Francisco Mañosa

Si **Francisco "Bobby" Tronqued Mañosa** (12 Pebrero 1931 – 20 Pebrero 2019) ay isang arkitektong Pilipino na itinuturing na isa sa mga pinaka-maimpluwensyang arkitektong Pilipino sa ika-20 siglo para sa pangunguna sa sining ng arkitekturang *neovernacular* sa Pilipinas. Ang kanyang mga ambag sa pag-unlad ng arkitektura ng Pilipinas ay humantong sa pagkilala sa kanya bilang isang Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas para sa Arkitektura noong 2018.

Bukod sa pagkilala sa kanya bilang arkitekto ng Coconut Palace sa Maynila, kabilang rin sa kanyang mga kilalang gawa ang Dambana ng EDSA sa Lungsod Quezon, ang Parokya ng Maria Imakulada (''Nature's Church* o Simbahang Kalikasan) sa Las Piñas, ang Davao Pearl Farm, at ang Amanpulo Resort sa Palawan.

Inialay ni Mañosa ang kanyang buhay sa paglikha ng pagkakakilanlang Pilipino sa larangan ng arkitektura, pagtataguyod ng mga *design philosophy* na bumabalik sa bahay kubo at sa bahay na bato, at iba pang tradisyunal na istrukturang katutubo. Nakilala si Mañosa sa paghahalo ng mga tradisyunal na anyo at katutubong materyales sa modernong teknolohiya upang makalikha ng mga istruktura na sa tingin niya ay angkop sa tropikal na klima ng Pilipinas.

## Talambuhay 
### Kapanganakan at edukasyon 
Ipinanganak si Mañosa sa Maynila noong Pebrero 12, 1931. Lumaki sa isang magiliw na kapitbahayan si Mañosa sa kalye ng Azcarraga (na kalaunan ay pinalitan ng pangalan bilang Abenida Recto ). Ang kaniyang mga magulang ay sina María Tronqued, isa sa mga unang artista ng Pelikulang Pilipino, at Manuel Mañosa Sr., isang *sanitary engineer* na nakapagtapos sa Pamantasang Harvard na direktor ng Sistema ng Patubig at Alkantarilya sa Kalungsuran-Tanggapang Pangkorporasyon mula 1947 hanggang 1955.

### Karera sa Pilipinas 
Pagkauwi ni Mañosa galing sa Hapon, kaagad siyang nagtrabaho para sa kompanya ng kanilang pamilya na *Mañosa Brothers*, kasama ang kanyang mga kapatid na sina Manuel Jr. at José, na itinatag noong 1954. Giniit niya na kumukuha lamang siya ng mga proyektong Filipino ang disenyo, kaysa sa *Modernist* o *International style* na mga gusali na uso noon.

#### Ang Coconut Palace 
Dahil sa paggiit nitong kumuha lang ng mga proyektong may pagkakakilanlang Pilipino, nagdesisyon si Mañosa na humiwalay na sa *Mañosa Brothers* at itinayo ang kanyang sariling kompanya na Francisco Mañosa & Partners noong 1976. Nakumpleto ang palasyo noong 1978, tatlong taon bago dumating sa Pilipinas si Papa Juan Pablo II para sa beatipikasyon ni San Lorenzo Ruiz. Inimbitahan ni Imelda Marcos ang Santo Papa upang manuluyan sa palasyo, ngunit tinaggihan nito ang alok ng Unang Ginang dahil masyado itong mariwasa bigay ng antas ng kahirapan sa Pilipinas. Kalaunan ay naging *guest house* ang palasyo para sa mga kilalang personalidad na panauhin ng mga Marcos, hanggang sa sila ay pinatalsik at ipinatapon ng mg sibilyan sa Rebolusyong EDSA ng 1986. Bagaman ang kontrobersya at ang kaugnay na hindi paggamit ng gusali mula noong itayo ito, ang Coconut Palace ay kinilala bilang isa sa mga pinakakilalang halimbawa ng arktiekturang *neovernacular* ng Pilipinas.
left|thumb|250x250px|EDSA Shrine

#### Ang Dambana ng EDSA 
Matapos maipatapon ang mga Marcos noong 1986, naisip ni Jaime Kardinal Sin ng Archdiocese of Manila ng isang dambana na ipagdiriwang ang People Power Revolution na nagpatalsik sa kanila. Ang apela ni Kardinal Sin para sa mga tao na maghimagsik sa mga lansangan ay may mahalagang papel sa pagtiyak na ang pag-aalsa ay nagtagumpay nang hindi nangangailangan ng pagdanak ng dugo, at ang malaking Katolikong mayorya ng Pilipinas ay nagpakilala sa tagumpay nito bilang isang "himala."

Noong 2012, nahulog si Mañosa at nabasag ang dalawang gulugod na kailangang pagsamahin upang gumaling. Kailangan din niya ng *heart bypass surgery* para maayos ang nakamamatay na *ventricular blockage*.

## Pagkamatay 
Namatay si Mañosa noong 20 Pebrero 2019, dahil sa kanser sa prostata. Siya ay 88. Nakatanggap ng *full state honors'' ang mga labi ni Mañosa nang ihimlay sa Libingan ng mga Bayani.

## Mga gawa 
### Mga simbahan 
* St. Joseph Church (Las Pinas)
* World Youth Day Papal Altar
* Kawa ng Palaro ng Timog Silangang Asya 2019 (hulig proyekto ni Arkitekto Bobby Manosa)

## Mga sanggunian 
## Panlabas na kawing 
* http://www.manosa.com/

Kategorya:Mga taga-Maynila
Kategorya:Mga pambansang alagad ng sining ng Pilipinas
Kategorya:Ipinanganak noong 1931
Kategorya:Namatay noong 2019
Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila

Kategorya:Mga arkitekto mula sa Pilipinas