open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katangang pangpagbubuhat ng mga pabigat

thumb|right|300px|Isang pangkaraniwang bangkong pangpagbubuhat ng mga pabigat na may kaakibat na pang-ehersisyo ng binti.

Ang **katangang pangpagbubuhat ng mga pabigat**, tinatawag ding **bangkong pangpagbubuhat ng mga pabigat**, **bangkitong pangpagbubuhat ng mga pabigat**, **kabalyeteng pangpagbubuhat ng mga pabigat**, o **mahabang upuang pangpagbubuhat ng mga pabigat** ay isang piraso ng kasangkapan na may pagkakahawig sa isang normal na katangan o mahabang upuan, subalit dinisenyo upang gamitin para sa ehersisyo ng pagbubuhat ng mga pabigat.

Ang ganitong mga bangko ay maaaring may sari-saring mga disenyo: nakapirming pahiga, nakapirming nakahilig, nakapirming nakatiklop, may isang bahaging nababago ang posisyon, may dalawa o mahigit pang mga bahaging nababago ang posisyon, may salansanan upang mapaglagyan ng mga baras o tubong pang-ehersisyo, at iba pa.  Sa loob ng hangganan, ang kahulugan ng isang katangan o bangko ay lumalabo papunta sa mga pagsasama-sama na naghahalo ng isang bangko at kaugnay na kagamitan.

Ang mga **bangkong pang-ehersisyo** na ito ay ginagawa ng maraming iba't ibang mga tagapagbenta, na may kahanayan ng kalidad, mga katampukan, at mga halaga.

## Mga pamalit
Bagaman ang bangko para sa mga pabigat ay tila nagbibigay ng kahulugan sa pagbubuhat ng mga pabigat para sa makabagong madla, ang mga katangan ay hindi lamang mahigpit na kailangan para sa maraming, kung hindi para sa karamihan, ng mga ehersisyo na karaniwang pinaggagamitan ng mga ito.  Halimbawa, ang mga ehersisyong kinasasangkutan ng pagdiin sa masel habang nakaupo (*seated press*) ay maaaring gawain habang nakatayo.  Sa kamakailang mga taon, maraming mga tagapagtangkilik ng kaangkupang pangkatawan na nag-eeherisyo sa tahanan ay nagsimulang magsali ng isang bolang Suwiso sa kanilang mga rutinang pangpagsasanay ng katawan (*workout*) sa halip na gumamit ng isang tradisyunal na katangan, dahil sa mas matalab sa paggamit ng espasyo ang bolang Suwiso at nangangailangan ng paghamok sa pangkaibuturang mga masel ng tiyan o puson.  Ang ganitong pagpapalit ay hindi walang pagkutya, dahil maaaring maging mahirap na panatilihin ang anyo at panimbang kapag nagbubuhat ng mahigit kaysa sa sariling timbang ng katawan ng isang tao.

Bago maimbento ang bangkong pangpagbubuhat ng mga pabigat, ang karaniwang paraan upang paunlarin ang sukat ng dibdib ay ang paghiga sa sahig at gagawin ang nakilala bilang pagdiin sa sahig o pagdiing nakahiga (*floor press* o *supine press*).

Kategorya:Kagamitang pang-ehersisyo
Baras na pang-angat ng baba

thumb|right|300px|Isang bakuran na mayroong hanay ng mga baras na pang-angat ng baba.

Ang **baras na pang-angat ng baba**, na mas kilala sa Ingles bilang *chin-up bar* o *chinup bar*,

## Mga sanggunian
Kategorya:Kagamitang pang-ehersisyo
Mga boson na W at Z

:''Huwag ikalito sa Mga boson na W' at Z'.''

Ang **Mga Boson na W at Z** (Ingles:  **W and Z bosons** o **weak bosons**) ang mga elementaryong partikulo na namamagitan sa interaksiyong mahina. Ang mga simbolo nito ay ,  at . Ang mga Boson na W ay may mga respektibong positibo at negatibong elektrikang kargang 1 at mga antipartikulo ng bawat isa. Ang Boson na Z ay elektrikal na neutral at sarili nitong antipartikulo. Ang lahat ng tatlong mga partikulong ito ay may labis na maikling buhay na may kalahating-buhay na mga . Ang pagkakatuklas ng mga ito ay isang malaking tagumpay sa tinatawag ngayong Pamantayang Modelo ng Partikulong Pisika. 

Ang mga boson na W ay ipinangalan sa **w**eak force(mahinang pwersa). Pinangalan ng pisikong si Steven Weinberg ang karagdagang partikulo na "partikulong Z",  na kalaunan ay nagbigay ng paliwanag na ito ang huling karagdagang partikulo na kailangan ng modelo &ndash; ang mga boson na W ay napangalanan na &ndash; at ito ay may elektrikang karga na sero. 
## Mga sanggunian
Kategorya:Pisikang pampartikula
VietJet Air

**VietJet Air** ay isang airline sa Vietnam. Ito ay itinatag noong 2007. Ito ay headquartered sa Hanoi (Paliparang Pandaigdig ng Noi Bai), ito ay nakatutok sa Paliparang Pandaigdig ng Tan Son Nhat (Saigon) at Paliparang Pandaigdig ng Da Nang (Da Nang). Ito ay may 3 sasakyang panghimpapawid (Airbus A320) at 3 domestic destinasyon sa 2010. Airline ay nagbibigay ng murang mga tiket.

Kategorya:Vietnam
Boson

[thumb|250px|right|Ang [Pamantayang Modelo ng mga elementaryang partikula na ang mga boson na panukat ang nasa huling hanay.]]
Sa pisikang partikula, ang isang **boson** ( ) ay isang partikulang subatomiko na ang bilang ng *spin quantum* ay may halagang buumbilang (0, 1, 2, ...). Binubuo ng mga boson ang isa sa dalawang uri ng pundamental na partikulang subatomiko, ang ibang isa pa ay ang mga fermion, na may *spin* na gansal na kalahating-buumbilang (, , , ...). Bawat minasid na partikulang subatomiko ay alin man sa isang boson o isang fermion.

## Pangalan 
Nilikha ang pangalang *boson* ni Paul Dirac upang gunitain ang kontribusyon ni Satyendra Nath Bose, isang pisikong Indiyano. Nang si Bose ay isang tagabasa (propesor sa kalaunan) sa Unibersidad ng Dhaka, Bengal (sa Bangladesh ngayon), nakagawa siya at si Albert Einstein ng pagpapakilala ng ganoong mga partikula, na kilala na ngayon bilang estadistikang Bose–Einstein at kondensadong Bose-Einstein.

## Boson na panukat
Ang isang boson na panukat (Ingles: *gauge boson*) ay isang elementaryang partikulang baryoniko na umaakto bilang tagadala ng puwersa para elementaryang mga fermion. Ang mga elementaryong partikula na ang mga interaksyon ay sinalarawan ng teoriyang panukat (o *gauge theory*) ay nakikipag-interaksyon sa bawat isa sa pamamagitan ng palitan ng mga boson na panukat, kadalasan bilang mga partikulang birtuwal.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga boson
Kategorya:Teoriyang quantum field
Kategorya:Pisikang kondensadang materya
Kategorya:Pisikang atomiko
Buod (paglilinaw)

Ang **buod** ay maaaring tumukoy sa:

*Buod (pilosopiya), ang "katas" ng isang bagay na nagbibigay-katiyakan dito
*Konklusyon, isang panukala sa pagtatapos ng isang argumento, pagkatapos ng isang saligan
*Paglalagom, ang pagsulat o pagsasalaysay muli sa isang akda o narinig na maikling paraan na ginagamitan ng sariling pananalita.
Anggitay

Ang **Anggitay** ay isang nilalang na may pang-itaas na katawan ng isang babaeng tao at ng isang kabayo mula sa balakang paibaba.  Sila ang katambal sa Pilipinas ng Kentaurides, ang babaeng sentauro. Pinaniniwalaan din sila bilang babaeng katapat ng Tikbalang.

Kung minsan, inilalarawan silang may isang sungay sa gitna ng kanilang noo katulad ng isang unikorniyo. Karaniwang nilalarawan sila bilang naaakit sa mahalang batong-hiyas, at mga alahas.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mitolohiyang Bisaya
Kategorya:Maalamat na mga nilalang ng Pilipinas
Himnasyo

Ang isang **himnasyo** o **gymnasium**, kilala ding bilang isang gym, ay isang lokasyong may takip para sa atletika. Hinango ang salita mula sinaunang Griyego na "gymnasium." Karaniwan silang natatagpuan sa mga sentrong atletiko at angkop na pangangatawan, at ginagamit blang isang gawain at espasyo sa pagkakatuto sa mga institusyong pang-edukasyon. Salitang balbal ang "gym" para sa "sentrong pangkalusugan", na kadalasang isang lugar para sa panloob na libangan. Gayon din, maaring kabilang o isalarawan sa isang "gym" ang lugar na walang takip. Sa mga bansang Kanluranin, kadalasang isinasalarawan ang mga gym bilang mga lugar na may laruang panlabas o panloob para sa basketbol, hockey, tenis, boksing o pagbubuno, at may mga kagamitan at makina na ginagamit para sa pagsasanay para sa pisikal na pag-unlad, o para mag-ehersisyo. Sa maraming mga bansa sa Europa, sinasalarawan din ng ***gymnasium*** (at baryasyon ng salita) ang isang sekondaryang paaralan na inihahanda ang isang mag-aaral para sa mas mataas na edukasyon at sa isang pamantasan, na may o walang presensya ng atletikong laruan, bukas na laruan, o kagamitan.

## Pangkalahatang ideya
]]

Ginagamit sa himnasyo ang mga aparato tulad ng mga barbel, *board* na pang-talon, daanang pang-takbo, at bola ng tenis para sa ehersisyo. Sa ligtas na panahon, pinakakaaya-aya sa kalusugan ang panlabas na lokasyon. Naging sikat ang mga gym sa sinaunang Gresya. Kabilang sa kurikulum nila ang depensa sa sarili, gymnastica medica, o terapewtikang pisikal upang tulungan ang may sakit at nasugatan, at para sa angkop na pangangatawan at palakasan, mula sa boksing hanggang sa sayaw hanggang sa laktaw-lubid.

Mayroon din ang mga himnasyo ng mga guro ng karunungan at pilosopiya. Ginaganap ang mga pamayanang himnastikong kagananapan bilang bahagi ng pagdiriwang sa panahon ng iba't ibang pista ng nayon. Sa sinaunang Gresya, may kasabihang pagdusta: "Hindi siya makalangoy o makapagsulat." Bagaman pagkaraan ng ilang panahon, nagsimula ang mga Olimpikong atleta na magsanay sa mga gusali na partikular na dinisenyo para sa kanila.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kalusugan
Kategorya:Ehersisyo
Estepa

]]

Ang **estepa** (mula , ) sa heograpiyang pisikal ay isang ekorehiyon na matatagpuan sa mga lugar na may temperaturang katamtaman at subtropikal sa hilaga at timog ng hemispero. Tampok na katangian ng estepa ay ang malawak na madamong kapatagan at kapansin-pansin ang kawalan ng mga puno rito, maliban na lamang sa mga lugar na malapit sa mga katawang-tubig, gaya ng mga ilog at lawa. Maaaring may katuyuan ang steppe at depende sa latitud at panahon ang uri ng damong tumutubo rito. Masasabing ang estepa ay medyo tuyot upang magkaroon ng kagubatan, ngunit di-naman gaanong tuyot upang maging disyerto ito. Ang steppe ay tinutukoy namang *prairie* sa Hilagang Amerika. 

## Sanggunian
Kategorya:Heograpiya
Kategorya:Ekorehiyon
Hindi pinapatnubayang pagkatuto

Sa pagkatuto ng makina, ang ***hindi pinapatnubayang pagkatuto*** (Ingles: ***Unsupervised Learning***) ay tumutukoy sa problema ng paghahanap ng mga tagong istraktura sa isang hindi tinatakang data. Dahil sa ang mga halimbawang ibinigay sa isang tagatuto ay walang tatak, walang pagkakamali o gantimpalang hudyat upang suriin ang potensiyal na solusyon. Ito ang bumubukod dito sa pinapatnubayang pagkatuto at pagpipilit na pagkatuto. Ang hindi pinapatnubayang pagkatuto ay malapit na kaugnay ng problemang ng pagtatantiya ng densidad sa estadistika. Gayunpaman, ang hindi pinapatnubayang pagkatuto ay sumasakop rin sa ibang mga teknika na naghahangad na ibuod at ipaliwanag ang mahalagang mga *feature*(katangian) ng data. Maraming mga pamamaraan ang nilalapat sa hindi pinapatnubayang pagkatuto batay sa mga paraan ng pagmimina ng *data* na ginagamit sa paunang pagpoproseso ng data:

Ang mga pakikitungo sa Hindi pinapatnubayang pagkatuto ay kinabibilangan ng:
*pagkukumpol(e.g., k-means, mga pinaghalong modelo, hierarkikal na pagkukumpol)
*paghihiwalay ng bulag na hudyat gamit ang mga pagkakatas ng *feature* na teknika para sa pagpapaliit ng dimensiyonalidad(e.g. analisis ng pangunahing bahagi, analisis ng independiyenteng bahagi, hindi negatibong paktorisasyon ng matriks, dekomposisyon ng singular na halaga. 

Sa mga modelong *neural network*, ang nagsasayos sa sariling mapa(SOM) at adaptibong teoriyang resonansiya(ART) ay karaniwang ginagamit na algoritmong hindi pinapatnubayang pagkatuto. Ang SOM ay isang topograpikong organisasyon kung saan ang malapit na mga lokasyon sa mapa ay kumakatawan sa mga *input* na may parehong mga katangian. Ang modelong ART ay pumapayag sa ilang mga gawaing pagkilala ng paterno gaya ng automatikong pagkilala ng inaasinta at seismikong pagpoproseso ng hudyat. Ang unang bersiyon ng ART ang ART1 na binuo nina Carpenter and Grossberg(1988).

Kategorya:Pagkatuto ng makina
Otitis externa

Ang **Otitis externa** o ang **pamamaga ng panlabas na (bahagi ng) tainga** ay isang pamamaga ng panlabas na tainga at ng kanal ng tainga.  Kasama ng otitis media (pamamaga ng gitnang tainga), ang panlabas na *otitis* ay isa dalawang kalagayang pantao na pangkaraniwang tinatawag bilang "pananakit ng tainga".  Nagaganap din ito sa maraming iba pang mga uri, bukod sa tao.  Ang katuturan ng sakit ay ang pamamaga ng balat ng kanal ng tainga.  Ang pamamaga o implamasyon ay maaaring pangalawa lamang sa dermatitis (eksema), literal na "pamamaga ng balat", na walang impeksiyon ng mikrobyo, o maaari itong sanhi ng aktibong impeksiyon ng bakterya o *fungus*.  Sa magkabilang kaso, subalit pangkaraniwan na sa impeksiyon, ang balat ng kanal ng tainga ay namimintog o bumubukol at maaaring maging mahapdi at/o malambot sa paghipo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Tainga
Kategorya:Sakit
Paula Fernandes

Si **Paula Fernandes de Souza** (ipinanganak noong 28 Agosto 1984) ay isang Brasilenyong mang-aawit, manunulat ng kanta.

## Mga Album 
* 1993 - *Paula Fernandes*
* 1995 - *Ana Rayo* 
* 2005 - *Canções do Vento Sul*
* 2007 - *Dust in the Wind*
* 2009 - *Pássaro de Fogo*
* 2011 - *Paula Fernandes: Ao Vivo*

## Mga kawing panlabas 
* http://www.paulafernandes.com.br/  Opisyal na sayt
* Paula Fernandes sa Twitter

Kategorya:Mga Brasileño
Membranong mukosa

Ang mga **membranong mukosa** (Ingles: **mucous membranes** o **mucosae**; singular **mucosa**) ay mga linya o takip na ang karamihan ay may endodermal na pinagmulan na tinatakpan ng epithelium na sangkot sa pagsisipsip at paglabas. Ang mga ito ay naglilinya ng mga kabidad na nalalantad sa panlabas na kapaligirian at panloob na mga organo. Ang mga ito ay nasa ilang mga lugar na katabi ng balat: sa butas ng ilong, bibig, labi, talukap ng mata, tenga, ari, at anus. Ang madikit at makapal na pluido o likidong nilalabas ng mga membranong mukosa at glandula ay tinatawag na mucus. Ang terminong membranong mukosa ay tumutukoy sa kung saan matatagpuan ito sa katawan at hindi lahat ng mga membranong mukosa ay naglalabas ng mucus. brane secretes mucus.
## Mga halimbawa
*Mukosang pambibig at pampisngi (*buccal*)
*Mukosa ng lalamunan
*Mukosa ng tiyan
*Mukosa ng bituka
*Mukosa ng ilong
*Mukosang pang-amoy
*Mukosa ng bibig
*Mukosang bronkiyal
*Mukosa ng uterus
*Endometrium na mukosa ng uterus
*Mukosa ng titi

Kategorya:Biyolohiya ng selula
Paltos

Ang **paltos**, **lapnos**, **paknos**, **paknot**, **lintos**, **agihap**, o **lantos**, kilala sa Ingles bilang *blister*, ay isang maliit na bulsa (*pocket*) ng pluido sa itaas na mga patong ng balat na tipikal ay sanhi ng pwersang pagkuskos (priksiyon), sunog, pagyeyelo (*freezing*), mga kemikal o mga impeksiyon. Karamihan sa mga blister ay napupuno ng maliwanag na pluido na tinatawag na serum o plasma. Gayunpaman, ang mga blister ay maaaring maglaman ng dugo o blood blisters, o nana kung ang mga ito ay naging impektado.

## Mga nagsasanhing sakit
May mga bilang ng mga kondisyong medikal na nagsasanhi ng blister . Ang pinakakaraniwan ang bulutong, herpes, impetigo at isang anyo ng eczema na tinatawag na dyshidrosis. Ang ibang mas bihirang mga kondisyon na nagsasanhi ng blister ay kinabibilangan ng: 
* Bullous pemphigoid – isang sakit ng balat na nagsasanhi ng malaki na sisik na may lamang blister na umaapekto sa mga indibidwal na may edad ng higit sa 60.
* Pemphigus – isang seryosong sakit sa balat na nabubuo kung ang presyur ay nilalap[at sa balat. Ang mga blister ay madaling pumuputok na nag-iiwan ng mga bahagi ng balat na maaaring maging impektado.
* Dermatitis herpetiformis – isang sakit sa balat na nagsasanhi ng makating mga blister na karaniwan ay matatagpuan sa mga siko, tuhod, likod ng katawan, at puwet. Ang mga blister ay karaniwang nabubuo ng mga patse sa balat(patches) ng parehong hugis at sukat sa parehong panig ng katawan.
* Kronikong bullous dermatosis – isang sakit na nagsasanhi ng mga kumpol ng blister sa mukha, bibig at ari. 
* Cutaneous radiation syndrome
* Epidermolysis Bullosa

Kategorya:Sakit sa balat
Artipisyal na itlog ng bayag

Ang **Implantang testikular**, **prostesis na itlog ng bayag**, o **artipisyal na itlog ng bayag** (Ingles: *testicular implant*, *testis prosthesis*, *artificial testis*) ay ang itinatanim o ipinamamalit na artipisyal na itlog ng bayag sa mga lalaking tao na wala o tinanggalan ng bahaging ito ng katawan dahil sa siruhiya upang alisin ang kanser, pagkasalanta dahil sa aksidente, pagpilipit o hindi pag-unlad ng isang normal na itlog ng bayag.  Ang artipisyal na itlog na bayag na para sa mga aso ay tinatawag na *neuticle*.

Ang artipisyal na itlog ng bayag ay ipinapalaman o inilalagay sa bayag upang maipanumbalik ang normal na anyo ng iskrotum, at upang makatulong sa pagpapanumbalik ng kalidad ng pamumuhay ng lalaking wala o inalisan ng tunay itlog ng bayag.

## Mga sanggunian
Kategorya:Siruhiya
Ovum

Ang **itlog ng babae**, **obum**, o **oba** (Ingles: ***ovum*** kung isahan, na nagiging ***ova*** kapag maramihan) ay ang haploid na selula o gameto ng sistemang reproduktibo ng babae. Ang parehong mga hayop at embryophyte ay may ova. Ang salitang ovule ay ginagamit para sa batang ovum ng hayop gayundin sa istraktura ng halaman na nagdadala ng gametophyte ng babae at selulang itlog at nabubuo sa isang buto pagkatapos ng pagpupunlay. Sa mas mababang uri ng mga halaman at algae, ang obum ay tinatawag ring oospero o *oosphere*. 

Kategorya:Sistemang reproduktibo ng babae
Rutang pandumi-pambibig

Ang **rutang pandumi-pambibig** (Ingles: *fecal-oral route*, *oral-fecal route*, o *orofecal route*) ang ruta ng transmisyon(pagpasa) ng mga sakit kung saan ang mga ito ay naipapasa kung ang mga patoheno(pathogens) sa mga partikulo ng tae mula sa isang hosto(host) ay naipakilala sa kabidad ng bibig sa isang potensiyal na hosto.  

May karaniwang mga panggitnang hakbang na minsan ay marami sa mga ito. Kabilang sa pinakakaraniwang mga sanhi ang:
*tubig na dumikit sa tae at hindi sapat na ginamot bago inumin
*pagkain na hinawakang may umiiral na tae
*mababang uri ng paggamot ng poso negro(sewage) kasama ang mga bektor ng sakit gaya ng langaw
*mga gawaing pakikipagtalik na maaaring sumangkot ang tae gaya ng analingus
*mga sekswal na fetish na sumasangkot ang tae na tinatawag na coprophilia o pagkain ng tae

Ang ilang mga sakit na maaaring maipasa sa pamamagitan ng rutang pandumi-bibig ay kinabibilangan: 

* Poliomyelitis
* Giardiasis
* Hepatitis A
* Hepatitis E
*Rotavirus
* Shigellosis (bacillary dysentery)
* Typhoid fever
* *Vibrio parahaemolyticus* infections
* Enteroviruses, including poliomyelitis
* Cholera
* Clostridium difficile
* Cryptosporidiosis
* Ascariasis
## Sanggunian
Kategorya:Nakakahawang sakit
Kategorya:Parasitolohiya
BP

Ang **BP**, **B.P.**, o **bp**, at mga katulad na anyo ng mga ito, ay maaaring tumutukoy sa alin man sa mga sumusunod:

*Presyon ng dugo, dahil sa ang Ingles na tawag dito na *blood pressure* ay dinadaglat bilang "B.P." o "BP".
*Bise presidente, ibang tawag para sa Pangalawang Pangulo.
Niyebe

[thumb|Niyebe sa mga puno sa [Alemanya]]

Ang **niyebe** /ni·yé·be/ (mula sa espanyol *nieve*) o **snow** /is·nów/ (mula sa ingles *snow*) ay isang atmosperikong singaw na tumitigas at nagiging yelong kristal na bumabagsak sa lupa sa anyong taliptip na magaan at puti.

## Sanggunian 
Kategorya:Presipitasyon
Kategorya:Kalikasan
Inseminasyon

Ang **Inseminasyon**, na kilala rin bilang **pagpupunla** o **pagbibinhi**, ay ang sinasadyang pagpapasok ng esperma sa bahay-bata ng isang mamalya o ng obidukto ng isang obiparong (nangingitlog) hayop para sa layunin ng impregnasyon (pertilisasyon) ng isang babae para sa reproduksiyon.  Normal na nagaganap ang inseminasyon habang, at bilang resulta ng, pagtatalik sa pagitan ng isang lalaki at ng isang babae, kapag ang semen o tamod ay nailabas (ehakulasyon) ng isang lalaki papasok sa rehiyong pangreproduksiyon ng babae, subalit maaaring maganap sa mga paraan hindi kinasasangkutan ng pagtatalik.

Ang inseminasyon sa pamamagitan ng pagtatalik ay pangkaraniwang tinutukoy bilang likas na inseminasyon (likas na pagpupunla o likas na pagbibinhi).  Sa mga tao, ang inseminasyon (literal na "pagtatanim") ay pinaka pangkaraniwang isinasagawa sa pamamagitan ng pagtatalik na may lalaking katambal sa pagtatalik na napili ng babae, at kung minsan ay hindi ang babae ang pumili.  (Tingnan ang seleksiyong seksuwal.)  Maaari rin itong isagawa ng isang tagapagkaloob ng esperma.  Sa karamihan ng mga kultura, ang inseminasyong papaloob sa puke (pagpupunlang papasok sa loob ng puke) ng isang lalaki na hindi ang normal na kaparehang pangpagtatalik ng babae ay nakapailalim sa pagsasawata at mga pagbabawal na panlipunan at pangpagtatalik, at may mga kahihinatnang legal, moral at interpersonal. Ang kalimitan ng inseminasyong intrabahinal (papaloob sa puke) ng isang tagapagbigay ng esperma ay hindi nalalaman, sapagkat ang mga kasunduan ay karaniwang impormal at lahat ng mga partido ay nagnanais na panatilihin ang kasunduan bilang palihim (kumpidensiyal).

## Tingnan din
*Pertilisasyon

## Mga kawing na panlabas
* Mga larawan ng Inseminasyon sa bubuyog na pukyutan

Kategorya:Reproduksiyon
Kategorya:Semen
Kategorya:Seksuwalidad ng hayop
Seksuwal na nilalang

400px|right
[thumb|right|Isang magkaparehang [nagliligawan.]]

Ang **seksuwal na nilalang** o **nilalang na pampagtatalik** (Ingles: *sexual being*, *sexual creature*) ay ang likas na katangian ng mga nilalang na kasama ang mga hayop at mga halaman.  Sa hayop, nabibilang sa mga nilalang na seksuwal ang mga tao, kulisap, ibon, at isda.  Kabilang sa pagiging katauhan o pagkakakilanlan ng mga nilalang na seksuwal ang pagkakaroon ng pagnanais na umibig at ibigin din, pagmamahal, pagsuyo, at pagsinta, pagtanggap sa sarili, ang pagkagusto na matanggap ng iba, pag-usbong at pag-unlad ng pakikipag-ugnayan o pagkakaroon ng relasyon sa iba, at eksplorasyong seksuwal, kasama na ang gratipikasyon (maibigay at matanggap ang kasiyahan o hilig).  Tinagurian ang pagiging seksuwal na nilalang bilang ang "agham ng sarili".    

## Sa tao
Ayon sa *Sexuality: Your Child as a Sexual Being* ng Youth Embassy (Embahada ng Kabataan), ang lahat ng mga tao ay mga nilalang na seksuwal mula sa pagkabata hanggang sa pagtanda.  Subalit bahagi lamang ng pagiging tao ang pagiging nilalang na may seksuwalidad, at hindi lamang ito nakatuon sa kasangkapang pangkasarian ng tao at sa paggamit ng mga ito.  Kung kaya't ang pagtatalik ng mga seksuwal na nilalang ng tao ay isang maliit na bahagi lamang ng kahabaan ng larangan ng seksuwalidad.  Ito ay dahil sa nakaugat ang seksuwalidad sa maraming mga larangan, katulad ng henetikang pambiyolohiya, kimika, sikolohiya, sosyolohiya, at pagpapadama ng pang-araw-araw na kaasalan o pag-uugali ng tao, kaakibat ang pananalita, pananamit, pag-iisip, at pagtugon sa mga sitwasyon sa kapaligiran.  Ang mga mensaheng seksuwal na nasa pangkasalukuyang kapaligiran ng mga, katulad ng sa mga patalastas, ay maituturing na isang komunikasyong may kamalian, hindi makatotohanan, at may negatibong impluwensiya sa isipan ng tao.  Maitatama ang ganitong mga uri ng mensahe batay sa katalaban ng pagiging isang magulang (kasama ang pagiging modelo para sa mga anak, ang pagkaalam kung paano gumamit ng disiplina at pleksibilidad, pakikinig sa mga anak, pagtanggap ng mahinahon sa mga anak, pagbibigay ng pagmamahal, damdamin, atensiyong positibo, at suporta; mga bagay na kasinghalaga ng pagkain, tubig, at tahanan o "masisilungan") at sa edukasyong seksuwal, katulad ng isinasagawa sa mga paaralan.  Nakasalalay sa mga halimbawang ito ang paraan ng pagbibigay ng tamang paghahanda at suporta upang umunlad ang mga kabataan patungo sa pagiging angkop at responsableng mga adulto o mga taong nasa tamang edad.

## Tingnan din
*Kamalayang seksuwal
*Pangalawang mga katangiang pangkasarian
*Kahinugang pangkasarian
*Kaaya-ayang pangangatawan

## Mga sanggunian
Kategorya:Seksuwalidad
Galis

Ang **Galis**, **galis-aso**, **dusdos**, o **pagpapalot** (Ingles: *scabies*, mula sa , "magkamot"; tinatawag ding *"the itch"* o "ang kati"), na mas kilala sa kolokyal na katawagang **pitong taon ng pangangati**, ay isang nakakahawang impeksiyon sa balat na nagaganap sa mga tao at iba pang mga hayop. Dulot ito ng isang mikmik o napakaliit at pangkaraniwang hindi tuwirang nakikitang parasito, ang kutong *Sarcoptes scabiei*, na naghuhukay at naglulungga sa ilalim ng balat ng taong kinapitan nito, na nagsasanhi ng matinding pangangating may alerhiya. Ang impeksiyon sa mga hayop (na dulot ng iba subalit kaugnay na espesye ng kuto o garapata) ay tinatawag na *sarcoptic mange* o "kagaw".

Ang sakit na ito ay maaaring mailipat mula sa mga bagay subalit pinaka madalas na naihahawa sa pamamagitan ng tuwirang pagdikit ng balat sa balat ng ibang nilalang, na may mas mataas na panganib kapag nagtagal ang pagdadampi ng mga balat. Ang paunang mga impeksiyon ay nangangailangan ng apat hanggang anim na mga linggo upang makitaan ng sintomas. Subalit ang muling pagkakaroon ng impeksiyon ay maaaring maglantad ng mga sintomas sa loob ng panahon na maaaring hindi bumaba sa 24 oras. Dahil ang mga sintomas ay alerhiko, ang pagkaantala ng pag-uumpisa ng mga ito ay kadalasan sinasalamin ng isang mahalagang pagkahuli sa pagginhawa pagkaraang matanggal na ang mga parasito. Ang **galis na may langib** (*crusted scabies*), dating nakikilala bilang **galis ng Noruwego** (*Norwegian scabies*), ay isang mas masidihing anyo ng impeksiyon na kadalasang may kaugnayan sa imunosupresyon.

Ang karamdaman ay maaaring matalab na malunasan sa pamamagitan ng isang bilang ng mga gamot. Ang kremang Permethrin ay ang pinakamabisa, subalit mamahalin ang halaga kung ihahambing sa ibang mga panglunas. Hindi gaanong epektibo ang Crotamiton, ngunit ito ay hindi nakakalason at nakagiginhawa at nakapagpapahupa. Maaaring inumin o ipahid sa balat ang Ivermectin. Ang paggagamot sa pamamagitan ng inihandang lindane ay hindi na ninanais dahil sa mataas na antas ng pagka-nakakalason nito at dahil sa hindi tinatablan ang parasito (nagkaroon ng resistensiya laban sa gamot na ito ang parasito). Upang maiwasan ang muling pagkakaroon ng impeksiyon, kadalasang ginagamot din ang mga kaugnayang ibang tao ng pasyente kinapitan ng parasito.

## Lunas 
Maraming mga gamot na nabibili sa mga botika ang pwedeng ipang lunas sa galis. Sa Kabisayaan, isa sa mga kilala at mainam na lunas ay ang Mezasol o pinaghalong lagis na galing sa puno ng Himag, halaman na Makabuhay at iba pang mga sangkap. Ang Mezasol ay nabibili sa mga bangketa at palengke sa Negros at Iloilo.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Sakit
Federal Reserve System

Ang **Federal Reserve System** /fe·de·ral ri·sérv sís·tem/ (kilala rin na **Federal Reserve**, o **Fed**) (sa Filipino "Sistema ng Reserbang Pederal") sa orihinal katawagan sa Ingles ay ang nagsisilbing bangko sentral ng Estados Unidos. Itinatag ito noong Disyembre 23, 1913 sa bisa ng *Federal Reserve Act*, bilang pagtugon na rin sa serye ng krisis pampinansiyal lalo na ang malubhang Krisis Pinansiyal ng 1907. Sa mga nagdaang panahon, lumawig ang ginagampanang papel at responsibilidad ng Federal Reserve System pati na rin ang pag-ibayo ng estruktura ng tanggapang ito. Ang mga kaganapan gaya ng Great Depression ay mga pangunahing dahilan ng pagbabago sa sistema. Ang mga tungkulin nito sa ngayon, ayon sa opisyal na dokumento ng Federal Reserve, ay upang pangasiwaan, pamunuan, bantayan ang mga bangko, mapanatili ang katatagan ng sistemang pampinansiyal at magkaloob ng serbisyo sa mga institusyong pinagdedeposituhan, ng pamahalaan ng Estados Unidos at mga dayuhang institution. 

## Sanggunian 
United States
Kategorya:Estados Unidos
Presyon ng dugo

Ang ***Presyon ng dugo*** o **presyur ng dugo** (Ingles: *Blood pressure* o BP) ang presyon na inilalapat ng sumisirkulang dugo sa mga pader ng besel ng dugo at isa sa mga pangunahing mahalagang hudyat. Kung ginagamit nang walang karagdagang spesipikasyon, ang "presyur ng dugo" ay karaniwang tumutukoy sa presyur na arteryal ng sistemang sirkulatoryo. Sa bawat pagtibok ng puso, ang BP ay nagbabago sa pagitan ng maksimum o sistoliko at minimum o diastoliko. Ang *mean* na BP na sanhi ng pagbobomba ng puso at paglaban sa daloy sa mga besel ng dugo ay lumiliit habang ang sumisirkulang dugo ay lumalayo mula sa puso sa pamamagitan ng mga arterya. Ang BP ay bumabagsak ng pinakamabilis sa kahabaan ng maliit na mga arterya at arteriole at patuloy na bumababa habang ang dugo ay dumadaloy sa mga kapilyari at pabalik sa puso sa pamamagitan ng mga bena. Ang grabidad, mga barbula sa bena, at pagbobomba sa pag-urong ng mga masel na skeleteral ang ilang sa mga impluwensiya sa BP sa iba't ibang mga lugar sa katawan. 

## Tingnan din
*Altapresyon
*Hipotensiyon

*
Paningin

Ang **paningin** o **pananaw**, kilala rin bilang **kamalayang pampaningin** at **persepsiyong biswal**, ay ang kakayanang makapaunawa o makapagpaliwanag ng kabatiran at mga kapaligiran mula sa epekto ng liwanag na nakikita na umaabot sa mata.  Ang kinalalabasang kamalayan o persepsiyon ay nakilala rin bilang **kakayahang makakita**, **bisyon**, o **kakayahang makatanaw** (anyong pang-uri: *biswal*, *optikal*, o *okular*). Ang samu't saring baha-bahaging pisyolohikal na kasangkot sa paningin ay tinutukoy bilang isang pangkat sa katawagang sistema ng paningin, at napagtuunan ng maraming pananaliksik sa sikolohiya, agham na kognitibo (agham ng paglilimi), neurosiyensiya, at biyolohiyang molekular (biyolohiyang pangmolekula).

Kategorya:Sistemang pantanaw
*
Kending baston

Ang **kending baston** o **kending tungkod**, kilala sa Ingles bilang *candy cane*, ay isang matigas na kending hugis baston o tungkod na may baluktot na hawakan.  Karaniwan itong kulay puti at pulang pahabang mga guhit na nagsasalitan.  Ang lasa ng kending ito ay parang katulad ng *Mentha piperita* (*peppermint*, literal na paminta't menta).  Gawa rin ito sa maraming iba pang mga lasa at mga kulay.  Ang kending baston ay isang nakaugaliang kendi tuwing Pasko sa Estados Unidos, at sa ibang mga bansang naimpluwensiyahan ng bansang ito, subalit maaari rin itong mayroon sa nalalabing mga araw ng taon.  Isa itong masagisag na bagay ng Kapaskuhan, at isa sa mga paboritong mga pagkain ng maliliit na mga bata.  

Noong ika-17 daantaon, tanyag ang puting mga patpat ng kendi, subalit hindi sila makulay. Batay sa tradisyon, ang maestro ng koro ay humiling sa mga tao na gumagawa ng mga kendi na baluktutin ang mga patpat na kendi upang magmukha silang mga tungkod ng pastol, at ibinigay niya ang mga kending baston sa mga bata upang mapanitiling tahimik ang mga batang ito.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kendi
Kategorya:Pasko
The Satanic Verses

:*Para sa mga talata na ipinapalagay na idinagdag at inalis mula sa Koran, tingnan ang Mga talatang makasatanas.*

Ang ***The Satanic Verses*** (Ingles, ) ay isang nobela ni Salman Rushdie. Isang bahagi nito ay nabigyang inspirasyon ng buhay ni Muhammad.  Ang pamagat ay tumutukoy sa mga talatang makasatanas (*Satanic verses*).  Isa ito sa mga interpretasyon ng Koran.  Ang interpretasyon ay kung ano ang ginawa ni Ibn Ishaq pinakamatandang nalalabi at nailigtas na teksto ng akda.  Ilang mga manunulat ng kasaysayan ng Islam at karamihan sa mga historyador na hindi Muslim sa Kanluraning Mundo, at mga tagapagbigay ng mga kuru-kuro (mga komentador) sa Koran ang tumanggap sa kuwentong ito hinggil sa panandaliang pagtanggap ng mga talata ni Muhammad.  Ang isang pangkaraniwang pananaw na pangmuslim ay isang pabrikasyon ang pagkakaroon ng mga talata o berso, at ginawa ito ng mga hindi Muslim.

Ang kathambuhay na ito ay nagdulot ng kontrobersiya nang malathala.  Maraming mga Muslim ang nakadama na naglalaman ang nobela ng mga pagtukoy na may blaspemiya, o paglapastangan, kawalan ng pakundangan at paggalang sa paniniwala ng mga Muslim.  Nagpalabas si Ayatollah Ruhollah Khomeini, ang Kataas-taasang Pinuno ng Iran, isang dalubhasang Muslim na Shi'a, ng isang *fatwa* na tumawag sa kamatayan ni Rushdie at nagpahayag na obligasyon ng bawat isang Muslim na sumunod sa kaatasang ito. Bilang resulta, si Hitoshi Igarashi, ang tagapagsalinwika papuntang Hapones ng aklat ay sinaksak hanggang sa mamatay noong Hulyo 11, 1991; si  Ettore Capriolo, ang tagapagsalinwika papuntang Italyano ng aklat, ay malubhang nasugatan nang masaksak noong buwan ding iyon.  Si William Nygaard, ang tapaglathala sa Norway, ay nakaligtas mula sa isang tinangkang asasinasyon sa Oslo noong Oktubre ng 1993. Noong Pebrero 14, 2006, iniulat ng pang-estadong ahensiya ng balita ng Iran na ang fatwa ay mananatili na nang pamalagian.

Subalit, sa Nagkakaisang Kaharian, ang aklat ay pinuri ng maraming mga manunuri. Naging pinalista ito sa Premyong Booker noong 1988, bagaman natalo ng akdang *Oscar and Lucinda* ni Peter Carey.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga aklat noong 1988
Kategorya:Mga nobelang nasa wikang Ingles
Kategorya:Mga aklat na kathang-isip
Talata

Ang **talata** ay maaaring tumukoy sa:

*pangkat ng mga salita
*pangkat ng mga pangungusap
*berso
*linya ng tula
*panulaan
*tula
*bersikulo sa Bibliya
*talataan
*hugnay
*sugnay
*saknong
*pukto
*tagunton
*taludturan
*taludtod
*parapo

## Tingnan din
*Talataan (paglilinaw)
Pangangasim ng sikmura

Ang **Pangangasim ng sikmura** o **pag-asim ng sikmura**, kilala sa Ingles bilang *pyrosis*, *heartburn* (literal na "paso sa puso"), o *acid indigestion* (literal na "hindi natunawan ng asido [sa tiyan]"), ay isang pakiramdam ng pagliliyab o pagkapaso o pagkasunog sa loob ng dibdib, na nasa agad na likuran ng isternum (ang buto sa gitna ng dibdib, na nasa may itaas ng sikmura, o *breastbone* sa Ingles) o sa loob ng epigastrium.  Ang hapdi ay kadalasang lumilitaw sa loob ng dibdib at maaaring kumalat sa leeg, lalamunan, o anggulo ng panga.

Ang pangangasim ng sikmura ay karaniwang kaugnay ng regurgitasyon o pagsuka o pagduwal ng asidong gastriko (*gastric reflux*) na siyang pangunahing sintomas ng *gastroesophageal reflux disease* (GERD) o ang sakit na pagbalik ng agos ng asido papaitaas mula sa tiyan, bituka, sikmura, o tokong.  Subalit maaari rin itong isang sintomas ng karamdaman ng pusong iskemiko *ischemic heart disease*, kung kaya't ang masyadong maaagang pagpaghihinuha na ang sakit ay GERD ay maaaring humantong sa isang maling diyagnosis. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Sakit
Girasyon

Ang **girasyon** o **hirasyon** ay maaaring tumukoy sa:

*Pagpapaikot sa aksis, na maaaring may kabilisan.
*Paggiling, tulad ng sa paggiling ng balakang.
*Paglilikaw, pagkakaayos na parang magkakadaiti at magkakabit na mga singsing.
*Isang uri ng rotasyon sa heometriyang Euclidiano, kung saan ang gitna ng simetriyang rotasyonal ay ang punto ng rotasyon.  Ang tuldok ng pag-ikot na hindi nakahimlay sa isang salamin ay tinatawag na *gyration point* o punto ng paggiling.. Ang rotosentro ay isang punto ng rotasyon na may integral na bilang ng mga simetriyang rotasyonal.
*Pag-inog

## Tingnan din
*Batong gilingan

## Mga sanggunian
Kategorya:Heometriya
Gastriko

Ang **gastriko**, mula sa salitang Ingles na *gastric*, ay maaaring tumukoy sa o may kaugnayan sa:

*tiyan
*puson
*bituka
*sikmura
*tokong
Pagdurugo ng tumbong

Ang **Pagdurgo ng tumbong** ay maaaring tumukoy sa:

* Pagduro ng pang-ibabang tiyan at bituka
* Hematochezia
* Nakatagong dugo sa tae
* Melena
Talataan (paglilinaw)

Ang **talataan** ay maaaring tumukoy sa:

*talata
*talataan
*parapo
*maikling anunsiyo, katulad ng sa pahayagan
*artikulo
*notisya
*pahayag
*paunawa sa diyaryo
*saknong
*pukto
*tagunton
*taludturan

## Tingnan din
*Talata (paglilinaw)
Lingerie

thumb|right|Samu't saring mga estilo ng lingerie.

Ang **Lingerie**, binibigkas na /layn-diye-rey/, ay makamoda o nasa uso at maaaring nakabibighaning kasuotang panloob ng babae.  Karaniwang yari ang lingerie sa isa o mahigit bang nababanat at naibabalik sa dating anyo na mga materyales na katulad ng Lycra, nylon (*nylon tricot*), polyester, satin, burdadong tela, sutla at telang manipis, pino at nababanaagan (*sheer fabric*), na karaniwang hindi ginagamit sa mas praktikal at mas akma sa pangangailangang mga kasuotang panloob na gawa mula sa payak na bulak.

Sa wikang Pranses, ang katagang *lingerie* ay ginagamit para sa lahat ng mga kasuotang panloob na para sa lalaki at sa babae.  Sa wikang Ingles, ginagamit lamang ang salitang *lingerie* upang tukuyin ang mga kasuotang panloob na dinisenyo upang maging kaaya-aya sa paningin o erotiko. 

## Etimolohiya
Ang salitang *lingerie* ay hinango mula sa salitang Pranses na ''*, "mga nalalabhan"—katulad ng sa *faire le linge*, "maglaba [ng damit]"—at talagang mula sa *'' para sa nalalabhang linen, ang tela kung saan yari ang mga kasuotang panloob sa Europa bago pa man ang pagpapakilala ng bulak mula sa Ehipto at pagkaraan ay mula sa Indiya.

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga panloob na damit
Kaurian:Mga damit na pambabae
Pananapatan (Pasko)

Ang **pananapatan** /pa·ná·na·pá·tan/ o kung tawagin sa Ingles ay ***Caroling*** /ka·ro·ling/ ay ang pagkanta ng mga awiting Pamasko na karaniwan ay sa tapat ng mga bahay-bahay na may layuning manghingi ng regalo na malimit ay pera. 
## Sanggunian
Kategorya:Pasko
Kategorya:Musika
Metro (paglilinaw)

Maaaring tumukoy ang salitang **metro** sa sumusunod:

*Metro, yunit ng pagsusukat.
*Metro o sistemang mabilisan, isang uri ng sistemang daangbakal.
Paninigas at pagtayo ng titi

:*Tungkol ito sa ereksiyon ng titi. Para sa ereksiyon sa babae, pumunta sa Ereksiyon ng tinggil. Para sa pagtatayo ng bahay o gusali, pumunta sa Konstruksiyon.*
 
 
[thumb|right|Isang malambot o luyloy na hindi pa [tuling titi (kaliwa) at nakatayo (kanan).]]

Ang **Ereksiyon ng titi** o **Paninigas at pagtayo ng titi** ay isang kaganapang pampisyolohiya kung saan ang titi ng lalaking tao ay lumalaki, namimintog at matigas.  Ang ereksiyong pangtiti ay resulta ng isang masalimuot na interaksiyon ng mga bagay na sikolohikal, neural, baskular, at endokrin, at pangkaraniwan ngunit hindi eksklusibong may kaugnayan sa pagkapukaw na seksuwal o pagkabighaning seksuwal.  Ang pagtayo at pagtigas ng titi habang natutulog ay nakikilala bilang panggabing pamimintog ng titi, na tinatawag na *nocturnal penile tumescence* sa wikang Ingles.

## Pisyolohiya
Ayon sa *Harvard Medical School Family Health Guide*, ang normal na ereksiyon ng titi ay hindi lamang kinasasangkutan ng titi lamang, bagkus ay kinasasangkutan ng buong katawan ng tao.  Nagsisimula ito kapag ang isipan at mga pandama ng tao ay nakadama ng pagkapukaw na seksuwal.  Pagkaraan nito, ang mga dulo ng mga nerb ay naglalabas ng isang mensaherong kimikal na nagpapaluwang ng mga daluyan ng dugo na nasa titi.  Dahil sa pagluwang na ito ng mga daluyan ng dugo, ang dalawang kaban na "pampagalit" o pampatigas at pagtayo ng titi (ang mga kabang ito ay may laman na tisyung parang espongha) ay napupuno ng dugo upang lumaki, mamaga, at humaba, na nagdurulot ng ereksiyon.

## Tingnan din
* *Phallus*

## Mga sanggunian
Kategorya:Titi
Kategorya:Seksuwal na pagkapukaw
Kategorya:Androlohiya
Pamimintog ng tinggil

:*Tungkol ito sa ereksiyon ng tinggil. Para sa ereksiyon sa lalaki, pumunta sa Ereksiyon ng titi. Para sa pagtatayo ng bahay o gusali, pumunta sa Konstruksiyon.*

[thumb|right|Isang [bulba ng babaeng tao na inahitan ng bulbol.  Anyo kung hindi pa napupukaw (kaliwa), at ang anyo ng nasa kalagayan ng pagkapukaw (kanan).]]

Ang **ereksiyon ng tinggil**, **paninigas at pagtayo ng tinggil**, o **pamimintog ng tinggil** (Ingles: *clitoral erection*) ay isang kaganapang pampisyolohiya kung saan ang tinggil ng babaeng tao ay nagiging malaki, mapintog, at matigas.  Ang ekersiyong pangtinggil ay ang resulta ng isang masalimuot na interaksiyon ng mga bagay na pangsikolohiya, baskular, at endokrin, at pangkaraniwan ngunit hindi eklusibong may kaugnayan sa pagkapukaw na seksuwal. 

 

Kategorya:Puke
Kategorya:Hinekolohiya
Kategorya:Anatomiyang seksuwal
Kategorya:Seksuwal na pagkapukaw
Maciejówka

Ang **Maciejówka**  ay isang nayon sa distritong pang-administrasyon ng Gmina Belsk Duży, sa loob ng   County ng Grójec, Kavoivodehang Masoviano, sa silangang-gitna ng Polonya.

## Mga sanggunian
Maciejowka
Vinson Massif

Ang **Vinson Massif** () ay ang pinakamataas na bundok ng Antarctica, na makikita sa Ranggong Sentinel ng Bulubunduking Ellsworth, na nakatayo sa itaas ng Ronne Ice Shelf malapit sa base ng Tangway Antartiko. Ang massif ay makikita sa layong  mula sa Timog Polo at mayroong  taas at  haba.

## Tignan Din 
* Vinson Plateau

## Talababa 
*
*
*
*

Kategorya:Mga bundok ng Antarctica
Kategorya:Seven Summits
Kategorya:Ellsworth Mountains
Kategorya:Filchner-Ronne Ice Shelf
Karunungang itim

Ang **Karunungang itim** (Ingles: *black magic*, literal na **salamangkang itim**, **itim na madyik**, o **mahikang itim**) ay nakaugaliang tumutukoy sa paggamit ng mga kapangyarihang supernatural para sa mga layuning masama at makasarili. Sa makabagong kapanahunan, may ilang mga dalubhasa ang tumitingin sa "karunungang itim" bilang pinasaligutgot o ginawang kumplikado ng mga tao na nagbibigay ng kahulugan sa mga gawain na hindi nila tinatangkilik kaya't tinawag nila ito ng gayong pangalan.

## Kasaysayan 
Tulad ng katapat nitong karunungang puti, ang mga pinagmulan ng itim na mahika ay maaaring masubaybayan sa una, ritwal na pagsamba sa mga espiritu tulad ng nakabalangkas sa aklat ni Robert M. Place na Magic at Alchemy.

## Itim na Shamanismo 
Ang Itim na Shamanismo ay isang uri ng shamanismo na isinagawa sa Mongolia at Siberia. Partikular na ito laban sa dilaw na shamanismo, na nagsasama ng mga ritwal at tradisyon ng Budismo. Ang mga Itim na shaman ay karaniwang pinaghihinalaang nagtatrabaho sa mga masasamang espiritu, habang ang mga puting shaman na may espiritu ng itaas na mundo.

## Satanismo at pagsamba sa diyablo 
Pangunahing artikulo: Satanismo, Diyablo, Pangkukulam, ang Simbahan ng Satanas, at bagong paganismo.

## Karunungang itim at relihiyon 
Ang mga ugnayan at pakikipag-ugnayan sa pagitan ng karunungang itim at relihiyon ay marami at iba-iba. Higit pa sa mga link ng karunungang itim sa organisadong Satanismo o ang makasaysayang pag-uusig ng Kristiyanismo at mga pagtatanong nito, may mga ugnayan sa pagitan ng mga ritwal ng relihiyon at karunungang itim.

## Sa popular na kultura at kathang-isip 
* Harry Potter - Aklat at Pelikula
* Final Fantasy - Video Game

= Tingnan ninyo rin dito =
* Nekromansya

## Mga sanggunian
Kategorya:Salamangka
Layog

Ang **layog** o **layag** (bigkas: /la·yág/, Ingles: *menopause*, nagmula sa Griyegong *mens* o "buwanan" at *pausi* o "paghinto") ay ang likas at permanenteng paghinto ng pagreregla. Ang pagtigil ng regla ay kinasasangkutan ng pagtigil sa pagganap ng mga bahay-bata sa kanilang pangunahing mga tungkulin: ang pagpapahinog at pagpapakawala ng mga oba o obum (itlog) at ng pagpapakawala ng mga hormona na nagsasanhi ng kapwa paglikha ng sapin ng bahay-bata (*uterus*) at ang kasunod na pagkalagas ng saping ito (iyung tinatawag na pagreregla o "buwanang dalaw"). Nagsisimula ang hindi na pagreregla kapag huminto na ang mga obaryo sa pagpapakawala ng mga obum o itlog bawat buwan.  Maaari itong maganap habang nasa katandaan na, partikular na ang kababaihang nasa gitnang kapanahunan ng kanilang buhay (kahulihan ng edad na 40 o kaagahan ng edad na 50) ang isang babae o dahil sa siruhiya sa bahay-bata. Isa itong palatandaan ng wakas ng yugto ng pertilidad o pagkakaroon kakayahang mag-anak sa buhay ng isang babae.  Bumabagsak ang antas ng mga hormonang pambabae, dahil nililikha ang mga ito ng mga bahay-bata na tumigil na sa pagtatrabaho.  Dahil sa pagbabago sa kaantasan ng mga hormona, ang isang babae ay nagkakaroon ng mainit at rumaragasang pamumula (*hot flushes*) at mga palpitasyon, depresyon, pagkabahala, pagkainis, pagbabagu-bago ng asal (*mood swings*) at kawalan ng  konsentrasyon.

## Taba at paghinto ng regla
Ayon sa *Harvard Medical School Family Health Guide*, bago maganap ang pagtigil ng regla ang taba sa katawan ng babae ay mas nakatuon ang pag-iimbak doon sa mga balakang at mga binti.  Subalit pagkaraan ng pagtigil ng regla, ang taba sa katawan ng babae ay mas naiimbak sa tiyan at sa itaas ng baywang.

## Tingnan din
* Amenorrhea

## Mga sanggunian
Kategorya:Sistemang reproduktibo ng babae
Paliligo

[thumb|right|Dalawang batang lalaki na nakababad sa tubig sa loob ng isang [bathtub|banyerang paliguan at gumagamit ng pampaambon o dutsa sa loob ng banyo.]]
Ang **Paliligo** ay isang gawain ng paglilinis ng katawan na kinasasangkutan ng pagbubuhos ng tubig o kaya paglulublob sa pluwido, kadalasang  sa tubig, o kaya sa isang solusyong may tubig.  Bukod sa layuning pangkalinisan, ito ay para rin sa palalusugan o para sa mga adhikaing panrelihiyon, o pangkasiyahan tulad ng paglalaro *sa* tubig o *ng* tubig, kahit na sa ulan.  Kung minsan, ang pagligo ay ginagawa bilang isang uri ng terapiya.  Kapag nag-uusap ang mga tao hinggil sa paliligo, kadalasang itong nangangahulugan ng pagtubog o pagbabad sa tubig, subalit ang mga tao ay "naliligo" o nagbababad din sa ibang mga uri ng likido, katulad ng paggamit ni Cleopatra ng gatas upang bumuti ang kanyang kutis.  Sa pangterapiya, isang bagay na ginagamit sa "paliligo" ay ang putik.

Kategorya:Kalinisan
Kategorya:Kalusugan
Battle Spirits: Heroes

Ang  ay isang Hapones na seryeng anime na nakabase sa *Battle Spirits* *trading card game*.

## Produksyon 
Ang pagpapalabas ng bagaong pantelebisyon na seryeng anime na nakabase sa *Battle Spirits* ay unang inihayag sa Nagoya TV noong Hulyo 2011. Inilabas ito ng Sunrise sa ilalim ng direksiyon ni Akira Nishimori at patnubay sa iskript ni Atsuhiro Tomioka at ang komposisyon ng kanta ay pinamumunuan ni  Eishi Segawa. Magsisimula ang pagpapalabas ng *Battle Spirits: Heroes* sa 18 Setyembre 2011 sa Nagoya TV.

## Talaan ng mga episodyo 
## Mga sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* *Battle Spirits: Heroes* sa Sunrise
* *Battle Spirits: Heroes*  a Nagoya TV
* 

Kategorya:Anime ng 2011
Kategorya:Anime series
Pagtatalik na pambutas ng puwit

thumb|right|Pagtatalik na pambutas ng puwit sa babae at lalake.
[thumb|right|Pagtatalik na pambutas ng puwit sa parehong mga lalaki. Paglalarawan ng pagtatalik ng emperador na si [Hadrian at Antinous na ipininta ni Paul Avril noong ika-19 na siglo.]]
Ang **Pagtatalik na pambutas ng puwit** o **Pagtatalik na pampuwit** (Ingles: *anal sex* o *anal intercourse*) ay isang kalaswaan at hindi normal na ginagawa marahil ito ay pagtatalik kung saan ang malaking titi ng lalake ay ipinapasok sa butas ng puwit o *anus* ng katalik nito para lumuwang. Ang terminong ito ay maaari ring kabilangan ng ibang mga gawain ng pagtatalik na ginagamitan ng butas ng puwit na kabilang ang *pegging* paggamit ng strap-on dildo), *anilingus*, pagdadaliri, at pagpapasok ng laruang seksuwal.

Bagaman ang pakikipagtalik na anal ay karaniwang inuugnay sa mga homoseksuwal, ang pagsasaliksik ay nagpakitang hindi lahat ng bakla ay nakikilahok sa pakikipagtalik na anal at ito ay ginagawa rin ng mga heteroseksuwal. Ang ilang mga uri ng pagtatalik na anal ay maaari ring bahagi ng pagtatalik ng mga tomboy.  

Maraming mga tao ang nakararanas ng kasiyahan sa pakikilahok sa pagtatalik na anal at ang ilan ay maaaring makaabot sa kasukdulan (*orgasm*) sa pamamagitan ng estimulasyon (pagpapananabik) ng *prostate* sa mga lalaki at tinggil at *g-spot* sa mga babae.  Gayunpaman, ito ay maaaring maging masakit para sa ilang pinapasukan nito.  na maaaring sikosomatiko sa ilang mga kaso. kaya ang ligtas na pakikipagtalik ay ipinapayo gaya ng paggamit ng kondom. Ang pakikipagtalik sa anus ay tinuturing na mataas na mapanganib na paraan ng pagtatalik dahil sa pagiging marupok ng tumbong o *rectum* at mga tisyung ispinkter. "Ang bukasan at sarahan ng anus ay kinokontrol ng panloob at panlabas na masel na *sphincter* (na pinakamahalagang masel habang nakikipagtalik habang gamit ang anus). Ang masel na sphincter ay sensitibong membrano na maraming mga pandulong nerbo kaya ito ay pinagmumulan ng kaligayahan o sakit."

Sa mga lalakeng pinapasukan sa anus, ang pagpasok ay maaaring lumikha ng nakapagpapaligayang sensasyon (pandama) dahil sa ang ipinasok na titi ay kumukuskos laban sa prostate (kilala rin bilang  "*male G-Spot*", "*P-Spot*" o "*A-Spot*") sa pamamagitan ng pader ng anus. Ito ay maaaring magresulta sa nakapagpapaligayang sensasyon sa mga bahaging ito at maaaring magdulot ng kasukdulan sa ilang mga kaso. na homolohiya ng lalake sa glandula ni Skene ng babae (na pinaniniwalaang kaugnay ng G-spot sa babae).

## Tingnan din 
*Sodomiya

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagtatalik