open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pagpapakita ng Panginoon

Ang **Pagpapakita ng Panginoon **o **Epipanya** (Ingles: *Epiphany*, (Griyegong Koine: ἐπιφάνεια, *epiphaneia*, "manipestasyon", "kagila-gilalas na kaanyuan") o **Teopanya** (Ingles: *Theophany*), (Sinaunang Griyego (ἡ) Θεοφάνεια, *Τheophaneia*) na may ibig sabihing "pagkatanaw sa Diyos", na pangtradisyong bumabagsak tuwing Enero 6, ay isang Kristiyanong araw ng kapistahan na nagdiriwang ng rebelasyon ng Diyos Anak bilang isang tao sa katauhan ni Hesukristo.  Pangunahing (subalit hindi lamang ito) inaalala ng mga Kristiyanong Kanluranin ang pagdalaw ng Pambibliyang Mago sa Sanggol na Hesus, kung kaya't ang manipestasyong pisikal o pagkakatawang-tao ni Hesus sa mga Hentil. Inaalala ng mga Kristiyanong Silanganin ang pagbibinyag kay Hesus sa Ilog ng Hordan, na tinatanaw bilang manipestasyon ni Hesus sa daigdig bilang Anak ng Diyos.

Sa payak na mga pananalita, ang *Epipanya* ay isang paglitaw o pagsipot, pagpapakita; o dili kaya ay isang pagpapahayag ng kabanalan, at pangyayaring ispirituwal kung saan ang katuturan ng isang bagay ay ipinakikita sa isang tao.  Ito rin ay nakikilala bilang kapistahan ng Tatlong Haring Mago tuwing Enero 6.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kristiyanismo
Teopanya

Ang **Teopanya** (Ingles: *Theophany*, na may kahulugang "pagpapakita ng Diyos", mula sa sinaunang Griyegong , na hindi dapat ikalito sa sinaunang Griyegong , isang kapistahan sa Delphi), ay ang pagpapakita ng Diyos o ng isang diyus-diyosan sa isang tao o iba pang nilalang; o kaya ay "pagpaparamdam mula sa langit"

Nagamit ang salitang ito bilang pagtukoy sa mga pagpapakita o paglitaw ng mga diyus-diyosan sa sinaunang mga relihiyong Griyego at Malapit sa Silangan.  Habang ang Iliad ang pinaka maagang napagkunan ng mga paglalarawan ng mga teopanya na nasa sinaunang klasikal na tradisyon (at lumilitaw sila sa kabuuan ng mitolohiyang Griyego), marahil ang pinaka maaagang deskipsiyon ng isang teopanya ay ang Epiko ni Gilgamesh.

Ang katagang *teopanya* ay nagkamit ng isang tiyak na paggamit para sa mga Kristiyano at mga Hudyo hinggil sa Bibliya: tumutukoy ito sa manipestasyon ng Diyos sa tao (kilala rin bilang Epipanya); ang malilirip o mauunawaang tanda kung saan ang pagkanaroroon, pagkanaririto, o pagkanaririyan (presensiya) ng Diyos ay naipahayag o naibunyag.  Tanging isang maliit na bilang lamang ng mga teopanya ang matatagpuan sa Bibliyang Hebreo, na nakikilala rin bilang ang Lumang Tipan. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Kristiyanismo
Kategorya:Mitolohiyang Griyego
Kategorya:Hudaismo
Ulo ng titi

Ang **ulo ng titi** o **dulo ng titi** (Ingles: *glans penis*, o *glans* lamang) ay ang maselan o sensitibong dulo ng titi na kahugis ng bumbilya.  Ang ulo ng titi ay katumbas ng dulo ng tinggil o ulo ng tinggil ng isang babae.  Kung minsan, buo o bahagya itong natatakpan ng prepusyo ng titi, maliban na lamang sa mga lalaking buo ang pagkakatuli.

Bukod sa pagtawag sa *glans penis* bilang "ulo ng titi", kabilang din sa katawagan nito ang "helmet", "dulo ng hawakan ng pinto", o "dulo ng kampana" dahil sa natatanging hugis nito.  Ang katawagang pangmedisina ay nagmula sa Latin na *glans* o "*acorn*" sa Ingles + *penis* o "ng titi" o "pang-titi"&nbsp;– ang henitibong Latin ng salita ay may kahalintulad na anyo sa nominatibo.  Sa salitang balbal, tinatawag ang ulo ng titi bilang **burat** o **turat**.
thumb|340px|left|

## Mga sanggunian 
Kategorya:Anatomiyang seksuwal
Erotikong paghilot

Ang **erotikong paghilot**, **masaheng erotiko**, **mapagpadamang paghilot**, **masaheng sensuwal**, **masaheng seksuwal**, o **seksuwal na paghilot** ay ang paggamit ng mga teknik o pamamaraan sa paghilot o pagmamasahe upang makamit o maragdagan ang kaantigang seksuwal. Ang pagmamasahe ay nagamit na para sa layuning pangmedisina sa loob ng napaka habang panahon.  Ang paggamit nito sa mga layuning erotiko ay mayroon ding mahabang kasaysayan.  Sa ngayon, ginagamit ito ng ilang mga magkakapareha kung minsan bilang bahagi ng pagtatalik, na maaaring bilang isang laro bago magniig o bilang panghuling gawaing pampagtatalik.  Ang mga panghihilot na erotiko ay karaniwang nagtatampo ng mga paghilot sa mga sonang erohenosa ng katawan upang mapataas ang kaantigang seksuwal o pagkalibog.

## Tingnan din
*Masturbasyon
*Terapiyang pampagtatalik

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga gawaing pampagtatalik
Glans

Ang **glans** (Latin para sa "ensina", "akorn", o "belyota") ay isang kayariang baskular na nasa dulo o ulo ng titi sa kalalakihan, na katumbas ng kayariang pangkasarian ng tinggil, na tinatawag na dulo ng tinggil o ulo ng tinggil, ng kababaihan.

## Kayarian
Ang panlabas na bahagi ng *glans* ay binubuo ng membranong mukosa, na karaniwang natatakpan ng prepusyo ng titi o kaya ng prepusyo ng tinggil sa likas na umunlad na henitalya.  Ang takip na ito, na tinatawag ngang prepusyo, ay likas na naiuurong o naiaatras kapag nasa wastong edad na ang isang tao.

Ang glans ay likas na dumurugtong sa panloob ng labia, at sa prenulum ng titi o kaya ng tinggil.  Sa mga talakang hindi teknikal o seksuwal, ang "tinggil" o "klitoris" ay kadalasang tumutukoy na sa mismong *glans* lamang, na hindi isinasama ang takip ng tinggil, prenulum, at panloob na katawan ng tinggil.

## Pagkakaibang pangkasarian
Sa mga lalaki, ang glans ay tinatawag na *glans penis*, habang nakikilala itong *clitoral glans* (ulo o dulo ng tinggil), sa Ingles, para sa mga babae. Sa mga babae, ang tinggil ay nasa ibabaw ng uretra (lagusan ng ihi).  Ang glans ng tinggil ay ang bahaging may pinakamataas na inerbasyon (nangangahulugang may "pinakamaraming", "may pinakamaugat", o "may pinakamasisiglang nerb") sa panlabas na parte ng organong pangkasarian ng isang babae.

## Pag-unlad
Sa pag-unlad ng mga organong urinaryo at reproduktibo, ang glans ay hinango mula sa tuberkulong henital.

## Mga sanggunian
Kategorya:Anatomiyang seksuwal
Pakikipag-ugnayang pahapyaw

Ang **pakikipag-ugnayang pahapyaw**, **pakikipag-ugnayang panandalian**, **pakikipag-ugnayang impormal**, **pakikipag-ugnayang hindi pangmatagalan**, **pakikipag-ugnayang kaswal**, o **ugnayang maluwag** (Ingles: *casual relationship*, *fling*) ay isang pangkatawan o pisikal at pandamdaming pakikipag-ugnayan o ugnayan sa pagitan ng dalawang tao na maaaring may pakikipag-ugnayang seksuwal o pampagtatalik (isang sitwasyong tinatawag na **pakikipagkaibigang may benepisyo**, **pakikipagkaibigang pampagtatalik**, **pakikipagkaibigang may pakinabang**, **pakikipagkaibigang may pagkinabang**, **pakikipagkaibigang impormal**, o **pakikipagkaibigang seksuwal**)) o isang halos pampagtatalik o seksuwal na ugnayan na hindi talaga nangangailangan ng paghingi o paghiling o umaasa ng dagdag na paninindigan na makikita sa isang mas pormal na pakikipag-ugnayang romantiko.  Ang mga motibo para sa mga ugnayang kaswal ay nag-iiba-iba. Mayroong mahahalagang mga pagkakaibang pangkasarian at pangkultura sa pagtanggap ng at lawak ng mga ugnayang pahapyaw, pati na sa panghihinayang hinggil sa pagkilos o hindi pagkilos sa ganitong mga ugnayan.

Ang isang **ugnayang kaswal** ay maaaring minsanan lamang, o para sa loob ng maiksing panahon, at maaari o maaaring hindi monogamo.  Ang katawagang ito ay nagsasangkot ng mga pagkakaibigan sa pagitan ng mga tao na nakakakuha ng kasiyahan sa pagiging matalik nila na pangkatawan subalit hindi naghahangad na maging pangmatagalan, at maaari o maaaring hindi kasangkutan ng mga partidong nagnanais ng **pansamantalang ugnayan** para sa layunin ng kasiyahang seksuwal.  Sa bawat isang kasong ito, ang pangingibabaw ng ugnayan sa mga buhay ng mga kasangkot ay kusang may hangganan o mayroong limitasyon, at pangkaraniwan na mayroong isang diwa o pagdama na ang ugnayan ay nilalayon na magtagal lamang habang o hangga't ang mga partido o magkabilang panig ay nagnanais nito o malagay sa ganitong kalagayan.

Kaiba ang ugnayang kaswal mula sa pagtatalik na pahapyaw, na may kaunti o walang elementong pandamdamin, at mula sa isang pang-isang gabing pagtatalik, dahil ang ugnayan ay lumalampas sa isang enkuwentrong seksuwal o may pagtatalik. Hanggang sa kalagayan na nagkaroon ng kaswal na pagniniig na seksuwal, ang ugnayan ay pangkalahatang nakatuon sa pagsasakatuparan ng mga kagustuhang seksuwal, sa halip na pangpag-ibig, romansa, o pangdamdaming mga pangangailangan.  Paminsan-minsan, ang pakikipag-ugnayang seksuwal ay kinabibilangan ng pagtangkilik o pagsuportang nagbibigayan at sabayan, apeksiyon at kaaliwan, na makikita sa iba pang mga uri o anyo ng pakikipag-ugnayang may pagmamahalan.

## Tingnan din
*Pahapyaw na ugnayang pampagtatalik

## Mga sanggunian
Kategorya:Pakikipag-ugnayang matalik
Kategorya:Pakikipag-ugnayang sa ibang tao
Ulo ng tinggil

[thumb|right|Ang mga pook sa tinggil na kinabibilangan ng ulo o dulo ng tinggil (*[glans*), katawan, at *crura*.]]

Ang **ulo ng tinggil** o **dulo ng tinggil** (Ingles: *clitoral glans*, *glans clitoridis*) ay isang panlabas na bahagi ng tinggil.  

## Anatomiya 
Natatakpan ito ng prepusyo ng tinggil, na panlabas din at nakadikit sa *labia minora* ("maliit na labi") ng puki. Nakadikit din ito sa *frenulum clitoridis*, na nakadikit din naman sa *labia minora*.  Ang ulo ng tinggil ay nakadikit sa katawan ng tinggil, na nasa loob.

## Pisyolohiya 
Ang ulo o dulo ng tinggil ay halos kasinlaki at kahugis ng isang pea, bagaman maaaring maging mas malaki o mas maliit.  Ito ay napakamapandama, maselan, o sensitibo, na naglalaman ng maraming mga dulo ng nerb (katulad ng sa ulo ng titi ng mga lalaki), subalit nakakalat lamang sa isang mas maliit na kapatagan, kaya't partikular na angkop o akma ito para sa estimulasyong seksuwal.  Habang naaantig na seksuwal, ang dulo ng tinggil ay napupuno ng dugo at minsang umuusli o umuungos sa labas magmula sa prepusyo ng tinggil o umuulbok sa ilalim ng prepusyong ito.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
*  - "The Female Perineum: The Vulva"

Kategorya:Sistemang reproduktibo ng babae
Pagsasakdal

Ang  **pagsasakdal**  (Ingles: impeachment) ay ang takbo kung saan ang isang kinatawan ay pinaratangan ng katiwalian o paglabag sa alituntunin na maaring humantong sa pagkatanggal sa pagkalagak ng naparatangan at iba pang kaakibat na parusa. Isa itong paraan ng pagtatanggal ng mga kinatawan, karaniwan sa pamahalaan mula sa kanilang tungkulin. Nangyayari ito kapag ang isang kinatawan ay ayaw bumaba sa kaniyang tungkulin. Katulad ito ng isang *indictment*, na isa pang uri ng paghahabla at isang bagay na dapat munang makuha ng taga-usig bago maganap ang paglilitis. Pagdakang maisakdal o maparatangan ang isang tao, nag-aayon ang lehislatura kung hahatulan ba o hindi, o kaya tuklasin kung nagkasala nga ba o hindi ang nasasakdal.  Ang ikalawang lehislatura ay minsang binubuo rin ng kaparehong mga tao na nagsakdal sa kaniya pinaratangan, subalit minsan din ay hindi. 

## Mga sanggunian
## Mga pananda
Kategorya:Batas
Sauna

[thumb|right|Ang loob ng isang sauna sa [Pinlandiya. Pansinin ang uling na nasa gawing ibaba sa kaliwa.]]

Ang **sauna** ay isang maliit na silid o bahay na dinisenyo bilang isang lugar kung saan makakaranas ng tuyo o basang mga sesyon ng pasingaw o pasuob na init ng tubig.  Maaari rin itong maging isang establisyemento na may isa o higit pang sauna at mga karagdagan pang mga kagamitan o mga aparatong pampaginhawa ng katawan.  Ang isang sesyon o laang panahon para sa pagsa-sauna ay maaaring isang gawaing ng mga tao kung saan ang mga nakikiisa ay nagtatanggal ng kasuotan at nauupo, sumasandal, sumasandig, o kaya humihiga habang nasa mga temperatura mainit, na karaniwang nasa pagitan ng 70&nbsp;°C (158&nbsp;°F) at 100&nbsp;°C (212&nbsp;°F). Nagdurulot ang ganitong kainitan ng singaw ng tubig ng kaginhawahan at nagbubunsod ng pagpapawis.

Ang mga sauna ay maaaring hatiin sa dalawang payak na mga estilo: ang saunang kumbensiyonal na nagpapa-init ng hangin, o kaya mga saunang inprared na nagpapainit ng mga bagay.  Ang mga saunang inprared ay maaaring gumamit ng samu't saring mga materyal sa mga painitan nito, katulad ng uling, aktibong mga hibla ng karbon, at iba pang mga materyal.

## Kasaysayan 
### Etimolohiya 
Ang salitang *sauna* ay isang sinaunang salitang Pinlandes (wikang *Finnish* sa Ingles) na tumutukoy sa tradisyunal na paliguang Pinlandes pati na rin sa talagang bahay-paliguan mismo.  Ang proto-Finikong rekonstruksiyon o muling pagbubuo ay **savńa*. Mayroon itong mga katumbas na pang-etimolohiya sa mga wikang Finiko (*Finnic*) katulad ng Ingriano at Votic na salitang *sauna*, Estonyanong *saun*, at Livonianong *sōna*. Ang salitang *suovdnji* sa Sámi ay may kahulugang hukay na hinukay mula sa niyebe, katulad ng isang butas para sa isang *Lagopus lagopus* (isang manok gubat na nakilala sa Ingles bilang *Willow Grouse* o *Willow Ptarmigan*).  Sa wikang Baltiko-Pinlandes, ang *sauna* ay hindi kailangan na talagang mangahulugan bilang isang gusali o espasyong itinayo para sa pagligo.  Maaari rin itong mangahulugang isang maliit na kabina o kamarote o kaya isang dampa (*cottage* sa Ingles), katulad ng salong o kubo ng isang mangingisda.< Sa mga bansang Rusopono o nagsasalita ng wikang Ruso, laganap ding ginagamit ang salitang "Banya" (Ruso: Баня) kapag tinutukoy ang isang publikong paliguan.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Paliligo
Kategorya:Silid
Onan

Si **Onan** () ay isang hindi pangunahing tao o tauhan na nasa Aklat ng Henesis  ng Lumang Tipan ng Bibliya, na pangalawang anak na lalaki ni Judah.  Katulad ng kanyang nakatatandang kapatid na lalaking si Er, wala sa panahon o maaga ang naging pagkamatay ni Onan dahil sa Yahweh dahil sa kanyang pagiging balakyot.

Pagkaraang mamatay ng kapatid niyang lalaki na si Er, sinabi kay Onan ng kanyang amang si Judah na tupdin ang kanyang katungkulan bilang isang *kapatid sa batas ng kasal* para kay Tamar, sa pamamagitan ng pagbibigay sa babae ng isang supling.  Pagkaraan ng isandaang taon, noong panahon ni Moses, ang gawaing ito ay isinabatas sa anyo ng kasal na Lebirato (pagkuha sa hipag na nabiyuda bilang asawa), kung saan ang kapatid na lalaki ng namatay ay magbibigay ng supling sa nabalong walang anak upang mapanatili ang guhit o kahanayang panlahi ng mag-anak o angkan. at "pinatulo ang kanyang binhi (o *semen*) sa lupa", dahil ang sinumang bata na isisilang ay hindi tatanawin ng batas bilang kanyang tagapagmana. Ginawa niya ito ng ilang ulit, na binabalewala ang prinsipyo ng isang unyong pang-Lebirado (*Levirate union* o *Levirate marriage* sa Ingles, at nahatulan siya ni Yahweh ng parusang kamatayan dahil sa pagiging isang tampalasan.() Ang kuwentong ito mula sa Bibliya ay hindi tumutukoy sa masturbasyon, bagkus ay sa *coitus interruptus*. Hindi sinasaad ng Bibliya na makasalanan ang pagsasalsal.  Si Onan ang pinagmulan ng salitang Onanismo, na katumbas ng salitang masturbasyon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga tauhan sa Lumang Tipan
Kategorya:Seksuwalidad sa Bibliya
Kategorya:Masturbasyon
Kategorya:Pagtatalik
Tubo (paglilinaw)

Ang **tubo** ay maaaring tumukoy sa:

*Tubo (damo), uri ng malalaking damo na napagkukunan ng asukal.
*Tubo (akawnting) 
*Tubo (ekonomika)
*Tubo (halaman), ang pagsibol o pagtubo ng halaman mula sa lupa.
*Tubo (lagusan), ang daanang ng tubig o ibang pluwidong katulad ng langis o petrolyo, na maaaring yari sa bakal o plastik at iba pang materyal.
*Kita, kinita
Quota

Ang **Kota** o **kwota**, na nagmula sa salitang Ingles na ***quota*** ay isang pangkat ng mga layunin sa pagkamit ng bilang o dami ng bilang, partikular na para sa mga benta o iba pang mga pagsisikap na naaayon sa mga tuntunin ng halaga ng salaping hinahangad, yunit ng benta, o ng isang porsiyento mula sa kabuuan ng nais maabot na layunin.

Maaaring tumukoy ang kwota sa:

*Bilang ng dapat magawa, mayari, maibenta, matanggap, o kaya maisali, katulad ng
:*Kaparte sa nagawa
:*Katakdaan
:*Halaga ng dapat magawa
:*Dami ng dapat magawa
:*Nauukol na hulog, katulad ng sa larangan ng pamimilak
:*Halaga ng abuloy
:*Halaga o dami ng ambag
Pagbobolang-niyebe

Ang **Pagbobolang-niyebe** o **Paghuhulog-niyebe** (Ingles: *snowballing* o *snowdropping*

Ang katawagan ay orihinal na ginagamit lamang ng mga homoseksuwal. Ang mga mananaliksik na nagtanung-tanong sa mahigit sa 1,200 na mga lalaking homoseksuwal o biseksuwal sa mga kaganapang pampamayanan ng LGBT sa New York, Estados Unidos noong 2004 ay nakatuklas na nasa bandang 20% ang nagsabing nagkaroon sila ng isa o mahigit pang pagkakataon na nakilahok sa "paggawa ng bolang niyebe". Sa mga magkakaparehang heteroseksuwal, ang isang babaeng nagsagawa ng    *fellatio* (pagsubo sa titi) ay maaaring magluwang pabalik ng semen sa bibig ng kanyang katalik, na may halong laway; ang magkatalik ay maaari nang magpasahan ng pluwido ng ilan pang mga ulit, upang lalong lumaki pa ito, kaya't tinawag na *snowballing* sa Ingles. Maraming mga lalaking heteroseksuwal ang hindi komportable (hindi nagiginhawahan) o naaalangan o nasasagwaan sa gawaing ito.

## Tingnan din
*Pagtatalik na pambibig
*Pananamod

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagtatalik
Manikang pantalik

thumb|Isang "RealDoll" na manikang pantalik
Ang isang **manikang pantalik**, **manyikang pangtalik**, **maneking pampagtatalik**, **tataw na nahihipan**, o **manikang pampag-ibig** (Ingles: *sex doll*, *love doll*, o *blow up doll*) ay isang uri ng laruang pampagtatalik na nasa sukat at hugis ng isang katalik ng tao na pantulong sa masturbasyon.  Ang manika o maneking pampagtatalik ay maaaring binubuo ng isang buong katawan na tulad ng sa isang tunay na tao, na may mukha, o kaya ay bahagi lang ng balakang o baywang, na may mga aksesorya.  Ang mga aksesorya ay kinabibilangan ng puki, titi, butas ng puwit, at bibig, para sa estimulasyong seksuwal.  Ang mga bahaging ito ay minsang yumayanig at maaaring natatanggal o napagpapalit-palit.

Kategorya:Masturbasyon
Kategorya:Manika
Pawis

thumb|Mga tulo ng pawis mula sa mukha ng isang babae.

Ang **pawis** ay isang likido na nililikha ng balat kapag ang katawan ay mainit.  Ginagawa ito ng mga glandula ng pawis na nasa ilalim ng balat, at lumalabas ito magmula sa maliliit na mga butas na nasa loob ng balat, na tinatawag na mga butas ng balat.  Karamihang tubig ang bumubuo sa pawis, subalit naglalaman din ito ng mga asin. Ang katawan ay gumagawa ng pawis upang palamigin ang sarili nito.  Ang pawis ang kumukuha ng init mula sa katawan kapag sumisingaw ito o sumasailalim sa proseso ng ebaporasyon (nagiging singaw o gas).  Tumutulong din ang pawis sa pagtatanggal ng dumi mula sa katawan.

May ilang mga tao na nag-iisip na ang pawis ang nakakapagpabaho ng katawan. Maraming mga tao ang gumagamit ng natatanging mga pangwisik upang mapigilan ang pangangamoy na ito. Itinatago ng mga desodorante ang amoy ng pawis. Ang mga antiperspirant o pampigil ng pawis ang nagpapatigil ng pagpapawis ng katawan.

Ang balat ng tao ay naglalaman ng dalawang magkakaibang mga pangkat ng mga glandula ng pawis: ang apokrinong glandula ng pawis at ang merokrinong glandula ng pawis. Ang **perspirasyon** o **pagpapawis** ay ang paraan ng katawan upang mapalamig nito ang sarili, kahit na nagmumula ang sobrang init mula sa nagtatrabaho o gumagalaw na mga masel, o kaya magmula sa mga nerb na sumailalim sa labis na estimulasyon. Ang isang pangkaraniwang tao ay mayroong 2.6 milyong mga glandula ng pawis.  Ang mga glandula ng pawis ay nakakalat sa kabuuan ng ibabaw ng katawan, maliban na lamang sa mga labi, mga utong, at panlabas na mga organong pangkasarian. Ang glandula ng pawis ay nasa loob ng patong ng balat na tinatawag na dermis, kasama ng iba pang mga kasangkapan o kagamitang katulad ng mga dulo ng nerb o ugat ng nerbiyos, polikula ng buhok at iba pa.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sistemang integumentaryo
Pagka-inggit sa titi

Ayon sa sikoanalisis na Freudiano, ang **panaghili sa may titi**, **pagka-inggit sa may titi**, **pangingimbulo sa may titi**, **pagseselos sa may titi**, o **panibugho sa may titi** (Ingles: *penis envy*) ay ang isinateoriyang gantingkilos o reaksiyon ng isang batang babae noong kanyang panahon ng sikoseksuwal na pag-unlad dahil sa pagkaalam, pagkatuklas, o realisasyon na siya ay walang titi.  Itinuring ni Sigmund Freud ang pagkaalam na ito ng isang katotohanan bilang isang mahalagang yugto sa pag-unlad ng katauhang pangkasarian at seksuwal para sa mga babae.  Ayon kay Freud, ang katumbas na reaksiyon ng mga batang babae sa ganitong realisasyon na wala nga silang titi, na para sa mga batang lalaki ay ang tinatawag na pagkabahala sa pagkaputol ng titi at bayag (pagkabalisang pangkastrasyon).  Sa pangkasalukuyang kultura, ang katagang "panaghili sa titi", at iba pang mga anyo nito, ay paminsan-minsang tumutukoy - maaaring hindi tumpak na tumapk o patalinghaga (metapor) para sa mga babaeng pinaghihinalaan o ipinapalagay na nagmimithi na sila ay mga lalaki.

Ang diwang sikoanalitikal ng pagka-inggit sa may titi ay walang kaugnayan sa "sindroma ng maliit na titi" o "sindroma ng munting titi" na isang pagkabalisa ng pag-isip na ang titi ng isang tao ay napakaliit.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kasarian
Kategorya:Kalalakihan
Kategorya:Sikolohiyang Freudiano
Kategorya:Titi
Kategorya:Kababaihan at sikolohiya
Pagkabalisa sa pagkapon

Ang **pagkabalisa sa pagkapon**, **pagkabahala sa pagkapon**, o **takot sa pagkapon** (Ingles: *castration anxiety*, *castration complex*) ay ang takot sa pagkaputol ng titi at ng bayag (takot na sumailalim sa proseso ng emaskulasyon), na kapwa may diwang literal at patalinghaga o metaporikal.

## Literal
Ang pagkabalisa sa pagkapon ay ang namamalayan o hindi namamalayang pagkatakot na mawala ang lahat o bahagi ng organong pangkasarian, o ang tungkulin o pagiging may buhay ng mga bahaging ito.  Sa sikoanalisis ni Sigmund Freud, ang **pag-aalala sa pagiging kapon** (*kastrationsangst*) ay tumutukoy sa hindi namamalayang takot ng pagkawala ng titi na nagmula sa panahon ng yugtong pangtiti ng kaunlarang seksuwal at nagtatagal na panghabang-buhay.  Ayon kay Freud, kapag ang batang lalaki ay namulat na sa pagkakaiba sa pagitan ng kasariang panlalaki at pambabae, ipinapalagay ng batang lalaki na ang titi ng babae ay tinanggal, kaya't siya ay nagiging balisa dahil puputulin ito ng kanyang katunggali.  Ang "katunggali" na tinutukoy dito ay ang taong tumatayo bilang ama o ang mismong ama ng batang lalaki, bilang isang kaparusahan sa pagnanais ng batang lalaki sa ina o gumaganap na ina.  

Noong ika-19 daantaon sa Europa, madalas na pinagbabantaan ng mga magulang ang kanilang mahaharot na mga anak na lalaki na puputulan nila ng titi (kastrasyon) ang mga ito o kaya ay pagbabantaang sasaktan nila ang titi at bayag ng mga ito.  Ang temang ito ay tinalakay sa kuwentong pinamagatang *Tupik* na isinulat ng Pranses na manunulat na si Michel Tournier sa kanyang kalipunan ng mga kuwentong tinawag na *Le Coq de Bruyère* (1978) at isang penomenon na idinokumento ni Freud nang maraming ulit.

## Metaporikal
Ang pagkabalisa sa pagiging kapon ay maaari ring tumukoy sa simbolikong pagkakapon. Ang simbolikong pagkatakot sa kastrasyon ay tumutukoy sa takot na mapahiya o libakin, mapangibabawan o maging walang halaga, karaniwang isang hindi makatwiran o irasyonal na takot kung saan ang isang tao ay hahantong sa labis na pagsagip sa sariling karangalan, at makadama o tanawin ang mga bagay na pangkaraniwan o hindi gaanong mahalaga bilang nakakapahiya o nakapagpapababa ng sarili, na nakapagpapalimita at kung minsan ay nakapangwawasak.  Maaari rin itong sumapi sa literal na pagkabalisa sa kastrasyon kapag nagkaroon ng takot sa pagkawala ng birilidad (pagkalalaki) o pangingibabaw na seksuwal.

## Tingnan din
* Emaskulasyon
* Pagka-inggit sa titi
* Kompleks ni Edipo
* Palogosentrismo

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagkakapon
Kategorya:Sikolohiyang Freudiano
Kategorya:Titi
Burat

Ang **burat** ay maaaring tumukoy sa:

*Prepusyo ng titi
*Ulo ng titi
*Ang salitang "buratin" ay ang paghila sa prepusyo ng titi upang maipakita ang ulo ng titi sa kaso ng hindi natuling titi.
Pagpapahayag ng kasarian

Ang **pagpapahayag ng kasarian** ay maaaring tumukoy sa:

*Gampaning pangkasarian
*Pagtatakda at pagpapahayag ng kaibahan sa kasariang pantao
Maskulinidad

[thumb|Sa [mitolohiyang Griyego, si Herakles ay kasingkahulugan ng maskulinidad na Apolloniano.]]

Ang **maskulinidad**, na tinatawag ding pagiging **maskulino** o isang **bulog**, **pagkabarako**, at **pagkalalaki**, ay ang pagkakaroon ng mga katangian o kalidad na itinuturing na tipikal o pangkaraniwan sa isang lalaki, o kaya ay naaakma at naaangkop sa isang lalaki.  Ang kataga ay maaaring gamitin upang ilarawan ang anumang tao, hayop, o bagay na may katangian ng pagiging nauukol sa katangian ng isang tunay na lalaki.  Kapag ang **maskulino** ay ginagamit upang ilarawan ang kalalakihan, maaari itong mayroong mga kaantasan ng paghahambing, katulad ng *mas lalaki*, *mas maskulino*, *mas barako*, o kaya *pinaka maskulino*, *pinaka barako*, o *lalaking-lalaki*.  Ang kabaligtaran nito ay maaaring ipadama ng mga katagang katulad ng *parang hindi lalaki*, *hindi lalaki*, *hindi barako*, o *episeno* (*epicene* sa Ingles, *epiceno* sa Kastila; pambalaki, sapagkat may katangiang panlalaki at pambabae, maaari ring binabae o walang kasarian). Isang karaniwang halos kasingkahulugan (sinonimo) sa maskulinidad ay ang salitang *birilidad* o "pagkalalaki" (mula sa Latin na *vir*, lalaki); at ang karaniwang komplemento (pambuo o pampuno) ay ang *peminidad*.

## Mga sanggunian
Kategorya:Antropolohiya
Kategorya:Kasarian
Kategorya:Sosyolohiya
Kategorya:Kalalakihan
Katauhang seksuwal

Ang **katauhang seksuwal** o **pagkakakilanlang seksuwal** (Ingles: *sexual identity*) ay may dalawang kahulugan. Ang isa ay naglalarawan dito bilang isang katauhan o pagkakakilanlan na bahagyang nakabatay sa kamulatang seksuwal. Habang ang isa pa ay nakabatay naman sa mga katangiang seksuwal, na hindi nakabatay sa lipunan bagkus ay nakabatay sa biyolohiya, isang konseptong may kaugnayan sa, subalit kaiba mula sa, katauhang pangkasarian.

## Tingnan din
*Seksuwal na nilalang

Kategorya:Kasarian
Kategorya:Sarili
Kategorya:Biyolohiya ng kasarian
Pagkababae

[300px|thumb|400px|Ang dibuhong [Ang Pagsilang kay Benus (Boticelli)|Pagsilang kay Benus na iginuhit ni Boticelli ay isang klasikong kinatawan ng peminidad. Si Benus ay isang diyosa sa mitolohiyang Romano na pangunahing may kaugnayan sa pag-ibig, kagandahan, at pertilidad.]]

Ang **pagkababae**, **peminidad**, **ugaling babae**, o **pagiging babae** (Ingles: *muliebrity*, salitang hinango mula sa Latin na *muliebris*; *womanhood*, o *femininity*) ay isang pangkat ng mga katangian, mga kaasalan o pag-uugali, at mga gampanin na pangkalahatang may kaugnayan sa mga batang babae at kababaihang nasa wastong gulang na.  Bagaman itinatag o nilikha ng lipunan, ang peminidad ay binubuo ng mga bagay-bagay na kapwa itinalaga ng lipunan at nilikha ng biyolohiya. Dahil dito, naiiba ito mula sa payak na kahulugan ng pambiyolohiyang kasarian na pambabae, bilang kababaihan, kalalakihan, at mga taong transhender na maaaring magpamalas ng mga katangiang **peminino**, katulad ng paglalarawang **pagkabinabae** (ng binabae) at **kabaklaan** (ng isang bakla).  Kaya't ang pagkababae o pemininad ay isang neolohismo na kabaligtaran o kaya ay katambal ng pagkalalaki (birilidad) o kaya ng maskulinidad.  Bukod sa pagbibigay ng kahulugan rito ng "pagiging babae" o "pagkababae", ito rin ay minsang nabibgyan ng kahulugan na may diwang "parang babae" (kung kumilos, sa kalinisan sa katawan, o manamit, bilang halimbawa).  Minsan ding ginagamit ito bilang mapagtipong kataga para sa kababaihan.  

Ang mga katangiang may kaugnayan sa peminidad ay kinabibilangan ng isang kasamu't sarian ng mga bagay na panlipunan at pangkultura, at kadalasang nagbabagu-bago ayon sa lokasyon at konteksto.  Ang mga katangiang pangpag-uugali na itinuturing na peminino ay kinabibilangan ng kayumian, pagkabanayad, kalamyusan, empatiya (maunawain sa damdamin ng ibang tao), at sensitibidad (pagiging sensitibo). Ang kabaligtaran ng peminidad ay ang maskulinidad.

## Tingnan din
*Peminismo

## Mga sanggunian
Kategorya:Kasarian
Kategorya:Kababaihan
Kategorya:Pertilidad
Kategorya:Babae
Haumea (mitolohiya)

Sa mitolohiya ng Hawaii, si **Haumea** (bigkas  sa Wikang Hawayan) ay ang Hawayanong diyosa ng paglago at panganganak.  Siya ang ina ni Pele, Kanemilohai, Kā-moho-alii, Nāmakaokahaʻi, Kapo at HiiakaikapolioPele.   Malakas siyang nilalang at nagsilang ng iba't ibang nilalang. Karamihan ng kanyang mga supling ay dahil sa pag-iibang anyo niya bilang isang binibini.  Pinatay siya ni Kaulu.

Ang Hawayanong diyosa ay di dapat ikalito sa Māori na diyos na si Haumia o Haumia-tiketike, ang diyos ng ilang na halaman at ratiles. Siya ang diyos ng ilang na pagkain di gaya ng kapatid niyang si Rongo, ang diyos ng inaalagaang pagkain.

Noong 17 Setyembre  2008 ang International Astronomical Union (IAU) ay pinangalan ang ikalimang nakilalang planetang unano sa Sistemang Solar na "Haumea" gaya ng Hawayanong diyosa. Ang dalawang buwan ng planeta ay ipinangalan sa mga anak na babae ni Haumea. Ang Hiʻiaka, ay galing sa diyosa na mula sa bibig ni Haumea. Ang Namaka naman ay ipinangalan sa spiritong pantubig na mula naman sa katawan ni Haumea.

## Mga Sanggunian
## Panlabas na Kawing
* Sacred texts

Kategorya:Mga diyos
Pagsasayaw sa yelo

thumb|right|Isang masiglang magkaparehang nagsasayaw sa yelo.

Ang **Pagsasayaw sa yelo** (Ingles: *Ice dancing*) ay isang uri ng sayaw at masining na paglalayag sa yelo na may kaugnayan sa sayaw na pambulwagan.  Ang unang paligsahan para rito sa Pandaigdigang Kampeonato ng Masining na Paglalayag sa Yelo ay naganap noong 1952, subalit naging isang isport na may medalya lamang para sa Pangtaglamig na Palarong Olimpiko nang sumapit ang 1976.  Katulad ng sa tambalang paglalayag sa yelo (*pair skating* sa Ingles), ang mga mananayaw ay nakikipagpaligsahan bilang isang magkapareha na binubuo ng isang lalaki at ng isang babae.  Naiiba ang pagsasayaw sa yelo mula sa tambalang paglalayag sa yelo dahil hindi nito pinapahintulutang buhatin o angatin ng lalaki ang babae na lalampas sa kanyang ulo.  Dapat ding manatilingmagkalapit ang mga naglalayag sa yelo.  Hindi sila maaaring magsagawa ng mga pagtalon.  Ang pagsasayaw sa yelo ay ang nag-iisang uri ng sayaw sa yelo na nagpapahintulot ng tugtuging may tinig para sa opisyal na mga paligsahan.
 
## Mga sanggunian
Kategorya:Pagsasayaw sa yelo
Kategorya:Sayaw
Labia

Ang **labia** ay ang mga kayariang pang-anatomiya na mga bahagi ng henitalya ng babae; sila ang mga pangunahing mga bahagi ng bulba na nakikita sa labas ng katawan ng babaeng tao; sa mga tao, mayroong dalawang paris ng labia: ang panlabas na labia, o *labia majora* na mas malalaki at matataba, habang ang panloob na labia o *labia minora* ay mga tupi o tiklop ng balat na kadalasang nakakubli sa loob ng panlabas na mga labia.  Ang labia ang nakapaligid at pumuprutekta sa tinggil at sa mga butas ng puki at ng uretra.

## Etimolohiya
Ang *labium* kung isahan, na nagiging *labia* kapag maramihan, ay isang katagang hinango mula sa Latin na may kahulugang "labi". Ang *labium* at ang mga paghango rito (mga deribatibo nito, kasama ang *labial*, *labrum*, at *labra*) ay ginagamit upang ilarawan ang anumang kayarian na kawangis ng labi.  Subalit, ang *labium* ay kadalasang tiyakang tumutukoy lamang sa mga bahagi ng bulba.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sistemang reproduktibo ng babae
Penektomiya

:*Huwag ikalito sa pagkakapon.*
thumb|right|300px|Ang lugar na panghenitalya ng isang lalaking sumailalim sa hindi lubos na **penektomiya**.

Ang **Penektomiya**, mula sa Ingles na ***Penectomy***, ay ang pangsiruhiyang pagtatanggal ng titi para sa mga dahilang medikal o personal.

## Tingnan din
*Pagsusunat
*Pagkakapon

Kategorya:Siruhiya
Kategorya:Titi
Pagtatanggal ng titi

:*Huwag ikalito sa pagkakapon

Sa sinaunang mga kabihasnan, ang **pagtatangal ng titi ng tao** o **pagpuputol ng titi ng tao** ay paminsan-minsan ginagamit bilang isang paraan ng pagpapahayag ng pangingibabaw: ang mga hukbo ay paminsan-minsang nalalaman na pinuputol ang mga titi ng kanilang mga kaaway upang bilangin ang mga napatay, pati na bilang mga tropeo.  Ang gawain ng pagkakapon o kastrasyon (pagtatanggal ng bayag o kaya ng itlog ng bayag) ay paminsan-minsan din ng pagtatanggal ng lahat o bahagi ng titi, na pangkalahatang sa papamagitan ng isang tubo na ipinapasok upang mapanatiling bukas ang uretra (daanan ng ihi) para sa pag-ihi.  Ginamit ang pagkakapon upang makalikha ng isang klase o antas ng mga tagapaglingkod o mga alipin (lalo na ang mga tagapangalaga ng mga harem) na tinatawag na mga *eunuch'' (mga eunuko o mga "kapon", mga lalaking kinapon o tinanggalan ng bayag, ang iba ay may mga bayag na hindi na umunlad o lumaki) sa maraming iba't ibang mga pook at mga kapanahunan.

Sa modernong panahon, ang pag-aalis ng titi ng tao ay napaka madalang (subalit mayroong mga pagpapaliban o eksepsiyon), at ang mga pagtukoy sa pagtatanggal ng titi ay halos palaging simboliko.  Mas kakaunti ang pagkakapon, at isinasagawa bilang isang panghuling lunas o katugunan sa panggagamot ng kanser sa prostata na sensitibo sa androheno.  Isang paraan sa pagtatanggal ng titi sa larangan ng siruhiya ay ang penektomiya.

## Tingnan din
*Pagtutuli

## Mga sanggunian
Kategorya:Siruhiya
Kategorya:Titi
Kolonyang India

Ang Rebolusyong Industriyal na naganap sa Inglatera noong kalagitnaan ng ika-18 siglo ay nagbigay daan sa pag-igting ng kapitalismo. Ang dating industriya ng mga yaring-kamay (*handicrafts*) ay napalitan ng mekanisadong produksiyon. Karamihan sa mga pabrika ay nagsagawa ng maramihang produksiyon bunga ng paggamit ng makinarya sa mga pabrika. Ang Inglatera, Pransiya, Estados Unidos, at Rusya ay nag-unahan upang magparami ng kani-kanilang mga kolonya hindi lamang sa Asya kundi gayundin sa iba pang mga kontinente.

## Mga sanggunian
*Ano ang mga epekto ng pananakop ng inglatera sa India?

Kategorya:Kasaysayan ng India
Sedula

Ang **Sedula** (Ingles: *Community tax certificate* o *residence certificate*; Kastila: *Cédula de identidad*) ay isang uri ng dokumento ng identipikasyon o pagkakakilanlan, o pambuwis.  Nang mabunyag ang lihim na kilusang Kataas-taasang, Kagalang-galangang Katipunan na mga anak ng Bayan, kasabay ng Unang Sigaw sa Balintawak o Unang Sigaw ng Pugad Lawin noong Agosto 24, 1896, sabay-sabay na pinunit ng mga Katipunero ang kani-kanilang "Cedula" na sumisimbolo ng kanilang pagtaliwas sa pamunuan ng Espanya.

Kategorya:Dokumento ng pagkakakilanlan
Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Kategorya:Buwis
Komisyong Taft

Matapos ipagtibay ng kongreso ang "'Komisyong Schurman'" sinunod ang **Komisyong Taft**, kilala rin bilang **Ikalawang Komisyong Pilipino**, ay ang komisyong itinatag noong 16 Marso 1900 na nagpasimula sa pagtatayo ng pamahalaang sibil sa Pilipinas noong panahon ng pagsakop ng Estados Unidos, sa utos ni Pangulong William McKinley.  Sa panahon ng pag-iral ito, nagsilbi bilang tagapagbatas ng Pilipinas ang Komisyon sa ilalim ng soberanya ng Estados Unidos sa panahon ng Digmaang Pilipino-Amerikano.

Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Mariano Dacanay

Si Padre **Mariano Dacanay** ang naglapat ng Mi último adiós bilang pamagat ng nasabing tula noong ito'y kanyang matanggap at mabasa habang siya'y nakakulong sa Bilibid, Maynila. Ang kanyang ginawang paglalapat ay inilathala sa pahayagang La Independencia noong Setyembre 1898. Ang Mi último adiós ay isang Orihinal na Tula na isinulat ng Pambansang Bayani ng Pilipinas si Jose Rizal na nangangahulugang "Huling Paalam".

Kategorya:Mga Pilipino
Plaza Miranda

[right|thumb|300px|Kinikilala ang Plaza Miranda bilang sentro ng [Quiapo, Maynila|Quiapo, at pinapaligiran ito ng ilang mga gusaling tindahan at ang pinakatanyag na palantandaan nito, ang Simbahan ng Quiapo.]]

Ang **Plaza Miranda** ay isang plasa o liwasang pinapaligiran ng Bulebar Quezon, Kalye R. Hidalgo at Kalye Evangelista sa Quiapo, Maynila.  Ito ang plasang humaharap sa Basilika Menor ng Itim na Nazareno (Simbahan ng Quiapo), isa sa mga pangunahing simbahan ng Lungsod ng Maynila, at kinikilala ito bilang sentro (o poblasyon) ng buong Quiapo.  Ipinangalan ito kay José Sandino y Miranda, na naglingkod bilang Kalihim ng Kabang-Yaman ng Pilipinas mula 1833 hanggang 1854, at inagurahan ito sa kasalukuyan nitong anyo noong taning ni dating Alkalde Arsenio Lacson noong 1961.

Kilala bilang sentro ng diskursong pampolitika sa Pilipinas bago ang imposisyon ng batas militar noong 1972, dito naganap ang pagbobomba sa Plaza Miranda noong 1970 sa isang miting de abanse ng Partido Liberal, kung saan siyam na katao ang namatay.  Isinailalim sa pagpapaganda naman ang plasa noong 2000, na nagkahalaga ng ₱49 milyon, kung saan itinayo ang isang monumento para sa mga biktima ng pagbobomba at iba pang mga elementong arkitektural.  Kasalukuyang umiiral ang Plaza Miranda bilang isang liwasan ng kalayaan (*freedom park*), kung saan maaaring magtanghal ang mga tao ng mga kilos-protesta nang hindi kailangang humingi ng pahintulot mula sa pamahalaang panlungsod, at dahil libu-libong katao ang tumatawid dito araw-araw, kinikilala rin ito bilang Times Square ng Maynila.

Kahit kung hinaharap nito ang Simbahan ng Quiapo, kilala rin ang Plaza Miranda bilang isang sentro para sa panghuhula at paghahanap ng swerte, lalo na sa pagbibili ng mga anting-anting at iba pang mga magkahawig na bagay.  Ayon sa mga manghuhula sa paligid ng Plaza Miranda, nagmumula raw ang kanilang kakayahang manghula ng kapalaran sa kanilang debosyon sa Itim na Nazareno, kahit kung ang gawain mismo ng panghuhula ay hindi sinasang-ayunan ng Simbahang Katoliko.

## Mga sanggunian
Kategorya:Maynila
Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Maynila
Supot ng tsaa (paglilinaw)

Ang **supot ng tsaa** ay maaaring tumukoy sa o may kaugnayan sa:

*supot ng tsaa, ang supot na may lamang mga dahon ng tsaa.
*supot ng tsaa (gawaing pampagtatalik), katawagan sa supot ng bayag dahil sa isang gawain sa pagtatalik na inilalagay ang bayag sa bibig ng isang tao.
Supot ng tsaa

:*Para sa ibang gamit, tingnan ang supot ng tsaa (paglilinaw).*

Ang **supot ng tsaa** (Ingles: *tea bag*) ay isang maliit at butas-butas na selyado o nakasarang supot na naglalaman ng mga dahon ng tsaa at ginagamit sa pagtitimpla ng tsaa. Ang mga supot ng tsaa ay pangkaraniwang yari sa papel, sutla, o plastik.  Ang bag ay naglalaman ng mga dahon ng tsaa habang ibinababad ang tsaa, upang maging mas maginhawang maitapo ang mga dahon, at nagsasagawa rin ng tungkuling kahalintulad ng sa pambabad ng tsaa o panglublob ng tsaa.  Ilan sa mga supot ng tsaa ang mayroong nakakabit na piraso ng tali na may isang papel ng tatak nito sa itaas na nakatutulong sa pag-aalis ng supot habang nalalaman din ang uri ng tsaa.

Sa mga bansa kung saan mas karaniwan ang paggamit ng hindi nakabalot na mga dahon ng tsaa, ang katawagang supot ng tsaa ay ginagamit upang ilarawan ang balutang papel o palara para sa hindi nakabalot na mga dahon ng tsaa.  Ang mga ito ay pangkaraniwang mga sobreng parisukat o parihaba na may nakalimbag na tatak, lasa, at mga palamuti sa ibabaw ng mga ito.

Kategorya:Tsaa
Kategorya:Pambalot
Paglalata

Ang **Paglalata** o **pagdedelata** (Ingles: *Canning*; ang salitang "delata" ay mula sa pariralang Kastila na *de lata* na may pakahulugang "ng lata" na may pahiwatig na "nakalata" o "nasa loob ng lata") ay isang paraan ng pagpepreserba ng pagkain kung saan ang nilalamang pagkain ay pinupruseso, ipinapaloob, at tinatakpan sa loob ng lalagyang lata na hindi pinapasukan ng hangin.  Ang pagdedelata ay nagbibigay ng isang pangkaraniwang tagal ng pagpapanatili ("tagal ng buhay") na sumasakop mula isa hanggang limang mga taon, bagaman sa ilang tiyak na mga kalagayan ang isang produktong idinelata na pinatuyo at pinatigas sa pamamagitan ng lamig, katulad ng dinelatang pinatuyo at pinatigas na mga lentehas, ay maaaring magtagal na umaabot sa 30 mga taon na nasa kalagayang makakain.  Ang proseso ay unang nilikha at pinaunlad ni Nicolas Appert bilang isang tuklas ng militar ng Pransiya noong 1810.  Ang balutan o pambalot na lata ay nakapipigil sa mga mikroorganismong makapasok at mabilisang dumami sa loob.

Upang maiwasang mapanis o masira ang pagkain bago at habang ipinapasok ang pagkain, ilang mga metodo ang ginagamit. Kabilang dito ang pasteurisasyon, pagpapakulo (at iba pang mga paglalapat ng matataas na mga temperatura sa loob ng isang panahon), repriherasyon, pag-iilado (pagpapatigas sa pamamagitan ng lamig), pagpapatuyo, paghuhungkag o pagtatanggal ng lamang hangin, mga ahenteng antimikrobyal na likas sa resipi ng mga pagkaing pinipriserba o tinitinggal, isang sapat na antas o dosahe ng nakakaionisang radyasyon, pagbababad o submersyon sa isang malakas na solusyong salina (maasing solusyon), asido, alkalina, at iba pang mga kapaligirang sukdulan ang osmosis (osmotikal, halimbawa na ang pagiging napakatamis) o kapaligirang humahamon sa kakayanan ng mga mikrobyo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Delata
Kategorya:Industriya ng pagkain
Elebeytor

, Estados Unidos.]]
Ang **elebeytor** (tinatawag din bilang **elebador** o **asensor** na parehong hango mula sa Kastila) ay isang uri ng sasakyang naglululan ng tao, kargamento o bagay sa pagitan ng mga palapag (o kubyerta) ng isang gusali, barko o ibang estruktura. Pinapaandar ito ng mga makinang dekuryenteng motor na pinapapatakbo ng mga kable o mga sistemang panimbang (tulad ng birada), o kaya'y nagbobomba ito ng pluidong hidroliko upang magpaandar ng isang mala-gato (*jack*) na piston.

Tipikal na pataas at pababa ang paghahatid nito, bagaman, may ilang elebeytor na naglalakbay ng pahalang. Maaring dumepende ang mga elebeytor sa lubid o hindi. May mga pamantayan sa kaligtasan sa paglalakbay sa elebeytor at isa na dito ang mga pamantayang pangkaligtasan ng Unyong Europeo na nilabas noong Pebrero 28, 2014 para sa adopsyon nito sa pamamagitan ng notipikasyong direktibo.

## Kapasidad
Maaring maliit ang mga elebeytor na residensyal na sapat lamang sa isang tao habang may ilan naman ang may kalakihan para higit sa isang dosena. Ang mga elebeytor na plataporma (o pang-*wheelchair* o upuang-de-gulong), isang espesyalisadong uri ng elebeytor na dinisenyo na ilipat ang isang upuang-de-gulong na may sukat na  o mas maliit pa dito, ay maaring ilulan ang isang tao na nasa upang-de-gulong na may bigat na .

## Mga mabibilis na elebeytor sa mundo
Hinahawak ng Guangzhou CTF Finance Centre ang kasalukuyang tala ng pinakamabilis na elebeytor na may mga sasakyan na lumalakbay sa bilis na 75.6 kilometro bawat oras (47.0 milya bawat oras). Ang elebeytor, na sinubok ang bilis noong Hunyo 2017, ay ginawa ng Hitachi, at kinumpirma ang Pandaigdigang Tala ng Guinness noong Setyembre 2019.

## Mga sanggunian
Kategorya:Inhenyeriya
Pang-ibabaw na anatomiya

[thumb|Isang larawan ng katawan ng tao na nagpapaaninag ng pangunahing mga organong nasa loob ng [punong-katawan, na ginagamit ang haliging panggulugod at kulungang tadyang bilang pangunahing mga tuldok na pantukoy ng anatomiyang pang-ibabaw.]]

Ang **pang-ibabaw na anatomiya**, tinatawag ding **anatomiyang pang-ibabaw** o **anatomiyang superpisyal**, ay isang mapaglarawan o deskriptibong agham na nakatuon sa mga tampok na bagay at katangiang pang-anatomiya (anatomikal, hinggil sa katawan katulad ng sa katawan ng tao) na maaaring pag-aralan sa pamamagitan ng pagtingin, na hindi sumasailalim sa paghihiwa o diseksiyon ang isang organismo.  Partikular na ang sa kaso ng **pang-ibabaw na anatomiya ng tao**, na mga hugis o hubog at mga proporsyon ng katawan ng tao at ang mga pang-ibabaw na palatandaan na tumutugma o tumutugon sa mas malalalim na mga kayarian o estrukturang nakatago sa pananaw, kapwa sa tikas o puwestong hindi gumagalaw at habang kumikilos.  Tinatawag din itong **anatomiyang biswal**, **anatomiyang napagmamasdan**, **anatomiyang nakikita**, **anatomiyang natitingnan**, **anatomiyang natatanaw**, o **anatomiyang panlabas**.  Bilang dagdag, ang siyensiya o agham ng anatomiyang pang-ibabaw ay kinabibilangan ng mga teoriya at mga sistema ng mga proporsyon ng katawan at kaugnay na masisining na mga kanon o pamantayan.  Ang pag-aaral ng anatomiyang superpisyal ay ang batayan para sa paglalarawan o depiksyon ng katawan ng tao sa klasikong sining. Ilan sa mga sudosiyensiya katulad ng pisyognomiya, prenolohiya, at palmistriya ang nakasandig sa anatomiyang pang-ibabaw.

Bilang pagpapaliwanag, sa larangan ng anatomiya, ang salitang *superpisyal*, pang-ibabaw, o panlabas ay isang salita na nagpapakita ng kapupuntahan o pambigay ng direksiyon na nagpapahiwatig na ang isang kayarian o estruktura ay nakalagay na mas nasa labas kaysa sa isa pa, o kaya ay mas malapit sa kapatagan o kalatagang panlabas ng katawan.  Kabaligtaran ng superpisyal o pang-ibabaw ang pang-ilalim o panloob.  Sa ganitong diwa, bilang halimbawa, nasa ibabaw o nasa labas ang balat habang nasa ilalim o nasa loob naman ang gulugod.  Ang salitang superpisyal, pang-ibabaw, o panlabas ay hindi nakahangga o limitado lamang sa mga kayariang nasa pinakalabas ng katawan, katuld ng balat o mga mata.  Bagkus, maaaring tumutukoy din ito sa mga kayariang nasa loob ng mga buto, mga masel, at marami pang iba, katulad halimbawa ng pagtukoy sa pang-ibabaw na anatomiya ng buto, ng masel, at iba pa.  Bilang karagdagan, maaaring tumuon ang pag-aaral sa mga partikular na bahagi ng katawan ng tao.  Halimbawa ay sa pang-ibabaw na anatomiya ng ulo, ng punong katawan, o kaya ng mukha, at iba pa.

## Tingnan din
*Anatomiya

## Mga sanggunian
### Mga aklat
**Drawing the Living Figure* (Pagguhit sa Hubog na May Buhay'') ni Joseph Sheppard, ISBN 0-486-26723-7

Kategorya:Anatomiya
Pagtatalik na walang pagpapasok

Ang **pagtatalik na walang penetrasyon**, **pagtatalik na hindi nagpapasok**, o **pagtatalik na hindi penetratibo** ay isang uri gawaing pampagtatalik na hindi kinasasangkutan ng pagpapasok (pagtusok o pagtuhok) sa puki, butas ng puwit, o bibig, hindi katulad ng mas pangkaraniwang pagtatalik na may penetrasyon. Tinatanggap ng mga dalubhasa sa medisina ang katawagang pagtatalik na walang pagpapasok.  Isa itong gawain ng ligtas na pakikipagtalik at ng pagpigil sa pag-aanak dahil walang nagaganap na pagpapalitan ng mga pluwido ng katawan sa pagitan ng mga magkakatalik.  Ang uri ng pagtatalik na isinasagawa sa pagitan ng mga nagtatalik na hindi handa, ay walang kakayahang pangkatawan, o hindi maaaring magsagawa ng hindi angkop na pagtatalik na may penetrasyon, subalit nais pa ring magsagawa ng gawaing pampagtatalik.  Ginagawa rin ito bilang isang uri ng paglalaro bago magniig.

## Ilang mga uri ng pagtatalik na walang pagpapasok
* Pagtatalik na pangkili-kili, isang uri ng pagtatalik na walang penetrasyon kung saan ang titi ay ipinapasok sa kili-kili ng ibang tao.
* Masaheng erotiko, ang paghihilot o paghimas sa buong katawan ng tao, may langis man o wala. 
* Pagtatalik na kinakamay, ang estimulasyon ng titi sa pamamagitan ng kamay.
* Pagtatalik na pinapaa, ang estimualsiyon ng mga henitalya sa pamamagitan ng mga paa.
* Pagkikiskisang titi-sa-titi, ang pagkikiskisan ng mga titi.
* Pagtatalik na panghita, ang pagpapasok o pagpapagitna ng titi ng isang tao sa pagitan ng mga hita ng ibang tao.
* Pagtatalik na pampisngi ng puwit, ang paglalagay ng titi ng isang tao sa pagitan ng mga pigi ng puwit ng katalik.
* Pagtatalik na pangsuso, ang pagpapagitna ng titi ng isang tao sa pagitan ng mga suso ng kaniig.
* Pagtatalik na pang-utong ng mga suso.
* Pagdadaliri, ang estimulasyon ng puki o butas ng puwit sa pamamagitan ng mga daliri ng kamay.
* Pagtatalik na pambibig, ang estimulasyon ng mga organong seksuwal sa pamamagitan ng bibig, dila, at mga ngipin.

## Mga sanggunian
### Mga tala
### Basahin din
**Kama Sutra*
**The Perfumed Garden* ("Ang Harding Pinabanguhan")
**The Joy of Sex* ("Ang Kaaliwan sa Pagtatalik")
*
*

Kategorya:Seksuwalidad ng tao
Kategorya:Mga gawaing pampagtatalik
Kategorya:Kontrasepsiyon