open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Panunuring pampelikula

Ang **panunuring pampelikula** o **panunuri ng pelikula** (Ingles: *movie criticism*) ay ang ebalwasyon ng isang pelikula. Ang mga tao na nagsusulat sa mga pahayagan at mga magasin ng kanilang mga opinyon hinggil sa mga pelikula, o tumatalakay na patungkol sa mga pelikula sa kanilang mga programang pantelebisyon, pang-Internet, o pangradyo ay tinatawag na mga **manunuri ng pelikula**. Ilan sa mga **kritiko ng pelikula** ang nagsusulat ng mga aklat hinggil sa mga pelikula at sa kasaysayan ng mga pelikula.

Kategorya:Pelikula
Ebalwasyon

Sa karaniwang paggamit, ang **ebalwasyon**, **pagsusuri** o **pagsuri** (Ingles: *evaluation*) ay isang sistematikong pagpapasiya at pagtatasa ng merito, halaga at kahalagahan ng isang paksa, gamit ang saligang pinamamahalaan ng isang hanay ng mga pamantayan. Maaari itong makatulong sa isang organisasyon, programa, disenyo, proyekto o anumang iba pang interbensyon o inisyatiba upang masuri ang anumang layunin, maisasakatuparan na konsepto/mungkahi, o anumang alternatibo, upang tumulong sa paggawa ng desisyon; o upang makabuo ng antas ng tagumpay o halaga patungkol sa layon at mga layunin at resulta ng anumang naturang aksyon na natapos na. 

Ang pangunahing layunin ng pagsusuri, bilang karagdagan sa pagkakaroon ng kabatiran sa nauna o umiiral na mga inisyatiba, ay upang paganahin ang pagmuni-muni at tumulong sa pagtukoy ng pagbabago sa hinaharap.  Ang pagsusuri ay kadalasang ginagamit upang tukuyin at suriin ang mga paksa ng interes sa isang malawak na hanay ng mga negosyo ng tao, kabilang ang sining, hustisyang kriminal, mga pundasyon, mga non-profit na organisasyon, pamahalaan, pangangalaga sa kalusugan, at iba pang serbisyong pantao. Ito ay pangmatagalan at ginagawa sa pagtatapos ng isang periyod ng panahon.

## Tingnan din 
*Panunuri (Kritika)
*Pamumuna (Kritisismo)
*Pagsusuri (Pag-aanalisa)
*Kritisismong pampanitikan

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pagsusuri
Panunuri

Ang **panunuri** o **kritika (**Ingles**:** *critique***)** ay isang  ng disiplinado, sistematikong pag-aaral ng isang nakasulat o pasalitang diskurso. Bagama't karaniwang nauunawaan ang panunuri, kritika o kritisismo bilang paghahanap ng mali at negatibong paghuhusga, maaari rin itong kasangkot sa pagkilala sa merito, at sa pilosopikal na tradisyon ay nangangahulugan din ito ng isang pamamaraang kasanayan ng pagdududa. &#x5B;

## Tingnan din 
*Pamumuna (Kritisismo)
*Pagsusuri (Pag-aanalisa
*Kritisismong pampanitikan

## Mga sanggunian 
Kategorya:Pages with unreviewed translations
Batas Kanoniko

Ang **batas kanoniko** (Ingles: ***canon law***) ay isang katagang ginagamit para sa panloob na batas na eklesiyastikal ng maraming mga simbahan na katulad ng Simbahang Katoliko Romano, ng mga Simbahan ng Silangang Ortodoksiya, at ng Angglikanong Komunyon ng mga simbahan.

## Simbahang Katoliko
Ang Simbahang Katoliko Romano ang mayroon nang pinakamatandang tuluy-tuloy na gumaganang sistemang pambatas sa Mundong Kanluranin. Mas matanda ito kaysa sa pangkaraniwan at mga tradisyong pambatas na sibil ng Europa. Ang nagsimula bilang mga patakaran o mga "kanon" na inako mismo ng mga Apostol doon sa Konsilyo ng Herusalem noong ika-1 daantaon ay humantong sa isang napakamasalimuot at orihinal na sistemang pambatas na nagsasangkot ng mga norma o pamantayan ng Bagong Tipan, ng mga tradisyong Hebreo (Lumang Tipan), Romano, Bisigotiko, Sahon, at Seltiko na mayroong libu-libong mga taon ng karanasang pantao.

## Mga sanggunian
Kategorya:Batas
Kategorya:Katolisismo
Kategorya:Anglikanismo
Kategorya:Kristiyanismo
Teolohiyang moral

Ang **teolohiyang moral** ay isang masistemang pagtalakay at pagtrato sa etikang Kristiyano. Karaniwang itong itinuturo sa pakultad ng dibinidad bilang isang bahagi ng saligang kurikulum. 

## Tingnan din 
*Teolohiyang moral na pangkatoliko

## Mga kawing panlabas 
* Teolohiyang moral na nasa Catholic Encyclopedia
* Teolohiyang moral na nasa Encyclopædia Britannica

 

Kategorya:Etikang Kristiyano
Kategorya:Teolohiya praktika
Pook na rural

Sa pangkalahatan, ang **pook na rural** o **lugar na rural** (Ingles: *rural area*) ay isang pook na pangheograpiya na nasa labas ng mga lungsod at mga kabayanan. Nasasaklawan nito ang lahat ng mga populasyon, pabahay o kabahayan, at teritoryong hindi kasali sa loob ng isang pook na urbano. Ang anumang pook na hindi urbano ay itinuturing bilang **rural**, pati na ang mga pook na hindi tinatawag na bayan o lungsod ay rural din. Sa kadalasan, ang mga ito ay mga pook na pampagsasaka at pang-agrikultura. Ang mga pook na ito ay paminsan-minsang tinatawag bilang "nayon o kanayunan, na katumbas ng Ingles na *"the country"* (hindi iyong "bansa") o *"countryside"*. Ang mga taong naninirahan sa kanayunan ay kadalasang nakatira sa maliliit na mga baryo o baranggay, subalit maaari rin silang manirahan sa ibang lugar kung saan walang kalapit na mga kabahayan.

Ang *rural* ay ang kabaligtaran ng *urbano* na nangangahulugang mga lugar na katulad ng kalungsuran, kung saan magkakalapit ang mga gusali at mga lugar na pinagtatrabahuhan at tinitirahan ng mga tao. Maraming mga tao na naninirahan sa mga lungsod ang nagpupunta sa kanayunan upang mamahinga o magkaroon ng relaksasyon. Pumupunta sila sa nayon upang magkaranas ng rekreasyon, na kadalasan ay tuwing bakasyon nila, katulad ng araw ng pistang opisyal.  Sa Estados Unidos, ang katagang "pook na rural" ay teknikal na inilalarawan bilang isang lugar na mayroong mas mababa kaysa 500 kataong naninirahan sa bawat milya kuwadrado.

## Mga sanggunian
Kategorya:Heograpiya
Panitikang panghudyo

Ang **panitikang panghudyo** ay tumutukoy sa mga akdang isinulat ng mga Hudyo hinggil sa mga temang panghudyo, mga akdang pampanitikan na mayroong sari-saring mga tema na isinulat sa mga wikang panghudyo, o mga akdang pampanitikan na nasa ibang wika na isinulat ng mga manunulat na Hudyo.  Ang sinaunang panitikang Hudyo ay kinabibilangan ng panitikang pambibliya at panitikang rabiniko. Ang midyebal na panitikang Hudyo ay kinabibilangan ng hindi lamang literaturang rabiniko subalit pati na rin ng panitikang pang-etika, panitikang pampilosopiya, at mga kasamu't sariang sekular. Ang produksiyon ng panitikang Hudyo ay namukadkad sa pamamagitan ng makabagong paglitaw ng sekular na kulturang Hudyo. Ang modernong panitikang Hudyo ay kinabibilangan ng panitikang Yiddish, panitikang Ladino, panitikang Hebreo (natatangi na ang panitikang Israeli), at pantikan ng Amerikanong Hudyo.

## Tingnan din
*Araling panghudyo

## Mga sanggunian
Kategorya:Panitikang panghudyo
Henry A. Cooper

Si **Henry Allen Cooper** (8 Setyembre 1850&nbsp;– 1 Marso 1931) ay Kinatawan ng Estados Unidos mula sa Wisconsin, Estados Unidos. Siya ang naghain sa Batas ng Pilipinas noong 1902 (*Philippine Bill of 1902*). Kaya naman tinawag din itong Batas Cooper.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga politiko ng Estados Unidos
Araling pang-Hudyo

Ang **araling panghudyo** o **araling hudaiko** ay isang disiplinang pang-akademiya na nakatuon sa pag-aaral ng mga Hudyo at ng Hudaismo. Ang **pag-aaral na panghudyo** ay interdisiplinaryo at nagsasama-sama ng mga aspeto ng kasaysayan (natatangi na ang kasaysayang panghudyo), aralin na pang-Gitnang Silangan, araling pang-Asya, araling Oryental, araling panrelihiyon, arkeolohiya, sosyolohiya, mga wika (mga wikang panghudyo), agham na pampolitika, araling pampook, araling pambabae, at araling pang-etnisidad. Bilang isang bukod na larangan, ang **araling makahudyo** ay pangunahing umiiral sa mga kolehiyo at mga pamantasan na nasa Hilagang Amerika.  Ang kaugnay nitong mga larangan ay kinabibilangan ng pananaliksik na pangholokausto at araling pang-Israel; at sa Israel ay mayroong Kaisipang Panghudyo.

Kategorya:Mga araling hudaiko sa akademiya
Kategorya:Araling pangkultura
Kategorya:Araling etniko
Kategorya:Mga Hudyo at Hudaismo sa Estados Unidos
Araling pangkababaihan

Ang **araling pambabae**, **araling makababae**, o **araling pangkababaihan** (Ingles: '''''women's studies***), na nakikilala rin bilang **araling peminista*', ay isang larangang pang-akademiya na interdisiplinaryo na gumagalugad sa politika, lipunan at kasaysayan magmula sa isang pananaw na pangkababaihan na interseksiyonal at multikultural. Sinusuri at ginagalugad nito ang mga normang panglipunan ng kasarian, lahi, uri, seksuwalidad, at iba pang paksa na may kaugnayan sa hindi pagkakapantay-pantay sa lipunan.

Kategorya:Araling pangkasarian
Kategorya:Kababaihan at edukasyon
Kategorya:Peminismo
Kategorya:Teoriyang peminista
Kategorya:Araling pambabae
Henetikang pampopulasyon

Ang **henetikang pampopulasyon** ay ang sangay ng henetika na nagsasagawa ng pag-aaral sa sangkap o kumposisyong henetiko ng mga populasyon.  Pinagsasama-sama nito ang henetika (henetiks), ebolusyon, seleksiyong natural, paglalahing selektibo, estadistika, at matematika. Gumagawa rito ng mga modelong pangkompyuter at pangmatematika, at nagsasagawa ng pananaliksik na panglarangan upang masubukan o matesting ang mga modelo. 

:"Ibinubuhos ng mga henetisistang pampopulasyon (henetikong pampopulasyon) ang kanilang panahon sa pagsasagawa ng dalawang mga bagay: paglalarawan ng kayariang panghenetika ng mga populasyon, o pagsasateoriya hinggil sa mga puwersang pang-ebolusyon na nakakaapekto sa mga populasyon."

## Maiksing kasaysayan 
Marahil, sa pagsisimula hinggil kay sulatin ni G. Udny Yule noong 1902, hinarap ng mga teoristang pampopulasyon ang mga susing paksa sa henetika at ebolusyon.  Ipinakita nina G.H. Hardy at Wilhelm Weinberg na kapag ang isang populasyon ay nagsagawa ng pakikipagtalik na hindi pumipili ng katalik, na walang pinipili, migrasyon o mutasyon, kung gayon ang proporsiyon ng mga *allele* ay mananatiling magkakapareho mula sa isang henerasyon hanggang sa mga susunod pang salinlahi. Ito ang batas na Hardy–Weinberg, ang unang mahusay na kinalabasan ng bagong larangang ito ng pananaliksik.

Nagkaroon ng mainam na pagsulong ang henetikang pampopulasyon magmula 1918 hanggang sa 1937. Sa loob ng panahon ito, isinagawa nina Ronald Fisher, J.B.S. Haldane at Sewall Wright ang ugnayan sa pagitan ng ebolusyon at henetika, na ginagamit ang bagong mga teknikang pangmatematika, na katulad ng probabilidad na pang-estadistika. Nagsagawa ng pananaliksik na panlarangan sina E.B. Ford at Theodosius Dobzhansky ukol sa henetika ng mga populasyong likas ng lepidoptera at ng *Drosophila*, alinsunod sa nauukol para sa isa't isa. Sa malawakang pananalita, pinatunayan ng gawaing ito na ang bagong muling natuklasan na henetikang Mendeliano ay maaaring i-agpang o itugma sa ebolusyong Darwiniano. Ito ang naglatag ng batayan para sa modernong sintesis na makaebolusyon, na naganap sa loob ng sumunod na mga taon, na tinatayang nagmula 1937 hanggang 1953.

Sa pangalawang hati ng ika-20 daantaon, hinarap ng mga henetisistang pampopulasyon ang isang kasaklawan ng masasalimuot na mga suliraning pang-ebolusyon, katuld ng ebolusyon ng seks, seleksiyong seksuwal, pagpili ng kamag-anak o kaangkan (altruismo), paggaya at ebolusyong molekular. Ang mga susing tao rito ay kinabibilangan nina John Maynard Smith, Motoo Kimura at William Hamilton. Ang teknikong nilikha at pinaunlad para sa henetikang pampopulasyon ay nakatulong sa pagpapasya kung anong ambag ang naibibigay ng pagmamana at kapaligiran sa biyolohiyang pangkaunlaran (biyolohiyang debelopmental).

## Mga sanggunian 
Kategorya:Henetika ng populasyon
Kategorya:Biyolohiyang ebolutiba
Kategorya:Estadistika
Makabagong kasaysayan

Ang **makabagong kasaysayan** o **modernong kasaysayan** (Ingles: *modern history*, *modern era*, *modern age*) ay ang kasaysayan ng **Makabagong Kapanahunan**. Ang simula ng kasaysayan ng makabagong panahon ay nasa pagkalipas ng Panahong Panggitna. Ang makabagong kapanahunan ay tinatayang nagsimula sa ika-16 daantaon.  Na nasundan ng pagtukoy sa kasaysayan ng daigdig magmula sa pagdating ng Panahon ng Katwiran at ng Panahon ng Pagkamulat noong ika-17 at ika-18 mga daantaon at sa pag-uumpisa ng Rebolusyong Pang-industriya.  Ang makabagong kasaysayan ay mahahati pa sa *maagang makabagong kapanahunan* at sa *hulihan ng makabagong kapanahunan* pagkalipas ng Himagsikang Pranses at ng Rebolusyong Pang-industriya. Ang *kasaysayang kontemporaneo* ay naglalarawan sa maikling panahon ng mga kaganapang pangkasaysayan na kaagad na may kaugnayan sa pangkasalukuyang kapanahunan.

Maraming mga pangunahing kaganapan ang nagsanhi na magbago ang Europa sa pagsapit ng ika-15 hanggang sa ika-16 mga daantaon, na nagsimula sa Pagbagsak ng Konstantinople noong 1453, sa pagbagsak ng Muslim na Espanya at sa pagkakatuklas ng Kaamerikahan noong 1492, at sa Repormasyong Protestante ni Martin Luther noong 1517. Sa Inglatera, ang makabagong kapanahunan ay madalas na pinepetsahan sa simula ng kapanahunan ng Tudor sa pagtatagumpay ni Henry VII laban kay Richard III doon sa Labanan ng Bosworth noong 1485. Ang kasaysayan ng maagang makabagong Europa ay kadalasang tinatanaw na sumasaklaw magmula sa ika-14 hanggang sa ika-15 mga daantaon, hanggang sa Panahon ng Katwiran at sa Panahon ng Pagkamulat noong ika-17 at ika-18 mga daantaon, hanggang sa pagsisimula ng Rebolusyong Pang-industriya noong kahulihan ng ika-18 daantaon.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Makabagong kasaysayan
Kategorya:Mga panahong pangkasaysayan
Kategorya:Modernismo
Kategorya:Historyograpiya
Kategorya:Teoriyang posmoderno
Araling urbano

Ang **araling urbano** ay isang kataga para sa iba't ibang mga disiplina at mga pagharap sa pag-aaral ng lahat ng mga aspekto ng mga lungsod, ng mga lugar na sub-urbano nito, at iba pang mga pook na urbano. Kabilang dito ang ekonomiks na urbano, pagpaplanong urbano, arkitekturang urbano, ekolohiyang urbano, mga urbanong sistemang pangtransportasyon, politikang urbano, at mga urbanong ugnayang panlipunan. Sa malawakang diwa, binibigyang kahulugan din ang araling urbano bilang pag-aaral ng mga sanhi ng urbanisasyon at ng mga epekto nito sa mga tao, pati na sa likas at ginawang mga kapaligiran. Isa itong larangang interdisiplinaryo na naghihikayat ng pag-aaral ng mga paksa at suliraning urbano, kabilang na ang samu't saring mga anggulo at mga pananaw na pangmetodolohiya na tumutuon sa mga dimensiyon ng urbanong pamumuhay na panlipunan, pangkultura, pang-ekonomiya, pangkapaligiran, pampolitika, pampatakaran, pagpaplano, at/o pangdisenyo. Kabaligtaran ito ng pag-aaral na may kaugnayan mga pook na rural at mga estilo ng pamumuhay na rural.

## Mga sanggunian
Kategorya:Araling pangkultura
Aspekto

Ang **aspekto** ay maaaring tumukoy sa:

*Anyo
*Anggulo
*Asta
*Ayos
*Hitsura
*Mukha
*Porma
*Bikas
*Tabas
Agham na pampulisya

Ang **agham na pampulisya** o **agham na pampulis** (Ingles: ***police science***) ay isang katagang tumutukoy sa pag-aaral at pananaliksik na tuwiran at hindi tuwirang humaharap sa mga gawaing pampulisya. Ang mga pag-aaral at pananaliksik sa kriminolohiya, agham na porensiko, sikolohiya, hurisprudensiya, pagpupulis na pampamayanan, katarungang pangkrimen, pangangasiwa ng koreksiyunal at penolohiya ay nakapailalim sa katagang 'agham na pampulisya'. Kung kaya't kabilang dito ang mga agham na pisikal at panlipunan.

Kategorya:Agham
Araling Aprikano

:*Huwag itong ikalito sa Araling Aprikana.*

Ang **araling Aprikano** o **araling pang-Aprika** (Ingles: ***African studies***) ay isang pag-aaral ng Aprika, natatangi na ang mga kultura at mga lipunan ng Aprika (na hindi kasang-ayon sa heolohiya, heograpiya, soolohiya, at iba pa). Ang larangan ay nagsasangkot ng pag-aaral ng kultura ng Aprika, kasaysayan ng Aprika (prekolonyal na Aprika, kolonisasyon ng Aprika, dekolonisasyon ng Aprika), antropolohiya ng Aprika (mga pangkat etniko ng Aprika at demograpiya ng Aprika), politika ng Aprika, ekonomiya ng Aprika (kadarahupan sa Aprika), mga wika ng Aprika, at relihiyon ng Aprika (relihiyong tradisyunal ng Aprika). Ang isang espesyalista sa araling Aprikano ay kadalasang tinatawag na **Aprikanista**. Isang susing pagtutuon ng disiplina ay ang siyasatin ang pang-estimolohiyang mga pagharap, mga teoriya at mga metodo sa mga disiplinang tradisyunal na ginagamit ang isang lenteng mapanuri na nagsisingit ng kaparaanan ng pag-alam at pagtukoy na nakatuon sa Aprika. Sa karaniwan, ang pag-aaral ng araling pang-Aprika ay nakatuon sa Aprikang sub-Saharano, dahil sa ang Hilagang Aprika ay itinuturing ng ilang mga dalubhasa bilang kabahagi ng mundong Arabo. Subalit ito ay isang bagay na pinagtatalunan sa loob ng disiplinang ito at ang mga debate hinggil sa katauhan ay nakatuon sa pagtulak ng mga paradigmong interdisiplinaryo nito.

Kategorya:Araling Aprikano
Kategorya:Araling etniko
Araling Aprikana

Sa edukasyon sa Estados Unidos, ang **araling Aprikana** o **Aprikolohiya** (Ingles: ***Africana studies***, ***Africology***) ay ang pag-aaral ng mga kasaysayan, politika at mga kultura ng mga tao na nagmula sa Aprika at ng diyasporang Aprikano.  Dapat itong ikaiba mula sa araling Aprikano dahil ang pagtutuon nito ay nagsasama ng Aprika at ng diyasporang Aprikano (Amerikanong Apro-Latino), araling Amerikanong Aprikano, (Araling Pang-itim) papaloob sa isang diwa ng "karanasang Aprikano" na mayroong pananaw na Aprosentriko.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pan-Aprikanismo
Kategorya:Araling Aprikano
Agham pangkagubatan

Ang **agham pangkagubatan** (Ingles: ***forestry***) ay ang agham, sining, at kasanayan o kagalingan sa paglikha, pamamahala, paggamit, pagpapanatili, at muling pagsasaayos ng mga kagubatan at kaugnay na mga napagkukunang-yaman sa paraang nagpapatuloy upang maabot ang hinahangad na mga layunin, pangangailangan, at mga pagpapahalaga para sa kapakanan ng tao. Ang agham na pangkagubatan ay isinasagawa sa mga plantasyon (tanimang gawa ng tao) o likas na mga taniman. Ang pangunahing layunin ng agham pangkagubatan ay ang makalikha at makapagpatupad ng mga sistema na nagpapahintulot sa mga kagubatan na makapagpatuloy ng sustenableng mga probisyon ng mga kagapitan at mga serbisyong pangkapaligiran. Ang hamon ng agham pangkagubatan ay ang makalikha ng mga sistema na katanggap-tanggap sa lipunan habang naipagpapatuloy ang napagkukunan at iba pang mga napagkukunan ng likas na yaman na maaaring maapektuhan.

Ang silbikultura, isang kaugnay na agham, ay kinasasangkutan ng pagpapalaki at pangangalaga ng mga puno at mga gubat. Ang makabagong agham na pangkagubatan ay panglahatang yumayakap sa isang malawak na kasaklawan ng mga pagmamalasakit o pag-aaligata, kabilang na ang pagtulong sa kagubatan na makapagbigay ng troso bilang hilaw na materyal para sa mga produkong kahoy, tahanan ng mga hayop ng kalikasan, nakakahalinang mga tanawing lupain, pamamahala ng biyodibersidad, pamamahala ng buhusan ng tubig, kontrol ng erosyon, at pagpepreserba ng mga kagubatan bilang mga 'lababo' o 'hugasan' para sa karbong dioksido ng atmospero ng Mundo. Ang dalubhasa sa araling panggubat ay tinatawag na **porestero** o **manggugubat** (*forester* sa Ingles). Ang salitang Ingles na *forestry* ay maaaring maging ibang katawagan din para sa "kagubatan".

Ang mga ekosistema ng gubat ay sumapit na tinatanaw bilang pinaka mahalagang sangkap ng biyospero, at ang agham pangkagubatan ay lumitaw bilang isang mahalagang larangan ng agham, nilapat na sining, at teknolohiya.

## Mga sanggunian 

Kategorya:Industriya
Kategorya:Mga gubat
Araling Katoliko

Ang **araling Katoliko** (Ingles: ***Catholic studies***) ay isang disiplina na ginagamit ng pakultad ng programang ito upang maisangkot ang mga mag-aaral ng araling ito sa tradisyong pang-intelihensiya ng Katolisismo at kung paano gamitin ang tradisyong ito.

## Tingnan din
* Center for Catholic Studies (University of St. Thomas)

## Mga sanggunian
Kategorya:Katolisismo
Araling panrelihiyon

Ang **araling panrelihiyon**, **araling pampananampalataya**, **edukasyong panrelihiyon**, o **edukasyong pampananampalataya** (Ingles: ***religious studies*** o ***religious education***) ay ang pang-akademiyang larangan ng sekular na pag-aaral ng mga paniniwala, mga ugali, at mga institusyon na panrelihiyon o pampananampatalaya. Tungkol ito sa mga paniniwala ng mga tao, katulad ng kanilang mga diyos. Ilan sa mga pananampalataya ay ang Kristiyanismo, Budismo, Islam, Sikhismo, Hudaismo, at Hinduismo.

Kategorya:Araling pangkultura
Aralin na pangsilangang Europa

Ang **aralin na pangsilangang Europa** ay isang programa ng pag-aaral na tumutuon sa kasaysayan, lipunan, politika, kultura, ekonomiya, heograpiya, gawi ng migrasyon, ng isang tao o mga tao ng Silangang Europa, upang makapagbigay ng kaalaman at upang  maunawaan ang mahalagang pook na ito ng mundo. Ang mga nag-aaral ng araling ito ay karaniwang nakakaalam ng kahit na isa sa mga wika ng Silangang Europa upang maging mas maginhawa o madali ang pag-unawa ng mga kultura at kaisipan ng mga taong naninirahan o nagmula sa Silangang Europa. Kaugnay ng araling ito ang aralin na panggitnang Europa.

## Mga sanggunian
Kategorya:Araling pangkultura
Pagtatanghal

Ang isang **pagganap** o **pagtatanghal**, sa sining ng pagganap o sining ng pagtatanghal, ay pangkalahatang binubuo ng isang kaganapan o palabas kung saan ang isang pangkat ng mga tao (ang mga tagapagtanghal, tagatanghal, o manananghal; maaari ring tagapagpalabas) ay nag-aasal sa isang partikular na paraan para sa isa pang pangkat ng mga tao (ang tagapanood, tagapakinig, o mga tagapagtangkilik). Sa larangan ng sayaw, ang pangkat ay karaniwang nagpupunta sa isang entablado o tanghalan at nagsasagawa ng kanilang pagsasayaw sa harapan ng isang pangkat ng mga taong nanonood.

Kategorya:Sining
Silangang Europa

thumb|300px|Isang pag-render ng kompyuter ng Silangang Europa
Ang **Silangang Europa** ay ang silangang bahagi ng kontinente ng Europa. Ang kataga ay mayroong malawak na pagkakaiba sa pag-unawang heopolitiko, pangheograpiya, pangkultura, at pangsosyoekonomiya, kung kaya't nakabatay ito sa diwa at may katangiang pabagu-bago. Isang kahulugan ang naglalarawan na ang Silangang Europa ay isang entidad na makakultura at etno-kultural: bilang isang rehiyong nakalagay sa Europa na ang pangunahing mga katangian ay binubuo ng mga impluwensiyang Bisantino, Kristiyanismong Pangsilangan (Ortodoks) at ng maliit at may limitasyon na impluwensiyang Ottoman. Isa pang kahulugan ang isinasang-alang-alang ng ilang mga may-akda bilang hindi na napapanahon, ay nalikha noong panahon ng Digmaang Malamig at ginagamit, humigit-kumulang, bilang katumbas ng katagang *Bloke ng Silangan*. Isang kahalintulad na kahulugan ang nagpangalan sa dating mga estadong komunista sa Europa na nasa labas ng Unyong Sobyet bilang "Silangang Europa". ay ang pook na pinagsimulan ng Hudaismong Hasidiko, Hudaismong Litvak at ilan pang mga simbahang Ortodoks.

## Mga sanggunian
Kategorya:Silangang Europa
Entidad

Ang **entidad** (Ingles: *entity*) ay isang bagay na umiiral na nag-iisa, bagaman ito ay maaaring maging hindi isang pag-iral ng isang materyal, katulad ng mga abstraksiyon at mga likhang-isip na legal. Sa pangkalahatan, wala ring sapantaha na ang isang entidad ay may buhay o gumagalaw (animado). Sa larangan ng negosyo, ang entidad ay maaaring maging isang tao, isang kagawaran o departamento, isang pangkat, isang korporasyon, isang kooperatiba, isang sosyohan (pagsososyo), o iba pang grupo na maaaring pagsagawaan ng pangangalakal. Sa kung minssan, ang salitang *entidad* ay ginagamit sa isang panlahatang diwa ng isang nilalang, kahit na ang tinutukoy ay umiiral bilang isang materyal o hindi, iyong kadalasan ay tinutukoy bilang isang entidad na walang anyo ng materya o walang katawan, katulad na ng wika. Madalas din itong ginagamit upang tukuyin ang mga multo at iba pang mga espiritu.  Ang salitang *entitatibo* ay isang anyong pang-uri ng pangngalan na *entidad*. Ang isang bagay na entitatibo ay itinuturing bilang puro o dalisay na entidad; na nakaabstrakto magmula sa lahat ng mga kalagayan, iyong itinuturing bilang entidad lamang, na nakahiwalay sa mga umiiral na mga kalagayan o sirkunstansiya.

Kategorya:Metapisika
Kategorya:Materya

Kategorya:Mga pangunahing paksa
Agham, teknolohiya, at lipunan

Ang **agham, teknolohiya at lipunan** (Ingles: ***science, technology and society***, dinadaglat bilang **STS**), na tinatawag ding **araling pang-agham, pangteknolohiya at panlipunan**, ay ang pag-aaral ng kung paano nakakaapekto ang mga pagpapahalaga na pangpakikipagkapuwa, panlipunan, pampolitika, at pangkultura sa pananaliksik na pang-agham at inobasyong pangteknolohiya; at kung paano naman naaapektuhan ng pananaliksik na pang-agham at inobasyong pangteknolohiya  ang lipunan, politika at kultura. Ang mga dalubhasa sa larangang ito ay nakatuon sa sari-saring mga suliranin na kinabibilangan ng ugnayan sa pagitan ng mga inobasyon na pang-agham at pangteknolohiya at ng lipunan, at sa mga kinapupuntahan at mga panganib ng agham at teknolohiya. Mayroong mahigit sa dalawang dosenang mga pamantasan sa buong mundo ang nag-aalok ng mga degring pambatsilyerato sa STS. Tinatayang kalahati ng mga ito ang nag-aalok din ng mga degring pangduktoral at pangmaster. Ang isang modelo ng STS ay nilikha at pinaunlad ng mga iskolar upang isaalang-alang ang mga epektong panloob at panlabas.

Kategorya:Agham
Kategorya:Teknolohiya
Kategorya:Sosyolohiya
Kategorya:Araling pangkultura
Agham at teknolohiya

Ang **agham at teknolohiya** ay isang kataga sa sining na ginagamit upang saklawing ang ugnayan sa pagitan ng agham at teknolohiya. Madalas itong lumitaw sa mga pamagat ng mga disiplinang pang-akademiya (araling pang-agham at teknolohiya) at mga tanggapan ng pamahalaan.

## Tingnan din
* Inhinyeriya
* Kasaysayan ng agham at teknolohiya
* Araling pang-agham at teknolohiya
* Teknosiyensiya

*
Araling Latino

Ang **araling Latino** o **araling Latina** (Ingles: ***Latino studies***) ay isang disiplinang pang-akademiya na nagsasagawa ng pag-aaral sa karanasan ng mga tao mayroong kanunu-nunuan Hispaniko o liping Hispano sa Estados Unidos. Malapit na may kaugnayan sa iba pang mga disiplina ng araling etniko, na katulad ng araling Amerikanong Aprikano, araling Amerikanong Asyano, at araling pangkatutubong Amerikano, ang araling Latino ay masuring nagsisiyasat sa kasaysayan, kultura, politika, mga paksa, at mga karanasan ng mga taong Hispano. Bilang isang larangang naghahango mula sa mga disiplinang katulad ng sosyolohiya, kasaysayan, panitikan, araling panrelihiyon, agham na pampolitika, at araling pangkasarian, ang mga dalubhasa sa araling Latino ay nagsasaalang-alang ng isang kasamu't sarian ng mga pananaw at gumagamit ng iba't ibang mga kasangkapang pangsuri sa kanilang mga gawain.

Kategorya:Araling etniko
Kategorya:Aralin na pang-Amerikanong Latino
Kategorya:Araling Amerikano
Araling Seltiko

Ang **araling Seltiko** o **araling Irlandes** (Ingles: ***Celtic studies***) ay isang disiplinang pang-akademiya na nakatuon sa pag-aaral ng anumang pangkulturang resulta na may kaugnayan sa mga taong Seltiko. Sumasaklaw ito mula sa lingguwistika, panitikan, kasaysayang pansining, arkeolohiya, at kasaysayan, na ang pagtutuon ay nasa pag-aaral ng samu't saring mga wikang Seltiko, umiiral man o hindi na. Ang pangunahing mga pook na pinagtutuunan ay ang anim na mga wikang Seltiko na ginagamit sa kasalukuyan: wikang Irlandes, wikang Welsh, Gaelikong Eskoses (Gaeliko ng Eskosya), wikang Manx, wikang Korniko (wika sa Cornwall), at wikang Breton.

Bilang isang paksa na pampamantasan, itinuturo ito sa ilang bilang ng mga pamantasan sa buong muno, na ang karamihan ay nasa Republika ng Irlanda, sa Nagkakaisang Kaharian, sa Pransiya; subalit mayroon din sa Mga Nagkakaisang Estado, Canada, Australia, Alemanya, Polonya, Austria at sa Nederlandiya.

## Mga sanggunian
Kategorya:Araling Seltiko
Kategorya:Humanidades
Araling Islamiko

Ang **araling Islamiko** ay isang kataga na may dalawang kahulugan. Sa isa, ang **araling pang-Islam** ay ang pananaliksik o pag-alam sa anumang paksa na, sa isang paraan, na sumasang-ayon sa kaalamang Islamiko. Kabilang dito ang lahat ng mga anyo ng pangtradisyong kaisipan na panrelihiyon, katulad ng Kalam (ang teolohiyang pang-Islam at ang Fiqh o batas na pang-Islam). Tinitingnan din nito ang mga pook ng pag-aaral na tumatanaw sa mga paksang sekular na mula sa pang-unawang pang-Islam. Halimbawa na ang agham na pang-Islam at ang ekonomiks na Islamiko.

Sa isa pang kahulugan, ang araling Islamiko o pang-Islam ay ang pag-aaral ng kasaysayan ng Islam at pilosopiyang pang-Islam. Ang mga akademista na nagmula sa maraming iba't ibang mga disiplina (mga pook ng pag-aaral) ang nag-aaral at nagsasalu-salo ng kaalaman hinggil sa mga lipunan ng mga Muslim sa kasalukuyan at sa nakaraang mga panahon. Ilan sa mga dalubhasang hindi Muslim ang nakapagsulat ng mga aklat at iba pang mga akda na binabasa ng maraming mga Muslim. Bago ang pagsapit ng 1980, ang mga dalubhasang ito na hindi Muslim ay tinatawag na mga "Islamista", na nakikilala sa Ingles bilang mga *"Islamicist"*.  Ang larangan ng pag-aaral ay kadalasang dating nagiging kabahagi ng araling Oriental. Sa kasalukuyan, madalas na itong binabanggit bilang kabahagi ng araling pang-Asya.  Maraming mga pamantasan ang mayroong mga degri hinggil sa paksa ng araling Islamiko.

Kategorya:Araling Asyano
Kategorya:Islam
Araling Katutubong Amerikano

Ang **araling Katutubong Amerikano** o **aralin sa Katutubo ng Amerika** (Ingles: ***Native American Studies***, nakikilala rin bilang ***American Indian Studies***, ***Indigenous American Studies***, ***Aboriginal Studies***, ***Native Studies***, o ***First Nations Studies***) ay isang larangang interdisiplinaryo na pang-akademiya na nagsisiyasat sa kasaysayan, kultura, politika, mga paksa at karanasang kontemporaryo ng katutubong mga tao ng Hilagang Amerika

Dalawang susing diwa ang humubog sa aralin na pangkatutubong Amerikano, ayon sa iskolar na Sioux na si Elizabeth Cook-Lynn: (a) ang pagkakatutubo o pagiging isang katutubo (ayon sa pagkakabigay ng kahulugan sa larangan ng kultura, heograpiya, at pilosopiya) at (b) ang soberaniya (ayon sa kahulugan na pambatas at pangkasaysayan). Ang mga praktisyunero ng araling ito ay tumatangkilik at nagtataguyod ng dekolonisasyon ng mga taong indihena, awtonomiyang pampolitika, at paglulunsad at pagtatatag ng isang disiplinang nakalaan sa pagtatanggal ng mga suliraning kontemporaryo na hinaharap ng mga taong katutubo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Araling Katutubong Amerikano
Kategorya:Araling Amerikano
Araling pampelikula

Ang **araling pampelikula** (Ingles: ***film studies***) ay isang disiplinang pang-akademiya na humaharap sa sari-saring mga pagharap sa mga pelikula na makateoriya, pangkasaysayan, at mapanuri. Paminsan-minsan itong ipinapailalim sa larangan ng araling pangmidya at kadalasang inihahambing sa araling pantelebisyon. Hindi gaanong nakatuon ang araling pampelikula sa masulong na kadalubhasaan sa paggawa ng pelikula (produksiyon ng pelikula) kaysa sa paggalugad nito sa mga kinahihinatnan ng sinema na pangpagsasalaysay, pangsining, pangkultura, pang-ekonomiya, at pampolitika. Sa paghahanap para sa mga pagpapahalagang ito na panlipunan at pang-ideyolohiya, nagsasagawa ang araling pampelikula ng isang serye ng mahahalagang mga pagharap sa pagsusuri ng produksiyon, balangkas na pangteoriya, konteksto, at paglikha. Sa ganitong diwa, ang disiplina ng araling pampelikula ay umiiral bilang isang larangan kung saan ang guro ay hindi palagiang gumaganap bilang pangunahing tagapagturo; ang tampok na pelikula mismo ang nagsisilbi para sa ganiyang tungkulin. Gayundin, sa pag-aaral ng pelikula, kabilang sa mga maaaring maging mga karerang panlarangan ang panunuri o paggawa ng pelikula. Sa pangkalahatan, ang pag-aaral ng pelikula ay nagpapatuloy sa paglaki, katulad din ng industriya ng pelikula na pinagtutuunan nito. Kabilang mga sa mga babasahing naglalathala ng mga gawain sa araling pampelikula ang *Screen*, *Cinema Journal*, at ang *Journal of Film and Video*.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pelikula
Kategorya:Araling pangmidya
Katarungang pangmilitar

:*Huwag itong ikalito sa Batas militar.*

Ang **batas na pangmilitar** o **katarungang pangmilitar** (Ingles: ***military justice*** o ***military law***) ay ang katawan ng mga batas at mga hakbang na namamahala sa mga kasapi ng sandatahang lakas. Maraming mga estado ang mayroong nakahiwalay at nakabukod na batas na namamahala sa gawi at gawain ng mga kasapi ng kanilang mga sandatahang lakas. May ilang estado na gumagamit ng natatanging mga kasunduang panghukuman at iba pa upang maipatupad ang mga batas na ito, habang ang iba naman ay gumagamit ng mga sistemang panghukuman na para sa mga sibilyano. Ang paksang legal na bukod tangi sa **hustisyang pangmilitar** ay kinabibilangan ng pagpapanatili ng mabuting kaayusan at disiplina, ang pagkamakabatas o legalidad ng mga kaatasan, at ang naaangkop na gawi o kaasalan ng mga miyembro ng militar.  Mayroong ilang mga estado na pinagagana ang kanilang mga sistemang pangkatarungan na pangmilitar upang harapin ang mga pagkakasala o paglabag na nagawa ng kanilang sandatahang lakas sa ilang mga kalagayan.

Naiiba at nakabukod ang katarungang pangmilitar mula sa pagpapataw o paglalapat ng kapangyarihang militar sa isang populasyong sibilyano bilang kapalit ng kapangyarihang sibilyano (paysano). Ang ganitong katayuan ay pangkalahatang tinatawag bilang batas militar o batas marsiyal, at kadalasang ipinapahayag sa panahon ng emerhensiya, digmaan, o kaguluhang sibil. Maraming mga bansa ang naghahangga sa kung kailan at sa paanong paraan idedeklara at ipapatupad ang batas militar.

Kategorya:Katarungang pangmilitar
Edukasyon na pangtagapagkonsumo

Ang **edukasyong pangkonsumer**, **edukasyong pangtagakonsumo**, **edukasyong pangtagapagkonsumo** o **edukasyong pangkonsumidor** ay ang paghahanda ng isang tao o indibiduwal sa pamamagitan ng mga kasanayan, mga diwa at pang-unawa na kailangan para sa pang-araw-araw na pamumuhay upang makamit ang pinakamataas na kasiyahan at paggamit ng mga bagay na nakukuha niya. Isa itong uri ng edukasyon na ibinibigay sa isang tagapagkonsumo ng produkto hinggil sa sari-saring mga kalakal at mga serbisyo na pangtagakonsumo, presyong panakip (*covering price* sa Ingles), kung ano ang maaasahan ng isang tagapagkonsumo, pamantayang gawain na pangkalakalan, at iba pa. Isa itong bahagi ng pormal na kurikulum ng paaralan sa maraming mga paaralan at nagsasama o nagpapaloob ng kaalaman na nagmula sa maraming mga disiplina, kabilang na, ngunit hindi nakalimita, sa ekonomiya, teoriya ng laro, teoriya ng impormasyon, batas, matematika, at sikolohiya. Isang magasin na nakatuon sa pagbibigay sa mga tagapagkonsumo ng tumpak na mga panunuri ng mga produkto ay ang nasa wikang Ingles na *Consumer Reports*, isang babasahin na hindi dapat ikalito mula sa *Consumers Digest*, isang pahayagan na nagsusuri rin ng mga produkto.

## Mga karapatan ng tagapagkonsumo
Mayroong anim na mga karapatan na pangtagapagkonsumo upang mapangalagaan ang mga hangarin ng mga tagapagkonsumo. Itinala ito ng mga aktibista na pangkarapatang pangtagapagkonsumo ng Kanluraning Mundo bilang mga sumusunod:

# Karapatan sa kaligtasan
# Karapatan sa kabatiran
# Karapatan sa pagpili
# Karapatan na marinig
# Karapatan sa pagwawasto (katulad ng bayad-pinsala)
# Karapatan sa edukasyong pangtagapagkonsumo

## Mga pakinabang ng edukasyong pangtagapagkonsumo
Kasangkot sa edukasyong pangtagapagkonsumo ang tatlong mga partido: ang negosyo, ang mga tagapagkonsumo, at ang pamahalaan. Ilan sa mga pakinabang na natatanggap mula sa pagkakaroon ng edukasyong pangtagapagkonsumo ay ang tugon para sa negosyo, ang hindi pagbabalewala sa mga tagapagkonsumo ng mga produser at mga nagbebenta ng produkto, tugon ng pamahalaan, at interaksiyon sa pagitan ng konsumer at ng tagagawa ng produkto. Isa sa tagapagtaguyod ng edukasyong pangkonsumidor ay si Curtis Arnold, isang kilalang tagapagtaguyod ng mga konsumidor at ng edukasyong pangkonsumidor.

## Mga paksa sa edukasyong pangkonsumidor
Kabilang sa edukasyong pangtagapagkonsumo ang mga paksa hinggil sa konsumerismo, pagpapayo na pangkredito (pagpapayo hinggil sa pag-utang), agham na pampamilya at pangkonsumidor, at ang edukasyong pampananalapi (edukasyong pinansiyal).

Kategorya:Teoriya na pangtagapagkonsumo
Kategorya:Mga kalakal na pangtagapagkonsumo
Malikhaing di-piksyon

Ang **malikhaing hindi likhang-isip** o **malikhaing hindi kathang-isip** (Ingles: ***creative nonfiction***, ***literary nonfiction***, o ***narrative nonfiction***) ay isang henero ng pagsusulat na gumagamit ng mga estilo at mga teknik na pampanitikan upang makalikha ng mga salaysay na makatotohanan at tumpak. Kaiba ito sa iba pang mga akdang hindi kathang-isip, na katulad ng teknikal na pagsusulat o pamamahayag, na nag-ugat din sa tumpak na katotohanan, subalit hindi pangunahing isinulat para sa kasanayang ito. Bilang isang henero o *genre*, ang malikhaing likhang-isip ay bata pa, at nagsisimula pa lamang na siyasatin na mayroong katulad na pagsusuring ibinibigay sa akdang likhang-isip o pampanulaan. Paminsan-minsan itong tinutukoy bilang dokupiksiyon.

## Mga sanggunian
Kategorya:Panitikan
Kategorya:Pamamahayag
Kasaysayan ng sayaw

[right|320px|thumb|[Henealohiya ng kasaysayan ng sayaw.]]

Ang **kasaysayan ng sayaw** ay ang pag-aaral sa ebolusyon ng pagsasayaw sa pagdaan ng mga kapanahunan. Magmula sa panahon bago pa man naitala o naisulat ang kasaysayan o panahong prehistoriko, nagkaroon na ang tao ng pangangailangan na maipahayag ang kaniyang sarili sa pamamagitan ng mga galaw ng kaniyang katawan at mga bahagi ng katawan, na matatawag bilang sinaunang mga sayaw. Ang mga kilos na ito ay nagpapahayag o nagpapamalas ng mga damdamin at mga kalagayan ng pagkilos. Ang sinaunang mga kilos na ito na may ritmo at indayog ay nagsisilbi rin bilang mahahalagang mga kaganapang pangritwal katulad ng mga pagdiriwang dahil sa kapanganakan o kaarawan, kasal, digmaan, o dahilang panrelihiyon.

Ang sinaunang mga tao, namumuhay sa loob ng mga tribo, ay nagsagawa ng mga sayaw upang magsagawa ng mga ritwal na makapagpuprutekta sa kanilang mga sarili laban sa galit ng mga diyus-diyosan; at upang humingi ng tulong mula sa mga diyos na ito, halimbawa na ang tulong sa pangangaso o kaya ay tulong para sa pagwawagi sa isang digmaan.

## Mga sanggunian
*
Pagsusuri ng sayaw

Ang **panunuri ng sayaw** ay isang gawain ng pagsusulat o pagtalakay na patungkol sa isang sayaw na isinasagawa o itinatanghal, na kadalasang hinggil sa ballet o makabagong sayaw. Maaari itong gumamit ng mga wikang teknikal upang ipahayag ang napagmasdan at napuna ng **manunuri ng sayaw**.

Kategorya:Sayaw
Kasaysayan ng pilosopiya

Ang **kasaysayan ng pilosopiya** ay ang pag-aaral hinggil sa mga ideya at mga konsepto na pampilosopiya sa paglipas ng mga pana-panahon. Ang mga paksang tiyak na may kaugnayan sa kasaysayan ng pilosopiya ay maaaring kabilangan, ngunit hindi nakalimita lamang sa: paano bang ang mga pagbabago sa pilosopiya ay maitatala sa kasaysayan, ano ang nakapagbubunsod sa pag-unlad ng kaisipan ayon sa diwang pangkasaysayan nito, at sa anong antas mauunawaan sa kasalukuyan ang mga tekstong pampilosopiya na nagmula sa naunang mga panahon ng kasaysayan. Nilalayon ng kasaysayan ng pilosopiya na maikatalogo at maiuri ang mga pag-unlad ng mga pilosopiya. Layunin din nito na maunawaan ang mga ideyang pampilosopiya sa paglipas ng mga kapanahunan.

Ang lahat ng mga kultura, maging prehistoriko, midyibal, o moderno; nasa hemispero ng Silangan man o nasa hemispero ng Kanluran; sekular o relihiyoso, ay mayroong sarili nilang namumukod-taning mga paaralan ng pilosopiya, na nalapat sa pamamagitan ng pagkakamana at sa pamamagitan ng sariling pagkakatuklas. Ang ganiyang mga teoriya o "panukala" ay lumaki magmula sa iba't ibang mga saligan o batayan at mga pagharap, katulad ng rasyonalismo (na nakamit dahil sa lohika), empirisismo (nakamit sa pamamagitan ng obserbasyon), at pati na ang dahil sa pagtitiwala dahil sa paniniwala, pag-asa, at pagkakamana (katulad ng mga pilosopiya at mga relihiyong supernaturalista.

Kategorya:Pilosopiya
Kategorya:Kasaysayan ng pilosopiya
Araling Ingles

Ang **araling Ingles** (Ingles: ***English studies***) ay isang disiplinang pang-akademiya na kinabibilangan ng pag-aaral sa mga panitikan na nasa wikang Ingles (kasama na ang mga panitikan magmula sa Nagkakaisang Kaharian, Mga Nagkakaisang Estado, Republika ng Irlanda, Canada, Australia, New Zealand, Hong Kong, Pilipinas, India, Timog Aprika, at Gitnang Silangan, sa piling ng iba pa), lingguwistikang Ingles (kasama na ang pang-Ingles na ponetika, ponolohiya, morpolohiya, semantika, pragmatika, lingguwistikang korpus, at estilistika), at sosyolingguwistikang Ingles (kasama na ang analisis ng diskurso ng mga tekstong nakasulat at sinasabi sa wikang Ingles, ang kasaysayan ng wikang Ingles, pagkatuto at pagtuturo ng wikang Ingles, at ang pag-aaral ng mga Ingles ng Mundo.

Sa mas malawakan, ang araling Ingles ay gumagalugad sa produksiyon at pagsusuri ng mga tekstong nalikha sa wikang Ingles (o sa mga pook ng mundo na ang Ingles ay isang pangkaraniwang gawi sa pakikipagtalastasan). Pangkaraniwan sa mga kagawarang pang-akademiya ng "Ingles" o "araling Ingles" na ibilang ang mga iskolar ng wikang Ingles, panitikang Ingles (kasama na ang panunuring pampanitikan at teoriyang pampanitikan, lingguwistika, batas, pamamahayag, araling pangkumposisyon, pilosopiya ng wika, karunungang bumasa't sumulat, paglalathala o kasaysayan ng aklat, araling pangkomunikasyon, komunikasyong teknikal, kuwentong bayan, araling pangkultura, malikhaing pagsusulat, teoriyang kritikal, araling pangdisabilidad (araling pangkapansanan), araling makapook (natatangi na ang araling Amerikano), teatro, araling pangkasarian/araling etniko, midyang dihital/paglalathalang elektroniko, araling pampelikula/araling pangmidya, retoriko at pilosopiya/etimolohiya, at sari-saring mga kurso sa sining na liberal at araling pantao, sa piling ng iba pa.

Sa karamihan ng mga bansang nagwiwika ng Ingles, ang mga dimensiyon na pampanitikan at pangkultura ng araling Ingles ay karaniwang isinasagawa sa mga kagawaran ng Ingles ng mga pamantasan, habang ang pag-aaral ng mga tekstong nalikha sa mga wikang hindi Ingles ay nagaganap sa ibang mga departamento, katulad ng mga kagawaran ng wikang dayuhan o panitikang pinaghahambing. Ang lingguwistikang Ingles ay kadalas pinag-aaralan sa nakahiwalay na mga kagawaran ng lingguwistika. Ang kahatiang ito na pang-interdisiplina sa pagitan ng isang nangingibabaw na oryentasyong lingguwistika o pampanitikan ay isang motibasyon para sa paghahati ng Modern Language Association (MLA) ng Hilagang Amerika upang maging dalawang subgrupo o kabahaging mga pangkat. Sa mga pamantasan na nasa mga bansang hindi nagsasalita ng Ingles, ang katulad na kagawaran ay madalas na sumasakop sa lahat ng mga aspekto ng araling Ingles na kabilang ang lingguwistika: ito ay isinasalamin, bilang halimbawa, sa kayarian at mga gawain ng European Society for the Study of English (ESSE).

## Mga sanggunian
Kategorya:Araling pangkultura
Kategorya:Kultura sa wikang Ingles
Lingguwistikang pang-antropolohiya

Ang **lingguwistikang pang-antropolohiya** o **lingguwistikang antropolohikal** (Ingles: ***anthropological linguistics***) ay ang pag-aaral ng ugnayan na nasa pagitan ng wika at kultura at ang ugnayan sa pagitan ng biyolohiyang pantao, pagtalos at wika. Malakas nitong napapatungan ang larangan ng antropolohiyang lingguwistika, na sangay ng antropolohiya na nagsasagawa ng pag-aaral ng mga tao sa *pamamagitan* ng mga wikang ginagamit nila. Anumang ang maging tawag sa larangang ito, ang larangan ay nagkaroon ng isang malaking impluwensiya sa mga pag-aaral ng mga pook na katulad ng persepsiyong biswal (natatangi na ang sa kulay) at demokrasyang biyorehiyonal, na kapwa nakatuon sa pagkakaiba na nagawa sa mga wika hinggil sa pag-unawa ng mga kapaligiran.

Ang kumbensiyonal o makatradisyong lingguwistikang antropolohikal o kaya ang antropolohiyang lingguwistika ay mayroon ding mga implikasyon o epekto sa sosyolohiya at organisasyon ng sarili (pagsasaayos ng sarili) ng mga tao. Ang pag-aaral sa mga taong Penan, halimbawa, ay naglantad ng ang kanilang wika ay gumagamit ng anim na magkakaiba at bukod na mga salita na ang pinaka mahusay na salinwika ay katumbas ng "tayo" o "kami". Pinag-aaralan ng lingguwistikang pang-antropolohiya ang mga kaibahang ito, at iniuugnay ang mga ito sa mga uri ng lipunan at sa talagang pangkatawan na adaptasyon (pakikibagay) sa mga pandama, na kapantay ng pag-aaral nito ng mga pagkakaiba na ginawa sa mga wika na patungkol sa mga kulay ng bahaghari: ang pagkakita ng gawi na tumaas ang pagiging sari-sari ng mga kataga bilang katibayan na mayroong mga pagkakaiba na *dapat* gawin ng mga katawan nasa kapaligirang ito, na humahantong sa nakalagak na kaalaman at marahil ng isang nakalagak na etika, na ang pinal o panghuling katibayan ay ang may pagkakaibang mga pangkat ng mga kataga na ginagamit upang ipahiwatig ang mga salitang "kami" o "tayo".
Antropolohiyang pang-ekonomiya

Ang **antropolohiyang ekonomiko** o **antropolohiyang pang-ekonomiya** (Ingles: ***economic anthropology***) ay isang larangang pang-iskolar na nagtatangkang maipaliwanag ang ugaling pang-ekonomiya ng tao, na gumagamit ng mga kasangkapan na kapwa pang-ekonomiya at pang-antropolohiya. Isinasagawa ito ng mga antropologo at mayroong isang masalimuot na ugnayan sa ekonomiks. Mayroong tatlong pangunahing paradigmo sa loob ng antropolohiyang pang-ekonomiya: ang pormalismo, ang substantibismo, at ang kulturalismo.

Kategorya:Antropolohiya
Kategorya:Ekonomiya
Paradigma

Sa larangan ng agham, ang **paradigma** (mula sa kastila *paradigma*) ay naglalarawan ng magkakaibang mga konsepto o gawi ng kaisipan ng anumang disiplinang pang-agham o iba pang diwang pang-estimolohiya. Ang paradigma ay may literal na kahulugang "mga modelo, tularan o huwarang pangkaisipan".

Kategorya:Epistemolohiya ng agham
Kategorya:Estetika
Antropolohiyang pampolitika

Ang **antropolohiyang pampolitika** (Ingles: ***political anthropology***) ay isang disiplina ng pag-aaral na sumasakop sa kayariang pampolitika at panlipunan ng isang lipunan. Kabilang sa mga kilalang **antropologong pampolitika** sina Pierre Clastres, E. E. Evans-Pritchard, Meyer Fortes, Georges Balandier, Fredrik Bailey, Jeremy Boissevain, Marc Abélès, Jocelyne Streiff-Fenart, Ted C. Lewellen, Robert L. Carneiro, John Borneman at Joan Vincent.

## Mga sanggunian
Kategorya:Antropolohiya
Kategorya:Mga larangan sa ilalim ng agham pampulitika
Sistemang pampolitika

Ang **sistemang pampolitika** ay isang sistema ng politika at pamahalaan. Karaniwan itong inihahambing sa sistemang pambatas, sistemang pang-ekonomiya, at iba pang mga sistemang panlipunan. Subalit, isa itong napaka pinapayak na pananaw ng isang mas masalimuot na sistema ng mga kategorya na kinasasangkutan ng mga pananaw: sino ba ang dapat na magkaroon ng kapangyarihan, paano ba panghahawakan ang mga katanungang pampananampalataya, at ano ba ang dapat na maging impluwensiya ng pamahalaan sa mga tao at sa ekonomiya.

Kategorya:Mga sistema
Kategorya:Politika
Kategorya:Pamahalaan
Antropolohiyang porensiko

Ang **antropolohiyang pamporensiko** (Ingles: ***forensic anthropology***) ay ang paglalapat ng agham ng antropolohiyang pisikal at osteolohiyang pantao sa isang tagpuang pambatas, karaniwan pang mga kasong pangkrimen kung saan ang mga labi ng biktima ay nasa masulong nang mga kalagayan ng pagkaagnas o pagkabulok. Ang **antropologong pamporensiko** ay makakatulong sa pagkilala ng mga indibiduwal na namatay na ang mga bangkay ay naagnas, nabulok, nasunog, naluray, napilas o hindi na makilala. Ang pang-uring "porensiko" ay tumutukoy sa paglalapat o paggamit ng kabahaging larangan na ito ng agham sa isang hukuman ng batas.

## Tingnan din
*Agham na porensiko

Kategorya:Antropolohiya
Antropolohiyang lingguwistika

Ang **antropolohiyang lingguwistiko** o **antropolohiyang lingguwistika** (Ingles: ***linguistic anthropology***) ay ang interdisiplinaryong pag-aaral sa kung paano nakakaimpluwensiya ang wika sa buhay na panlipunan o pakikisalamuha. Isa itong sangay ng antropolohiya na nagmula sa pagpupunyagi na maitala o maidokumento ang nanganganiba na mga wika, at lumawig sa loob ng huling 100 mga taon upang saklawan ang halos anumang aspekto ng kayarian ng wika at paggamit ng wika.

Ang antropolohiyang lingguwistiko ay gumagalugad sa kung paano nahuhubog ng wika ang komunikasyon, kung paano nabubuo ang pagkakakilanlan na panglipunan at pagkakasapi sa pangkat, paano naisasaayos ang may malakihang sukat na mga paniniwala at ideyolohiyang pangkultura, at paano umuunlad ang isang pangkaraniwang representasyon ng likas at panlipunang mga mundo.

## Mga sanggunian
Kategorya:Nilapat na lingguwistika
Kategorya:Antropolohiyang kultural