Sentinelese

Ang **Sentinelese**, na kilala rin sa tawag na **Sentineli** o mga **North Sentinel Islanders**, ay mga katutubong tao na naninirahan sa Hilagang Isla ng Sentinel  sa Bay of Bengal sa India . Ang mga ito ay itinuturing na isa sa mga huling tao na walang nakikipag-ugnayan sa mundo. Itinalagang isang Partikular na Mahinang Tribong Pangkat at isang  Kalat-kalat na Tribo, kabilang sila sa mas malawak na klase ng mga Andamanese . 

Kasama ang mga Great Andamanese, ang Jarawas, ang Onge, ang Shompen, at ang Nicobarese, ang Sentinelese ay isa sa anim na katutubo at kilala sa mga tao ng Andaman at Nicobar Islands . Hindi tulad ng iba, ang Sentinelese ay na patuloy na tumatanggi sa anumang pakikipag-ugnay sa labas ng mundo. Galit sila sa mga tagalabas at pinapatay ang mga taong lumapit o nakakarating sa kanilang isla.  

Noong 1956, idineklara ng Pamahalaan ng India ang Hilagang Isla ng Sentinel na isang reserba ng tribo at ipinagbawal ang paglalakbay sa loob ng 3 milya (4.8 kilometro) nito. Pinapanatili nito ang patuloy na armadong pagbabantay upang maiwasan ang panghihimasok ng mga tagalabas. Ipinagbabawal din ang pagkuha ng litrato. 

Walang katiyakan tungkol sa laki ng grupo, na may mga pagtatantya lamang na nasa pagitan ng 15 at 500 na indibidwal, ngunit karamihan ay nasa pagitan ng 50 at 200. 
thumb| Panghimpapawid na larawan ng Hilagang Isla ng Sentinel

## Pangkalahatang-tingin 
### Heograpiya 
Ang Sentinelese ay nakatira sa Hilagang Isla ng Sentinel sa Isla ng Andaman, na nasa Bay of Bengal at pinangangasiwaan ng India .   Ang isla ay nasa labas ng timog-kanluran na baybayin ng Timog na Isla ng Andaman, mga 64 kilometro (40 milya) kanluran ng kabisera ng Andaman na Port Blair .  Mayroon itong isang lugar na halos 59.67 kilometro kuwadrado (23.04 milya kuwadrado) at isang parisukat na balangkas ng parisukat   ng baybayin na halos 50 yarda (46 metro)     ang lawak, hangganan ng isang littoral na kagubatan na nagbibigay daan sa isang siksik na tropikong luntian na kagubatan  .  Ang isla ay napapaligiran ng mga coral reef at may tropical na klima.  Ang tawag ng mga Onge sa Hilagang Isla ng Sentinel ay *Chia daaKwokweyeh* .  

### Hitsura 
thumb| Mga miyembro ng isang hindi matukoy na pangingisda ng tribo ng Andaman, c. 1870
thumb| Ang mga paghahambing na pamamahagi ng mga katutubong katutubong Andamanese, pre-18 siglo kumpara sa kasalukuyang panahon
Ang Sentinelese ay may maitim na balat at maaaring mas maliit na tangkad kaysa sa karaniwan na mga tao. Isang ulat ni Heinrich Harrer na inilarawan ang isang lalaki na nasa 1.6 metro (5 talampakan at 3 pulgada) ang tangkad, marahil dahil sa insular dwarfism (ang tinatawag na "Island Effect"), nutrisyon, o simpleng genetikong pamana.  Sa panahon ng isang pag-libot noong 2014 ng kanilang isla, itinala ng kanilang mga mananaliksik ang kanilang taas sa pagitan ng 5 talampakan at 3 pulgada (1.60 metro)  at 5 talampakan at 5 pulgada (1.65 metro) at naitala ang kulay ng kanilang balat bilang "maitim, nagniningning na itim" na may maayos na mga ngipin. Wala silang ipinakitang mga palatandaan ng labis na katabaan at may mga bantog na pangangatawan. 

### Populasyon 
Walang mahusay na senso na isinagawa  at ang populasyon ay paiba-iba na tinatayang mas mababa sa 15 o dami na nasa 500. Karamihan sa mga pagtatantya ay madalas sa pagitan ng 50 at 200.      Isang *handbook* na inilabas noong 2016 ng Anthropological Survey of India sa Mahihinang Pangkat na Tribo ay tinantya ang populasyon sa pagitan ng 100 at 150.  

Ang senso noong 1971 ay tinataya ang populasyon sa halos 82; ang senso noong 1981 sa 100.  Ang isang ekspedisyon noong 1986 ay naitala ang pinakamataas na bilang, 98.  Noong 2001, opisyal na naitala ng Senso ng India ang 21 kalalakihan at 18 kababaihan.  Ang survey na ito ay isinagawa mula sa isang distansya at maaaring hindi tumpak.  Matapos ang tsunami  noong 2004 may mga ekspedisyon na nagtala na bilang ng 32 at 13 na indibidwal noong 2004 at 2005 ayon sa pagkakabanggit.  Ang 2011 Senso ng India ay nagtala ng 12 lalaki at tatlong babae.   Noong 2014 may mga mananaliksik na lumibot at nagtala ng anim na babae, pitong lalake (lahat ay tila nasa ilalim ng 40 taong gulang) at tatlong bata na mas bata sa apat na taong gulang.  

### Mga Gawi 
Ang Sentinelese ay mga mangangaso . Marahil ay gumagamit sila ng mga busog at pana upang manghuli ng mga hayop at mas iba pang mga paraan upang makahuli ng lokal na pagkaing dagat, tulad ng alimango at mga talaba at kabibe. Pinaniniwalaang kumakain sila ng maraming mga talaba, dahil sa masaganang mga inihaw na mga kabibe na matatagpuan sa kanilang mga tirahan.  Ang ilan sa kanilang mga kasanayan ay hindi umunlad higit pa sa Panahon ng Bato ; hindi alam kung sila ay may kaalaman sa agrikultura .    Hindi malinaw kung mayroon silang anumang kaalaman sa paggawa ng apoy kahit na ang mga pagsisiyasat ay nagpakita na gumagamit sila ng apoy.  

Ang pagkakatulad pati na rin ang hindi pagkakatulad ay nakita sa mga taong Onge . Pareho ang paghahanda nila ng kanilang pagkain.  Nagbabahagi sila ng mga karaniwang katangian sa dekorasyon ng katawan at kulturang materyal.  May mga pagkakatulad din sa disenyo ng kanilang mga *canoe*. (Sa lahat ng mga tribong Andamanese, tanging ang mga Sentinelese at Onge ang gumgaawa ng mga *canoe*.)  Ang Onge ay tinawag silang "Chanku-ate".  Nabanggit din ang mga pagkakatulad nila sa Jarawas. Ang kanilang mga busog ay may katulad na mga disenyo; walang nasabing marka na matatagpuan sa mga busog ng Onge. Bukod dito, ang parehong tribo ay natutulog sa lupa, habang ang Onge ay natutulog sa mga nakataas na higaan.  Ang mga metal dulo ng pana at punong talim ay medyo malaki at mabigat kaysa sa iba pang mga tribo ng Andamanese.  

Ang Sentinelese ay naninirahan sa maliit na pansamantalang kubo na itinayo sa apat na mga poste na may bubong na dahon.  Kinikilala nila ang halaga ng metal, na kinukuha ito upang lumikha ng mga kagamitan at sandata at tinanggap ang aluminum na gamit kusina na naiwan ng National Geographic Society noong 1974.  Gumawa din sila ng mga *canoe* na angkop para sa pangingisda sa lagoon ngunit gumagamit ng mahabang mga poste sa halip na mga sagwan upang maitulak sila.   Bihira silang gumagamit ng mga *canoe* para sa pag-libo sa isla.  Ang parehong kasarian ay nagsusuot ng mga bahag na gawa sa balat ng puno; ang mga kalalakihan ay laging nag-lalagay ng mga punyal sa kanilang mga sinturon sa baywang.   Nagsusuot din sila ng ilang mga burloloy tulad ng mga kuwintas at tali sa ulo, ngunit madalas na hubo't hubad.    Ang pagsusuot ng mga panga ng mga namatay na kamag-anak ay naiulat na.  Ang mga artistikong ukit na mga simpleng disenyo ng geometriko at mga kaibahan ng kulay ay makikita sa kanilang mga armas.  Ang mga kababaihan ay makikita na sumasayaw sa pamamagitan ng pagpalakpak sa parehong mga palad sa mga hita habang sabay na pagtapik sa mga paa nang kasabay sa isang nakabaluktot na tuhod.  

### Wika 
Dahil sa kanilang kumpletong pagkakabukod halos walang nalalaman tungkol sa wikang Sentinelese, kung saan samakatuwid ay *unclassified* .    Naitala na ang wikang Jarawa ay hindi magkakaintindihan sa wikang Sentinelese.   Walang katiyakang tungkol sa saklaw ng pagkakahawig sa wika ng Onge, kung mayroon man.  Ang Anthropologicall Survey ng India 2016 na aklat sa Mahihinang Tribong Pangkat ay isinasaalang-alang ang mga ito nang kapwa hindi nagkakaintindihan.

### Edad 
Ang Sentinelese ay malawak na inilarawan bilang isang tribo ng Edad ng Bato, na may ilang mga ulat na nagsasabing sila ay nanirahan ng nakahiwalay ng higit sa 60,000 taon. Ngunit hinulaan ng Pandya na ang Sentinelese ay nanggaling sa alinman sa isang sinadya, o mas kamakailang paglipat o mula sa pag-anod mula sa Little Andaman. 

## Sanggunian