Samosa

thumb| Samosa sa isang kawali sa Hilagang Indiya.
Ang **samosa** mula sa Persang salita, Sambosag (*سنبوسگ*) ("tatsulukang pastelerya"), ay isang piniritong pastelerya sa Timog Asya at Iraning (Persang) pagkain. Malinamnam ang palaman nito na karaniwang binubuo ng gulay, pinaanghang na patatas, sibuyas, gisantes, pati di-behetaryanong karne at isda. Maaari itong magkaroon ng iba't ibang hugis, kabilang ang tatsulok, balisuso, o kalahating buwan, depende sa rehiyon. Kadalasang pinapares ang samosa sa chutney, at may pinagmulan sa panahong medyebal o mas maaga pa. na matutunton sa Gitnang Persang salita na  () 'pasteleryang tatsulok'. Sa wikang Arabe, tinatawag na  ang mga kahawig na pastelerya; minsan  ang baybay nito sa mga Medyebal Arabeng aklat-resipi.

## Kasaysayan
thumb|Manuskritong Persa, Nimatnama-i-Nasiruddin-Shahi, na nagpapaliwanag kung paano lutuin ang samosaPinaniniwalaan na hango ang Timog Asyang samosa sa hinalinhang medyebal mula sa Gitnang Silangan na hinurno, hindi pinirito. Unang binanggit ang hinalinhan ng samosa ni Ishaq al-Mawsili, isang makata noong panahong Abasida, na nagpapuri sa *sanbusaj*. Masusumpungan ang resipi sa mga Arabeng aklat-luto noong ika-10–ika-13 siglo, sa mga pangalang *sanbusak*, *sanbusaq*, at *sanbusaj*, lahat hango sa Persang salita,  . Sa Iran, sikat dati itong pagkain hanggang ika-16 na siglo, ngunit pagsapit ng ika-20 siglo, sikat na lang ito sa iilang probinsiya (kagaya ng mga  ng Larestan).

Ipinakilala ang *samsa* ng Gitnang Silangan sa subkontinenteng Indiyano noong ika-13 o ika-14 na siglo ng mga kusinero mula sa Gitnang Silangan at Gitnang Asya na nagluto sa mga maharlikang kusina para sa mga pinuno ng Sultanato ng Delhi. Inilarawan ni Ibn Battuta, isang ika-14th siglong biyahero at eksplorador, ang isang ulam sa korte ni Muhammad bin Tughluq, kung saan inihain ang *samushak* o *sambusak*, isang pastel na pinalamanan ng giniling na karne, almendras, pistatso, nogales, at espesya bago ang ikatlong kurso ng *pulao*. Ibinanggit sa *Nimatnama-i-Nasiruddin-Shahi*, isang aklat-luto noong medyebal Indiya na sinimulan para kay Ghiyath Shah, ang pinuno ng Sultanatong Malwa sa gitnang Indiya, ang sining ng paggawa ng samosa. Ibinanggit sa *Ain-i-Akbari*, isang dokumentong Mughal noong ika-16 na siglo, ang resipi para sa qottab, kung saan nakalagay, "tinatawag na *sanbúsah* ng mga tao ng  Hindustan".

## Mga rehiyonal na baryante
### Indiya 
thumb|Samosa chaat, mga samosa na dinurog at nilagyan ng chutney
Sa paghahanda ng samosa, ginagamit ang maida, isang uri ng panlahatang harina, at ginagawang palaman ang timpla ng patatas na dinais at niluto o minasa't pinakuluan, sibuyas, gisantes, lentehas, luya, espesya at siling berde. (bersiyon ng samosa sa Silangang Indiya) at makikita sa halos lahat ng dako. Mas maliit ito nang kaunti kumpara sa mga ibang bahagi ng Indiya, at binubuo ang palaman ng nilutong patatas na dinais, mani, at minsan pasas. Nakabalot ang mga *shingra* sa maninipis na masa (na gawa sa harinang panlahatan) at ipiniprito. Maganda ang kalidad ng *shingra* kapag patumpik-tumpik ang balat nito.
## Mga sanggunian 
Kategorya:Lutuing Pakistani
Kategorya:Lutuing Brasilenyo
Kategorya:Lutuing Portuges
Kategorya:Lutuing Malayo
Kategorya:Pagkaing kalye