open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nat King Cole

Si **Nathaniel Adams Coles** (Marso 17, 1919 &ndash; Pebrero 15, 1965), kilala sa larangan bilang **Nat King Cole**, ay isang Amerikanong musikerong unang naging tanyag bilang isang nangungunang piyanista ng *jazz*.  Bagaman isang dalubhasang piyanista, mas naging bantog siya sa karera ng tugtugin mula sa kanyang malumanay na malalim na tinig, na ginamit niya sa pagtatanghal sa mga henero ng "malaking banda" at *jazz*.  Siya ang unang Aprikanong Amerikanong naging punang tagapagpasinaya ng isang palabas sa telebisyon na may sari-saring mga sangkap ng pampagtatanghal (isang *variety show*) at nakapagpanatili ng pandaigdigang kasikatan ng mahigit sa 40 mga taon makalipas ang kanyang kamatayan; malawakan siyang tinatanggap bilang isa sa pinakamahalagang katauhan o personalidad na pangmusika sa kasaysayan ng Estados Unidos.

 
Kaurian:Mga musiko mula sa Estados Unidos
Kaurian:Mga Aprikanong Amerikano
Francisco Javier

thumb|right|Si San Francisco Javier.
Si **San Francisco Javier**, isinilang bilang **Francisco de Jaso y Azpilicueta** (Javier, Espanya, 7 Abril, 1506 - Pulo ng Shangchuan, Tsina, 3 Disyembre, 1552) ay isang Nabares (taga-Kaharian ng Navarro) na nagpanimula ng mga misyong Romano Katoliko at tagapagtatag ng Lipunan ni Hesus (o Samahan ni Hesus). Siya ang pintakasing santo ng mga misyonero. Inaalala ang kanyang kapistahan tuwing Disyembre 3.

Kategorya:Mga paring Heswita
Kategorya:Mga santo
Kenneth at Mamie Clark

Sina **Kenneth Bancroft Clark** (Hulyo 24, 1914–Mayo 1, 2005) at **Mamie Phipps Clark** (1917-1983), ay isang mag-asawang koponan ng Aprikanong Amerikanong mga sikologo na nagtatag ng Lundayan para sa Kaunlaran ng Bata (*Northside Center for Child Development*) sa Harlem at ng organisasyong *Harlem Youth Opportunities Unlimited* (HARYOU).  Nakilala sila noong mga 1940 dahil sa kanilang mga pagsubok na gumagamit ng mga manika upang pag-aralan ang mga pag-uugali ng mga bata hinggil sa lahi ng tao, na nagmula sa isang tesis na pangdegring maestro ni Mamie Clark.  Tumestigo sila bilang mga ekspertong saksi sa *Briggs v. Elliott*, isa sa mga kasong na sa kalaunan ay pinagsama upang maging ang tanyag na *Brown v. Board of Education* (Brown v. Lupon ng Edukasyon), ang kaso kung saan pinawi ng Kataas-taasang Hukuman ng Estados Unidos ang paghihiwahiwalay ng mga lahi o segregasyon panglahi sa edukasyong pampubliko.

Kaurian:Mga Aprikanong Amerikano
Kaurian:Mga sikologo
Muntadar al-Zaidi

Si **Muntadhar al-Zaidi** () ay isang mamamahayag na Iraqi na nagsisilbing tagapagbalita sa kompanyang al-Baghdadia TV. Nakatutok ang kanyang mga ulat sa pagkamatay ng mga balo, ulila at bata sa Digmaan sa Iraq.

Noong 16 Nobyembre 2007, binihag si al-Zaidi ng mga di-kilalang mga mandurukot sa Baghdad. Dalawang ulit na rin siyang hinuli ng mga miyembro ng Hukbong Sandatahan ng Amerika sa Iraq. Noong 14 Disyembre 2008, ibinato niya ang kanyang sapatos kay Presidente George W. Bush ng Estados Unidos sa isang pagpupulong. Nagtamo si al-Zaidi ng mga sugat habang inaaresto at pinaghihinalaang pinahirapan siya sa kanyang pagkakakulong. Dinirinig na ng Hukumang Pangkriminal ng Iraq ang kanyang kaso.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga Iraqui
Martilyong may pansipit

Ang isang ***martilyong may baluktot na pansipit*** (Ingles: *claw hammer*, *curved claw hammer*) ay isang kasangkapang ginagamit na pamukpok at pantanggal ng mga pako mula sa isang bagay, katulad ng kahoy.  Para sa pagpupukpok ang sapad na bahagi ng ulo, samantalang pang-alis ng pako ang baluktok at nakausling bahagi.  Bagaman karaniwang kaugnay ng mga gawaing may kahoy o pagkakarpintero, hindi ito para sa ganitong mga trabaho lamang nauugnay.

## Sanggunian
Kategorya:Pamukpok
Kategorya:Kasangkapan ng karpintero
Kategorya:Kasangkapang pangkamay
Martilyong may hatimbilog

right|frame|Isang 380 mm (15 pulgada) martilyong may hatimbilog.

Ang **martilyong may hatimbilog** (Ingles: *ball-peen hammer*, *ball-pein hammer*, *ball pane hammer*) ay isang uri ng martilyo may sapad na bahagi ng ulo at katambal na hating bilog sa isang bahagi.  Isa itong pamukpok na ginagamit sa mga gawaing pambakal, kung saan pinapainam nito - sa pamamagitan ng pagpukpok - ang katangian ng metal.  Ginagamit din itong panghulma ng metal.

## Sanggunian
Kategorya:Pamukpok
Kategorya:Kasangkapang pangkamay
Kategorya:Kasangkapan ng karpintero
Gavel

Ang **gavel** [Ingles] ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*malyete, isang maliit na maso.
*Gavel (komiks), isang tauhan sa komiks.
Distornilyador

thumb|right|Mga distornilyador.
thumb|right|Isang pangkat ng mga distornilyador ng mag-aalahas o alahero.
Ang **phillip screwdriver**, **disturnilyador**, **distilyador** (Ingles: *screwdriver* ay isang kagamitang **pangturnilyo**, **pangbalukay**, **pangsindirit**, o **pangroskas** na tiyakang dinisenyo upang magkabit, magpasok, maghigpit, magluwag, at magtanggal ng mga turnilyo (sindirit, roskas, o balukay)  Mayroon itong ulo o dulo na siyang dinidikit sa turnilyo at isang hawakang bilugan na tinatangan ng kamay ng tao na ginagamit sa pagpihit at pantulak upang maibaon ang turnilyo sa paglalagakan nito.  Ito ay may pahalang na dulo  Maaaring pinapaikot ng kamay o kaya ng motor.

## Sanggunian 
Kategorya:Kasangkapang pangkamay
Liyabe

thumb|right|Mga liyabe.
thumb|right|Isang liyabe-tubo.
Ang isang **liyabe** o **birador** (Ingles: *wrench*, *spanner*) ay isang kasangkapang ginagamit sa pagpihit ng mga tuwerka (*nut*) at barang panagka (talasok, pansabat, tarangka, o kabilya; *bolt* sa Ingles), o iba pang bagay na maiuugnay sa isang liyabe.  Kabilang dito ang **liyabe-tubo**

## Tingnan din
*Kalso

## Mga sanggunian
Kaurian:Kasangkapang pangkamay
Kagawaran ng Ugnayang Panlabas

Ang **Kagawaran ng Ugnayang Panlabas** ng Pilipinas (Ingles: ***Department of Foreign Affairs***, daglat: ***DFA***) ay isang kagawaran tagapagpatupad ng Pamahalaan ng Pilipinas na may tungkuling mamahala sa pagpapabuti ng ugnayan ng Pilipinas sa iba't ibang bansa. Ito rin ang nangangasiwa sa mga gawain ng mga embahador ng Pilipinas sa ibat ibang bansa at sa mga pandaigdigang samahan. Ito rin ang nangangalaga sa kapakanan ng mga mamamayan ng Pilipinas sa ibang bansa.

## Tala ng mga Kalihim/Ministro ng Ugnayang Panlabas 
(*) Pansamantalang Tagapamalakad
(**) Sabay na ginagampanan bilang Pangulo

## Mga Sanggunian 
*

Kaurian:Mga kagawarang tagapagpaganap ng Pilipinas
Kategorya:Kagawaran ng Ugnayang Panlabas (Pilipinas)
Pearl Bailey

thumb|right|Si Pearl Bailey.

Si **Pearl Mae Bailey** (29 Marso 1918&nbsp;– 17 Agosto 1990) ay isang Aprikanong Amerikanong mang-aawit at aktres. Matapos na lumitaw sa bodabil, nagsimula siya sa tanghalan ng Broadway sa *St. Louis Woman* noong 1946. Nagwagi siya ng isang Gantimpalang Tony para sa pangunahing gampanin sa produksiyong may tugtugin ng *Hello, Dolly!* na puro mga itim ang mga tauhan pang-entablado noong 1968. Noong 1986, nananalo siya ng Gantimpalang *Daytime Emmy* ("Pang-araw [na palabas] na Emmy") para sa kanyang pagganap bilang isang diwatang ninang sa *Cindy Eller: A Modern Fairy Tale* ng estasyong ABC, na isang espesyal na palabas na pambata pagkalipas ng oras ng pagpasok sa eskuwela. Umabot sa pinakamataas na sampu ang kanyang rendisyon ng awiting "Takes Two to Tango" noong 1952.

## Sanggunian 
Kategorya:Mga Aprikanong Amerikano
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Martinete

thumb|right|Isang makinaryang may martinete.

Ang **martinete** ay isang aparatong mekanikal at pangkonstruksyon na ginagamit sa pagpukpok ng mga haligi pabaon sa lupa upang makapagbigay ng pundasyong pangsuporta sa mga gusali o iba pang mga istruktura.  Kabilang sa tradisyonal na uri ng martinete ang isang uring may mabigat na pabigat na inilalagay sa pagitan ng mga pamatnubay upang malaya itong makapagpadulas pataas at ibaba sa isang hanay o guhit.  Inilalagay ito sa isang haligi.  Itinataas ang pabigat, na maaaring gumagamit ng hidroliko, lakas ng singaw, o kinakamay.  Kapag umabot na ang timbang sa pinakamataas na antas, pinapakawalan o binibitiwan na ito at tatama sa haligi upang maibaon ito sa lupa. 

## Sanggunian
Kaurian:Pamukpok
Martilyong pantapete

thumb|right|Isang martilyong pantapete.

Ang isang **martilyong pantapete** o **martilyong pangmaliit na pako** (*upholstery hammer*, *tack hammer*) ay isang magaang na balalak o martilyo na ginagamit sa pagpukpok at pagaampat ng tela sa mga balangkas ng kasangkapang pambahay na ginagamitan ng maliliit na pako o pagtatapete (*upholstery*).  Karaniwang may batobalani ang isang mukha ng pamukpok na ito upang makatulong sa paglalagay ng mga maliliit na pako.  Kapag sinimulan ang gawain, binabaon ng isa pang mukha ang mga maliliit na pako.  Upang mapabilis ang trabaho, naglalagay magtatapete ng mga pako sa kanyang bibig at ibinubuga ang mga ito patungo sa magnetikong mukha ng martilyo.  Bilang pamamaraang panggawain, malawakang napalitan na ang kagamitang ito ng baril na pangkapit (*staple gun*), o baril na panlapat o pangkabit ng mga pakong hugis alambre (*staple*).

## Sanggunian
Kategorya:Pamukpok
Kategorya:Kasangkapan ng karpintero
Kategorya:Kasangkapang pangkamay
Maso

thumb|right|Isang maso na may ulong goma.
thumb|right|Isang masong may mahabang hawakan.
Ang **maso** (Ingles: *mallet*, *maul*) ay isang uri ng martilyong may ulo na yari sa mas malambot na mga materyales, katulad ng kahoy, goma, o plastiko

## Sanggunian
Kategorya:Pamukpok
Liyabe (paglilinaw)

Ang **liyabe** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*susi, katulad ng liyabe-maestra (*master key* sa Ingles).
*liyabe o birador, isang uri ng panagka, panpihit ng tuwerka.
*plais, isang pang-ipit.
Barena

thumb|right|Isang barenang pinapaikot ng kamay at mga talim o balibol.
thumb|right|Isang barenang pinapaikot ng motor.
thumb|right|Isang *gimlet* o maliit na barena.
Ang **barena** o **balibol**; mula sa Olandes na *drillen*; *brace*, *auger*, *gimlet* [maliit na barena]) ay isang uri ng kagamitang **pambutas** ng mga materyales, at nilalagyan o kinakabitan ng talim ng barena (tinatawag ding balibol; *bit* o *drill bit* sa Ingles).  Karaniwang ginagamit ang kasangkapang ito sa mga gawaing pangkahoy, pangbakal, sa konstruksiyon o pagtatayo ng mga gusali, sa medisina, at iba pa.  Mayroon mga **barenang kinakamay** (*hand drill*) at may **barenang may motor** ngunit hinahawakan o sinusuportahan pa rin ng kamay.

## Mga sanggunian
## Ugnay Panlabas 
*Factors in choosing the best drill 

Kategorya:Kasangkapang pangkamay
Katam

thumb|right|Isang katam.
Ang **katam** (Ingles: *plane*, *planer*) ay isang kagamitang ginagamit sa paghuhugis ng kahoy.  Ginagamit ito sa pagpapatag, pagbabawas ng kapal, at nagpapakinis ng kalatagan ng tabla.  Isang halimbawa nito ang katam na pangutab.

## Sanggunian 
Kategorya:Kasangkapan ng karpintero
Kategorya:Kasangkapang pangkamay
Kategorya:Katam
Plane

Ang **plane** [Ingles] (bigkas: /pleyn/) ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*eroplano, isang uri ng sasakyang panghimpapawid
*katam, isang kasangkapang pangkinis at panghubog
*lapya, isang pisngi ng kalatagan
Katam na halang

thumb|right|Isang katam na halang.
Ang **katam na halang** o **katam na pangutab** (Ingles: *spokeshave*) ay isang uri ng katam na mayroon talim at dalawang hawakan sa magkabilang dulo.

## Sanggunian
Kaurian:Katam
Pait

thumb|right|Isang pait.
thumb|right|Isang burin na ginagamit sa paglililok.

Ang **páit** ay isang kagamitan na pamantay ng kalatagan ng kahoy o panghubog nito. Kilala itong ginagamit sa paglililok. Ang iba pang katawagan dito ay **lukob**, **buril**, at **burin**.  Ang katawagang *burin* ay halos patungkol lamang sa gawain ng paglililok.  Ang mga páit na may bilugang tanim ang tinatawag na *lukob.* Karaniwang itinatambal ito sa pamukpok na maso o balalak.

## Sanggunian
Kaurian:Kasangkapang pangkamay
Kategorya:Panlililok
Kaurian:Kasangkapan ng karpintero
Kikil

thumb|right|Mga kikil na may magkakapantay na mga ngipin.
thumb|right|Isang pangkikil na pangalot.
Ang **kikil** (Ingles: *file* o *hand-file*) ay isang uri ng kagamitang pangkamay na ginagamit na panghubog sa isang bagay sa pamamagitan ng paghiwa.  Karaniwan itong isang bareta o halang ng bakal na napapaligiran ng magkakasunod na mga talim at magkakapantay at tuwid na mga usli o "ngipin".  Kalimitan itong mayroon isang bahagi na nalalagyan ng hawakan na matatanganan ng kamay.  May isang uri ng **pangkikil**, **pangkinis**, **pangkiskis** na may mas malalaki, nakaangat, at hindi magkakapantay na mga ngipin o tulis, at tinatawag na **pangalot** o *rasp* sa Ingles.  Mas magaspang ang nagiging resulta kapag ginagamit ang pangalot.  

## Tingnan din 
*Pagkiskis

## Mga sanggunian 
Kaurian:Kasangkapang pangkamay
Kaurian:Kasangkapan ng karpintero
Jackie Robinson

thumb|right|Si Jackie Robinson.

Si **Jack Roosevelt "Jackie" Robinson** (Enero 31, 1919 – Oktubre 24, 1972) ay ang unang Aprikanong Amerikanong manlalaro sa Pangunahing Liga ng Beysbol ng makabagong panahon.  Bagaman hindi siya ang unang Aprikanong Amerikanong dalubhasang manlalaro ng beysbol sa kasaysayan ng Estados Unidos, ang pagpapakilala sa kanya sa Pangunahing Liga ng 1947 bilang bahagi ng Brooklyn Dodgers ang nagbigay ng wakas sa 60 mga taon ng segregasyon o paghihiwalay ng mga lahi, partikular na ang itim at puti, sa Estados Unidos, at bumuwag sa linya o harang ng mga kulay ng balat sa larangan ng beysbol.  Sa panahong iyon, maraming mga puting tao ang naniniwalang dapat na manatiling magkahiwalay sa maraming bahagi at bagay sa pamumuhay ang mga itim at mga puti, kabilang na ang palakasan o isports.  Sa kabila ng balakid na ito, nagpatuloy si Robinson sa pagkakaroon ng isang katangitanging karera sa beysbol.

## Sanggunian
Kategorya:Mga Aprikanong Amerikano
Kategorya:Beysbol
Rublo

:*Tumuturo ang roble rito.  Para sa uri ng puno, pumunta sa robles.*

[thumb|right|100,000 mga [rublong Belaruso na inilabas noong 2005.]]

Ang **rublo**, **rubla**, **roble**, o **rubol** (Ingles: *ruble* o *rouble*, Ruso: рубль = *rubl*) ay isang yunit ng pananalapi.  Ito ang pangkasalukuyang umiiral na yunit ng pananalapi sa Belarus, Rusya, at Transnistria, at dating yunit ng salapi ng ilang iba pang mga bansa, partikular na ang mga bansang naimpluwensiyahan ng Rusya at ng Unyong Sobyet.  Nahahati sa 100 mga **kopek** (Ingles: *copeck*, Ruso: *копейка*) ang isang rublo.  Gayon din, ang kopek ay ang ika-isandaang bahagi ng isang hiribniya o gribniya (*hryvnia*) ng Ukranya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Salapi
Kategorya:Pera
Kategorya:Mga pananalapi
Grivna ng Ukranya

Ang **Ukranyanong hiribniya** o **gribniya ng Ukranya** (Ingles: *hryvnia*, *hryvnya*, *hryvna* o *hrivna*; , ; sagisag: **₴**, kodigo: **UAH**), ay ang pambansang pananalapi o salapi ng Ukranya mula pa noong Setyembre 2, 1996.  Pinalitan nito ang Ukranyanong karbobaneto sa halagang 1 hiribnya = 100,000 mga karbobaneto.  Nahahati pa ang isang hiribniya sa 100 mga *kopiyok*.

Kaurian:Pera
Kaurian:Salapi
Kaurian:Mga pananalapi
Charlie Parker

Si **Charles Parker, Jr.** o **Charlie Parker** (ipinanganak noong 29 Agosto 1920 sa Lungsod ng Kansas, Misuri  12 Marso 1955), kilala rin bilang "**Bird**" (Ibon) o "**Yardbird**" (Ibon sa Bakuran), ay itinuturing na isa sa pinakamagiting na saksoponista sa larangan ng *jazz*, partikular na ang pagiging saksoponistang pang-*alto*.  Isa rin siyang kompositor.  Itinuturing na sa kanya nagmula ang musikang *bepop*.  Isa siyang maimpluhong manunugtog, kasama sa hanay nina Louis Armstrong at Duke Ellington.  Nakuha niya ang bansag na "Yardbird" noon pa mang kaagahan ng kaniyang karera sa musika, ngunit maraming mga magkakasalungat na pagsasalaysay hinggil sa pinagmulan nito, at ang pinaikling anyo nitong "Bird" ang nanatili sa natitirang bahagi ng kanyang buhay, na nagbigay ng inspirasyon sa mga pamagat ng isang bilang mga komposisyon ni Parker, katulad ng "*Yardbird Suite*" at "*Ornithology*".

## Sanggunian 
Kategorya:Mga Aprikanong Amerikano
Kategorya:Mga musiko mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos
Kagawaran ng Pananalapi

Ang **Kagawaran ng Pananalapi** ng Pilipinas (Ingles: *Department of Finance* o DoF) ay isang departamentong tagapagpatupad ng Pamahalaan ng Pilipinas na may tungkulin na magplano at mangasiwa ng mga polisiyang piskal, mamahala ng mga pinagkukunan ng salapi ng pamahalaan, magpasunod sa pangangalap ng buwis at kita sa bawat lokal na pamahalaan at pag-aaral, pagsang-ayon at pamamahala sa mga utang ng pampublikong sektor, at pamamahala ng mga korporasyon na pagmamay-ari o hinahawakan ng pamahalaan.

## Tala ng mga Kalihim ng Pananalapi 
(*) Pansamantalang Tagapamalakad
(**) Sabay na ginagampanan bilang Pangulo

## Mga Opisina 
### Kawanihan 
* Kawanihan ng Rentas Internas (BIR)
* Kawanihan ng Adwana (BOC)
* Kawanihan ng Tesorerya (BTr)
* Kawanihan ng Pananalapi ng Lokal na Pamahalaan (BLGF)

### Opisina 
* Privatization and Management Office (PMO)

### Ahensiya at Korporasyon 
* Korporasyon ng Segurong Deposito ng Pilipinas (PDIC)
* Paseguruhan ng mga Naglilingkod sa Pamahalaan (GSIS)
* Insurance Commission (IC)
* National Tax Research Center (NTRC)
* Central Board of Assessment Appeal (CBAA)
* Philippine Export-Import Credit Agency (PHILEXIM)
* Social Security System (SSS)
* Public Estates Authority (PEA)
* Cooperative Development Authority (CDA)

## Sanggunian 
Kategorya:Mga kagawarang tagapagpaganap ng Pilipinas
Whitney Young

[thumb|right|Si Whitney Young sa [Puting Kabahayan (*White House*)  sa Estados Unidos noong 1964.]]

Si **Whitney Moore Young, Jr.** (Hulyo 31, 1921 – Marso 11, 1971) ay isang Aprikanong Amerikanong pinuno ng karapatang pangsibil.  Inilaan niya ang halos kabuoan ng panahon ng kanyang larangan sa pagwawakas at pagsugpo ng diskriminasyon sa paghahanapbuhay sa Estados Unidos at pagpapaliko ng Pambansang Liga na Panglunsod (*National Urban League*) mula sa isang tila pasibo o hindi gumagalaw na organisasyong pangkarapatang sibil patungo sa isang mabalasik na nakibaka para sa may pagkakapantay-pantay na pagtanggap din ng pagkakataong pangkabuhayan at panlipinan (sosyo-ekonomiko) para sa mga hindi nabigyan ng tiyansa batay sa nagaganap sa kasaysayan.

Kaurian:Mga Aprikanong Amerikano
Kagawaran ng Transportasyon

Ang **Kagawaran ng Transportasyon** ng Pilipinas (Ingles: *Department of Transportation* o DOTr) ay isang departamentong tagapagpatupad ng Pamahalaan ng Pilipinas na may tungkuling mangalaga at magpalawak ng independente, mahusay, at maaasahang sistema ng transportasyon at komunikasyon bilang epektibong kagamitan para sa pagkabangon at pag-unlad ng ekonomiya ng bansa.

Hanggang sa ika-30 ng Hunyo, 2016, ang pangalan ng kagawaran ay **Kagawaran ng Transportasyon at Komunikasyon** (**DOTC**; ). Ang pag-alis ng komunikasyon sa tungkulin ng DOTC ay ayon sa naipasang batas noong ika-20 ng Mayo 2016, ang Batas Republika Blg. 10844 o *An Act Creating the Department of Information and Communications Technology* na inatasan ang lahat ng mga yunit at ahensiya na ukol sa komunikasyon ay magsama-sama upang buuin ang Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-Impormasyon at Komunikasyon.

## Tala ng mga Kalihim ng Transportasyon 
(*) Pansamantalang Tagapamalakad
(**) Sabay na ginagampanan bilang Pangulo

## Mga Ahensiya
### Transportasyon
* Land Transportation Office (LTO)
* Land Transportation Franchising and Regulatory Board (LTFRB)
* Civil Aviation Authority of the Philippines (CAAP)
* Maritime Industry Authority (MARINA)
* Philippine Coast Guard
* Philippine National Railways (PNR)
* Sistema ng Magaan na Riles Panlulan ng Maynila (MRT)
* Manila International Airport Authority (MIAA-NAIA)
* Mactan-Cebu International Airport Authority
* Philippine Ports Authority (PPA)
* Civil Aeronautics Board (CAB)
* Toll Regulatory Board (TRB)

## Sanggunian 
*Websayt ng Kagawaran ng Transportasyon at Komunikasyon 

Kategorya:Mga kagawarang tagapagpaganap ng Pilipinas
Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (Pilipinas)

Ang **Kagawaran ng Badyet at Pamamahala** ng Pilipinas (Ingles: *Department of Budget and Management* o DBM) ay isang departamentong tagapagpatupad ng Pamahalaan ng Pilipinas na responsable sa maayos at akmang paggamit ng mga yaman ng pamahalaan para sa pag-unlad ng bansa at maging instrumento para maabot ang mga hangad na sosyo-ekonomiko at pampolitika na pag-unlad.

## Tala ng mga Kalihim ng Badyet at Pamamahala 
(*) Pansamantalang Tagapamalakad
(**) Sabay na ginagampanan bilang Pangulo

## Mga Yunit 
* Fiscal Planning Bureau
* Budget and Management Bureau (BMB)
* Regional Operations Coordination Service (ROCS)
* Budget Technical Service (BTS)
* Budget Information System Service (BISS)
* Training and Information Service (TIS)
* Systems and Procedures Bureau (SPB)
* Department Legislative Liaison Office (DLLO)
* Organization and Productivity Improvement Bureau (OPIB)
* Organization, Position Classification and Compensation Bureau (OPCCB)
* Financial Service (FS)
* Administrative Service (AS)
* Legal and Legislative Service (LLS)

## Sanggunian
Kategorya:Mga kagawarang tagapagpaganap ng Pilipinas
Hipparion

thumb|left|Dibuho ng *Hipparion*. 
thumb|left|Kalansay ng *Hipparion*.
 
Ang ***Hipparion*** (Griyego, "bisiro") ay isang nangamatay na o hindi na umiiral na sari ng kabayo.  Kahawig ito ng makabagong kabayo, subalit may bakas pa ng panlabas na mga daliri sa paa, bukod pa sa pinakapaa o kuko nito, na hindi sumasayad sa lupa.  Mga 1.4 metro (4 talampakan 8 pulgada) ang taas nito sa may balikat.  Marahil ang *Titanis* ang tumutugis at kumakain ng *Hipparion*.

## Sanggunian
Kategorya:Kabayo
Kategorya:Equidae
Gigantopithecus

Ang ***Gigantopithecus*** ay isang nangamatay na o hindi na umiiral na sari ng bakulaw o ugaw na namuhay mula mga isang milyong taon hanggang sa kamakailang mga tatlong daan libong taon na ang nakalipas, sa ngayong pangkasalukuyang Tsina, Indiya, at Biyetnam, na naglalagay sa *Gigantopithecus* sa kaparehong kapanahunan at pook na heograpiko kasama ng ilang mga hominidyong mga uri.  Iminumungkahi ng talaan ng bakas o rekord ng posil na ang uring *Gigantopithecus blacki* ang pinakamalaking mga bakulaw na nabuhay, na tumatayo hanggang  at may timbang na hanggang .

## Mga sanggunian
Kategorya:Hominoidea
Kategorya:Primates
Titanis

Ang ***Titanis*** (etimolohiya: *Titanis* mula sa mitolohikong mga diyos na Titaniko ng Sinaunang Gresya na nauna sa Labindalawang Olimpiyano, bilang pahiwatig sa sukat ng ibon), ay isang sari ng napakalaking maninilang hindi nakalilipad na ibon.  Ang *T. walleri* ang nagiisang kasapi sa sari ng *Titanis*, na pinangalanan bilang pagpaparangal sa kolektor ng holotipong si Benjamin I. Waller.  Tinatayang namuhay ito noong mga 5 hanggang 2 milyong mga tao na ang nakalipas (Plioseno) sa Hilagang Amerika, may mga ebidensiya ng *fossil* o kusilbang na natagpuan sa Plorida at Tehas ng Estados Unidos.  Mula sa nagkataong katibayan, iminungkahi na hindi pa nangamatay ang mga uri bago sumapit ang mga 15,000 mga taon na ang nakararaan, subalit tinutuligsa ng mas tiyak na pagpepetsa nina McFadden at mga kasama ang ganyang isang nahuhuling petsa; lahat ng mga nalalamang kusilba ng *Titanis* ang tila mga may humigit-kumulang sa 2 milyong taon na ang nakalilipas.  Kabahagi ang *Titanis* ng pangkat ng mga dambuhalang ibong hindi nakalilipad na tinatawag na *Phorusrhacidae*, na binansagang "mga ibong halimaw" o mga "*terror bird*" sa Ingles, at kumakatawan sa pinakabatang mga uri ng linyahe o pinaglahian (pinagmulan ng lahi).  Nagmula ang *Phorusrhacidae* sa Hilagang Amerika; tanging ang *Titanis* lamang ang nakikilalang kasapi ng sanga ng pangkat na lumipat palabas sa kontinenteng iyon noong panahong tinatawag na Dakilang Pagpapalitan ng Amerika.

## Paglalarawan
Mayroon itong taas na 2.5 mga metro (8 talampakan 2 mga pulgada) at tumitimbang ng mga , subalit may malaking pagkakaiba-iba (marahil nagpapakita ng malakas na dimorpismong seksuwal)  Bagaman hindi natagpuan ang ulo nito, natitiyak na malaki ito, na may dambuhalang tila palakol na tuka, katulad ng mga kamag-anak nito.  Maliliit ang mga pakpak nito at hindi maaaring gamitin sa paglipad.  Nakalatag ang mga buto nito sa isang natatanging magkakaugpong na kayarian, na nagmumungkahing nakabubuka-buka ang mga daliri, at iminungkahing nagtatangan sa ilang uri ng may kukong "daliri", bagaman walang tuwirang katibayan para rito.  (Itinuturing na ngayon ang *Onactornis* bilang isang mababang kasingkahulugan (*junior synonym*) ng *Devincenzia*).

## Sanggunian
Kategorya:Phorusrhacinae
Roy Campanella

[thumb|right|Si Roy Campanella (nakaupo) na katabi si [Willie Mays (nakatayo at nakasuot ng uniporme).  Ang larawang ito ay kuha ito ni William C. Greene noong 1961.]]

Si **Roy Campanella, Sr.** (Nobyembre 19, 1921 &ndash; Hunyo 26, 1993), binansagang "**Campy**", ay isang Aprikanong Amerikanong manlalaro ng beisbol &mdash; pangunahin na sa puwestong tagasalo ng bola (*catcher*) &mdash; sa mga Ligang Pang-Itim (*Negro Leagues*) at Pangunahing Liga ng Beisbol (*Major League Baseball*).  Ipinanganak siya sa Philadelphia, Pennsylvania. 

Malawakang itinuturing bilang isa sa mga pinakamagaling na mansasalo sa kasaysayan ng laro, naglaro si Campanella para sa *Brooklyn Dodgers* noong mga 1940 at mga 1950, bilang isa sa mga tagapanimula sa pagbuwag ng hadlang dahil sa kulay sa larangan ng beisbol sa Pangunahing Liga ng Beisbol. Naudlot ang kanyang karera noong 1958 nang maging paralisado siya dahil sa isang aksidenteng pangsasakyan.

## Sanggunian
Kaurian:Mga Aprikanong Amerikano
Kaurian:Beysbol
Georges Cuvier

Si Baron **Georges Léopold Chrétien Frédéric Dagobert Cuvier**, **Georges Cuvier**, o **Léopold Cuvier** (23 Agosto 1769&nbsp;– 13 Mayo 1832) ay isang Pranses na naturalista at soologo.  Siya ang mas matandang kapatid na lalaki ni Frédéric Cuvier (1773–1838), isa ring naturalista.  Isa siyang pangunahing katauhan sa kapulungang makaagham sa Paris noong kaagahan ng ika-19 daantaon, at nakatulong sa pagtatalaga ng mga larangan ng hambingang anatomiya at paleontolohiya sa pamamagitan ng pagkukumpara ng nabubuhay na mga hayop sa mga kusilba.  Kilalang-kilala siya bilang tagapagtatag ng diwang ang ekstinksiyon o pagkawala na ng mga nilalang bilang isang katotohanan, bilang isang tagapagtangkilik ng katastropismo sa heolohiya noong kaagahan ng ika-19 daantaon, at bilang kalaban ng maaagang mga panukala o teoriyang pang-ebolusyon.  Pinakatanyag ang kanyang akdang ''Règne animal distribué d'après son organisation* (1817; na isinalin sa Ingles bilang *The Animal Kingdom'' o "Ang Kaharian ng mga Hayop"). Namatay siya sa Paris dahil sa kolera.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga siyentipiko mula sa Pransiya
Kategorya:Mga naturalistang Pranses
Kategorya:Mga soologo
John Wesley Powell

thumb|right|Si John Wesley Powell.
Si **John Wesley Powell** (Marso 24, 1834 &ndash; Setyembre 23, 1902) ay isang Amerikanong sundalo, heyologo, at eksplorador ng Kanlurang Amerika.  Tanyag siya dahil sa Heograpikong Ekspedisyon ni Powell noong 1869, isang paglalakbay sa ilog na nagtagal ng tatlong buwan patungo sa Lunting Ilog ng Utah at Ilog ng Kolorado na kinabibilangan ng unang pagtahak sa Malawak na Sabak (*Grand Canyon*).

## Kontribusyon
Noong Gilded Age ng Amerika, si Powell ay maraming nagawa sa pagdidisensyo ng tumatakbong tubig sa mga lupain at wastong paggamit ng suplay ng tubig sa Kanluraning bahagi ng Amerika. 

Si Powell din ay sumalamin sa mga dinamikong ugnayan sa pagitan ng mga gumagalaw na tubig pati na rin ang mga heolohiyang istraktura ng tatawirin nito. 

Maraming inilathalang pag-aaral si Powell tungkol sa mga katutubo lalong-lalo na sa mga lahing Ute na naninirahan sa mga kanyon. Ang mga pag-aaral na ito ay naging sentro ng kritisismo sa mga katutubo at dito nakuha ang konseptong "pagkabarbaryo" nila.

## Sanggunian
Kaurian:Mga siyentipiko
Charles Lyell

thumb|right|Si Gat Charles Lyell.
Si Gat o Ginoong **Charles Lyell**, Unang Baronete [mas mababa sa isang baron], Orden ng Dawag (KT), Katoto ng Kalipunan (o Samahan) ng mga Dugong Bughaw (o Royal) [*Fellow of the Royal Society*, FRS] (14 Nobyembre 1797 – 22 Pebrero 1875) ay isang Eskoses na manananggol, heologo, at protagonista (kalaban) ng Unipormitaryanismo.  Siya ang nangungunang heologo ng kaniyang kapanahunan, at isang impluwensiya sa bata pa noon na si Charles Darwin.

## Talambuhay
Si Lyell isang abogadong Britaniko at nangungunang heologo ng kanyang kapanahunan. Siya ay higit na kilala bilang may-akda ng *Principles of Geology* (Mga Prinsipyo ng Heolohiya) na nagpasikat sa konsepto ni James Hutton hinggil sa unipormitaryanismo – ang ideya na ang daigdig ay hinubog ng mga prosesong kapareho ng mga prosesong umiiral sa kasalukuyan. Hinamon din ng *Principles of Geology* ang mga popular na teorya ni Georges Cuvier na higit na tinanggap at pinalaganap na ideya tungkol sa heolohiya sa Inglatera noon. 

Kabilang sa kanyang mga siyentipikong ambag ang paliwanag sa lindol, ang teorya ng unti-unting “*backed up-building*" ng mga bulkan, at sa estratigrapiya, ang pagkahati-hati ng Tersiyaryong Panahon sa tatlo – *Pliocene*, *Miocene*, at *Eocene*. Siya rin ang nag-imbento ng mga kasalukuyang pangalan ng heolohikong panahon na *Paleozoic*, *Mesozoic,* at *Cenozoic*. Hindi wasto ang kanyang haka-hakang ang mga malalaking tipak na yelo ay maaaring makapagdala ng mga *glacial erratic*, at ang mga *silty loess deposit* ay maaring nagmula sa tubig-baha.

Si Lyell ay isa sa mga unang naniwalang ang mundo ay mahigit 300 milyong taon na batay sa mga anomalyang heolohiko ng ideyang ang mundo ay 300 milyong taon lamang. Siya ay isang malapit na kaibigan ni Charles Darwin at nag-ambag ng mahalagang tulong sa pag-iisip ni Darwin sa mga proseso ng ebolusyon. Tumulong siya sa paghahanda para sa sabay-sabay na paglathala noong 1858 ng mga artikulo nina Darwin at Alfred Russel Wallace ukol sa *natural selection* sa kabila ng kanyang personal at panrelihiyon na pagkabahala sa teorya. Sa sumunod na mga taon, naglathala siya ng ebidensya mula sa heolohiya ng panahon kung kailan ang tao ay unang namuhay sa daigdig.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga siyentipiko
Kategorya:Mga siyentipiko mula sa Eskosya
Kategorya:Mga Eskoses
Kategorya:Mga manananggol mula sa Eskosya
Kategorya:Mga heologo mula sa Eskosya
Henri Becquerel

Si **Antoine Henri Becquerel** o **Antoine Henry Becquerel** (15 Disyembre 1852&nbsp;– 25 Agosto 1908) ay isang Pranses na pisiko, laureano ng Gantimpalang Nobel, at isa sa mga manunuklas ng radyoaktibidad.  Nanalo siya ng Gantimpalang Nobel sa Pisika noong 1903 dahil sa pagkakatuklas ng radyoaktibidad, kasama ng mag-asawang sina Pierre at Marie Curie.

## Talambuhay
Si Becquerel ay ipinanganak sa Paris noong Disyembre 15, 1852, sa isang pamilya ng mga siyentipiko. Ang kanyang ama ay isang propesor sa pisika, at ang kanyang lolo ay isang imbentor. Nag-aral si Becquerel sa isang politekniko at naging isang inhinyero. Sa kalaunan, siya ay naging doktor sa agham. Nagtrabaho siya sa Museo ng Likas na Kasaysayan sa Paris at naging propesor ng inilapat na pisika (*applied physics*). Sa una, sinaliksik ni Becquerel ang liwanag at magnetismo. Noong 1896, gumawa siya ng isang makabuluhang pagtuklas na may kaugnayan sa natural na radyoaktibidad. Matapos malaman ang tungkol sa X-ray, sinubukan niya ang mga uranyong asin na minana mula sa kanyang ama. Nalaman niya na ang mga asing-gamot na ito ay naglalabas ng radyasyon na nagpapalabo sa isang potograpikong plato, na nagpapakita na ito ay isang pag-aari ng uranyo. Nang maglaon, kinumpirma niya na ang mga sinag ay maaaring mag-*ionize* ng mga gas at maaaring ilihis ng mga elektriko o magnetikong panaanan, na iba sa X-ray. Bilang pagkilala sa kanyang trabaho, ibinahagi niya ang Gantimpalang Nobel noong 1903 para sa Pisika kay Pierre at Marie Curie para sa kanilang pag-aaral sa radyasyong ito.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Nobel laureate sa pisika
Kategorya:Mga pisiko mula sa Pransiya
Plais na gato

thumb|Isang naikakandadong plais.
thumb|Isang maliit na gatong plais na mahigpit na humahawak sa isang lapis.

Ang **naikakandadong plais**, **plais na gato**, o **gatong plais** (Ingles: *locking pliers*, *mole grips*, *mole wrench* o *vise-grips*) ay isang uri ng plais o gatong nahahawakan na maikakandado upang mahawakan ng mahigpit o ipitin ang isang bagay.  Isa itong pangklampang may hawakan na mayroong isang tuwerka (*bolt*) na mababagu-bago ang puwang ng mga "panga", at mayroon namang panikwat (*lever*) ang isa pang gilid ng hawakan (partikular na ang mas malalaking uri) upang maitulak na mapaghihiwalay ang dalawang gilid ng hawakan upang matanggal ang pagkakakandado ng plais.  Mga pangalang pangkalakal ng iba't ibang tatak ng plais na naikakandado ang "Mole" at "Vise-Grip".  Inimbento ni William Petersen ang unang naikakakandadong plais, na pinangalanang *vise grips*, sa DeWitt, Nebraska noong 1924.  Inimbento naman ni Thomas Coughtrie ang *mole grips* noong 1955, na siyang tagapamahalang direktor ng kompanyang *M. K. Mole and Son*.

Makakakuha ng naikakandadong plais na nasa maraming pagkakaayos o konpigurasyon, katulad ng may "ilong na karayom" (*needle-nose locking pliers*), naikakandadong liyabe (*locking wrenches*), naikakandadong mga klampa (*locking clamps*), at may sari-saring mga hugis upang matatag na maipit ang mga bahagi ng metal para sa paghihinang o pagwewelding.  Mayroon din silang maraming sukat.  Gumagawa ang Leatherman ng isang tinatawag na "maramihang-kasangkapan" (*multitool*) na kinabibilangan ng naikakandadong plais sa halip na isang pangkaraniwang plais, at naititiklop hanggang sa maging kasukat lamang ng isang pangkaraniwang *multitool*.

## Paggamit
Itinakda ang mga panga nito sa sukat na mas maliit na bahagya kaysa diyametro ng bagay na iipitin o hahawakan ng mahigpit sa pamamagitan ng pagpihit sa tuwerka sa isang hawakan habang nakasara ang mga panga.  Kapag binuksan o ibinuka ang mga panga at pinisa o pinagdikit ang mga hawakan, nagpapagalaw ang mga ito ng isang panikwat sa ibabaw ng gitna o sentro nito at ikakandado ang panga ng plais sa inipit na bagay.  Pangunahing gamit nila ang paghawak sa mga bahaging metal para sa paghihinang.

## Sanggunian
## Mga kawing panlabas
*Kasaysayan ng *Vise-Grip* , livinghistoryfarm.org

Kategorya:Plais
Kategorya:Gato
Kategorya:Liyabe
Gato

thumb|Isang uri ng gato.

Ang isang **gato** (Ingles: *vise* o *vice*) ay isang aparatong mekanikal na ginagamit na panghawak o pang-ipit (pangklampa) ng isang ginagawang piraso upang mapahintulutang maisakatuparan ang isang gawain sa bagay na iyon habang ginagamitan ng mga lagari, katam, panggiling, pang-isis o papel de liha, distilyador, at iba pa.  Karaniwang mayroong mga nakapirming mga "panga" ang mga gato, at isang pang kahanay na pangang gumagalaw patungo o palayo sa nakapirming panga sa pamamagitan ng isang turnilyo.

## Sanggunian
Kategorya:Gato
Kategorya:Inhenyeriya
Kasingay

thumb|right|Isang pangkat ng mga nakahanay na klampang panggawaing pangkahoy.

Ang **klampa**, **mordansa**, o **kasingay** (Ingles: *clamp*, *cramp*) ay isang uri ng gato o kasangkapang **pang-ipit** na ginagamit panghawak ng mahigpit sa mga bagay upang mapigilan ang paggalaw o paghihiwalay kapag pinatungan ng paloob na presyon o lakas.  Sa Nagkakaisang Kaharian at Mexico, mas ginagamit ang salitang *cramp* kaysa *clamp*, partikular na kung pansamantala lang ang pagpoposisyon o pagpupuwesto habang nagbubuo o gumagawa.  Maraming mga uri ng mga klampang makukuha para sa iba't ibang layuning panggawain.  May ilang panandalian lamang, katulad ng sa pagkukumpuni, at mayroon namang pampalagian o permanenteng pagdirikit.

## Sanggunian
## Talaaklatan
*Patrick Spielman (1986). *Gluing and Clamping: A Woodworker’s Handbook*. Sterling Publishing. ISBN 0-8069-6274-7
*Lee Jesberger (2007). Mga tip o patnubay sa pangdalubhasang gawaing pangkahoy , prowoodworkingtips.com

Kaurian:Kasangkapang pangkamay
Kaurian:Gato
Kaurian:Kasangkapan ng karpintero
Plantsang panghinang

thumb|right|Isang plantsang panghinang.
thumb|right|Isang baril na panghinang.

Ang **plantsang panghinang** (Ingles: *soldering iron*) at **baril na panghinang** (Ingles: *soldering gun*) ay mga aparato o kasangkapang ginagamit sa pagdirikit ng dalawang bahaging metal sa pamamagitan ng pagdarang sa init upang matunaw ang tingga, tin (o lata) at lead.

## Paglalarawan
### Plantsang panghinang
Binubuo ang *plantsang panghinang* ng pinaiinitang dulo ng metal at insulado (karaniwan gawa sa kahoy) o hindi tinatablan ng init na hawakan.  Kalimitang napapainit ang dulo sa pamamagitan ng kuryenteng nanggagaling sa isang kurdong dekuryente, isang baterya, o gas, o panlabas na apoy.  May ilang umiinit at lumalamig sa loob lamang ng mangilan-ngilang segundo, ngunit mayroon namang umaabot ng mga minuto bago uminit o lumamig.  Pangunahing ginagamit ang plantsang panghinang sa pagdirikit ng mga sangkap na pang-elektroniks sa ibaba ng isang tabla ng sirkit (*circuit board*), katulad ng sa pagbubuo ng radyo, subalit ginagamit din sa pagdirikit sa mga alahas.

### Baril na panghinang
Samantala, ang baril na panghinang o **paltik na panghinang** ay isang kagamitang ginagamit sa pagsusulda (pagsosolder) o paghihinang ng sulda o *solder* (pandikit na pinaghalong lata at tingga) upang matamo ang isang napakakonduktibo o mabilis na paghahatid ng init o kuryenteng pag-uugnay.  Mayroon itong hugis na parang pistola, baril, o paltik at may gatilyong pindutan upang madali o maginhawang mapaandar ng isang kamay.  Isang pangunahing kapakinabangan ng baril na panghinang ang madali nitong maabot ang init na panggawain sa loob ng 5 mga segundo.

## Sanggunian
Kategorya:Panghinang
Kategorya:Kasangkapang pangkamay
Kategorya:Elektronika
Phenacodus

Ang ***Phenacodus*** ay isang nangamatay na o hindi na umiiral na sari ng mga mamalyang mula sa huling Paleoseno hanggang gitnang Eoseno, mga 55 milyong mga taon na ang nakararaan.  Ito ang isa sa pinakamaaga at pinakaprimitibo sa mga ungguladong mga mamalya, na pumapangkaraniwang sa pamilyang Phenacodontidae at ordeng Condylarthra. 

Kategorya:Condylarthra
Makamisa

Ang ***Makamisa*** ay tinaguriang ikatlo sa mga nobelang isinulat ni Jose Rizal. Ito ay tinangkang isulat at tapusin ni Rizal sa wikang Tagalog. Ang nobela ay umiinog sa bayan ng Tulig, at nagsimula sa isang eksena ng misa na ibinigay ni Pare Agaton sa mga mamamayang sakop niya. Kabilang sa mga pangunahing tauhan ay sina Capitan Lucas, Marcela, Don Segundo, Teniente Tato, at Aleng Anday.

Dalawang manuskrito ang natagpuan, una ay nasa wikang Tagalog, at ang ikalawa naman ay nasa wikang Espanyol. Ang nasa wikang Espanyol na bersyon ay napagkamalang manuskrito ng unang nobela ni Rizal na *Noli Me Tangere* kaya't tinaguriang *Borrador de Noli Me Tangere* (Balangkas ng *Noli Me Tangere*) ng Pambansang Aklatan ng Pilipinas. Taong 1987 nang matuklasan ni Ambeth Ocampo, na noo'y konsultant ng Pambansang Aklatan, na ang dalawang manuskrito ay may iisang kuwento at walang kinalaman sa nobelang *Noli Me Tangere*. Taliwas sa  *Noli Me Tangere* at  *El Filibusterismo*, ang *Makamisa* ay isinulat sa higit na nakakaaliw na paraan.
Tumigil ang tugtugan at natapos ang misa ni Pare Agaton.

## Mga sanggunian
*Ocampo, Ambeth R. ''Makamisa: The Search for Rizal's Third Novel''. Lungsod ng Pasig: Anvil Pub., 1992.

## Mga panlabas na kawing
*Makamisa na inilathala sa elektronikong paraan, Filipiniana.net (12 Enero, 2009).

Kaurian:Jose Rizal
Kaurian:Panitikan
Kaurian:Mga nobela mula sa Pilipinas
Kagawaran ng Paggawa at Empleo

Ang **Kagawaran ng Paggawa at Empleo** (Ingles: *Department of Labor and Employment* o DOLE) ay isa sa mga kagawaran ng ehekutibo ng pamahalaan ng Pilipinas na may mandato na gumawa ng mga patakaran, magpatupad ng mga programa at serbisyo, at magsilbi bilang sangay ng koodinasyon ng polisiya sa Sangay Ehekutibo sa larangan ng paggawa at empleo. Nasa mandato din nito ang pagpapatupad ng mga probisyon sa Batas sa Paggawa ng Pilipinas.
## Kasaysayan
Naitatag ang Kagawaran ng Paggawa at Empleo noong Disyembre 7, 1933, sa bisa ng Batas Blg. 4121 sa pamamagitan ng lehislatura ng Pilipinas. Pinalitan ang pangalan nito noong 1978 sa Ministeryo ng Paggawa at Empleo (*Ministry of Labor and Employment*). Naging Kagawaran ng Paggawa at Empleo ito pagkatapos ng Rebolusyong EDSA ng 1986.

## Tala ng mga Kalihim ng Paggawa at Empleo
(*) Pansamantalang Tagapamalakad
(**) Sabay na ginagampanan bilang Pangulo

## Mga ahensiya
*Bureau of Local Employment (BLE)
*Philippines Job Network (Phil-JobNet)
*Occupational Safety and Health Center (OSHC)
*National Labor Relations Commission (NLRC)
*Pangasiwaan sa Edukasyong Teknikal at Pagpapaunlad ng Kasanayan (TESDA)
*Professional Regulation Commission (PRC)
*Philippine Overseas Employment Administration (POEA)
*Overseas Workers Welfare Administration (OWWA)

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kagawarang tagapagpaganap ng Pilipinas
Draco

Ang ***Draco*** ay isang sari ng butiking agamid (mga *Agamidae*) na lumilipad sa pamamagitan ng pagbuka lamang ng pakpak na hindi pumapagaspas o sumasalibay lamang (sumasabay lamang sa daloy ng hangin).  Nagmula ang mga ito sa Timog-Silangang Asya.  Naibubuka ang mga tadyang at pang-ugnay na membrano upang makalikha ng isang pakpak, ang panlikod na mga paa ay lapad at tila mga pakpak, at nagsisilbing pahalang na pampatatag ang isang maliit na kapangkatan ng mga palapa sa leeg.  Kumakain ng mga kulisap ang mga ito.  Hinango ni Carolus Linnaeus ang pangalan ng saring ito mula sa salitang Latin para sa mitolohikong mga dragon.  

## Klasipikasyon ng saring *Draco* 
**Draco affinis*
**Draco biaro*
**Draco bimaculatus*
**Draco blanfordii*
**Draco caerulhians*
**Draco cornutus*
**Draco cristatellus*
**Draco cyanopterus*
**Draco dussumieri*
**Draco fimbriatus*
**Draco guentheri*
**Draco haematopogon*
**Draco indochinensis
**Draco jareckii*
**Draco lineatus*
**Draco maculatus*
**Draco maximus*
**Draco melanopogon*
**Draco mindanensis*
**Draco norvillii*
**Draco obscurus*
**Draco ornatus*
**Draco palawanensis*
**Draco quadrasi*
**Draco quinquefasciatus*
**Draco reticulatus*
**Draco spilopterus*
**Draco sumatranus*
**Draco taeniopterus*
**Draco volans*

## Paglipad 
Kilalang-kilala ang mga butiki sa kanilang mga kayariang palamuti at kakayahang lumipad o sumalibay ng malalayong distansiya sa pamamagitan ng kanilang mala-pakpak na mga membranong *patagium* na sinusuportahan ng isang mahabang torasikong (*thoracic*) tadyang upang makalikha ng lakas o puwersang pampalutang o pampaangat.

## Sanggunian 
### Talababa 
### Bibliyograpiya 
* Inger, Robert F. (1983) *Morphological and ecological variation in the flying lizards*. (Genus *Draco*). Chicago : *Field Museum of Natural History'' Buong teksto
George IV (paglilinaw)

Ang **George IV** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

* George IV ng Georgia (1192–1223)
* George IV ng Nagkakaisang Kaharian (1762–1830), ipinangalan ang mga sumusunod para sa kanya:
** Ang Tulay ng George IV sa Edinburgh, UK.
** Ang Diyadema ng Estadong George IV, isang bahagi ng Mga Alahas ng Britanikong Korona.
Tritemnodon

Ang ***Tritemnodon*** ay isang sari ng creodonta na namuhay noong 54 hanggang 38 milyong taon na ang nakalilipas.  Natagpuan ang mga kusilba ng hayop na ito mula sa Pormasyong Willwood ng County ng Big Horn (County ng Malaking Sungay) at Pormasyon ng Mas Mababang Bridger (*Lower Bridger*) ng County ng Uinta,  Wyoming. Kasinlaki ito ng isang lobo. 

## Sanggunian
## Bibliyograpiya
* Naoko Eg, atbp. (2004). "A new genus and species of hyaenodontid creodont from the Pondaung Formation (Eocene, Myanmar)" *Journal of Vertebrate Paleontology* 24(2): 502–506 DOI: 10.1671/2481.

Kaurian:Creodonta
Labanan sa Malolos

Ang **Labanan sa Malolos** ay hinggil sa pagkakaroon ng sagupaan sa labanan ng Maynila pahilaga patungong Malolos, ang kabisera ng unang Republka ng Pilipinas. Nagpamalas ng buong kagitingan ang mga kawal na Pilipino ngunit wala rin silang nagawa sa marahas na pagsugod ng napakaraming sundalong Amerikano. Nabihag ng mga Amerikano ang Malolos sa pamumuno ni Heneral Arthur MacArthur.

Tumakas si Aguinaldo kasama ang kanyang gabinete at inilipat sa San Fernando, Pampanga ang kabisera. Sumunod ang mga Amerikano hanggang sa nabihag ding isa-isang mga bayan sa Bulacan at Pampanga hanggang nalapit sila sa San Fernando. Muling inilipat ni Aguinaldo ang pamahalaan sa Tarlac. Sinalakay rin ni MacArthur ang Tarlac at ito’y kanyang nabihag. Muling lumikas si Aguinaldo at nakarating sa Bayambang, Pangasinan. Buhat dito’y nagtuloy siya sa Kamlon, timog Ilocos patunong Lalawigang Bulubundukin.

Pagdating niya sa Lalawigang Bulubundukin, iniutos niya sa kanyang mga heneral na bumubuo ng pangkat ng gerilya sapagkat wala silang laban sa mga mahuhusay na sandata ng mga Amerikano. Nahirapan ang mga Amerikanong sugpuin ang mga ito hanggang nakaisip sila na isagawa ang paraang sona. Walang sinumang pinayagang lumabas ng sona at ang magpumilit ay kanilang ipinahuhuli o ipina babaril. Dalawang taon ding tumagal ang samahang gerilya.

## Sanggunian 
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Hyracotherium

Ang ***Hyracotherium*** ("hayop na parang Hyrax" [hawig sa kuneho o daga]) (kilala rin bilang ***Eohippus*** o ***Eoippus***) ay isang ungguladong *perissodactyl* (may gansal o butal sa bilang ng kuko o daliri sa paa) na kasinlaki ng isang aso na namuhay sa Hilagang Emisperyo, na may mga uring sumaklaw sa Asya, Europa, at Hilagang Amerika noong Maaga at Gitnang Eoseno, mga 60 hanggang 45 milyong taon na ang nakararaan.  Itinuturing ito bilang pinakamaagang nalalamang kasapi sa mag-anak ng kabayo bago maihanay bilang isang *palaeothere*, ng isang *perissodactyl* na pamilyang kaugnay kapwa ng mga kabayo at mga *brontothere*.

## Sanggunian 
Kategorya:Kabayo
Gastornis

Ang ***Gastornis*** (, nangangahulugang "ibon ni Gaston") ay isang hindi na nabubuhay na sari ng malaking ibong hindi lumilipad na namuhay noong mga huling kapanahunang Paleoseno at Eoseno ng Senosoiko.  Pinangalan ito noong 1855 kay Gaston Planté na nakatuklas sa unang mga kusilba sa pormasyon ng mga deposito sa Argile Plastique sa Meudon malapit sa Paris, Pransiya.  Noong panahong iyon, Planté (nilarawan bilang "mapag-aral na kabataang lalaking na puno ng kasiglahan") ay nasa simula pa lamang ng kaniyang karerang akademiko, at ang kanyang kahangahangang tuklas ay kaagaran mapapangibabawan ng kanyang sumunod na mga nagawa sa larangan ng pisika.

Noong mga 1870, nakatuklas ang bantog na Amerikanong paleontologong si Edward Drinker Cope ng isa pang mas buong pangkat ng mga kusilba sa Hilagang Amerika, at pinangalanan silang ***Diatryma*** ( ), mula sa Sinaunang Griyegong διατρέμα *diatrema* o boroto o lunday (Ingles: *canoe*)..

Natagpuan ang mga kusilba o *fossil* ng mga ibong ito sa kanluraning-gitnang Europa (Inglatera, Belhika, Pransiya at Alemanya) maging sa Hilagang Amerika.

## Sanggunian
Kategorya:Mga sinaunang Ibon
P. cinereus

Ang ***P. cinereus*** ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

**Phascolarctos cinereus*, ang mamalyang koala.
**Pampus cinereus*, ang isdang alumbiberas.
George I

**George I** ay maaring si:

* George I ng Georgia (1014-1027)
* George I ng Rusya, (c. 1099–1157)
* George I ng Bulgaria (1280-1292)
* George I ng Halych (c. 1252–1308)
* George I, Landgrave ng Hesse-Darmstadt (1547–1596)
* George I Rákóczi (1591–1648), prinsipe ng Transylvania
* George I ng Gran Britanya (1660–1727)
* George I ng Gresya (1845–1913)

## Silipin din
* George Tupou I ng Tonga (c. 1797–1893)
Clam

Ang ***clam*** [Ingles] ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*halaan
*kahang 
*tulya
*kabiya o kabya
*lukan
*paros

## Tingnan din
**mussel (paglilinaw)*
**mollusk (paglilinaw)*
Vicente Manansala

Si **Vicente Manansala** (22 Enero 1910 – 22 Agosto 1981) ay isang alagad ng sining sa larangan ng pagpipinta sa Pilipinas.  Naturuan siya ni Fernando Amorsolo.  Kabilang sa kanyang mga gawa *Market Scene* (1975), *Fruit Vendor* at *Anak-laot*.

Kategorya:Mga pambansang alagad ng sining ng Pilipinas
Kategorya:Kultura ng Pilipinas
Kategorya:Mga pintor mula sa Pilipinas
Kategorya:Ipinanganak noong 1910
Kategorya:Namatay noong 1981