Piña (hibla)

Ang **piña** ay isang tradisyunal na hibla mula sa Pilipinas na nagmumula sa dahon ng pinya.
[right|thumb|*Tampuhan*, isang pinta noong 1895 ni [Juan Luna ng isang Pilipina na nakasuot ng isang tradisyonal na *traje de mestiza*, na madalas ay gawa sa piña.]]
[thumb|*[Alampay|Pañuelo* noong unang bahagi ng ika-19 na siglo sa Metropolitan Museum of Art na gawa sa piña at linen.]]

Isang halimbawa ng paggamit nito ay makikita sa pintang *Tampuhan* (1895) ni Juan Luna, na naglalarawan ng isang Pilipina na nakasuot ng tradisyonal na *traje de mestiza* na gawa sa piña. Isa ring pañuelo mula sa unang bahagi ng ika-19 na siglo na yari sa piña at lino ang makikita sa Metropolitan Museum of Art.

Noong panahon ng mga Espanyol, itinuturing na luho ang telang gawa sa piña at mahalagang eksport ng Pilipinas. Umabot ito sa Europa at naging paborito ng mga maharlika noong ika-18 at ika-19 na siglo. Kabilang sa mga kilalang gamit nito ay ang:

* baro ng binyag ni Haring Alfonso XIII na ibinigay ni Papa Pio X (nasa Museo del Traje)
* panyong piña na handog sa kasal ni Prinsesa Alexandra ng Dinamarka kay Haring Edward VII
* pang-ilalim at saya ni Reyna Victoria,
* at isang hindi natapos na saya ni Maria Clara na inutos ng Marques de Yriarte para kay Reyna Isabella II ng Espanya.

Maraming halimbawa ng mga burdadong telang piña noong ika-19 na siglo ang makikita ngayon sa iba’t ibang museo sa buong mundo, bagama’t nananatiling kulang ang masusing pag-aaral tungkol dito.

Sa Pilipinas, ang telang piña ay ginamit sa paggawa ng barong tagalog, baro’t saya, traje de mestiza, at mga pambabaeng pañuelo, partikular para sa mga nasa altasosyedad. Paborito ito dahil magaan at preskong isuot, bagay sa mainit na klima ng bansa. Lubhang humina ang industriya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig dahil sa pananakop ng Hapon, ngunit sinimulan muli ang muling pagpapaunlad nito noong dekada 1960s.

Bunga ng industriya ng hibla ng piña, nakalikha rin ng iba’t ibang pagkaing Pilipino na batay sa pinya. Kabilang dito ang sukang pinya, hamonado, afritada, at pininyahang manok. Isa pang kilalang produkto ay ang nata de piña, isang tradisyonal na mala-gelatin na panghimagas na ginagawa sa Pilipinas mula pa noong ika-18 siglo at naging paksa ng mga pagsisikap sa muling pagkabuhay mula noong 1960s. 

## Produksiyon 
Dahil ang piña ay mula sa dahon, kailangan munang putulin ang dahon mula sa halaman. Pagkatapos, ang hibla ay hinihila o hinihiwalay mula sa dahon. Karamihan sa mga hibla ng dahon ay mahahaba at medyo matitigas. Bawat piraso ng hiblang piña ay kinikiskis nang mano-mano at itinatali isa-isa upang makabuo ng tuluy-tuloy na sinulid na ihahabi sa tela ng piña.

File:Pineapple-fiber-extraction.jpg|Kinukuskos ang dahon ng pinya upang lumitaw ang mga hibla
File:Piña-Seda- Pineapple and Silk Cloths from the Philippines 10.jpg|Paghahanda ng mga hibla para sa paghahabi
File:Piña-Seda- Pineapple and Silk Cloths from the Philippines 13.jpg|Tradisyonal na paghahabi ng piña
File:Piña-Seda- Pineapple and Silk Cloths from the Philippines 12.jpg|Tradisyonal na paghahabi ng piña

## Gamit 
Ang telang piña ay kilala sa pagiging magaan ngunit matibay, may mala-lantad na anyo at makinis na teksturang kahawig ng sutla. Sa modernong panahon, ito ay pangunahing ginagamit sa paggawa ng *barong tagalog*, ''baro't saya*, at iba pang tradisyonal na kasuotang pormal sa Pilipinas. Ginagamit din ito para sa mga linen sa mesa, bag, banig, at iba pang kasuotan.

## Pagkilala 
Ang paghahabi ng piña gamit ang handloom ay ininomina sa Listahan ng Hindi Nahahawakang Pamanang Kultural ng UNESCO noong 2023. Ang desisyon ay ginawa sa ika-18 Pagpupulong ng Intergovernmental Committee para sa Pag-iingat ng Hindi Nahahawakang Pamanang Kultural na ginanap sa Kasane, Botswana, noong 5–8 Disyembre 2023.

## Mga larawan 

File:Kerchief (Pañuelo) MET 115249a.jpg|Unang bahagi ng ika-19 na siglong *pañuelo'' sa Metropolitan Museum of Art na yari sa piña at linen
File:Textile (Philippines), 19th century (CH 18348723).jpg|Tela mula ika-19 na siglo na koton at piña sa Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum
File:Handkerchief (Philippines), 19th century (CH 18386747).jpg|Panyo mula ika-19 na siglo na gawa sa piña na may bordadong koton
File:Man's Shirt (Philippines), 1890–1900 (CH 18571417).jpg|Ika-19 na siglong *barong tagalog* na gawa sa piña at koton
File:Shirt MET 83.50.1 CP4.jpg|Unang bahagi ng ika-19 na siglong guhitang *barong tagalog* na gawa sa piña
File:Blouse MET 37.109.1.jpg|Unang bahagi ng ika-19 na siglong *camisa* (blusa ng babae) na gawa sa piña at koton
File:Panel (Philippines), early 19th century (CH 18386599).jpg|Ika-19 na siglong *pañuelo* na may sutla at bordado ng pilak na sinulid
File:Shirt MET 83.50.1 detail CP4.jpg|Kalagitnaan ng ika-19 na siglong piña *barong tagalog* na may mga disenyo
File:Piña_fibre_Balete_Aklan_Raquel_Eliserio_violetH.jpg|Pamanang Kultural $1,160 *Raquel Eliserio* likas na Aklan hibla ng Piña

## Sanggunian