open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tiberio

Si **Tiberio Julio César Augusto**, na ipinanganak bilang **Tiberio Claudio Nero** (Nobyembre 16, 42 BC – Marso 16 AD 37), ang ikalawang Emperador ng Roma mula sa pagkamatay ni Augustus na unang emperador hanggang sa kanyang kamtayan noong 37. Si Tiberius ay isang Claudian sa kapanganakan at anak nina Tiberius Claudius Nero at Livia Drusilla. Ang kanyang ina ay hiwalay sa kanyang ama at muling nagpakasal kay Octavian Augustus noong 39 BC. Si Tiberius ay nagpakasal sa anak na babae ni Augustus na si Julia ang Nakatatanda at kalaunan ay inampon si Tiberio ni Augustus na siyang naging dahilan kung bakit siya ay naging isang Julian.

Siya ay isa sa mga magigiting at magagaling na heneral. Nasakop niya ang Pannonia, Dalmatia, Raetia, at pansamantala, mga ibang parte ng Germania.

## Pagiging Emperador (14-37 CE)
### Maagang Pamumuno
Nagpulong ang mga Senado noong **Setyembre 18** upang maging bisa ang posisyong Princeps ni Tiberius upang lumaki ang kanyang kapangyarihan. Nakamit na niya ang administration at kapangyarihang pulitikal, ang kulang na lang na lang niya ay ang mga titulong **Augustus**, **Pater Patriae**, at **Civic Crown** o **koronang sibiko**. Tinanggi rin niyang tanggapin ang mga titulong ito dahil para sa kanya, hindi importante ang mga titulong ito kundi ang sariling bansa.

### Ang Pag-angat at Pagbagsak ng Germanicus
Nagkaroon agad ng problema ang bagong Pricep. Hindi nabigyan ng tamang bonus ang Lehiyong Romano sa Pannonia at Germania, na pang ako ni Augustus. Sa sandaling oras, malinaw na walang pakialam si Tiberius sa mga nangyayari. Si Germanicus at ang anak ni Tiberius na si Drusus Julius Caesar ay balak gumawa ng isang protesta upang bumalik ang pagkaayos ng dati nilang lehiyon. Gumawa siya ng protesta at sinabing ang lash at ng nakuha niya ay para sa kanyang bonus. Dahil sa mga pinanuluhan niyang mga protesta at digmaan, sila'y sumikat. Tilang tinamad na si Tiberius sa pamamahala kaya't binigyan niya ng kapangyarihan ang kanyang anak na si Drusus.

### Mga Huling Taon
Dahil sa naging relasyon nila ni Sejanus, at ang mga kaso o treason na inilaban sa kanya, nasira ang kanyang reputasyon at imahe. Sa pagbagsak ni Sejanus, bumalik ang pamamaraan ng pamamahala sa dating iginawa ni Augustus.

### Ang Kanyang Kamatayan
Namatay si Tiberius sa Misenum noong Marso 16, 37 AD, sa gulang na 77. Natuwa ang mga tao sa balitang tungkol sa kanyang pagkamatay, ngunit ng siya'y nabuhay, tumahimik ang lahat, at natuwa muli sa balitang pinatay siya nina Caligula at Macro sa pamamagitan ng pagtakip ng kanyang ilong at bibig hanggang hindi na makahinga.

Kategorya:Mga emperador ng Imperyong Romano
Selena

Si **Selena Quintanilla-Perez** (16 Abril 1971–31 Marso 1995), mas kilala bilang **Selena**, ay isang Mehikano-Amerikanong mang-aawit at tagatitik, mananayaw, modelo, taga-disenyo ng damit, artista, at kilalang *producer*, na tinaguriang "Reyna ng musikang Tehano" (Ingles: *The Queen of Tejano music*).  Inilabas ni Selena ang kanyang kauna-unahang album noong 12 taong gulang pa lamang siya. Pagkatapos ng limang ipinalabas na album, sumama si Selena sa isang malaking *recording company*, ang EMI Latin.  Sa kasalukuyan, bumeumenta nang tigmi-milyong album si Selena sa maraming bahagi ng Mehiko at ng Hilaga at Timog Amerika.

## Diskograpiya 
;Mga album pang-estudyo (bago ang Lating pang-EMI)
* *Selena y Los Dinos* (1984)
* *The New Girl in Town* (1985)
* *Alpha* (1986)
* *Munequito De Trapo* (1987)
* *And The Winner Is...* (1987)
* *Preciosa* (1988)
* *Dulce Amor* (1988)

;Mga album pang-estudyo
* *Selena* (1989)
* *Ven Conmigo* (1990)
* *Entre A Mi Mundo* (1992)
* *Selena Live!* (1993)
* *Amor Prohibido* (1994)
* *Dreaming of You* (1995)

## Pilomograpiya 
## Mga paglalakbay 
* Ven Conmigo Live Tour (1990–92)
* Entre a Mi Mundo Tour (1992–93)
* Selena Live! Tour (1993–94)
* Amor Prohibido Tour (1994–95)
* Crossover Tour (1995–96) (hindi natuloy)

## Tingnan din 
* Talaan ng mga gantimpala Selena
* Talaan ng mga gantimpala Selena

## Panlabas na mga kawing 
* Opisyal na website
* 
* 
* 
* 

## Mga sanggunian 
Kategorya:Selena
Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos
Toshiko Fujita

Si  ay isang seiyū (tagapagboses na aktor) na ipinanganak noong Abril 5, 1950 sa Dalian, Tsina. Isa siya sa mga pinakakilalang "voice talent" ng Aoni Production.

## Mga binosesang anime
* Pierre sa Puss in Boots
* Shashi-ou sa RG Veda
* Rally Cheyenne sa Silent Möbius
* Hilda sa Outlaw Star
* Taichi Yagami (Taichi "Tai" Kamiya) sa Digimon Adventure at Digimon Adventure 02
* Kiteretsu sa Kiteretsu Daihyakka
* Rui Kisugi sa Cat's Eye
* Dai sa Dragon Quest: Dai no Daibouken
* Yūko Inoue sa Prefectural Earth Defense Force
* Zofis sa Zatch Bell!
* Mamiya sa Fist of the North Star
* Karasuke sa Chopper's Kingdom on the Island of Strange Animals
* Cross sa Ginga Nagareboshi Gin
* Eris sa Saint Seiya
* Bonobono sa ang urang *Bonobono* film

## Mga impormasyon tungkol kay Toshiko Fujita
* Aoni Production profile *(sa wikang Hapon)*
* Toshiko Fujita  sa Seiyuu database
* Toshiko Fujita sa Anime NFO

Fujita, Toshiko
Buckminster Fuller

Si **Richard Buckminster “Bucky” Fuller** (Hulyo 12, 1895 – Hulyo 1, 1983) ay isang Amerikanong bisyonaryo, dibuhista, arkitekto, manunula, manunulat, at imbentor. Siya ang pangalawang Pangulo ng Mensa.

Sa kanyang buhay, nababahala siya sa katanungang "May pagkakataon ba ang sangkatauhan na makaligtas ng matagal at matagumpay sa planetang Daigdig, at kung gayon nga, paano?"  Tinuturing ang kanyang sarili bilang karaniwang indibiduwal na walang natatanging pananalaping panggastos o akademyang antas, pinili niyang iukol ang kanyang buhay sa katanungang ito, sinusubukang hanapin kung paano mapabuti kalagayan ng sangkatauhan na hindi likas na magagawa ng malalaking organisasyon, mga pamahalaan o pribadong korporasyon.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga imbentor
Kaloob ni Constantino

Ang **Kaloob ni Constantine**, **Ambag ni Constantine**, **Abuloy ni Constantine**, o **Donasyon ni Constantine** (Latin: *Donatio Constantini*, *Constitutum Donatio Constantini* o *Constitutum domini Constantini imperatoris*) ay isang pekeng kautusang Romano na inimbento noong mga 750 hanggang 850. Ang dokumentong ito ay ginamit upang palakasin ang prestihiyo at kapangyarihan ng mga papa ng Simbahang Katoliko Romano. Ang dokumentong ito ay nag-aangkin na inalok ni Dakilang Constantino ang kanyang korona kay Papa Silvestre I(314–35) at binautismuhan ni Silvestre si Constantino. Gayunpamanan, sa katotohanan, si Constantino ay binautismuhan nang nalalapit sa kanyang kamatayan noong Mayo 337 ni Eusebio ng Nicomedia na isang obispong Ariano hindi tulad ng papa. Ang Nicomedia ang kabisera ng Silangang Imperyo Romano simula 286 CE. Si Silvestre ay hinalinhan ni Papa Marcos(336) at Papa Julio I (337–52) noong panahon ni Constantino.
## Paggamit
Ang marahil na pinakamaagang alam na alusyon ng *Donasyon ni Constantino* ay sa isang liham noong 778 CE kung saan hinimok ni Papa Hadriano I si Charlemagne na ang amang si Maliit na Pepin ay nagpasimula ng soberanya ng mga papa tungkol sa mga estado na pang-Papa upang sundin ang halimbaw ni Constantino at pagkalooban ang simbahang Romano. Ang unang papa na direktang bumanggit ng kautusang ng donasyon ni Constantino ay si Papa Leo IX sa isang liham na ipinadala noong 1054 kay Miguel I Cerularius na Patriarka ng Constantinople. Kanyang binanggit ang isang malaking bahagi ng dokumento na naniniwalang ito ay tunay na nagpadagdag sa debate na huling humantong sa Sismang Silangan-Kanluran. Noong ika-11 at ika-12 siglo CE, ang Donasyon ni Constantino ay palaging binabanggit sa mga alitang imbestitura sa pagitan ng kapapahan at mga kapangyarihang sekular sa Kanluran.  Hanggang sa gitna lamang ng ika-15 siglo CE at muling pagbuhay ng klasikong skolarship at kristisimong tekstuwal na natanto ng mga humanista at kalaunan ay ng burokrasya ng Simbahan na ang dokumentong ito ay hindi posibleng tunay. Idineklara ni Kardinal Nicholas ng Cusa ang dokumentong ito bilang pandaraya. Kalaunan, pinatunayan ng paring Katoliko na si Lorenzo Valla, sa *De falso credita et ementita Constantini donatione declamatio* na ito ay isang pandaraya nang may katiyakan.

## Mga sanggunian
Kaurian:Imperyong Romano
Kategorya:Mga pekeng dokumento
Good Morning Kuya

Ang **Good Morning Kuya** (Filipino: *Magandang Umaga Kuya*) ay isang programang pang-agahan ng UNTV. Ito ay programang-balita; nagbibigay ng serbisyo ang mga tauhan sa pangunguna ni Daniel Razon sa mga kasamahan sa balitaan. Ang studyo nito ay matatagpuan sa gusali ng La Verdad Christian College sa Bagong Barrio, EDSA, Caloocan City, Philippines.

## Mga Host
### Rise and Shine
*Daniel Razon

### Good Morning Kuya
* Ayra Mariano
* Lyn Perez
* Joshua Dionisio
* Ian Miranda
* Tini Balanon
* Celine Ang (also for GMK News)

### GMK News
* Kath Dumaraos
* Nel Maribojoc

## Sanggunian
Kategorya:Mga seryeng pantelebisyon mula sa Pilipinas
Bodybuilding sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2007

right|100px
Ang **Paghuhubog ng Katawan** sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2007'* ay ginanap sa Nakhon Ratchasima, Thailand mula Disyembre 10, 2007 hanggang Disyembre 11, 2007. Ang mga kumpetisyon ay idanaos sa NRRU sa bulwagang *70thAnniversary*, Pamantasan ng Nakhon Ratchasima Rajabhat.
## Talaan ng medalya
## Kawing panlabas
* Ang opisyal na *website'' ng Palaro ng Timog Silangang Asya 2007 

## Mga batayan
Kaurian:Mga disiplina sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2007
Bowling sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2007

right|100px
Ang **bowling sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2007** ay ginanap sa Bangkok, Thailand mula Disyembre 8, 2007 hanggang Disyembre 14, 2007. Ang mga kumpetisyon ay idanaos sa SF *strike bowl*, Ramkhamhaeng, Bangkok. 

## Talaan ng medalya
## Kawing panlabas
* Ang opisyal na *website* ng Palaro ng Timog Silangang Asya 2007 

## Mga batayan
Kaurian:Mga disiplina sa Palaro ng Timog Silangang Asya 2007
Papa Anacleto

Si **Papa Anacleto** (Ingles,:**Pope Anacletus**),(namatay ), na kilala rin bilang **Cleto**, ay ang obispo ng Roma, kasunod ni Pedro at Linus. Naglingkod si Anacletus sa pagitan ng  at ng kanyang kamatayan, . Si Cletus ay isang Romano na, sa panahon ng kanyang panunungkulan bilang papa, ay nag-orden ng ilang pari at ayon sa kaugalian ay kinikilala sa pagtatayo ng humigit-kumulang dalawampu't limang parokya sa Roma.

## Papa
Tulad ng karamihan sa mga naunang kapapahan, kakaunti ang nalalaman tungkol sa pagiging papa ni Anacletus. Ang mga naunang talaang pangkasaysayan ay hindi pare-pareho sa kanilang paggamit ng mga pangalang Cleto, Anacleto, at Anencleto at sa paglalagay ng mga pangalang ito sa pagkakasunud-sunod ng pagkakasunod-sunod. Sa pangkalahatan, ang pagkakasunud-sunod na ginamit ni Irenaeus ay ginagamit ngayon, kung saan sina Cletus at Anencletus ay tumutukoy sa parehong tao, na humalili kay Linus at nauna kay Clement.

## Mga sanggunian

----

Kaurian:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Lino

Si **Papa Lino** o **Papa Linus** (namatay noong c. 76 CE) ay ayon sa tradisyon ng Simbahang Katoliko Romano ang ikalawang obispo ng Roma na kahalili ni Pedro. Ayon naman sa ilang maagang mga sanggunian, si Papa Clemente I ang ikalawang obispo ng Roma at kahalili ni Pedro. Ayon naman sa tradisyong Romano Katoliko, si Clemente I ang ikaapat na obispo ng Roma.

## Mga pananaw sa pagkakasunod sunod ng mga obispo ng Roma
Ang pinakamaagang sanggunian ay si Irenaeus na sumulat noong 180 CE na "Ang mapalad na mga apostol na nagtatag at nagtayo ng Simbahan ay pinakaloob sa mga kamay ni Lino ang opisina ng episkopata". Ito ay pinapakahulugan ng ilan na sinasabi ni Irenaeus na si Lino ang unang Obispo ng Roma. Ayon kay Jeronimo, si Lino "ang una pagkatapos ni Pedro na nangangasiwa sa simbahang Romano.  Ayon kay Eusebio, si Lino "ang una na tumanggap ng episkopata ng simbahan ng Roma pagkatapos ng pagmamartir kina Pablo at Pedro". John Chrysostom says  "This Linus, some say, was second Bishop of the 
Church of Rome after Peter", Ayon sa *Liberian Catalogue*, si Pedro ang unang obispo ng Roma at si Lino ang kanyang kahalili sa parehong opisina. Ang *Liber Pontificalis* ay nagtatanghal rin ng isang talaan na gumagawa kay Lino na ikawala sa linya ng mga obispo ng Roma pagkatapos ni Pedro ngunit isinaad rin nito na inordinahan ni Pedro ang dalawang mga obispo na sina Lino at Papa Cleto para sa paglilingkod na pang-pari ng pamayanan na inilalaan ang kanyang sarili sa panalangin at pangangaral at kay Clemente na kanyang ipinagkatiwala ang Simbahan bilang buo na humihirang sa kanya bilang kahalili nito. Ayon kay Tertulliano, si Papa Clemente I ang kahalili ni Pedro.  Ayon sa isa pang akda ni Jeronimo, si Clemente "ang ikaapat na obispo ng Roma pagkatapos ni Pedro" ngunit kanyang idinagdag na "karamihan ng mga Latin ay naniniwalang si Clemente ang ikalawa pagkatapos ng apostol".

Ayon sa *Apostolic Constitutions*, si Lino ang unang obispo ng Roma at inordinahan ni Apostol Pablo at hinalinhan ni Clemente na inordinahan naman ni Pedro. Si Papa Cleto ang kahalili ni Lino na ibinigay ni Irenaeus. Ayon kay propesor Richard McBrien, "dapat maalala na salungat sa banal na paniniwala ng Katoliko--ang monoarkikal na istrukturang episkopal ng simbahan (na kilala bilang episkopatang monarkikal kung saan ang bawat diyoses ay pinamumunuan ng isang obispo) ay hindi pa umiiral sa Roma sa panahong ito.  Ayon kay Padre Francis A. Sullivan, "ang makukuhang ebidensiya ay nagpapakita na ang simbahan sa Roma ay pinamunuan ng isang kolehiyo ng mga presbitero sa halip na isang obispo sa loob ng hindi bababa sa ilang mga dekada ng ikalawang siglo CE. Ayon din kay Fr. Sullivan, "Ang Bagong Tipan o ang sinaunang kasaysayang Kristiyano ay hindi nag-aalok ng suporta sa nosyon ng paghaliling apostoliko bilang 'isang hindi naputol na linya ng ordinasyong episkopal sa pamamagitan ng mga apostol sa mga siglo tungo sa mga obispo ngayon'" at "Ang Bagong Tipan ay hindi nag-aalok ng suporta para sa teoriya ng paghaliling apostoliko na nagpapalagay na ang mga apostol ay humirang o nag-ordina ng isang obispo para sa bawat mga simbahang kanilang itinatag".

## Mga sanggunian
Lino
Papa Evaristo

Si **Papa Evaristo** ay ang Obispo ng Roma mula  99 hanggang sa kanyang kamatayan  107. Kilala rin siya bilang **Aristus** at ngayon iginagalang bilang isang santo sa Simbahang Ortodokso ng Silangan, ang Simbahang Katoliko, at Ortodoksiyang Oriental. Malamang na San Juan ay namatay noong panahon ng kanyang paghahari, na minarkahan ang pagtatapos ng Apostolic Age.

## Talambuhay
]]
Ayon sa Liber Pontificalis, siya ay isang Griyego sa kapanganakan, ama ng isang Hudyo na nagngangalang Judah mula sa lungsod ng Bethlehem. Siya ay inihalal noong panahon ng paghahari ng Roman emperor Trajan, at humalili Clement I sa See of Rome. Hinati niya ang mga titulo sa mga pari sa lungsod ng Rome, at nag-orden ng pitong deacon para panatilihin ang pangangaral ng bishop, dahil sa istilo ng katotohanan.

Ayon sa aklat na  Ipinag-utos ni Evaristus na "alinsunod sa tradisyon ng Apostoliko ang kasal ay dapat ipagdiwang sa publiko at sa basbas ng pari". Eusebius, sa kanyang *Church History* IV, I, ay nagpahayag na si Evaristus ay namatay noong ika-12 taon ng paghahari ng Emperador Trajan pagkatapos humawak sa katungkulan ng obispo ng mga Romano sa loob ng walong taon.

Inilarawan pa siya ng Liber Pontificalis bilang ang "nakoronahan ng pagkamartir". Ang parehong ay ipinahiwatig din ng aklat na "Ang buhay at panahon ng mga papa". Gayunpaman, sa Roman Martyrology siya ay nakalista nang walang martir pamagat, na may isang araw ng kapistahan sa 26 Oktubre.

Si Pope Evaristus ay inilibing malapit sa bangkay ni Saint Peter sa Vatican, sa libingan ni San Pedro sa ilalim ng Basilica ni San Pedro.Listahan ng mga papa

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga papa
Papa Sixto I

Si **Papa Sixto I** ang Obispo ng Roma mula 114 CE hanggang 124 CE o 128 CE. Siya ay humalili kay Papa Alejandro I at hinalinhan ni Papa Telesporo. Ang *Annuario Pontificio* (2012) ng Banal na Sede ay tumukoy sa kanya bilang Romano na namuno mula 117 CE  o 119 CE hanggang 126 CE o 128 CE. Ayon sa *Liberian Catalogue* ng mga papang Romano Katoliko, siya ay namuno noong paghahari ni emperador Hadrian "*a consulatu Negro et Aproniani usque Vero III et Ambibulo*" na mula 117 CE hanggang 126 CE. Ayon Eusebio ng Caesarea sa kanyang *Chronicon*, si Sixto I ang papa mula 114 CE hanggang 124 CE samantalang sa kanyang Kasaysayan ng Simbahan na gamit ang ibang katalogo ng mga papang Romano Katoliko, ang kanyang pamumuno ay inangking mula 114 CE hanggang 128 CE. Ang lahat ng mga autoridad ay umaayon na siya ay namuno ng mga 10 taon. Si Sixto I ay itinuturong naglagay ng ilang mga liturhikal at administratibong tradisyon ng Simbahang Katoliko Romano ngunit ang mga historyan ay naniniwalang ang mga ito ay itinuro sa kanya ng mga kalaunang may akda upang palakasin ang pag-aangkin ng papang Romano Katoliko sa sinaunang primasiya. Siya ay isang Romano sa kapanganakan at ang kanyang ama ay isang pastor. Ayon sa *Liber Pontificalis* (ed. Duchesne, I.128), kanyang ipinasa ang mga sumusunod na ordinansa: 
*walang iba ngunit ang mga sagradong ministro ang pinapayagang humawak ng mga sagradong tapayan.
*ang mga obispo na hinimok ng Banal na Sede ay sa kanilang pagbabalik hindi tatanggapin ng kanilang diyoses malib sa pagtatanghal ng mga liham apostoliko.
*na pagkatapos ng pauna ng misa, ang pari ay magbibigkas ng sanctus sa mga tao.

## Mga sanggunian
Sixto 01
Papa Telesforo

Si **Papa Telesforo** ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 126 o 127 CE hanggang 136 o 138 CE sa panahon ng mga paghahari nina Emperador Hadrian at  Antoninus Pius. Siya ay mula sa lahing Griyego at ipinanganak sa Terranova da Sibari, Calabria, Italya.
Ayon sa *Liber Pontificalis*, siya ay naging isang ankorita o hermitanyong monghe bago ang pagluklok sa opisina ng Obispo ng Roma. Ayon kay Irenaeus, siya ay dumanas ng isang maluwalhating pagkamartir. Inilagay ni Eusebio ang kanyang pagka-obispo sa ika-12 taon ni Emperador Hadrian at ibinigay ang kanyang kamatayan sa unang taon ng paghahari ni Emperador Antoninus Pius (138–139).

Ang isang pragmento ng liham mula kay Irenaeus kay Papa Victor I noong kontrobersiyang paskuwa sa huling ika-2 siglo CE na iningatan rin ni Eusebio ay nagpapatunay na si Telesfor ang una sa mga obispong Romanon na palaging nagdiriwang ng paskuwa ng mga Hudyo. Gayunpaman, hindi tulad ni Victor, si Telesforo ay nanatili sa pakikipag-komunyon sa mga pamayanan na hindi sumusunod sa kustombreng ito.
## Mga sanggunian
Kaurian:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Eleuterio

Si **Papa Eleuterio** o **Eleutherius**, (Griyego: Ελευθέριος, "malaya") ang Obispo ng Roma mula 174 CE hanggang 189 CE(ayon sa Vatikano ay 171 CE o 177 CE hanggang 185 o 193 CE). Siya ay ipinanganak sa Nicopolis sa Epirus. Ayon sa kanyang kontemporayong si Hegesippus, siya ay isang deakono ng Simbahang Romano sa ilalim ni Papa Aniceto (c. 154–164), at nanatiling gayon sa ilalim sa ilalim ni Papa Sotero na kanyang hinalinhan noong mga 174 CE. Ang kilusang Montanista na nagmulasa Asya menor ay nakarating sa Roma at Gaul sa ikalawang kalahati ng ika-2 siglo CE noong mga pamumuno ni Eleuterio. Ang kalikasan nito ay hindi labis na lumihis mula sa ortodoksiya ng panahong ito upang simulang matawag na heresiya. Noong marahas na pag-uusig sa Lyon noong 177, ang mga lokal na nangumpisal mula sa kanilang bilangguan ukol sa bagong kilusan sa mga pamayanang Asyatiko at Phrygiano gayundin kay Papa Eleuterio. Ang may dala ng liham na ito ay ang presbiterong si Irenaeus na naging Obispo ng Lyon. Lumilitaw sa mga pahayag ni Eusebio tungkol sa mga liham na ito na ang Kristiyano sa Lyon bagaman sumalungat sa kilusang Montanista ay nagtaguyod ng pagtitiis at sumamo ng pag-iingat ng pagkakaisa ng simbahan. Ang eksaktong petsa na nagkaroon ng depinidong pagsalungat ang Simbahang Katoliko Romano laban sa Montanismo ay hindi alam nang may katiyakan. Mula sa salaysay ni Tertullian na ang obispo ng Roma ay nagpadala ng mga liham ng pagpalubag ngunit ayon kay Tertullian ay binawi. Malamang na kanyang tinutukoy si Eleuterio na matagal na nag-atubili ngunit pagkatapos ng isang maingat na pag-aaral ng sitwasyon ay pinagpalagay na nagdeklara laban sa mga Montanista. Sa Roma, ang mga Gnostiko at Marcionita ay patuloy na nangangaral sa Simbahang Katoliko. Itinuro ng  *Liber Pontificalis* ang isang kautusan ni Eleuterio na walang pagkain na dapat kamuhian ng mga Kristiyano (*Et hoc iterum firmavit ut nulla esca a Christianis repudiaretur, maxime fidelibus, quod Deus creavit, quæ tamen rationalis et humana est*). Posibleng kanyang inilabas ang gayong kautusan laban sa mga Gnostiko at Montanista. 

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Víctor I

Si **Papa Víctor I** ang Obispo ng Roma mula 189 CE hanggang 199 CE. Ayon sa Vatikano, ito ay mula 186 CE o 189 hanggang 197 o 201 CE. Siya ang unang obispo ng Roma na ipinanganak sa probinsiyang Romano ng Aprika. Malamang na siya ay ipinanganak sa Leptis Magna (o Tripolitania). Siya ay kalaunang kinanonisa at ang kanyang pista ay pinagdiriwang sa Simbahang Katoliko Romano tuwing Hulyo 28 bilang "San Victor I, Papa at Martir". 
Bago ang kanyang pagluklok sa episkopasiyang Romano, ang isang pagkakaiba sa pagpepetsa ng pagdiriwang ng Pascha(easter) sa pagitan ng Roma at mga obispo ng Asya menor ay pinayagan ng parehong mga simbahan sa Roma at silangan. Ipinagdiriwang ito ng mga simbahan sa Asya menor tuwing ika-14 ng buwang Nisan ng mga Hudyo na araw bago ang paskuwa ng mga Hudyo nang hindi isinasaalang kung anong araw ng linggo it mahulog dahil ang pagpapako ni Hesus ay nangyari sa Biyernes bago ang paskuwa. Tinawag ang mga ito ng Latin na *Mga Quartodeciman*. Ipinagdiriwan ng Roma at Kanluran ang Pascha tuwing linggo kasunod ng ika-14 ng Nisan. Si Victor I ay naaalala sa kanyang malaking pagkabahala na kanyang ipinakita para sa kaayusan ng simbahan sa pamamagitan ng pagputol ng mga kaugnayan sa mga obispong gaya nina Polycrates ng Efeso na sumalungat sa kanyang mga pananaw tungkol sa Pascha. Siya ay kumalas rin kay Theodotus ng Byzantium dahil sa mga paniniwala nito tungkol kay Kristo.

Hanggang sa panahon ni Victor, ang Roma ay nagdiriwang ng misa sa Griyego. Binago ni Victor ang wika nito sa Latin na ginagamit sa kanyang katutubong Hilagang Aprikano. Ayon kay Jeronimo, siya ang unang may akdang Kristiyano na sumulat tungkol sa teolohiya sa wikang Latin. Gayunpaman, ang mga misang Latin ay hindi naging pangkalahatan hanggang sa huli ng ika-4 na siglo CE.

May ilang nagmumungkahi na siya ang unang itim na Aprikanong papa ng Simbahang Katoliko Romano.

## Mga sanggunian
Víctor 01
Papa Clemente I

Si **Papa Clemente** ; Griego: ) ( – 99 AD) ay obispo ng Roma noong huling bahagi ng unang siglo AD. Siya ay nakalista nina Irenaeus at Tertullian bilang obispo ng Roma, na may hawak na katungkulan mula 88 AD hanggang sa kanyang kamatayan noong 99 AD. Iginiit niya ang awtoridad ng mga presbyter bilang mga pinuno ng simbahan sa kadahilanang ang Apostles ang nagtalaga ng ganoon. nagtatanghal ng isang listahan na ginagawang Lino ang pangalawa sa linya ng mga obispo ng Roma, kung saan si Pedro ang una; ngunit kasabay nito ay nagsasaad na si Pedro ay nag-orden ng dalawang obispo, sina Lino at Anacleto, para sa paglilingkod ng mga pari ng komunidad, na inilaan ang kanyang sarili sa halip sa pananalangin at pangangaral, at kay Clemente niya ipinagkatiwala ang Simbahan bilang isang buo, hinirang siya bilang kanyang kahalili. Itinuring ni Tertullian na si Clemente ang agarang kahalili ni Pedro. Sa isa sa kanyang mga gawa, inilista ni Jerome si Clement bilang "ang ikaapat na obispo ng Roma pagkatapos ni Pedro, kung talagang ang pangalawa ay si Linus at ang pangatlong Anacletus, bagaman karamihan sa mga Latin ay nag-iisip na si Clement ay pangalawa pagkatapos ng apostol." Si Clemente ay inilagay pagkatapos ng Linus at Cletus/Anacletus sa pinakaunang (c.&nbsp;180) na account, na kay Irenaeus, na sinundan ni Eusebio ng Caesarea.

Inililista ng maagang sunod-sunod na pangalan si Clement bilang ang una,  pangalawa, o pangatlo Naniniwala ang ilan na may mga presbyter-bishop noong unang siglo, Ang ika-2 siglo na *Shepherd of Hermas* ay nagbanggit ng isang Clement na ang tungkulin ay makipag-ugnayan sa ibang mga simbahan; malamang, ito ay isang sanggunian kay Clement I.

Isang malaking kongregasyon ang umiral sa Roma c.&nbsp;58, nang isulat ni Pablo ang kanyang Sulat sa mga Romano. Ang *Liber Pontificalis*, na nagdodokumento ng mga paghahari ng mga papa, ay nagsasaad na nakilala ni Clemente si Pedro.

Si Clemente ay kilala sa kanyang sulat sa simbahan sa Corinto (c.&nbsp;96), kung saan iginiit niya ang apostolikong awtoridad ng mga obispo/presbitero bilang mga pinuno ng simbahan. Binanggit sa sulat *episkopoi* (mga tagapangasiwa, obispo) o *presbyteroi* (mga elder, presbyter) bilang pinakamataas na uri ng ministro, na pinaglilingkuran ng mga diakono, ngunit, dahil hindi nito binanggit ang kanyang sarili, hindi ito nagbibigay ng indikasyon ng titulo o mga pamagat na ginamit para kay Clemente sa Roma. 

]]

## Mga sanggunian
## Mga nota
Kategorya:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano{{Infobox Christian leader
Papa Sotero

Si **Papa Sotero** (namatay noong 174) ang Obispo ng Roma noong huling kalahati ng ika-2 siglo CE na nagsimula ayon sa Annuario Pontificio sa pagitan ng 162 at 168 CE at natapos sa pagitan ng 170 at 177 CE.  Siya ay ipinanganak sa Fondi, Campania, ngayong rehiyong Lazio sa Italya. Si Sotero ay kilala sa pagdedeklara na ang kasal ay balido lamang bilang isang sakramento na binasbasan ng isang pari. Kanya ring pormal na inilunsad ang paskuwa bilang isang taunang pista sa Roma.

## Mga sanggunian
Papa Alejandro I

Si **Papa Alejandro I** (c. 75-80 AD - c. 115) ay ang obispo ng Roma mula c. 107 hanggang sa kanyang kamatayan c. 115. Ang Holy See's *Annuario Pontificio* (2012) ay kinilala siya bilang isang Roman na naghari mula 108 o 109 hanggang 116 o 119 Naniniwala ang ilan na nagdusa siya ng martirdom sa ilalim ng Roman emperor Trajan o Hadrian.

## Buhay at alamat 
Ayon sa *Liber Pontificalis*, si Alexander I ang nagsingit ng pagsasalaysay ng Huling Hapunan (ang *Qui pridie*) sa liturhiya ng Misa. Gayunpaman, ang artikulo sa Saint Alexander I noong 1907 *Catholic Encyclopedia*, na isinulat ni Thomas Shahan, ay hinuhusgahan na hindi tumpak ang tradisyong ito, isang pananaw na ibinahagi ng mga dalubhasang Katoliko at hindi Katoliko. Ito ay tinitingnan bilang isang produkto ng agenda ng *Liber Pontificalis*—ang bahaging ito ng aklat ay malamang na isinulat noong huling bahagi ng ika-5 siglo—upang ipakita ang isang sinaunang pattern ng pinakaunang mga obispo ng Roma na namumuno sa simbahan sa pamamagitan ng papal decree.

Ang pagpapakilala ng mga kaugalian ng paggamit ng pinagpalang tubig na hinaluan ng asin para sa paglilinis ng mga Kristiyanong tahanan mula sa masasamang impluwensya, gayundin ang paghahalo ng tubig sa alak ng sakramento, ay iniuugnay kay Papa Alejandro I. Isinasaalang-alang ng ilang pinagkukunan ang mga pagpapalagay na ito malabong. Ito ay tiyak na posible, gayunpaman, na si Alexander ay gumanap ng isang mahalagang bahagi sa maagang pag-unlad ng mga umuusbong na liturgical at administratibong mga tradisyon ng Simbahan ng Roma. 

Ayon sa isang sumunod na tradisyon, noong panahon ng paghahari ng emperador Hadrian, binago ni Alejandro I ang Romanong gobernador na si Hermes sa pamamagitan ng makahimalang paraan, kasama ang kaniyang buong sambahayan ng 1,500 katao. Quirinus ng Neuss, na siyang dapat na tagapagbilanggo ni Alexander, at ang anak na babae ni Quirinus Balbina ng Roma ay kabilang din sa kaniyang mga nakumberte.

Si Alejandro ay sinasabing nakakita ng isang pangitain ng sanggol na si Hesus. Sinasabing ang kanyang mga labi ay inilipat sa Freising sa Bavaria, Germany noong AD 834.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga obispo ng Sinaunang Simbahan
Papa Ponciano

Si **Papa Ponciano** o **Pontianus** ang ika-18 Papa ng Simbahang Katoliko Romano na namuno mula 21 Hulyo 230 CE hanggang 28 Setyembre 235 CE. Siya ang unang papang Romano Katoliko na nagsuko ng pagkapapa. 

## Bibliyograpiya 
Ang kanyang pagkapapa ay relatibong mapayapa sa ilalim ng paghahari ni Emperador Severus Alexander at mapapansin sa pagkokondena kay Origen ng isang synod na Romano na malamang ay naunahan ni Ponciano. Gayunpaman, binaliktad ni Emperador Maximinus Thrax ang patakaran ng pagpayag sa Kristiyanismo. Sina Ponciano at Hipolito ng Roma ay parehong dinakip at pinatapon sa pagtatrabaho sa mga minahan ng Sardinia. 

Dahil sa kanyang pagkasentensiya, kanyang isinuko ang kanyang pagkapapa noong 28 Setyembre 235 CE upang maiwasan ang kawalang kapangyarihan ng pagkapapa. Ang parehong sina Hipolito at Ponciano ay hindi nakaligtas. Si Ponciano ay namatay noong Oktubre 235 CE.

## Mga sanggunian
## Panlabas na kawing 
Kaurian:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Lucio I

Si **Papa Lucio I** ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula Hunyo 253 CE hanggang 5 Marso 254 CE. Siya ay ipinanganak sa Roma sa hindi alam na petsa. Walang alam tungkol sa kanyang pamilya maliban sa pangalan ng kanyang ama na Porphyrianus. Siya ay malamang nahalal sa pagkapapa noong 25 Hunyo 253 CE. Ang kanyang pagkahalal ay nangyari noong pag-uusig na humantong sa pagpapalayas ng kanyang predesesor na si Papa Cornelio. Siya ay pinatalsik rin sa sandaling pagkatapos ng kanyang konsagrasyon ngunit nagtagumpay sa pagkakamit ng permisyon na makabalik. Sa kabila ng maling pagsasaad sa *Liber Pontificalis*, siya ay hindi dumanas ng pagkamartir. Ang pag-uusig ni Emperador Valerian na sinasabing pinagmartiran niya ay nagsimula nang kalaunan noong Marso 254 nang mamatay si Lucio I.

## Mga sanggunian
Papa Ceferino

Si **Papa Ceferino** o **Papa Zephyrinus** na ipinanganak sa Roma ang Obispo ng Roma mula 199 CE hanggang 217 CE. Sa panahon ng 17 taong pagkaobispo ni Ceferino, ang batang simbahang Kristiyano ay nagtiis ng malalang pag-uusig sa ilalim ni Emperador Severus hanggang sa kanyang kamatayan noong 211 CE. Si Ceferino ay nagtiis rin sa mga pagsubok na nauugnay sa mga heresiya at apostasiya. Ang pangunahin sa mga ito sina Marcion ng Sinope, Praxeas, Valentino, at mga Montanista. Ayon sa Optatus, ang lahat ng mga ito ay pinasuko ni Ceferino(Ref. Optat. 1,1 De Schismate, n.9 et Albaspinæus, not.ib.) Iginiit ni Eusebio na masigasig na nilabanan ni Ceferino ang mga pamumusong ng dalawang mga Theodotus na bilang tugon ng mga ito tumrato sa kanyang may panghahamak ngunit kalaunan ay tinawag siyang pinakadakilang tagapagtanggol ng pagka-diyos ni Hesus. Bagaman hindi siya pisika na naging martir para sa pananampalataya, ang kanyang mga pagdurusa na pang-isip at espiritwal sa kanyang pagkaobispo ang nagdulto sa kanya ng pamagat na martir.(Ref. Berti in Sæc 3. Diss. 1.t. 2 p 158) Noong paghahari ni Emperador Severus, ang mga ugnayan sa batang simbahang Kristiyano ay lumala. Noong 202 o 203 CE, ang kautusan ng pag-uusig ay lumitaw na nagbabawal sa pagkaakay sa Kristiyanismo sa ilalim ng pinakamalalang mga parusa.(Ref Opus cit Butler) Ang isang Proclus (o Proculus) na nangumpisal ng pananampalataya sa harap ng mga tagalitis at sumailalim sa mga pagpapahirap ay kalaunang naakit sa heresiya ni Asclepiodotus at Theodotus na bankero na parehong mga alagad ni Teodoto ang Mangungulti na itiniwalag ng predesesor ni Ceferinong si Papa Victor I dahil sa muling pagbuhay ng heresiya ng mga Ebionita na nagpatunay na si Kristo ay isa lamang tao bagaman isang propeta. Ang mga heretikong ito ay humikayat kay Natalis na payagan silang ordinahan siyang obispo sa kanilang sekta na nangangakong magbibigay sila ng buwanang sahod na 150 pilak na denarii.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Marcelo I

Si **Papa Marcelo I** ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula Mayo o Hunyo 308 CE hanggang 309 CE. Sa ilalim ni Emperador Maxentius, siya ay pinalayas mula sa Roma noong 309 dahil sa kaguluhan na sanhi ng pagiging malala ng mga penitensiya na kanyang inatas sa mga Kristiyano na huminto sa pananampalataya sa ilalim ng kamakailang pag-uusig. Siya ay namatay sa parehong taon at hinalinhan ni Papa Eusebio.

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Eusebio

Si **Papa Eusebio** (mula sa Griyegong Koine na Εὐσέβιος  "relihiyoso"; namatay noong 17 Agosto 309 o 310 CE) ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 18 Abril hanggang sa kanyang kamatayan noong 309 o 310 CE. 

Ang kanyang kapapahan ay tumagal lamang ng apat na buwan. Dahil sa mga kaguluhan sa loob ng Simbahang Katoliko Romano na humantong sa mga karahasan pagkatapos ng kanyang kapapahan ay ipinatapon siya ni Emperador Maxentius na pinuno ng Roma mula 306 at sa simula ay kaibigan ng mga Kristiyano. Ang kahirapan ay lumitaw gaya ng kanyang hinalinhan na si Papa Marcelo I dahil sa kanyang saloobin tungo sa lapsi na kumatawan sa mas katamtamang pananaw. Si Eusebio ay namatay sa pagkakatapon sa Sicily at inilibing sa katakumba ni Calixto. Naglagay si Papa Damaso I ng isang epitaph ng 8 heksametro sa ibabaw ng kanyang puntod. Ang epithet na martir ay hindi dapat unawain sa striktong kahulugan. Ang kanyang pista ay tuwing Setyembre 26.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Melquíades

Si **Papa Melquíades** o **Miltiades** o **Melchiades** (Μελχιάδης ὁ Ἀφρικανός sa Griyego) ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 2 Hulyo 311 CE hanggang 10 Enero 314 CE. Ayon sa  *Liber Pontificalis*, si Miltiades ay isang Aprikano. Ang kanyang pagkahalal ay nagmamarka ng pagwawakas ng isang panahong *sede vacante* na tumagal mula sa kamatayan ni Papa Eusebio noong 17 Agosto 310 CE o ayon sa iba ay 309 CE sa sandaling pagkatapos ipatapon ni Emperador Maxentius si Eusebi sa Sicily. Sa kanyang pagkapapa noong Oktubre 312 CE, tinalo ni Dakilang Constantino si Maxentius at nakuha ang kontrol ng Roma. Prinisinta ni Constantino sa papa ang Palasyong Laterno na naging tirahan na pang-papa at upuan ng pamahalaang Kristiyano. Sa simula 313 CE, si Emperador Constantino at Emperador Licinius ay umabot sa Kautusan ng Milan na nagbibgay ng kalayaan sa relihiyon sa mga Krisityano at iba pang mga relihiyon at nagbalik ng mga pag-aari ng simbahang Kristiyano. Kalaunan noong 313 CE, nangasiwa si Miltiades sa Synod na Laterano sa Roma na nagpawalang sala kay Caecilian ng Carthage at kumondena kay Donatus bilang sismatiko. Pagkatapos ay inanyayahan siya sa Konseho ng Arles ngunit namatay bago ito idaos.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Sixto II

Si **Papa Sixto II**  o **Papa Santo Sixto II** (na isang korupsiyong ng Griyegong ''''*, Xystus, "pinakintab") ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 30 Agosto 257 CE hanggang 6 Agosto 258 CE. Siya ay namatay bilang isang martir noong pag-uusig ng Emperador Romanong si Valerian.  Ayon sa *Liber Pontificalis*, siya ay isang Griyego sa kapanganakan. Gayunpaman, ito ay hindi matiyak at tinutulan ng mga modernong kanluraning historyan na nangangatwirang ang mga may akda ng Liber Pontificalis ay ikinalito siya sa kontemporaryong may akdang si Xystus na isang estudyanteng Griyego ng Pythagoreanismo. Kanyang ibinalik ang mga relasyon sa mga simbahang Aprikano at Silangang Ortodokso na pinutol ng kanyang predesesor dahil sa tanong ng heretikal na bautismong itinaas ng Novatianismo. Sa mga pag-uusig ni Valerian noong 258, ang maraming mga obispo, pari at deakono ay pinapatay. Si Sixto II ang isa sa mga unang biktima nito sa pamamagitan ng pagpugot ng ulo noong Agosto 6. Siya ay minartir kasama ng anim pang mga deakono na sina Januarius, Vincentius, Magnus, Stephanus, Felicissimus at Agapitus. Siya ay pinaniniwalaang may akda ng pseudo-Ciprianikong kasulatan na *Ad Novatianum'' bagaman ito ay hindi pangkalahatang tinanggap. Ang isa pang komposisyon na isinulat sa Roma sa pagitan ng 253 at 258 ay pangkalahatang inaayunang kanya. Ang Sixtong ito ang tinukoy sa pangalan sa Kanon na Romano ng misa.

## Mga sanggunian
Papa Liberio

Si **Papa Liberio** ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 17 Mayo 352 CE hanggang 24 Setyembre 366 CE na kinonsagra ayon sa *Catalogus Liberianus* noong 22 Mayo bilang kahalili ni Papa Julio I. Siya ay hindi binanggit bilang isang santo sa Martirolohiyang Romano. Ang kanyang unang itinalang akto ay pagkatapos idaos ang isang synod sa Roma ay ang pagsulat sa Emperador Constantius II na nasa Arles sa panahong ito na humihiling na ang isang konseho ay tawagin sa Aquilea na may reperensiya sa mga bagay ni Atanasio ng Alehandriya ngunit ang kanyang mensaherong si Vincentius ng Capus ay napilit ng emperador sa isang conciliabulum na idinaos sa Arles na lumagda laban sa kanyang kalooban sa isang pagkokondea ng ortodoksong patriarka ng Alehandriya. Sa wakas ng pagkakatapon ng higit sa 2 taon sa Thrace ay pinabalik siya ng emperador ngunit dahil ang sedeng Romano ay opisyal na inokupa ni Antipapa Felix II, ang isang taon ay lumipas bago ipadala si Libero sa Roma. Ang intensiyon ng emperador ay si Libero ang dapat mangasiwa sa Simbahan kasama ni Felix ngunit sa pagdating ni Libero, si Felix ay pinalayas ng mga Romano. Si Liberio o Felix ay hindi lumahok sa Konseho ng Rimini noong 359 CE. Pagkatapos ng kamatayan ni Emperador Constantius noong 361 CE, pinawalang bisa ni Libero ang mga kautusan ng asemble ngunit sa pag-aayon ng mga obispong Atanasio at Hilaryo ng Poitiers ay pinanatili ang mga obispo na lumagda at pagkatapos ay binawi ang kanilang pagsunod. Noong 366 CE, si Liberio ay nagbigay ng isang pumapabor na pagtanggap sa isang deputasyon ng episkopatang silanganin at ipinasok sa kanyang komunyon ang mas katamtaman ng lumang partidong Ariano. Siya ay namatay noong 24 Setyembre 366 CE. Sa Silangang Ortodokso, siya ay isang santo na ang pista ay pinagdiriwang tuwing Agosto 27. 

## Mga sanggunian
Kaurian:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Bagong Tipan

Ang **Bagong Tipan** (sa Griyego: Καινή Διαθήκη, Kainē Diathēkē) ay ang huling bahagi - ang pinakahuli sa tatlong pangunahing pangakat - ng Bibliya ng mga Kristiyano, kasunod ng Lumang Tipan.  Minsang tinatawag din itong **Testamentong Griyego** o **Mga Kasulatang Griyego**.  Isinulat sa Griyegong Koine Greek ng iba't ibang mga hindi kilalang manunulat ang mga orihinal na teksto ng Bagong Tipan, sa pagitan ng sirkang AD 45 at AD 140.  Unti-unting pinagsama-sama sa isang aklat ang 27 aklat na nakapaloob sa Bagong Tipan, sa loob ng maraming siglo.  Naglalaman ito ng 4 na mga ebanghelyo, 21 mga sulat, at isang aklat na apokaliptiko, ang pinakahuling aklat sa Bagong Tipan.  Tinatawag din itong **Bagong Testamento**. kaya't may saling *Old Testament* para sa *Lumang Tipan* at *New Testament* para sa *Bagong Tipan*.  Hinango ang *testament* ng Ingles at ang *testamento* ng Kastila at Tagalog mula sa *testamentum* ng wikang Latin, na nangangahulugang "kasunduan", "mataimtim na kasunduan," o "tipan" o *Aklat ng Pahayag* ang huling aklat sa Bagong Tipan na sinasabing isinulat ni Apostol Juan, anak ni Zebedeo.

## Ang Apokripa 
Noong una at ikalawang daantaon, maraming mga sinulat ang mga Kristiyano na inaangking sinulat ng mga apostolo kaya pinaniniwalaan ng mga simbahan, noong unang siglo, na nanggaling sa mga apostol ngunit hindi nakasama sa 27 aklat ng Bagong Tipan.  Tinawag ang mga aklat na ito bilang mga **Apokripa**.  Pinaniniwalaang isinulat ang mga ito ng mga Nostiko noong unang siglo.  Bilang dagdag, nilalarawan din ang *Apokripa* bilang mga kasulatang hindi tiyak ang pinagmulan at kung sino talaga ang sumulat ng mga ito. Sa teolohiyang Hudyo-Kristiyano, tumutukoy ito sa koleksiyon ng mga kasulatanng hindi kasama sa Kanon ng Bibliya. Dahil sa may iba't ibang panininiwala sa kung ano ang nararapat na kasama sa isang kanon, maraming bersiyon ng apokripang umiiral sa iba't ibang denominasyon pangpananampalataya.  *Apokripa* ang taguri sa 14 pang mga aklat na bukod pa sa mga nasa Lumang Tipan at Bagong Tipan ng Bibliya, at tinatawag ding *inter-testament* sa Ingles (inter-testamento) sapagkat nalalagay ang mga ito *sa pagitan* o *nasa gitna*

Halimbawa ang mga sumusunod ng mga kasulatang nabibilang sa Apokripa.

* Didache, isinulat noong mga taong c. AD 50–120.
* Ebanghelyo ni Tomas, koleksiyon ng mga sinasabing *Salita ni Hesus* na isinulat ni Tomas, bagaman hindi natitiyak at maaaring isinulat ng isang hindi-kilalang manunulat noong AD 50–180.  Ginamit ito ng mga Nostiko, subalit hindi tinanggap ng mas nakararaming mga Kristiyano.
* Sulat ni Barnabas
* 1 Clemente
* Apokalipsis ni Pedro
* Pastol ni Hermas, isinulat noong mga AD 100–160. 
* Ebanghelyo ni Judas 
* Sulat sa mga taga-Laodicea

## Mga sanggunian 
### Talababa 
### Bibliyograpiya 
## Mga panlabas na kawing 
* Ang Bagong Tipan, mula sa Ang Dating Biblia (1905)
* *Ang Bagong Tipan*, Buong Bibliya sa wikang Tagalog, mula sa AngBiblia.net
* *Ang Salita ng Diyos* (SND, 1998), Bibliyang Tagalog sa Internet (Bagong Tipan), BiblesInternational, BibleGateway.com
Papa Urbano I

Si **Papa Urbano I** ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 14 Oktubre 222 hanggang 230 CE. Siya ay ipinanganak sa Roma at humalili kay Papa Calixto I na minartir. Sa loob ng mga siglo, siya ay pinaniwalaang minartir din ngunit kamakailang mga pagkakatuklas na historikal ay nagpaniwala sa mga skolar na siya ay namatay sa mga dahilang natural. Ang kanyang buhay ay nababalot ng misteryo na humantong sa maraming mga mito at miskonsepsiyon. Sa kabila ng kakulangan ng mga sanggunian, siya ang unang papa na ang paghahari ay depinidong mapepetsahan. Ang dalawang mga prominente sanggunian para sa pagkapapa ni Urbano I ay ang Kasaysayan ng Simbahan ni Eusebio at isang inskripsiyon sa *Coemeterium Callisti* na nagpapangalan sa papa. Siya ay lumulok sa trono ng papa sa taon ng pagpaslang kay Emperador Elagabalus at nagsilbi sa paghahari ni Alexander Severus. Pinaniniwalaang ang pagkapapa ni Urbano I ay noong panahong mapayapa para sa mga Kristiyano sa Imperyo Romano dahil si Severus ay hindi nagtaguyod ng pag-uusig sa Kristiyanismo. Siya ay isang kanonisadong santo sa Simbahang Katoliko Romano at Silangang Ortodokso.

## Mga sanggunian
Urbano 01
Papa Pio I

Si **Papa Pio I** ay ang obispo ng Roma mula  140 hanggang sa kanyang kamatayan  154, ayon sa *Annuario Pontificio*. Ang kanyang mga petsa ay nakalista bilang 142 o 146 hanggang 157 o 161, ayon sa pagkakabanggit. Siya ay itinuturing na sumalungat sa parehong Valentinians at Gnostics sa panahon ng kanyang pagka-papa. Siya ay itinuturing na isang santo ng Simbahan Katoliko at ng Eastern Orthodox Church na may isang araw ng kapistahan noong Hulyo 11, ngunit hindi malinaw kung siya ay namatay bilang isang martir. 

Noong 1862, sinubukan ni Mariano Rodríguez de Olmedo, obispo ng San Juan, Puerto Rico, na dalhin ang mga labi ni Pius sa Cathedral of San Juan Bautista matapos ang mga ito ay ipinagkaloob sa kanya ni Papa Pius IX sa pagbisita ni Rodríguez Olmedo sa Vatican City. Sa wakas ay ini-export sila sa katedral mula sa Madrid, Spain noong 1933. Ang mga labi ay nababalutan ng balat ng waks at pinananatili sa isang salamin na istraktura sa simbahan, na siyang pangalawa sa pinakamatanda sa Amerika, at si Pius ay nananatili bilang ang tanging papa na ang mga labi ay pinananatili sa labas ng Europa. 

## Maagang buhay
Si Pio ay pinaniniwalaang ipinanganak sa Aquileia, sa Hilagang Italya, noong huling bahagi ng ika-1 siglo. Ang kanyang tatay ay isang Italiano tinatawag na "Rufino", na isa ring katutubo ng Aquileia ayon sa *Liber Pontificalis*. Ayon sa ika-2 siglo Muratorian Canon at ang *Liberian Catalogue*, na siya ay kapatid ni Hermas, may-akda ng tekstong kilala bilang *The Shepherd of Hermas*. Ang manunulat ng huling teksto ay kinikilala ang kanyang sarili bilang isang dating alipin. Nagdulot ito ng espekulasyon na kapwa pinalaya sina Hermas at Pio. Gayunpaman ang pahayag ni Hermas na siya ay isang alipin ay maaaring nangangahulugan lamang na siya ay kabilang sa isang mababang ranggo na pamilyang plebeian.

## Pontificate
Ayon sa Katolikong tradisyon, pinamahalaan ni Pio I ang simbahan noong kalagitnaan ng ika-2 siglo sa panahon ng paghahari ng mga Emperador Antonino Pio at Marco Aurelio. Siya rin daw ang nagtayo ng isa sa pinakamatandang simbahan sa Roma, Santa Pudenziana.

Si Justin Martir ay nagturo ng Kristiyanong doktrina sa Roma noong panahon ng pagkapobispo ni Pius I ngunit hindi siya pinangalanan ng ulat ng kanyang pagkamartir, isang hindi nakakagulat na pangyayari, kung isasaalang-alang ang kaiklian ng ulat. Ang heretics Valentinus, Cerdon, at Marcion ay bumisita sa Roma noong panahong iyon. Itinuturing ito ng mga Katolikong apologist bilang isang argumento para sa primacy ng Roman See noong ika-2 siglo.

## Mga sanggunian
Papa Inocencio I

Si **Papa Inocencio I** ang papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 401 hanggang 12 Marso 417. Ayon sa kanyang biograpo sa *Liber Pontificalis*, siya ang anak ng isang Innocens ng Albano. Gayunpaman, ayon sa kanyang kakontemporaryong si Jeronimo, ang kanyang ama ang kanyang predesesor na si Papa Anastasio I(399–401). Si Inocencio ay hindi nawalan ng oportunidad sa pagpapanatili at pagpapalawig ng kapangyarihan ng Imperyo Romano. Siya ay kumuha ng isang nagpasyang pananaw sa kontrobersiyang Pelagian na kumukumpirma sa mga desisyon ng synod ng probinsiya ng prokonsular na Aprika na idinaos sa Carthage noong 416 na ipinadala sa kanya. Ang historyan na si Zosimus sa kanyang *Historia Nova* ay nagmungkahi na noong pagsalakay sa Roma noong 410 ni Alaric I, si Inocencio I ay handa sa pagpayag ng pribadong mga pagsasanay na pagano bilang isang temporaryong aksiyon.

## Mga sanggunian
Inocencio 01
Papa Sixto III

Si **Papa Sixto III** ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula Hulyo 31, 432 CE hanggang Agosto 18, 440 CE. Ang pangalan ni Sixto ay kadalasang inuugnay sa isang malaking paglago ng mga gusali sa Roma. Ang Santa Sabina sa Bundok Aventino ay inalay noong kanyang kapapahan. Kanyang itinayo ang Santa Maria Maggiore na ang pag-aalay kay Maria na ina ni Hesus na Ina ng Diyos ay nagpapakita ng kanyang pagtanggap sa Unang Konseho ng Efeso noong 431 CE. Sa konsehong ito, ang debate tungkol sa mga kalikasang tao at diyos ni Hesus ay lumipat sa kung lehitimong matatawag na "Ina ng Diyos" o isa lamang "Ina ni Kristo" si Maria. Sa konsehong ito ay binigyan si Maria ng pamagat na Griyegong Theotokos("may dala ng Diyos" o "Ina ng Diyos). Ang pag-aalay ng isang malaking simbahan sa Roma ay isang tugon dito. Bago siya lumuklok bilang papa, si Sixto ang patron ni Pelagio na kalaunang kinondena bilang heretiko. Ang isa sa kanyang mga pangunahing pagkabahal ang pagbabalik ng kapayapaan sa pagitan nina Cirilo ng Alehandriya at mga Syrian. Kanyang ring pinanatili ang mga karapatan ng papa sa ibabaw ng Illyria at ang posisyon ng arsobispo ng Tesalonica bilang pinuno ng lokal na simbahang Illyrian.

## Mga sanggunian
Sixto 03
Leon I Magno

Si **Papa Leon I** ay nagsilbing Papa at tagapamahala ng Simbahang Katoliko.

Leon 01
Kategorya:Namatay noong 461
Papa Anastasio I

Si **Papa Anastasio I** na ipinanganak sa Roma at anak ni Maximus ang papa ng Simbahang Katoliko Romano mula Nobyembre 27,399 hanggang 401. Kanyang kinondena ang mga kasulatan ni Origen ng Alexandria sa sandaling pagkatapos ng pagsasalin ng mga ito sa wikang Latin. Kanyang nilabanan ang mga kasulatang ito sa kanyang buong pagkapapa at noong 400 ay tumawag ng isang konseho upang talakayin ang mga ito. Ang konseho ay umayon na si Origen ay hindi tapat sa Simbahang Katoliko Romano.
 Sa kanyang pagkapapa, kanyang hinikayat ang mga Katoliko sa Hilagang Aprika na labanan ang Donatismo. Ayon sa kakontemporaryo ng kanyang kahaliling si Papa Inocencio I na si Jeronimo, si Papa Inocencio I ang anak ni Papa Anastasio I. 

## Mga sanggunian
Anastasio 01
Papa Sabiniano

Si **Papa Sabiniano** (namatay noong 22 Pebrero 606) ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 604 CE hanggang 606 CE. Siya ay ipinanganak sa Blera (Bieda) malapit sa Viterbo. Siya ay papa noong Kapapahang Bisantino. Siya ay ikaapat sa dating *apocrisiarius* sa nahalal na papa sa Constantinople.

Kaurian:Mga papa ng Simbahang Katoliko Romano
Papa Severino

Si **Papa Severino** ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano sa taong 640 CE na nasangkot sa isang pag-aagawan ng kapangyarihan sa Emperador na Bizantinong si  Heraclius tungkol sa patuloy na kontrobersiyang Monotelita.
Papa Martin I

Si **Papa Martin I** na ipinanganak sa Todi, Umbria sa lugar ngayong pinangalanan para sa kaniya (Pian di San Martino) ang Papa ng Simbahang Katoliko Romano mula 649 CE hanggang 653 CE. Siya ang tanging papa ng Kapapahang Bizantino na ang pagkahalal ay hindi inaprobahan ng isang  *iussio* ng Constantinople. Si Martin I ay dinukot ng Emperador Constans II at namatay sa  Crimean peninsula. Siya ay itinuturing na isang martir sa Simbahang Katoliko Romano. Siya ang huling  *apocrisiarius* na nahalal na papa.