open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sakoku

Ang **Sakoku** (鎖国, "saradong bansa") ay ang paghihiwalay na patakarang panlabas ng Hapones na shogunatong Tokugawa (aka Bakufu) na kung saan sa loob ng 214 taon, ang mga ugnayan at kalakal sa pagitan ng Hapon at iba pang mga bansa ay malimit na limitado, halos lahat ng mga dayuhan ay pinagbawalan na makapasok sa Hapon at ang mga karaniwang Hapones ay pinipigilan na umalis sa bansa. Ang patakaran ay naisabatas ng Tokugawa shogunate sa ilalim ng Tokugawa Iemitsu sa pamamagitan ng isang bilang ng mga utos at patakaran mula 1633 hanggang 1639, at natapos makalipas ang 1853 nang pilitin ng American Black Ships na utos ni Matthew Perry ang pagbubukas ng Hapon sa Amerikanong (at, sa pamamagitan ng extension, kanluraring) kalakalan sa pamamagitan ng isang serye ng mga kasunduan.

Naunahan ito ng isang panahon ng higit na walang limitasyong kalakal at laganap na pandarambong. Ang mga marinero at mangangalakal na Hapon ay naglakbay sa Asya, kung minsan ay bumubuo ng mga pamayanan ng Nihonmachi sa ilang mga lungsod, habang ang mga opisyal na embahada at embahada ay bumisita sa mga estado ng Asya, Bagong Espanya (kilala bilang Mehiko mula pa noong unang bahagi ng ika-19 na siglo), at Europa. Ang panahong ito ay nabanggit din para sa maraming bilang ng mga dayuhang mangangalakal at pirata na residente sa Hapon at aktibo sa katubigan ng Hapon.

Ang terminong sakoku ay nagmula sa akdang pansulat na Sakoku-ron (鎖国論) na isinulat ng Hapones na astronomo at tagasalin na si Shizuki Tadao noong 1801. Inimbento ni Shizuki ang salita habang isinasalin ang mga gawa ng manlalakbay na Aleman noong ika-17 siglo na si Engelbert Kaempfer patungkol sa Hapon.

Ang Hapon ay hindi ganap na nakahiwalay sa ilalim ng patakaran ng sakoku. Ang Sakoku ay isang sistema kung saan ang mga mahigpit na regulasyon ay inilagay sa commerce at pakikipag-ugnay sa dayuhan ng shogunate at ilang pyudal domains (han). Mayroong malawak na pakikipagkalakalan sa Tsina sa pamamagitan ng daungan ng Nagasaki, sa dulong kanluran ng Hapon, na may isang lugar ng tirahan para sa mga Tsino. Ang patakaran ay nakasaad na ang tanging impluwensyang European na pinapayagan ay ang pabrika ng Olanda sa Dejima sa Nagasaki. Ang mga makabagong siyentipiko, panteknikal at pang-medikal na mga pagbabago ay dumaloy sa Hapon sa pamamagitan ng "*Rangaku*" ("pag-aaral ng Olanda"). Ang kalakalan sa Korea ay limitado sa Tsushima Domain (bahagi ngayon ng Nagasaki Prefecture). Ang kalakalan sa mga Ainu ay limitado sa Matsumae Domain sa Hokkaidō, at ang pakikipagkalakalan sa Kaharian ng Ryukyu ay naganap sa Satsuma Domain (kasalukuyang Kagoshima Prefecture). Bukod sa mga direktang pakikipag-ugnay na komersyal sa paligid ng mga lalawigan, ang mga bansa sa pangangalakal ay nagpadala ng regular na misyon sa "*shōgun*" sa Edo at sa Kastilyo ng Osaka.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Kasaysayan ng Hapon
Federicus

Ang **Federicus** (  ;  ) ay isang makasaysayang kaganapan ng pagsasadula na nagaganap taun-taon sa makasaysayang sentro ng lungsod ng Altamura, Italya.  Ang pangalan nito ay nagmula sa pangalang Latin  ni haring Frederick II, na nagtatag sa lungsod ng Altamura at kalaunan, ito ang nagbigay inspirasyon sa pagkabuo ng kaganapan. Kabilang sa ilang mga aktibidad ang muling pagganap ng parada ng pagbibisita ni Frederick II (kasama ang kanyang mga tauhan) sa lungsod ng Altamura.  Karaniwang ipinagdidiriwang ang kaganapan sa ikalawang bahagi ng Abril, at karaniwang tumatagal ito ng tatlong araw.

## Kasaysayan 
Ang kaganapan ay nagsimula noong 2012 sa pamamahala ng asosasyong Italyano na *Fortis Murgia*,   at mula noon ay paulit-ulit itong isinasagawa taun-taon. Naakit ang maraming turista na karamihan mula sa ibang mga rehiyon ng Italya at  mula rin sa ibang bansa. Ang mga paaralan ng Altamura ay sinasara rin sa panahon ng kaganapan, karamihan ay upang payagan ang mga mag-aaral na tumulong sa darating na pagdiriwang.  

## Mga larawan 

Talaksan:F2017 cathedral parade 3.jpg|Federicus 2017 - Parada sa Katedral ng Altamura
Talaksan:F2017 cathedral parade 4.jpg|Federicus 2017 - Parada sa Katedral ng Altamura
Talaksan:F2017 cathedral parade 5.jpg|Federicus 2017 - Parada sa Katedral ng Altamura
Talaksan:F2017 barbershop.jpg|Federicus 2017 - *Barbitonsore* (ang *barbershop* / gupitan)
Talaksan:F2017 synagogue.jpg|Federicus 2017 - Ang sinagoga ay itinayo muli sa medyebal na tirahan ng mga Judio
Talaksan:F2017 unicorn hall.jpg|Federicus 2017 - Ang bulwagan ng mga Unikornyo
Talaksan:F2017-street.jpg|Federicus 2017 - Sa likod ng Katedral ng Altamura
Talaksan:F2017 parade 1.jpg|Federicus 2017 - Parada malapit sa *Porta Montium* (na pinangalanang Porta Matera ) 

## Mga Sanggunian 
## Mga kawingang panlabas 
*  
* *La Gazzetta del Mezzogiorno* - 
*
Bagong Bilangguan ng Bilibid

thumb|Ang gusali ng Bagong Bilangguan ng Bilibid
Ang **Bagong Bilangguan ng Bilibid** (Ingles: **New Bilibid Prison**), sa Muntinlupa, Pilipinas ay ang kauuluhang bilangguan sa loob ng Kalakhang Maynila rito isinasalpak ang mga bilanggo na pinatawan ng mabigat na parusa o nakagawa ng matinding kaparusahan, Ito ay may lawak na 551 ektarya at 104 ektarya ito ay binuksan noong taong 1940 bago ang Lumang Bilangguan ng Bilibid noong taong 1900.

Taong 2011 ito ay may kabuuang bilang ng populasyon na papalo at Taong 2018 namay ay papalo sa 26,877 na inmate ang nakasalpak sa bilangguan. At may kapasidad na 17,779.

## Sanggunian
Kategorya:Mga bilanggo
Lindol sa New Zealand ng 2021

Ang **Lindol sa New Zealand ng 2021** o **2021 Kermadec Islands earthquake** ay isang malakas na lindol na nagpayanig sa isla ng Kermadec sa bansang New Zealand ito ay naglabas ng enerhiyang magnitud 8.1 na lindol na nag pagguho sa ilang kabahayan at istraktura ng isla.

Ang Kermadec ay nakapalibot sa Australian plate na nakapaloob sa Pacific Ring of Fire.

## Sanggunian
Kategorya:Mga lindol noong 2021
Kategorya:Mga lindol ayon sa bansa
Sinovac Biotech

**Sinovac Biotech Ltd.** () ay isang bakuna ng Chinese bioparmasyutikal bakuna ito ay nakatuon sa paghahanap ng debelopment nito at paggawa nito at ng komersyal bakuna upang maprotektahan ang tao laban sa mga sakit, Ito ay nakabase ng isang biopharmaceutical kompanya sa Beijing, Ito ay nakalista sa  NASDAQ at nakikipagpalit sa  Sinovac's trading noong Pebrero 2019 habang nagaganap ang paglaban ng proxy.

## Paggamit
### Debelopment bakuna sa COVID-19
Ang CoronaVac ay hindi nakabukas sa virus ng COVID-19 bakuna ay naidebelop mula sa Sinovac Ito ay nakalaan sa Phase III clinical trials sa Brazil, Chile, Indonesia, Malaysia, Philippines at Turkey.

Pebrero 2021 ang Tsina ang nagbigay ng 600,000 Sinovac shots sa Pilipinas pagkatapos mula sa FDA's ng rekumendasyon laban mula sa bakuna.

## Tingnan rin
* Talaan ng mga bakuna ng COVID-19

## Sanggunian
Kategorya:Mga bakuna sa COVID-19
COVAX

Ang **COVID-19 Vaccines Global Access** o **COVAX** ay isa sa mga bakuna laban sa COVID-19 sa mundo ay mula sa **Gavi, the Vaccine Alliance** mula Geneva, , ito aprobado sa World Health Organization (WHO).

## Kandidato ng bakuna
Noong Hunyo 2021 ang WHO ay aprubado ang mga Oxford–AstraZeneca, Pfizer–BioNTech, Moderna, Sinopharm, CoronaVac at Janssen na mga bakuna na gagamitin para sa mga emergency, Ang mga bakuna ay ipapamahagi bilang parte ng COVAX.

## Pamamahagi
Ang COVAX ay mamimigay ng bakuna upang magawa sa buong mundo, Na aabot sa 92 mababa sa middle income ng mga bansa ay maging karapat-dapat na matanggap bilang bakuna sa COVID-19. Ang COVAX AMC ay pinondohan ng mga kontribusyon ng mga donor, para sa **COVAX pasilidad**.

## Mga partisipante
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Talaan ng mga bakuna ng COVID-19

## Sanggunian
Kategorya:Mga bakuna sa COVID-19
Webtun

thumb|286x286px|Isang halimbawa ng webtun
Ang **webtun** (Koreano: 웹툰, Ingles: ***webtoon***) ay isang uri ng elektroniko o didyital na komiks (*webcomic*) na nagmula sa Timog Korea. Sa simula, hindi lubos na kilala ang webtun sa ibang panig ng mundo maliban lamang sa South Korea, subalit mabilis na lumakas ang internasyunal na katanyagan nito dahil sa paglaganap ng mga komiks na nabubuksan na sa pamamagitan ng mga *smartphone*. Ilang lamang sa mga tanyag na lathalaan ng mga webtun ay ang *Daum Webtoon* at *Naver Webtoon*.

May tatlong pangunahing katangian ang isang webtun:

# Ang bawat kabanata ay nakaguhit sa isang makitid pero mahaba at patayong kambas (tinatawag na *infinite canvas*).
# Kinulayan ito kaysa naka *black-and-white* (dahil hindi naman ito ilalathala sa papel)
# May iilang webtung nilagyan na ng musika at *animation*.

## Mga tanyag na webtoon 
* *Lookism* (2014-kasalukuyan) ni Park Tae-joon
* ''Yumi's Cells* (2015-20) ni Lee Dong-gun
* *The God of High School* (2011-kasalukuyan) ni Park Yong-je
* *Noblesse* (2007-19) nina Son Jeho at Lee Kwangsu
* *Tower of God* (2010-kasalukuyan) ni S.I.U.
* *Love Alarm* (2014-kasalukuyan) ni Chon Kye-young
* *True Beauty* (2018-kasalukuyan) ni Yaongyi
* *Sweet Home'' (2017-20) nina Kim Carnby at Hwang Young-chan

Kategorya:Komiks
Pormula ni Mollweide

right|thumb|198x198px| Larawan 1 - Isang tatsulok. Ang mga anggulong *α*, *β*, at *γ* ay naayon sa mga gilid *a*, *b*, at *c*  na katapat ng mga ito .
Sa trigonometriya, ang **pormula ni Mollweide**, na minsan ay tinutukoy sa mga mas lumang teksto bilang **mga ekwasyon ni Mollweide**,  pinangalan mula kay Karl Mollweide, ay isang pagpapangkat ng dalawang mga ugnayan sa pagitan ng mga gilid at mga anggulo ng isang tatsulok.  Maaari itong gamitin upang suriin ang pagkakaisa at pagkakaayon ng mga solusyon ng tatsulok. 

Hayaan ang *a*, *b*, at *c* na maging haba ng tatlong gilid ng isang tatsulok. Hayaan ang *α*, *β*, at *γ* na maging mga sukat ng mga anggulo katapat ng tatlong gilid na naayon sa pagkakabanggit. Ang pormula ni Mollweide ay nagsasaad na

:  \frac{a + b} c = \frac{\cos\left(\frac{\alpha - \beta} 2 \right)}{\sin\left(\frac \gamma 2 \right)} 

at

:  \frac{a - b} c = \frac{\sin\left(\frac{\alpha - \beta} 2 \right)}{\cos\left(\frac \gamma 2 \right)}. 

Ang bawat isang tumbasan dito ay gumagamit ng lahat ng anim na mga bahagi ng tatsulok - ang tatlong mga anggulo at ang haba ng tatlong mga gilid.

## Mga sanggunian 
## Karagdagang pagbabasa 
* H. Arthur De Kleine, "Proof Without Words: Mollweide's Equation", *Mathematics Magazine*, bolyum  61, bilang 5, pahina 281, Disyembre, 1988.
Kategorya:Trigonometriya
Audiovisual Communicators

Ang **Audiovisual Communicators, Inc.** ay isang kumpanyang pagsasahimpapawid. Nagpapatakbo ang kumpanyang ito ng mga himpilan sa mga pangunahing lungsod sa bansa bilang **Monster Radio**.

## Mga himpilan
### Monster Radio
### Radyo Sincero
Ang mga susunod na himpilan ay pinamamahalaan ng Herbz Med Pharma Corporation.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kompanyang pagsasahimpapawid ng Pilipinas
Punta Integrated School

Ang **Punta Integrated School** na dating kilala bilang **Punta National High School** ay isang pampublikong mataas na paaralan sa Punta, Calamba City, Laguna, Pilipinas . Nag-aalok ito ng parehong junior high school (mga marka 7-10) at senior high school (mga markang 11-12).

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Mga mataas na paaralan sa Pilipinas
Piko

Ang **Mannga na Pico** (binabaybay din ng **Piko** ), na kilala rin bilang **Padero**, ay isang urimga mangga mula sa Pilipinas . Kasama rin sa katunayan ang Carabao kabilang ito sa pinakakaraniwang nilinang komersyal na mangga sa Pilipinas.

Ang manga na Pico ay nailalarawan sa pamamagitan ng mataas na pinahabang mga prutas, na umaabot sa  haba ngunit sa paligid lamang ng  sa diamater. Ito ay malinaw na pipi sa paghahambing sa Carabao. Ang mga hinog na prutas ay maputlang dilaw hanggang sa kulay kahel na kulay. Ang laman ng mga hinog na prutas ay matamis, kulay na mayaman na kahel na karaniwang namumula malapit sa mga ubos. Malambot ang laman ngunit hindi malambot tulad ng mga mangga sa Carabao.

Tulad ng ibang mga mangga na uri ng Pilipinas, ang mga Pico mangga ay pol Membersryonic, taliwas sa mga mangga na uri ng India. Ang panahon ng prutas ay mula Mayo hanggang Hulyo.

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Prutas
Mamon de yema

Ang **mamon de yema** ay isang Pinoy na Panghimakas na manamis na  crema ng yema. Tinutukoy rin bilang mamon sa ugnayan, na may pagkakaiba lamang nito ang yema alinman sa katas, bilang pagpuno, o bilang bahagi ng cake batter.  Ang mamon ay isang tulad na kombinasyon ng gatas at itlog. Karaniwan din itong pinalamutian ng gadgad na keso.

## Sanggunnian 
Kategorya:Panghimagas ng Pilipinas
Crema de Mangga

Ang **Crema De Mangga** ay isang Pilipinong panghimakas na gawa sa mga patong ng *Broas* o *Graham Crackers*, Tamis na Crema, Kondensada, at hinog na Mangga na Karabaw. Pinalamig ito ng ilang oras bago ihain, kahit na maaari din itong i-lagay sa malamig na temperatura upang bigyan ito ng isang katanging-tanging anyo ng sorbetes. Ito ay isang modernong pagkakaiba-iba ng tradisyunal na  *Crema de Fruta*. Kilala rin ito ng iba't ibang mga pangalan tulad ng **Mango Refrigerator Cake**, **Mango Graham Float**, **Mango Royale**, at **Mango Icebox Cake**.

*Ang Crema de mangga* ay isa pang bersyon na karagdagan na gumagamit ng custard at *gulaman* (agar) o gelatin, tulad ng sa orihinal na *crema de fruta* .

Ang Crema De Mangga ay maaari ring gawin sa iba't ibang mga prutas tulad ng, pinya, saging, at seresa, bukod sa iba pa. Ang mga kumbinasyon ng iba't ibang prutas ay nagreresulta sa isang bersyon na sa orihinal na *crema de fruta*.

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Panghimagas ng Pilipinas
Piyok

Ang **piyok** o **pagpiyok** sa pangkalahatan ay tumutukoy sa biglaang paglipat ng antas ng tinig ng tao na kadalasan nangyayari tuwing umaawit. Sa maraming pagkakataon, tumutukoy naman ito sa hindi sinasadyang pagkabasag ng tinig habang inaawit ang mga awiting may mga matataas na nota. 

Ang pagpiyok ay nangyayari kapag nababanat ang tagukan habang lumalaki ito. Ang pagpiyok ng boses ay maaari ring maiugnay sa pagkalalim ng boses, karamihan sa mga kalalakihan, sa panahon ng pagbibinata, na tinatawag din na pagbabago ng tinig .

## Tingnan din 
* Kabagungtauhan
* Lalagukan
* Lalamunan

## Mga Sanggunian 
## Mga kawingang panlabas 
* http://raysantoschoirmastersguide.weebly.com/blogs.html
* https://www.scribd.com/document/420891494/Bakit-ako-pumipiyok
* Pag-iwas sa pagpiyok

Kategorya:Tunog
Falcon Heavy

thumb|200x200px|Ang Tatak (Logo) ng Falcon Heavy
thumb|300x300px|Ang pag-angat ng Falcon Heavy Test Flight mula sa Kennedy Space Center.

Ang **Falcon Heavy** ay isang bahagyang magagamit muli na sasakyan ng paglulunsad ng mabibigat na pagtaas na dinisenyo at ginawa ng SpaceX. Ito ay nagmula sa sasakyan ng Falcon 9 at binubuo ng isang pinalakas na unang yugto ng Falcon 9 bilang gitnang core na may dalawang karagdagang Falcon 9 na tulad ng mga unang yugto bilang mga strap-on boosters. Ang **Falcon Heavy** ay may pinakamataas na kapasidad ng kargamento ng anumang kasalukuyang pagpapatakbo na sasakyan sa paglulunsad, at ang pangatlong pinakamataas na kapasidad ng anumang rocket na naabot ang orbit, naadaanan ang **Saturn V at Energia**.

Ang **Falcon Heavy** ay ang pinaka-makapangyarihang rocket sa pagpapatakbo sa mundo sa pamamagitan ng isang factor na dalawa. Na may kakayahang umakyat sa orbit ng halos **64 metric tone (141,000 lb)***.* Ang **Falcon Heavy** ay maaaring magtaas ng higit sa dalawang beses ang kargamento ng susunod na pinakamalapit na sasakyang pang-pagpapatakbo, ang **Delta IV Heavy**. Ang **Falcon Heavy** ay binubuo ng tatlong Falcon 9 na siyam na engine na core na ang 27 mga makina ng Merlin na magkakasama ay lumilikha ng higit sa 5 milyong pounds ng thrust sa pag-angat, katumbas ng humigit-kumulang labing walong 747 na sasakyang panghimpapawid. Ito'y ay merong 3 Launches, 7 Kabuuang Pag-landings, at 4 Reflown Rockets, ito'y nakabase sa SpaceX.

Kategorya:Sasakyang pangkalawakan
SpaceX Starship

thumb|333x333px|SpaceX Starship SN8 prototype habang isang flight test sa Boca Chica, Texas, Disyembre 2020.
Ang sistema ng **SpaceX Starship** ay isang iminungkahing ganap na magagamit muli, dalawang yugto-sa-orbit na sobrang bigat na paglulunsad ng sasakyan sa ilalim ng pag-unlad ng SpaceX. Ang system ay binubuo ng **isang booster stage**, na pinangalanang **Super Heavy**, at isang pangalawang yugto, na tinukoy din bilang **"Starship"**. Ang ikalawang yugto ay dinisenyo bilang isang pang-matagalang kargamento, at kalaunan, **nagdadala ng pasahero na spacecraft**. Ang spacecraft ay magsisilbing kapwa ang pangalawang yugto at ang in-space na pang-matagalang orbital sasakyang pangalangaang.

Ang **Starship** ay ang ganap na magagamit muli na spacecraft at pangalawang yugto ng sistemang **Starship**. Nag-aalok ito ng isang pinagsamang seksyon ng kargamento at may kakayahang magdala ng mga pasahero at kargamento sa **orbit ng Earth**, mga patutunguhan sa planeta, at sa pagitan ng mga patutunguhan sa Earth.

Ito'y may taas na 50 M (160 ft), ang kanyang Diameter ay nasa 9 M (30 ft), ang kanyang Propellant Capacity ay nasa 1500 T (2.6 Mlb), at ang kanyang Payload Capacity ay nasa 100+ T (200+ Klb)

Kategorya:Sasakyang pangkalawakan
Datu Alamada

Si **Datu "Amaybulyok" Alamada** ay ang Iranun na datu ng Tribong Idalemen na lumaban laban sa paniniil ng mga rehimeng kolonyal ng mga dayuhan sa loob ng dalawampung taon sa mga mabubundok na lugar sa pagitan ng Cotabato at Lanao. Si Datu Alamada ay kinilala bilang isa sa mga tanyag na pinuno ng mga Iranun at ng Dalaman na nakakalat sa buong hilagang bahagi ng mga Lungsod ng Pigcauayan, Libungan, Sultan Kudarat at sa Kitacubong (ngayon ay Poblacion) bilang trono ng kanyang kaharian.

Siya ay binansagan ni Bai Dayang "Sampurna" bilang "Bandalen a takena, datu na wai aki" na nangangahulugang "Ang lalaking di masalitain, ang datu ng mga Iranun".

## Digmaang Amerikano-Moro 
thumb|Lupaing sakop ng Tribong Idalemen sa ilalim ni Datu Alamada noong kapanahunan ng mga Amerikano.|321x321px
Si Datu Alamada ay nagkaroon ng 4 na kuta:

* **Kuta Bager** - (nangangahulugang 'lakas')
* **Kuta Piagangugan** - (mula sa salitang *agong**)*** - sa kuta na ito ay may isang agong upang balaan sila sa mga paparating na pag-atake.
* **Kuta Kalilidan** - (nangangahulugang 'paggulong) - sa Bundok Agkiragkir, natalo ang mga Amerikano noong sila'y sumalakay sa kutang ito. Sila ay nahulugan ng mga malalaking mga bato at mga punong kahoy na kanilang ikinamatay.
* **Kuta Dasumangcop** - (nangangahulugang 'walang pagsuko') - ito ang naturingang huling linya ng kanyang depensa. Sa kuta na ito ay kanyang sinabi sa kanyang mga tauhan na 'mas maiigi pang mamatay kaysa sa sumuko'. 

Matapos ang pagkamatay ni Rajahmuda Ali sa Labanan ng Ilog Malalag noong ika-22 ng Oktubre, pinagpatuloy ni Datu Alamada ang pakikipaglaban sa mga Amerikano sa susunod na 9 taon.

Siya ay sumuko na rin noong ika-19 ng Mayo 1914 sa Pamahalaang Amerikano. Siya ay nakipagkita kay Gobernador Harrison sa Malacañang noong 1915. Noong siya ay tinanong kung ano ba ang kanyang ninanais, ang kanyang sinabi ay "basta pakainin mo lang ang aking mga tauhan". Doon nagtapos ang kanyang 20 taon ng pakikipaglaban sa koloniyalismo.

Siya ay nagretiro na rin at namatay noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa Pigcalagan, Sultan Kudarat.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Digmaang Pilipino-Amerikano
Mga pagsalakay sa Calabarzon ng 2021

Noong ika-7 ng Marso 2021, nagdaos ang kapulisan at ang kasundaluhan ng **sabayang pagsalakay**, o mga **raid**, taguri **COPLAN ASVAL**, sa mga iniuugnay na pinuno at kasapi ng mga rebeldeng komunista sa iba't ibang bahagi ng Calabarzon. Di bababa sa siyam ang nakumpirmang napatay habang anim naman ang inaresto.
Inalmahan ng mga makakaliwang grupo ang mga pagsalakay. Sa isang pahayag, umalma rin ang Human Rights Watch. Samantala, lehitimo ang operasyon ayon sa hepe ng PNP.

## Panimula 
Sa bisa ng 24 na *search warrant* na inilabas ng dalawang hukom, nagdaos ang kapulisan ng isang pagsalakay sa Calabarzon para mahuli ang mga personalidad na komunistang terorista.

Dalawang araw bago ang naturang pangyayari, "iniutos" ni Pangulong Rodrigo Duterte sa kapulisan at kasundaluhan na "patayin" at "tapusin" ang mga rebeldeng komunista sa mga engkwentro. Gayunpaman, itinanggi ng tagapagsalita ng kapulisan na si Police Col. Chit Gaoiran na may kinalaman ang operasyon sa utos na ito.

## Pagsalakay 
Noong ika-7 ng Marso 2021, sinalakay ng pulisya, CIDG, SAF, at ang ika-202 brigada ng kasundaluhan ang mga tinuturing nilang mga komunistang terorista sa iba't ibang bahagi ng Calabarzon, partikular na sa Cavite, Laguna, Batangas, at Rizal. Ayon kay Gaoiran walong indibidwal sa Rizal at isa sa Rizal ay nananatiling nakatakas. Idinagdag din ni Sinas na ang sabay na paghahatid ng mga search warrants noong Linggo ay ipinatupad batay sa mga ulat ng iligal na paghawak ng mga baril.

## Mga reaksiyon 
Tinuligsa ng Human Rights Watch (HRW) ang pagsiksik sa mga aktibista sa rehiyon ng Calabarzon. Sa isang pahayag, sinabi ng representante ng HRW na Asia director na si Phil Robertson na "seryosong nag-aalala" ang kanilang grupo sa mga ulat sa balita tungkol sa mga pagsalakay na isinagawa ng pulisya at militar sa iba`t ibang mga lalawigan sa Calabarzon. Ang Bagong Alyansang Makabayan ay tinanggihan na ang mga napatay at naaresto sa operasyon ng pulisya-militar sa Calabarzon noong Linggo ay "komunista-terorista" na sinabi ng mga pwersang pangseguridad.

Nanawagan ang mga Senador noong Marso 8 para sa isang malalim na pagsisiyasat sa serye ng mga pagsalakay sa mga tanggapan at tahanan ng mga aktibista sa Calabarzon. Kinondena ni Senador Risa Hontiveros ang pagsalakay na sinabi niya ay dahil sa "mataas na antas ng kawalang galang ng administrasyong ito sa pangunahing mga karapatang pantao." Sinabi pa rin ni Robredo na "ang mamamayang Pilipino ay mas karapat-dapat kaysa sa nakamamatay na rehimeng na ito."

## Tingnan rin
* Barilan sa Commonwealth ng 2021

## Mga sanggunian 
Kategorya:2021 sa Pilipinas
Kategorya:Terorismo sa Pilipinas
Kategorya:Pang-aabuso ng karapatang pantao sa Pilipinas
Entisar Elsaeed

**Ang Entisar Elsaeed** (o **Entessar El-Saeed** ) ay isang aktibista sa Egypt para sa mga karapatan ng kababaihan. Siya rin ang nagtatag at kasalukuyang direktor ng Cairo Foundation for Development and Law. Pangunahing nakatuon ang kanyang grupo at personal na misyon sa pagsugpo sa pag-aalis ng ari ng babae, pagtulong sa mga biktima ng pang -aabuso sa tahanan, at pagbibigay ng edukasyong sekswal.

## Mga paggalaw 
Sa pagdating ng COVID-19 pandemya, si Elsaeed at ang kanyang grupo ay nakatuon sa tumataas na bilang nang mga pang-aabuso sa tahanan na dinaranas nang maraming kababaihan. Sa mga utos na magkaroon ng lockdown, na pinipigilan ang mga kalalakihan sa trabaho at sa mga tahanan nang mas maraming oras sa araw, hinulaan na tataas ang kaso ng pang-aabuso sa bahay. Bilang karagdagan, ang edukasyong sekswal ay nagdusa sa panahon ng pandemya, na nagreresulta sa lumalaking kawalan ng kakayahang ma-access ang ligtas na impormasyong sekswal. Ang responsibilidad para mapanatiling ligtas ang mga miyembro ng pamilya ay nakaatas sa mga ina ng tahanan. Bilang isang resulta, dinagdagan ng organisasyon ni Elsaeed ang mga output sa mga materyal na pang-edukasyon sa lahat ng tatlong mga isyung ito, na pinapayagan silang magpatuloy na gumawa ng isang epekto habang sumusunod pa rin sa ligtas na mga COVID na mga protokol.

Nagsalita si Elsaeed laban sa *female genital mutilation* ng babae (FGM) sa Egypt, na mayroong pinakamaraming bilang ng mga kababaihan na sumailalim sa FGM ng anumang bansa. Inaprubahan niya ang mga hakbang ng gobyerno ng Ehipto upang magpataw ng mas mabibigat na mga parusa para sa mga nahatulan sa pagsasagwa ng FGM, ngunit nagsalita tungkol sa paglalagay ng kulturang FGM sa lipunang Egypt. Binanggit ni Elsaeed ang mga alalahanin na ang mga batas ay hindi ipapatupad at ang mga paniniwala ay kakaunti at malayo ang pagitan.

Sa karagdagan, sinusuportahan ni Elsaeed ang malayang pananalita ng mga kababaihan na nabilanggo dahil sa "pag-udyok masamang pamumuhay" sa pamamagitan ng pag-post ng mga video sa TikTok, isang popular na social media at video-sharing application. Pinuna ni Elsaeed ang kawalan ng kakayahan ng marami sa Egypt na umangkop sa mga bagong pagbabago sa kultura na nabuo bilang resulta ng social media.

## Mga Sanggunian 
Kategorya:aktibista
Ayanda Denge

Si **Ayanda Denge** (namatay noong Marso 24, 2019) ay isang Aprikanong *transwoman* at biktima ng *sex trafficking.* Siya ay isang tagapagtaguyod para sa mga taong transgender, nakaligtas sa sex trafficking, at para sa pagpapatanggal ng prostitusyon.  Siya ang chairman ng Sex Workers Education and Advocacy Taskforce (SWEAT). Sinabi ni Denge na, "ang pagiging transgender ay ... isang tripleng dosis ng stigmatisasyon at diskriminasyon". 

## Talambuhay 
Si Denge ay isang Xhosa, at lumaki sa lungsod ng Port Elizabeth, sa Eastern Cape.

## Karera 
Si Denge ay nagsimulang magtrabaho sa Johannesburg, at kalaunan ay naglakbay sa iba pang mga lungsod ng Timog Aprika kabilang ang Harare, Durban, Cape Town, Port Elizabeth, at Victoria Falls.  Sa kanyang tungkulin sa SWEAT, sinanay ni Denge ang 50 peer edukador, at nagtrabaho bilang isang motivational speaker sa kamalayan sa cancer, kamalayan sa HIV / AIDS, at mga isyu sa adbokasiya ng karapatang pantao na nauugnay sa ganitong trabaho. 

Nagsalita si Denge sa paglulunsad noong Agosto 2015 sa Cape Town ng Asijiki Coalition para sa Decriminalization of Sex Work .  Kasama sa samahan ang mga *sex workers*, aktibista, at tagapagtaguyod at tagapagtanggol ng karapatang pantao, at ang namumuno na komite ay binubuo ng Sisonke Sex Worker Movement (Sisonke), Women’s Legal Center (WLC), ang Sex Worker Education and Advocacy Taskforce (SWEAT), at Sonke Gender Justice. 

Si Denge ay nakapanayam ng Daily Vox habang dumadalo sa 2016 International AIDS Conference sa Durban, "Ang pagiging transgender ay hindi isang dobleng dosis, ngunit ito ay isang tripleng dosis ng stigmatisasyon at diskriminasyon." 

## Personal na buhay 
Si Denge ay nanirahan sa Cape Town, South Africa. 

## Mga Sanggunian
Marie Senghor Basse

**Marie Senghor Basse** (1930-2019), buong pangalan **Marie-Thérèse Camille Senghor Basse**, ay isang manggagamot sa Senegal na namuno sa *Center de protection maternelle et infantile* (Mother and Child Protection Center) at nagsilbi bilang kinatawan ng Senegal sa Food and Agriculture Organization ng United Nations mula 1961 hanggang 1966. Pagkatapos ay bumalik siya sa Senegal kasama ang kanyang asawang si Edouard Camille Basse, ang embahador ng Senegal sa Italia, at nagtrabaho ng dalawang taon bilang isang inspektor sa Dakar Medical School. Noong 1968, itinatag ni Basse ang ''l'Institut de Technologie Alimentaire'' (Institute of Food Technology ) ng Senegal kung saan sinaliksik niya ang pagpoproseso ng mga prutas, gulay, butil, at mga produktong hayop. Bilang karagdagan, si Basse ay madalas na nakikita sa pambansang telebisyon ng Senegal na nagtataguyod ng "lokal na pagkonsumo" ng mga pagkain. Bukod pa rito, si Basse ay isang miyembro ng tagapagtatag ng seksyon ng Senegalese ng African Cultural Community, isang samahan na itinatag ni Wole Soyinka na naglalayong tulungan ang mga intelektuwal at artista ng Africa na umangkop sa mga natatanging hamon ng modernong panahon. 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Namatay noong 2019
Kategorya:Ipinanganak noong 1930
Flaviana Charles

Si **Flaviana Charles** ay isang abogado mula sa Tanzania at direktor ng Business and Human Rights Tanzania. Siya rin ay isang aktibong miyembro ng Network of African Women in Conflict Prevention and Mediation na bahagi ng Unyong Aprikano . 

## Talambuhay 
Si Flaviana Charles ay lumaki bilang isang ulila sa Mtandika, Tanzania . Nag-aral si Charles sa Mtandika Trade School nang mabigyan ng gantimpalang pinansiyal para sa mga iskolar tulad niya. Isa siya sa mga sampung mag-aaral na nakukuha nito. Siya ay pinalaki ni Madre Barberina Mhagala, ang tagataguyod ng paaralang pangkalakalan, na nagbibigay ng mga batang babae na hindi makapagpatuloy sa pangalawang edukasyon na may mga kasanayan sa pananahi.

Noong 2002, nakuha ni Charles ang kanyang Bachelor of Laws (LLB) mula sa Unibersidad ng Dar es Salaam at pagkatapos ay nagtapos upang makamit ang kanyang master degree sa International Law and Human Rights noong 2010 sa Unibersidad ng Coventry sa Inglatera.
 

## Karera 
Sa kanyang pagtatapos, si Flaviana Charles ay nagpatuloy na naging isang opisyal ng programa sa Legal at Human Rights Center sa Tanzania. Si Charles ay naging kasapi ng maraming mga samahan na nakasentro sa batas at karapatang pantao, kabilang ang Tanganyika Law Society (Continuing Legal Education Committee), East Africa Law Society, African Coalition for Corporate Accountability, Tanzania Women Lawyers Association, at Tanzania Human Rights Defenders Association. Dagdag pa, nag-aral si Charles sa Unibersidad ng Bagamoyo at Law Law ng Tanzania, na nakatuon sa pagkakapantay-pantay ng kasarian, mga karapatan sa pamumuhunan sa pamayanan, karapatang malinis, at responsibilidad sa lipunan ng kumpanya. 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Aicha Duihi

Si **Aicha Duihi** ay isang aktibista ng karapatang pantao sa Sahrawi,  siya rin ang pangulo ng Observatory for Peace, Democracy and Human Rights na nagtaguyod laban sa mga kampo ng Polisario Front sa lalawigan ng Tindouf ng Southwestern Algeria sa hangganan ng Kanlurang Sahara . Partikular, si Duihi ay nagsisilbing tagapagsalita para sa mga inagaw at bihag na mga tao na nakabilanggo sa mga kampo ng Polisario at naghahangad na labanan ang propaganda at maling impormasyon na naka-target sa mga mahihinang kababaihan. Noong 2019, nakamit niya ang European Prize para sa International Women’s Leadership sa European Parliament.

## Aktibismo 
Bilang pangulo ng Sahara Observatory, responsable si Duihi sa pakikipag-usap sa iba pang mga NGO tungkol sa mga lugar na pinag-aalala at interes. Sa pamamagitan ng Independent Human Rights Network and Sahara League for Democracy and Human Rights, naglabas ng pahayag si Duihi na kinokondena ang katahimikan ng internasyonal sa estado ng mga kampo ng Polisario sa Tindouf at Lahmada, partikular na tumatawag ng arbitraryong mga pagsubok at pag-aresto sa mga mamamahayag at mga aktibista ng karapatang pantao.

Inimbitahan din ni Duihi ang United Nations Security Council upang tugunan ang hindi pagkakapantay-pantay at diskriminasyon batay sa kasarian hinggil sa papel ng kababaihan sa pagtataguyod ng kapayapaan sa rehiyon.  Sa layuning ito, tumulong siya sa paglikha ng maraming pagkukusa ng mga mamamayan at mga proyekto na tina-target ang pagpapabuti ng mga bata, pati na rin ang mga hakbangin na naghahangad na pigilan ang human trafficking.

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Margaret Ghogha Molomo

**Si Margaret Ghogha Molomo** ay isang aktibistang pangkapaligiran sa Timog Aprika, siya rin ay isang deputy chairman ng Mining and Environmental Justice Community Network of South Africa (MEJCON-SA) at tagapamahala ng Kopano Formation Committee. Ang MEJCON-SA ay isang samahan na nagsasaayos ng mga pangkat na ang mga karapatan ay naapektuhan ng pagmimina sa rehiyon,  at bilang isang tagapamuno ng komunidad, kasama sa mga gawain ni Molomo ang pakikipaglaban kontra sa mga konglomerate ng pagmimina at pagtataguyod ng karapatang pantao ng mga inidbidwal na ang mga karapatang pangkapaligiran ay nilabag. 

## Aktibismo 
Ang isang halimbawa ng aktibismo ni Molomo ay ang kamakailan-lamang na pagtatalo sa isang kumpanya ng pagmimina ng platinum na nagtangkang patakbuhin ang lupa na ginagamit ng pamayanan ng Mokopane, Limpopo, nang walang pahintulot. Bilang karagdagan, ang minahan ay nagsasagawa ng mga pagpapatakbo ng pagmimina sa lupa na itinalaga para sa mga layunin ng agrikultura at sa mga lugar na naglalaman ng ilan sa mga libingan ng komunidad. Humingi sina Molomo at MEJCON na protektahan ang mga karapatan ng komunidad sa pamamagitan ng pagsampa ng mga ligal na apela at pagsasagawa ng mga proseso sa korte. 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Yelena Grigoryeva

Si **Yelena Grigoryeva** (1977/1978 - Hulyo 21, 2019) ay isang aktibista ng karapatang pantao at  karapatan ng LGBTQ. Sumalungat din siya sa annexation ng Crimea ng Russian Federation. Siya ay namatay sa St. Petersburg, Russia noong Hulyo 21, 2019, nang siya ay sinaksak at sinakal hanggang ng hindi kilalang mga salarin. Ang impormasyon sa pagkilala ni Grigoryeva ay lumitaw noong Hulyo sa isang website na nilikha ng isang pangkat na tumatawag sa kanilang sarili na ' Saw ' mula sa isang American horror film franchise. Hinimok ng pangkat ang mga mambabasa na manghuli, kumidnap at magpatay sa isang listahan ng mga LGBTQ + na tao. Ang website ng Saw ay na-block sa Russia ngunit ang isang bagong listahan ng mga aktibista ng LGBTQ +, mga mamamahayag at mamamayan ay nagpapalipat-lipat sa mga apps ng social media at mga apps sa pagmemensahe sa bansa, na hinihimok pa rin ang iba na patayin ang mga LGBTQ + na mga tao sa Russia.

## Mga Sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* *Si Polizei ay nagtapos kay Mord ng isang LGBT-Aktivistin als na "persönlichen Konflikt".* Sa: Zeit.de suka 25. Hulyo 2019.
* 'Kinumpisal' ng tao ang pagpatay sa aktibista ng LGBT + na si Yelena Grigoryeva, ngunit ang LGBT + na komunidad ng Russia ay hindi kumbinsido
Kategorya:Walang pook ng kapanganakan
Kategorya:Namatay noong 2019
Kategorya:Ipinanganak noong Dekada 1970
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Hayat Mirshad

Si **Hayat Mirshad** (ipinanganak noong 1988) ay isang Lebanese na feminista, journalista, aktibista, at isa sa tagapagtayo ng non-profit na feministang kolektibo na *FE-MALE* . Mayroon siyang degree sa panitikan sa Ingles mula sa Pamantasang Lebanese at isang degree sa isang kursong kasarian sa pag-unlad ng tao at *humanitarian aid* mula sa Amerikanong Unibersidad ng Beirut.

## Aktibismo 
Itinatag ni **Hayat Mirshad** ang kauna-unahang peministang programa sa radyo  sa Lebanon noong 2012, na tinawag na "Sharika wa Laken" (A Partner Not Yet Equal). Noong 2007, isa siya ang nagtatag ng non-profit na peministang kolektibo ang *FE-MALE* kung saan nanatili siyang isa sa mga direktor nito. Siya rin ang namumuno sa komunikasyon nang Lebanese Women Democratic Gathering at isa rin siyang miyembro ng UN Women’s Youth Gender Innovation Agora.

## Mga parangal 
Noong 2020, si Mirshad ay kinilala ng BBC bilang isa sa nangungunang 100 maimpluwensya at nakapagbigay inspirasyon sa mga kababaihan ng taon para sa kanyang trabaho bilang direktor ng *FE-MALE*. 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Kategorya:Ipinanganak noong 1988
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Sara García Gross

Si **Sara García Gross** (ipinanganak noong 1986) ay isang aktibistang Salvadoran, feminista, at tagapagtanggol ng karapatang pantao . Siya ang tagapamahala ng pampulitikang adbokasiya para saCitizen Group for the Decriminalization of Therapeutic, Ethical, and Eugenic Abortion, na itinatag noong 2009. Siya ay miyembro din ng Salvadoran Network of Women Human Rights Defenders. Noong 2019, siya ay ipinakilala bilang Simone de Beauvoir Prize ng Pransya para sa kanyang trabaho na nagtataguyod ng mga karapatan sa pagpapalaglag .

## Talambuhay 
Si **Sara García Gross** ay ipinanganak sa Chalchuapa noong 1986.   Nakakuha siya ng degree mula sa Central American University sa sikolohiya. Nag-dalubhasa siya sa mga pag- aaral ng kasarian sa National Autonomous University ng Mexico . Noong Hunyo 2019, siya ay naninirahan sa Buenos Aires, kung saan siya ay nagtapos ng master degree sa Human Rights at Democratization para sa Latin America at Caribbean sa National University of General San Martín . 

Noong 2014, ipinakita niya ang ulat sa audio na *Del Hospital a la Cárcel*, na tumatalakay sa mga isyu na nauugnay sa mga karapatang sekswal at reproduktibo ng kababaihan. 

Ang Citizen Group for the Decriminalization of Therapeutic, Ethical, and Eugénic Abortion, kung saan nagtatrabaho si Gross, ay isang multidisciplinaryong organisasyong panlipunan na nagtataguyod para sa pagbabago ng batas ng Salvadoran tungkol sa pagpapalaglag . Bilang karagdagan, isinusulong nila ang edukasyon sa pakikipagtalik at ipinagtatanggol ang mga kababaihan na sinisingil o nahatulan ng pagpapalaglag o mga kaugnay na usapin. 

Noong Enero 2019, iginawad sa kanya ng Paris Diderot University ang Simone de Beauvoir Prize para sa kanyang pagsisikap na mabawasan ang aborsyon sa mga kaso ng panggagahasa, human trafficking, kung nasa panganib ang buhay ng ina, o kapag ang ina ay menor de edad. 

## Mga Sanggunian 
## Mga panlabas na link 
* 
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Kategorya:Ipinanganak noong 1986
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Bai Bibyaon Ligkayan Bigkay

Si Bai Bibyaon **Ligkayan Bigkay** ay isang pinuno ng Lumad at environmentalista. Siya ang una at nag-iisang babaeng pinuno sa kasaysayan ng mga Lumad.  Siya ay isang tagapagtaguyod ng mga karapatan ng mga katutubo at naging tagapagtanggol ng mga lupaing ninuno ng Manobo pati na rin ang Pantaron Mountain Range mula pa noong 1994. Ang Pantaron Mountain Range ay tahanan ng isa sa pinakamalaking natitirang lubwagan sa Pilipinas.  Angkabundukan ay naghahatid din ng tubig sa mga pangunahing ilog sa Mindanao, kabilang ang ilog ng Mindanao, Ilog Pulangi, Ilog ng Davao, Ilog ng Tagoloan, at mga pangunahing sanga ng ilog ng Ilog Agusan.  Si Bigkay ay binigyan ng parangal na Bai na nakalaan para sa mga kababaihang Mindanaon na may katungkulan at ang Bibyaon ay titulo ni Bigkay bilang pinuno ng kanyang tribo. 

Kasama siya sa mga pinuno na kumontra sa mapanirang operasyon ng pagtotroso na makakasira sa mga lupaing ng Manobo sa Talaingod, Davao del Norte.  Siya ay tinawag bilang "ang Tandang Sora ng kanayunan… ang Ina ng mga Lumad na pumukaw sa rebolusyon ng sambayanang Pilipino para sa pambansang pagpapasiya at kalayaan."

Kinilala rin siya bilang Most Distinguished Awardee ng 5th Gawad Bayani ng Kalikasan (Hero of the Environment Award) noong 2018.
 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Nina Gualinga

Si **Nina Gualinga** (ipinanganak noong Hunyo 1993) ay isang Ecuadorian na aktibista na nagtutulak ng mga  karapatang pangkalikasan at mga karapatan ng mga katutubo. Bahagi siya ng pamayanan na nagsasalita ng Kichwa at ginugol ang halos bahagi ng kanyang buhay sa pagtataguyod  sa mas mabuting proteksyon sa kapaligiran ng Ecuadorian Amazon at sa mga naninirahan na mga hayop pati na rin ang mga tao na umaasa sa kapaligiran na ito..  

## Talambuhay at aktibismo 
Si Gualinga ay ipinanganak at lumaki sa pamayanan ng Sarayaku na nagsasalita ng Kichwa kasama ang  kanyang ina sa Ecuadorian Amazon.   Sa edad na pitong taong gulang, siya ay nagtataguyod para sa hustisya sa klima at mga karapatang katutubo.. Nakuha niya ang kanyang kaalaman sa kagubatan sa pamamagitan ng kanyang mga magulang at lolo't lola.  Ang kapatid na babae ni Gualinga, na si Helena Gualinga, at ang kanyang ina, na si Noemí Gualinga ay mga aktibista rin sa kapaligiran at mga aktibong miyembro ng pamayanan ng Kichwa Sarayaku laban sa pagsasamantala sa kagubatan ng Amazon ng mga kumpanya at ng gobyerno ng Ecuador. Ang adbokasiya ni Gualinga para sa mga karapatan ng katutubo at teritoryo ay nagsimula nang ang isang kumpanya ng langis sa tulong ng mga tropa ng militar ng Ecuadorian na pamahalaan ay marahas na sinamantala ang lupang katutubo ng kanyang komunidad. Sa edad na 18, kinatawan ni Gualinga ang kabataan ng Sarayaku sa huling pagdinig ng kaso. Kasama rin siya sa mga delegado na nagtataguyod para sa proteksyon ng "Living Forests" sa pandaigdigang mga kumperensya sa klima noong COP20 at COP21 sa Lima at Paris. Siya ay miyembro ng mga katutubong kababaihan na nagmartsa noong 2016 upang mapag-isa at ipagtanggol ang mga karapatan at teritoryo ng mga kababaihan ng 7 nasyonalidad.  Si Nina ay bahagi rin ng delegasyon ng WECAN sa COP25 na negosasyon sa klima sa Madrid noong 2019.  Sa kaganapan, binanggit niya na ang paraan sa labas ng krisis sa klima ay makinig sa mga katutubo na naging tagapag-alaga ng lupa sa libu-libong taon para sa mga solusyon.

## Mga parangal 
* Gawad sa Kabataan ng WWF International President ng 2018 

## Mga Sanggunian 
## Mga panlabas na link 
*   
* Ecuador: Isang taon pagkatapos ng mapagpasyang pagpapasya, nagpapatuloy ang pakikibaka ng Sarayaku
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Kategorya:Ipinanganak noong 1993
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Pagsalakay sa Paombong

Ang **Pagsalakay sa Paombong** ay isang naganap na biglaang pagatake ng mga Katipunero sa mga Espanyol sa pamumuno ni Kapitan Gregorio del Pilar sa isang simbahang Kastila sa munisipalidad ng Paombong.

## Pag-atake 
Noong ika-3 ng Septyembre 1897, linggo, si Gregorio del Pilar at ang kaniyang 10 na mga kawal ay nagsuot at nagpanggap bilang mga babae. Sila ay naghimpil sa harap ng simbahan bago pa man nagsimula ang misa. Nagulat ang mga sundalong Kastila nang paputukan ang isa sa mga bantay ng mga Katipunero. Pagkatapos ay nagsimula na silang magpaputok sa iba pang mga sundalo. Dahil dito ay napilitang lumikas ang mga Kastila at dahil sa kanilang pagmamadali ay naiwan rin nila ang kanilang mga armas. Naging matagumpay ang mga Katipunero kaya madali nilang nakuha ang mga naiwang mga 14 ripleng Mauser at iba pang mga panustos. Ito'y tinaguriang isa sa mga pinakamatagumpay na mga pag-atakeng naganap noong panahon ng himagsikan.

## Kinalaunan 
Inimbitahan ni Pangulong Emilio Aguinaldo si Gregorio del Pilar na makisali sa panloob na sirkulo ng mga pinunong rebolusyonaryo sa Biak-na-Bato dahil sa kanyang matagumpay na engkuwentro sa Paombong. Matapos ay nataasan na rin si del Pilar ng ranggo bilang Teniyente-Heneral. Siya rin ay nakiisa sa mga pumirma ng Kasunduan sa Biak-na-Bato.

## Listahan ng mga tanyag na nakipagdigma sa Paombong 
Ito ang listahan ng mga tanyag na nakipagdigma sa Paombong:

* Gregorio del Pilar
* Juan Fernando
* Julian H. del Pilar
* Juan Pugo
* Inocencio Tolentino

## Mga Sanggunian
Kehkashan Basu

**Si Kehkashan Basu** ay isang Emirati na aktibistang pangkalikasan at karapatang pantao.  Siya rin ay isang embahador para sa Youth for the Council for the Future of the World, isang pinarangalan na tagapayo ng NGO Committee on Sustainable Development,  isang miyembro ng KidsRights Youngsters, at nagwagi ng International Children's Peace Prize noong 2016.

## Talambuhay 
Si Kehkashan ay ipinanganak noong Hunyo 5 at kasalukuyang naninirahan sa Dubai.   Siya ang tagapagtatag at pangulo ng Green Hope, isang samahan para sa pagpapanatili na nagtuturo at nagbibigay lakas sa mga bata at kabataan sa buong mundo, sila ay ibinibilang sa mga proseso ng Sustainable Development Goals (SDGs) sa pamamagitan ng mga proyekto na nakatuon sa pamayanan sa hustisya sa klima,  paghinto sa pagkasira ng mga lupain, pagtataguyod ng napapanatiling pagkonsumo at nababagong enerhiya, at pangangalaga sa biodibersidad, pati na rin ang pagkakapantay-pantay ng kasarian at hustisya sa lipunan. Kasalukuyang may higit sa 1000 mga kasapi sa kabuuan, sa Canada, Suriname, Gitnang Silangan, India at Nepal, Gumagawa ang samahan sa pamamagitan ng pagsasagawa ng mga workshop at kumperensya tungkol sa pagpapatupad ng mga SDG. 

Noong 2018, nailimbag niya ang libro ng maikling kwento na "The Tree of Hope", sa pakikipagtulungan ng ilustrador na si Karen Webb-Meek.

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Helena Gualinga

Si **Sumak Helena Sirén Gualinga** (ipinanganak noong Pebrero 27, 2002) ay isang aktibista sa kapaligiran at karapatang pantao mula sa pamayanan ng Kichwa Sarayaku sa Pastaza, Ecuador. 

## Talambuhay 
Si Helena Gualinga ay ipinanganak noong Pebrero 27, 2002, sa katutubong Pamayanan ng Kichwa Sarayaku na matatagpuan sa Pastaza, Ecuador. Ang kanyang ina na si Noemí Gualinga ay isang katutubong Ecuadorian na dating pangulo ng Kichwa Women Association. 

Mula sa murang edad ay nasaksihan ni Gualinga ang pag-uusig sa kanyang pamilya dahil sa paninindigan laban sa interes ng malalaking kumpanya ng langis at mga epekto nito sa kapaligiran sa lupain ng katutubo.  

Si Helena Gualinga ay lumahok sa COP25 sa Madrid, Espanya. Nagsalita siya tungkol sa kanyang pag-aalala sa gobyerno ng Ecuador na nagpapahintulot sa pagkuha ng langis sa katutubong lupain. Sinabi niya: "Ang gobyerno ng ating bansa ay ibinibigay pa rin ang aming mga teritoryo sa mga korporasyong responsable sa pagbabago ng klima. Ito ay isang krimen." Pinuna niya ang gobyerno ng Ecuador para sa pag-angkin ng interes na protektahan ang Amazon sa panahon ng kumperensya sa halip na dumalo sa mga hinihiling ng kababaihan ng Amazon na dinala sa gobyerno sa mga protesta sa Ecuador noong 2019.  Ang petisyon ng kilusan ay "Hilingin na si Patricia Espinosa, Tagapagpaganap na Kalihim ng United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), Tanggihan ang Pagpopondo Mula sa Mga Fossil Fuel Corporations Para sa COP26!". 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Kategorya:Ipinanganak noong 2002
Kategorya:Aktibista
Kategorya:Aktibismo
Editar Adhiambo Ochieng

**Si Editar Adhiambo Ochieng** ay isang Kenyan na aktibista na nagtataguyod at nagtatanggol sa mga karapatan ng kababaihan at tumutulong sa mga nakaligtas sa karahasang sekswal.

Noong 2020, siya ang naging unang nagwagi ng Wangari Maathai Award sa Kenya para sa kanyang kontribusyon upang mapigilan ang pagkalat ng COVID-19 pandemya sa mga iskwater ng Kibera.   

## Talambuhay 
Si Ochieng ay ipinanganak at lumaki sa Kibera,  Siya ay ginahasa sa edad na anim, at ginahasa nang isang grupo sa edad na labing anim, at pagkatapos ay ipinagmamayabang ng mga umatake sa kanya ang kanilang krimen. Itinuring niya ang mga personal na karanasan na ito bilang mga halimbawa ng normal na karahasang sekswal laban sa mga kababaihan, pati na rin ang lakas ng kababaihan na mabuhay, at mga inspirasyon para sa kanyang aktibismo.   Hinihimok niya ang mga kababaihan na magbahagi ng kanilang mga kwento, pagtaas ng kamalayan at suporta sa pamamagitan ng pagsasapubliko ng pagkakapareho ng mga karanasang ito. Ang samahan na kanyang pinatatakbo ay nagsisilbing isang network ng suporta para sa mga mahihinang kababaihan, tulad ng mga umaalis sa mapang-abusong relasyon.  Hindi siya naging matagumpay sa pakikipalaban para sa puwesto sa parlyamento sa Kibra Constituency sa tiket ng partido Ukweli  sa halalan ng Nobyembre 7, 2019, na nakakuha ng 59 na boto mula sa isang kabuuang 41,984 naitala. 

## Mga parangal 
Nanalo siya ng Wangari Maathai Award noong 2020 kasunod ng kanyang serbisyo sa pamayanan sa Kibera sa panahon ng COVID-19 pandemya, na naging unang nagwagi ng award.

 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Mga Keniano
Kategorya:Nabubuhay na mga tao
Fikile Ntshangase

Si **Fikile Ntshangase** (kamatayan: Oktubre 22, 2020) ay isang aktibistang pangkapaligiran sa Timog Aprika.

Kinontra ni Ntshangase ang pagpapalawak ng isang minahan ng karbon na pinamamahalaan ng Tendele Coal malapit sa Somkhele, sa lalawigan ng KwaZulu-Natal, malapit sa kanyang tahanan sa Ophondweni. Siya ay isang nangungunang miyembro ng Mfolozi Community Environmental Justice Organization,  MCEJO, na lumaban sa pagpapalawak ng minahan malapit sa Hluhluwe-Imfolozi Game Reserve. 

Ang ilan sa pamayanan, na ayon sa kaugalian ay nakasalalay sa pagpapastol at agrikultura, ay nangangampanya upang mapanatili ang kasaganaan ng lugar, ngunit ang iba pang mga miyembro ng pamayanan ay nangangailangan ng trabaho mula sa minahan at suportado ang pagpapalawak, na humahantong sa tumataas na tensyon. Noong Abril, 19 na bala ipinaputok sa bahay ng isa pang aktibista laban sa pagmimina, si Tholakele Mthethwa. 

## Mga Sanggunian 
Kategorya:Namatay noong 2020
Kategorya:Aktibismo