Pang-aabusong seksuwal

Ang **pang-aabusong sekswal**, o kilala rin sa tawag na pangmomolestiya, ay ang pagpilit ng mga hindi kanais-nais na sekswal na pag-uugali ng isang tao sa iba. Kung ito ay agarang pamumwersa, ng maiksing durasyon, o madalang, ito ay tinatawag na sekswal na panghahalay. Ang may-sala ay tinatawag bilang isang mang-aabusong sekswal o (madalas na nakasisira) tagamolestiya. Ang kataga ay sumasaklaw din sa *anumang* pag-uugali ng *sino mang* may sapat na gulang tungo sa isang bata upang pasiglahin ang sino man sa dalawa ukol sa gawaing sekswal. Kung ang biktima ay mas bata kaysa sa edad ng pagpapahintulot, ito ay tinutukoy na **pang-aabusong sekswal sa bata**.

## Mga uri ng sekswal na pang-aabuso 
Maraming mga uri ng sekswal na pang-aabuso, kabilang ang:
*Hindi-napahintulutang, sapilitang pisikal na sekswal na pag-uugali (panggagahasa at sekswal na panghahalay).
*Hindi ninanais na paghawak o panghihipo, sino man sa isang bata o isang matanda.
*Sekswal na paghalik, panghihipo, pagpapakita ng ari ng lalaki o babae, at pamboboso, pagtatanghal at hanggang sa sekswal na panghahalay.
*Pagpapakita sa isang bata ng pornograpiya.
*Pagsasabi ng mga mapagmungkahing salitang sekswal sa isang bata (pangmomolestiya sa bata).
*Kasama rin dito ang di-pinahihintulutang pananalitang sekswal na pangangailangan tungo sa isang matanda.
*Ang paggamit ng posisyon ng tiwala upang mamilit kung hindi man hindi ginustong sekswal na aktibidad na walang pisikal na pamimilit (o maaaring humantong sa tangkang panggagahasa o sekswal na panghahalay).
*Insesto (tingnan din ang sekswal na paglihis).
*Iba pang anyo ng sekswal na pang-aabuso.

## Seksuwal na pang-aabuso sa asawa 
Ang **sekswal na pang-aabuso sa asawa** ay isang anyo ng karahasan sa tahanan. Kapag ang pang-aabuso ay nagsasangkot ng sapilitang pagtatalik, maaari itong maging panggagahasa para doon sa asawa, depende sa hurisdiksiyon, at maaari rin itong maging isang uri ng panghahalay.

## Mga posisyon ng Kapangyarihan 
Ang isang maling gawaing seksuwal ay maaaring mangyari kung ang isang tao ay gumagamit ng posisyon ng kapangyarihan upang pilitin ang ibang tao para maakit sa isang hindi ninanais na sekswal na aktibidad. Halimbawa, ang sekswal na panliligalig sa lugar ng trabaho ay maaaring magsangkot ng isang empleyado sa pagpilit sa isang sekswal na sitwasyon ng dahil sa takot ng pagkakaalis sa trabaho. Ang sekswal na panliligalig sa paaralan ay maaaring magdawit ng isang mag-aaral na nagsusumite sa mga sekswal na gawain para sa isang taong nasa awtoridad sa takot na mapaarusahan, halimbawa sa pamamagitan ng pagbibigay sa kaniya ng isang bagsak na marka.

Maraming eskandalo ng pang-aabusong sekswal ay nagsangkot na ng pang-aabuso ng relihiyosong awtoridad at madalas na pinagtatakpan ng mga di nang-aabuso, kabilang ang mga kaso sa relihiyon ng Katimugang Bautismo,  Simbahang Katoliko, miyembro ng Protestanteng simbahan ng Episkopalyang relihiyon,  Islamiko, Mga Saksi ni Jehovah, Simbahan ni Luther,  Simbahang Metodista, Ang Simbahan ni Hesu Kristo ng palabas-araw ng mga Santo,  ang Pundamentalistang Simbahan ni Hesu Kristo ng Palabas-Araw ng mga Santo, Ortodoksiya Hudaismo, at iba't-ibang kulto.

## Sekswal na pang-aabuso sa bata 
thumb|right|180px|Batang dumanas ng pang-aabusong seksuwal, mula sa isang lathalain noong 1 Pebrero 1910
[thumb|right|180px|*Leave me alone, dirty [cuckold* ("Pabayaan mo ako, maruming lalaking ang asawang babae ay nakikipagtalik sa iba."), 1905, ni Martin van Maële]]

Ang **sekswal na pang-aabuso sa bata** ay isang anyo ng pang-aabuso sa bata kung saan ang isang bata ay inabuso para sa sekswal na kasiyahan ng isang matanda o nagbibinata o nagdadalagang tao. [19]  Karagdagan pa sa mga direktang paglalapit na sekswal, ang sekswal na pang-aabuso sa bata ay nangyayari rin kapag ang isang taong nasa wastong gulang ay walang pakundangang nagpapakita ng kaniyang ari sa isang bata, nagtatanong o namimilit sa isang bata para maengganyo sa sekswal na gawain, nagpapakita ng pornograpiya sa isang bata, o gumagamit ng isang bata upang makabuo ng pornograpiya ng bata.

Kabilang sa mga epekto ng pang-aabusong sekswal sa bata ay ang pagkakaroon ng damdamin ng pagkakasala at pagsisi sa sarili, pagbalik ng mga alaala, bangungot, hindi pagkakatulog, takot sa mga bagay na may kaugnayan sa pang-aabuso (kasama na ang mga bagay, amoy, lugar, mga pagbisita sa doktor, atbp), mga isyu ng pagtingin sa sarili, hind paggana ng maayos ng mga sekswal na bahagi, talamak na pagsakit ng ilang bahagi, adiksiyon, pinsala sa sarili, pag-iisip ng pagpapakamatay, reklamong somatiko, depresyon, post-traumatikong kaguluhan dahil sa istres, pagkabalisa, at iba pang mga sakit sa pag-iisip (kabilang ang mga kaguluhan ukol sa personalidad)  likas na hilig sa pambibiktimang muli sa pagtanda, at pisikal na pinsala sa bata, bukod sa iba pang mga problema.  Ang mga batang biktima ng pang-aabusong sekswal ay higit sa anim na beses na mas malamang na nagtangkang magpakamatay at walong beses na mas malamang na paulit-ulit na nagtatangkang magpakamatay.

Humigit-kumulang 15% hanggang sa 25% ng mga kababaihan at 5% sa 15% ng mga lalaki ay sekswal na inabuso noong sila ay bata pa.  Karamihan sa mga nang-aabusong sekswal ay kilala ng kanilang mga biktima; humigit-kumulang 30% ay mga kamag-anak ng bata, pinakamadalas ay tatay, tiyo o pinsan; halos 60% ay iba pang kakilala tulad ng mga kaibigan ng pamilya, tagapangalaga ng bata, o kapitbahay; ang mga estranghero bilang maysala ay humigit-kumulang 10% lamang ng mga kaso ng pang-aabusong sekswal sa mga bata. Karamihan sa mga sekswal na pang-aabuso sa mga bata ay ginagawa ng mga lalaki; ang mga kababaihan ay gumawa ng humigit-kumulang 14% ng mga iniulat na pagkakasala laban sa mga lalaki at 6% ng mga iniulat na pagkakasala laban sa mga babae. gayunpaman, isang maliit na porsyento ay hindi umaayon sa mga paunanang batayan para sa pedopilya.

## Sekswal na pang-aabuso ng mga taong may mga kapansanan sa pag-unlad 
Ang mga taong may mga kapansanan sa pag-unlad ay madalas na mga biktima ng sekswal na pang-aabuso. Ayon sa pananaliksik, ang mga taong may kapansanan ay nasa mas higit na panganib sa pambibiktima ng mga sekswal na pananakit o sekswal na pang-aabuso dahil sa kakulangan nila ng pang-unawa (Sobsey & Varnhagen, 1989). Ang bilis ng pagdami ng sekswal na pang-aabusong nangyayari sa mga taong may kapansanan ay malagim, ngunit karamihan sa mga kasong ito ay hindi naman napapansin.

## Sekswal na pang-aabuso at minorya 
Ang sekswal na pang-aabuso ay isang malaking isyu sa ilang mga minoryang komunidad. Noong 2007, ilang bilang ng mga biktimang Hispaniko ay nakasama sa kasunduan ng isang malakihang kaso ng sekswal na pang-aabuso na kinasasangkutan ng mga arkidiyosesis sa Los Angeles, Estados Unidos ng Simbahang Katoliko.   Upang tugunan ang isyu ng sekswal na pang-aabuso sa mga komunidad na Aprikano-Amerikano, ang prestihiyosong Leeway Foundation ay nag-isponsor at nagbigay upang mabuo ang www.blacksurvivors.org,  isang pambansang suportang grupong onlayn at sentro ng mga mapagkukunan para sa mga Aprikano-Amerikanong nakaalpas sa sekswal na pang-aabuso. Ang non-profit na grupong ito ay itinatag noong 2008 ni Sylvia Coleman, isang Aprikano-Amerikanong nakaligtas sa pang-aabusong sekswal at isang pambansang eksperto upang mapigilan ang mga sekswal na pang-aabuso.

## Tingnan din 
* Batas

## Mga sanggunian
## Karagdagang Pagbabasa 
* Sorenson, Susan B. (1997). *Violence and Sexual Abuse at Home: Current Issues in Spousal Battering and Child Maltreatment*, New York:  Haworth Press. ISBN 1-56024-681-2.
*Leigh Ann Reynolds. "People with Mental Retardation & Sexual Abuse. The Arc Q & A", Arc National Headquarters, 1997
*
*Sobsey, D.(1994). *Violence and Abuse in the Lives of People With Disabilities: The End of Silent Acceptance?*  Baltimore: Paul H. Brookes Publishing Co.  ISBN 978-1-55766-148-7
*Sobsey D. and Varnhagen, C.(1989). "Sexual abuse and exploitation of people with disabilities: Toward Prevention and Treatment". In M. Csapo and L. Gougen (Eds) *Special Education Across Canada* (pp.&nbsp;199–218). Vancouver Centre for Human Developmental Research
*Valenti-Hien, D. and Schwartz, L.(1995). "The sexual abuse interview for those with developmental disabilities". James Stanfield Company, Santa Barbara: California.
*White-Davis, Donna Lovers in the Time of Plague copyright 2009

## Mga kawing panlabas 
*
**Child Sexual Abuse* sa Pambansang mga Panimulaan ng Kalusugan

Kategorya:Pang-aabusong seksuwal