Unidos). Ipinapahiwatig nito ang paglago matapos ang pag-alis ng mga base militar sa bansa.

### Mayo
* Mayo 8:
** Ginanap ang Pambansang halalan sa lehislatura at lokal. Ang partido ng administrasyong Lakas–NUCD–UMDP ang nanalo ng pinakamaraming puwesto, sa Senado ay ang kanilang pambansang koalisyon kasama ang oposisyonistang LDP.
** Karamihan ng mga botante sa Kalinga-Apayao ay niratipikahan sa isang plebisito *RA 7878*, nilagdaan noong Peb 14, na ginagawang bagong lalawigan ang mga sub-probinsya ng Kalinga (ang kabisera nito ay magiging Tabuk will be Tabuk, Kalinga will at Tabuk, Kalinga na kabisera nito. Kabugao).
** Ang Muntinlupa ay naging isang lungsod na lubos na urbanisado sa Metro Manila sa pamamagitan ng pagpapatibay ng *Republic Act 7926*.
* Mayo 16 – Ang labis na karga na lantsang pang-isla na *M/V Viva Antipolo VII* ay nasunog at lumubog sa Tayabas Bay habang papalapit sa daungan ng Lucena; Noong Mayo 20, pitumpung pasahero ang namatay, 52 iba pa ang naiulat na nawawala.
* Mayo 18 – Labing-isang *Kuratong Baleleng* miyembro ng sindikato ng krimen ang napatay sa Quezon City sa isang iniulat na summary execution ng pulisya. Dalawa pang miyembro ang natagpuang patay nang magkahiwalay sa Pasig City at Laguna. Sa Nob 2, isasampa ang multiple murder charges ni Tanodbayan Aniano Desierto sa Sandiganbayan laban kay P/Chief Supt. Panfilo Lacson at 26 pang opisyal ng Philippine National Police na sangkot sa insidente sa Quezon City; Gayunpaman, noong 2003, ibinasura ng hukuman ng lungsod ang kaso, na muling pinagtibay nang dalawang beses ng Supreme Court.

### Hunyo
* Hunyo 7 – Ipinatupad ang *Batas sa Pag-aampon sa Ibang Bansa* (*RA 8043*), na nagpapahintulot sa mga batang Pilipino na ampunin ng mga dayuhan kung hindi maaaring ampunin ng mga kwalipikadong Pilipino; pinapalakas ang proteksyon laban sa pagbebenta at trafficking sa ibang bansa.
* Hunyo 20 – Mayorya ng mga botante ang tumanggi sa isang plebisito na *RA 7891*, na nilagdaan noong Pebrero 20, na humihiling ng paghahati ng lalawigan ng Isabela sa iminungkahing Isabela del Norte at Isabela del Sur.
* Hunyo 27 – Iniutos ng Korte Suprema ang permanenteng pagtigil ng operasyon ng mga jai alai na mga prente sa bansa. Napagpasyahan nito nang may pinal na desisyon na ang isport ay ilegal kasunod ng pagtutol mula sa gobyerno.

### Hulyo
* Hulyo 17 – Nilagdaan ng Pilipinas ang *The Hague Convention on Protection of Children and Co-operation in Respect of Intercountry Adoption*, na pagtitibayin at ipatutupad sa susunod na taon.
* Hulyo 28 – Hinatulan ng Makati City RTC si dating P/Col. (P/SSupt.) Reynaldo Berroya at dalawa pang iba para sa pagdukot noong 1993 sa isang negosyanteng Taiwanese, at sinentensiyahan sila ng habambuhay na pagkakabilanggo. Ang desisyon ay babaligtarin ng Korte Suprema noong 1997.

### Agosto
* Agosto 3 – Inaresto ng Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat (PKP) ang isang miyembro ng Reporma ang Kilusang Sandatahang Lakas (RAM), ang dating Sgt. Filomeno Maligaya, isang kasabwat sa pagpatay noong 1986 sa pinuno ng unyon ng mga manggagawa na si Rolando Olalia at sa kanyang drayber. Ang RAM ay aalisin ng NBI sa korte pagkatapos muling buksan ang kaso. Sa huling bahagi ng 2021, si Maligaya ay kabilang sa siyam sa 13 miyembro ng RAM, na kinasuhan noong 1998 ng dobleng pagpatay, at hanggang ngayon ay malaya pa rin.
* Agosto 10 – Nagsampa ng mga kasong panggagahasa at pagpatay ang Kagawaran ng Hustisya laban sa walong anak na lalaki ng mga kilalang pamilya, kabilang si Hubert Webb, na kinilala ng pangunahing saksi na si Jessica Alfaro, kasama ang isang dating pulis, na pawang mga akusado sa pagkamatay ng tatlong miyembro ng pamilyang Vizconde noong 1991. Muling nagbukas ang kaso matapos humarap at umamin si Alfaro; Magsisimula ang paglilitis mamaya sa Parañaque RTC.
* Agosto 25 – Sumuko sa pulisya ang bida ng pelikula na si Robin Padilla sa Camarines Norte matapos ang apat na linggong pagtatago habang pinagtibay ng Hukuman ng Apelasyon noong Hulyo ang hatol ng isang RTC para sa ilegal na pag-aari ng mga baril, na nag-uutos sa kanya na simulan ang pagsentensiya ng bilangguan. Palalayain siya matapos mabigyan ng conditional pardon ni Pangulong Ramos; at bibigyan ng absolute pardon ni Pangulong Ramos. Duterte noong 2016.
* Huling bahagi ng Agosto – Labingpitong Mga Senador ang bumoto upang ideklarang bakante ang Panguluhan ng Senado, na nag-alis kay Sen. Edgardo Angara; Si Sen. Neptali Gonzales ay nahalal kalaunan bilang kapalit.

### Setyembre
* Setyembre 6 – Ang mga tila pagsabog ay nagdulot ng pagguho ng pader ng bunganga ng Bulkang Melibengoy sa T'boli, South Cotabato, na umaapaw sa Lawa ng Maughan, na nagdulot ng magiging pinakamalalang pagbaha sa gitnang lugar ng Mindanao na nakakaapekto sa karamihan ng mga komunidad ng mga tribo; pagsapit ng Setyembre 12, ang mga naiulat na pagkamatay ay hindi bababa sa 70 habang 125 ang nawawala, na may mga pinsalang nagkakahalaga ng ₱346-milyon.
* Setyembre 16 – Isang hukuman ng Islamiko sa Emirates ang nagsentensiya ng kamatayan kay Sarah Balabagan, isang kasambahay na nahatulan ng pagpatay ng ibang hukuman noong Hunyo 26 dahil sa pagpatay sa kanyang amo bilang pagtatanggol sa sarili noong 1994, na nagpawalang-bisa sa naunang ipinataw na sentensiya sa bilangguan. Kasunod ng mga protesta, sa ikatlong paglilitis sa Oktubre, babawasan ng hukuman ng apela ang parusa. Babalik siya sa bansa sa 1996.
* Setyembre 30 – Bagyong Sybil (*Mameng*) ay nagdulot ng pinsala sa 32 probinsya sa loob ng walong rehiyon, lalo na sa Gitnang Luzon kung saan ang mga agos at pagbaha ng lahar ay nangyayari sa ilang bahagi ng Pampanga; nakakaapekto rin sa Metro Manila at sa mga nasa Timog Tagalog, karamihan sa Visayas, at sa mga probinsya ng Pangasinan, Albay at Bukidnon. Nagresulta ito sa ₱3.17-bilyong halaga ng pinsala at 116 na pagkamatay.
* Setyembre – Ang antas ng inflation sa buong bansa ay tumaas sa 11.8%, ang pinakamataas sa loob ng 45 buwan, na dulot ng krisis sa bigas at asukal.

* Oktubre 13 – Pumirma ang Ang Pamahalaan ng isang kasunduang pangkapayapaan sa mga rebelde ng Kilusang Reporma sa Sandatahang Lakas (*RAM-SFP-YOU*) sa Camp Aguinaldo, na pormal na nagtapos sa pitong taong pag-aalsa ng huli na naganap karamihan noong panahon ni ang nakaraang administrasyon.
* Oktubre 19 – Pagbubukas ng Enchanted Kingdom theme park.
* Oktubre 24
** Ang huling kabuuang eklipse ng araw ng siglo ay nasaksihan karamihan ay sa Tawi-Tawi, na tumagal nang mahigit dalawang minuto.
* Nobyembre 14 – Binaligtad ng Hukuman ng Apelasyon ang hatol sa kasong libelo noong 1992 ng Manila RTC at pinawalang-sala ang tagapaglathala ng *The Philippine Star* na si Maximo Soliven at ang yumaong mamamahayag na si Luis Beltran, na kinasuhan kaugnay ng mga komento ng huli tungkol kay Pangulong... Cojuangco–Aquino pagkatapos ng isang pagtatangkang kudeta noong 1987.
* Nobyembre 16 – Itinanggi nang may pinal na batayan ng Korte Suprema ang mosyon para sa muling pagsasaalang-alang na inihain ng *Kilosbayan, Inc.* na kumukuwestiyon sa isang kasunduan sa pagitan ng Philippine Charity Sweepstakes Office at ng Philippine Gaming Management Corporation sa mga online na operasyon ng loterya, sa gayon ay ginagawang legal ang lotto.
* Nobyembre 27 – Sinimulan ang konstruksyon ng proyektong -bilyong Skyway, ang pinakamalaking proyektong imprastraktura sa bansa, na nilayon upang mapagaan ang daloy ng trapiko sa Metro Manila.

### Disyembre
* Disyembre 11 – Ang Communist hit squad Alex Boncayao Brigade (ABB) ay nagsagawa ng tatlong magkakahiwalay na pananambang na tumatarget sa mga kilalang negosyanteng Tsinong Pilipino, na ikinamatay ng apat na tao kabilang ang industriyalistang si Leonardo Ty at ang kanyang drayber sa Quezon City, pati na rin ang isang apoy. Noong 2004, dalawang pinaghihinalaang miyembro ng ABB na utak ng pagpatay kay Ty ang hinatulan ng isang PHP ng lungsod.
* Disyembre 13 – Isang sunog sa barkong pampasaherong *M/V Kimelody Cristy* malapit sa Isla ng Kapalaran sa labas ng Batangas ang nagresulta sa pagkamatay ng 24 katao, at 13 pa ang nawawala.
* Disyembre 16–17 – Pitong pinaghihinalaang teroristang Pakistani ang naaresto sa Bulacan at Maynila; kalaunan ay kinasuhan ng pagpaplano upang guluhin ang 1996 APEC Summit. Dalawa pa ang susuko kalaunan sa punong-himpilan ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas sa Quezon City.

## Palakasan
* Nobyembre 17–21 – 1995 Pandaigdigang Kampeonato ng Taekwondo ay ginaganap sa Manila, Pilipinas
* Disyembre 9–21 – Ang Pilipinas ay lumalahok sa Palaro ng Timog Silangang Asya 1995

## Konsiyerto
* Pebrero 26 – Pearl Jam Paglilibot sa Vitalogy: Teatro ng Sining Bayan, Pasay
* Marso 3 – Janet Jackson Paglilibot sa Mundo ni Janet: Teatro ng Sining Bayan, Pasay
* Hunyo 2–3 – La Toya Jackson live sa Music Museum, San Juan, Kalakhang Maynila https://news.google.com/newspapers?nid=1370&dat=19950513&id=6pkVAAAAAIBAJ&sjid=DAsEAAAAAIBAJ&pg=6632,2575520

## Kapanganakan
* Enero 4:
** Ara Galang, manlalaro ng volleyball
** Joshua Colet, artista, modelo
* Enero 5:
** Joyce Ching, artista
** Lexi Fernandez, artista
* Enero 26 – Coleen Perez, artista
* Enero 27 – Kat Tolentino, manlalaro ng volleyball
* Pebrero 3 – Kim Domingo, artista, TV commercial at modelo
* Pebrero 20 – McCoy de Leon, aktor at miyembro ng *Hashtags*
* Pebrero 23:
** Dave Bornea, artista
** Beatrice Gomez, reyna ng kagandahan
* Pebrero 28:
** Lovely Lyn Esguerra, artista
** Gianna Llanes, tagapagbalita
* Marso 3 – Maine Mendoza, sensasyon sa YouTube, aktres, komedyante, at host
* Marso 16 – Shy Carlos, aktres
* Marso 19:
** Julia Montes, artista
** Fumiya Sankai, aktor at kasambahay
* Marso 27 – Koreen Medina, aktres at beauty queen
* Abril 24:
** Amani Aguinaldo, footballer
** Michelle Dee, aktres at beauty queen
* Abril 25 – Arra San Agustin, artista
* Abril 26 – Daniel Padilla, aktor at mang-aawit
* Mayo 3 – Shaira Diaz, artista
* Mayo 10 – Jia Morado, manlalaro ng volleyball
* Mayo 11 – Yassi Pressman, artista at mananayaw
* Mayo 19 – Abel Estanislao, aktor at modelo
* Mayo 21 – Diego Loyzaga, artista
* Mayo 23 – Eula Caballero, aktres
* Mayo 24 – Gladys Mae Dimaya, manlalaro ng basketball
* Mayo 23 – Eula Caballero, aktres
* Mayo 31 - John Vincent M., Vaper
* Hunyo 1 – Nina Bernardine dela Cruz, estudyante ng medisina
* Hunyo 2 – Anton Asistio, manlalaro ng basketball
* Hunyo 4 - Jerome Ponce, aktor
* Hunyo 15 – David Licauco, aktor
* Hunyo 24 – Mark Stephen Loman, mixed martial artist at dating MMA World Champion
* Hunyo 28 – Krizza Neri, mang-aawit
* Hulyo 18 – Phytos Ramirez, aktor, patalastas sa TV at modelo
* Hulyo 23 – James Wright, mang-aawit at recording artist
* Hulyo 26 – Kim Kianna Dy, manlalaro ng volleyball
* Hulyo 29:
** Jin Macapagal, aktor, modelo, at mananayaw
** Kiray Celis, artista
* Agosto 1 – Derrick Monasterio, aktor, mananayaw at mang-aawit
* Agosto 4 – Jessica Sanchez, American singer-songwriter ng Mexican at Filipino ancestry at runner-up ng American Idol Season 11
* Agosto 7 – Tony Labrusca, artista
* Agosto 18 – Jon Lucas, aktor
* Agosto 21 – Gil Cuerva, artista
* Agosto 23 – Eliza Pineda, aktres
* Agosto 29 – Aria Clemente, artista at mang-aawit
* Agosto 30 – Addy Raj, aktor, mang-aawit, at modelo
* Setyembre 3 – Joj at Jai Agpangan, mga aktres
* Setyembre 6 – John Manalo, artista
* Setyembre 15 – Rita Daniela, artista at mang-aawit
* Setyembre 19 – Rheena Villamor, tagapagbalita at komentarista sa radyo
* Setyembre 23 – Seth Patrick Isay, aktor at modelo
* Setyembre 24 – Gigi De Lana, artista at mang-aawit
* Setyembre 25 – Kristina Knott, atleta ng track at field
* Setyembre 28 – Danny Kingad, mixed martial artist
* October 21 – Kaloy Tingcungco, aktor, modelo at host
* Oktubre 27 – Maika Rivera, artista at manlalaro ng tennis
* Oktubre 29:
** Eumir Marcial, boksingero
**Migo De Vera, aktor at modelo
* Nobyembre 1 – Andre Paras, aktor at manlalaro ng basketbol
* Nobyembre 5 – Ava Mendez, artista
* Nobyembre 17 – EJ Obiena, pole valter
* Nobyembre 22 – Gab Lagman, artista at modelo
* Nobyembre 26 – Michael Pangilinan, singer-songwriter
* Nobyembre 27 – Yohan Hwang, mang-aawit
* Disyembre 10 – Majoy Baron, manlalaro ng volleyball
* Disyembre 23 – Mond Abrilla, modelong pangkomersiyo
* Disyembre 26 – Gazini Ganados, reyna ng kagandahan

## Kamatayan
* Pebrero 28 – Tito Espinosa, Masbate Kinatawan
* Marso 8 – Ike Lozada, komedyante, aktor, at TV host (ipinanganak noong 1940)
* Marso 17 – Flor Contemplacion, manggagawa sa bahay
* Abril 28 – Wilfrido Ma. Guerrero, playwright, direktor, guro at artista sa teatro (ipinanganak noong 1911)
* Mayo 11 – José T. Joya, Pilipinong artistang abstrakto (ipinanganak noong 1931)
* Mayo 20 – Carlos Magdaluyo, negosyante (ipinanganak noong 1921)
* Hunyo 11 – Rodel Naval, mang-aawit, manunulat ng kanta at aktor (ipinanganak noong 1953)
* Hunyo 24 – Eduardo Masferré, potograpo (ipinanganak noong 1909)
* Agosto 4 – Alejandro Almendras, senador (ipinanganak noong 1919)
* Setyembre 5 – Andy Poe, aktor (ipinanganak noong 1943)
* Setyembre 30 – Nestor Redondo, artista sa komiks (ipinanganak noong 1928)
* Disyembre 9 – Eugene Barutag, Pilipinong boksingero (ipinanganak noong 1976)
* Disyembre 11 – Leonardo Ty, Tsinong Pilipino industrialist (ipinanganak noong 1913)
* Disyembre 16 – Bert Marcelo, aktor at komedyante (ipinanganak noong 1936)
* Disyembre 18 – Panchito Alba, aktor at komedyante (ipinanganak noong 1925)

## Mga sanggunian
Kategorya:1995 sa Pilipinas