Tubo (ekonomika)

Sa neoklasikong teoriyang mikroekonomika, ang terminong **tubo**, **kita**, o **kinita** (Ingles: *profit*) ay may dalawang magkaugnay ngunit natatanging mga kahulugan. Ang **normal na tubo** ay kumakatawan sa kabuuang mga gastos ng oportunidad(parehong hayagan at hindi hayagan) ng isang pakikipagsapalaran sa isang imbestor (namumuhunan) samantalang ang **ekonomikong tubo** ay kahit papaano sa ekonomikang neoklasiko na nananaig na modernong ekonomika ang pagkakaiba sa pagitan ng kabuuang kita (*revenue*) ng isang negosyo at lahat ng mga gastos (kabilang ang normal na tubo). Ang isang kaugnay na konsepto na minsang itinuturing na ka-sinonimo sa ilang mga konteksto ang sa rentang ekonomiko. Sa ekonomikang klasiko at ekonomikang Marxiano, ang tubo ang pagbabalik sa may ari ng kapital na stock (mga paraan ng produksiyon) sa anumang pagpupursiging produktibo na sumasangkot sa trabaho o isang pagbabalik sa mga bono at salaping pinuhunan sa mga pamilihang kapital. Spesipiko sa teoriyang ekonomikang Marxian, ang maksimisayon ng tubo at ang akumulasyon ng kapital ang nagpapatakbong pwersa sa likod ng isang gawaing ekonomiko sa loob ng mga sistemang ekonomiko ng kapitalista. Ang ilang mga uri ng tubo ay nireperensiya kabilang ang **tubong panlipunan**(na kaugnay ng mga eksternalidad). Ito ay hindi dapat ikalita sa tubo sa akawnting na katumbas ng kita na binawasan lamang ng mga hayagang gastos Sa ibang mga salita, ang gastos ng normal na tubo ay iba iba sa parehong loob at buong mga industriya. Ito ay proporsiyonal sa pagiging mapangaibn na nauugnay sa bawat uri ng pamumuhunan ayon sa spektrum na panganib-pagbabalik. Ang tanging mga normal na tubo ang lumilitaw sa mga sirkunstansiya ng perpektong kompetisyon kapag ang mahabang takbong ekwilibrium na ekonomiko ay naabot. Walang pabuya para sa mga negosyo na pumasok o umalis sa industriya.

## Tubong ekonomiko
Ang isang tubong ekonomiko ay lumilitaw kapag ang kita ay lumagpas sa gastos ng oportunidad ng mga input, na ang mga gastos na ito ay kinabibilangan ng gastos ng ekwidad na kapital na natatagpo ng mga normal na tubo. Kung ang isang negosyo ay gumagawa ng isang kawalang ekonomiko (ang tubong ekonomiko nito ay negatibo), sumusunod na ang lahat ng mga gastos ay hindi natatagpo ng buo at ang negosyo ay mas mabuting umalis sa industriya sa mahabang pagtakbo. Sa mga termino ng mas malawak na ekonomiya, ang tubong ekonomiko ay nagpapakita na ang mga mapagkukunan ay ginagamit sa mga magagamit na pagsisikap samantalang ang mga kawalang ekonomiko ay nagpapakita na ang mga magpapakunang ito ay mas mabuting gawain sa iba pa. 

### Sa mga kompetetibo at magpapatalunang mga pamilihan  
Ang tubong ekonomiko ay hindi nangyayari sa perpektong kompetisyon sa mahabang takbong ekwilibrium. Kung nangyari ito, magkakaron ng pabuya para sa mga bagong negosyo na pumasok sa industriya na tinulungan ng kawalan ng mga harang sa pagpasok hanggang wala nang anumang tubo. gaya ng kanilang gagawin sa isang mas kompetetibong pamnilihan. Sa mga kaso kung saan ang mga harang ay umiiral ngunit higit sa isang negosyo, ang mga negosyo ay maaaring magsabwatan upang limitahan ang produksiyon at kaya ay naglilimita sa suplay upang masiguro ang presyo ng produkto ay nananatiling sapat na mataas upang masiguro ang lahat ng mga negosyo sa industriya ay nagkakamit ng isang tubong ekonomiko.

Gayunpaman, ang ilang mga ekonomika, halimbawa si Steve Keen ay nangatwirang kahit sa labis na maliit na halaga ng kapangyarihan sa pamiliha ay maaaring pumayag sa isang negosyo na lumikha ng tubo at ang kawalan ng tubong ekonomiko sa isang industriya o kahit ang ilang produksiyon ay nangyayari sa kawalan, sa at sa sarili nito ay bumubuo sa isang harang sa pagpasok. Sa kaso ng isang kalakal, ang isang positibong tubong ekonomiko ay nangyayari kapat ang aberaheng gastos ng negosyo ay mas mababa sa presyo ng produkto o serbisyo sa output na nagmamaksima. Ang tubong ekonomiko ay katumbas ng kantidad ng output na pinarami ng pagkakaiba sa pagitan ng aberaheng gastos at presyo.

### Panghihimasok ng pamahalaan
Kadalasan, ang mga pamahalaan ay susubok na manghimasok sa mga pamilihang hindi kompetetibo upang gawin ang mga itong mas kompetetibo. Ang antitrust sa Estados Unidos o mga batas ng kompetisyon ay nilikha upang mapigilan ang mga makapangyarihang negosyo sa paggamit ng kanilang kapangyarihang ekonomiko na artipisyal na lumikha ng mga harang sa pagpasok na kanilang kailangan upang protektahan ang kanilang mga tubong ekonomiko. na nilikha upang maiwasan ang predatoryo o mapanila nitong pag-aasal. Sa mas mababang mga harang, ang mga bagong negosyo ay maaari mulign pumasok sa pamilihan na gumagawa ng mahabang takbong ekwilibrium na tulad ng isang kompetetibong industriya na walang tubong ekonomiko para sa mga negosyo.

Kung ang nararamdaman ng isang  pamahalaan ng impraktikal na magkaroon ng isang kompetetibong pamilihan gaya ng sa  kaso ng isang natural na monopolyo, ito ay minsang sumusubok na magregula ng umiiral ng hindi kompetetibong pamilihan sa pamamagitan ng pagkokontrol sa presyo na ipinababayad ng mga negosyo para sa kanilang produkto. Halimbawa ang lumang monopolyong (niregulang) AT&T na umiral bago iniutos ng mga korte at ang pagkakahati nito ay kailangang kumuha ng pag-aaproba ng pamahalaan upang utaas ang mga presyo nito. Sinuri ng pamahalaan ang mga gastos ng monopolyo at natukoy na kahit o hindi ang monopolyo ay dapat magkaroon ng kakayahang magtaas ng presyo nito at kung naramdaman ng pamahalaan na ang gastos ay karapat dapat sa isang mas mataas na presyo, itinakwil nito ang applikasyon ng monopolyo para sa isang mas mataas na presyo. Bagaman ang isang niregulang negosyo ay hindi magkakaroon ng tubong ekonomiko na kasing laki gaya ng ito ay nasa hindi niregulang sitwasyon, ito ay maaari pa ring makagawa ng mga tubo ng mataas sa isang negosyong kompetetibo sa isang tunay na pamilihang kompetetibo.

## Ibang mga aplikasyon ng terminong ito 
Ang panlipunang tubo mula sa mga gawain ng isang negosyo ang normal na tubo na dinagdagan o binawasan ng anumang mga eksternalidad na nangyayari sa gawain nito. Ang isang negosyo ay maaaring mag-ulat ng relatibong malaking mga tubong pang-salapi ngunit sa  pamamagitan ng paglikha ng mga negatibong eksternalidad ang kanilang tubong panlipunan ay maaaring relatibong maliit. Ang pagiging matubo (*profitability*) ay isang termino ng kaigihang ekonomiko. Sa matematikal na paglalarwan, ito ay isang relatibong indeks na isang praksiyon na may tubo bilang numerador at lumilikha ng mga daloy na tubo o asset bilang denominador.

## Maksimisasyon
Isang pamantayang asumpsiyong ekonomiko(bagaman hindi kinakailangang isang perpekto sa tunay na mundo) na ang ang ibang mga bagay ay magkatumbas, ang isang negosyo ay magtatangka na imaksima ang mga tubo nito. 
 Kung ang tubo ay inilarawan bilang ang pagkakaiba ng kabuuang kita at kabuuang gastos, ang isang negosyo ay nagkakamit ng isang maksimum sa pamamagitan ng pagpapatakbo sa punto kung ang pagkakaiba sa pagitan ng dalawa ay nasa pinakamalaki nito. Sa mga pamilihang hindi nagpapakita ng interdependensiya, ang puntong ito ay maaaring matagpuan sa pamamagitan ng pagtingin sa mga kurbang ito ng direkta o sa pamamagitan ng paghahanap at pagpili ng pinakamahusay na mga punto kung saan ang mga lihis ng dalawang mga kurba (marhinal na kita at marhinal na gastos) ay magkatumbas. Sa mga interdependiyenteng pamilihan, ang teoriya ng laro ay dapat gamitin upang mahango ang isang solusyong nagmamaksima ng tubo. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Tubo