open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Counting Crows

Ang **Counting Crows** ay isang bandang pang-*rock* na nagmula sa Berkeley, California.  Tumanggap sila ng katanyagan noong 1994 kasunod ng pagkakalabas kanilang album ng pagpapakilalang *August and Everything After*, na nagtangi ng patok na singgulong "*Mr. Jones*".  Kabilang sa mga impluwensiya ng banda si Van Morrison, ang R.E.M., ang Mike & The Mechanics, ang Nirvana, si Bob Dylan, at ang The Band.  Tumanggap sila ng pang-2004 na nominasyon para sa Gantimpala ng Akademya dahil sa awiting "*Accidentally in Love*" sapagkat naisama ito sa pelikulang *Shrek 2*.

Ayon sa opisyal na websayt ng banda, nakapagbenta ang Counting Crows ng mahigit sa 20 milyong mga rekord na pangtugtugin sa buong mundo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga artist ng Cooking Vinyl
Kategorya:Mga banda mula sa Estados Unidos
Bon Jovi

Ang **Bon Jovi** isang bandang Amerikanong tumutugtog ng *rock* at *country* mula sa Bagong Jersey, Estados Unidos. Pinunong mang-aawit ng bandang ito si Jon Bon Jovi at itinatag noong 1983. Sila ang isa sa pinakamatagumpay na bandang *rock* noong dekada 1980, 1990 at 2000, na may naipagbiling mahigit sa 120 milyong album.

Kategorya:Mga banda mula sa Estados Unidos
Tom Jones

thumb|right|Si Tom Jones noong Hunyo 2007.

Si ***Sir*** **Thomas Jones Woodward**, OBE (ipinanganak noong 7 Hunyo 1940), mas kilala sa kanyang pangalang pangtanghalan na **Tom Jones**, ay isang mang-aawit na Welsh.  Magmula pa noong 1965, nakapagbenta na si Jones na mahigit sa 100 milyong mga rekord na pangmusika.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Britaniko
Kategorya:Mga artista mula sa United Kingdom
Kategorya:Ipinanganak noong 1940
Yahir

Si **Yahir Othón Parra**, mas kilala bilang **Yahir**, ay isang Mehikanong mang-aawit at aktro mula sa Hermosillo, Sonora sa Mehiko.  Nagsimula ang kanyang karera bilang isang kalahok sa palabas na pangmusika at pang-tunay na buhay na  "*La Academia*" noong 2002.  Bilang karagdagan kay Yuridia, na nagbuhat din sa Hermosillo, isa si Yahir sa pinakatanyag na mga artistang nagmula sa palabas na ito.

Kaurian:Mga Mehikano
Kaurian:Mga mang-aawit mula sa Mehiko
The Jackson 5

Ang **The Jackson 5** (binabaybay ding **The Jackson Five** o **The Jackson 5ive**, at nakilala sa paglaon bilang **The Jacksons**) ay isang Amerikanong pangkat pangmusika na pang-R&B, *soul*, pop, at disko. Binubuo ang pangkat na ito ng magkakapatid na mga Jackson, na sina Michael, Jackie, Tito, Jermaine, at Marlon.

## Mga sanggunian 
Jackson 5
Charlotte Church

Si **Charlotte Church** (ipinanganak bilang **Charlotte Maria Reed** noong 21 Pebrero 1986) ay isang Welsh na manunulat ng awit, aktres, at tagapagtanghal sa telebisyon.  Sumikat siya habang bata pa bilang isang mang-aawit ng klasikong tugtugin bago nagtuon ng pansin sa musikang popular noong 2005. Pagsapit ng 2007, nakapagbila na siya ng mahigit sa 10,500,000 mga album sa buong mundo, na tinatayang nagkakahalaga ng £20 mga milyon. Naging tagapagpasinaya siya ng palabas na *The Charlotte Church Show*.  Mayroon siyang tatlong mga anak, sinaRuby Megan Henson at Dexter Lloyd Henson.

## Discography
;Studio albums
* *Voice of an Angel* (1998)
* *Charlotte Church* (1999)
* *Dream a Dream* (2000)
* *Enchantment* (2001)

Kategorya:Mga Welsh
Kategorya:Mga artista mula sa United Kingdom
Musikolohiya

right|80px

Ang **musikolohiya** (Griyego: *μουσική* = "musika" at *λόγος* = "salita", "katuwiran", "dahilan") ay ang maparaan at makadalubhasang pag-aaral ng musika o tugtugin. Kabilang sa larangan at agham na ito ang pananaliksik sa kasaysayan ng musika at mga gawaing ng pagsasagawa o pagtatanghal ng tugtugin, teoriya ng musika, estetika sa musika, akustiko o linigan, at pati ang pag-unlad ng mga instrumentong pangtugtog. Kaugnay nito, tinatawag na etnomusikolohiya ang hambingang pag-aaral ng musikang hinlog at katutubo ng iba't ibang mga kultura.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Musika
Kategorya:Edukasyon
Jose Mari Chan

Si **Jose Mari Chan** (ipinanganak noong 11 Marso 1945) ay isang Pilipinong Intsik na mang-aawit, manunulat ng mga awitin, at negosyante sa kalakalan ng asukal.

## Background
Ipinanganak noong marso 11,1945 sa iloilo.Grumadweyt siya sa kursong bachelor of arts degree sa Ekonomiks sa Unibersidad ng Ateneo.

Kategorya:Mga Pilipino
Kategorya:Mga Tsino
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas
Hipnos

thumb|right|Busto ni Hipnos.

Sa mitolohiyang Griyego, si **Hipnos**, **Hypnos**, o **Himnos** (Ingles: *Hypnos*, Kastila: *Hipnos*, Katalan: *Himnos*) ay ang diyos, kinatawan, o katauhan ng pagtulog o tulog. Anak na lalaki siya ni Nyx at lalaking kakambal ni Thanatos, ang diyos ng kamatayan. Mga lalaking anak ni Hipnos ang mga Oneroi: sina Morpeo, Phobetor, at Phantasos. Sa mitolohiyang Romano, tinatawag siyang **Somnus**.

Kaurian:Mga diyos
Kaurian:Mitolohiyang Griyego
Kaurian:Mitolohiyang Romano
Side A

Ang **Side A** ay isang bandang pangmusika mula sa Pilipinas.

## Mga kawing panlabas
*Opisyal na websayt ng bandang *Side A*

Kaurian:Mga mang-aawit mula sa Pilipinas
Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis

Ang pangalang ***Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanocaniosis*** ang pinakamahabang salitang nakatala sa Diksiyonaryong Oxford ng Ingles. Tumutukoy ito sa sakit sa baga sa pamamagitan ng paglanghap ng malilit at pinong alikabok ng silika, na kadalasan ay matatagpuan sa mga bulkan. Gayumpaman ang pinagmulan ng salitang ito ay sinasabing peke o huwad. Ang tunay na pangalan ng sakit ay *pneumoconiosis*.

Pinagmulan ng salita:

* *Pneumono* = patungkol sa baga (Latin)
* *Ultra* = lagpas o sukdulan (Latin, "ultrabiyoleta")
* *microscopic* = lubhang napakaliit (Latin/Matandang Ingles)
* *silico* = silika (Latin)
* *volcano* = bulkan (Latin)
* *coni* = patungkol sa alikabok (Griyego: *konis*, alikabok)
* *osis* = karamdaman o kalagayan (Griyego)

Kaurian:Wikang Ingles
Supragano

Ang **obispong supragano** (mulsa sa Ingles na *suffragan bishop* o *suffragan*) ay isang obispong mas nakabababa ang ranggo kaysa isang metropolitanong obispo o obispo ng diyosesis.  Siya ang gumaganap bilang katulong o pumapangalawa sa punong obispo o sa arsobispo.

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga obispo
Kaurian:Kristiyanismo
ABBA

right|180px
thumbnail|right|220px|Ang mga miyembro ng ABBA noong 2008.

Ang **ABBA** ay isang Suwekong pangkat na bandang pang-musikang pop na nagkaroon ng mararaming naging tanyag na awitin at musika noong dekada ng 1970 at maagang bahagi ng dekada ng 1980. Nabuo ito sa Suwesya noong Nobyembre 1970. Binubuo ang banda nina Anni-Frid Lyngstad (Frida), Björn Ulvaeus, Benny Andersson and Agnetha Fältskog. Nasa itaas ng talangguhitang pangmusika sa buong mundo ang kanilang mga kanta mula 1972 hanggang 1982. Nagmula ang pangalan "ABBA" mula sa unang titik ng bawat titik ng mga unang pangalan ng kasapi ng banda: sina ***A***gnetha Fältskog, ***B***jörn Ulvaeus, ***B***enny Andersson, at ***A***nni-Frid Lyngstad. Naging opisyal na pangalan ng banda ang *ABBA* noong bandang huling bahagi ng 1973.  Opisyal na ipinakilala ang tatak ng banda ang "ABBA" na may nakabaligtad na unang "B", kaya't ang kaliwa at kanang mga hati ng pangalan ay mga larawan, repleksiyon, o "salamin" ng bawat isa.

Naging napakatanyag ng ABBA pagkaraang magwagi sila sa *Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision* noong 1974.  Kabilang sa kanilang mga naging awitin ang "*Dancing Queen*", "*SOS*", "*Mamma Mia*", at "*Waterloo*".  Karamihan sa kanilang mga kanta ang isinulat nina Björn Ulvaeus at Benny Andersson.

Naghiwalay ang banda noong 1983, subalit nananatiling bantog ang kanilang tugtugin.  Lumitaw ang kanilang musika sa mga pelikula, kabilang na sa mga pelikulang Australyanong *The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert* at ''Muriel's Wedding*); pati na sa musikal na palabas na *Mamma Mia!''.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga banda mula sa Sweden
Chayanne

Si **Elmer Figueroa Arce** (ipinanganak noong Hunyo 28 1968), higit na kilala sa ilalim ng pangalang pangpagtatanghal na **Chayanne**, ay isang Portorikenyong mang-aawit ng Latinong pop.

Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Portoriko
Depeche Mode

Ang **Depeche Mode** ay isang bandang Ingles. Kinuha ang pangalan ng banda mula sa Pranses ng magasing pangmoda, ang "*Dépêche mode*", na may ibig sabihing "bagong balitang pangmoda". Naging tanyag ang Depeche Mode noong dekada ng 1980. Dalawa ang kasapi sa Depeche Mode, sina Dave Gahan at Martin Gore.

## Diskograpiya 
* *Speak & Spell* (1981)
* *A Broken Frame* (1982)
* *Construction Time Again* (1983)
* *Some Great Reward* (1984)
* *Black Celebration* (1986)
* *Music for the Masses* (1987)
* *Violator* (1990)
* *Songs of Faith and Devotion* (1993)
* *Ultra* (1997)
* *Exciter* (2001)
* *Playing the Angel* (2005)
* *Sounds of the Universe* (2009)
* *Delta Machine* (2013)
* *Spirit* (2017)
* *Memento Mori* (2023)

## Mga kawing panlabas 
* Opisyal na websayt ng Depeche Mode

Kategorya:Mga banda mula sa Inglatera
Mirto

Ang **mirto**, **arayan**, o **murta** (Ingles: *myrtle*; Kastila: *mirto*, *arrayán*, o *murta*), kilala sa agham bilang ***Myrtus***, ay isang sari ng isa o dalawang mga uri ng mga halamang namumulaklak sa loob ng pamilyang Myrtaceae, na katutubo sa katimugang Europa at Hilagang Aprika.  Palaging lunti ang mga palumpong o maliliit na mga punong ito na tumataas hangang 5 mga metro.  Buo ang mga dahon nito na 3-5 mga sentimetro ang haba, na may mabangong mahalagang langis.  May limang karaniwang puti o kaya rosas na mga talulot  Bilugang bughaw-itim ang mga bungang ratiles nito na naglalaman ng ilang mga buto.  Pinipertilisahan (polinasyon) ng mga kulisap ang mga bulaklak ng mirto, at ikinakalat ng mga ibong kumakain ng mga ratiles ang mga buto nito. 

Laganap ang **karaniwang mirto**, *Myrtus communis*, na kilala rin bilang **totoong mirto** o **mirtong tunay**, sa rehiyong Mediteraneo at isang halamang pangkaraniwang inaalagaan at pinararami.  Pangunahing binubuo ang pamilya ng **mirtong totoo** o **tunay na mirto** ng mga punong tropikal o subtropikal at mga palumpong, na kinabibilangan ng puno ng eyukalipto (eukaliptus) at ng pimento (pimento ng Hamayka). 

Nakahangga lamang sa bulubundukin ng Tassili n'Ajjer sa katimugang Alherya at sa Bulubundukin ng Tibesti sa Tsad ang isa pang uri, ang **mirto ng Sahara** o *Myrtus nivellei*, kung saan lumilitaw ito sa maliliit na mga lugar ng kakaunting kakahuyang dating nasalanta, malapit sa gitna ng Ilang ng Sahara; nakatala ito bilang isang nanganganib na mga uri.  Subalit, may ilang mga botanistang hindi kumbinsidong ganap ang kaibahan ng *M. nivellei* upang maituring na isang kahiwalay na uri.

## Mga sanggunian
Kaurian:Myrtaceae
U2

Ang **U2** ay isang Irlandes na bandang pang-*rock*. Kabilang sa apat na kasapi ng banda ang pangunahing mangangantang si Bono (ipinanganak bilang *Paul David Hewson*), pangunahing gitaristang si The Edge (ipinanganak na *David Howell Evans*), gitaristang bahista na si Adam Clayton, at tagapagtambol na si Larry Mullen, Jr. Isang napakatanyag na banda sa buong mundo ang U2 magmula noong dekada ng 1980. Nakapagbili sila ng mahigit sa 170 milyong mga album at nagwagi ng 22 Parangal na Grammy. Nilarawan sila bilang mahigit pa sa anumapamang iba pang banda.

Nabuo ang U2 noong 1976, noong wala sa mga kasapi nito ang maituturing na napakagaling na mga musikero. Subalit naging mas mainam sila sa kanilang pagtanda. Mas popular sila sa pagtatanghal ng personal kaysa paglalabas ng mga album. Nagbago ito nang mapakawalan ang kanilang patok na rekord noong 1987, ang *The Joshua Tree*. Noong 1991, inilabas ng U2 ang bagong album na tinawag na *Achtung Baby*. Napakaiba ng tunog ng album na ito kapag inihambing mula sa kanilang iba pang mga album dahil binigyang inspirasyon ito ng alternatibong *rock* at musikang pangsayaw. Kapwa naging napakabantog ng pandaigdigan nitong paglalakbay na Zoo TV. Sa natitirang bahagi ng dekada ng 1990, nagsagawa ng mga eksperimentong pangmusika ang U2, na nagresulta sa dalawang iba pang nakapakakakaibang mga album, ang *Zooropa* at ang *Pop*.

Sa loob ng ika-21 daang taon, nagbalik ang U2 sa mas tradisyunal na tunog, subalit nagpatuloy ang kanilang katanyagan at tagumpay. Nakiisa sila sa mga pakikipagkapuwa-tao at sa pagtulong sa mga taong may mga pangkat na katulad ng Amnesty International, Make Poverty History, ang ONE Campaign, Live Aid, Live 8, ang kampanyang DATA (*Debt, AIDS, Trade in Africa*) ni Bono , at Music Rising.

## Kasaysayan 
### Pagkakabuo (1976-1979) 
Binuo ang U2 sa lungsod ng Dublin, Irlanda noong Setyembre 25, 1976. Itinatag ito ng 14 na taong gulang na tagatambol na si Larry Mullen, Jr. Nagpaskil siya ng isang paunawa sa pisara ng mga paunawa sa kanyang paaralan, na naghahanap ng mga manunugtog upang makalikha ng isang bagong banda. Nagkaroon ng pitong kabataang mga lalaki nagpunta sa kanilang unang pagsasanay. Sa una, tinawag ang banda bilang "*The Larry Mullen Band*" (Ang Banda ni Larry Mullen), ngunit binago nila ito upang maging "*Feedback*", na naging "*The Hype*". Naging maliit ang bilang ng mga kasapi paglaon, na humantong sa pagiging apat na tao na lamang, at napagpasyahan nila sa huli na gawing "U2" ang pangalan ng kanilang pangkat, noong matira na lamang sina Bono, The Edge, Clayton, at Mullen.

## Diskograpiya 
* *Boy* (1980)
* *October* (1981)
* *War* (1983)
* *The Unforgettable Fire* (1984)
* *The Joshua Tree* (1987)
* *Rattle and Hum* (1988) 
* *Achtung Baby* (1991)
* *Zooropa* (1993)
* *Pop* (1997)
* ''All That You Can't Leave Behind* (2000)
* *How to Dismantle an Atomic Bomb* (2004)
* *No Line on the Horizon* (2009)
* *Songs of Innocence* (2014)
* *Songs of Experience* (2017)
* *Songs of Surrender'' (2023)

## Mga sanggunian 
## Mga kawing panlabas 
* Opisyal na websayt ng U2


Kategorya:Mga banda mula sa Ireland
Shakira

Si **Shakira Isabel Mebarak Ripoll** (ipinanganak noong 2 Pebrero 1977), payak na nakikilala bilang **Shakira**, ay isang Kolombiyanang mang-aawit, manunulat ng kanta, instrumentalistang pangmusika, prodyuser ng rekord ng musika, at paminsan-minsang aktres.  Dalawang ulit siyang nagwagi ng Gantimpalang Grammy at walong ulit namang nanalo ng Gantimpalang Latinong Grammy.  Nakilala rin siya sa paggawa ng isang awiting pinamagatang "Timor" na nakabatay sa labanang naganap sa pagitan ng mga gang (mga pangkat ng mga armadong kriminal), puwersang pangseguridad, mga hukbong personal, at ng pamahalaan sa Silangang Timor

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga Colombiano
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Colombia
Ricky Martin

Si **Enrique Martín Morales** (ipinanganak noong 24 Disyembre 1971), mas kilala bilang **Ricky Martin**, ay isang mang-aawit ng musikang pop mula sa Porto Riko. Nagwagi siya ng Gantimpalang Grammy at Gantimpalang Latinong Grammy. Una siyang sumikat bilang kasapi sa banda ng mga batang lalaking kilala bilang *Menudo*, at naging artistang nagsosolo mula 1991. Nakapagbenta siya ng mahigit sa 55 milyong mga album sa buong mundo, nakapagtala ng 21 isang mga patok na musika nalagay sa sampung pinakapinatutugtog sa mga talangguhitang Latino sa Estados Unidos; walo sa mga ito ang naging pang-una, at nakapagtala rin siya ng may kabuuang mahigit sa 30 mga solong awit.

## Sanggunian 
Kategorya:Mga Puertorriqueño
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Portoriko
Sangki

Ang **sangki** o **anis** (Ingles: *Anise* , *anis*, o *aniseed* kung tinutukoy ang buto ng anis), may pangalang pang-agham na ***Pimpinella anisum***, ay isang halamang namumulaklak na nasa pamilyang Apiaceae.  Katutubo ang yerbang ito na may mabangong mga buto sa rehiyong Mediteraneo at silangan-kanlurang Asya.  Kilala rin ito dahil sa lasa nitong katulad ng sa likorisa, anis-haras, at taragonya.  Ayon kay Jose C. Abriol, ginagamit ang anis (kasama ng iba pang maliliit na mga halamang menta at komino) sa pagpapabango ng mga pagkain. 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Apiaceae
Kategorya:Yerba
Jon Secada

Si **Jon Secada** (ipinanganak bilang **Francisco Secada Ramírez** noong 4 Oktubre 1961) ay isang Kubano-Amerikanong mang-aawit at manunulat ng awit.  Ipinanganak siya sa Habana, Kuba, at pinalaki sa Hialeah, Florida.  Nanalo siya ng dalawang Parangal na Grammy at nakapagbenta ng 20 milyong mga album magmula maipakilala ang kanyang album ng pagpapakilalang nasa Ingles noong 1992.  Pinagsasama sa kanyang musika ang *funk*, *soul*, pop at perkusong Latina.  Gumanap din siyang manunulat ng kanta para kay Gloria Estefan, Jennifer Lopez, Ricky Martin, Mandy Moore, at iba pang mga tagapagtanghal.

Kategorya:Mga Cubano
Kategorya:Mga Amerikano
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Kuba
Prelatura ng Infanta

Ang **Prelatura Teritoryal ng Infanta** (Latin: * Territorialis Praelatura Infanten(sis)*) ay isang prelaturang pangteritoryo ng Katoliko Romano na makikita sa bayan ng Infanta, Quezon, sa probinsiyang eklesiastiko ng Arkidiyosesis ng Lipa sa Pilipinas.

## Kasaysayan
* April 25, 1950: Naitatag bilang prelaturang pangteritoryo ng Infanta mula sa Diyosesis ng Lipa

## Pamamahala
* Prelatura ng Infanta (Ritong Romano)
** Obispo Bernardino Cortez (Enero 2015-Kasalukuyan) 
** Obispo Rolando Joven Tria Tirona, O.C.D. (Hunyo 28, 2003 – 2013)
** Obispo Julio Xavier Labayen, O.C.D. (Hulyo 26, 1966 – Hunyo 28, 2003)
** Obispo Patrick Shanley, O.C.D. (Pebrero 17, 1953 – 1960)

## Mga Sanggunian
* Giga-Catholic Information
* Catholic Hierarchy
* Prelature websayt ng CBCP 

## Tingnan din
*Simbahang Katoliko sa Pilipinas

Prelatura ng Infanta
Kategorya:Roman Catholic dioceses and prelatures established in the 20th century
Rehiyon ng Mediteraneo

Sa biyoheograpiya, ang '''*Basin* ng Mediteraneo**  (tinatawag din na **rehiyon ng Mediteraneo''' or minsa'y **Mediterranea**) ay isang rehiyon sa mga lupain na pumapalibot sa Dagat Mediteraneo na may klimang Mediteraneo, na may katamatamang maulang taglamig at mainit na tuyong tag-araw, na tumutulong sa katangian ng mga kagubatan, kakahuyan, at halamang palumpong dito.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mediteraneo
Taliptip

Ang mga **taliptip** ay uri ng matitigas na mga hayop sa dagat na may kabibe o krustaseanong pangkaraniwang kumakabit sa nakalubog na mga bagay, katulad ng ilalim ng mga barko, mga poste, at mga batong nasa ilalim ng dagat.  Mga artropoda ang mga ito na kabilang sa inpraklaseng **Cirripedia** na nasa loob ng subpilum na Crustacea, kaya't kamag-anakan sila ng mga alimango, alimasag, at mga ulang.

## Mga sanggunian
Kaurian:Hayop
Barnacle

Ang ***barnacle*** ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*Taliptip, mga "kabibeng-dagat".
*Barnacle (komiks), isang tauhan sa komiks.
Gumamela

Ang **gumamela**, o **mababaw**, may pangalang pang-agham na ***Hibiscus*** ay isang sari ng mga halamang may mga kasaping uri na kalimitang itinatangi dahil sa kanilang kapansin-pansing mga bulaklak. Kabilang sa malaking saring ito ang mga nasa 200–220 mga uri ng halamang namumulaklak sa loob ng pamilyang Malvaceae, na katutubo sa maligamgam, hindi gaanong kalamigan o hindi kainitan, halos-tropikal, at pantropikong mga lugar sa buong daigdig. Kabilang din sa sari ang mga taunan at pangmatagalan o naglalagas na mga mayerbang mga halaman, pati na ang makahoy na mga palumpong at maliliit na mga puno.

## Larwanan
thumb|alt=Maputlang pula na gumamela|Maputlang pula na gumamela

## Mga sanggunian 
Kategorya:Malvaceae
Kategorya:Bulaklak
Kategorya:Halamang namumulaklak
Kategorya:Halamanan
Kategorya:Halaman
Kategorya:Palumpong
Belyadona

Ang **belyadona** ay maaaring tumukoy sa:

Mga halaman:
* Kama-kamatisan (*Solanum*), belyadona o konti.
* *Atropa belladonna* o belyadona, nakamamatay na kama-kamatisan. 
* *Amaryllis belladonna*, belyadonang kiyapo, o belyadonang liryo.
Diyosesis ng San Pablo

Ang **Diyosesis ng San Pablo** (English: *Diocese of San Pablo*, Latin:*Dioecesis Sancti Pauli in Insulis Philippinis*) isang diyosesis ng Katoliko Romano at isang supragan ng Arkidiyosesis ng Maynila. Ang patron nito ay si San Pablo, ang unang ermitanyo. Ito ang tanging diyosesis sa lalawigan ng Manila.

## Lokasyon 
Ang diyosesis ay binubuo ng lungsod ng San Pablo at ng lalawigan ng Laguna. Ito ay napapaligiran ng Arkidyosesis ng Lipa at Diyosesis ng Lucena. Matatagpuan sa puso ng Lunsod ng San Pablo, ito ay ang tanging diyosesis sa Laguna.

## Kasaysayan 
Itinatag ni Juan de Salcedo bilang kaharian ng "Sampaloc". Ang mga paring Agustino ay nagtayo ng simbahan noong ika-16 na siglo. Noong 1586 naman, ito ay naitataga bilang isang parokya at tinawag na "Parokya ng San Pablo delos Montes". Taong 1910 nang ito ay naging bahagi ng Arkidiyosesis ng Lipa; at noong Ika-28 ng Nobyembre,1966 ito ay naging *suffragan diocese* ng Arkidiyosesis ng Maynila. Noong Ika-18 ng Abril, 1967 itinalaga si Obispo Pedro N. Bantigue bilang unang obispo.

## Mga Obispo 
* Pedro Natividad Bantigue (Enero 26, 1967 - Hulyo 12, 1995)
* Francisco Capiral San Diego (Hulyo 12, 1995 - Hunyo 28, 2003)
* Leo Murphy Drona, SDB (Mayo 14, 2004 - Enero 25, 2013)
* Buenaventura Famadico (Enero 25, 2013 - Setyembre 21, 2023)
* Marcelino Antonio Malabanan Maralit Jr. (Nobyembre 21, 2024 - hanggang sa kasalukuyan)

## Nasasakupan 
Sa kasalukuyan ang diyosesis ay may 80 na parokya (7 ay sa loob ng San Pablo City), 163 na mga pari at mga relihiyoso; may 43 institusyong Katoliko at 49 na naiulat na BEC at komunidad ng pananampalataya.

## Kakulangan ng mga pari 
Dahil sa pagkakaroon ng kakulangan at pag-unti ng mga pari sa Diyosesis kaya ang ginawang solusyon ay ang pagbubukas ng isang mataas na paaralan na seminaryo noong 1968. Subalit ang seminaryong ito ay tumagal lamang ng labingtatlong taon. Taong 1981 ang seminaryo ng Saint Peter's College ay itinatag na matatagpuan sa Brgy. Concepcion, San Pablo.

## Buhay Katoliko at Kasalukuyang sitwasyon 
Ang mga San Pableños ay itinuturing na mga taong mapagmahal sa Diyos. Maraming mga ministro nang simbahan ang lumalahok sa mga gawaing simbahan. Tuwing Linggo ang simbahan ay puno ng mga tao. Tinatayang umaabot sa 1,900,000 na tao ang nasasakupan nito. Sa ngayon sa bisa ng kautusan ni Papa Benedikto XVI ay itinalaga niyang obispo si Buenaventura Famadico.

## Mga Panlabas na Kawing 
* Arkidiyosesis ng Maynila

San Pablo
Kategorya:Religious organizations established in 1966
Kategorya:Roman Catholic dioceses and prelatures established in the 20th century
Malipukon

Ang **malipukon**, **yerba buwena**, o **menta** (Ingles: ***Mentha***, ***mint***) ay isang sari may 25 mga uri (at maraming dadaaning baryasyon) ng namumulaklak na mga halamang nasa loob ng pamilyang Lamiaceae (Pamilyang Menta).  Ayon kay Jose C. Abriol, ginagamit ang menta (kasama ng iba pang maliliit na mga halamang anis at komino) sa pagpapabango ng mga pagkain. 

## Mga Uri 
## Mga sanggunian 
Kategorya:Mentha
Kategorya:Yerba
Kategorya:Lamiaceae
Obispo (paglilinaw)

Ang **obispo**, *bishop* sa Ingles, ay maaaring tumukoy sa mga sumusunod:

*Obispo, isang katungkulan sa pagpapari.
*Obispo o arpil, isang piyesa sa larong ahedres.
Obispo

:*Tungkol ito sa isang pari. Para sa piyesa sa ahedres, pumunta sa Obispo (ahedres).*

Ang **obispo** ay isang pari o klerigong naataasang manungkulan bilang gobernador o tagapangasiwa ng isang diyosesis. Ang may ganitong posisyon ay pinagkatiwalaan may awtoridad at maingat na pamamahala sa isang institusyong relihiyoso. 

Sa Kristiyanismo, tinatawag ang tungkulin o tanggapan bilang **epispokasya**. Sa organisasyon, ginagamit ng ilang denominasyong Kristiyano ang mga kayariang eklesyastiko na tulad sa isang obispo, habang ipinupuwera ng ibang denominasyon ang tanggapan na ito na nakikitang isang simbolo ng kapangyarihan. Sinasagawa din ng mga obispo ang awtoridad pampolitika.

Sa tradisyon, inaangkin ng mga obispo ang paghaliling apostoliko, isang direktang makasaysayang pinagmulan na nagmula pa sa orihinal na Labindalawang Alagad o kay San Pablo. May ilang Pentokostal at ibang denominasyong Protestante na may mga obispo na pinamamahalaan ang mga kongregasyon, bagaman hindi nila inaaankin ang paghaliling apostoliko.

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga pari
Bishop

Ang ***bishop*** ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*Obispo:
:*Obispo (pari), isang paring tagapangasiwa ng isang diyosesis.
:*Obispo (ahedres), isang piyesa sa ahedres.
*Bishop, California, isang lungsod sa California, Estados Unidos. 
*Bishop (komiks), isang kathang-isip na tauhan sa komiks.
Ibong itim

thumb|right|250px|Ang karaniwang ibong itim.

Ang **ibong itim** o **itim na ibon** ay maaaring tumukoy sa aswang kung ito ay nasa gabi:

## Mga ibon
*Mga ibong itim ng Matandang Mundo, limang mga uring kabilang sa saring *Turdus*:
**Ibong itim na may puting kuwelyo (*Turdus albocinctus*)
**Ibong itim na may abong mga pakpak (*Turdus boulboul*)
**Karaniwang ibong itim, Eurasyanong ibong itim, o ibong-itim (*Turdus merula*)
**Tibetanong ibong itim (*Turdus maximus*)
**Ibong itim ng Indiya (*Turdus simillimus*)
*Mga Ibong itim ng Bagong Mundo, 26 na mga uri ng mga ibong ikterida:
**Ibong itim ng Hamayka (*Nesopsar nigerrimus*)
**Ibong itim na kilyawan (*Gymnomystax mexicanus*)
**Ibong itim na Tsopi (*Gnorimopsar chopi*)
**Ibong itim na Austral (*Curaeus curaeus*)
**Ibong itim ni Forbes (*Curaeus forbesi*)
**Ibong itim na may iskarlatang ulo (*Amblyramphus holosericeus*)
**Ibong itim na may mapusyaw na mga mata (*Agelasticus xanthophthalmus*)
**Ibong itim na iisa ang kulay o monokromatikong ibong itim (*Agelasticus cyanopus*)
**Ibong itim na may dilaw na mga pakpak (*Agelasticus thilius*)
**Ibong itim na may saklob na kulay kastanyas (*Chrysomus ruficapillus*)
**Ibong itim na may takip na dilaw (*Chrysomus icterocephalus*)
**Ibong itim na may suklob na kulay sapron o ibong itim na may suklob na kulay biri (*Xanthopsar flavus*)
**Bolibyanong Ibong itim (*Agelaioides oreopsar*)
**Kubanong ibong itim (*Dives atroviolaceus*)
**Ibong itim na mahimig (*Dives dives*)
**Ibong itim na isis (*Dives warszewiczi*)
**Ibong itim na may pulang mga pakpak (*Agelaius phoeniceus*)
**Ibong itim na may pulang balikat (*Agelaius assimilis*)
**Ibong itim may tatlong mga kulay (*Agelaius tricolor*)
**Ibong itim na may balikat na kulay kastanyong mura (*Agelaius humeralis*)
**Ibong itim na may dilaw na balikat (*Agelaius xanthomus*)
**Kalawanging ibong itim (*Euphagus carolinus*)
**Ibong itim ni Brewer (*Euphagus cyanocephalus*)
**Ibong itim na may pulang dibdib (*Sturnella militaris*)
**Ibong itim na may puting mga kilay (*Sturnella superciliaris*)
**Ibong itim na may ulong dilaw (*Xanthocephalus xanthocephalus*)

## Mga sanggunian
Blackbird

Ang ***blackbird*** ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*Mga ibong itim.
*Blackbird (Femizon), isang likhang-isip na tauhan sa komiks.
Balanoy

Ang **balanoy** o ***Ocimum basilicum*** (Ingles: *basil*, *sweet basil*, *tulsi*) ay isang halamang yerbang kabilang sa pamilya ng mga menta o Lamiaceae na ginagamit sa pagluluto.  Kilala rin ito bilang **matamis na balanoy**.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Yerba
Kategorya:Lamiaceae
Kategorya:Lutuing Italyano
Kategorya:Dahong gulay
Isdang bughaw

Ang **isdang bughaw** o **isdang asul**, may pangalang pang-agham na *Pomatomus saltatrix * (Ingles: *bluefish*, *blue*, *chopper*, at *anchoa*), tinatawag ding "sastre" (*tailor* sa Ingles) sa Australya, ay isang uri ng bantog na hinuhuling isdang-dagat na matatagpuan sa lahat ng mga klima.  Ito ang nag-iisang uring nasa pamilyang **Pomatomidae**.

Sa Timog Aprika, tinatawag itong *shad* sa silangang dalampasigan, at "duwende" (*elf* sa Ingles) sa kanlurang dalampasigan.  Hindi maaaring ipagbili sa paraang kumersiyal ang isdang bughaw sa KwaZulu-Natal at may saradong panahon (kasalukuyang Oktubre at Nobyembre) upang payagang makapagparami.  Sa kanlurang dalampasigan, isang uri ng mga isdang kinakalakal ang isdang bughaw. 

Isang isdang may bahagyang pagkakapantay-pantay ang mga baha-bahagi ng katawan (proporsyon) ng isdang bughaw, na may malapad na nagsasangang buntot.  Karaniwang nakatiklop palikod sa loob ng isang uka ang mabuto nitong unang palikpik na panlikod (dorsal), pati na rin ang mga pektoral na mga palikpik nito.  Kulay abuhing bughaw-luti ang likod nito, na pumupusyaw upang maging puti sa mabababang mga gilid at tiyan.  Magkakapareho ang sukat ng mga ngipin nitong may iisang hanay sa bawat panga, at kasingtalim ng patalim.  Karaniwan itong may sukat na nagmumula sa pitong mga pulgada (18&nbsp;mga sentimetro) hanggang sa mas malaki pa, na tumitimbang kung minsan magpahanggang apatnapung mga libra (18&nbsp; mga kilogramo), bagaman hindi karaniwan ang isdang bughaw na mas mabigat kaysa dalawampung mga libra (9&nbsp;na mga kilogramo).

## Mga sanggunian
Kaurian:Perciformes
Cyanocitta cristata

:*Tungkol ito sa ibon. Para sa likhang-isip na tauhan sa komiks, pumunta sa Blue Jay (komiks).*

Ang ***Cyanocitta cristata*** (Ingles: *blue jay*; Kastila: *arrendajo azul* o *urraca azul*) ay isang ibong kasapi sa pamilyang Corvidae o mga korbido (mga *jay* sa Ingles, bigkas: /dzey/, mga ibong salta o bagito) na katutubo sa Hilagang Amerika.  Kabilang ito sa bughaw na mga korbidong Kanadyano o Amerikano na, sa piling ng mga korbido, ay hindi kalapit na kaugnayan ng iba pang mga korbido.  Madaling makibagay ito sa kanilang kapaligiran, agresibo, omniboro, at nananakop ng bagong mga kapaligiran sa loob ng maraming mga dekada.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Corvidae
Ibong salta

Ang mga **ibong salta** o **ibong bagito** (Ingles: mga *jay*, bigkas: /dzey/) ay ilang mga uri ng hindi gaanong kalakihang mga ibon na karaniwang makukulay at maiingay, na kasama sa pamilyang Corvidae o korbido ng mga uwak.  Napapagpalit-palit ang paggamit ng mga katawagan sa kanila sa Ingles na *jay* at *magpie* (mga dominiko), at masalimuot ang ugnayang pang-ebolusyon nila.  Halimbawa, tila mas malapit ang Eurasyanong dominiko sa Eurasyanong ibong salta kaysa Oryental na Bughaw at Lunting mga dominiko, habang hindi kalapit ng mga ito ang dominikong bughaw.

## Mga sanggunian
Kaurian:Corvidae
Sialia

Ang **Sialia** ay isang genus (o sari) ng mga ibon na tinatawag sa Ingles na *bluebird* (tuwirang salin: *ibong bughaw* o *ibong asul*). Ito ay isang pangkat ng panggitnang sukat o laki ng mga ibong karamihang insektiboro (kumakain ng mga kulisap) o omniboro, na nasasuri sa pamilyang Turdidae o mga pipit-tulog.  Isa ang mga **bughaw na ibon** o **asul na ibon** sa iilang mga ibong nasa sari ng mga pipit-tulog na nasa mga Amerika.  Bagaman pangunahing kulay ng plumahe nila ang bughaw, mayroon ding may magkasamang bughaw at pulang mga balahibo.  Hindi kasingkinang ng sa mga lalaking ibong bughaw ang mga bangibang o plumahe ng mga babaeng ibong bughaw, bagaman magkatulad ang kaanyuan o padron nila, at may kapansin-pansing kaibahan sa laki ng bawat kasarian.

Mga uri:
* Silanganing ibong bughaw, *Sialia sialis*
* Kanluraning ibong bughaw, *Sialia mexicana*
* Ibong bughaw ng bundok, *Sialia currucoides*

## Mga sanggunian
Kaurian:Turdidae
Eric Benét

Si **Eric Benét** (ipinanganak na **Eric Benét Jordan**, 15 Oktubre 1966 sa Milwaukee, Wisconsin) ay isang Amerikanong mang-aawit ng  R&B at musikang pangkaluluwa.  Naging awiting pang-una ang tambalan nila nina Tamia, na kinakanta ang  "*Spend My Life With You*", sa loob ng tatlong mga linggo at nanomina para sa isang Gantimpalang Grammy noong 2000.

Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Tamia

Si **Tamia Hill** (ipinanganak na **Tamia Marylin Washington** noong 9 Mayo 1975), na mas kilala bilang **Tamia** lamang, ay isang Kanadyano-Amerikanang mang-aawit ng kontemporaryong R&B. Una siyang tumanggap ng kasikatan sa gulang na 19 para sa pag-aambag sa "*You Put a Move on My Heart*," ang unang singgulo mula sa pang-1995 na album na ''Q's Jook Joint* ni Quincy Jones.

Higit na nakilala siya para sa kanyang patok na mga awiting "*Stranger In My House*" ng 2000 at "Into You" ng *Fabolous* ng 2003, na naghahalimbawa ng kanyang awiting pang-1998 na "*So Into You''" mula sa kanyang album ng pagpapakilala.

Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Canada
Betula

Ang **betula** o **abedul** (Ingles: *birch*, Kastila: *betula*, *abedul*) ay ang katawagan para sa anumang punong nasa saring ***Betula*** na nasa loob ng pamilyang Betulaceae, na kalapit na kaugnay sa pamilya ng mga pagus/owk, ang Fagaceae, sa ordeng Fagales.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Punungkahoy
Kategorya:Betulaceae
Robles

:*Huwag itong ikalito sa rublo.*

Ang **robles**, **roble**, o **owk** (Ingles: *oak*, Kastila: *roble* [isahan], *robles* [maramihan]) ay isang punungkahoy o palumpong na nasa loob ng sari ng mga **kuwerko** o **kuwerka** (***Quercus***); Latin: "puno ng robles"), na kinaiiralan ng 400 mga uri.  Lumilitaw rin ang katawagang "*oak*" sa Ingles sa mga pangalan ng mga uring nasa loob ng kaugnay na mga sari, partikular na ang *Lithocarpus*.  Katutubo ang sari sa hilagang hemispero, at kabilang ang mga uring nalalagasan ng dahon pagdating ng taglagas (desiduoso) at mga palagiang lunti, na umaabot magpahanggang sa mga latitud na malalamig papunta sa Asyang tropikal at sa mga Amerika.

Isang punong-gubat ang **puno ng robles** na may matigas na kahoy, kaya't ginagamit ito sa paggawa ng mga muwebles.  Maraming iba't ibang mga uri ng robles, subalit lahat sila ay may malalaking butong tinatawag na mga ensina.  Tumutubo ang mga punong ito sa maraming bahagi ng Europa at Hilagang Amerika.  

Karamihan sa mga robles ang nalalagasan ng mga dahon sa pagsapit ng taglagas, ngunit mayroon isang natatangi uri ng puno ng robles, ang "buhay na robles", na tumutubo sa Timog ng Amerika.  Tinatawag itong "robles na buhay" sapagkat nananatili ang karamihan sa mga dahon nito habang panahon ng tagniyebe o taglamig.

Nabubuhay ang mga puno ng robles magpahanggang sa 1,000 mga taon.

## Tingnan din 
* Daluro

## Mga sanggunian 
Kategorya:Punungkahoy
Kategorya:Fagaceae
Live oak

Ang ***live oak*** ay isang pariralang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*"buhay na robles", uri ng punong robles.
*Live Oak, California
Haya

Ang **haya**, **pagus**, o ***Fagus*** (Ingles: *beech*, *beechwood*, *buck*; Kastila: *haya*) ay isang sari ng sampung mga uri ng mga punong nalalagasan ng dahon tuwing panahon ng taglagas (desiduoso) na nasa pamilyang Fagaceae, at katutubo sa hindi kalamigan at hindi kainitang bahagi ng Europa, Asya at Hilagang Amerika.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Fagus
Kategorya:Fagaceae
Miss Saigon

Ang ***Miss Saigon*** ay isang pagtatanghal na may tugtugin o teatrong musikal nina Claude-Michel Schönberg at Alain Boublil sa West End, na may mga liriko nina Boublil at Richard Maltby, Jr.  Isa itong makabagong adaptasyon ng operang *Madama Butterfly* (*Madame Butterfly*) ni Giacomo Puccini, na katulad na naglalahad ng trahikong salaysay ng isang walang patutunguhang pag-iibigan at romansang kinasasangkutan ng isang babaeng Asyanong nilisan ng kanyang Amerikanong mangingibig.  Inilipat ang tagpuan ng takbo ng kuwento sa Saigon ng  dekada ng 1970 noong panahon ng Digmaan sa Vietnam, at napalitan ang magkasintahang  Amerikanong Tinyente at geishang Hapones ng pagmamahalan ng isang Amerikanong GIat ng isang Vietnamese na naghahanapbuhay sa isang bar.

Unang ipinalabas ito sa Theatre Royal, Drury Lane, sa London noong 20 Setyembre 1989, na nagsara pagkaraan ng 4,264 na mga pagtatanghal noong 30 Oktubre 1999.  Nagbukas ito sa The Broadway Theatre sa Lungsod ng New York noong 1991.  Sumunod na nagbukas din ito sa marami bang ibang lungsod at pag-iikot.

Kinakatawan ng musikal na ito ang pangalawang pangunahing tagumpay nina Schönberg at Boublil, pagkaraan ng *Les Misérables* noong 1980.  Magmula Abril 2009, ang *Miss Saigon* pa rin ang ika-10 pinakamatagal na tumatakbong musikal sa Broadway sa kasaysayan ng musikal na pagtatanghal.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagtatanghal
Kategorya:Estados Unidos
Kategorya:Inglatera
Ang Multo ng Opera

Ang ***The Phantom of the Opera*** (orihinal na pamagat sa Pranses: '''''Le Fantôme de l'Opéra'''*, na nangangahulugang "Ang Pantasma ng Opera") ay isang kathambuhay ng Pranses na manunulat na si Gaston Leroux.  Una itong inilathala ng sunud-sunod o mga serye sa babasahing *Le Gaulois'' mula 23 Setyembre 1909 hanggang 8 Enero 1910.  Noong una, hindi naging napakamabili ang kuwento nang malimbag sa anyong aklat at nawala rin sa paglalathala ng ilang mga uli noong ika-20 daang taon, bagaman naging matagumpay ang sari-saring pagtatanghal nito bilang mga pelikula at sa mga tanghalan.  Pinakanatatangi ng mga ito ang pelikula noong 1925 at ang musikal noong 1986 ni Andrew Lloyd Webber na kasalukuyang pinakamatagal na itinatanghal na palabas sa kasaysayan ng tanghalan ng Broadway, at isa sa pinakakumitang proyektong panglibangan sa lahat ng kapanahunan.

Kategorya:Nobela
Distritong pambatas ng Maguindanao

Ang mga **Distritong Pambatas ng Lalawigan ng Maguindanao**, Una at Ikalawa ang mga kinatawan ng lalawigan ng Maguindanao at ng malayang bahaging lungsod ng Cotabato sa mababang kapulungan ng Pilipinas.

## Kasaysayan 
Ang kasalukuyang nasasakupan ng Maguindanao ay dating kinakatawan ng Departmento ng Mindanao at Sulu (1917–1935) at ng dating lalawigan ng Cotabato (1935–1972).

Sa bisa ng Presidential Decree Blg. 341 noong Nobyembre 22, 1973, hiniwalay ang mga Maguindanaoan na bayan ng Cotabato upang buuin ang Maguindanao.

Bahagi ito ng kinakatawan ng Rehiyon XII sa Pansamantalang Batasang Pambansa, mula 1978 hanggang 1984. Mula 1984 hanggang 1986, nagpadala ng dalawang assemblymen at-large ang lalawigan sa Regular Batasang Pambansa. Ang nakakartang lungsod ng Cotabato ay ipinangkat kasama ang lalawigan.

Sa ilalim ng bagong Konstitusyon, muling ipinangkat ang Lungsod ng Cotabato sa lalawigan na hinati sa dalawang distritong pambatas noong 1987.

Sa bisa ng Muslim Mindanao Autonomy Act Blg. 201 noong 2006, hiniwalay ang mga kanlurang munisipalidad ng Maguindanao upang buuin ang Shariff Kabunsuan. Ayon sa Seksiyon 5 ng kautusan, ipinangkat ang Lungsod ng Cotabato sa bagong tatag na lalawigan para sa kinatawan sa mababang kapulungan. Ang probisyon na ito ang naging paksa ng kaso sa Korte Suprema na nagpawalang-bisa sa MMA Act Blg. 201, sinasabing ito'y labag sa Konstitusyon. Humantong ang kasong ito sa pagbuwag ng Shariff Kabunsuan noong 2008 at pagbalik sa mga bayan nito sa Maguindanao. Sa maikling panahon ng pag-iral ng Shariff Kabunsuan, kinakatawan ito ng Solong Distrito ng Shariff Kabunsuan–Lungsod ng Cotabato habang ang nalalabing bahagi ng Maguindanao ay kinakatawan ng Solong Distrito ng Maguindanao.

## Unang Distrito 
* **Lungsod**: Lungsod ng Cotabato
* **Munisipalidad**: Barira, Buldon, Datu Odin Sinuat (Dinaig), Kabuntalan, Matanog, Parang, Sultan Kudarat, Upi, Sultan Mastura (tinatag 2003), Datu Blah T. Sinsuat (tinatag 2006), Northern Kabuntalan (tinatag 2006)
* **Populasyon (2015)**:  821,475

**Notes**

## Ikalawang Distrito 
* **Munisipalidad**: Ampatuan, Buluan, Datu Paglas, Datu Piang, Pagalungan, Shariff Aguak, South Upi, Sultan sa Barongis, Talayan, General S. K. Pendatun (tinatag 1991), Mamasapano (tinatag 1998), Sultan Sumagka (Talitay) (tinatag 1999), Datu Montawal (Pagagawan) (tinatag 2000), Paglat (tinatag  2001), Guindulungan (tinatag 2003), Datu Saudi-Ampatuan (tinatag 2003), Datu Unsay (tinatag 2003), Datu Abdullah Sangki (tinatag 2004), Rajah Buayan (tinatag 2004), Pandag (tinatag 2006), Mangudadatu (tinatag 2006), Datu Anggal Midtimbang (tinatag 2006), Datu Hoffer Ampatuan (tinatag 2009), Datu Salibo (tinatag 2009), Shariff Saydona Mustapha (tinatag 2009)
***Populasyon (2015)**:  651,896

**Notes**

## At Large (*defunct*) 
**Notes**

## Tingnan din 
*Distritong pambatas ng Mindanao at Sulu
*Distritong pambatas ng Cotabato

## Sanggunian 
* Philippine House of Representatives Congressional Library

Maguindanao
Wangis-baka

Ang biyolohikong kabahaging pamilya o sub-pamilyang **Bovinae** o mga **wangis-baka** ay kinabibilangan ng samu't saring pangkat ng sampung mga sari ng hindi kalakihan hanggang malalaking mga unggulado, kasama ang domestikadong mga baka, ang bison, ang kalabaw, ang yak, at ang antelopeng may apat na mga sungay at iyong may paikot na mga sungay.  

Hindi malinaw ang ugnayang pang-ebolusyon sa pagitan ng mga kasapi ng pangkat na ito, at ang klasipikasyon nila sa buhaghag na mga tribo ang magpapakita ng walang katiyakang ito. Kabilang sa kanilang pangkalahatang mga katangian ang biyak na mga kuko at karaniwang may isa sa mga kasarian ng isang uri ang mayroong totoong mga sungay.

Sa karamihan ng mga bansa, ginagamit na pagkain ang mga wangis-baka. Halos kinakain ang domestikadong mga baka kahit saan, maliban na lamang sa ilang bahagi ng Indiya, kung saan itinuturing ang mga wangis-baka bilang banal ng mga Hindu.

Kategorya:Wangis-baka
Kategorya:Bovinae
Kategorya:Bovidae
Clown

Ang ***clown*** (bigkas: /klawn/) ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*payaso
*Clown (komiks), kathang-isip na tauhan sa komiks.
Harlekin

right|130px
Ang **Harlekin** (Ingles: *Harlequin*, Italyano: *Arlecchino*, Pranses: *Arlequin*, Kastila: *Arlequín*) ay ang pinakatanyag na *zanni* o nakakatawang mga tauhang katulong mula sa Italyanong ''Commedia dell'arte* (Komedya ng sining) at ng hininlog ditong tinatawag na *Harlequinade''. Ang harlekin ay nakikilala rin bilang isang uri ng payaso.

Kategorya:Mga payaso
Kategorya:Kultura ng Italya
Harlequin

Ang ***harlequin*** ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*Harlekin, ibang tawag para sa payaso.
*Harlequin (komiks), tauhang pangkomiks na di dapat ipagkalito kay Harley Quinn na tauhan din sa komiks.
Bumblebee

Ang ***bumblebee*** ay isang salitang Ingles na maaaring tumukoy sa:

*Humuhugong na bubuyog, bubuyog na nasa saring *Bombus*.
*Bumblebee (komiks), isang tauhan sa komiks.
Palakang kabkab

[thumb|right|Ang *[Rana catesbeiana* o palakang kabkab ng Hilagang Amerika.]]

Ang **palakang kabkab** o **palakang araneta** (Ingles: *bullfrog*, *bull frog*) ay isang uri ng **malaking palaka** na may malaking bunganga, anuman ang uri nito.

### Sa Hilagang Amerika
*Amerikanong palakang kabkab, *Rana catesbeiana*, ang palakang kabkab ng Hilagang Amerika.

### Sa Australya 
**Limnodynastes dorsalis*, ang palakang kabkab ng Timog-kanlurang Australya.
**Limnodynastes dumerilii*, ang palakang kabkab ng Kanlurang Australya.
*Dambuhalang palakang kabkab, *Limnodynastes interioris*, ang palakang kabkab ng Silangang Australya.

### Sa Aprika 
*Aprikanong palakang kabkab, *Pyxicephalus adspersus*
*Palakang kabkab ni Calabresi, *Pyxicephalus obbianus*, nasa Somalya.
*Nakakaing palakang kabkab, *Pyxicephalus edulis* 
*May koronang palakang kabkab, *Hoplobatrachus occipitalis*

### Sa Timog Asya 
*Palakang kabkab ni Jerdon, *Hoplobatrachus crassus*, nasa Indiya
*Palakang kabkab ng Lambak ng Indus, *Hoplobatrachus tigerinus* matatagpuan sa Pakistan at Hilagang Indiya

### Sa Timog-silangang Asya 
*Guhitang palakang kabkab (*Kaloula pulchra*)
*Palakang kabkab ng Silangang Asya, (*Hoplobatrachus rugulosus*), o Nakakaing Intsik na palakang kabkab

## Mga sanggunian
Kategorya:Palaka
Kanaryo

Ang **kanaryo** o ***Serinus canaria*** (Ingles: *canary*, Kastila: *canario*) ay isang uri ng ibong may magandang huni na kulay makintab na dilaw at kabilang sa pamilya ng mga pinson real.

Ang mga kanaryo ay katutubo sa mga isla ng Kanaryo, Azores, at Madeira. Ang mga kilalang *breed* nito ay ang kanaryong Hartz Mountain, Norwich,at Yorkshire. Bilang alaga, ang kanaryo ay tumatagal ng sampo o labing-limang taon ng buhay.

## Mga sanggunian 
Kaurian:Fringillidae
Humuhugong na bubuyog

Ang **humuhugong na bubuyog** o **umuugong na bubuyog** (Ingles: *bumblebee* o *bumble bee*, nangangahulugan ang *bumble*, bigkas: /bam-bol/, na "humuhugong") ay ang anumang kasaping bubuyog na nasa saring ***Bombus***, na nasa pamilyang Apidae.  Mayroong mahigit sa 250 nakikilalang mga uri, na pangunahing umiiral sa Hilagang Hemispero.

Makalipunang mga kulisap ang mga **bubuyog na humuhugong** o **bubuyog na umuugong** na natatangi dahil sa mga guhit na itim at dilaw na nasa buhok ng kanilang mga katawan, bagaman mayroon ding mga uri may narangha o pula sa ibabaw ng kanilang mga katawan, o maaaring kabuoang itim lamang.  Isa pang kapunapunang katangian (ngunit hindi natatangi) ang malambot na buhok (mahabang may sangang *setae*), o himulmol, na tumatakip sa buong katawan, na nakapagpapalitaw at nakapagpapadamang parang kalat-kalat na mga hibla.  Pinakamaitatangi ang mga humuhugong na bubuyog mula sa katulad na malalaki at mabalahibong mga bubuyog sa pamamagitan ng anyo ng panliko na hita ng babaeng bubuyog na humuhugong, na mayroong basket ng polen o korbikula; ginagamit ang isang makintab na kapatagang hubad, ngunit napapaligiran ng lamuymoy ng mga buhok upang mailipat ang mga polen (dulo ng bulaklak); sa katulad na mga bubuyog, mabuhok ang kabuoan ng hitang panlikod, at kumakalang ang mga grano o butil ng polen paloob sa mga buhok upang madala.

Katulad ng kanilang mga kamag-anak na bubuyog na pukyutan, kumakain ng nektar ang mga humuhugong na bubuyog at naghahakot ng mga polen upang mapakain sa kanilang mga anak.

Di tulad ng pukyutan, hindi gumagawa ang humuhugong na bubuyog mismo ng pugad, pero ang reyna, paghanap ng bagay na lugar, ay gagamit ng isang butas na umiiral na.

## Tingnan din 
* Pagbububuyog

## Mga sanggunian 
Kategorya:Bubuyog
Kategorya:Apidae
Bovidae

:*Tungkol ito sa hayop. Maaaring ang hinahanap mo ay nasa bobida.*

Ang **bobido** ay ang alin man sa halos 140 mga uri ng mga mamalyang may biyak na mga kuko sa paa na kabilang sa pamilyang **Bovidae**.  Malawakan ang pamilyang ito, na katutubo sa lahat ng mga kontinente maliban sa Timog Amerika, Australya, at Antartika, at samu't sari: kabilang sa mga kasapi ang bison, mga kalabaw, mga antelope, mga gasel, tupa, mga kambing, bakang musko, at domestikadong mga baka.

Kategorya:Bovidae
Kategorya:Artiodactyla
Uod ng aklat

Ang **uod ng aklat** (mula sa Ingles na *bookworm*, literal na "bulati ng aklat") ay maaaring tumukoy sa:

*Taong palabasa ng mga aklat.
*Mga uod ng mga kulisap na naninira ng mga aklat.

## Mga sanggunian
Uod ng aklat (kulisap)

:*Tungkol ito sa mga uod ng kulisap.  Para sa taong mahilig magbasa ng aklat, pumunta sa uod ng aklat (tao).*

thumb|350px|right|Mga pahina na aklat na napuno ng pagkasalanta ng mga uod ng aklat.

Ang **uod ng aklat** ay isang tanyag na pangkalahatang katawagan para sa anumang kulisap na ipinapalagay na bumubutas ng mga aklat o mga uod ng kulisap na sumisira ng mga aklat.  Ngunit bihira ang talagang mga mambubutas ng mga aklat.  Kapwa lumulusot sa kahoy at papel ang mga larba ng uwang ng orasan ng kamatayan (*Xestobium rufovillosum*) at ang karaniwang uwang ng muwebles (*Anobium punctatum*) kapag malapit sa kahoy. 

Isang pangunahing tagakain ng aklat ang kuto ng aklat, isang maliit (mababa sa 1 milimetrong *psocoptera* (karaniwang *Trogium pulsatorium*) na may malambot na katawan at walang pakpak, na talagang kumakain ng mga amag at iba pang mga materyang organikong nasa hindi naaalagang mga bagay, bagaman maaari rin nilang atakihin ang takip ng aklat at iba pang mga bahagi.  Hindi ito isang tunay na kuto. 

May marami pang ibang mga kulisap, katulad ng "isdang pilak" (*Lepisma saccharina*) o ipis (samu't saring *Blattodea*), na kumakain ng mga amag at luma na o umuhong papel o mga pagtatakip ng aklat na ginamitan ng mga pandikit na yari sa gawgaw.  Kasangkot sa kalagayan ang pagiging maligamgam at pagkakaroon ng pamamasa ng kapaligirian, kaya't mas pangkaraniwan ang pagkasira sa mga lugar na tropiko.  Hindi gaanong kaakit-akit sa mga insekto ang makabagong mga pandikit at mga papel.

Sasagupain ng *Tineola bisselliella* at *Hofmannophila pseudospretella* ang mga pantakip ng aklat na yari sa tela.  Naaakit ng sari-saring mga kulisap na kumakain ng aklat ang mga aklat na binalutan ng katad, katulad ng *Dermestes lardarius* at mga larba ng *Attagenus unicolor* at *Stegobium paniceum*.

Hindi tumutuon sa mga aklat ang uod ng aklat ng gamu-gamong *Heliothis zea* o *Heliothis virescens*).  Salot ang mga larba nito sa mga manananim ng bulak at tabako, katulad ng uod ng kapsula o bunga ng bulak o uod ng usbong ng tabako (*tobacco budworm* sa Ingles).

## Tingnan din
*Uod ng kahoy

## Mga sanggunian
Kaurian:Kulisap
Isdang pilak

Ang **isdang pilak** (Ingles: *silverfish*) ay maaaring tumukoy sa:

*Anumang walang-pakpak na mga kulisap na nasa ordeng Zygentoma (na malimit paring tinatawag bilang Thysanura)
**Mga kulisap na isdang pilak na partikular na nasa mga uring *Lepisma saccharina*, mga insektong na mapanira ng mga aklat o mga damit na may almirol. (*Pleuragramma antarcticum*), isang isda.

## Tingnan din
*Tarpon (paglilinaw)

## Mga sanggunian