Rogelia Pe-Pua

Si **Rogelia Eben Pe-Pua** (née **Pe**) ay isang Pilipinong sikolohistang panlipunan na kasalukuyang nagtuturo sa Unibersidad ng New South Wales (UNSW) sa Australia, sa loob ng School of Social Sciences, Faculty of Arts and Social Sciences.

Kinikilala bilang pangunahing aktor sa pag-unlad ng sikolohiyang Pilipino, nakagawa siya ng makabuluhang kontribusyon sa larangan ng katutubong sikolohiya sa Pilipinas at sa buong Timog Silangang Asya. Ang kanyang pananaliksik ay sumasaklaw sa mga paksa tulad ng migration at return migration sa Pilipinas at Hawaii, labor migration sa Espanya at Italya, etnikong midya sa Australia, karanasan ng mga internasyonal na mag-aaral, marhinalisadong kabataang etniko, refugee family integration, at paninirahan ng mga imigrante mula Hong Kong sa Australia. 

## Maagang buhay at edukasyon 
Ipinanganak sa Maynila noong Hunyo 15, 1956, si Pe-Pua ay ang ikaanim na anak ng mga Tsinoy na sina Loreto Pe at Rogelia Eben. Natapos niya ang kanyang elementarya at sekondaryang edukasyon sa Uno High School, isang pribadong institusyong pang-sekondaryang edukasyon ng Tsino sa Tondo, Maynila. Nagpatuloy siya sa pag-aaral sa Unibersidad ng Pilipinas Diliman, kung saan siya nakakuha ng BS sa Psychology (cum laude) noong 1977, MA sa Psychology noong 1981, at PhD sa Philippine Studies noong 1988, na may mga kogneyt sa sikolohiya, antropolohiya, at sosyolohiya. Siya ay kabilang sa mga unang mag-aaral ni Virgilio Enriquez, na kilala bilang ama ng sikolohiyang Pilipino. 

## Akademiko at propesyonal na karera 
Sinimulan ni Pe-Pua ang kanyang akademikong karera sa pagtuturo sa Psychology Department ng UP Diliman, kung saan nagpakadalubhasa siya sa katutubong sikolohiya at nagturo sa loob ng 15 taon bago lumipat sa Australia. Una siyang nagturo sa Unibersidad ng Wollongong at kalaunan ay lumipat sa UNSW. Siya ay may-akda ng maraming mga publikasyon, kabilang ang unang naedit na volyum sa Philippine indigenous psychology, at nag-ambag ng mga kabanata at mga artikulo sa journal na nakatuon sa mga katutubong pamamaraan ng pananaliksik.

Ang kanyang pakikilahok sa kilusan ng mga Katutubo at ang kanyang posisyon sa UNSW ay nagbigay-daan sa kanya na dalhin ang sikolohiyang Pilipino sa mga pandaigdigang talakayan tungkol sa indihenisasyon. Naglingkod siya bilang Pinuno ng School of Social Sciences sa UNSW mula 2007 hanggang 2012 at dating pinamunuan ang School of Social Science and Policy (2005–2006). Mayroon siyang mahalagang papel sa pagtatatag ng Asian Association of Indigenous and Cultural Psychology, kung saan siya ay hinirang na Direktor ng Pananaliksik at Publikasyon. Si Pe-Pua ay nagkoordineyt din ng mga postgradong kurso sa pananaliksik sa Faculty of Arts and Social Sciences ng UNSW at nagsilbi sa Illawarra Regional Advisory Council para sa Community Relations Commission mula 2002 at 2004.

Siya ay kapwa may-akda at nag-edit ng maraming mga akda na may kaugnayan sa kanyang mga larangan ng kadalubhasaan, kabilang ang dalawang tomo *ng Handbuk ng Sikolohiyang Pilipino* at *Filipino Psychology: Theory, Method, and Application*, ang unang komprehensibong volume sa Filipino psychology (SP). Sinasaliksik ng pundasyong aklat na ito ang teoretikal at metodolohikal na mga ugat ng sikolohiyang Pilipino at mula noon ay pinalawak sa pamamagitan ng isang handbook na nagsasama ng mga kamakailang kontribusyon. Isang kapansin-pansing kabanata ay dedeikado kina Carl Martin Allwood at John W. Berry na nagsaliksik ng mga katutubong sikolohiya sa buong mundo, na nagpoposisyon sa sikolohiyang Pilipino bilang isang kritikal na balangkas na humahamon sa mga limitasyon ng Kanluraning sikolohikal na pamamaraan sa pagtugon sa mga lokal na realidad at isyung panlipunan.

## Mga sanggunian