open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Puno ng pamahalaan

sa ''Commonwealth Prime Ministers' Conference* noong 1944.]]

Ang **puno ng pamahalaan** () ay panlahatang taguri sa pinakamataas o ikalawang pinakamataas na opisyal ng sangay tagapagpaganap ng isang nakapangyayaring estado, estado ng isang pederasyon, o kolonyang may malasariling pamahalaan, at malimit na nanunungkulang tagapangulo ng gabinete. Karaniwang ginagamit ang taguring *puno ng pamhalaan* upang itangi ito sa *puno ng estado,* e.g. gaya sa artikulo 7 ng Vienna Convention on the Law of Treaties, artikulo 1 ng Convention on the Prevention and Punishment of Crimes against Internationally Protected Persons, including Diplomatic Agents at talaan ng protokol ng Mga Nagkakaisang Bansa. Ang kapangyarihan ng isang puno ng pamahalaan, at ang kaugnayan ng posisyong sa iba pang institusyon ng estado (gaya ng puno ng estado at lehislatura) ay nagkakaiba-iba bawat bansa, batay na rin sa partikular na modelo ng saligang-batas na pinili. 

* Sa sistemang parlamentaryo, ang puno ng pamahalaan ay ang *de factong* pinunong politikal ng estado at nanánagot sa lehislatura (o sa isang kapulungan lamang nito). Bagaman may pormal na ugnayan upang mag-ulat sa puno ng estado, ang hulí ay karaniwang tumatayong pinuno-pinunuan lamang na maaaring gumanáp sa kapangyarihan nito bilang punong tagapagpaganap sa iilang pagkakataon lamang — sa tuwing tatanggap ng payòng konstitusyonal mula sa puno ng pamahalaan o sa ilalim ng ilang takdang tadhana sa saligang-batas. 

* Sa mga pampanguluhang republika at ganap na monarkiya; ang puno ng estado ay malimit na *puno rin ng pamahalaan*. Nag-iiba-iba ang kaugnayan ng *puno ng estado at pamahalaan* sa iba pang sangay ng estado, mula sa pagkakahiwalay ng kapangyarihan hanggang awtokrasya, ayon sa saligang-batas (o iba pang batayang batas) ng mga estado. 

* Sa mga sistemang semi-presidensiyal, ang puno ng pamahalaan ay nanánagot sa parehong puno ng estado at sa lehislatura, na may kaniyang katakdaan sa ilalim ng saligang-batas. Magandang halimbawa nito ang Ikalimang Republikang Pranses (1958–kasalukuyan), kung saan hinihirang ng Pangulo ang Punong Ministro, ngunit dapat niyang piliin ang may kakayahang magpatakbo ng pamahalaan, at makakakuha ng suporta sa Kapulungang Pambansa. Kapag hawak ng oposisyon ang Kapulungang Pambansa (sa gayon ang pambansang pondo at pagsasabatas), mapipilitan ang Pangulo na pumili ng Punong Ministro sa hanay ng oposisyon. Sa ganoong pagkakataon, tinatawag itong *cohabitation'' – kontrolado ng Punong Ministro (kasama ang gabinete) ang patakarang panloob, habang limitado na lang sa ugnayang panlabas ang impluwensiya ng Pangulo.

## Tignan din 
* Puno ng estado 

## Mga sanggunian 
Kaurian:Pamahalaan
*
Ugnayang Hapon-Estados Unidos

Ang **ugnayang Hapon at Estados Unidos** ay nagsimula sa pagkakalakan ng dalawang bansa. Nagbukas ang mga pinto nito nang tuluyan nang dumating ang hukbo ni Matthew Perry sa ilalim ni Pangulong Millard Fillmore.

Kaurian:Hapon
Kaurian:Estados Unidos
Hapon
Ministro ng Estado

Ang isang **ministro ng estado** ay isang nasasakupan ng isang ministro, na pinamumunuan ang isang ministeryo. Sinasakop ng ministro ang buong ministeryo ng estado na tumutulong at gumaganap ng ibang tungkuling na binibigay ng isang ministro.

Sa ilang mga pambansang tradisyon, ang titulong "Ministro ng Estado" ay nakareserba para mga kasapi ng pamahalaan na nasa ranggong gabinete, kadalasang isang pormal na pagkakaiba sa loob nito, o kahit pa ang pinuno nito. Halimbawa,  sa Hapon, ang titulong Ministro ng Estado ay ang titulong dinadala ng lahat ng kasapi ng Gabineteng Hapon. Sa ibang halimbawa, ang Ministro ng Estado ng Palau ay isang ministro na responsable para sa ugnayang panlabas at pandaigdigang kalakalan. Sa Espanya naman, nang naging Punong Ministro si Adolfo Suárez, nilikha niya ang mga Ministro ng Estado na naluklok sa puwesto sa kakaibang posisyon sa loob ng Pamahalaan. Bagaman, hindi tumagal ang inisyatibong ito yayamang hindi sumunod sa yapak niya ang mga sumunod sa kanya.

Sa iba't ibang bansa, lalo na sa dating kasapi ng Imperyong Britaniko, ang "Ministro ng Estado" ay isang pang-ministrong ranggo na mas mababa, na kadalasang nasasakupan ng isang kasapi ng gabinete. Halimbawa, sa Pakistan na dating kolonyang Britaniko, ang isang Ministro ng Estado ay isang Ministrong na may mas mababang ranggo sa pambansang Pamahalaan na maaring tumulong sa isang ministro ng gabinete o may malayang utos ng isang ministeryo.

## Mga sanggunian
Kaurian:Pamahalaan
Kojiki

Ang **Kojiki** (古事記?, "Talaan ng mga Sinaunang Bagay") ang pinakalumang kronika ng Hapon na pinaniniwalaang mula maagang ika-8 siglo (711–712) at sinasabing isinulat ni Ō no Yasumaro sa kahilingan ni Emperatris Gemmei. Ang Kojiki ay kalipunan ng mga kuwentong hinggil sa pinagmulan ng kapuluang Hapon at mga kami. Kasama ng Nihon Shoki, ang mga kuwentong nilalaman nito ang bahagi ng inspirasyon sa likod ng mga kasanayang Shinto kabilang ang puripikasyong ritwal na misogi.
## Mga seksiyon
Ang Kojiki ay nahahati sa tatlong bahagi: ang  , ang  at .

*Ang *Kamitsumaki* na kilala rin bilang  ay kinabibilangan ng pauna sa Kojiki at nakatuon sa mga Diyos ng paglikha at kapanganakan ng mga iba't ibang Diyos ng panahong *kamiyo* o Panahon ng mga Diyos. Ang *Kamitsumaki* ay nagbabanlangkas rin ng mga mitong hinggil sa pinagmulan ng bansang Hapon. Ito ay naglalarawan kung paanong si Ninigi-no-Mikoto na apo ng Diyosang si Amaterasu at lolo sa tuhod ni Emperador Jimmu ay bumabang mula sa langit tungo sa Takachihonomine sa Kyūshū at naging ninuno ng linyang imperyal ng Hapon.
*Ang *Nakatsumaki* ay nagsasalaysay ng kuwento ng unang Emperador ng Hapon na si Emperador Jimmu noong 660 BCE at kanyang pananakop sa Hapon. Ito ay nagtatapos sa ikalabinglimang Emperador ng Hapon na si Emperador Ōjin.
*Ang *Shimotsumaki* ay sumasaklaw sa ikalabinganim hanggang ikalabingtatlong Emperador ng Hapon at hindi tulad ng mga nakaraang bolyum ay may napakalimitadong mga reperensiya sa mga pakikipag-ugnayan sa mga Diyos.
## Mga sanggunian
## Mga panlabas na kawing
*  Saling Ingles ng Kojiki
*  Orihinal na tekstong Hapones ng Kojiki 
*  Waseda University Library: 1644 manuskrito, tatlong bolyum

Kategorya:Kasaysayan ng Hapon
Kategorya:Mga relihiyosong kasulatan
Kategorya:Mitolohiyang Hapones
Ella Fitzgerald

Si **Ella Fitzgerald** (Abril 25, 1917 – Hunyo 15, 1996), na kilala rin bilang *"First Lady of Song"*, "Reyna ng Jazz", at "Lady Ella". ay isang Amerikanang bokalista ng jazz.

## Mga sanggunian

* 
* 

## Mga kawing na panlabas
*
*
* 
* Ella Fitzgerald Complete Discography 
* Ella Fitzgerald: Twelve Essential Performances by Stuart Nicholson (Jazz.com ).
* Ella Fitzgerald obituary in the New York Times
* Ella Fitzgerald at the Library of Congress
* Ella Fitzgerald, The Official Ed Sullivan Show Website
* Redsugar's Ella page
* 'Remembering Ella' by Phillip D. Atteberry
* Todd's Ella Fitzgerald Lyrics Page
* Ella Swings Gently, The Ella Fitzgerald Pages 
* Ella Fitzgerald Tribute CD Video Footage 
* New York Times article on Ella's early years
* Listen to Big Band Serenade podcast, episode 6  Includes complete NBC remote broadcast of "Ella Fitzgerald & her Orchestra" from the Roseland Ballroom (or download )

Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Patakarang panlabas

Ang **patakarang panlabas** na tinatawag na **patakarang pandaigdigang ugnayan** ng isang bansa ay naglalaman ng mga istratehiya na pinili ng estado para maprotektahan ang mga pambansang kagustuhan nito at para makamit ang mga hangarin nito sa pandaigdigang ugnayan.

## Tingnan din 
* Ugnayang pandaigdig
* Ugnayang panlabas

Kategorya:Mga larangan sa ilalim ng agham pampulitika

Kategorya:Ugnayang internasyonal
Kategorya:Patakarang publiko
Kidlat

Ang **kidlat** ay ang atmosperikong paglabas ng dagitab.  Ito ang biglang elektrostatikong pagpapakawala sa panahon ng isang unos na elektrikal sa pagitan ng nakakarga elektrikong mga rehiyon ng alapaap, sa pagitan ng alapaap na iyon at sa isa pang alapaap, o sa pagitan ng isang alapaap at ang kalupaan.

Kaurian:Agham pamplaneta
Harry Potter and the Deathly Hallows (nobela)

Ang **Harry Potter at ang mga Nakamamatay na Banal** o higit na kilala sa wikang Inggles bilang **Harry Potter and the Deathly Hallows** ay ang ikapito at huling nobela sa seryeng Harry Potter na isinulat ni J. K. Rowling tampok si Harry Potter, isang batang salamangkero.

Kategorya:Harry Potter
Harry Potter and the Philospher's Stone (nobela)

Ang '''Harry Potter and the Philosopher's Stone'* (*Si Harry Potter at ang Bato ng Pilosopo*) (mga edisyon mula sa Reyno Unido/Gran Britanya/Nagkakaisang Kaharian) o *'Harry Potter and the Sorcerer's Stone'* (Literal ngunit hindi tumpak na salinwika sa Filipino: *Si Harry Potter at ang Bato ng Salamangkero'') (mga edisyon mula sa Estados Unidos/Nagkakaisang mga Estado), ay ang unang nobela sa seryeng Harry Potter na isinulat ni J. K. Rowling tampok si Harry Potter, isang batang salamangkero.

Kategorya:Harry Potter
Alteratibo

Ang mga **alteratibo** (Ingles: *alterative*) ay mga gamot na nakapagdurulot ng alterasyon at nakapagpapabalik ng kalusugan.  Pinapainam ng mga gamot na ito ang nutrisyon ng mga lamuymoy.  Gumaganap ito bilang pangkalahatang toniko o pampasigla ng katawan, bagaman hindi nalalaman kung paano ito nangyayari.  Kabilang sa mga gamot na alteratibo ang arseniko, sulpuro, posporo, ilang preparasyon ng asoge, sarsaparilya, guaiakum, at koltsikum.

## Mga sanggunian
Kaurian:Gamot
Karamdamang Parkinson

[200px|thumb|right|Paglalarawan ng karamdamang Parkinson na iginuhit ni Sir [William Richard Gowers mula sa *A Manual of Diseases of the Nervous System* ("Isang Gabay sa mga Karamdaman ng Sistemang Nerbyos") noong 1886.]]

Ang **karamdamang Parkinson** o **sakit na Parkinson**, kilala rin bilang ***paralysis agitans*** (paralisis na kumakalog), ay isang kronikong kapansanan ng sistemang nerbyos. Pinangalanan ito mula kay James Parkinson (1755-1824), isang manggagamot mula sa Londres, Inglatera. Ang isinaunang paglalarawan ng karamdamang Parkinson ay matatagpuan sa akdang *An Essay on the Shaking Palsy* ("Isang Sanaysay Hinggil sa Panghihinang Umaalog") sa ni James Parkinson na nalathala sa Londres noong 1817. Karaniwang nagaganap ang sakit na ito pagkaraan ng panahon ng gitnang buhay ng tao, na mas kadalasang nangyayari sa mga lalaki kaysa sa mga babae. Palihim ang pag-uumpisa ng karamdamang ito, at ang pagsulong ay kinatatangian ng pagkakaroon ng panghihina ng mga masel, paninigas at hindi mapagalaw na mga masel, at mga pangangatog. Nagkakaroon ang mukha ng hitsurang parang tuod, na tinatawag na **maskarang Parkinson**, habang naninigas ang katawan. Nagkakaroon din ang may-sakit ng pestinasyon (mula sa Ingles na *festination*), isang kakaibang paraan ng paglalakad. Nagpapakita ang mga kamay ng isang magaslaw na nanginginig na kilos, na parang nagpapagulong ng mga pildora. Maaari rin na mayroong pangangatog sa mga bisig, sa ulo, sa dila, at sa mga binti.

Sa karamdamang Parkinson, ang naaapektuhang bahagi ng utak ay ang *corpus striatum*, na maaaring nagmula sa isang malubha at matinding pagkakabangga o pagkabugbog ng sistemang nerbyos..

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga diperensiyang neurolohikal
Kasunduang San Francisco

Ang **Kasunduan ng Kapayapaan sa Hapon** (pangkalahatang kilala bilang ang **Kasunduang San Francisco** o **Kasunduang Pangkapayapaan ng San Francisco** ay sa pagitan ng mga alyansa at Hapon na nilagdaan ng 49 na bansa noong Setymebre 8, 1951 sa War Memorial Opera House sa San Francisco, California. Ito ay isinabatas noong Abril 28, 1952.

Kategorya:Digmaang Malamig
Kategorya:Ikalawang Digmaang Pandaigdig
Bertha Benz

Si **Bertha Benz**, ipinanganak na **Bertha Ringer**, ay isinilang noong 3 Mayo 1849 sa Pforzheim, Alemanya.  Pinakasalan niya ang imbentor na si Karl Benz noong 20 Hulyo 1872, at namatay noong 5 Mayo 1944 sa Ladenburg.  Namuhunan siya sa negosyo ni Benz noong 1871, na naging dahilan ng pagpapaunlad ni Karl Benz ng unang automobil na may patente.  Noong 1888, si Bertha Benz ang unang taong nakapagmaneho ng kotse na malayo ang distansiya, na naging paksang nakapukaw sa pagpansin ng buong mundo.

## Ugnay panlabas
* Daang Memoryal ni Bertha Benz
* Automuseong Dr. Carl Benz, Ladenburg (Alemanya)

Image:Werkstatt Carl Benz.png|Gawaan ni Carl Benz sa Mannheim/Alemanya.
Image:Benz Patent Motorwagen (replica) IMG 0850.jpg|Isang kopya ng *Benz Patent Motorwagen* na ginawa noong 1885.
Image:Benz Patent Motorwagen Engine.jpg|Makina ng *Benz Patent Motorwagen*.
Image:Automuseum Dr Carl Benz.jpg|Automuseong Dr. Carl Benz sa Ladenburg/Alemanya.
Image:Patentmotorwagen mit Karl und Bertha Benz.jpg|Sina Carl at Bertha Benz.
Image:berthabenzmemorialrouteschild.jpg|Opisyal na senyal ng ruta, umaalala sa unang malayuang paglalakbay sa mundo na gamit ang *Benz Patent Motorwagen* noong 1888. 
Image:WslErsteTanke.jpg|Ang unang gasolinahan sa mundo, ang Parmasya ng Lungsod sa Wiesloch/Alemanya. 

Kategorya:Mga Aleman
Daylight saving time

ng Panghilagang Hemispero.

]]

Ang pariralang Ingles na ***daylight saving time*** (**DST**; tinatawag din na ***summer time*** sa Ingles ng Britanya; literal na salin sa Tagalog: **oras na nakapagtitipid ng liwanag ng araw**) ay ang kasanayan ng panandaliang pagpapasulong ng mga orasan para ang mga hapon ay maging mas mahaba ang pagkakaroon ng liwanag kaysa sa mga umaga na may mas maiikling liwanag. Ito ang lokal o katutubong oras na inaangkin o ginagamit ng maraming mga bansa tuwing tag-init o tag-araw. Sa pangkaraniwan, binabago ang mga orasan sa pamamagitan ng pagpapasulong ng oras ng isang oras tuwing hulihan ng taglamig o maagang tagsibol. Kapag nagwawakas ito tuwing taglagas, ibinabalik ang mga orasan sa kanilang normal na oras.

Ipinakilala ang DST sa maraming bansa upang magamit ang makukuhang ekstra, labis, o sobrang liwanag tuwing tag-araw. Nakakatulong ito sa mga tindahan nagbebenta sa mga tao pagkaraan nilang manggaling mula sa hanapbuhay, subalit may hindi mabuting apekto sa mga magsasaka at iba pa na ang mga oras ay itinatakda ng araw. Binabawasan nito ang mga antas ng mga aksidente sa trapiko ng mga sasakyan. Kung minsan, nakakabawas ito ng mga halaga ng enerhiya, subalit nakapagpapataas din ng mga ito.

May DST ang Estados Unidos, Australya (hindi ang Queensland) o Kanlurang Australya), Nagkakaisang Kaharian, Canada, at marami pang ibang mga bansa. Sa Europa, tinatawag na *summer time* o **oras ng tag-init** (**oras ng tag-araw**) ang DST. Tanging ang Islanda o Lupang-yelo lamang ang bansa sa Europa na walang DST.

Kategorya:Panahon
Kapuluang Senkaku

Ang **Kapuluang Pinnacle**, kilala rin sa ngalang **Kapuluang Diaoyutai** (), a ang **mga pulo ng Senkaku**  ay isang lipon ng, hini tinitirhan na mga pulo nasa ilalim ng Hapon.
East Asia Summit

Ang **East Asia Summit** (EAS) ay isang pagpupulong na ginaganap taun-taon ng mga pinuno ng 18 na bansa sa rehiyong Silangang Asya.

## Lider ng East Asia Summit 

Talaksan:Anthony Albanese election infobox.jpg| **Australia**Punong Ministro **Anthony Albanese**
Talaksan:His Majesty Bolkiah 20231216.jpg| **Brunei Darussalam** Sultan **Hassanal Bolkiah**
Talaksan:Hun Manet on May 30, 2025 (cropped).jpg| **Cambodia** Punong Ministro **Hun Manet**
Talaksan:Li Qiang meets Keir Starmer Jan 2026.jpg| **China**Premier **Li Qiang**
Talaksan:The official portrait of Shri Narendra Modi, the Prime Minister of the Republic of India.jpg| **India**Punong Ministro **Narendra Modi**
Talaksan:Prabowo Subianto 2024 official portrait.jpg| **Indonesia**Pangulong **Prabowo Subianto**
Talaksan:Sanae Takaichi 20251021 (cropped) 1.jpg| **Japan**Punong Ministro **Sanae Takaichi**
Talaksan:Sonexay Siphandone on January 21, 2025.jpg| **Laos**Punong Ministro **Sonexay Siphandone**
Talaksan:20251026 Anwar Ibrahim 47th ASEAN Summit.jpg| **Malaysia**Punong Ministro **Anwar Ibrahim**
Talaksan:U-nyo-saw-2.jpg| **Myanmar** Punong Ministro **Nyo Saw**
Talaksan:LUXON, Christopher - Botany (cropped).jpg| **New Zealand**Punong Ministro **Christopher Luxon**
Talaksan:Ferdinand R. Marcos Jr (3x4 cropped).jpg| **Pilipinas**Pangulong **Ferdinand Marcos Jr.**
Talaksan:Mikhail Mishustin (2024-01-11) cropped.jpg| **Rusya**Punong Ministro **Mikhail Mishustin**
Talaksan:Prime Minister of Singapore Lawrence Wong 250530-D-PM193-4275 (2025).jpg| **Singapore**Punong Ministro **Lawrence Wong**
Talaksan:Lee Jae-myung 20250823.jpg| **Timog Korea**Pangulong **Lee Jae-myung**
Talaksan:Anutin Charnvirakul in 2025.jpg| **Thailand**Punong Ministro **Anutin Charnvirakul**
Talaksan:PM Kishida meeting with PM Gusmão of Timor-Leste (cropped).jpg| **Timor Leste**Punong Ministro **Xanana Gusmão**
Talaksan:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg| **Estados Unidos ng Amerika**Pangulong **Donald Trump**
Talaksan:Secretary Blinken Meets with Vietnamese Prime Minister Pham Minh Chinh (52070795768) (cropped).jpg| **Vietnam**Punong Ministro **Phạm Minh Chính**

Kategorya:ASEAN
Mga batong Liancourt

thumbnail|Liancourt
Ang mga **Batong Liancourt**, kilala rin sa ngalang **Dokdo** o **Tokto** (독도/獨島, literal na "nag-iisang pulo") sa Koreano o  sa Hapones  ay isang lipon ng mga maliliit na pulo sa Dagat ng Hapon. Habang nasa ilalim ng pangangasiwa ng Timog Korea ang mga munting kapuluan, inilalaban ng Hapon ang sobereino ng Timog Korea sa kapuluan.

## Mga sanggunian 
#
#
#
#
#
#
#
# 
#
#
#
#
#

## Kawing panlabas
* Dokdo Official Website
* Takeshima (Shimane Prefectural Government, Japan)
* Dokdo Research Institute  (Korea)
* The Issue of Takeshima(The Issue of Takeshima, Asia, Regional Affairs, The Ministry of Foreign Affairs, Japan)
** 10 Issues of Takeshima (Northeast Asia Division, Asian and Oceanian Affairs Bureau, The Ministry of Foreign Affairs, Japan)

Kategorya:Mga kapuluan ng Hapon‎
Kategorya:Heograpiya ng Hilagang Korea
Kategorya:Heograpiya ng Timog Korea
Pansariling Tanggulang Hukbong Pandagat ng Hapon

thumb|260px|right|Watawat

Ang **Pansariling Tanggulang Hukbong Pandagat ng Hapon** o **Japan Maritime Self-Defense Force** (, **JMSDF**) sa Ingles ay ang naatasan sa pangdagat na depensa ng Hapon).

Kaurian:Pamahalaan ng Hapon
JDS Kongō (DDG-173)

Ang '*JDS *Kongō* (DDG-173)*' ay isang Kongō class guided missile destroyer sa Japan Maritime Self-Defense Force (JMSDF).

## Mga kawing panlabas
Kaurian:Hapon
Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (nominal)

Ito ang ** List of gdp Nominal tala ng mga bansa ayon sa GDP (nominal)**.

## Mga tala
|

|

|- valign="top"
| colspan=3 |

## Mga tanda
: Tinaya ng mga kawani ng IMF.
: Hindi kabilang sa mga pigura ang Taiwan, Hong Kong at Macau. 
: Noong 2008, ang Eurozone ay 15 ng 27 European Union mga bansa: Austria, Belgium, Cyprus, Finland, France, Germany, Greece, Ireland, Italy, Luxembourg, Malta, Netherlands, Portugal, Slovenia at Spain. Simula noon, umanib ang Slovakia noong Enero 1, 2009.
: Kabilang sa datos ang mga departamentong Pranses na nasa ibayong dagat: French Guiana, Guadeloupe, Martinique, at Réunion.
: Di kasama ang Kosovo.
: Ang *hyperinflation* at paglubog ng halaga ng dolyar ng Zimbawe ang naging dahilan ng hindi tumpak na estadiska ng nominal na GDP ng Zimbabwe.
: Tumutukoy lamang ang datos sa Tanzania.
: Di kabilang sa datos ang Transnistria.
|}

## Mga sanggunian
Kategorya:Talaan ng mga bansa
Rehiyon ng Kansai

Ang **Rehiyon ng Kansai** ay binubuo ng mga prepektura ng Nara, Wakayama, Kyoto, Osaka, Hyōgo, and Shiga. Naaayon kung sino ang gumagawa ng katangian, maaaring isama ang mga prepektura ng Mie, Fukui, Tokushima at Tottori Prefecture.

Kategorya:Mga rehiyon ng Hapon
Rehiyon ng Hapon

Ang mga **rehiyon ng Hapon** ay hindi opisyal na paghahating pampolitika ngunit nakaugaliang ginagamit bilang paghahating rehiyonal ng Hapon sa ilang mga pagkakataon.

Mula hilaga patimog, ito ang mga nakaugaliang mga rehiyon ng Hapon:
*Hokkaidō
*Rehiyong Tōhoku
*Rehiyong Kantō
*Rehiyong Chūbu minsan hati sa:
**Rehiyong Hokuriku 
**Rehiyong Kōshin'etsu
**Rehiyong Tōkai
*Kansai o Rehiyong Kinki
*Rehiyong Chūgoku
*Rehiyong Shikoku
*Rehiyong Kyūshū na kasama ang
** Kapuluang Ryukyu, kasama ang Okinawa

Ang mga ito ay ngalalaman ng ilang mga prepektura, maliban sa Rehiyong Hokkaidō na kasapi lang ang Hokkaidō.

Kategorya:Pamahalaan ng Hapon
Louis Armstrong

Si **Louis Armstrong** ay isang *jazz trumpeter* at mang-aawit mula sa New Orleans, Louisiana, Estados Unidos. 

Bilang bata, sumali si Armstrong sa mga bandang cabaret, pagtugtog sa mga riverboat at pagmamartsa kasama ng banda. Sa kanyang maagang karera, sumali si Armstrong sa Bandang Creole ni King Oliver noong 1922 at sumali rin siya sa Orkestra ni Fletcher Henderson noong 1924. Tumutugtog siya sa cornet hanggang sa pinalitan niya ang kanyang instrumento sa trumpeta at sinimulan ang kanyang sariling mga *recording* sa kanyang sariling pangalan, kasama ang kanyang *Hot Five* at *Hot Seven* na ensemble.

Noong panahon ng kanyang tagumpay noong 1928, nakilala si Louis Armstrong bilang isang magaling na birtuso sa larangan ng jazz.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Mga prepektura ng Hapon

Ang mga **prepektura** ay ang mga pangunahing dibisyong subnasyonal sa Hapon. Binubuo ang Hapon ng 47 prepektura: isang kalakhan (都 *to*), ang Tokyo; isang "sirkito" (道 *dō*), ang Hokkaidō; dalawang mataong prepektura (府 *fu*), ang Osaka at Kyoto; at 43 regular na prepektura (県 *ken*). Sa Hapones, maaaring ituring ang lahat ng mga dibisyong ito bilang .  Mas malaki ang prepektura kaysa sa mga lungsod, bayan at nayon ng bansa.

Pinamumunuan ang mga prepektura ng isang inihalal na .  Mayroon ring  ang bawa't prepektura kung saan ang mga kinatawan nito ay maaaring pumasa ng mga ordenansa at badyet ng prepektura.  Hinahalal ang mga kinatawan ng asembleya kada apat na taon.

## Talaan ng mga Prepektura 
### Talaan batay sa kaayusang ISO 
Kadalasang ipinapangkat ang mga prepektura sa siyam na mga rehiyon. Hindi tinutukoy ang mga rehiyong ito, wala rin silang mga inihalal na mga opisyales o ibang sangguniang pam-bayan. Subalit, alam ng lahat ang kaugaliang pagsasaayos ng mga prepektura batay sa heyograpikong lokasyon.  Mula hilaga hanggang timog (ibinibilang sa ayos ISO 3166-2:JP), ang mga sumusunod ay ang mga prepektura ng Hapon at saang rehiyon sila nabibilang:

### Talaan batay sa kaayusang alpabetikal 

Notes: ¹ kuha noong 2000; ² km²; ³ per km²

## Talababa 
## Mga kawing panlabas 
*National Governors' Association Website (English)
*Map of Japan showing prefectures 
*Japanese essay on types of prefectures
*Local Authorities for International Relations (English)
*CityMayors.com profile of prefectures

Kategorya:Pamahalaan ng Hapon
Matador

thumb|right|Isang matador na sasalubong sa isang toro.

Ang **matador** (literal na "mamamatay" [ng toro]) o **torero** (literal na "manonoro") ay ang taong lumalaban at pumapatay sa toro.  Siya ang pangunahing tagaganap sa tinatawag na huwego de toro (laro ng toro, pakikipaglaro sa toro) o korida de toro, ang pakikipaglaban ng matador sa isang toro, isinasagawa sa Espanya, Mehiko, Pransiya at sari-saring mga bansang naimpluwensiyahan ng kulturang Kastila. Siya, lalaki man o babae, ang taong gumaganap at pumapatay sa toro.  Tinatawag din siyang **toreador** sa Ingles, bagaman hindi ginagamit ang katawagang ganito sa Espanya o Amerika Latina.  Kasama sa salitang *torero* ang lahat ng mga nakikipaglaban sa toro sa loob ng arena, tulad ng mga pikador (*picador* sa Kastila) at mga rehonyador (*rejoneador* sa Kastila).

## Mga sanggunian
Kategorya:Kultura ng Espanya
Pitong Kababalaghan ng Sinaunang Daigdig

, Mga Nakabiting Hardin ng Babilon, Templo ni Artemis at Efeso, Estatwa ni Zeus sa Olympia, Mausoleo sa Halicarnassus, Colossus ng Rhodes, at Paro ng Alehandriya gaya ng ipinapkita ng pintor na Dutch na si Maarten van Heemskerck noong ika-16 siglo.]]
 ang tanging isa sa Pitong Kababalaghan ng Sinaunang Daigdig na nakatayo pa rin hanggang sa kasalukuyan.]] 
Ang **Pitong Kababalaghan ng Sinaunang Daigdig** ay isang kilalang talaan ng kamangha-manghang mga gusali o mga pagtatayo noong klasikong panahong sinauna. Ininatay ito sa ilang mga panggabay na aklat na sikat sa sinaunang mga turistang Heleniko (Sinaunang Gresya). Ilan sa panggabay na mga aklat na ito ang mga bersyong inakdaan nina Antipater ng Sidon at isang tagapagmasid na kinikilala bilang si Philon ng Bisantyum, na binubuo ng pitong mga gawang nakalagay sa paligid ng tagiliran ng Mediteraneo. Sa paglaon, nakapagbigay ng inspirasyon ang orihinal na talaang ito sa hindi mabilang na mga bersyon sa paglipas ng mga panahon, kadalasang nakatuon lamang sa may hangganang bilang ng pitong mga pagbanggit. Sa pitong orihinal na Pitong Kababalaghan, isa lang  ang Dakilang Piramide ng Gisa  ang nananatiling buo pa hanggang sa kasulukuyang panahon.

Ang Pitong Kababalaghan ng Sinaunang Daigdig ang:

## Mga sanggunian 
Kategorya:Sinaunang kasaysayan
Samoang Amerikano

Ang **Samoang Amerikano** (, ; '** o **' din) ay isang di-nakasanib na teritoryo ng Estados Unidos na matatagpuan sa Timog Karagatang Pasipiko, sa timog-silangan ng pulong bansa ng Samoa.

Naging kasapi ang Samoang Amerikano ng Pamayanang Pasipiko mula pa noong 1983. Kilala ang Samoang Amerikano sa pagkakaroon ng mataas na bilang ng pagpapalista sa militar ng kahit anumang estado ng Estados Unidos o teritoryo. Magmula noong Setyembre 9, 2014, ang lokal na Hukbong Estados Unidos na estasyong tumatanggap sa Pago Pago ay unang nakaranggo sa produksyon  sa 885 estasyong tumatanggap at sentro ng Hukbo sa ilalim ng *United States Army Recruiting Command*.

Ang Samoang Amerikano lamang ang nakapirming may nakatirang teritoryo ng Estados Unidos na kung saan hindi ginagawad ang  pagkamamamayan sa pagkapanganak, at ang mga tao na ipinanganak doon ay tinuturing na "mga nasyunal na di-mamamayan".

## Mga sanggunian
Kategorya:Oceania
Kategorya:Teritoryo ng Estados Unidos
Espiritwalidad

:*Huwag ikalito sa espirituwalismo.  Tingnan din ang espiritu (paglilinaw).*

Ang **espiritwalidad**, (**pagka-espirituwal**) ay tumutukoy sa sukdulan o imateryal (walang katawan o anyong materyal) na realidad. Isang panloob na daan na nagbibigay-daan sa mga tao na matuklasan ang katuturan o diwa ng kanilang pagkatao; o ang pinakamalalim na mga pagpapahalaga at mga kahulugan na ikinapamumuhay ng mga tao.

Ang mga gawaing pang-espiritu, kasama ang meditasyon, pagdarasal, at kontemplasyon, ay naglalayong makapagpaunlad ng panloob na pamumuhay ng isang tao; kalimitang nagdudulot ang ganyang mga gawain ng isang karanasan ng pagkakaroon ng kaugnayan sa isang mas malaking katotohanan, na nagbubunga ng mas malaganap o mas komprehensibong sarili, sa ibang mga indibiduwal o sa pamayanan ng mga tao, sa kalikasan o sa kosmos, sa nasasakupan ng banal.

Kadalasang nararanasan ang espirituwalidad bilang isang pinagmumulan ng inspirasyon o oryentasyon sa buhay. Lumalagom ito sa pananalig sa mga realidad na imateryal o mga karanasan ng nakahihigit na kalikasan ng daigdig.

## Mga sanggunian
Kaurian:Sikolohiya
*
Maricar Reyes

Si **Maricar Reyes** ay isang modelo at aktres mula sa Pilipinas. Napangasawa nito si Richard Poon.

Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas
Pagkamatapat na loob

Ang **pagkamatapat na loob**, **pagiging tapat**, **katapatan** o **lealtad** ( Ingles: *loyalty*) ay ang pagkakaroon ng  **debosyon** at **pananalig** sa isang tao, bansa, pangkat, o layunin. Hindi nagkakasundu-sundo ang mga pilosopo hinggil sa kung saang mga bagay na maaaring maging tapat ang isang tao. Nangangatwiran ang ilan na magiging matapat ang isang tao sa isang malawak na saklaw ng mga bagay, habang ikinakatwiran ng ilan naman na mahigpit itong interpersonal at tanging isa pang tao ang maaaring maging bagay ng katapatan. Ang kahulugan ng katapatan sa batas at agham pampolitika ay ang pidelidad ng isang indibiduwal sa isang bansa, na alin man sa bansang ipinanganak ang indibiduwal, o ang pagdeklera ng indibiduwal ng bansang tahanan sa pamamagitan ng panunumpa (naturalisasyon).

## Mga konsepto sa kasaysayan
### Mundong kanluranin 
Kadalasang nakabatay ang trahedyang klasiko sa isang tunggaliang nagmumula sa pagiging tapat sa dalawang bagay (o katapatang dalawahan). Nakabatay ang *Eutifron*, isa sa mga unang diyalogo ni Plato, sa isang mahirap na kalagayang pang-etika na nagmumula kay Eutifron na naglalayong magsampa ng kasong pagpatay laban sa kanyang sariling ama, na nagdulot sa pagkamatay ng isang alipin sa pamamagitan ng kapabayaan. 

Sa Mabuting Balita ayon kay Mateo , sinabi ni Jesus, "Walang aliping makakapaglingkod sa dalawang panginoon, sapagkat kapopootan niya ang isa at iibigin ang ikalawa, paglilingkuran nang tapat ang isa at hahamakin ang ikalawa. Hindi ninyo maaaring paglingkuran nang pareho ang Diyos at ang kayamanan." Inuugnay nito ang awtoridad ng isang panginoon sa kanyang tagapaglingkod (ayon sa Efeso ), na, ayon sa batas Biblikal, nangangailangan ng walang hating pagkamatapat na loob sa kanilang panginoon (ayon sa ).

Sa kabilang banda, kinikilala ng "Ibigay kay Cesar" ng mga ebanghelyong sinoptiko ang posibilidad ng natatanging mga katapatan (sekular at panrelihiyon) na walang salungatan, subalit kung salungat ang katapatan sa tao sa katapatan sa Diyos, uunahin ang Diyos.

## Mga sanggunian
## Tingnan din
*Katotohanan
*Katapatan

Kategorya:Sikolohiya
Kategorya:Etika
Seksuwal

Ang **seksuwal** o **seksuwalidad** ay maaaring tumukoy sa:

* Pagtatalik o seks
* Kabighaniang seksuwal o atraksiyong seksuwal
* Reproduksiyong seksuwal o seksuwal na pagpaparami 
* Sukdulan o gratipikasyong seksuwal
* Kasangkapang pangkasarian
* Seksuwal na nilalang
* Oryentasyong seksuwal
Nicole Scherzinger

Si **Nicole Prescovia Elikolani Valiente Scherzinger**; ay isang kilalang artista sa sining ng pelikula at telebisyon at mang-aawit sa buong mundo. Siya ay kalahating Pilipino at kalahating Amerikano. Ang kasikatan ng dating grupong kinabibilangan niya na Pussycat Dolls ang naging behikulo niya upong siya ay maging mas makilala sa buong mundo bilang isang mang-aawit. Maliban dito, siya rin ang napiling maging hurado sa bersyon sa Estados Unidos ng popular na *X-Factor* na isang programang pantelebisyon. Noong 2011, napangalanan siya bilang isa sa *"100 Hottest Women of All-Time"* (100 Pinaka Maiinit na mga Babae sa Lahat ng Panahon) ng ''Men's Health''.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga artista mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga Amerikanong liping-Pilipino
Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Evil Merodac

Si **Evil Merodac** o **Amel-Marduk** (namatay noong 560 BK) ay ang anak na lalaki at kahalili ni Nabucodonosor II, hari ng Babilonya. Naghari siya ng dalawang mga taon lamang (562 - 560 BK). Ayon sa pambibliyang Aklat ng mga Hari, pinatawad at pinalaya niya si Jehoiachin, hari ng Kaharian ng Judah, na naging bilanggo sa Babilonya sa loob ng tatlumpu't pitong mga taon (2 Mga Hari 25:27). Diumano, dahil sinubok ni Amel-Marduk na baguhin ang mga patakaran ng kanyang ama, pinaslang siya ni Nergal-sharezer (Neriglissar), ang kanyang bayaw, na pumalit sa kanya.

## Tingnan din 
* Mga Hari ng Babilonya

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga tauhan sa Bibliya
Kategorya:Mga hari ng Babilonya
Piramide ng Ehipto

[thumb|300px|Ang tanawin ng mga [piramide ng Gisa mula sa talampas papunta sa timog ng kompleks. Mula sa kanan hanggang sa kaliwa ay ang Piramide ni Khufu, Piramide ni Khafre at ang Piramide ni Menkaure. Ang tatlong mas maliliit na mga piramideng nasa harapan ay mga kayariang may kaugnayan sa piramide ni Menkaure.]]

Ang **mga piramide ng Ehipto** ay sinaunang mga hugis-piramideng mga kayariang gawa sa bato na nasa Ehipto. Mayroong 138 mga piramideng natagpuan sa Ehipto mula noong 2008. Karamihan sa mga ito ang ginawa bilang mga libingan ng mga Paraon ng bansa at ng kanilang mga konsorte noong mga panahon ng Luma at Gitnang Kaharian ng Ehipto.

Ang pinakamaagang nakikilalang piramideng Ehipsiyo ay ang Piramide ni Djoser (itinayo noong 2630 BKE–2611 BKE) na itinayo noong Pangatlong dinastiya ng Ehipto.  Ang piramideng ito at ang nakapaligid nitong kompleks ay dinisenyo ng arkitektong si Imhotep, at pangkalahatang itinuturing bilang mga pinakamatatandang mga kayariang pambantayog ng mundo na binuo sa pamamagitan ng dinamitang masonriya o mga bato.

Pinakakilala sa mga **Piramide ng Ehipto** ang mga natagpuan sa Gisa, na nasa paligid-ligid ng Cairo, Ehipto.  Ilan sa mga piramide ng Gisa ang ibinibilang sa pinakamalalaking mga istrukturang naitayo.

Ang Piramide ni Khufu sa Gisa ang pinakamalaking piramideng Ehipsiyo. Ito lamang ang isa sa Pitong mga Hiwaga ng Sinaunang Mundo na umiiral pa.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga piramide
Kategorya:Sinaunang Ehipto
Kiwi

Ang **kiwi** ay maaring tumukoy sa mga sumusunod:
* ***Apteryx***, isang uri ng ibon.
* ***Actinidia deliciosa***, isang uri ng prutas.
Tulin

Ang **tulin** (Ingles: *velocity*) o **belosidad** o **velosidad** (mula Kastila: *velocidad*) ng isang bagay ay ang dalas ng pagbabago ng posisyon nito, na sinusukat mula sa isang sinasangguning punto (Ingles: *frame of reference*). Sa matematika, isa itong bunin ng panahon. Di tulad ng bilis na isang eskalar na kantidad, ang tulin ay isang bektor*;* ibig sabihin, may direksyon rin ito bukod sa kalakhan (Ingles: *magnitude*) o halaga. Ito ay isinusulat o nirerepresenta bilang: \mathbf {v}\,o \vec {v}\,. Mahalaga at parating ginagamit ang tulin sa kinematika, isang sangay ng klasikong mekaniks na tumutukoy sa paggalaw ng mga bagay. 

Kung nagbabago ang tulin ng isang bagay, umaarangkada ito.

## Paglalarawan 
May dalawang katangian ang tulin: bilis at direksyon. Ang bilis ay ang eskalar na kantidad ng tulin. Kung nagbabago ang tulin ng isang bagay, ibig sabihin, umaarangkada ito.

Kung ang isang bagay ay kumikilos papunta sa iisang direksyon at patuloy na lumalayo o lumalapit mula sa orihinal na kinalalagyan nito nang hindi bumibilis o bumabagal, sinasabing ang naturang bagay ay may di-nagbabagong tulin (Ingles: *uniform velocity*). Sa kabilang banda naman, kung ito ay bumibilis o bumabagal sa paglalakbay, o kaya nagbabago ang kanyang direksyon, sinasabing ito ay may nagbabagong tulin (Ingles: *non-uniform velocity*).

Walang tulin ang isang bagay kung hindi nagbabago ang posisyon nito, na maaaring mangyari kung ito ay umalis at bumalik sa orihinal nitong posisyon, o kaya hindi ito umalis. Kung hindi nagbago ang posisyon, walang direksyon ang tulin. Ganon din sa kabaligtaran: kung walang direksyon ang tulin ng isang bagay, ibig sabihin, hindi nagbabago ang posisyon nito.

Sa usaping ito, ang distansya ay sinusukat mula sa isang sinasangguning punto.

Ang tulin ay isang halimbawa ng bektor. May dalawang katangian ang mga bektor: kalakhan at direksyon. Ang kalakhan ng tulin ay ang bilis nito, at ang direksyon ay kung saang gawi ito papunta.

## Paghahambing 
### Tulin at bilis 
Ang bilis ay isang eskalar na kantidad. Ibig sabihin, wala itong direksyon. Samantalang ang tulin naman ay bektor na nangangailangan ng eskalar na kantidad at direksyon.

### Di-nagbabagong tulin at arangkada 
Para masabing di-nagbabago ang tulin ng isang bagay, dapat hindi nagbabago ang parehong bilis at direksyon nito. Ang ibig sabihin ng hindi nagbabagong direksyon ay kailangang tuwid o diretso ang tinatahak ng isang bagay.Nagbabago ang tulin kung paikot-ikot ang direksyong tinatahak, kahit na di-nagbabago ang bilis. Sa kasong ito, sinasabing umaarangkada ang naturang bagay.

## Sanggunian 
Kategorya:Mosyon
Dali

Ang **dali** ay maaaring tumukoy sa:

*Daliri, bahagi ng kamay at paa ng katawan
*Pulgada, isang yunit ng sukat
*Bilis o tulin
Liksi

Ang **bilis** o **liksi** ay ang abilidad ng katawan na mag-iba ng posisiyon sa tamang paraan. Kinakailangan dito ng pinagsama samang kahusayan sa paggalaw (*isolated movement skills*) sa pamamagitan ng paggamit ng kombinasyon ng balanse, koordinasyon, bilis, *reflexes* (di-kusang galaw), lakas, at katatagan. Ito ay ang abilidad ng katawan na mag-iba ng direksyon sa tama at mabisang paraan, at para ito ay makamit, kinakailangan ng kombinasyon ng balance (static at dynamic), bilis, lakas at koordinasyon.  

Sa larangan ng palakasan, ang pagiging maliksi ay kadalasang naipaliliwanag sa pamamagitan ng mga palakasan na pang-isahan lamang, dahil sa pagsama-sama ng mga katangian na may iba't ibang gamit (partikular sa lahat ng klase ng iba't ibang palakasan).  Ayon kina Sheppard at Young noong taong 2006, ang liksi ay ang  mabilis na paggalaw ng buong katawan dahil sa pagiba ng kabilisan o direksyon bilang pagtugon sa estimulo. 

Ang pagiging mabilis at maliksi ay isa ring importanteng  katangian sa paglalaro, tulad ng mga laro sa kompyuter at *pen-and-paper* (panulat at papel) o tinatawag din na *tabletop games* kagaya ng Dungeons & Dragons. Ang bilis ay may epekto sa abilidad ng karakter na umiwas o makaganti sa atake ng kalaban, gumalaw nang mas mabilis, lakbayin ang mga hindi pantay-pantay na kalupaan na madaraanan, o malagpasan ang mga tagong mga aktibidad tulad ng *lockpicking* o *pickpocketing* (pandurukot).

Kaurian:Ehersisyo
Kapuluan ng Ryukyu

Ang **Kapuluan ng Ryukyu** (Hapon: 琉球諸島, *Ryūkyū-shotō*, kilala rin bilang  ay isang kapuluan sa kanlurang Pasipiko, sa silangang hangganan ng Dagat ng Silangang Tsina at timog kanluran ng pulo ng Kyūshū sa Hapon.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga kapuluan ng Hapon
Pulo ng Okinawa

Ang **Pulo ng Okinawa** (沖縄本島 *Okinawa-hontō*, o 沖縄島 *Okinawa-jima*) ay ang pinakamalaki sa mga pulo sa Kapuluan ng Okinawa at ng Kapuluan ng Ryukyu ng Hapon. Ang Naha, ang kabisera ng Prepektura ng Okinawa ay naririto.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga pulo ng Hapon
Kapuluang Hapones

thumb|right|Kapuluang Hapones

Ang  na bumubuo sa bansa ng Hapon ay humahaba mula hilagang silangan patimog-kanluran sa hilagang silangang baybayin ng pangunahing lupain ng Eurasya na nasa hilagang-kanlurang bahagi rin ng Karagatang Pasipiko.

Kaurian:Mga kapuluan ng Hapon
Bundok Fuji

Ang , na matatagpuan sa pulo ng Honshu,  ay ang pinakamataas na bundok sa Hapon sa taas na . Isang aktibong bulkan na huling pumutok noong pagitan ng mga taong 1707 hanggang 1708, ang Bundok Fuji ay nasa  timog-kanluran lang ng Tokyo at maaaring makita sa isang maaliwalas na araw. Ang kilalang simetrikong kono ng Bundok Fuji ay isang kilalang sagisag ng Hapon at kadalasang nailalarawan sa sining at sa mga larawan at dinarayo ng mga turista.

Isa ang Bundok Fuji ng Hapon  kasama ng Bundok Tate at Bundok Haku. Napabilang rin ito sa isa sa mga espesyal na lugar ng mga tanawing magaganda, at isa sa mga pook pangkasaysayan sa Hapon. Naidagdag din ito sa talaan ng World Heritage Sites bilang isang pook kultural noong 22 Hunyo 2013. na bumababa mula sa gilid ng bulkan. Isang sinaunang etimolohiyang katutubo ay nagsasabi na ang *Fuji* ay nanggaling mula sa 不二 (*hindi* + *dalawa*) na nangangahulugang *walang kapantay*. Mayroon ding nagsasabing itao ay nagmula sa 不尽 (*hindi* + *pagod*) na nangangahulugang *hindi nagtatapos*. Isang klasikal na iskolar na Hapones noong Panahong Edo, si Hirata Atsutane ay hinulaang ang pangalan ay nagmula sa isang salita na nangangahulugang "isang bundok na tumatayo tulad ng isang tainga (*ho*) ng isang halamang bigas". Isang misyonarong Briton na si John Batchelor (1854–1944) ay nagsasabi na ang pangalan ay mula sa salita mula sa Ainu na nangangahulugang 'apoy' (*fuchi*) ng vathalang apoy (Kamui Fuchi) na itinanggi ng isang linguistikong Hapones na si Kyōsuke Kindaichi (1882–1971) sa mga haligi ng pagbubuong ponetiko (pag-iba ng tunog). Itinituro rin na ang *huchi* na nangangahulugang 'tandang babae' at *ape* na ang salita para sa 'apoy', *ape huchi kamuy* bilang ang bathala ng apoy. Pananaliksik sa pagkakalat ng mga ngalan ng mga lugar na nagsasama ng *fuji* bilang bahagi ay nagsasabi na ang pinagmulan ng saliatng *fuji* ay nasa mga wika ng mga Yamato at hindi sa mga Ainu. Isang toponimistang Haponses na si Kanji Kagami ay nagsabi na ang pangalan ay may parehong pinanggalingan sa mga salita tulad ng 'wisteria' (*fuji*) at 'bahaghari' (*niji*, ngunit may alternatibong salita na *fuji*), at nagmula sa "mahaba at magandang hugis na gilid" ng nasabing bundok.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga bundok sa Hapon
Bilis

Ang **bilis** o **tulin** (Ingles: *speed*), kilala rin bilang **sablay**, **dali**, o **liksi**, ay ang distansiya o layo na naigagalaw ng isang bagay sa loob ng partikular na dami ng panahon.  Isang sukat ng kung gaano katulin o kabilis gumalaw ang isang bagay.  Kaiba ito mula sa belosidad o hagibis.

## Pagkuha ng bilis
Upang makuha ang bilis o *speed*, na sinasagisag ng titik na s,

s = \frac{d}{t}

kung saan ang d ay ang distansiya o layo at ang t ay ang oras o panahon lumipas.

## Mga yunit ng sukat para sa bilis
Maraming mga yunit ng sukat para sa bilis. Halimbawa, masusukat ang bilis ng isang bagay sa pamamagitan ng 
*mga milya bawat oras (*miles per hour* o mph),
*mga kilometro bawat oras (*hour*) (km/h)
*mga metro bawat segundo (m/s), na siyang SI na yunit para sa bilis.

## Tingnan din
*Akselerasyon

## Mga sanggunian
Kategorya:Sukat
Singsing ng Apoy ng Pasipiko

thumb|412x412px|Ang *Pacific Ring of Fire*

 sa mundo (1900–2013): Mga lindol na magnitud na ≥ 7.0 (lalim na 0–69km): Mga aktibong bulkan]]

]]
Ang **Singsing na Apoy ng Pasipiko** (Ingles: *Pacific Ring of Fire* o *Ring of Fire*) ay isang lugar na malakihang dami ng mga kaganapang bulkan at lindol na nangaganap sa Karagatang Pasipiko.  Ang singsing ng apoy ay isang direktang resulta ng tektonika ng plaka sa galaw, banggaan at pagkawasak ng plaka ng litospero sa ilalim at paligid ng Karagatang Pasipiko. Ang mga banggaan ay lumikha ng tuloy tuloy na serye ng mga sona ng subduksiyon kung saan ang mga bulkan at lindol ay nangyayari. Ang konsumpsiyon ng karagatang litospero ng mga komberhenteng hangganan ng plaka ay bumuo ng mga trench sa karagatang, mga basin na likod-arko at mga sinturon na bulkaniko. Ang singsing ng apoy ay hindi isang istukturang heolohikal .Ang mga pagputok ng bulkan at mga lindol sa bawat bahagi ng singsing ng apoy ay nangyayari ng independiyente sa mga pagputok ng bulkan at mga lindol sa ibang mga bahagi ng singsing ng apoy. Ang singsing ng apoy ay naglalaman ng mga 850 hanggang 1,000 bulkan na aktibo noong panahong Holoseno.

Ang Pilipinas, kasama ang ilang mga bansa sa rehiyong Asya Pasipiko, ay nakalatag sa isang malawak na sona na kung tawagin ay *Ring of Fire*, o *Circum-Pacific Seismic Belt*. Ang mga lugar na ito ay nagtataglay ng maraming hanay ng mga bulkan, kasama na ang mga Bulkang Mayon, Pinatubo, Taal, Kanlaon at Krakatoa. Ang pagsabog na mga bulkan ay kadalasang nagdudulot ng pag-lindol o paggalaw ng lupa na nagbubunsod naman ng mga pagbabago sa pisikal na porma ng anyong lupa at anyong tubig. Tinatayang 81% ng pinakamalakas na lindol sa mundo ay nagaganap dito.

## Mga sanggunian
Kategorya:Heolohiya
Kategorya:Lindol
Mass

Ang ***mass*** ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*Masa, katumbas ng lagunlon, bulto, kimpal, kapal, tumpok, umbok, salansan, kaugnay ng:
:*Pagkakapareho ng masa-lakas
:*Pagpapanatili ng bigat
:*Hindi nababagong masa
*Pulutong, grupo, pangkat, kalipumpon, katerba (sangkaterba), katutak (sangkatutak)
*Laksa, kawa, mayorya, karamihan (maramihan, pangmaramihan), katangian ng butang, 
*Bigat, timbang, bugat 
*Taumbayan, madla (pangmadla, pampubliko, publiko), bayan, mga tao, 
*Kabuuan, total, buo, kumpleto
*Misa sa simbahan, katulad ng:
:*Simbang Gabi 
:*Belasyon (misa para sa kasal)
Misa

[thumb|right|240px|Isang Midyibal na Mababang Misa na isinasagawa ng isang [obispo.]]

Ang **Misa** ay ang pagdiriwang o seremonya ng Eukaristiya sa mga liturhikong ritu ng Simbahang Katoliko Romano, Matatandang mga Simbahang Katolika, Angglo-Katolikong tradiyson ng Anglikanismo, at sa ilang malakihang rehiyon ng Mataas na Simbahang Luterano, tulad ng sa mga bansang Scandinavian at Baltiko kung saan kilala ang serbisyong Eukaristiko bilang "ang Misa".

Nagmula ang salit sa wikang Lating *missa* (pagtatanggal), isang salitang ginagamit sa pangwakas na pormula ng Misang Latin: *"Ite, missa est"* ("Humayo, iyan na ang pagtatanggal [o pagpapaalis]").  Ang salitang *missa* rito ay ang pambandang huling anyo ng Lating substantibo na tumutugma sa salitang *missio* ng klasikong Latin  Noong sinaunang panahon, payak na nangangahulugan ang  *missa* bilang 'pagpapaalis'. Subalit sa Kristiyanong paggamit, unti-unti itong nagkaroon ng mas malalim na kahulugan.  Ang salitang Ingles na *dismissal* o pagpapaalis ay naging tagapagpahiwatig ng salitang "misyon".  Ang salitang ito ay nagpapahayag ng likas na pagiging misyonero ng Simbahang Katoliko.

## Misa ng Simbahang Katoliko
Ang Simbahang Katolika ay nakikita ang Misa o Eukaristiya bilang "pinagmulan at tugatog ng buhay Kristiyano", na kung saan ang iba pang mga Sakramento ay nakatuon. Ang terminong "Misa" ay karaniwang ginagamit lamang sa mga Simbahang Latino, habang ang Byzantino-seremonya Silangang Simbahang Katoliko ay gamitin ang kahalintulad na termino "Banal na liturhiya" at iba pang Simbahan ng Silangang Katoliko ay may mga tuntunin tulad ng Banal na Qurbana.
Sa loob ng nakapirming istraktura nakabalangkas sa ibaba, na tukoy sa Ritung Romano, ang mga pagbabasa ng Banal na Kasulatan, ang mga awit antipona o kinakabisa sa panahon ng pambungad na prusisyon o komunyon, at ilang iba pang mga panalangin ay nag-iiba sa bawat araw ayon sa kalendaryong liturhikal.

### Panimula
## Mga sanggunian
Kategorya:Pagdiriwang
Kategorya:Kristiyanismo
Kategorya:Katolisismo
Kategorya:Anglikanismo
Gana (paglilinaw)

Ang **gana** o **ganansya** ay maaaring tumukoy sa:

*nakuha, natamo, nakamit, tubo, tinubo, pakinabang, pagtaas, dagdag, kaunlaran, kalamangan, bentahe, probetso
*suweldo, sahod, kita, kinita, tubuin
*ganansya, sa elektroniks
Bigkas

Ang **pagbigkas** o **bigkas**, kilala rin bilang **pagsasatinig**, **pagsasabi**, **pronunsasyon** o **pronunsiyasyon**, **badya** o **pagbabadya**, ay ang paraan ng kung paano binabanggit o sinasalita ang isang salita o wika, o ang kaparaanan kung paano namumutawi ang isang salita mula sa isang tao.  Kapag sinabing ang isang tao ay may "tamang pagbigkas", sa gayon tumutukoy ito kapwa sa loob ng isang tiyak na diyalekto. 

Ang isang salita ay maaaring wikain ng sari-saring mga indibidwal o mga pangkat sa iba't ibang mga paraan, depende sa maraming mga bagay-bagay, katulad ng: ang lugar na pinagkalakihan nila, ang pook na kinatitirahan nila sa ngayon, kung mayroon silang kapansanan sa pagsasalita o kapinsalaan sa tinig, kanilang pangkat-etniko, kanilang antas sa lipunan, o kanilang edukasyon.

## Terminolohiyang lingguwistiko 
Ang mga pantig (kataga) o silaba ay binibilang bilang mga yunit ng tunog (mga *pono* sa ponetika) na ginagamit nila sa kanilang wika.  Ponetika ang tawag sa sangay ng lingguwistika nag-aaral ng ganitong mga yunit ng tunog.  Pinagsasama-sama ang mga pono (*phone* sa Ingles) bilang mga klaseng katulad ng mga ponemo o ponema, ang pinakamaiigsing mga yunit ng tunog ng salita.  Tinatawag na ponolohiya, ponemiks (ponemika, ponemika), o ponematiks (ponematiko, ponematika) ang pag-aaral ng mga ponemo.  Bilang mga bahagi ng **artikulasyon** o pagbigkas, ang mga pono ay karaniwang nilalarawan na ginagamit ang Internasyunal na Ponetikong Alpabeto(IPA).

## Mga sanggunian
Kaurian:Ponetika