open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gosudarstvennyy gimn Rossiyskoy Federatsii

Ang **Awit ng Pederasyong Ruso** (Ruso: Государственный гимн Российской Федерации, *Gosudarstvennyj gimn Rossijskoj Federacii*) ang pambansang awit ng Rusya. Isinulat ito ni Sergej Mihalkov at isinamusika ni Aleksandr Aleksandrov. Ginawa itong opisyal noong 2001 nang palitan nito ang naunang Makabayang Awit na naging pambansang awit ng Rusya pagkabagsak ng Unyong Sobyet. Ginagamit ng kasalukuyang pambansang awit ang musika ng dating pambansang awit ng Kaisahang Sovyet at ang bagong liriks ni Mihalkov, na siya ring sumulat ng dating liriks noong panahon ni Stalin. Sangguni sa Kabanata 4&nbsp;ng Batas ng Pambansang Awit ng Rusya, kinakailangang ibrodkast ang pambansang awit dalawang beses bawat araw.

## Liriks 
### Sa Ruso 
### Salin… 
## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na kawing 
* Mga MP3 ng Awit mula sa *website* ng Pamahalaan ng Rusya
* Ibang mga pagkarekord ng pambansang awit , isang ekstensibong koleksiyon

Kategorya:Pambansang awit
Kategorya:Rusya
Courteney Cox

Si **Courteney Cox** ay isang Amerikanang artista at asawa ni David Arquette.  Ginampanan niya ang papel na Monica Geller sa *Friends*, isang palabas sa telebisyon sa Estados Unidos.

## Panlabas na link 
* Mga imahen ni Courteney noong baguhang artista pa siya

Cox, Courteney
Oj, svijetla majska zoro

**Oj, svijetla majska zoro** (*O, Maliwanag na Liwayway ng Mayo*) ay ang pambansang awit ng Montenegro. Wala pa itong melodiya sa kasalukuyan at kinakanta ito kasabay ng pagpalakpak.

## Liriks 

## Mga lingk palabas 
* MP3 ng “Oj, svijetla majska zoro” , mula sa opisyal na *website* ng Pangulo

Kaurian:Pambansang awit
Kaurian:Montenegro
Mga wikang Eslabo

Ang **pamilya ng mga wikang Eslabo** (*Slavic* o *Slavonic*) ay ang pamilya ng mga wika ng lahing Eslabo (*Slavs*).  Bahagi ang mga wikang Eslabo sa pamilya ng mga wikang Indo-Europeo. Matatagpuan ang mga katutubong nananalita ng mga wikang ito sa silangang bahagi ng Europa, karamihan mga bansa sa Balkanikong Tangway, ilang bahagi ng gitnang Europa, at sa hilagang Asya.

## Mga Kasaping Wika 
Hinahati sa tatlong sangay ang pamilya ng mga Wikang Eslabo, batay sa heograpiya at pagkakahalintulad sa isa't-isa.

### Kanlurang Sangay 
* Eslobako
* Polako
* Polabo
* Tseko
* Kasubyo
* Silesyo
* Sorabo

### Silangang Sangay 
* Belaruso
* Ruso
* Ukranyano
* Rusyn (*Rusyn*)

### Timugang Sangay 
* Eslobeno 
* Bosniyo-Kroato-Serbiyo (Wikang Bosniyo, Wikang Kroato at Wikang Serbiyo)
* Bulgaro 
* Masedonyo 
* Sinaunang Wikang Eslabong Pansimbahan

*
Quirino

:*Para sa dating pangulo ng Pilipinas, tingnan ang artikulong "Elpidio Quirino".*

Ang **Quirino** ay isang lalawigan ng Pilipinas na matatagpuan sa rehiyon ng Lambak ng Cagayan sa Luzon. Cabarroguis ang kabisera nito at ipinangalan kay Elpidio Quirino, ang ika-anim na Pangulo ng Pilipinas. Napapalibutan ang lalawigan ng Aurora sa timog-kanluran, Nueva Vizcaya sa kanluran, at Isabela sa hilaga. Dating bahagi ng lalawigan ng Nueva Vizcaya ang Quirino, hanggang hiniwalay ito noong 1966.

## Ekonomiya
Pangunahing industriya ang pagsasaka at ang bigas at mais bilang mga pangunahing mga ani nito. Ito ang bumubuo sa pangangailangan ng mga kalapit na lalawigan at sa kalungsuran. Ang mga saging at mga *banana chips* ay mga pangunahing mga produkto na ipinagbibili sa Kalakhang Maynila at sa Pampanga.

## Heograpiya
### Pampolitika
Ang lalawigan ng Quirino ay nahahati sa 6 na bayan.

*Aglipay
*Cabarroguis
*Diffun
*Maddela
*Nagtipunan
*Saguday

## Mga Kawing Panlabas
*Official Website of Quirino Province
*Opisyal na Website ng Pamahalaang Panlalawigan ng Quirino 
*WOW Philippines - Quirino 

Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Quezon (paglilinaw)

Ang **Quezon** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

* **Manuel L. Quezon**, pangulo ng Pilipinas.
* **Quezon**, isang lalawigan sa Pilipinas.
* **Lungsod Quezon**, isang lungsod sa Kalakhang Maynila, Pilipinas.
* Mga bayan sa Pilipinas
** **Quezon**, Bukidnon
** **Quezon**, Isabela
** **Quezon**, Nueva Ecija
** **Quezon**, Nueva Vizcaya
** **Quezon**, Palawan
** **Quezon**, Quezon
Courtney Thorne-Smith

Si **Courtney Thorne-Smith** ay isang Amerikanang aktres.  Sa kasalukuyan, ginagampanan niya ang papel ni Cheryl sa *According to Jim*, isang palabas sa telebisyon sa Estados Unidos.

## Kawing panlabas
* Mga imahen at komentaryo tungkol sa mga papel na ginanap ni Courtney

Kaurian:Mga artista mula sa Estados Unidos
Dagat Bohol

thumb|right|250px|Camiguin at ang Dagat Bohol

Ang **Dagat Bohol**, na kilala rin bilang **Dagat Mindanao**, ay matatagpuan sa pagitan ng Bisayas at ng Mindanao sa Pilipinas. Nasa timog ito ng Bohol at Leyte at hilaga ng Mindanao. Dalawa sa mga pangunahing pulong matatagpuan dito ay ang Siquijor at Camiguin.

Ilan sa mga pangunahing lungsod na matatagpuan sa baybayin ng dagat ay ang Cagayan de Oro, Iligan, Butuan, Dumaguete, Ozamis, at Tagbilaran.

Dumudugtong ang Dagat Bohol sa Dagat Pilipinas sa Kipot ng Surigao at sa Dagat Sulu sa kipot sa pagitan ng Negros at ng Tangway ng Zamboanga.

Bohol
Carlos Garcia

Maaaring tumuring ang pangalang **Carlos García**:

* sa dating manlalaro sa *major league baseball* na si Carlos García;
* sa makata at dating-pangulo ng Pilipinas na si Carlos P. Garcia; o
* sa Arhentinong bituing pop na si Carlos Alberto García Lange.
Garcia

Ginagamit ang pangalang **Garcia** bilang isang apelyido. Ilan sa kilalang mga taong taglay ang gayong apelyido ay:
*Carlos P. Garcia, Pilipinong makata at politiko
*Rodolfo Garcia, artistang Pilipino
*Bangs Garcia,  artista mula sa Pilipinas 
*Cheska Garcia, artista sa Pilipinas
*Ylona Garcia, aktres at mang-aawit sa Pilipinas
*Jennica Garcia,  artista mula sa Pilipinas
*Eddie Garcia, artista sa Pilipinas
*Francine Garcia, artista sa Pilipinas
*Jamir Garcia, mang-aawit mula sa Pilipinas 
*Gabbi Garcia, Pilipinong aktres, endorser at recording artist
*Joshua Garcia, artista sa Pilipinas
*Leonila Garcia, unang Asawa ng Pilipinas
*Tanya Garcia, artista sa Pilipinas
*Emilio Garcia, artista sa Pilipinas
*Ernie Garcia,  mang-aawit sa Pilipinas
*Jose Garcia, artista sa Pilipinas
*Pablo John Garcia, politiko sa Pilipinas
*Carlos Garcia, makata at dating-pangulo ng Pilipinas
Wikang Serbiyo

Ang **Serbiyo** ang isa sa mga pamantayang bersyon ng diyasistemang Gitnang-Timog Eslabo, na dating (at malimit pa ring) tinatawag na Serbo-Kroato (Serbo-Croatian). Pangunahing ginagamit ang Serbiyo sa Serbiya, Montenegro, ang Republika Srpska sa Bosnia at Herzegovina, at ng mga Serbiyo sa ibayong dagat.

Base sa dyalektong *Štokavski* ang Serbyo, may anyo itong Kanluran at Silangan, at pareho itong nasusulat sa Alpabetong Latin at Alpabetong Siriliko. Naiiba rin ang bersyong Serbyo sa ponetikong pagtranskribi nito ng mga pangalang banyaga.

## Kasaysayan 
Nagsimulang lumitaw ang literaturang Serbyo noong Gitnang Panahon, kung kailan nalikha ang ilang mga akda tulad ng *Miroslavljevo jevandjelje* (Ang Ebanghelyo ni Miroslav) na isinulat noong 1192 at ang *Dušanov zakonik* (Ang Kodigo ni Dušan). Habang kaunti lang ang napreserbang sekular na akda, akma naman sa panahon ang mga yon na napreserba. Halimbawa ang *Serbian Alexandride*, isang akda tungkol kay Dakilang Alejandro, at isang salin sa Serbiyo ng Tristán at Isolda.

Sa kahulihang dulo ng ika-14 dantaon, nalupig ng Imperyong Otomano ang Serbya at nawalan ng oportunidad ang paglikha ng sekular na literatura. Gayunman likha ng panahong ito ang ilan sa mga pinakadakilang akdang panliteratura sa Serbyo at ito ay nasa anyo ng literaturang oral, kung saan ang pinakatanyag ay ang mga epikong Serbiyo. Isang katotohanan na inaral ni Goethe ang wikang Serbiyo upang makapagbasa ng poesiyang epikong Serbyo sa orihinal. Nalikha lamang ang literatura sa anyong nakasulat sa mga monasteryo at simbahan para sa gamit pangrelihyon, at nasa Sinaunang Eslabong Pansimbahan (*Old Church Slavonic*) ang mga ito. Pagkarating ng kahulihang dulo ng ika-18 dantaon alyenado na ang literaturang nakasulat mula sa wikang sinasalita. Noong simula ng ika-19 dantaon sinundan ni Vuk Karadžić ang mga naunang gawa ni Sava Mrkalj ukol sa pagrereporma ng alpabetong Siriliko gamit ang prinsipyong ponetiko, at ginawa niya ring isulong ang paggamit ng wikang sinasalita bilang pamantayang pangliteratura.

1494 nang unang mailathala sa Cetinje ang unang aklat sa Serbiyo, 40 taon lang ang nakalipas nang maimbento ni Johannes Gutenberg ang *movable type*.

## Kakalatan at kalapatang heograpiko 
Estadistika ng mga tagapagsalita alinsunod sa bansa:
* Serbiya: 6 770 000 
** Vojvodina: 1 557 020 (2002) 
** Gitnang Serbiya: 5 063 679 (2002) 
** Kosovo at Metohija: 150 000 
* Montenegro: 401 382 (2003) 
* Bosnia at Herzegovina: 1 500 000 
* Croatia: 44 629 (2001) 
* Masedonya: 33 315 (2001) 
* Rumanya: 20 377 (2001) 
* Australya: 50 000 (2001)

## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
* *Standard language as an instrument of culture and the product of national history*  artikulong sinulat ng tanyag na linggwistang si Pavle Ivić
* Diksyonaryong Serbyo-Inggles at Inggles-Serbyo sa SlavicNet 
* Diksyonaryong Serbyo-Aleman-Inggles sa Krstanica 
* Serbian School (kursong *online* sa wikang Serbyo sa Inggles) 
* Serbian Language and Culture Workshop  Learn Serbian

Serbiyo
Ramos

Ginagamit ang pangalang **Ramos** bilang isang apelyido. Ilan sa kilalang mga taong taglay ang gayong apelyido ay:
*Fidel V. Ramos, ikalabing-dalawang Pangulo ng Republika ng Pilipinas
*Amelita Ramos, asawa ni dating Pangulo ng Pilipinas
*Rhian Ramos, artista mula sa Pilipinas
*Khalil Ramos, Pilipinang  aktor-singer
*Wendell Ramos, artista sa Pilipinas
*Che Ramos, artista mula sa Pilipinas
*Larissa Ramos, brasilenyang titulado ng patimpalak na Beleza Brasil 2008 at Miss Earth 2009 sa Pilipinas
*Salvador Ramos, kriminal mula sa Estados Unidos
*Socorro Ramos, negosyanteng Pilipina
*Nathalia Ramos, Espanyola-Amerikanang aktres
*Jesus Ramos, Artistang Pilipino
*Khalil Joseph Ramos, aktor sa Pilipinas
Pebrero 22

Ang **Pebrero 22** ay ang ika-53 na araw ng taon sa kalendaryong Gregoryano, at mayroon pang 312 (313 kung bisyestong taon) na araw ang natitira.

## Pangyayari 
* 1986 - Unang araw ng Rebolusyon sa EDSA. Tumiwalag sina  Kalihim Juan Ponce Enrile at Tenyente Heneral Fidel Ramos sa panig ni Ferdinand Marcos.

## Kapanganakan 
* 1732 &ndash; George Washington (namatay 1799)
* 1962 &ndash; Steve Irwin (namatay 2006)

## Kamatayan 
* 1984 &ndash; David Vetter, American patient (ipanganakan 1971)

## Kawing Panlabas 
* BBC: On This Day

Kategorya:Araw
Pebrero 25

Ang **Pebrero 25** ay ang ika-56 na araw ng taon sa kalendaryong Gregoryano, at mayroon pang 309 (310 kung bisyestong taon) na araw ang natitira.

## Pangyayari 
* 1986 - Huling araw ng Rebolusyon sa EDSA: Nilikas ni Pangulong Ferdinand Marcos ang Malacañang pagkatapos ng 20 taon ng pamamahala at naging unang babaeng pangulo ng Pilipinas si Corazon Aquino.

## Kapanganakan 
## Kamatayan 
* 2008 - Alan Ledesma (ipinanganak 1977)
* 2013 - Carmen Montejo (ipinanganak 1925)

## Kawing Panlabas 
* BBC: On This Day 

Kategorya:Araw
Mulawin (seryeng pantelebisyon)

Ang ***Mulawin*** ay isang telefantasya na palabas ng GMA Network na nagsimulang umere noong Agosto 2, 2004 at natapos noong Marso 18, 2005 na may kabuuang 168 kabanata. Tungkol ang serye sa pagkikipagsapalaran ng mga mabubuting taong ibon na Mulawin at mga masasamang taong ibon na Ravena na gustong maghiganti sa mga tao. Nakasentro din ang palabas sa pag-iibigan nina Aguiluz, isang mandidirigmang Mulawin, at ni Alwina, isang kalahating Mulawin at kalahating tao.

Dinirehe ito nina Don Michael Perez at Dode Cruz at ang mga pangunahing aktor ay sina Richard Gutierrez bilang Aguiluz, Angel Locsin bilang Alwina at Dennis Trillo bilang Gabriel. Sinundan agad ito ng *spin-off* (o isang palabas na hinango mula sa orihinal), ang *Encantadia* na sinumulan ang *worldbuilding* o pagbuo ng mundo ng Mulawin at Encantadia sa kathang-isip na uniberso. Lumitaw ang mga karakter ng *Mulawin* sa *Encantadia*. Nagpatuloy ang kuwento ng mga Mulawin sa pelikulang *Mulawin: The Movie* noong 2005. Nagkaroon uli ng kaugnay na *spin-off* noong 2011, ang *Iglot*. Noong 2017 naman, umere ang *sequel* o kasunod na serye ng *Mulawin*, ang *Mulawin vs. Ravena*. Noong 2016, nagkaroon ng muling paglilikha o *reboot* (tinatawag ng mga muling naglikha ito bilang *requel*) ang *Encantadia* at lumitaw din dito ang mga lahing Mulawin.

Sa panahon ng orihinal na pag-ere nito sa Pilipinas noong 2004 hanggang 2005, binasag nito ang tala ng marka o *ratings* ng *primetime* (o pangunahing oras) sa telebisyon. Sa matataas na mga punto ng serye, nagkaroon ito ng *rating* na 49.9% ng mga manonood. Ayon noong 2020 sa mga tala ng AGB Nielsen, nilalagay ang marka o *rating* ng *Mulawin* sa ika-33 na puwesto sa pinakamataas na marka para sa isang palabas sa telebisyon sa Pilipinas sa lahat ng panahon. 

## Mga pangunahing tauhan
* Richard Gutierrez - Aguiluz
* Angel Locsin - Alwina
* Dennis Trillo - Gabriel
* Bianca King - Aviona
* Zoren Legaspi - Bagwis
* Ara Mina - Veronica / Vultra / Violeta
* Gary Estrada - Rasmus
* Eddie Gutierrez - Dakila
* Romnick Sarmenta - Habagat
* Amy Austria - Lourdes
* Karen Delos Reyes - Savana
* Sam Bumatay - Lawiswis
* Miguel Tanfelix - Pagaspas
* Tanya Garcia - Palomat
*Michael de Mesa - Ravenum
*Eagle Riggs- Haring Dak-dak

## Mga sanggunian
Kategorya:Telebisyon sa Pilipinas
Kategorya:Telefantasya
Kategorya:Mga serye sa telebisyon
Lungsod

[thumb|[Tokyo, isa sa mga pinakamalaking lungsod sa mundo.]]
[thumb|[Lungsod Quezon, Pilipinas.]]
[thumb|[Lungsod New York, ang pinakamalaking lungsod sa Estados Unidos.]]
Ang **lungsod** o *siyudad* ay isang pook na may makapal na populasyon. Binubuo ito ng mga gusali o bahay na pantirahan, pangindustriya at pangkalakal kasama ng mga gawaing pangangasiwa na maaaring makipagugnay sa isa pang malaking lugar. Mga lansangan, kalye at bahay ang malaking bahagdan ng isang lungsod.

## Kasaysayan 
Ang mga lungsod at bayan ay mayroong mahabang kasaysayan, kahit na ang mga opinyon ay nagkakaiba-iba kung ituturing na lungsod ang ibang mga sinaunang mga pamayanan.

Ang mga unang lungsod ay naitatag upang magsilbing sentro ng kalakalan para sa ikabubuti ng mga mamamayan na nabibilang dito. Ang mga unang bayan ay minsan nang itinuturing na mga malalaking pamayanan kung saan ang mga nakatira dito ay hindi na mga simpleng magsasaka ng isang lugar, kundi ay nagtrabaho na ng ibang mas mataas na trabaho kaysa magsasaka.

### Sinaunang Panahon 
[thumb|[Mohenjo-daro, isa sa mga pangunahing lungsod noong sinaunang panahon.]]
Ang mga unang lungsod na naitatag sa daigdig ay matatagpuan sa Mesopotamya kagaya ng Eridu, Uruk at Ur, at sa Ehipto na matatagpuan sa Ilog Nile, sa Lambak ng Indus at Tsina. Sa mga unang lungsod, ang Mohenjo-daro ng Lambak ng Indus ang isa sa mga pinakamalaki, at mayroong populasyon na 41,250, at ito rin ang isa sa mga pinakamaunlad na lungsod sa maraming larangan.
   
Ang paglago ng populasyon, ang pagkabuo ng mga imperyo na naka-tutok sa kapangyarihang pampolitika, at ang paglago ng komersyo at produksiyon ay nag-resulta sa pagpapatayo ng mas malaking mga kabiserang lungsod at sentro ng komersyo at industriya. Ang mga halimbawa ng kabiserang lungsod na ito ay ang lungsod ng Alexandria, Antioch at Seleucia ng sibilisasyong Helenistiko, Pataliputra ng India, Chang'an sa Tsina, at Kartago sa sinaunang Roma.

### Gitnang Panahon 
Sa kasagsagan ng Gitnang Panahon sa Europa, ang isang bayan ay may pampolitika na pagkakakilanlan  bilang koleksiyon ng mga kabahayan. Ang ibang mga lungsod, kagaya ng Venezia, Genova o Lübeck, ay naging makapangyarihang mga estado. Minsan, ang mga lugar sa paligid nila ay sinakop nila at ipinailalim nila sa kanilang kapangyarihan.
Pamahalaan

Ang **pamahalaan** o **gobyerno** ay isang katawan o grupo ng mga taong namamahala ng isang komunidad o estado at nag-oorganisa ng sistema nito. Kadalasang nagtataglay ang gobyerno ng tatlong sangay—ang lehislatura (tagapagbatas), ehekutibo (tagapagpaganap), at hudikatura (panghukuman). Ang gobyerno rin ang gumagawa ng pagsasabatas at pagpapatupad ng mga patakaran sa nasasakupang teritoryo nito. Ang gobyerno ng isang bansa ay ginagabayan ng isang konstitusyon na naglalaman ng mga prinsipyo at kaisipan sa pamumuno.  

Nag-ugat ang terminong "pamahalaan" mula sa salitang *bahala* na may kahulugang *pag-aako* o *responsabilidad*, na dinagdagan ng mga panlaping pang- at -an.

Nabigyan ng kahulugan ang pamahalaan bilang ang makapangyarihang braso na gumagawa ng pasya sa estado.  Nabigyan ng kahulugan ang huli (ni Max Weber, isang ekonomistang pampolitika at sosyologo, bukas sa usapin ang kahulugan ng "lehitimo", at nangangahulugan na kinukunsidera na isang estado para sa mga tagataguyod ang organisasyon ngunit di sa mga nagpapababa ng dangal nito.  Binibigyan ng kahulugan ng ilan ang "lehitimo" bilang pagsangkot sa aktibo at walang kibong suporta ng nakakarami sa populasyon, i.e., ang kawalan ng digmaang sibil. (Hindi isang estado ang isang entidad na binabahagi ang kapangyarihan ng militar/pulis kasama ang malayang milisya at mandarambong. Maaaring "di nagtagumpay na estado.")  Pinapalakas ng maka-demokratikong pagkontrol sa pamahalaan - at sa ganitong paraan ang estado - ang pagiging lehitimo nito.

Maaari din na ang kahulugan ng pamahalaan bilang isang pampolitika na pamamaraan ng paglikha at pagpapatupad ng batas; kadalasan sa pamamagitan ng burukrasyang herarkiya. Sa ganitong kahulugan, hindi inaayunan bilang isang pamahalaan ang isang purong despotikong organisasyon na kinokontrol ang isang nasasakupan na walang sinasaad na batas.

## Tingnan din 
*Pamamahala
*Pabahalaan

## Mga sanggunian
*
Kategorya:Mga pangunahing paksa
Radyo

Ang **radyo** (mula sa espanyol *radio*) ay isang teknolohiya na pinapahintulutan ang pagpapadala ng mga hudyat (*signals*) sa pamamagitan ng *modulation* ng *electromagnetic waves* na may mga *frequency* na mas mababa kaysa liwanag.

 malapit sa Albuquerque, New Mexico, Estados Unidos]]

## Kasaysayan
Ang kauna-unahang gumaganang radyo ay naimbento ni Guglielmo Marconi. Una itong nakatanggap ng kauna-unahang radio signal sa Italya noong 1895. Noong 1899, ito ay naeksperimentuhan gamit ang wireless signal sa kabila ng English Channel at naging matagumpay na nakatanggap ng mensahe mula England hanggang Newfoundland. Mula 1920 hanggang 1945, ito ay naging sikat na mass medium kung saan ipinapakinig dito ang mga balita at tsaka na rin ang mga libangan na kung saan kinagigiliwan ito noon ng publiko kabasay na ang iba pang mga midyum tulad ng dyaryo, magasins, at motion pictures. Noong 1945, ang radyo ay nawalan sa popularidad dahil sa presensya naman ng bagong imbensyon, ang telebisyon.

## Mga Sanggunian
*
Kategorya:Tunog
Ilocos

Ang **Rehiyon ng Ilocos**, kilala rin sa pagtatakda nito na **Rehiyon I**, ay isang rehiyong administratibo ng Pilipinas na makikita sa hilagang-kanlurang bahagi ng Luzon. May apat na lalawigan ito: Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union, at Pangasinan, at isang malayang lungsod: Dagupan. Pinapaligiran ito ng mga rehiyon ng Lambak ng Cagayan at Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera sa silangan at Gitnang Luzon sa timog. Nasa kanluran naman nito ang Dagat Kanlurang Pilipinas. Ang sentrong panrehiyon nito ay ang San Fernando sa La Union. Ilan sa mga lungsod na nandito ang mga lungsod ng Vigan sa Ilocos Sur at Laoag sa Ilocos Norte, gayundin ang Alaminos at San Carlos sa Pangasinan.

Ayon sa senso noong 2020, higit limang milyong katao ang nakatira sa rehiyon, at may densidad na 410 katao kada kilometro kuwadrado. Wikang Ilokano at wikang Pangasinense ang mga madalas gamiting wika sa rehiyon, ayon sa senso noong 2000.

## Heograpiya 
thumb|Isang tanawin sa San Fernando, La Union
Ang Rehiyong Ilocos ay matatagpuan sa isang makipot na katapatagan sa pagitan ng Kabundukan ng Cordillera, Dagat Timog Tsina, hilagang bahagi ng kapatagan ng Gitnang Luzon, at hilagang silangang bahagi ng Bulubundukin ng Zambales.

Matatagpuan dito ang Golpo ng Lingayen, ang pinakatanyag na anyong tubig sa rehiyon na naglalaman ng Hundred Islands National Park. Matatagpuan naman sa hilaga ang Kipot ng Luzon.

Ang Ilog ng Agno ay bumabagtas mula Benguet hanggang Pangasinan, na umaagos sa isang malapad na delta sa Lingayen at Dagupan bago umagos sa Golpo ng Lingayen.

### Paghahating pampangasiwaan 
thumb|upright|Mapang politikal ng Ilocos

Ang Rehiyong Ilocos ay binubuo ng 4 mga lalawigan, 1 malayang nakapaloob na lungsod, 8 nakapaloob na mga lungsod, 116 bayan, at 3,265 mga barangay.

## Demograpiko 
Tahanan sa mga Ilokano ang mga makasaysayang lalawigan ng Ilocos. Ayon sa sensus noong taong 2000, ang rehiyon ay binubuo ng 66% ng mga Ilokano, 27% ng mga Pangasinense, at 3% ng mga Tagalog.

Tahanan naman para sa mga Pangasinense ang lalawigan ng Pangasinan. Ang populasyon ng Pangasinan ay bumubuo sa humigit kumulang 60% ng buong populasyon ng rehiyon. Nagsimula ang mga Ilocano na dayuhin ang Pangasinan noong ikalabing-siyam na siglo. Ang Pangasinan ay dating parte ng Gitnang Luzon ngunit inilipat ito sa Ilocos noong nilagdaan ng Pangulong Marcos ang Kautusan ng Pangulo Blg. 1 noong 1972. Kasama din ang mga komunidad ng mga Tingguian at Isneg sa rehiyon na nakatira sa may paanan ng mga bundok ng Cordillera.

Karamihan sa mga mamamayan ay Katoliko ngunit may mga Protestante din katulad ng mga Apligayan sa bandang hilaga ng rehiyon. Ang iba ay mga miyembro ng Iglesia ni Cristo, Mormon at iba pa.

Mayroon ding mga nakakubling paniniwalang animistiko lalo na sa mga pook na rural. Pangunahing mga Budista, Taoista at Hindu ang mga Tsino at Indiyano na namamalagi sa maliit na mga pamayanang pangkalakalan sa rehiyon.

## Talababa 
## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
* 
* Ilocano: Ti Pagsasao ti Amianan


Kategorya:Mga rehiyon ng Pilipinas
Kategorya:Luzon
Pamilya ng wika

Ang isang **pamilya ng wika** ay isang pangkat ng mga wika na may kaugnayan sa pinagmulan sa isang karaniwang *ninunong wika* o *magulang na wika*, na tinatawag na proto-lengguwahe ng pamilyang iyon. Sinasalamin ng katawagang "pamilya" ang modelong puno ng pinagmulan ng wika sa makasaysayang lingguwistika, na ginagawang itong talinghaga para sa mga tao sa isang pambiyolohiyang pamilyang puno, o sa isang sumunod na pagbabago, para sa mga espesye sa isang pilohenetikong puno ng ebolusyonaryong taksonomiya. Sa gayon, isinasalarawan ng mga lingguwista ang *mga anak na wika* sa loob ng isang pamilya ng wika bilang *henetikong magkakaugnay*.

Sang-ayon sa  *Ethnologue*, mayroong 7,139 buhay na wika ang tao na nakakalat sa 142 na iba't ibang pamilya ng wika. Ang isang "buhay na wika" ay ang kasalukuyang ginagamit na pangunahing anyo ng komunikasyon ng isang pangkat ng tao. Marami din mga patay na wika, o mga wika na wala nang buhay na katutubong tagapagsalita, at mga nalipol na wika, na wala ng inapong wika. Sa wakas, may ilang mga wika ang hindi sapat na napag-aralan upang iuri, at marahil, ilan sa kanila ang hindi alam kung umiiral pa sa labas ng kani-kanilang pamayanang salita.

Naitatag ang pagkakasapi sa mga wika sa isang pamilya ng wika sa pamamagitan ng pananaliksik sa lingguwistikang paghahambing. "Henetikong" nagmula ang mga kapatid na wika sa isang karaniwang ninuno. Kabilang sa isang karaniwang pamayanang salita ang mga tagagpagsalita ng isang pamilya ng wika. Tipikal na nangyayari ang pagkakaiba-iba ng isang proto-lengguwahe sa mga anak ng wika sa pamamagitan ng paghihiwalay sa heograpiya, na unti-unting nagbabago ang orihinal na pamayanang salita sa naiibang mga lingguwistikong yunit. Ang mga indibiduwal na kabilang sa ibang pamayanang salita ay maari din sundin ang mga wika mula sa isang ibang pamilya ng wika sa pamamagitan ng proseso ng paglipat ng wika.

## Tala ng mga pamilya ng wika
Puna: Naka-*italicize* ang mga pangalan ng wika sa Ingles.

*Indo-Europeo
**Griyego
**Romance
***Latin
***Espanyol o Kastila
***Pranses
***Portuges
***Katalan
***Italyano
****Rumano*
**Hermaniko
***Aleman
****Swedish*
****Danish*
***Olandes
***Yidish
***Noruwego
****Bokmål
****Nynorsk
***Ingles
***Slavonic*
***Kanluran
*****Polako*
*****Tseko*
***Silangan
****Wikang Ruso 
****Wikang Ukranyo
***Timog
****Serbyo
*****Bosnian*
****Bulgaro
****Kroato
**Baltic
****Latibyano*
****Litwano*
***Indo-Iranian*
****Indo-Aryan*
****Hindi
**Austronesyo*
***Malayo-Polynesian*
****Borneo-Philippines*
****Hilagang Filipinas
*****Ilokano
*****Kapampangan
*****Pangasinense
*****Ibanag
****Mesofilipino
*****Gitnang Filipino
******Bikolano
******Tagalog
*******Filipino
******Bisaya
*******Cebuano
*******Hiligaynon
*******Kinaray-a
*******Masbatenyo
*******Aklanon
*******Waray
****Sunda-Sulawesi*
****Malay
*****Indones 
****Sama-Bajaw*
****Abaknon
**Afro-Asiatic*
***Semetiko*
***Arabe
***Hebreo

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga wika
*
Extra Challenge

Ang ***Extra Challenge*** ay isang palabas sa GMA-7 kung saan ang sinusubaybayan ay ang "totoong buhay" ng mga kadalasan ay kilalang tao habang sila ay dumadaan sa mga pagsubok. Sina Paolo Bediones at Ethel Booba ang mga host dito.

## Mga Kabanata 
* Ako ay si Ikaw at Ikaw ay si Ako
* Huling Hirit sa Tag-init!
* Palengkera ka ba?
* Bihag! (Hunyo 8 - Hunyo 13, 2006)
* Mga Pasaway sa Dubai
* Buhay sa Nepal
* Lagalag sa Hong Kong
* Lutong Macau!
* Usapang de Kahon
* Bilbilicious!
* Bahay-bahayan, Balsa-balsahan (Agosto 22 - Agosto 26, 2005)
* Kung Fu Masters
* Si Malakas at si Maganda (Setyembre 5 - Setyembre 9, 2005)
* Witch Ko Lang!
* Kakaba-kabag
* The Ultimate Pinoy Challenge: Promdi (Nobyembre 17 - Nobyembre 28, 2005)
* Get Me!
* Especially for You (Disyembre 23, 2005 - Enero 4, 2006]]
* Maling Akala

### Mga Espesyal na Kabanata 
*P2-Million Challenge
*Ang Kasabwat (Enero 5 - Pebrero 1, 2006)
*Ang Tagapagmana (Pebrero 6, 2006)

## Tingnan din
*GMA
*Reality television

Kategorya:Mga reality show sa Pilipinas
Kategorya:Mga palabas sa telebisyon mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga serye sa telebisyon
Agham pangkalusugan

Ang **agham pangkalusugan** (Aleman: *gesundheitswissenschaft*, Ingles: *health science*) ay isang displina ng nilapat na agham (*applied science*) na nagbibigay kaalaman ukol sa kalusugan ng tao at hayop. Mayroon dalawang bahagi ang agham pangkalusugan: ang pag-aaral, pananaliksik, at kaalaman sa kalusugan at paglapat ng kaalamang iyon upang mapabuti ang kalusugan, malunasan ang mga sakit, at maunawaan kung paano mag-function ang mga tao at hayop. Binubuo ang pananaliksik sa mga likas na agham ng biyolohiya, kimika, at pisika at mga agham panlipunan din (halimbawa sosyolohiyang medikal).

## Sangay 
* Narsing (*Nursing*)
* Nutrisyon at Diyetetika (*Nutrition and Dietetics*)
* Parmasya (*Pharmacy*)
* Terapiyang Pisikal (*Physical Therapy*)
* Terapiyang Respiratoryo (*Respiratory Therapy*)
* Teknolohiyang Medikal (*Medical Technology*)
* Teknolohiyang Radyolohiko (*Radiologic Technology*)
* Patolohiyang Pananalita (*Speech Pathology*)

Kategorya:Agham pangkalusugan
Agham pandaigdig

Ang **agham pandaigdig** ay tumutukoy sa lahat ng mga agham na may kaugnayan sa planetang Daigdig. Maaaring sabihin na isang natatanging kaso sa agham pangplaneta ang agham ng mundo, dahil ang Daigdig lamang ang planetang kilala na may buhay. May parehong reduksiyonista at holistiko sa pag-aaral ng mundo. Ginagamit ang ibang disiplina katulad ng pisika, matematika, kimika at biyolohiya upang makabuo ng pangunawang kantidad sa mga espera ng daigdig:

* Sinasakop ng **heolohiya** ang mabatong parte ng daigdig (o litospero) kasama ang kalagitnaan ng planeta, mantel at ibabaw na sapin sa mundo. Nasa ilalim ng pag-aaral ng heolohiya ang mga displinang heopisika, heokimika, paleontolohiya, mineralohiya, inhinyeriyang pangheolohiya, at sedimentolohiya.
* Pinapaliwanag ng **osyanograpiya** at **limnolohiya** ang mga matubig na bahagi ng daigdig (o hydrospera) katulad ng karagatan, dagat, lawa at ilog. Kabilang nito ang mga disiplinang pisikal, kimikal, biyolohikal na osyanograpiya.
* Sinasakop ng **agham pang-atmospera** ang mga bahaging alangaang sa daigdig (o atmospera).
* Sinasakop ng **glasyolohiya** ang mga mayelong parte ng daigdig (o *cryospera*).

Dahil sa maramihang interaksiyon sa pagitan ng mga spheres, naging interdisiplinaryo ang pag-aaral nito:

* Sinusunod ng **biyoheokimika** at **heomikrobiyolohiya** ang pagikot ng mga elemento sa pamamagitan ng mga espera na dumadaan sa prosesong biyolohikal at heolohikal, at lalo na sa pamamahagi at pagbuhos sa pagitan ng mga imbakan.
* Ginagamit ang **paleosyanograpiya** at **paleoklimatolohiya** ang katangian ng mga latak, yelong buod, o materyal na biyolohikal para mahulaan ang mga nakaraang estado ng mga karagatan, atmospera o klima.

At saka, pinagaaralan ang buong daigdig bilang isang sistema sa mga makabagong displina na kilala bilang **agham ng sistema ng mundo**:

* Pinapaliwanag ng **meteorolohiya** ang pag-aaral sa taya ng panahon na base sa interaksiyon ng karagatan at atmospera.
* Pinapaliwanag ng **klimatolohiya** ang klima sa interaksiyon nito sa pagitan ng mga espera.
* Pinapaliwanag ng mga **teoriyang Gaia** ang katangian ng sistema ng daigdig sa impluwensiya nito sa biospera.

Katulad ng mga ibang dalubhasa sa agham, ginagamit din ang makaagham na pamamaraan ng mga dalubhasa sa agham ng mundo. Binubuo nila ang mga ipotesis pagkatapos ng obserbasyon at pagkuha ng mga datos tungkol sa mga likas na pangyayari at saka sinusubok ang mga ipotesis. Sa agham ng mundo, kadalasan malaki ang ginagampanan ng datos sa pagsubok at pagbuo ng ipotesis. Nakakatulong sa mga dalubhasa sa agham at kakayahang maipaliwanag ang nakaraan at maaaring hinaharap na kalagayan ng sistema ng daigdig ang sistemang paraan, na sa pamamagitan ng pinagsamang paggamit ng mga kompyuter model bilang hipotesis na sinubok ng mga global na satelayt at datos sa barko.

*
Kategorya:Agham
Ekolohiya

thumb|right|250px|**Ekolohiya** ay pag-aaral ng pagkilos ng mundo at mga kaparaanan nito.

Ang **ekolohiya** (***ecology***), **palamuhayan**, o **araling pangkapaligiran** ay isang sangay ng agham na nag-aaral sa pagkabaha-bahagi at kasaganaan ng mga bagay na may buhay, at ang kanilang interaksiyon sa kanilang kapaligiran. Kinabibilangan sa kanilang kapaligiran ang pisikal na habitat o tirahan, na maaaring isalarawan bilang kabuuang lokal na sangkap ng mga bagay na walang buhay katulad ng klima at heolohiya, at iba pang may buhay na nakikibahagi sa kanilang habitat. Ang Alemang biyolohista na si Ernst Haeckel ang nagbansag sa salitang ekolohiya noong 1866. Mula ito sa salitang Griyego na *oikos* na nangangahulugang "sambayanan" at *logos* na nangangahulugang "agham" ang "pag-aaral ng sambayanan ng kalikasan".

Pinag-aaralan ang mga sistemang pang-ekolohiya sa iba't ibang antas mula sa mga tao at populasyon hanggang sa mga ekosistema at biyospero. Isang agham na may napakaraming disiplina ang ekolohiya. Hinahatak nito ang iba pang sangay ng agham.

Sa ekolohiyang ginagamit, isisagawa ang pagsasanay ng mga prinsipyong pang-ekolohiya at pinapaunawa ang paglutas sa mga totoong problema ng mundo. Kinabibilangan sa mga halimbawa ang pagsukat sa ekonomiyang halaga ng mga ekosistema, pagtuos sa mga hangganan ng pangingisda, pagsukat sa ibubunga sa kapaligiran ng pagtatayo ng mga gusali at pagtotroso, paggawa ng kaso sa pagpapanatili ng isang espesye, at pagtukoy sa pinakamabisang paraan para maipagsanggalang ang isang espesye.

Sa isang malawak ng kaunawaan, maaari din na ang sumusunod ang kahulugan ekolohiya:

* ang likas na kapaligiran, o
* ang pagsusuri o pag-aaral na ginagamit ang prinsipyo at kaparaanan ng ekolohiya.

Halimbawa, tinitignan ng ekolohiyang pangtao ang tao at kanyang interaksiyon sa kanyang likas na kapaligiran. Kinukuha ng ekolohiyang pampolitika ang parehong alternatibong kahulugan, at mayroong gamit sa kaparaanan ng ekolohiya sa isang bagong konteksto sa pamamagitan ng pagtingin sa interaksiyon ng mga lipunan at estado sa halip na mga espesye o populasyon, ngunit maaari din nangunguhulugan na politika na may kaugnayan sa usaping pangkapaligiran.

Hindi dinidikta ng ekolohiya, bilang isang disiplina ng agham, kung ano ang *tama* o *mali*. Gayon man pinapanatili ang biodibersidad sa loob ng mga ecosystem at mga kaugnay na layuning pang-ekolohiya (katulad ng pagpigil sa pagkawala ng isang espesye) na naging kaparaanan ng agham na ipahayag ang layunin ng sistemang pangkapaligiran o enbironmentalismo at nagbigay ng scientific methodology, sukat, at terminolohiya sa mga usaping pangkalikasan, ginagawang matatag na magkaugnay ang dalawa. Binibigyang diin din ang pananaw na holistiko sa ekolohiya at enbironmentalismo.

## Mga Sanggunian

Kategorya:Agham
Pamilya at agham pangkonsumo

Ang **pamilya at agham pangkonsumo**, o **ekonomiyang pangtahanan**, ay isang disiplinang akademya na ukol sa agham pangkonsumo, nutrisyon, pagluluto, pagiging magulang, mga tela, paghahardin, at iba pang paksa na may kaugnayan sa pangangasiwa ng tahanan.

Pinagsama-sama nito ang agham panlipunan, kasama ang pagbibigay diin sa kapakanan ng mag-anak, sarili, at komunidad, at likas na agham kasama ang pagbibigay diin sa nutrisyon at agham ng tela.

Kaurian:Edukasyon
Kaurian:Tahanan
Kategorya:Nilapat na agham
Agham pangkapaligiran

Ang **agham pangkapaligiran** ay isang agham ng mga pisikal, kimikal, at biyohikal na kalagayan ng kapaligiran at ang epekto nito sa mga organismo

Umaasa ito sa iba pang likas na agham. Ginagamit ang pisika upang pag-aralan ang paglipat ng enerhiya para mabawasan ang polusyon. Ginagamit ang kimika upang malaman ang mga prosesong kimikal ng mga substance na kasangkot sa produksiyon.  Umaasa din ang agham pangkapaligiran sa biyolohiya at ekolohiya. Ang mga agham panlipunan at ekonomiya ang pangunahing taga-ambag sa larangang ito na maraming kaparaanan ang pagkakabit-kabit ng mga tao at ang kanilang likas na kapaligiran.

Kategorya:Agham pangkalikasan
*
Sam Bumatay

**Sam Bumatay**, ay isang Filipinang aktres na nakilala dahil pagsali niya sa unang season ng *StarStruck Kids*; and batang bersyon ng *StarStruck* na pinapalabas sa GMA.  Napasama siya sa "final 14" at sa katupusan siya ang nagwagi bilang kauna-unahang batang babae na "ultimate survivor" ng Starstruck Kids kasama si Kurt Perez na siya namang "ultimate survivor" na batang lalake. Nakarating din siya sa grand finals ng Little Miss Philippines ng *Eat Bulaga* at nanalo bilang Miss U-Care.

Isa siya sa mga pangunahing tauhan sa *Mulawin* bilang si Lawiswis.

Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas
Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Showbiz sa Pilipinas
Gangnihessou

Si **Gangnihessou** ang kauna-unahan sa mga tradisyonal na "labing-dalawang hari ng Dahomey."  Maaari na naghari siya noong mga 1620.  Isang lalaking ibon na gangnihessou (isang rebus ang ibong ito para sa kanyang pangalan), tambol, at mga sibat ang kanyang mga simbulo.  Hindi lubusang naliwanagan sa kasaysayan kung nakapaglingkod siya bilang hari.  Siya ay maaaring naging maimpluwensiyang pinuno na ginamit ang kanyang kapangyarihan upang magbigay payo sa kapakanan ng komunidad sa pamamagitan ng kanyang nakababatang kapatid na si Dakodonou. Bagaman, malinaw din na kinilala si Dakodonou bilang isang hari sa panahon ni Gangnihessou.
Kaurian:Dahomey
Agrikultura

at isang baka na magkasamang pinapastol sa Timog Aprika]]
Ang **agrikultura** ay ang paglinang at pagpaparami ng mga hayop, halaman at halamang-singaw para gawing pagkain, hibla, panggatong, gamot at iba pang mga produkto para gamitin sa pagpapanatili at mapabuti ang buhay ng mga tao.  Naging susi ang agrikultura sa pagsulong ng kabihasnan na nagdulot sa pamumuhay na nakahimpil lamang o *sedentary*.  Nangyari ang ganoong uri ng pamumuhay dahil ang pagpapaamo o pagdomestikado ng mga espesye ay nakalikha ng mga kalabisan sa pagkain.  Tinatawag na agham pang-agrikultura ang pag-aaral agrikultura.  Nasa libong taon ang kasaysayan ng agrikultura at ang pag-unlad nito ay lubhang pinapatakbo at binibigay kahulugan ng iba't ibang mga klima, kalinangan, at teknolohiya.  Namamayani bilang kaparaanang pang-agrikultura ang agrikulturang pang-industriya na nakabatay sa malawakang monokulturang pagsasaka.

Maaring magkasingkahulugan ang katawagang pagsasaka sa agrikultura ngunit sa mas teknikal na kahulugan, ang pagsasaka ay ang aktibidad samantala ang agrikultura ay ang agham ng pagsasaka at ibang katulad na aktibidad.

## Rebolusyong Lunti
Ang **Rebolusyong Berde** ang sunod sunod na mga pagsasaliksik, pagpapaunlad at mga inisyatibo ng paglilipat ng teknolohiya noong mga 1940 hanggang mga huling 1960. Ito ay nagpataas ng produksiyong pang-agrikultura sa buong mundo lalo na sa mga umuunlad na bansa noong mga huling 1960. Ang mga inisyastibong ito ay  pinangunahan ni Norman Borlaug na "Ama ng Rebolusyong Berde" at kinikilalang nagligtas ng higit isang bilyong katao sa buong mundo mula sa kagutuman. Ito ay kinasangkutan ng paglikha ng mga siyentipiko ng mga anyo ng mga panananim gaya ng kanin at iba pa na na may mataas na ani para sa mga magsasaka. Kabilang din dito ang pagpapalawig ng imprastrukturang irigasyon, modernisasyon ng mga pamamaraan ng pangangasiwa, pamamahagi sa magsasaka ng mga binhi, pataba at pesticide. 
Kategorya:Agrikultura

## Mga sanggunian
Kategorya:Agrikultura
Kategorya:Agham
Kategorya:Agronomiya
Ilocos Norte

Ang **Ilocos Norte** (Filipino: *Hilagang Ilocos*, Ilokano: Amianan nga Ilocos) ay isang lalawigan ng Pilipinas na matatagpuan sa rehiyon ng Ilocos sa Luzon. Ang kabisera nito ay ang Lungsod ng Laoag at nakaharap ang lalawigan ng Ilocos Norte sa Dagat Luzón sa kanluran at sa Kipot ng Luzon sa hilaga. Matatagpuan ito sa hilagang-kanlurang bahagi ng pulo ng Luzon at ang hangganan nito sa silangan ay ang mga lalawigan ng Cagayan at Apayao, at sa timog ay ang mga lalawigan ng Abra at Ilocos Sur.

Kilala ang lalawigan bilang pook kapanganakan ng dating Pangulong Ferdinand E. Marcos. Kilala rin ang lalawigan bilang isang lalawigan panturismo sa hilaga, kung saan matatagpuan ang Fort Ilocandia, isang magarang hotel at *resort* na tanyag sa mga banyaga.

## Relihiyon
Bagaman karamihian ng mga mamamayan ng Pilipinas ay tagasunod ng Romano Katoliko, ang karamihan sa lalawigan ay naniniwala sa Simbahang Aglipay, na itinatag ng taal ng Batac na si Gregorio Aglipay.

Matatagpuan ang ilang mga tanyag na simbahang Katoliko sa lalawigan ng Ilocos Norte:

* Simbahan ng Paoay Church (St. Augustine Church) - Napabiliang sa UNESCO World Heritage Site noong 1993.
* St. William's Cathedral sa Laoag - Tanyag dahil sa Lumulubog na Tore ng Kampana
* St. Monica Parish Church sa Sarrat - Itinalang pinakamalaking simbahan sa rehiyon ng Ilokos.
* Simbahang ng Bacarra - nasira nang lumindol noong 17 Agosto 1983 , inayos at binuksang muli noong 1984.

Sa Ilocos Norte matatagpuan ang Dambana ng Aglipay, kung saan inilibing ang kataastaasang pinuno ng simbahan.

## Heograpiya 
### Pampolitika 
Nahahati ang lalawigan ng Ilocos Norte sa 558 mga barangay, 21 bayan, at 2 lungsod.

#### Lungsod 
* Lungsod ng Laoag
* Lungsod ng Batac

#### Mga Bayan 
* Adams, Ilocos Norte
* Bacarra, Ilocos Norte
* Badoc, Ilocos Norte
* Bangui, Ilocos Norte
* Banna, Ilocos Norte (Espiritu)
* Burgos, Ilocos Norte
* Carasi, Ilocos Norte
* Currimao, Ilocos Norte
* Dingras, Ilocos Norte
* Dumalneg, Ilocos Norte
* Marcos, Ilocos Norte
* Nueva Era, Ilocos Norte
* Pagudpud, Ilocos Norte
* Paoay, Ilocos Norte
* Pasuquin, Ilocos Norte
* Piddig, Ilocos Norte
* Pinili, Ilocos Norte
* San Nicolas, Ilocos Norte
* Sarrat, Ilocos Norte
* Solsona, Ilocos Norte
* Vintar, Ilocos Norte

## Mga Sanggunian
## Kawing Panlabas 
* Ilocos Norte
* https://web.archive.org/web/20011116235137/http://www.geocities.com/lppsec/pp/ilocosnor.htm
* Ilocos Norte in Images 

Kategorya:Mga lalawigan ng Pilipinas
Ingles (paglilinaw)

Ang **Ingles** o **English** ay kadalasang tumutukoy sa:

* Wikang Ingles
* mga taong Ingles
Maaari ring tumutukoy ang **Ingles** o **English** sa mga sumusunod:

* mga tao o mga bagay na may kinalaman sa Inglatera.
* Araling Ingles
*Panitikang Ingles
*Mga wikang Ingles sa mundo
*Kontinenteng Ingles
*Bambang ng Inglatera
*William Hayden English
*

Kategorya:Paglilinaw
Medisina

[thumb|right|Ang tungkod ni [Asclepius, ang sagisag ng kalusugan at panggagamot.

### Trepanasyon 
[thumb|right|Ang [trepanasyon, isang paglalarawan ni Hans von Gersdorff sa *Feldbuch der Wundartzney* (1517).]]

Kabilang sa sinauna at prehistorikong mga paraan ng paggagamot ang paggawa ng bilog na butas ng buto mula sa bungo ng may sakit.  Ginagawa ito ng isang maninistis upang "palabasin" mula sa butas ang masasamang espiritung hinihinalang nasa loob ng ulo ng pasyente.

### Sa Ehipto 
Kabilang sa pinakamagagaling na unang mga manggagamot ang sinaunang mga Ehipsiyo.  Noong mga 1500 BK, nakapagpaunlad na sila ng isang malawak na bokabularyo ng mga natatanging salitang pangmedisina.  Nagsigawa rin sila ng mga pagsubok o eksperimento sa siruhiya at parmasya.

### Panahon ni Hippocrates 
Noong mga 400 BK, itinatag ng sinaunang Griyegong si Hippocrates  ang Ama ng Panggagamot  ang unang paaralan ng panggagamot sa pulo ng Cos sa Gresya.  Tinuturuan at naniniwala ang mga doktor ng Hipokratikong paaralan ng medisina na dulot ng sira o hindi gumagana ng tamang mga bahagi ng katawan ang mga karamdaman ng tao.  Taliwas ito sa mas naunang paniniwalang sanhi ang sakit ng mga dimonyong sumasanib sa katawan ng tao.  Bagaman may ganito silang paniniwala, wala pang sapat na kaalaman si Hippocrates at ang kanyang mga tagasunod ukol sa kayarian ng katawang pantao.  Naniniwala silang sanhi ang sakit ng kawalan ng pagkakapantay-pantay sa timbang ng mga pluwido sa katawan.  Tinagurian nilang mga *humor* ang mga pluwidong ito, at may apat na uri: ang dugo, ang likido ng apdo, ang plema, at ang itim na likido ng apdo.

## Mga sangay
### Pedyatriya
Ang **pedyatriya** (, ) ay isang sangay ng panggagamot na tumatalakay at nagsasagawa ng mga pag-aaral hinggil sa pangangalaga ng mga sanggol at bata, at maging sa mga sakit ng mga ito.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kalusugan
Kategorya:Panggagamot
Kategorya:Kasaysayan ng panggagamot
Kategorya:Kasaysayan ng sinaunang panggagamot
Anyong lupa

[thumb|Ang [Chocolate Hills]]

Sa agham pangmundo at heolohiya, ang **anyong lupa** o **pisikal na katangian** ay binubuo ng isang heomorpolikal na yunit, at kadalasang nagkakaroon ng kahulugan sa kanyang anyo sa ibabaw at lokasyon sa tanawin, bilang bahagi ng kalupaan, at dahil sa katangiang iyon, kinakatawan ang isang elemento ng topograpiya. Kabilang din sa anyong lupa ang tanawing dagat at katangian ng mga bahagi ng tubig sa karagatan katulad ng look, tangway, dagat at iba pa, kabilang ang mga kalupaang nasa tubig, katulad ng bulubundukin at bulkang nakalubog, at malalaking palanggana ng karagatan na nasa ilalim ng manipis na tubig, para sa buong daigdig, lalawigan, at dominyo ito ng heolohiya.

## Mga uri ng anyong lupa
[thumb|alt=Larawan ng bulkang Mayon|Ang perpektong hugis-apa ng [Bulkang Mayon]]
[thumb|alt=Larawan ng Bundok Makiling|[Bundok Makiling]]

Ilan sa mga **anyong lupa** ang mga sumusunod: 
* Kapatagan — isang lugar kung saan walang pagtaas o pagbaba ng lupa, patag at pantay ang lupa rito. Maari itong taniman ng mga palay, mais, at gulay. Isang halimbawa nito ay ang kapatagan ng gitnang Luzon.
* Bundok — isang pagtaas ng lupa sa daigdig, may matatarik na bahagi at hamak na mas mataas kaysa sa burol. Ang halimbawa nito ay ang Bundok Banahaw.
* Bulkan — isang uri ng bundok sa daigdig na kung saan ang tunaw na bato ay maaring lumabas mula sa kailaliman ng daigdig. May dalawang uri ng bulkan, una ang tinatawag na tahimik na bulkan, kung saan matagal na hindi ito sumasabog, tulad ng Bulkang Makiling na matatagpuan sa lalawigan ng Laguna; at ang ikalawang uri naman ay ang masigla na bulkan, na maaring sumabog anumang oras; mapanganib ang ganitong bulkan. Maari itong sumabog at magbuga ng kumukulong putik at abo. Halimbawa nito ay ang Bulkang Pinatubo.
* Burol — higit na mas mababa ito kaysa sa bundok at ang halimbawa nito ay ang tanyag na Chocolate Hills ng Bohol sa Pilipinas. Pabilog ang hugis nito at tinutubuan ng mga luntiang damo sa panahon ng tag-ulan at kung tag-araw ay nagiging kulay tsokolate.
* Lambak — isang kapatagan ngunit napaliligiran ng mga bundok. Marami ring mga pananim tulad ng gulay, tabako, mani, mais, at palay, ang maaring itanim dito.
* Talampas — patag na anyong lupa. Ang kaibahan nito sa lambak ay nakalatag ito sa isang mataas na lugar.
* Baybayin — bahagi ng lupa na malapit sa tabing dagat.
* Bulubundukin — matataas at matatarik na bundok na magkakadikit at sunud-sunod.
* Pulo — mga lupain na napalilibutan ng tubig.
* Yungib — mga likas na butas na may sapat na laki at lawak na maaring pasukin ng tao at hayop.
* Tangway — pahaba at nakausling anyong lupa na naliligiran ng tubig. Ang isang halimbawa ng tangway ay ang Tangway ng Zamboanga.
* Tangos — mas maliit sa tangway.
* Ilang — "malawak na lupaing nababalot ng buhangin na bibihirang magkaulan at kakaunti ang mga halaman."
* Kapuluan — mga pangkat ng malalaki at maliliit na pulo na napapaligiran ng katubigan.

[thumb|alt=Isang pulo sa El Nido, Palawan|Mga pulo sa [El Nido, Palawan]]

## Mga sanggunian
Politika

Ang **politika** (mula sa Griegong πολιτικός *politikos*, nangangahulugang “mula, para, o may kinalaman sa mga mamamayan”) ay ang proseso o pamamaraan ng paggawa ng pasiya sa antas pandaigdigan, sibiko, o indibiduwal. Bagaman kadalasang iniuugnay ang politika sa pamahalaan, maaari ding pagmasdan ito sa lahat ng pakikipag-ugnayan ng mga pangkat pantao kabilang ang pangkalakal, akademiko, at relihiyoso. Agham politika ang tawag sa pag-aaral sa mga gawaing politika at pag-usisa sa pagkuha at paglapat ng kapangyarihan, katulad ng kakayahang magpataw ng sariling kalooban sa iba. Sa isang limitadong pagpapakahulugan, ito ay tumutukoy sa pagkamit at pagsasanay ng mga posisyon sa pamamahala—organisadong kontrol sa isang pamayanan ng tao, partikular sa isang estado. Higit pa rito, ang politika ay ang pag-aaral o pagsasanay ng pagpapamahagi ng kapangyarihan at kayamanan sa loob ng isang pamayanan (isang organisadong populasyong may antas) pati na rin ang ugnayan sa pagitan ng mga mamamayan. Maraming paraan naisasabuhay ang pagsasapolitika, kasama na ang pagpapalaganap ng mga pampolitikang pananaw sa mga tao o samahan, pakikipag-usapan sa iba pang kasapi ng politika, paggawa ng mga batas, at paggamit ng dahas laban sa mga katunggali. Naisasabuhay ang politika sa malawak na saklaw ng mga nibel ng lipunan, mula sa mga angkan at tribo ng mga tradisyonal na pamayanan, sa mga modernong lokal na pamahalaan, mga kompanya at institusyon hanggang sa mga soberanong estado, hanggang sa pandaigdigang nibel.

Ang isang sistemang politika ay isa sa balangkas na nagpapakahulugan sa mga katanggap-tanggap na pamamaraang pampolitika sa isang pamayanan at katungkulan. Ang kasaysayan ng kaisipang pampolitika ay maiuugat noong unang panahon pa, mula sa mga natatanging akda gaya ng Ang Republika ni Platon, Politika ni Aristoteles, at mga akda ni Confucius

## Mga sanggunian
Kategorya:Etika
Kategorya:Politika
Kategorya:Mga pangunahing paksa
Transportasyon

thumb
Ang **transportasyon** (Ingles: *transportation*; Kastila: *transporte*) ay ang paggalaw ng mga tao at bagay mula sa isang pook hanggang isa pang pook. Mula ito sa salitang Latin na *trans*, na nangangahulugang *sa kabila*, at *portate*, na nangangahulugang *dalhin*. Sa ganitong paraan, *dalhin sa kabila* ang literal na pagsasalinwika ng transportasyon.

200px|right
Ang karaniwang transportasyon sa Pilipinas ay ang mga dyip o jeep, padyak, at motorsikleta.

Ang mga paraan ng transportasyon ay alinman sa iba't ibang uri ng mga pasilidad ng transportasyon na ginagamit upang magdala ng mga tao o kargamento. Maaaring kabilang sa mga ito ang mga sasakyan, nakasakay na mga hayop, at mga pack na hayop. Maaaring kabilang sa mga sasakyan ang mga bagon, sasakyan, bisikleta, bus, tren, trak, helicopter, sasakyang pantubig, spacecraft, at sasakyang panghimpapawid. 

## Mga pagbabago sa transportasyon sa Pilipinas 
## Talaan ng mga transportasyon 
### Lakad 
### Dagat 
### Himpapawid 
## Tingnan din 
* Behikulo
 
*