Digmaang Pangkasarinlan sa Cuba

Ang **Digmaang Pangkasarinlan sa Cuba**, kilala rin sa Cuba bilang **The Necessary War** (), lumaban mula 1895 hanggang 1898, ay ang pinakahuli sa tatlong digmaan sa pagpapalaya na nilabanan ng Cuba laban sa Spain, ang dalawa pa ay ang Sampung Taong Digmaan (1868–1878)  at ang Little War (1879–1880). Ang huling tatlong buwan ng labanan ay tumaas upang maging Digmaang Espanyol–Amerikano, kung saan ang mga puwersa ng Estados Unidos ay ipinakalat sa Cuba, Puerto Rico, at ang Philippine Islands laban sa Spain . Ang mga mananalaysay ay hindi sumasang-ayon sa lawak na ang mga opisyal ng Estados Unidos ay naudyukan na mamagitan para sa makataong mga kadahilanan ngunit sumasang-ayon na ang dilaw na pamamahayag ay pinalaking kalupitan na iniuugnay sa mga pwersang Espanyol laban sa mga sibilyang Cuban.

## Background
Sa mga taong 1879–1888 ng tinatawag na "Rewarding Truce", na tumagal ng 17 taon mula sa pagtatapos ng Ten Years' War noong 1878, nagkaroon ng mga pangunahing pagbabago sa lipunan sa lipunang Cuban. Sa pag-aalis ng pang-aalipin noong Oktubre 1886, ang mga pinalaya ay sumali sa hanay ng mga magsasaka at uring manggagawa sa lunsod. Ang ekonomiya ay hindi na mapanatili ang sarili sa pagbabago at pagbabago; samakatuwid, maraming mayayamang Cubans ang nawalan ng ari-arian, at sumapi sa gitnang uri ng lunsod. Bumaba ang bilang ng mga sugar mill at tumaas ang kahusayan: tanging mga kumpanya, at ang pinakamakapangyarihang may-ari ng plantasyon, ang nanatili sa negosyo na sinundan ng Central Board of Artisans noong 1879, at marami pang iba sa buong isla. Pagkatapos ng kanyang ikalawang deportasyon sa Espanya noong 1878, lumipat si José Martí sa Estados Unidos noong 1881. Doon ay pinakilos niya ang suporta ng Cuban exile community, lalo na sa Ybor City (Lugar ng Tampa) at Key West, Florida. Ang kanyang layunin ay rebolusyon upang makamit ang kalayaan mula sa Espanya. Naglobbi si Martí laban sa pagsasanib ng Cuba ng U.S., na ninanais ng ilang pulitiko sa U.S. at Cuba.

Pagkatapos ng mga deliberasyon sa mga makabayang club sa buong Estados Unidos, Antilles at Latin America, ang "El Partido Revolucionario Cubano" (Ang Rebolusyonaryong Partido ng Cuba) ay nasa estado ng pagkaantala at naapektuhan ng lumalaking takot na susubukan ng gobyerno ng US na isama ang Cuba bago pa mapalaya ng rebolusyon ang isla mula sa Espanya.
Isang bagong kalakaran ng agresibong "impluwensya" ng U.S. ang ipinahayag ng mungkahi ng Kalihim ng Estado James G. Blaine na ang lahat ng Central at South America ay balang araw ay mahuhulog sa U.S.:
"Ang mayamang isla na iyon," isinulat ni Blaine noong 1 Disyembre 1881, "ang susi sa Gulpo ng Mexico, ay, bagaman nasa mga kamay ng Espanya, isang bahagi ng sistemang komersyal ng Amerika... Kung kailanman ay tumigil sa pagiging Espanyol, ang Cuba ay dapat na maging Amerikano at hindi mapailalim sa anumang iba pang dominasyong Europeo". Hindi pinahintulutan ng pangitain ni Blaine ang pagkakaroon ng isang malayang Cuba. "Napansin ni Martí nang may alarma ang paggalaw upang isama ang Hawaii, na tinitingnan ito bilang pagtatatag ng pattern para sa Cuba..." mula sa salitang 'mbi', na may mga negatibong konotasyon kabilang ang 'outlaw'. Sa anumang kaso, ang salita ay lumilitaw na unang ginamit bilang isang insulto o paninira, na pinagtibay ng mga rebeldeng Cuban nang may pagmamalaki.

Sa simula ng pag-aalsa, ang mga Mambise ay nahadlangan ng kakulangan ng mga armas. Ang pagkakaroon ng mga armas ng mga indibidwal ay ipinagbabawal pagkatapos ng Sampung Taong Digmaan. Nagbayad sila sa pamamagitan ng paggamit ng pakikibakang gerilya, batay sa mabilis na pagsalakay, elemento ng sorpresa, pag-akyat ng kanilang pwersa sa matulin na mga kabayo, at paggamit ng mga machete laban sa mga regular na tropa sa martsa. Nakuha nila ang karamihan sa kanilang mga armas at bala sa mga pagsalakay sa mga Kastila. Sa pagitan ng Hunyo 11, 1895, at Nobyembre 30, 1897, sa 60 na pagtatangkang magdala ng mga sandata at suplay sa mga rebelde mula sa labas ng bansa, isa lamang ang nagtagumpay. Dalawampu't walong barko ang naharang sa loob ng teritoryo ng U.S.; lima ang naharang sa dagat ng U.S. Navy, at apat ng Spanish Navy; dalawa ang nawasak; ang isa ay itinaboy pabalik sa daungan sa pamamagitan ng bagyo; hindi alam ang kapalaran ng iba.

Si Martí ay napatay kaagad pagkarating noong Mayo 19, 1895, sa Dos Rios, ngunit si Máximo Gomez at Antonio Maceo ay nakipaglaban, na dinala ang digmaan sa lahat ng bahagi ng Oriente. Sa pagtatapos ng Hunyo, ang lahat ng Camagüey ay nasa digmaan. Batay sa bagong pananaliksik sa mga mapagkukunang Cuban, ipinakita ng mananalaysay na si John Lawrence Tone na sina Gomez at Maceo ang unang nagpilit sa mga pwersang sibilyan na pumili ng panig. "Alinman sila ay lumipat sa silangang bahagi ng mga isla, kung saan kinokontrol ng mga Cuban ang bulubunduking lupain, o sila ay akusahan ng pagsuporta sa mga Espanyol at sasailalim sa agarang paglilitis at pagbitay."

Sa mga panahong ito, kinailangan ding labanan ng Espanya ang isang lumalagong kilusan para sa kalayaan ng Pilipinas. Ang dalawang digmaang ito ay nagpabigat sa ekonomiya ng Espanya. Noong 1896, tinanggihan ng Espanya ang mga lihim na alok ng Estados Unidos na bilhin ang Cuba.

Si Maceo ay pinatay noong Disyembre 7, 1896, sa lalawigan ng Havana habang pabalik mula sa kanluran. Ang pangunahing hadlang sa tagumpay ng Cuban ay ang supply ng armas. Bagama't ang mga armas at pondo ay ipinadala ng mga Cuban destiyer at mga tagasuporta sa Estados Unidos, ang supply ay lumabag sa mga batas ng US. Sa 71 supply missions, 27 lang ang nakalusot; 5 ang pinatigil ng mga Espanyol, at 33 ng U.S. Tanod baybayin.

Noong 1897, pinanatili ng hukbo ng pagpapalaya ang isang pribilehiyong posisyon sa Camagüey at Oriente, kung saan kontrolado lamang ng mga Espanyol ang ilang lungsod. Inamin ng pinuno ng Liberal ng Espanya Práxedes Mateo Sagasta noong Mayo 1897: "Pagkatapos magpadala ng 200,000 lalaki at magbuhos ng napakaraming dugo, wala na tayong pag-aari ng mas maraming lupain sa isla kaysa sa natatapakan ng ating mga sundalo". Tinalo ng rebeldeng puwersa ng 3,000 ang mga Espanyol sa iba't ibang engkwentro, gaya ng La Reforma Campaign, at pagpilit na sumuko noong Agosto 30 ng Las Tunas na binantayan ng mahigit 1,000 armado at mahusay. -mga binigay na lalaki.

Gaya ng itinakda sa Jimaguayü Assembly dalawang taon bago nito, ang pangalawang Constituent Assembly ay nagpulong sa La Yaya, Camagüey, noong Oktubre 10, 1897. Ang bagong pinagtibay na konstitusyon ay nagsasaad na ang command militar ay dapat ipailalim sa pamamahala ng sibilyan. Nakumpirma ang gobyerno, pinangalanan si Bartolomé Masó Presidente at Domingo Méndez Capote Bise Presidente.

Nagpasya ang Madrid na baguhin ang patakaran nito patungo sa Cuba, at pinalitan si Weyler. Bumuo din ito ng kolonyal na konstitusyon para sa Cuba at Puerto Rico, at nag-install ng bagong pamahalaan sa Havana. Ngunit sa kalahati ng bansa ay wala sa kontrol nito at ang kalahati ay nasa armas, ang kolonyal na pamahalaan ay walang kapangyarihan at ang mga pagbabagong ito ay tinanggihan ng mga rebelde.

## *Maine* pangyayari
Ang pakikibaka ng Cuban para sa kalayaan ay nakuha ang imahinasyon ng mga Amerikano sa loob ng maraming taon. Ang ilang mga pahayagan ay nabalisa para sa interbensyon ng US, lalo na dahil sa malaki nitong pamumuhunan sa pananalapi, at itinampok ang mga kahindik-hindik na kuwento ng mga kalupitan ng Espanyol laban sa katutubong populasyon ng Cuban, na pinalaki para sa propaganda.

Kategorya:Kasaysayan ng Cuba