open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mahabang Muog ng Tsina

Ang **Mahabang Muog ng Tsina** o '''Dakila't Maringal** **na Tabiki ng Tsina'* (*Great Wall of China'' sa Ingles), ay isang kahanayan ng mga bato at harang sa Republikang Popular ng Tsina, itinayo, muling ipinaayos, at pinanatili sa pagitan ng ika-5 at ika-6 na dantaon upang ipananggalang ang mga paligid na nasasakupan ng Imperyong Tsina noong nanunungkulan ang mga nagpapalitang mga dinastiya.  Maraming mga tabiki, na tinaguriang Magiting na Tabiki ng Tsina, ay itinayo mula pa noong ika-5 dantaon BK.  Ang pinakatanyag ay ang dinding na itinayo sa pagitan ng 200 BK - 220 BK na ipinasagawa ng unang Emperador ng Tsina, si Qin Shi Huang; kaunti na lamang nito ang natitira; higit na malayo ang abot nito pahilaga kaysa sa pangkasalukuyang dinding, at itinayo noong kapanuhan ng Dinastiyang Ming noong ika-15 siglo.

Umaabot ang haba ng **Mahabang Muog** mula Shanhaiguan sa silangang hanggang Lop Nur sa kanluran, sa may kahabaan ng isang arkong magaspang na humahati sa katimugang gilid ng Panloob na Mongolya, subalit umaabot ng higit sa 6,700&nbsp;km (4,160 milya) ang kabuuan.  Sa panahon ng katanyagan nito, ang Tabiking Ming ay tinatanuran ng higit sa isang milyong mga tauhan. Tinatayang may 2 hanggang 3 milyong Tsino ang namatay sa loob ng panahon ng daan-daantaong proyekto ng pagtatayo ng tabiki.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Tsina
Kategorya:Kasaysayan ng Tsina
Kategorya:Mga Pook na Pamanang Pandaigdig sa Tsina
Almondigas

[thumb|right|Mga almondigas mula sa [Sweden.]]
[thumb|right|Almondigas mula sa [Pilipinas.]]

Ang **almondigas** (Ingles: *meatball*, binilog o bolang karne) ay mga bilugang masa ng mga giniling na karne at iba pang mga sahog, katulad ng tinapay o mga nahuhulog na tira ng tinapay, hiniwa-hiwang sibuyas, sari-saring panimpla o paminta, at itlog, na piniprito, hinuhurno, pinauusukan, o sinasarsahan.

Maraming mga uri ng resiping may almondigas na ginagamitan ng iba't ibang mga karne at panimpla.  Habang ang ilang mga almondigas ay yari sa mga karne at sangkap na nagpapatatag sa kabilugan ng bola, ang iba naman ay maaaring sangkapan ng ibang sahog.  Ang pagbubuo ng almondigas ay ayon sa kalinangan at panlasa ng mga tao.  Mayroon din namang mga almondigas na walang karne upang tangkilikin ng mga taong kumakain lamang ng gulay (mga behetaryano).

Mula sa mga Balkan hanggang sa Indiya, malawak at sari-sari ang mga almondigas na nasa mag-anak ng mga kofta.

Ang aklat-panlutuing Romano, ang *Apicius*, ay naglalaman ng maraming resiping may almondigas.

## Ang almondigas sa iba't ibang mga bansa
## Talababa
Kategorya:Bola-bola
Veda

Ang mga **Veda** (Sanskrit ''*  "kaalaman") ay isang katawan ng mga panitik o teksto na nagmula sa sinaunang Indiya.  Sila ang bumubuo sa pinakamatandang putong ng panitikang Sanskrit at ang pinakamatandang mga banal na panitik ng Hinduismo.

Batay sa kaugaliang Hindu, ang Vedas ay mga *[[apaurusheyatva|]]* "hindi mga akda ng tao", na pinapalagay na tuwirang ibinunyag, at samakatuwid ay tinatawag na mga *śruti'' ("kung ano ang narinig").  Ang mga mantrang Vediko ay binabanggit sa mga dasaling Hindu, mga gawaing pampananampalataya at iba pang mga panahon ng masasayang pagdiriwang.

Ang mga paniniwala at sektang umunlad sa subkontinente ng Indiya ay nagbigay ng iba-ibang mga pananaw hinggil sa mga Veda.  Binabanggit ng mga paaralan ng pilosopiyang Indiyano na ang Vedas ay ang kanilang makapangyarihang eskritura, kung kaya't ang mga ito ay itinuturing nilang "ortodoks" o ayon sa hindi mababagong kaugalian (āstika).  Ang ibang mga tradisyon, lalo ang Budhismo at Hainismo, bagaman (katulad ng *vedanta*) sila ay maihahambing na may kinalaman sa moksha (pagbibigay-laya), hindi itinuturing ng mga ito ang mga Veda ay mga banal na kautusan, kundi mga paglalahad ng tao na mula sa mataas na baitang ng kaalamang pangkaluluwa, kung kaya't hindi maituturing na kabanal-banalan at maaari pa ring baguhan (sakrosanto).  Ang mga grupong ito ay tinatawag na mga paaralang heterodoks o hindi-ortodoks.  Bilang karagdagan sa Budhismo at Hainismo, hindi rin tinatanggap ng Sikhismo ang kapangyarihan ng Vedas.

## Mga sanggunian
Kategorya:India
Kategorya:Panitikang Hindu
Kategorya:Mga relihiyosong kasulatan
Kategorya:Mga Veda
Margarina

Ang **margarina** ay isang uri ng mantikilyang gawa mula sa niyog.

## Mga sanggunian
Kaurian:Pagkain
Kaurian:Mantikilya
Ras el hanout

[thumb|250px|*Ras el hanout* mula sa [Marwekos]]
Ang ***ras el hanout*** (Arabo: رأس الحانوت; "pinuno ng tindahan") ay isang popular na halo ng mga yerba at panimpla na ginagamit sa Kanlurang Asya at Hilagang Aprika. Walang takdang kumbinasyon ng mga pampalasa ang bumubuo ng *ras el hanout* bagaman karamihan sa mga anyo nito ay naglalaman ng higit pa sa isang dosenang panimpla, kasama na ang kardamomo, moskada, masis, kanela, paprika, komino, silantro, at mga giniling na sili. Ang ilan sa mga resipi o reseta ay nagtataglay ng higit pa sa isang daang kasangkapan. Kadalasan tinotosta ang lahat ng mga kasangkapan at ginigiling nang magkasabay.

## Tingnan din 
* *Advieh*

Kategorya:Mga espesya
Langis ng oliba

thumb|Langis ng oliba na may kasamang mga berde at itim na oliba

Ang **langis ng oliba** ay isang mantikang prutas galing sa pagpipiga ng oliba, ang bunga ng *Olea europaea*, isang tradisyonal na tanim ng baybaying Mediteraneo at pag-eekstrakto ng langis. 

Kadalasin itong ginagamit sa pagluto o bilang sarsang pang-ensalada. Matatagpuan din ito sa ilang kosmetiko, gamot, at sabon, at bilang panggatong sa mga tradisyonal na lamparang petroleo. Ginagamit din ito sa mga ilang relihiyon. Isa ito sa tatlong primaryang halamang kinakain sa lutuing Mediteraneo, kasama ng trigo at ubas. Tinatanim ang mga puno ng oliba sa Mediteraneo mula noong ika-8 milenyo BK.

Espanya ang pinakamalaking prodyuser na nagmamanupaktura ng halos kalahati ng langis ng oliba ng mundo. Italya, Gresya, Tunisia, Turkiya at Maruekos ang mga ibang malaking prodyuser nito.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pagkain at inumin
Diningdeng

Ang **diningdeng** ay isang uri ng lutuing Pilipino na may mga gulay, sabaw at bagoong.

## Mga sanggunian
Kaurian:Lutuing Pilipino
Luglog (paglilinaw)

Ang **luglog** ay tumutukoy sa mga sumusunod:

*luglog, ang katawagang Pilipino para sa mga sangkap na pansit (*noodle* [Ingles] o *pasta* [Ingles], at iba pa)
*pansit luglug, bersyon ng mga Kapampangan sa pansit palabok
Daing (isda)

Ang **daing**, **tuyo**, **buwad**, o **bilad** () ay mga uri ng tinuyong isda mula sa Pilipinas. Karaniwang hinihiwang pahati ang mga isdang ginagawang daing (ngunit maaari ring iwanang buo), tinatanggalan ng laman-loob, inaasnan nang sagana, at pinatutuyo sa araw at hangin. Mayroon ding mga bersiyong "walang buto" kung saan hinihiwang pa-filet ang isda bago patuyuin. Sa pasimula, ito ay isang paraan ng pagpepreserba, dahil pinipigil ng asin ang pagdami ng bakterya, kaya’t maaaring itabi ang isda nang matagal.

Ipiniprito o iniihaw ang daing bago kainin, ngunit maaari rin itong balutin sa palara at ihurno. Karaniwan itong isinasawsaw sa suka at kinakain kasama ng kanin tuwing almusal. Kapansin-pansin, tradisyonal din itong ipinapares sa tsamporado. Maaari rin itong gamitin bilang sangkap sa iba pang mga putahe.

Itinuturing ang daing na pagkaing pangmahirap dahil sa pagiging abot-kaya, ngunit unti-unti rin itong nagkakaroon ng kahalagahan sa kulturang Pilipino bilang pagkaing pampaginhawa.

## Paghahanda
thumb|Daing na pinapatuyo
[thumb|Mga iba't ibang uri ng daing na ibinebenta sa isang tindahan sa [Pangasinan]]
Halos anumang uri ng isda ay maaaring idaing. Karaniwang tinutukoy ang espesye ng isda sa pangalan nito kapag ibinebenta sa mga pamilihan. Halimbawa, sa Cebu, ang lokal na espesyalidad na gawa sa danggit ay tinatawag na *buwad danggit*. Ang isa pang baryante ng daing na kilala bilang **lamayo** ay hindi na dumaraan sa pagpapatuyo. Sa halip, pagkatapos linisin ang isda, ito’y ibinababad na lamang sa suka, bawang, at iba pang pampalasa bago iprito.

## Tingnan din
*Tinapa
*Lutuing Pilipino

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagkaing-dagat
Kategorya:Pinatuyong pagkain
Pansit (sangkap)

:*Para sa ibang gamit, tingnan ang luglog (paglilinaw).*
thumb|250px|Mga sariwang luglog.
Ang **pansit** (Ingles: *noodle*; Kastila: *fideos*) ay ang pangkalahatang katawagan sa mga maiikli at mahahabang sangkap na yari sa masa ng harina at karaniwang mahahaba o maiikli, at niluluglog - o dagliang binabanlian - ng mainit na tubig o sabaw.  

## Kasaysayan
Gawa ang pansit mula sa mga masa (*dough*) na walang lebadura na hinugisan para maging payat na mga hibla o bilugang silindro (hugis tubo), at niluluto sa kumukulong tubig.  Ayon sa uri, maaaring tuyuin o pinalalamig muna ang mga nudel bago lutuin.  Nagmula ang katawagan nito sa Ingles – *noodle* – mula sa *nudel*

## Mga uri ng pansit
*bihon
*miswa
*makaroni
*ispageti
*miki
*ramen

## Mga sanggunian
## Mga talaugnayang panlabas
*Alden, Lori.  The Cook's Thesaurus, Asian rice noodles, 2005, nakuha noong: Marso 10, 2008

Kaurian:Luglog
Kaurian:Pansit
Kategorya:Pangunahing pagkain
Bakalaw

Ang **bakalaw** (Ingles: *cod* o *codfish*) o **kalaryas** ay isang pangkaraniwang katawagan sa mga isdang nasa saring *Gadus*, na nabibilang sa pamilyang Gadidae, at ginagamit din na karaniwang pangalan para sa iba't iba pang uri ng mga isda.  Isang tanyag na pagkaing isda ang mga bakalaw na may katamtamang lasa, mababang bilang ng lamang-taba, at makapal na maputing kalamnan na madaling himayin.  Ang mga atay ng bakalaw ay napagkukunan ng mga langis ng bakalaw 

## Mga sanggunian
Kaurian:Gadiformes
Bakalaw (paglilinaw)

Ang **bakalaw** ay tumutukoy sa mga sumusunod:

*bakalaw, isang uri ng isda
*bakalaw, tawag din sa inasnan at pinatuyong isdang bakalaw
*Bacalao, isang multong isla na nasa mga mapa ng ika-16 dantaon
*Bacalhau, lutuing Portuges at Brasilenyo na may isdang bakalaw
*Baccalà, lutuing Italyano na may isdang bakalaw
Bibingka

thumb|Bibingka
thumb|Bibingkoy sa Cavite
Ang **bibingka** ay isang uri ng mamon na gawa mula sa malagkit na bigas o galapong at gatas ng buko.  Isa rin itong pagkaing meryenda sa Goa, Indiya - ang *bebinca* - na ang ginagamit na mga sangkap ay harina, langis na *ghee*, asukal, at gata, at hindi nawawala sa anumang handaang katulad ng pagsilang, kasal, Pasko o Pasko ng Pagkabuhay.  Niluluto ito sa isang hurnuhang yari sa putik, at ito ay binabalot sa dahon ng saging bago lutoin. pinaiinitan ng nagbabagang uling na nakapatong sa ibabaw ng lutuin.  Iniihaw ito ng patung-patong.  Karaniwan na ang may 16 na mga patong.  Bilang tanyag na pagkain sa Pilipinas, karaniwan naman itong ginagamitan ng galapong, at ang paghuhurno ay katulad ng sa pagluluto ng *bebinca* ng Indiya, ngunit bago ihain ay pinapahiran muna ito ng mantekilya o margarina (mantekilyang gawa sa niyog) at binubudburan ng asukal.  Isinisilbi ito na may kasamang ginadgad na niyog.

Ang pangalang *bebinca* ay ginamit ring pangalan para sa isang bagyo ng Sistema ng Pandaigdigang Panahon (*International Weather System*).

## Paghahanda
Resipi ng bibingkang Indiya:

* 200 gramo ng *maida* (puting harina)
* 500 gramo asukal
* 1 tasa gata (makapal)
* 200 gramo ng *ghee* o mantika

Pinaghahalu-halo ang *maida*, asukal, at gatas ng niyog.  Hinahalo ng mabuti ang mga sangkap hanggang sa matunaw ang asukal; idinadagdag ang pulbos ng nutmeg at itinatabi.  Nagpapainit kaunting mantika o *ghee* sa isang kawali at ibubuhos ang isang tasa ng mga pinaghalong sangkap.  Pinababayaang maluto ito hanggang sa maging kulay GOLD.  Pagkatapos ay nagdaragdag uli ng isang kutsarita ng mantika at isa pa uling tasa ng pinaghinalong mga sangkap.  Inuulit ang pagluluto hanggang sa maubos na ang mga inihandang sangkap.  Itinutuwad ang bibingka matapos na maluto at pinalalamig bago ihain.  Karaniwang niluluto ang bibingka na ginagamitan ng mababang antas na init lamang.

## Tingnan din
* Espasol
* Kakanin
* Kalamay
* Kue
* Puto

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagkain
Kategorya:Pasko
Kategorya:Pilipinas
Kategorya:India
Kategorya:Panghimagas ng Pilipinas
Itlog na maalat

thumb|right|Itsura ng laman ng itlog na maalat.
thumb|Prinosesong pulang itlog na maalat  na mula sa itik.
Ang **itlog na maalat** ay ang mga itlog na bulbol na binabad sa asin o pinaghalong asin at putik sa loob ng ilang araw at pagkatapos ay nilalaga. Kadalasang kinukulayan ito ng pula pulang-lilang tinta. Pangkaraniwang ginagamit sa paggawa ng mga **itlog na pula**  ang mga itlog ng bibe.

## Paraan ng Paggawa 
### Paraang Pateros 
Kilala ang Pateros sa Kalakhang Maynila, sa paggawa ng maalat na itlog. Isang kilalang paraan ang mula sa bayan ng Pateros. Ang paraang ito ay gumagamit ng putik mula sa mga punso ng langgam o anay na ninahalo sa asin at tubig. Hinahalo ang 1 bahagi ng putik, 1 bahagi ng asin, at 2 bahagi ng tubig hanggang maging makabuo ng isang pantay na sangkap.

## Mga sanggunian
Kaurian:Pagkain
Kalkag

Ang **kalkag** ay mga piniritong mga maliliit at buong hipon, na hindi pa nababalatan bago tuyuin sa Araw.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagkaing-dagat
Kategorya:Lutuing Pilipino
Kamoteng-kahoy

:thumb|kamoteng kahoy na ginawang cassava cake*Tungkol ito sa halamang-ugat.  Para sa uri ng milon, pumunta sa milong kasaba.*

Ang **kamoteng-kahoy** o **kasaba** (Ingles: *cassava*, *tuber*, (),) ay isang uri ng halamang-ugat na nagsisilbing pangunahing pagkain sa Pilipinas, katulad ng sa Mindanao. Maharina ang ugat na ito na nagagamit sa paggawa ng mga tinapay at mamon.

File:Manihot esculenta dsc07325.jpg|Mga ugat
File:iwata kenichi cassava.jpg|dahon
File:Manihot esculenta MHNT.BOT.2004.0.508.jpg|Manihot esculenta

## Tingnan din 
* Kamote

## Mga sanggunian 
Kategorya:Euphorbiaceae
Kategorya:Gulay na ugat
Kategorya:Lutuing Brasilenyo
Kategorya:Pangunahing pagkain
Kamote

Ang **kamote** (Ingles: *sweet yam* o *sweet potato*) o ***Ipomoea batatas*** ay isang pangkaraniwang halamang-ugat sa Pilipinas.  Pinauusukan para makain bilang gulay o ensalada ang mga mura at malambot na mga dahon ng baging na ito. Ang kamote ay malayong nauugnay lamang sa karaniwang patatas (*Solanum tuberosum*), na parehong nasa orden na *Solanales*. Bagama't ang mas madidilim na kamote ay madalas na tinutukoy bilang "*yams*" sa mga bahagi ng Hilagang Amerika, ang mga espesye ay mas malayo sa mga tunay na *yams*, na mga monocot sa orden na *Dioscoreales*.

## Tingnan din 
* Kamoteng-kahoy

## Mga sanggunian 
Kategorya:Convolvulaceae
Kategorya:Gulay na ugat
Kategorya:Pangunahing pagkain
Maruya

thumbnail
thumb|Maruya
Ang **maruya** o **maruyang tortilya** (Ingles: *banana fritter*) ay mga piniritong mga saging o kamote na may harina.

## Mga sanggunian
Kaurian:Pagkain
Gata

Ang **gata** (wikang Ingles: *coconut milk*, *coconut sauce*) ay ang gatas ng buko.  Hindi ito ang katas na tubig ng buko na nakukuha sa loob ng bao ng buko.  Nakukuha ang gata sa pamamagitan ng paggadgad ng pinung-pino ng mga laman ng buko, pagkatapos ay pipisain ng mga palad hanggang sa makuha ang katas (ang *gata*).  Makukuha rin ang gata sa pamamagitan ng aparatong panggiling (*blender*).  Malimit na ginagamit ang gata sa pagluluto ng mga pagkaing ginatan o ginataan, maging bilang pamalit sa katas ng mani sa kari-kare.  Nagmula ang salitang ito sa pagtatambal ng mga salitang *kaka* at *gata*.  Ito ang hindi pa nababantuan o nalalagnawang gatang nakukuha sa laman ng niyog.

## Mga sanggunian
Kaurian:Pagkain
Kaurian:Buko
Pulot (paglilinaw)

Ang **pulot** ay tumutukoy sa mga sumusunod:

*pulot, malagkit at makapal na pluido mula sa mga halamang tubo.
*pulot, produktong pluido mula sa mga bahay ng mga bubuyog na pukyutan.
*pulot, ang sirup o harabe na nagagawa mula sa pagpapakulo ng asukal at tubig.
*pulot-sasa, pulot na mula sa mga halamang sasa.
*pulot, ang pagdampot ng isang bagay mula sa lupa o anumang patungan.

**Mga kaugnay na salita
***pulot-gata, pagbabakasyon na ginagawa ng bagong-kasal.
Gisa

[thumb|207px|Paggisa ng mga [Leek|puero]]

Ang **gisa** o **paggisa** ay isang paraan ng pagluluto ng pagkain na ginagamitan ng mantika, bawang, sibuyas, o kamatis. Tinatawag na **gisado** ang mga pagkaing ginisa.

## Mga sanggunian
Kaurian:Pagluluto
Palaro ng Timog Silangang Asya 2001

Ang **ika-21 na Palaro ng Timog Silangang Asya o 21st SEA Games** ay ginanap sa Kuala Lumpur, kapitolyo ng Malaysia noong ika-8 hanggang 17&nbsp;ng Setyembre, 2001. Ang nasabing palaro ay pormal na binuksan ng Hari ng Malaysia Sultan Salahuddin ng Selangor sa Bukit Jalil National Stadium. Siya ay ipinakilala ni Punong Ministro Mahathir bin Mohamad.

## Ang palaro
### Mga bansang naglalahok
*
*
*
*
* (673)
*
*
*
*
* 

### Laro
* Aquatics
** 
** 
** 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Talaan ng Medalya
(*Ang Punong Abala ay nasa makapal na teksto.*)

Kategorya:Palaro ng Timog Silangang Asya
Kamelyo

Ang mga **kamelyo** o **kamel** ay mga unggulado at kubang hayop na magkakapantay ang mga kuko na kabilang sa saring ***Camelus***. May isang **kabukutan** o bukol sa likod ang mga kamelyong Arabo o dromedaryo, habang dalawa naman ang mga kabukutan sa likod ng mga baktriyanong kamelyo. Katutubo ang mga ito sa mga tuyong disyerto ng Kanlurang Asya, at ng gitna at silangang Asya. Sa hanay na pangkasarian ng mga kamel, tinatawag na **kamelyo** ang mga lalaki, samantalang **kamelya** naman ang mga babae.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Camelidae

Kategorya:Mga domestikadong hayop
Pulot-pukyutan

thumb|Pulot-pukyutan
Ang **pulot-pukyutan** (Ingles: *honey*; Kastila: *miel*), na binabaybay ding **pulut-pukyatan**, ay ang pulot na gawa ng mga bubuyog na tinaguriang *pukyutan*  Tinatawag din ang likas na arnibal na ito sa pangalang **pulut-panilan** at **pulut-ligwan**.

Ang pulot-pukyutan ay ginagawa at naiimbak ng mga pukyutan para mapangalagaan ang kanilang mga kolonya. Ginagawa nila nito sa pamamagitan ng pagtitipon at pagproseso ng maasukal na mga sekresyon ng mga halaman (lalo sa lahat nektar ng mga bulaklak) o mga sekresyon ng ibang mga insekto, halimbawa *Apido spp*. Nangyayari itong pagproseso sa loob ng indibidwal na mga bubuyog, sa pamamagitan ng regurgitasyon at ensimatikong aktibidad, at saka habang imbak sa bahay-pukyutan, sa pamamagitan ng tubig ng pagsingaw, na tumututok ng mga asukal ng pulot-pukyutan hanggang nagiging makapal at malagkit.

Sa kanilang pugad, kung saan nag-iimbak sila ng itong pulot-pukyutan, may istruktura, na ginagawa sa pamamagitan ng pagkit, na tinatawag anila. Sa anila, na naglalaman ng daan-daang o libu-libong selula na hugis heksagon, inilalapag ng mga pukyutan ang pulot-pukyutan para sa imbak.

Tinitipon ng pulot-pukyutan para konsumo pantao mula sa ligaw na mga kolonya ng mga bubuyog, o mula sa mga pugad ng mga domestikadong bubuyog. Pinakaalam sa mga tao ang pulot-pukyutan na ginagawa ng mga pukyutan, kundangang komersiyal na produksiyon sa lahat ng mundo. Ang pag-aalaga ng mga bubuyog ay tinatawag na pagbububuyog.

Matamis ang pulot-pukyutan kundangang mataas na konsentrasyon ng mga monosakarido na pruktosa at glukosa. Ito ay halos na kasing tamis ng sukrosa (asukal panglamesa). Iniaalay ng 15 mL (1 tbsp) ng pulot-pukyutan ang halos na 190 kj (46 kcal) ng enerhiya. May naman mabuting kimikal na mga katangian para sa pagluluto at bugtong na lasa kapag ginamit bilang tang-asukalan (sweetener). Hindi puwedeng mabuhay ang karamihan ng mikroorganismo sa pulot-pukyutan kaya pulot-pukyutan (kapag tama na nakaimbak) hindi ay nasisira. Kahit pagkatapos na libu-libong taon, nakakain pa ang mga patikim ng pulot-pukyutan, na tinuklas sa mga arkeolohikong konteksto.

Pagdating sa pulot-pukyutan ng paggawa at paggamit, may mahabang at magkakaibang kasaysayan na nagsisimula sa prehistorya. Ang iba't-ibang mga larawan sa Cuevas de la Araña sa Espanya ay naglalarawan ng mga tao na humahanap ng pulot-pukyutan noong 6000 BK kung hindi mas.
## Tingnan din 
* Bubuyog na pukyutan
* Humuhugong na bubuyog
* Pagbububuyog
* Reynang bubuyog
* Lambino
* Mangagawang Bubuyog

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pulot
Kategorya:Pag-aalaga ng bubuyog
Eliot Spitzer

Si  **Eliot Laurence Spitzer** (isinilang 10 Hunyo 1959) ay isang Amerikanong abogado at politiko ng Partidong Demokratiko. Naglingkod siya bilang Abogado Heneral bago naging Gobernador ng New York noong 2007.

Ipinanganak at lumaki si Spitzer sa Bronx ng Lungsod ng New York.  Nag-aral muna siya sa Pamantasang Princeton, at pagkatapos sa Pamantasan ng Harvard para mag-aral ng batas.  Sa Harvard niya nakatagpo ang kaniyang magiging asawang si Silda Wall Spitzer, ang nagtatag ng *Children for Children*, isang hindi-pangkalakal na samahan. Matapos matanggap ang kaniyang titulong *Juris Doctor*, sumali siya sa kompanyang pang-abugasyang *Paul, Weiss, Rifkind, Wharton & Garrison*.  Pagkalipas ng dalawang taon, sumapi naman siya sa tanggapan ng abogadong pangdistrito ng Manhattan, na pinamumunuan ni Robert M. Morgenthau, para usigin ang sindikato ng mga kriminal.  Noong 1992, inilunsad niya ang isang matagumpay na imbestigasyon na sumira sa kapangyarihan ng pamilyang Gambinong lumulukob sa industriya ng mga pananamit at pagtatrak ng Manhattan.  Sa mga sumunod na anim na taon, naghanapbuhay siya sa mga tanggapang pambatas ng *Skadden, Arps, Slate, Meagher & Flom* at *Constantine and Partners*.  Noong 1998, tinalo niya ang nakaupong Republikanong si Dennis Vacco, ng ilang maliit na boto lamang, at naging nahalal na *Attorney General* ng Estado ng New York.

## Pagkagobernador
### Iskandalo kaugnay ng prostitusyon
Noong 10 Marso 2008, ibinalita ng *The New York Times* na tinangkilik ni Spitzer ang serbisyo ng *Emperors Club VIP*, isang kompanyang pamprostitusyon, noong gabi ng Febrero 13, 2008  at nakipagtagpo sa isang hostes na nagkakahalaga ng $1,000-bawat-oras.  Nagtagal ang pagsasama nila ng may higit sa dalawang oras sa loob ng silid na may bilang na 871&nbsp;ng Mayflower Hotel sa Washington, D.C., kung saan nakatala ang tunay na pangalan ni Spitzer at maging ang kaniyang adres sa Fifth Avenue, Manhattan.

Noong 12 Marso 2008, nagpasyang magretiro si Spitzer dahil sa kontrobersiya.  Papalitan siya ni David A. Paterson, ang kasalukuyang Tenyente Gobernador ng New York.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Amerikanong Hudyo
Kategorya:Mga politiko ng Estados Unidos
Pulot-gata

Ang **pulot-gata** ay isang kinaugaliang pagbabakasyon ng mga bagong-kasal upang ipagdiwang ang kanilang pag-iisang-dibdib, pagiging magkatipan, at pagmamahalan sa isang matalik na paraan, habang malayo't hiwalay sa mga kamag-anak at iba pang mga tao.  Tinatawag din itong **hanimun** Pagdaka, lumaganap ang gawaing ito sa kontinente ng Europa at tinaguriang  *voyage à la façon anglaise* (o biyahe sa estilo ng mga taga-Inglatera) sa Pransiya magmula pa noong mga dekada ng 1820.  Sapagkat may pagkakahalintulad ang mga wikang Pranses at Italyano sa Kastila, ganito rin halos ang anyo ng katawagan nila sa *pulot-gata*.  Ang Kastila ay (la) *luna de miel*, na tinumbasan ng *lune de miel* sa Pranses at *luna di miele* naman sa Italyano.  Bagaman ang literal na salin ng mga pariralang ito ay "ang buwan ng pulot", o "pulot-buwan" sa kaso ng Ingles, ang pakahulugan talaga ng mga ito ay *kabuwanan ng pulot* (honey month), *isang buwan ng pagkaroon ng tamis ng pulot* o *isang buwang kasingtamis ng pulot*, sapagkat ito ang unang buwan o tatlumpo o talumpo't isang araw ng bagong-kasal na mag-asawa, at wala pang bawas ang kanilang pagtanaw sa isa't isa.  Ganito rin ang diwa ng mga katumbas na parirala sa wikang Welsh (*mis mêl*), Arabe (''shahr el 'assal*), at Persa *(Persian)* (*mah e asal*).  Kapag inihambing, ganito rin ang pahiwatig ng salitang *pulotgata'' sapagkat kapwa matatamis na mga pagkain ang pulot at gata.  Dalawang salita ito na pinagsama upang magbigay-diwa at maglarawan - sa hindi masamang kaisipan - ng katamisan ng pagsasama ng mag-asawa at ng kanilang mga pansariling gawain at obligasyon na kinasasangkutan ng pagpaparating ng damdamin nila sa isa't isa, sa pisikal na paraan man o galing sa puso at isipan.  Ito ang isa sa mga dahilan kung bakit tinatawag na "luto ng Diyos" - sa pabiro at makatang paraan - ang pagsisiping ng mag-asawa na may pagtatalik.

## Pook na puntahan 
Noong mga dekada 1820, ang mga baybayin at mga lungsod sa Côte d'Azur, Italya, Roma, Verona o Venice ang ilan sa mga pinakabantog na tunguhan ng mga mga magpupulotgata.  Itinuturing na romantiko ang mga lugar na ito.

Sa Pilipinas, ang lungsod ng Baguio ang isa sa mga binibisitang lugar ng mga bagong-kasal.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pansariling buhay
Kategorya:Kasalan
Space Shuttle Endeavour

:*Para sa ibang gamit, tingnan ang Endeavour (paglilinaw).*

Ang '*Space Shuttle *Endeavour'''* (Designasyon ng Sasakyang Pangkalawakan: OV-105) ay isa sa tatlong gumaganang plota ng mga sasakyang pangkalawakan ng NASA, ang ahensiyang pangkalawakan ng Estados Unidos. (Ang iba pang dalawa ay ang *Discovery* at *Atlantis*.)  Panlima at panghuli ang *Endeavour* sa mga nilalang na *space shuttle'' ng NASA.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Sasakyang pangkalawakan
Kategorya:NASA
Special Purpose Dexterous Manipulator

Ang **Special Purpose Dexterous Manipulator (SPDM)** ay isang robot na may dalawang bisig, o *telemanipulator*, na bahagi ng sistemang *Mobile Servicing System*.  Isa sa mga layunin ng pagkakalikha ng telemanipulador na ito ang maging kapalit ng mga gawain ng mga *astronaut* na nangangailangan ng "paglakad sa kalawakan" (*spacewalk*).  Sumahimpapawid ito noong Marso 11, 2008 patungo sa himpilang pangkalawakang pandaigdig, ang International Space Station (ISS) para sa misyong STS-123.

Bahagi ang SPDM ng ambag ng Canada sa ISS.  Tinawag itong ***Dextre***, upang kumatawan sa katangian at kakayahan nitong gumalaw katulad ng mga kamay.  Binansagan din itong ***Canada hand*** (literal na salin: "kamay-Canada"), na nahahawig sa *Canadarm* at *Canadarm2*.

Kaurian:Canada
Kaurian:Astronomiya
Kaurian:Mga programang pangkalawakan
Kaurian:Eksplorasyong pang-kalawakan
Endeavour (paglilinaw)

Ang **endeavour** o **endeavor** [Ingles] ay tumutukoy sa mga sumusunod:

## Mga pook
*Ilog Endeavour, ilog sa Far North Queensland, Australia
*Endeavor, Wisconsin, lungsod sa Estados Unidos
*Endeavour, Saskatchewan, bayan sa Saskatchewan, Canada

## Mga sasakyan
*Endeavour - isang sasakyang pangkalawakan ng NASA, Estados Unidos.
Pulot

thumb|right|Ang pulot o inuyat.

Ang **pulot**, **pulut** o **pulut-tubo** (Ingles: *molasses*, *treacle*) ay ang matamis at malapot na arnibal o sirup na nakukuha mula sa paggawa ng asukal mula sa halamang tubo.  Tinatawag din itong **inuyat**.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Pulot
Albert Camus

Si **Albert Camus** (Nobyembre 7, 1913–Enero 4, 1960) ay isang Pranses na manunulat at pilosopo na ginantimpalaan ng Gantimpalang Nobel noong 1957. Si Camus ang pangalawang pinakabatang ginawaran ng Gantimpalang Nobel para sa Panitikan (pagkatapos ni Rudyard Kipling) noong siya ay naging kauna-unang manunulat na pinanganak sa Aprika. Siya rin ang may pinakamaikling buhay sa mga ginawaran ng Gantimpala hanggang sa araw na ito; namatay si Camus sa isang aksidente habang nagmamaneho tatlong taon lamang ang nakaraan matapos niyang matanggap ang gantimpala.

## References
Kategorya:Mga pilosopo mula sa Pransiya
Kategorya:Mga eksistensiyalista
Kategorya:Mga laureado ng Gantimpalang Nobel
Kategorya:anarkistang Pranses
Imperyo ng Ghana

Ang **Imperyo ng Ghana** ( 100 hanggang  1000), tumpak na kilala bilang **Wagadou** (*Ghana* ang titulo ng namumuno dito), ay isang Kanlurang Aprikanong imperyo na matatagpuan sa kasalukuyang timog-silangang Mauritania at kanlurang Mali. Mayroon nang mga komplikadong lipunan sa trans-Sahariyanong kalakalan ng asin at ginto sa rehiyon simula pa noong sinaunang panahon, ngunit nagbukas ang pagpapakilala ng kamelyo sa kanluraning Sahara noong ika-3 dantaon CE, ng daan upang magkaroon ng malaking pagbabago sa lugar na naging Imperyo ng Ghana. Noong panahon ng pananakop ng Muslim ng Hilagang Aprika noong ika-7 dantaon, binago ng kamelyo ang sinauna, na nagkaroon ng mas maraming hindi panay na ruta ng kalakalan sa magkakaugnay na kalakalan na bumabagtas mula Morocco hanggang sa Ilog Niger. Lumaki ang Imperyo ng Ghana mula sa pinamaraming trans-Sahariyanong kalakalan ng ginto at asin, na pinahintulot ang pag-unlad ng mga urbanong sentro. Hinimok ng trapiko ang pagpapalawak ng teritoryo upang makuha ang kontrol sa iba't ibang mga ruta ng kalakalan.

Nanatiling hindi tiyak kung kailan nagsimula ang namamayaning dinastiya ng Ghana. Binanggit ito sa unang pagkakataon sa sinulat na tala ni Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī noong 830. Noong ika-11 dantaon, naglakbay ang iskolar taga-Córdoba na si Al-Bakri sa rehiyon at nagbigay ng detalyadong pagsasalarawan ng kaharian.

Habang humina ang imperyo, sa wakas, naging kampon ito ng bumabangon na Imperyong Mali sa isang punto noong ika-13 dantaon. Nang, noong 1957, ang Gintong Baybayin ang naging unang bansa sa sub-Sahariyanong Aprika na naging malaya mula sa kolonyal na pamamahala, pinalitan ang pangalan nito sa Ghana bilang pagpupugay sa matagal na nawalang imperyo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kasaysayan ng Aprika
Halaya

thumb|Halaya ng mansanas.
Ang **halaya** ay mga katutubong minatamisang meryenda sa Pilipinas na karaniwang nasasangkapan ng ube (*purple yam*), kalabasa (*pumpkin*), o kukurbita (*squash*).Ang **halaya** ay nanggaling sa salitang "*haleya"* (spanish word).

## Mga sanggunian
Kaurian:Pagkain
Kaurian:Pilipinas
Labuyo (paglilinaw)

Ang **labuyo** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*siling labuyo
*labuyo (manok) o manok ihalas (*Gallus gallus*), isang mailap na manok na pinagmulan ng pinaamong manok
*manok-gubat, tinatawag ding manok na labuyo o manok na mailap
*iba pang mga ibong labuyo
Mga Pariseo

Ang **mga Pariseo** (Ebreo: פרושים, *Perushim*, "ang mga nakahiwalay") ang pinagmulan ng mga kasalukuyang rabino ng Hudaismo. Sila ang mga kasapi ng isang pangkat o sekta ng mga Hudyong namuhay noong unang dantaon BK.

## Mga turo
Katunggali sila ng mga Saduseo, mga dugong-bughaw na naniwala sa literalistang interpretasyon ng Tora. Naniwala ang mga Pariseo sa paggamit ng rason sa pag-interpreta ng Tora at na nararapat itong maging makatuturan sa pang-araw-araw na buhay. Binigyan nilang diin ang pagsunod sa Halakha na, sa katagalan ng panahon hanggang sa kasalukuyan, ay patuloy na nagbabago upang maging makatuturan sa pang-araw-araw na buhay. 

Ayon sa mga Pariseo, "magpapakita ang Mesiyas ng mga palatandaan sa langit at sa lupa." Nabigyan ng mas malalim na interpretasyon ito sa mga sumunod na libontaon ng mga Rabino.

## Pagtanaw sa Kristiyanismo 
Ang mga Pariseo ang isa sa mga partidong relihiyoso noong kapanahunan ni Hesus. Negatibo ang pagturing ng Kristiyanismo sa mga Pariseo, buhat ng pagkaroon ng maraming mga kataliwasan sa pagitan ng kanilang mga pangaral sa mga pangaral ni Hesus. Nilarawan din sila sa talahuganan ni Leo James English, sa isang halimbawang pangungusap para sa paggamit ng salitang Pariseo, bilang mga "taong mapagkunwari" o "ipokrita".

Hindi rin sumang-ayon si Hesus sa pangaral ng mga Pariseo tungkol sa Mesiyas. Ayon sa kaniya, sasapit "ang kaharian ng Diyos sa pamamagitan ng pagsisisi at pangangaral ng Ebanghelyo."

## Tingnan din 
*Rabino

## Mga sanggunian 
Kaurian:Mga tauhan sa Bagong Tipan
Kaurian:Mga Hudyo
Kategorya:Mga sekta ng Hudaismo
Kategorya:Mga sektang Hudyo noong unang siglo CE
Viktor Frankl

Si **Viktor Emil Frankl** M.D., Ph.D. (Marso 26, 1905, Leopoldstadt, Vienna&nbsp;– Septyembre 2, 1997, Vienna) ay isang Austriyanong neurologo at sikayatris (sikyatra) pati na ang pagiging isang nakaligtas mula sa Holokausto.  Si Frankl ang tagapagtatag ng logoterapiya, na isang uri ng Analisis na Eksistensiyal, ang "Pangatlong Paaralan ng Sikoterapiya sa Venecia". Ang kanyang aklat na 
mahusay ang pagkamabenta na pinamagatang ''Man's Search for Meaning* (na may diwang "Ang Paghahanap ng Tao ng Kahulugan") sa pagsasalinwika; nalathala sa ilalim ng ibang pamagat noong 1959: *From Death-Camp to Existentialism* (mula sa Kampo ng Kamatayan hanggang sa Eksistensiyalismo), at orihinal na nalathala noong 1946 bilang *trotzdem Ja zum Leben sagen: Ein Psychologe erlebt das Konzentrationslager''), ay nagsasalaysay at nag-uulat ng kanyang mga karanasan bilang isang bilanggo sa kampo ng konsentrasyon (kampong bilangguan) batay sa kanyang metodong sikoterapyutiko ng paghahanap ng kahulugan o kabuluhan sa lahat ng uri ng pag-iral, kahit ang mga pinaka nakaririmarim, kung kaya't may dahilan upang magpatuloy na mabuhay at mamuhay. Isa si Frankl sa mga susi o mahahalang mga pigura o may ginampanan sa terapiyang ekistensiyal (terapiyang pampag-iral) at isang kilalang napagkukunan ng inspirasyon para ng mga sikologong humanistiko (sikolohistang makapantao)

Kategorya:Mga sikayatris
Kategorya:Mga Hudyo
Kategorya:Ipinanganak noong 1905
Kategorya:Namatay noong 1997
Kategorya:Mga neurologo mula sa Austria
Kintsay (paglilinaw)

Ang **kintsay** ay tumutukoy sa mga sumusunod:

*kintsay, ang halamang *Chinese celery* [Ingles] o *Apium graveolens*.
*kintsay, ang halamang *Chinese parsley* [Ingles] o *Coriandrum sativum*.
Laurus nobilis

::*Para sa ibang gamit, tingnan ang laurel (paglilinaw).*

Ang **laurel** (***Laurus nobilis***, Lauraceae; Ingles: *bay leaf* o *bay laurel*), na kilala rin bilang *true laurel* [literal na salin: *tunay* na laurel], *sweet bay*, *Grecian laurel* [laurel ng Gresya], o *bay tree*, ay isang mabango at laging-lunting puno o malaking palumpong na tumataas hanggang 10–18 m, at katutubo sa rehiyon ng Mediteranyo. 

Humahaba ng 6 hanggang 12 cm ang mga dahon na may lapad namang 2 hanggang 4 cm.  Katangian na ng mga dahong ito ang pagkakaroon ng mga paliku-liko at makulubot na mga gilid.  May lalaki at babae ang mga bulaklak ng halamang ito, na tumutubo sa magkahiwalay na halaman.  Mapusyaw na dilawang-lunti ang bawat bulaklak nito na may diyametrong 1 cm, na tumutubong magkapares katabi ng isang dahon.  Maliit na maitim ang itsura ng bunga nito na may habang 1 cm, at naglalaman ng isang buto.

## Mga sanggunian
Kaurian:Laurel
Kaurian:Lauraceae
Rowan Atkinson

Si **Rowan Sebastian Atkinson** (ipinanganak noong 6 Enero 1955) ay isang komedyante, artista at manunulat mula sa Inglatera, at tanyag dahil sa pagganap bilang pangunahing tauhan sa mga palabas pantelebisyong *Blackadder* at *Mr. Bean* ng United Kingdom.  Itinala siya ng *The Observer* bilang isa sa 50 may pinaka-nakatatawang mga gawain sa komedya ng Britanya, at napabilang rin siya sa may pinaka-pangunahing gawaing pangkomedya ayon sa isang pagsusuri noong 2005.

## British Academy of Film and Television Arts awards 
***Best Light Entertainment Performance*** 
* 1981 ''Not the Nine O'Clock News* 
* 1990 *Blackadder Goes Forth*

**Best Light Entertainment Performance** 
* **Nominasyon:** 
** 1994 *Mr Bean* 
** 1992 *Mr Bean* 
** 1988 *Blackadder The Third* 
** 1983 *Not the Nine O'Clock News*

**Best Comedy (Palatuntunan o Serye)** 
* **Nominasyon:** 
** 1992 *Mr Bean''

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga artista
Kategorya:Mga komedyante
Kategorya:Mga manunulat mula sa United Kingdom
Lengua

Ang **lengua** [Kastila] at **tongue** [Ingles] ay tumutukoy sa mga sumusunod:

*dila, bahagi ng bibig ng tao at hayop.
*wika, katulad ng Tagalog, Ingles, Kastila at iba pa.
Dila

[thumb|right|Isang [dila]]
Ang **dila** ay isang bahagi ng katawan ng tao na nasa loob ng bibig, at kasangkapan ng tao sa pagsasalita.  Gamit ito ng mga hayop upang makalikha ng tunog.

## Sa pagluluto
Karaniwang sangkap sa pagluluto ang mga dila ng baboy at baka.  Kilala ang lutuing ito bilang **lengua**

## Mga sanggunian
Kaurian:Anatomiya ng tao
Kaurian:Anatomiya ng hayop
Kaurian:Pagkain
Lomo (paglilinaw)

Ang **lomo** ay tumutukoy sa mga sumusunod:

*lomo, bahagi ng katawan ng tao at hayop.
*solomilyo, hiwa ng karne ng baboy at baka.
*lomo, bahagi ng isang aklat.
Laurel (paglilinaw)

Ang **laurel** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

## Botaniya
Lauraceae, ang pamilya ng mga halamang laurel, kabilang ang :
* laurel (*Laurus nobilis*), ang orihinal at tunay na laurel na napagkukunan ng mga dahong (*bay leaf*) ginagamit sa pagluluto
* *California Laurel* (*Umbellularia californica*), kamaganak na puno o malaking palumpong
* *Camphor Laurel* (*Cinnamomum camphora*), halamang napagkukunan ng alkampor
* Tunay na *Cinnamon* (*true cinnamon*) o *Ceylon cinnamon* *Cinnamomum verum*, ang panloob ng balat ay ginagamit bilang panimplang *cinnamon* (*spice cinnamon*)

Iba pang kaugnay na mga halaman:
* *Cherry laurel* (*Prunus laurocerasus*), isang uri ng laging-lunting *cherry*, na karaniwang tinatawag lang na laurel sa mga hardin
* *Great laurel* (*Rhododendron maximum*), isa pang palumpong sa mga bulubunduking *Appalachian*
* *Indian laurel*, mga uri ng punong *banyan*
* *New Zealand laurel* (*Corynocarpus laevigatus*), dating pangalan ng punong *Karaka*
* *Mountain laurel* (*Kalmia latifolia*), isang laging-lunting palumpong sa silangang bahagi ng matataas na lupain sa Estados Unidos
* *Laurel sumac* (*Malosma laurina*), isang mabango at laging-lunting palumpong sa katimugang California at sa mga lupaing pandalampasigan sa Baja California, Estados Unidos
* *Portugal laurel* (*Prunus lusitanica*), isa ding laging-lunting *cherry*
* *Spotted laurel*, mga may-kulay na patubo (*variegated cultivar*) ng Aucuba (*Aucuba japonica*)

## Mga tao
;Unang pangalan
* Isang Laurel (Simbahang LDS), isang kalahok na may 16–17 taong gulang sa palatuntunang para sa mga dalagita ''(Young Women's program)* ng *The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints*
* Laurel Aitken (1927–2005), na binansagang *"Godfather of Ska"* (Ninong ng Ska)
* Laurel Clark (1961–2003), *astronaut* at  duktor na nagpalipad sa *Space Shuttle Columbia*, noong huling biyahe nito
* Laurel Holloman, aktor
;Apelyido
* José P. Laurel (1891–1959), dating pangulo ng Pilipinas
* Jose Laurel Jr., ispiker ng Kabahayan ng mga Kinatawan ng Pilipinas
* Stan Laurel (1890–1965), isa sa mga komedyante ng tambalang *Laurel and Hardy*
* Max Laurel (1944-2016), Pilipinong aktor

## Mga pook
Sa Pilipinas:
* Laurel, Batangas

Sa Estados Unidos:
* Laurel, Oakland, California
* Laurel, Delaware
* Laurel, Florida
* Laurel, Indiana
* Laurel, Iowa
* Laurel, Maryland
* Laurel, Mississippi
* Laurel, Montana
* Laurel, Nebraska
* Laurel, New York
* Laurel, Virginia
* Laurel County, Kentucky
* Laurelton, Queens, isang pamayanan sa Lungsod ng New York

## Iba pa
* Nissan Laurel, isang hindi-kalakihang magarbong kotseng *sedan*
* Laurel (banda), isang bandang *rock* sa Canada
* Laurel (perang Inglatera), pera sa Inglatera
* *Laurel Films'', isang independiyenteng kompanya ng pelikula sa Beijing, Tsina
* Korona ng laurel, korona o putong sa ulo na yari sa mga dahon at tangkay ng halamang laurel
Lomo (anatomiya)

::*Para sa ibang gamit, tingnan ang lomo (paglilinaw).*

Ang **lomo** (Ingles: *loin*) ay ang pangibabang bahagi ng katawan ng hayop at tao na nasa pagitan ng mga tadyang at ng mga buto ng balakang.

## Hiwa ng karne ng baboy at baka
Tinatawag ding **lomo** o **solomilyo** (Ingles:*tenderloin*) ang malambot na bahagi ng karneng lomo ng baka at baboy.  Tinatawag na **lomilyo** ang maliit na hiwa ng lomo.

## Mga sanggunian
Kaurian:Anatomiya ng tao
Kaurian:Anatomiya ng hayop
Musa

Ang **musa** ay maaaring tumukoy sa:

*Mga musa sa mitolohiyang Griyego.
*Ibang tawag para kay Moises ng Lumang Tipan ng Bibliya.
Cynara scolymus

Ang **alkatsopas** (*Cynara scolymus*) ay isang gulay na madalas ginagamit sa lutuing Mediteraneo. Nagbibigay ito ng malaprutas na amoy at lasa sa mga pagkain kung saan ito kinasasangkapan.

## Mga alternatibong katawagan 
* *alkatsofa* (batay sa baybay Kastila na isina-Filipino)
* *alkawsil* (batay sa baybay Kastila na isina-Filipino)

Kategorya:Gulay
Kategorya:Asteraceae
Pagbubuntis (paglilinaw)

Ang **pabubuntis** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Pagdadalangtao, pagbubuntis ng babaeng tao.
*Pagbubuntis, pagbubuntis ng mga hayop na mamalya.
*Pagbubuntis, pagbubuntis o pagdadalangtao ng lalaking tao.

Kategorya:Kontrasepsiyon
Prito

[thumb|Pagprito ng [bananakyu, isang sikat na pangmeryenda sa Pilipinas]]
Ang **prito** ay pagluluto ng pagkain sa mantika o ibang uri ng taba. Tulad ng paggisa, ibinabaliktad ang mga pagkain na piniprito sa kawali nang isa o dalawang beses gamit ang tong o espatula upang maluto ang lahat ng bahagi, habang niluluto ang mga gisadong pagkain sa "paghahagis sa kawali". Maraming uri ng pakgain ang piniprito.

## Kasysayan 
thumb|Isang pintura ng Rusong pintor, A. I. Morozov, na nagpapakita ng pagprito sa labas

Pinaniniwalaan na unang lumitaw ang pagprito sa mga kusina ng Sinaunang Ehipto, sa panahon ng Lumang Kaharian sa paligid ng 2,500 .

Ipinapalagay na nalikha at ginamit ang pagprito para mapreserbahan ang mga pagkain. Isa sa mga unang naipritong pagkain ang mga tinapay na kilala natin ngayon bilang donat.

## Talababa
## Mga sanggunian
## Panlabas na mga link  
* 
* 

Kaurian:Pagluluto
Sinasapanahon

Ang **sinasapanahon** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*nireregla, siklo sa kakayahang magkaroon ng anak ng isang nasa edad na babae
*pagsasapanahon, ginagawang makabago ang kagamitan o larangan; o nagdaragdag ng impormasyon
*ipapanahon, gagawin sa takdang oras, araw, o iba pang takdang panahon

## Tingnan din
*Panahon (paglilinaw)
*Pana-panahon
Mura

Maaaring tumukoy ang **mura** sa:

* Lapastangang pananalita, nakakasakit na gamit ng wika 
* , isang produkto o serbisyo na mababa ang halaga.
* , isang bunga na hilaw pa
* , nasa batang gulang
* Mura (artista), isang artista sa Pilipinas.
Pridyeder (paglilinaw)

Ang **pridyeder** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*pridyeder, ibang katawagan para sa repridyeretor.
*Frigidaire, tatak ng isang kompanyang pagaari ng *Electrolux Group*; ang dating *Guardian Frigerator Company*.
Greg Laconsay

Si **Gregorio “Greg” C. Laconsay** (ipinanganak noong 12 Marso 1931) ay isang Ilokanong patnugot at manunulat sa Pilipinas.

## Personal na buhay
Isinilang si Greg Laconsay sa Natividad, Pangasinan..  Naging asistenteng-direktor na pang-editoryal siya ng *Liwayway Publishing, Inc.*, at nang lumaon ay naging ganap na direktor pang-editoryal ng buong palimbagan ng *Liwayway* nang sumapit ang 1977.  Nagretiro siya noong 1991.  Tumanggap siya ng dalawampu't pitong mga pangunahing gantimpala at pagkilala mula sa mga samahan sa Pilipinas at maging sa ibang bansa.

## Mga katha
### Mga talahuluganan
**Iluko-English-Tagalog Dictionary* (1993)
**Simplified Iluko Grammar* (2005)

### Mga nobelang Ilokano
**Ti Kabusor* (1974)
**Ti Love Story ni Theresa* (1971)
**Nalagda a Cari* (1951)
**Rebelde* (1957)
**Villa Verde* (1959)
**Sacramento* (1960)
**Purisima Concepcion* (1961)
**Kadena Perpetua* (1961)
**Kasimpungalan* (1962)
**Rupanrupa* (1963)
**Ti Ubing nga Agpateg iti Sangapirgis a Papel* (1964)
**Dawel* (1964)
**Littik* (1965)
**Samuel* (1966)
**Dagiti Agtawid* (1967)
**Ti Biddut* (1968)
**Nympho* (1971)

### Mga aklat na pansariling-buhay
**Lalake at Babae* (1974)
**Sex Education sa Modernong Lalaki at Babae* (1986)
**Panalo Ka!* (1990)
**My Sexpert Opinion* (1984)

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga manunulat mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga Ilokano
Aljin Abella

Si **Aljin Abella** ay isang artista na gumanap bilang *Theo*, isang *Blue Ranger*, sa *Power Rangers: Jungle Fury*.

### Sa telebisyon
Kategorya:Mga Pilipinong liping-Australia
Artichoke (paglilinaw)

Ang **artichoke** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

**globe artichoke* (globong artitsoke) ay isang halamang tinatawag na *thistle* na nagmumula sa katimugang Europa at Mediteraneo.
**Jerusalem artichoke* (artitsoke ng Herusalem), isang uri ng mirasol
**Chinese artichoke* (artitsokeng Tsino), isang uri ng *woundwort*
**Proyektong ARTICHOKE*, isang operasyon ng CIA
**PH Artichoke*, isang dinisenyong pang-ilaw na nagbibigay ng liwanag

Kaurian:Mga salita at pariralang Arabe
Manpei Takagi

Si **Manpei Takagi** (高木 万平, *Takagi Manpei*) ay isang artista mula sa Nagoya mula sa Prepektura ng Aichi. Ipinanganak siya noong 22 Oktubre 1985. Kilala siya sa pagganap bilang Retsu Fukami (深見 レツ, *Fukami Retsu*) sa palabas na Sentai, *Juken Sentai Gekiranger*. Mayroon siyang kakambal na kapatid, na si Shinpei na gumanap sa isang kabanata ng Gekiranger bilang impostor na Retsu.

## Kawing Palabas
*Manpei Takagi  sa Nachural
*FUNNY BLOG: Manpei Takagi Official Blog 

Kategorya:Mga artista mula sa Hapon
Pampalamig

Ang **pampalamig** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*repridyeretor, kasangkapan sa bahay na taguan ng pagkain.
*erkon, kasangkapan sa bahay o gusali na nagpapalamig sa silid o opisina.
*inumin, mga pamatid-uhaw na may malamig na tubig, katas, at yelo.
**dichlorodifluoromethane*, isang uri ng sustansiya; tinatawag na pampalamig ayon sa diwa ng salitang *refrigerant* ng Ingles o repriherante. 
*bentilador, mekanikal na kagamitan o aparatong gumagawa ng daloy ng hangin.
*ehersisyong pampalamig, mga ehersisyong ginagawa pagkaraang magsagawa ng mga ehersisyong pangkatawan.
Pamumuo ng supling bago iluwal

thumb|right|Larawan ng bilig na may 6 na linggong gulang, o 4 na linggo matapos ang pertilisasyon.

:*Tungkol ito sa pamumuo ng supling bago iluwal ng tao, para sa mga hayop tingnan ang pamumuo ng supling bago iluwal (hindi-tao).*

Ang **pamumuo ng supling bago iluwal** (Ingles: *prenatal development*, pamumuo ng supling bago ito isilang bilang ganap na sanggol) ay ang progreso ng pamumuo ng bilig (*embryo*) o ng *fetus* (supling pagkatapos ng pertilisasyon.  Sa tao, kapag nagwakas na ang embriyohenesis – sa bandang katapusan ng ika-10 linggo ng edad ng pagkabuntis – nalikha na ang mga pinag-ugatan (o mga prekursor) - sa pamamagitan ng pagtalakay ng paksa, sa isang paraan; at sa isang banda naman, ang paglalarawan ng mahigpit na pagkakasunud-sunod ng mga nagaganap na pagbabago sa pamumuo ng supling.  Sa huling paraan, itinatala ang mga mahahalagang kaganapan ayon sa mga linggo ng edad ng pagkabuntis.

## Mga sanggunian
## Mga talaugnayang panlabas
### Mga larawan, babasahin at panooring DVD
Nilalarawan ng mga sumusunod na mga kawing ang biyolohiya ng pagbuo ng supling sa loob ng bahay-bata ng ina bago ang panganganak:
**Ang Biyolohiya ng Pagbuo Bago ang Panganganak*: **0 hanggang 4 na linggo** (nasa Tagalog), mula sa EHD.org, nakuha noong Marso 15, 2008
**Ang Biyolohiya ng Pagbuo Bago ang Panganganak*: **4 hanggang 8 linggo** (nasa Tagalog), mula sa EHD.org, nakuha noong Marso 15, 2008
**Ang Biyolohiya ng Pagbuo Bago ang Panganganak*: **8 linggo hanggang sa pagsilang** (nasa Tagalog), mula sa EHD.org, nakuha noong Marso 15, 2008

### Sa ibang wika
Mga babasahin hinggil sa pamumuo ng supling bago maganap ang pagsilang:
*silipin ang kopyang PDF (nasa Ingles), nakuha noong Marso 15, 2008
*silipin ang kopyang PDF (nasa Kastila), nakuha noong Marso 15, 2008
*silipin ang kopyang PDF (nasa Pranses), nakuha noong Marso 15, 2008

Kategorya:Pagdadalantao
Lambak ng mga Hari

right|thumb|275px|Lokasyon ng lambak sa mga bulubundukin ng Theban, kanluran ng Nilo, Oktubre 1988 (itinuturo ng pulang panuro ag lokasyon).

Ang **Lambak ng mga Hari** (Ingles: *Valley of the Kings*, Arabe: وادي الملوك *Wadi Biban el-Muluk*; "Mga Tarangkahan ng mga Hari") ay isang lambak sa Ehipto kung saan ginagawa ang mga libingan para sa mga hari at mga makapangyarihang maharlika ng Bagong Kaharian (ang ika-labingwalo hanggang ika-dalawpung mga dinastiya ng Sinaunang Ehipto)..  Ginawa ang mga libingan dito sa loob ng 500 taon mula ika-16 hanggang ika-11 dantaon BC.  Matatagpuan ang lambak sa kanlurang pampang ng 
Nilo, pahalang mula sa Thebes (modern Luxor), sa loob ng pinakapusod ng Necropolis ng Thebes.  May dalawang lambak ang wadi, ang Silangang Lambak (kung saan nakalagay ang karamihan sa mga maharlikang libingan) at ang Kanlurang Lambak.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Sinaunang Ehipto
Kategorya:Mga libingan
Ermita (paglilinaw)

Ang **Ermita** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Ermita, isang pook sa lungsod ng Maynila, Pilipinas.
**Ermita: A Filipino Novel*, isang nobela sa wikang Ingles ni F. Sionil José.
*Ermita Rojo, isang tauhan sa nobelang ''Ermita: A Filipino Novel" ni F. Sionil José.
*Ermita, lumang pangalan ng Valencia, isang bayan sa Negros Oriental.