open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hindi nagkokodigong DNA

Sa henetika, ang **hindi nagkokodigong DNA** (Ingles: **noncoding DNA**) ay naglalarawan ng mga bahagi ng sekwensiyang DNA ng isang organismo na hindi nagkokodigo(encode) sa mga sekwensiyang protina. Sa maraming mga eukaryote, ang malaking persentahe ng kabuuang sukat ng genome ng isang organismo ay *hindi nagkokodigong DNA* bagaman ang halaga ng hindi nagkokodigong DNA at ang bahagi ng nagkokodigo at hindi-nagkokodigong DNA ay labis na iba iba sa pagitan ng mga espesye. Karamihan sa DNA na ito ay walang alam na tungkuling biolohikal at minsang tinutukoy bilang "basurang DNA"(*junk DNA*). Gayunpaman, maraming mga uri ng hindi nagkokodigong mga sekwensiya ng DNA ay may alam na mga tungkuling biolohikal kabilang ang regulasyong trankripsiyonal at pagsasalin ng mga nagkokodigo ng protinang sekwensiya. Ang ibang mga hindi-nagkokodigong sekwensiya ay malamang na may hindi pa natutukoy na mga tungkulin. Ito ay nahinuha(inferred) sa mataas na mga lebel ng homolohiya at konserbasyong nakikita sa mga sekwensiya na hindi nagkokodigo ng mga protina ngunit lumilitaw na nasa ilalim ng mabigat na presyur na selektibo. Bagaman ito ay nagpapakita na ang hindi-nagkokodigong DNA ay hindi dapat basta tawaging "basurang DNA", ang kawalan ng konserbasyong sekwensiya sa karamihan ng mga hindi-nagkokodigong DNA na walang alam na tungkulin ay nagpapakita na karamihan sa mga ito ay wala talagang silbi o tungkulin. 

Kategorya:Henetika
Horisontal na paglipat ng gene

Ang **horisontal na paglipat ng gene** (Ingles: **horizontal gene transfer** o **HGT** o **lateral gene transfer** o **LGT**) ay tumutukoy sa paglilipat ng henetikong materyal sa pagitan ng mga organismo kesa sa *bertikal na paglilipat ng gene*. Ang bertikal na paglilipat ay nangyayari kapag may pagpapalit ng gene mula sa pang-magulang na paglikha sa supling nito. Ang LGT ay isang pagpapalit ng gene na nangyayari na hindi nakabatay sa reproduksiyon. 

Ang horisontal na paglilipat ng gene ang pangunahing dahilan ng hindi pagtalab ng antibiotiko sa bacteria at sa ebolusyon ng bacteria na sumira sa mga compound gaya ng mga nilikha ng taong pestisidyo.  Ang horisontal na paglipat ng gene na ito ay kalimitang sumasangkot sa mga plasmid.  Ang mga gene na responsable sa resistansiya sa antibiotiko sa isang espesye ng bacteria ay maaaring mailipat sa ibang mga espesye ng bacteria sa pamamagitan ng iba't ibang mga mekanismo (e.g., sa pamamagitan ng F-pilus) na kalaunang nag-aarmas sa tumatanggap ng mga gene ng resistansiya sa antibiotiko laban sa mga antibiotiko na nagiging isang hamon pang-medikal. Ito ang mahalagang dahilan  na ang mga antibiotiko ay hindi dapat inumin ng mga pasyente na walang angkop na reseta ng mga doktor. 

Karamihan sa mga pag-iisip sa henetika ay nakapokus sa bertikal na pagsasalin ng gene ngunit may lumalaking kamalayan na ang horisontal na paglilipat ng gene ay mataas na mahalagang phenomenon at sa mga isang-selulang organismo at marahil ang nangingibabaw na anyo ng pagsasali ng gene.  

Ang artipisyal na horisontal na paglilipat ng gene ay isang anyo ng inhenyeryang henetiko (*genetic engineering*).

## Sanggunian
Kategorya:Henetika
Quinoa

Ang **Quinoa** ( o , , mula sa ), kilala rin bilang ***Chenopodium quinoa***, ay isang espesye ng paang-gansa *(Chenopodium)*, na isang tila butil ng mga pananim na pangunahing inaalagaan at pinalalaki para sa nakakaing mga buto.  Isa ito sudosereal o hindi totoong angkak sa halip na isang tunay na angkak, o grano, dahil hindi ito kasapi sa mag-anak ng mga damo o Poaceae. Bilang isang chenopod, ang ***quinoa*** ay malapit na kamag-anak ng mga espesyeng katulad ng gugulaying *beet*, espinaka, at *tumbleweed*.

File:Reismelde.jpg
File:Quinoa.jpg
File:500g bag of quinoa.jpeg
File:Quinoa-cornflakes.jpg
File:Chenopodium quinoa -red faro- MHNT.BOT.2007.43.66.jpg|Chenopodium quinoa -red faro- - Museum specimen

## Mga sanggunian
Kategorya:Chenopodium
Kategorya:Amaranthaceae
Kategorya:Pangunahing pagkain
Resistensiya sa antibiyotiko

Ang **resistensiya sa antibiyotiko** o **pagiging hindi tinatablan ng antibiotiko** (Ingles: **antibiotic resistance**) ay isang uri ng resistensiya sa droga kung saan ang isang mikroorganismo ay may kakayahang magpatuloy(*survive*) pagkatabos ng pagkakalantad sa antibiotiko. Bagaman ang isang spontaneyosong(nangyayari ng walang panlabas na dahilan) o pinukaw na henetikong mutasyon sa bacteria ay maaring magbigay ng resistensiya sa mga drogang antimikrobyal, ang mga gene na nagbibigay ng resistensiya ay maaaring mailipat sa pagitan ng mga bacteria sa isang horisontal na paraan sa pamamagitan ng konhugasyon, transduksiyon at transpormasyon. Kaya ang isang gene para sa resistensiya na nag-ebolb sa pamamagitan ng natural na seleksiyon ay maaaring mapagsaluhan. Ang mga stress na pang-ebolusyon gaya ng pagkakalantad sa mga antibiotiko ay pumipili naman para sa katangiang resistensiya sa antibiotiko. Marami sa mga gene ng resistensiya sa antibiotiko ay nananahan sa mga plasmid na nagpapadali sa paglipat nito. Kapag ang isang bacterium ay nagdadala ng ilang mga gene ng resistensiya sa antibiotiko, ito ay tinatawag na *hindi tinatablan ng maraming droga*(multidrug resistant) o isang *superbug* o *super bacterium*.  
## Tingnan din
*Horisontal na paglipat ng gene
Kategorya:Mga antibiotiko
Kategorya:Mga sakunang pang-medisina
Kategorya:Biyolohiyang ebolutiba
Kategorya:Beterinarya
Hollywood

Ang **Hollywood** /ha·li·wud/ ay isang distrito sa Los Angeles, California sa Estados Unidos na matatagpuan sa kanluran-hilagang kanluran ng sentro ng Los Angeles. Dahil sa katanyagan nito at pagkakakilanlang kultural bilang makasaysayang sentro ng mga studio ng pelikula at tirahan ng bituin na gumaganap sa mga ito, ang salitang *Hollywood* ay karaniwang ginagamit na metonimiya ng industriya ng sineng Amerikano. Sa kasalukuyan, karamihan sa industriya ng pelikula ay lumipat na sa mga kalapit na lugar gaya ng Westside, San Fernando at Santa Clarita, ngunit ang malaki sa mga katuwang na industriya nito, gaya ng kompanyang gumagawa ng editing, effects, props, post-production, at lighting ay nanantili sa Hollywood, pati na rin backlot ng Paramount Pictures.
[thumb|Ang Hollywood Sign ay kuha mula sa likod ay tanaw ang lungsod ng [Los Angeles]]
Noong Pebrero 16, 2005, ipinanukala sa Asemblea ng California na obligahin ang estado ng California ng magpanatili ng hiwalay na talaan ng Hollywood na parang bang ito'y isang hiwalay na distrito. Di-karaniwang gawain ng Lungsod ng Los Angeles na tukuyin ang tiyak hangganan ng mga distrito at mga purok nito. Upang maisagawa ito, tinukoy ng panukala ang hagganan ng Hollywood. Buong-buong sinuportahan ng Hollywood Chamber of Commerce at ng Konseho ng Lungsod ng Los Angeles ang nasabing panukala at noong Agosto 28, 2006 nilagdaan ng Gobernador ng California na si Arnold Schwarzenegger ang panukala. Pinapaloob sa Hollywood ang mga lugar sa silangan ng West Hollywood, na nasa timog ng Mulholland Drive, Laurel Canyon, Cahuenga Boulevard, Barham Boulevard at ang mga lungsod ng Burbank at Glendale na nasa hilaga ng Melrose Avenue at kanluran ng Golden State Freeway at Hyperion Avenue.

[thumb|300px|Ang tanyag na [Karatula ng Hollywood]]
Bilang isang distritong napapaloob sa Los Angeles, wala itong sariling pamahalaan. Dating hinirang ng Hollywood Chamber of Commerce si Johnny Grant bilang pandangal na "Alkadeng ng Hollywood", na isang titulong seremonyal lamang. Nanilbihan si Grant mula ng siya'y maluklok sa puwesto noong 1980 hanggang sa kanyang pagyao noong Enero 9, 2008. Ngunit hanggang sa ngayon, wala pang hinihirang na papalit sa kanya.
## Sanggunian 
Kategorya:Estados Unidos
Kategorya:Pelikula
Kategorya:Mga pasyalan sa Estados Unidos
Wetzlar

Ang **Wetzlar** (Latin: *Wetzlaria*) ay isang lungsod sa Alemanya, estado Hesse. Nakalagak ito sa kaliwang gilid ng Ilog ng Lahn. Mayroong populasyong nasa bandang 52,000 mga katao ang Wetzlar.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Hessen
Kategorya:Mga munisipalidad ng Alemanya
Talaan ng mga kabiserang prepektural sa Hapon

Ang **kabisera ng isang prepektura** ay isang lungsod na kung saan makikita ang pamahalaang prepektural at asembliya.

## Hapon
Sa Hapon, tinatawag na  ang isang **kabiserang prepektural** .

### Talaan ng mga kabisera ng mga Prepektura sa Hapon

Notes: ¹ as of May 1, 2008

### Mga hindi kabisera na kapareha ang pangalan sa kanilang prepektura
Kadalasan, ang isang lungsod na kapareha ng pangalan ng kanyang prepektura ay isang kabiserang prepektural. Subalit, mayroong ilang munisipalidad na hindi kabisera.
*Iwate, Prepektura ng Iwate
*Ibaraki, Prepektura ng Ibaraki
*Okinawa, Prepektura ng Okinawa
*Tochigi, Prepektura ng Tochigi
*Yamanashi, Prepektura ng Yamanashi

### Kabiserang hindi pinakamalaking lungsod/munisipalidad sa kanilang prepektura
Ang mga *italiko* ay ang mga kabiserang prepektural, o lugar metropolitan.

;

;

;

;

;

;

Tandaan:
:Ang populasyon ng bawat lungsod ay batay noong Hulyo 2008.
:Ang populasyon ng mga metropolitan ay batay noong 2000. (Urban Employment Areas)

Prefectural capitals
Kromosomang 6 (tao)

Ang **Kromosomang 6** (Ingles: **Chromosome 6**) ang isa sa mga 23 pares ng mga kromosoma sa mga tao. Ang mga tao ay normal na may dalawang mga kopya ng kromosomang ito. Ang kromosomang 6 ay sumasaklaw sa higit sa 170 milyong mga base na pares(na pantayong materyal ng DNA) at kumakatawa sa pagitan ng 5.5 at 6% ng kabuuang DNA sa selula. Ito ay naglalaman ng Malaking kompleks na histokompatibilidad(*Major Histocompatibility Complex*) na naglamaman ng higit sa mga 100 gene na kaugnay ng tugong immuno at gumaganap bilang isang ng mahalagang papel sa transplantasyon ng organo. Ang pagtukoy sa bawat kromosoma ay isang aktibong sakop ng pagsasaliksik henetiko. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba't ibang mga paraan upang hulaan ang bilang ng mga gene sa bawat kromosoma, ang tinantiyang bilang ng mga gene ay iba iba. Ang kromosomang 6 ay malamang na naglalaman sa pagitan ng 2,000 at 2,057 na mga gene. 

## Mga gene
Ang sumusunod ang ilan sa mga gene na matatagpuan sa kromosomang 6:
* BCKDHB: branched chain keto acid dehydrogenase E1, beta polypeptide (maple syrup urine disease)
* CNR1: cannabinoid 1 receptor
* COL11A2: collagen, type XI, alpha 2
* CYP21A2: cytochrome P450, family 21, subfamily A, polypeptide 2
* DSP: Desmoplakin gene linked to cardiomyopathy
* EYA4: eyes absent homolog 4 (Drosophila)
* HFE: hemochromatosis
* HLA-A, HLA-B, HLA-C:  major histocompatibility complex (MHC), class I, A, B, and C loci.
* HLA-DQA1 and HLA-DQB1 form HLA-DQ heterodimer MHC class II, DQ:  Celiac1, IDDM
* HLA-DRA, HLA-DRB1, HLA-DRB3, HLA-DRB4, HLA-DRB5 forms HLA-DR, heterodimer MHC class II, DR
* HLA-DPA1 and HLA-DPB1 forms HLA-DR, MHC class II, DP
* MUT: methylmalonyl Coenzyme A mutase
* MYO6: myosin VI
* PARK2: Parkinson disease (autosomal recessive, juvenile) 2, parkin
* PKHD1: polycystic kidney and hepatic disease 1 (autosomal recessive)
* TNXB: tenascin XB
* VEGF: vascular endothelial growth factor A (angiogenic growth factor)
* IGF2R: insulin-like growth factor 2 receptor
* HLA-Cw*0602: gene variation related to psoriasis
* PLG: plasminogen (6q26)
* HACE1: HECT domain and Ankyrin repeat containing, E3 ubiquitin protein ligase 1 (6q21)

## Mga sakit at diperensiya
Ang sumusunod na sakit ang ilan sa mga kaugnay ng mga gene na matatagpuan sa kromosomang 6:
* ankylosing spondylitis, HLA-B
* collagenopathy, types II and XI
* Coeliac disease, HLA-DQA1 & DQB1
* Ehlers-Danlos syndrome, classical, hypermobility, and Tenascin-X types
* Hashimoto's thyroiditis
* hemochromatosis
* Hemochromatosis type 1
* 21-hydroxylase deficiency
* maple syrup urine disease
* methylmalonic acidemia
* Autosomal nonsyndromic deafness
* otospondylomegaepiphyseal dysplasia
* Parkinson disease
* polycystic kidney disease
* porphyria
* porphyria cutanea tarda
* Rheumatoid arthritis, HLA-DR
* Stickler syndrome, COL11A2
* Systemic lupus erythematosus
* Diabetes mellitus type 1, HLA-DR, DQA1 & DQB1
* X-linked sideroblastic anemia
* Epilepsy
*Guillain Barre Syndrome
## Sanggunian
Kategorya:Mga kromosoma
Parkour

Ang ***parkour*** (dinadaglat na **PK**) ay isang paraan ng pagsasanay na nakatuon sa makatuwiran o rasyunal na pagkilos kapwa sa kapaligirang likas at urbano.  Ang tuon ay gumalaw sa paligid ng mga balakid na may katulinan, mabisa, at kapakipakinabang.  Nilikha at napaunlad ito sa Pransiya ni David Belle, na ang pangunahing layunin ng disiplinang ito ay ang turuan ang mga nakikilahok na kumilos sa kanilang kapaligiran sa pamamagitan ng pagbiling (*vaulting* sa Ingles), paggulong, pagtakbo, pag-akyat, at pagtalon. Ang mga nagsasagawa ng *parkour* ay tinatawag na mga *traceur* (binibigkas na /tra-sur/). Nagsasanay sila upang mapag-alaman nila at maggamit ang panghalili at mas kapakipakinabang na mga daanan. Maaaring isagawa ang parkour saan mang lugar, subalit ang mga pook na siksik o puno ng masisikip na mga obstakulo ay nakapag-aalok ng maraming mga pagkakataon ng pagsasanay.

Kategorya:Ehersisyo
Mandaragat

Ang ***mandaragat***, na tinatawag ding **magdaragat**, **magdadagat**, **manlalayag**, **maglalayag**, **marino**, o **marinero** (Ingles: *seaman*, *mariner*, o *sailor*; ang *seaman* ay akma para sa "mandaragat", habang ang *sailor* ay partikular para sa "manlalayag", at ang *mariner* ay angkop para sa "marinero" at "marino"), ay isang tao na naglalakbay at naglilibot ng mga sasakyang pantubig o tumutulong sa mga operasyon, pagpapanatili, at paglilingkod ng mga ito. Ang kataga ay mailalapat sa mga dalubhasang mandaragat (mga marinerong propesyunal), mga tauhan ng militar, at mga manlalayag na pangrekreasyon, pati na sa marami pang ibang paggamit. Kaugnay ng etimolohiya, ang pangalan ay nagpapanatili ng pag-alala sa kapanahunan noong ang mga barko o bapor ay karaniwang pinaaandar ng mga layag, subalit inilalapat ito sa mga tauhan ng lahat ng mga sasakyang pantubig, anuman ang kanilang gawi ng lokomosyon o pagpapatakbo.

Ang mga propesyunero ay lumisan na mula sa industriya at namuhay ng kapuri-puri sa serbisyong nabal (pandagat) o sa pampang. Bilang halimbawa, si Traian Băsescu ay sinimulan ang kanyang karera bilang isang ikatlong kasama noong 1976 at ngayon ay naglilingkod bilang Pangulo ng Romania. Si Arthur Phillip ay sumali sa Hukbong-Dagat na Mangangalakal (*Merchant Navy*) noong 1751 at pagkalipas ng 37 mga taon ay naging tagapagtatag ng Sydney, Australia.  Ang mandaragat na mangangalakal na si Douglass North ay naging mandaragat muna na naging nabigador (manlilibot) bago nagantimpalaan ng Premyong Nobel sa Ekonomiya noong 1993.

Kategorya:Mga mandaragat
Kategorya:Hanapbuhay
Kategorya:Mga trabaho
Kanggrena

Ang **kanggrena** o **ganggrena** (Ingles: *gangrene*) ay isang seryoso at potensiyal na kundisyong nakapagpapanganib ng buhay na lumilitaw kapag ang isang mapakukundanganan o mawawaring masa ng tisyu ng katawan ng tao ang namatay (nekrosis) na. Maaari itong maganap pagkaraan ng isang kapinsalaan o impeksiyon, o sa mga taong nakakaranas ng anumang kronikong suliranin sa kalusugan na nakakaapekto sa sirkulasyon ng dugo.

Mayroong iba't ibang mga uri ng kanggrena na may iba't ibang mga sintomas, katulad ng kanggrenang tuyo, kanggrenang basa, kanggrenang hangin, kanggrenang panloob at *necrotising fasciitis*.

## Mga sanhi
Ang kanggrena ay dulot ng impeksiyon o iskemya, katulad ng dahil sa bakteryang *Clostridium perfringens* o dahil sa trombosis (isang nabarahang daluyan ng dugo). Karaniwang itong resulta ng kritikal na pagkakaroon ng sapat na dugo (iyong periperal na karamdamang baskular at kadalasang may kaugnayan sa diabetes at matagal na panahon ng paninigarilyo. Ang kalagayang ito ay pinaka karaniwan sa pang-ibabang mga sanga ng katawan. Ang pinaka mabisang lunas para sa kanggrena ay ang rebaskularisasyon (iyong pagpapanumbalik o restorasyon ng daloy o agos ng dugo) sa organong apektado, na nakapagpapatumbalik o nakapipigil sa ilang mga epekto ng nekrosis o pagkamatay ng bahaging naapektuhan at nakapagpapahintulog ng paggaling. Kabilang sa iba pang mga lunas ang pagtatanggal ng namatay, napinsala, o naimpeksiyong bahagi at amputasyon sa pamamagitan ng siruhiya.  Ang paraan ng pagbibigay ng lunas, sa pangkalahatan, ay napag-aalaman batay sa lokasyon ng naapektuhang tisyu at lawak ng pagkawala ng tisyu. Ang kanggrena ay maaaring lumitaw bilang isang epekto ng paggagapos ng paa, isang sinaunang kaugaliang Intsik na isinasagawa upang maiwasan ang karagdagan pang paglaki ng mga paa ng mga batang babae.

## Mga sanggunian
Kategorya:Sakit
Krepitus

Ang **krepitus**, mula sa Ingles na ***crepitus*** , ay isang salita sa larangan ng panggagamot upang ilarawan ang mga tunog o mga sensasyon (pakiramdam) na pakayod, pakadkad, pagadgad, pakudkod, humihiging, lumalagitik, lumalagutok, umaalatiit, o pumuputok na nararanasan sa ilalim ng balat at mga kasukasuan.

## Mga sanhi
Ang tunog ay nalilikha kapag mayroong dalawang pang-ibabaw na bahagi sa katawan ng tao ang nagsagi o nagsaling. Bilang halimbawa, sa osteoartritis o rheumatoid arthritis, kung kailan ang butong-mura sa paligid ng dalawang kasukasuan ay gumuho at ang mga dulo ng kasukasuan ay kumakayod laban sa isa't isa, o kapag ang mga mukha ng mga nabaling buto ay kumikiskis sa bawat isa.  Ang krepitus ay isang karaniwang tanda ng butong nabali o nalamatang buto.

Sa malalambot na mga tisyu, ang krepitus ay nalilikha kapag ang gas o hangin ay inilagay sa loob ng isang pook kung saan pangkaraniwang wala ito.

Ang kataga ay ginagamit din kapag nilalarawan ang mga tunog na nalilikha ng kalagayan ng baga katulad ng interstisyal na karamdaman ng baga - ang mga ito ay tinatawag din bilang *rales*.  Ang krepitus ay kadalasang may sapat na lakas upang marinig ng tainga ng tao, bagaman ang isang istetoskop ay maaaring kailanganin upang matuklasan ang mga pagkakataon na dulot ng mga karamdamang respiratoryo.

Sa mga panahon ng hindi pa mahusay na pagsasagawa ng paninistis, ang mga kumplikasyon pagkaraan ng siruhiya ay kinasasangkutan ng impeksiyong anaerobiko na sanhi ng sansala (*strain*) ng *Clostridium perfringens*, na nakapagsasanhi ng kanggrena ng hangin sa mga tisyu, na nagdurulot din ng krepitus. 

Ang subkutaneong krepitus (empisemang surhikal) ay isang tunog na pumuputok na nagreresulta mula sa empisemang subkutaneo, o hanging nakulong sa loob ng mga tisyung subkutaneo.

## Tingnan din
* Lumalagutok na mga kasukasuan

Kategorya:Mga tandang pangpanggagamot
Krepitasyon

Ang **krepitasyon** ay tumutukoy sa mga sitwasyon kung saan ang mga tunog ay nalilikha sa pamamagitan ng pagkiskisan ng mga bahagi laban sa isa't isa, katulad ng:

* Krepitus, isang pakiramdam ng kalutungan na nararamdaman sa ilang partikular na mga suliranin sa larangan ng panggagamot.
* Rales, abnormal na mga tunog na naririnig sa ibabaw ng mga baga sa pamamagitan ng isang istetoskop.
* Isang mekanismo ng paglikha ng tunog sa mga tipaklong habang lumilipad.  Tinatawag ding "lagitik ng pakpak".
Pagpipiket

Ang **pagpipiket** ay isang paraan ng pagprotesta kung saan ang mga indibidwal ay nakatayo sa labas ng lugar na pinagtatrabahuhan o organisasyon upang ipahayag ang isyu ng pagtatalo sa paggawa, at hikayatin ang mga empleyado o mga customer na pigilin ang kanilang trabaho o negosyo. Ito rin ay nagbibigay-daan upang ipaalam sa publiko ng mga nagpipiket ang pagkakaroon ng isang welga, ang mga impormasyon tungkol sa kontrobersya, at ang mga katotohanan tungkol sa kanilang panig ng hindi pagkakaunawaan. Ang mga nagpipiket ay karaniwang may mga karatula kung saan nakasaad ang kanilang mga hinaing.

## Mga uri
Mayroong dalawang uri ng pagpipiket ayon sa lugar kung saan ito idinaraos. Ang pangunahing pagpipiket ay ginaganap sa lugar kung saan naroon ang opisina ng pinagtatrabahuhan kung kanino ang mga nagpipiket ay may hindi pagkakaunawaan. Ginagawa ito bilang panggigipit sa taong pinagtatrabahuhan. Ang sekundaryang pagpipiket ay kadalasang idinaraos sa lugar na kinaroroonan ng opisina ng isang tagapag-empleyo na kasama sa negosyo ng taong pinagtatrabahuhan ng mga nagpipiket kung kanino ang mga ito may hindi pagkakaunawaan. Ito ay para gipitin ang kasama sa negosyo ng taong pinagtatrabahuhan.

## Mga halimbawa
### Sa United Kingdom
Walang legal na karapatan sa pagpipiket sa Inglatera, Scotland at Gales subalit kinikilala bilang isang legal na aktibidad ang pagdalo sa isang mapayapang pagpipiket. Nakasaad sa *Code of Practice* sa picketing na karaniwan ay hindi dapat hihigit sa anim na tao ang nagpipiket sa labas ng pasukan ng isang lugar ng trabaho. Ayon sa batas, kriminal na pagkakasala ang: (a) paggamit ng pananakot o mapang-abusong pag-uugali sa mga taong dumadaan o tumatawid sa lugar ng pagpipiket o *picket line;* (b) pagharang sa mga tao o sasakyan na sumusubok makapasok sa lugar ng trabaho kung saan may mga nagwewelga; (c) magdala ng mga armas; (d) makapinsala sa mga ari-arian; (e) magdulot o magbanta na magdulot ng paglabag sa kapayapaan; (f) subukang harangan ang mga kalsada malapit sa lugar ng pagpipiket o *picket line*; (g) subukang pigilan ang mga pulis, na nasa labas ng lugar ng pinagtatrabahuhan ng mga nagpipiket, na gawin ang kanilang mga trabaho.

### Sa Canada
Bahagi ng pangunahing karapatan sa pagpapahayag at pagpupulong sa Canada ang karapatang mag-piket. May karapatan ang mga manggagawa na pagpiket sa lugar ng kanilang mga pinagtatrabahuhan o sa mga lugar ng mga kumpanya na may kinalaman sa kanilang pinagtatrabahuhan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Lipunan
Kategorya:Paggawa
Mike Kekich

Si **Michael Dennis Kekich** (ipinanganak noong Abril 2, 1945 sa San Diego, California) ay isang manlalaro sa Pangunahing Liga ng Beysbol para sa Los Angeles Dodgers, New York Yankees, Cleveland Indians, Texas Rangers, at Seattle Mariners sa pagitan ng 1965 at 1977. Noong 1974, naglaro siya sa Hapon para sa Hokkaido Nippon Ham Fighters.

Si Kekich ay isang kaliweteng pitser (tagapaghagis ng bola) na sinimulan ang kanyang karera bilang isang *starter* o "tagapagsimula" subalit lumipat paglaon sa *bullpen* bilang panghalili. Nagkaroon siya ng katamtamang matagumpay na karera sa mga Ligang Pangunahin, subalit higit na naaalala siya para sa pagkakasundo ng mga "pamilya ng manlalaro" kay Fritz Peterson, ang kasama niyang pitser sa Yankees bago ang panahon ng laro noong 1973. Ang pagkakasundo o *trade* ay may naging kapakipakinabang para kay Peterson, na sa lumaon ay ikinasal sa asawa ni Kekich, kaysa kay Kekich, na sa pagdaka ay nakipaghiwalay sa esposa ni Peterson na si Marilyn.

Pagkaraang magwakas ang kanyang karera sa mga Pangunahing Liga, nagtangka si Kekich ng pagbabalik sa larangan ng beysbol sa Ligang Mehikano, subalit hindi ito naging matagumpay. Muling siyang nag-asawa at kasalukuyang naninirahan sa Albuquerque, New Mexico.

## Mga sanggunian
## Mga kawing panlabas
*Mike Kekich sa Baseball Almanac
*Mga detalye ng kasunduang Peterson-Kekich 

Kategorya:Mga manlalaro ng beysbol mula sa Estados Unidos
Antonio Zucchi

Si **Antonio Pietro Zucchi** (1726–1795) ay isang Italyanong pintor noong kapanahunang Neoklasiko. Ipinanganak siya sa Venice at namatay sa Roma. Pinakasalan niya ang tagapagpintang si Angelica Kauffmann, na sa kahulihan ng buhay, ay lumipat sa Roma na kasama ang kanyang asawa. Nakagawa siya ng ilang bilang ng mga lilok sa metal ng mga *capriccio* at mga *veduta* ng mga klasikal na gusali o mga guho. Nakasama niya sa larangan ng pagpipinta si Robert Adam sa pagpapalamuti ng mga palasyo sa Inglatera. Sa Inglatera, nahalal siya bilang isang kasama (*associate* sa Ingles) sa Royal na Akademya ng Pagpipinta at Paglililok noong 1770. Isa siyang estudyante ng mga pintor na sina Francesco Fontebasso at Jacopo Amigoni. 

## Mga sanggunian
*

## Mga kawing panlabas
*
* Talambuhay at Piling mga Gawa ni Antonio Zucchi

Kategorya:Ipinanganak noong 1726
Kategorya:Namatay noong 1795
Kategorya:Mga tao mula sa lungsod ng Venecia
Kategorya:Mga Italyanong pintor noong panahon ng neoklasisimo
Kategorya:Mga pintor ng mga guho
Van Gogh

Ang **van Gogh** ay maaaring tumukoy sa:

*Vincent van Gogh, isang pintor
*Theo van Gogh, isang direktor ng pelikula
Malaking Pangsawsaw

Ang **Malaking Pangsawsaw**, **Malaking Sandok**, o **Malaking Kutsaron** (Ingles: *Big Dipper*, *Plough*, *Saptarishi* [mula sa "pitong mga rishi"), na nakikilala rin bilang **Malaking Kareta**, **Malaking Kariton**, **Malaking Karitela**, **Sudsod**, o **Pang-araro**, ay isang asterismo ng pitong mga bituin na kinikilala bilang isang kaibang pagkakapangkat sa loob ng maraming mga kultura magmula pa noong mga panahong malwat na malwat (sinaunang mga kapanahunan). Ang kabahaging mga bituin ay ang pitong pinakamakikinang ng pormal na konstelasyonng Ursa Major (Pangunahing Ursa).

Ang Sawsawan o *Dipper* ay mahalaga dahil sa ang Hilagang Bituin (Polaris), ang pangkasalukuyang panghilagang bituin ng polo sa ibabaw ng Daigdig, ay matatagpuan sa pamamagitan nito. Ang Polaris ay isang bahagi ng "Maliit na Pangsawsaw", Ursa Menor (Hindi-Pangunahing Ursa).  Katulad ng sa Maliit na Pangsawsaw, ang Malaking Pangsawsaw (*Big Dipper* sa Ingles) ay pinangalanan ng ganito dahil sa pagiging hugis na katulad ng kutsaron o sandok.

Kategorya:Astronomiya
Ursa Menor

Ang **Ursa Menor**, **Oso Menor**, **Maliit na Oso**, o **Mas Maliit na Oso** (Ingles: *Smaller Bear*, *Little Bear*, *Little Dipper*; Latin: *Ursa Minor*, na kasalansang o kabaligtaran ng Ursa Mayor) ay isang konstelasyon sa hilagaing kalangitan.  Katulad ng Malaking Oso, ang buntot ng Maliit na Oso ay maaari ring makita bilang isang hawakan ng isang sandok o kutsaron, kaya't tinatawag din itong **Maliit na Pangsawsaw** o *Little Dipper* sa Ingles, kaya't tinatawag ding **Maliit na Sandok** o **Maliit na Kutsaron** ito. Isa ito sa 48 mga konstelasyong itinala ng pang-ikalawang daantaong astronomong si Ptolemy, at nananatiling isa sa 88 modernong mga konstelasyon.  Ang Ursa Menor ay namumukod bilang ang lokasyon ng hilagang polong selestiyal, bagaman mababago ito pagkalipas ng ilang mga daantaon dahil sa presesyon ng mga ekwinoks.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga konstelasyon
Frank McKinney

Si **Frank McKinney** (Nobyembre 3, 1938 – Setyembre 11, 1992) ay isang manlalangoy ng langoy na patalikod (*backstroke*) mula sa Estados Unidos. Sa paglaon, siya ay naging isang tagapangasiwa o ehekutibo ng isang bangko.

## Talambuhay
Si McKinney ay ang anak na lalaki ni Frank E. McKinney, dating tserman o tagapangasiwa ng Demokratikong Pambansang Lupon at dating may-ari ng Pittsburgh Pirates ng NL. Si McKinney, ang manlalangoy, ay ang pinakabatang kasapi ng pangkat ng Estados Unidos na nagtakda ng isang rekord na pangdaigdig sa 4x100m na *medley relay* sa Palarong Pan Amerikano ng 1955. Ang estudyante sa hayskula na noon ay 16 na taon ang gulang ay nanalo rin ng isang medalyang ginto sa 100m na paglangoy na patalikod.

Ipinanganak sa Indianapolis, Indiana, nagsagawa si McKinney ng pagpapakilala ng makabagong mga teknika sa paglangoy sa pamamagitan ng *backstroke*.  Bilang kasunod ni Yoshi Oyakawa bilang pangunahing *backstroker* ng Estados Unidos, si McKinney ang tagapanimula ng modernong mga paglalangoy na patalikod na nakabaluktot ang mga bisig, kahit na si Oyakawa ay naging ang pinakahuli sa mga gumagamit ng pamamaraan ng paglangoy na may tuwid na bisig.  Si McKinney ang pinuno ng isang kahangahangang pangkat ng mga kabataan na nagwagi ng *U.S. Nationals for the Indianapolis Athletic Club* sa piling nina Mike Troy, Bill Barton, Bill Cass at Allan Sommers. Sa lumaon, lahat sila ay lumangoy sa ilalim ng pangangasiwa ng *coach* na si Doc Counsilman.

Nagkamit si McKinney ng isang medalyang tanso sa pang-200m na *backstroke* noong Pangtag-araw na Olimpiko ng 1956 sa Melbourne, Australia, at pagkatapos ay pumasok sa Pamantasan ng Indiana.

Noong Pangtag-araw na Olimpiko ng 1960, nagwagi si McKinney ng medalyang pilak sa pang-100 na metrong *backstroke* at bahagi siya ng pangkat na pangmedalyang ginto para sa *medley relay* na may distansiyang 4 x 100m. Siya ay nakalibing sa Sementeryo ng Crown Hill sa Indianapolis.

## Mga sanggunian
* HickokSports 
* sports-reference 

Kategorya:Ipinanganak noong 1938
Kategorya:Namatay noong 1992
Kategorya:Mga manlalangoy mula sa Estados Unidos
Kategorya:Mga bangkero mula sa Estados Unidos
Kromosomang 9 (tao)

Ang **Kromosomang 9** o **kulaylawas na 9** (Ingles: *Chromosome 9*) ang isa sa 23 pares ng mga kromosoma sa tao. Ang mga tao ay normal na may dalawang mga kopya ng kromosomang ito gaya ng sa lahat ng mga kromosoma. Ang kromosomang 9 ay sumasaklaw sa mga 145 milyong mga base na pares ng asidong nucleic na pantayong materyal ng DNA at kumakatawan sa pagitan ng 4 at 4.5 porsiyento ng kabuuang DNA sa selula ng tao. Ang pagtukoy sa mga gene sa bawat kromosomang ito ay isang aktibong sakop ng henetikong pagsasaliksik. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba't ibang mga pamamaraan upang hulaan ang bilang ng mga gene sa bawat kromosoma, ang tinantiyang bilang ng mga gene sa kromosomang ito ay iba iba. Ang kromosomang 9 ay malamang na naglalaman sa pagitan ng 800 at 1,200 mga gene. 
## Mga gene
Ang sumusunod ang ilan sa mga gene na matatagpuan sa kromosomang 9:
* ABO: ABO histo-blood group glycosyltransferases
* ADAMTS13: ADAM metallopeptidase with thrombospondin type 1 motif, 13
* ALAD: aminolevulinate, delta-, dehydratase
* ALS4: amyotrophic lateral sclerosis 4
* ASS: argininosuccinate synthetase
* CCL21: chemokine (C-C motif) ligand 21, SCYA21
* CCL27: chemokine (C-C motif) ligand 27, SCYA27
* COL5A1: collagen, type V, alpha 1
* ENG: endoglin (Osler-Rendu-Weber syndrome 1)
* FXN: frataxin
* GALT: galactose-1-phosphate uridylyltransferase
* GLE1L: Nucleoporin GLE1 
* GRHPR: glyoxylate redasductase/hydroxypyruvate reductase
* IKBKAP: inhibitor of kappa light polypeptide gene enhancer in B-cells, kinase complex-associated protein
* TGFBR1: transforming growth factor beta, receptor type I
* TMC1: transmembrane channel-like 1
* TSC1: t

## Mga sakit at diperensiya
Ang sumusunod na mga sakit ang ilan sa mga nauugnay sa mga gene sa kromosomang 9:
* acytosiosis
* ALA-D deficiency porphyria
* citrullinemia
* Ehlers-Danlos syndrome
* Ehlers-Danlos syndrome, classical type
* familial dysautonomia
* Friedreich ataxia
* galactosemia
* Gorlin syndrome or Nevoid Basal Cell Carcinoma syndrome 
* hereditary hemorrhagic telangiectasia
* lethal congenital contracture syndrome
* Nail-patella syndrome (NPS)
* nonsyndromic deafness
* nonsyndromic deafness, autosomal dominant
* nonsyndromic deafness, autosomal recessive
* OCD
* porphyria
* primary hyperoxaluria
* Tangier's disease
* tetrasomy 9p
* thrombotic thrombocytopenic purpura
* trisomy 9
* tuberous sclerosis
* VLDLR-associated cerebellar hypoplasia

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga kromosoma
Golf

thumb|Golf

Ang **golf** ay isang katumpakang laro na ginagamitan ng pamalo at bola, kung saan ang mga manalalaro ay gumagamit ng maraming uri ng pamalo upang maibuslo ang bola sa butas. Ang manlalaro na may pinakakaunting bilang ng pagpalo ay siyang panalo. 
__TOC__

## Paraan ng paglalaro
Ang golp ay walang pamantayang laruan, ang bawat laruan ng golp ay may kanya-kanyang mga disenyo at kaanyuan, subalit ang pangkaraniwang laruan ay mayroong 9 o 18 butas. Ayon sa alituntunin sa paglalaro ng golp, "Nilalaro ang golp sa pamamagitan ng pagpalo ng bola sa lupa o damo papunta sa butas sa ilang sunod-sunod na palo."

Ang panalo ay nasusukat sa pinakamababang bilang ng palo ng isang manlalaro, ito ay tinatawag na "pakontian ng palo" (*stroke play*) o ang pakauntian ng palo sa bawat butas ng isang manlalaro o koponan sa kabuuan ng laban (*match play*).

## Tingnan din
*Talaan ng Laruan ng Golp sa Pilipinas

Kategorya:Golp
Kategorya:Palaro
Kategorya:Palakasan
Kromosomang 12 (tao)

Ang **Kromosomang 12** (Ingles: **Chromosome 12**) ang isa sa 23 pares ng mga kromosoma sa tao. Ang mga tao ay normal na may dalawang mga kopya ng kromosomang ito. Ang kromosomang 12 ay sumasaklaw sa mga 143 milyong mga base na pares(na pantayong materyal ng DNA) at kumakatawan sa pagitan ng 4 at 4.5 porsiyento ng kabuuang DNA sa selula ng tao. Ang pagtukoy sa mga gene sa bawat kromosomang ito ay isang aktibong sakop ng henetikong pagsasaliksik. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba't ibang mga pamamaraan upang hulaan ang bilang ng mga gene sa bawat kromosoma, ang tinantiyang bilang ng mga gene sa kromosomang ito ay iba iba. Ang kromosomang 12 ay malamang na naglalaman sa pagitan ng 1,000 at 1,300 na mga gene. Ito ay naglalaman rin ng Homeobox C na kumpol ng gene.

## Mga gene
Ang sumusunod ang ilan sa mga gene na matatagpuan sa kromosomang 12:
* ACVRL1: activin A receptor type II-like 1
* CBX5: chromobox homolog 5
* COL2A1: collagen, type II, alpha 1 (primary osteoarthritis, spondyloepiphyseal dysplasia, congenital)
* HPD: 4-hydroxyphenylpyruvate dioxygenase
* KCNA1: potassium voltage-gated channel subfamily A member 1 at 12p13.32
* KERA: keratocan
* LRRK2: leucine-rich repeat kinase 2
* MMAB: methylmalonic aciduria (cobalamin dewrong ficiency) cblB type
* MYO1A: myosin IA
* NANOG: NK-2 type homeodomain gene
* PAH: phenylalanine hydroxylase
* PPP1R12A: protein phosphatase 1, regulatory (inhibitor) subungfdit 12A
* PTPN11: protein tyrosine phosphatase, non-receptor type 11 (Noonan syndrome 1)
* KRAS: V-Ki-ras2 Kirsten rat sarcoma viral oncogene homolog
## Mga sakit at diperensiya
Ang sumusunod na mga sakit ang ilan sa mga nauugnay sa mga gene sa kromosomang 12:
* achondrogenesis type 2
* collagenopathy, types II and XI
* cornea plana 2
* episodic ataxia
* hereditary hemorrhagic telangiectasia
* hypochondrogenesis
* ichthyosis bullosa of Siemens
* Kniest dysplasia
* maturity onset diabetes of the young type 3
* methylmalonic acidemia
* narcolepsy
* nonsyndromic deafness
* nonsyndromic deafness, autosomal dominant
* Noonan syndrome
* Parkinson disease
* Pallister-Killian syndrome (tetrasomy 12p)
* phenylketonuria
* spondyloepimetaphyseal dysplasia, Strudwick type
* spondyloepiphyseal dysplasia congenita
* spondyloperipheral dysplasia
* Stickler syndrome
* Stickler syndrome, COL2A1
* Pagkabulol
* Triose Phosphate Isomerase deficiency
* tyrosinemia
* Von Willebrand Disease
## Sanggunian
Kategorya:Mga kromosoma
Kromosomang 10 (tao)

Ang **Kromosomang 10** (Ingles: **Chromosome 10**) ang isa sa 23 pares ng mga kromosoma sa tao. Ang mga tao ay normal na may dalawang mga kopya ng kromosomang ito. Ang kromosomang 10 ay sumasaklaw sa mga 135 milyong base na pares na pantayong materyal ng DNA at kumakatawan sa pagitan ng 4 at 4.5 porsiyento ng kabuuang DNA sa selula ng tao. Ang pagtukoy sa mga gene sa bawat kromosomang ito ay isang aktibong sakop ng pagsasaliksik. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba't ibang pamamaraan upang hulaan ang bilang ng mga gene sa bawat kromosoma, ang tinantiyang bilang mga gene ay iba iba. Ang kromosomang 10 ay malamang na naglalaman sa pagitan ng 800 at 1,200 mga gene.  

## Mga gene
Ang sumusunod ang ilan sa mga gene na matatagpuan sa kromosomang 10: 
* ALOX5: Arachidonate 5-Lipoxygenase (processes essential fatty acids to leukotrienes, which are important agents in the inflammatory response; also facilitates development and maintenance of cancer stem cells, slow-dividing cells thought to give rise to a variety of cancers, including leukemia);
* CDH23: cadherin-like 23
* CXCL12: chemokine (C-X-C motif) ligand 12, SDF-1, *scyb12*
* EGR2: early growth response 2 (Krox-20 homolog, Drosophila)
* ERCC6: excision repair cross-complementing rodent repair deficiency, complementation group 6
* FGFR2: fibroblast growth factor receptor 2 (bacteria-expressed kinase, keratinocyte growth factor receptor, craniofacial dysostosis 1, Crouzon syndrome, Pfeiffer syndrome, Jackson-Weiss syndrome)
* PCBD1: 6-pyruvoyl-tetrahydropterin synthase/dimerization cofactor of hepatocyte nuclear factor 1 alpha (TCF1)
* PCDH15: protocadherin 15
* PTEN gene: phosphatase and tensin homolog (mutated in multiple advanced cancers 1)
* RET: ret proto-oncogene (multiple endocrine neoplasia and medullary thyroid carcinoma 1, Hirschsprung disease)
* UROS: uroporphyrinogen III synthase (congenital erythropoietic porphyria)

## Mga sakit at diperensiya
Ang sumusunod na mga sakit ang ilan sa mga nauugnay sa mga gene sa kromosomang 10:
* Apert syndrome
* Beare-Stevenson cutis gyrata syndrome
* Charcot-Marie-Tooth disease
* Charcot-Marie-Tooth disease, type 1
* Charcot-Marie-Tooth disease, type 4
* Cockayne syndrome
* congenital erythropoietic porphyria
* Cowden syndrome
* Crouzon syndrome
* Hirschprung disease
* Jackson-Weiss syndrome
* multiple endocrine neoplasia type 2
* nonsyndromic deafness
* nonsyndromic deafness, autosomal recessive
* Pfeiffer syndrome
* porphyria
* tetrahydrobiopterin deficiency
* Thiel-Behnke corneal dystrophy
* Usher syndrome
* Usher syndrome type I
* Wolman syndrome
## Sanggunian
Kategorya:Mga kromosoma
Kromosomang 14 (tao)

Ang **Kromosomang 14** (Ingles: **Chromosome14**) ang isa sa 23 pares ng mga kromosoma sa tao. Ang mga tao ay normal na may dalawang mga kopya ng kromosomang ito. Ang kromosomang 14 ay sumasaklaw sa mga 109 milyong mga base na pares(na pantayong materyal ng DNA) at kumakatawan sa pagitan ng 3 at 3.5% ng kabuuang DNA sa selula ng tao. Ang pagtukoy sa mga gene sa bawat kromosomang ito ay isang aktibong sakop ng henetikong pagsasaliksik. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba't ibang mga pamamaraan upang hulaan ang bilang ng mga gene sa bawat kromosoma, ang tinantiyang bilang ng mga gene ay iba iba. Ang kromosomang 14 ay malaman na naglalaman sa pagitan ng 700 at 1,300 mga gene. 

## Mga gene
Ang sumusunod ang ilan sa mga gene na matatagpuan sa kromosomang 14:
* COCH: coagulation factor C homolog, cochlin (Limulus polyphemus)
* GALC: galactosylceramidase (Krabbe disease)
* GCH1: GTP cyclohydrolase 1 (dopa-responsive dystonia)
* IGH@: immunoglobulin heavy chain locus
* IFT43: intraflagellar transport 43
* NPC2: Niemann-Pick disease, type C2
* PSEN1: presenilin 1 (Alzheimer disease 3)
* SERPINA1: serpin peptidase inhibitor, clade A (alpha-1 antiproteinase, antitrypsin), member 1
* TSHR: thyroid stimulating hormone receptor

## Mga sakit at diperensiya
Ang mga sumusunod na sakit ang ilan sa mga nauugnay sa mga gene sa kromosomang 14:
* alpha-1 antitrypsin deficiency
* Alzheimer disease
* Alzheimer disease, type 3
* congenital hypothyroidism
* dopamine-responsive dystonia
* Krabbe disease
* Machado-Joseph disease
* multiple myeloma
* Niemann-Pick disease
* nonsyndromic deafness
* nonsyndromic deafness, autosomal dominant
* Sensenbrenner syndrome
* tetrahydrobiopterin deficiency
* Uniparental disomy (UPD) 14

## Sanggunian
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Kategorya:Mga kromosoma
Unibersidad ng Biobío

Ang **Unibersidad ng Biobío** (es: *Universidad del Bío-Bío*) ay isang pamantasan na matatagpuan sa Lungsod ng Concepción, Tsile. Ito ay itinatag noong 1988 at kasalukuyang pinamumunuan ni Dr. Héctor Gaete Feres.

## Kawing panlabas 
* Opisyal na Websayt 
* Commonscat:Unibersidad ng Biobío

Kategorya:Mga pamantasan sa Chile
Pagong (Testudines)

Ang **pagong** o **pag-ong** (Ingles: *turtle*) ay mga reptilya ng ordeng **Testudines** (ang koronang pangkat ng super-ordeng **Chelonia**), na kinatatangian ng isang natatangi o espesyal na mabuto o kartilahinosong kabibe na umunlad mula sa kanilang mga tadyang na gumaganap bilang isang kalasag o panangga.  Ang salitang "pagong" ay maaaring tumukoy sa Testudines bilang kabuuan, o sa partikular na Testudines na bumubuo sa isang takson ng porma na hindi monopiletiko.

Ang ordeng Testudines ay kinabibilangan kapwa ng umiiral (nabubuhay) at hindi na umiiral (wala na) na mga espesye. Ang pinakamaagang nakikilalang mga pagong ay mapepetsa magmula 215 milyong mga taon na ang nakalilipas, na nagtatalaga sa mga pagong bilang isa sa pinakamatandang pangkat ng mga reptilya at isang mas sinaunang pangkat kaysa sa mga butiki, mga ahas, at mga buwaya.  Sa piling ng maraming mga espesyeng nabubuhay pa sa kasalukuyan, ang ilan ay mataas ang panganganib. 

Katulad ng iba pang mga reptilya, ang mga pagong ay mga ektoterm - ang kanilang panloob na temperatura ay nagbabago ayon sa kapaligiran panginorin o kapaligirang ambiente (nakapaligid), na karaniwang tinatawag na malamig ang dugo. Subalit, ang mga pagong na pandagat na katad ang likod ay may kapunapunang mas mataas na temperaturang pangkatawan kaysa sa nakapaligid na tubig dahil sa kanilang mataas na antas ng metabolismo.

Katulad ng iba pang mga amniote (mga reptilya, mga dinosauro, mga ibon, at mga mamalya), humihinga sila ng hangin at hindi nangingitlog sa ilalim ng tubig, bagaman maraming mga espesye ang naninirahan sa loob o sa paligid ng tubig.  Ang pinakamalalaking mga pagong ay akwatiko o namumuhay sa tubig.

## Mga sanggunian
Kategorya:Pagong
Genome ng tao

Ang genome ng tao o *Homo sapiens* ay naka-imbak sa 23 mga pares ng kromosoma at sa maliit na mitochondrial na DNA. Ang 22 sa 23 na mga kromosomang ito ay nabibilang sa autosomal na mga kromosomang pares samantalang ang natitirang 1 pares ang XY na sistemang tagatukoy ng kasarian. Ang haploid na genome ng tao ay sumasakop sa kabuuan na higit sa tatlong bilyon na mga base na pares ng DNA. Ang proyektong genome ng tao(human genome project) ay lumikha ng reperensiyang genome ng euchromatikong genome ng tao na ginagamit sa buong mundo sa agham biomedikal.  

Ang haploid na genome ng tao ay naglalaman ng mga 23,000 na mga nagkokodigo ng protinang mga gene na labis na mas kaunti kesa sa inaasahan bago ang pagsisikwensiya ng genome ng tao.  Ang katunayan, ang tanging mga 1.5% nito ang nagkokodigo ng mga protina samantalang ang natitirang mga gene ay binubuo ng mga hindi nagkokodigong RNA na mga gene, regulatoryong mga sekwensiya, mga intron at mga hindi nagkokodigong DNA.
## Sanggunian
Kategorya:Henetika
Kategorya:Ebolusyon
Kategorya:Tao
Organisasyon

Ang **organisasyon**, **kasapian**, **asosasyon**, **klab** o **samahan** (Kastila: *organización*,  Ingles: *organization*, *club*, *association*) ay ang pangkat o grupong panlipunan ng mga tao na nagpapamahagi ng mga gawain para sa isang layuning pangsamasama, pinagsamasama, o tinipon-tipon.  Ang salitang *organisasyon* mismo ay hinango mula sa wikang Griyegong *organon*, na hinango naman sa mas kilalang salitang *ergon* - na nakikilala natin bilang "organo" - na may ibig sabihing isang kompartamento (pitak, silid, kuwarto, o bahagi) para sa isang partikular na gawain, trabaho, o hanapbuhay.  Ang "organisasyon" ay kaugnay ng salitang "pagtatatag".  Halimbawa nito ay ang World Trade Organization (WTO, ang Samahan nang Pandaidigang Pangangalakal).  Ang mga pamahalaan ay nakapagtatayo ng mga organisasyon.

## Tingnan din
*Kapisanan

## Mga sanggunian
*
Kromosomang 16 (tao)

Ang **Kromsomang 16** (Ingles: **Chromosome 16**) isa sa 23 pares ng mga kromsoma sa tao. Ang mga tao ay normal na may dalawang mga kopya ng kromosomang ito. Ang kromosomang ito ay sumasaklaw sa mga 90 milyong base na pares(na pantayong materyal ng DNA) at kumakatawan sa bababa sa 3 % ng kabuuang DNA sa selula ng tao. A of the total DNA in cells. Ang pagtukoy sa mga gene sa bawat kromosoma ay isang aktibong sakop ng henetikong pagsasaliksik. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba ibang pamamaraan upang hulaan ang bilang ng mga gene sa bawat kromosoma, ang tinantiyang bilang ng mga gene ay iba iba. Ang kromosomang 8 ay malamang na naglalaman sa pagitan ng 850 at 1,200 mga gene. Noong Pebrero 2010, ang isang bagong sanhi ng obesidad sanhi ng microdeletion ng kromosomang 16 ay inihayag. Ito ay maaaring magpaliwanag sa 1% ng mga kaso ng obesidad. Ang pagsasalik na ito ay isinagawa ni Propesor at iba pa sa Imperial College sa London at Vaudois University at inilathala sa *Nature* noong Pebrero 4, 2010. Ang depektong ito ay natukoy gamit ang mga DNA microarray at ito ay tumutungo sa pagsupil ng tatlumpung gene sa isang rehiyon ng kromosomang 16. Ang pagsasaliksik na ito ay nagpakitang ang microdeletion na ito ay relatibong karaniwan sa mga taong obese ngunit wala sa mga indbidwal na hindi obese.

## Mga sakit at diperensiya
*Trisomy 16
*Familial Mediterranean fever (FMF)
*Crohn's disease
*Thalassemia
*Autosomal dominant polycystic kidney disease (PKD-1)
*Autism

## Mga sanggunian
* 
* 
## Panlabas na kawing
*GeneReview/NCBI/NIH/UW entry on 16p11.2 Deletion Syndrome

Kategorya:Mga kromosoma
Kromosomang 11 (tao)

Ang **Kromosomang 11** (Ingles: **Chromosome 11**) ang isa sa 23 pares ng mga kromosoma sa tao. Ang mga tao ay normal na may dalawang mga kopya ng kromosomang ito. Ang kromosomang 11 ay sumasaklaw sa mga 134.5 milyong mga base na pares na pantayong materyal ng DNA at kumakatawan sa pagitan ng 4 at 4.5 porsiyento ng kabuuang DNA sa selula ng tao. Ito ang pinakamayaman sa gene at sakit na mga kromosoma sa genome ng tao. Ang pagtukoy sa mga gene sa bawat kromosomang ito ay isang aktibong sakop ng henetikong pagsasaliksik. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba't ibang mga pamamaraan upang hulaan ang bilang ng mga gene sa bawat kromosoma, ang tinantiyang bilang ng mga gene ay iba iba. Ang kromosomang 11 ay malaman na naglalaman sa pagitan ng 1,300 at 1,700 mga gene. Ang isang kamakailang pag-aaral ay nagpapakitang ang 11.6 na mga gene kada megabase kabilang ang 1,524 na nagkokodigo ng protinang mga gene at 765 mga pseudogene ay matatagpuan sa kromosomang 11. Ang higit sa 40% ng 856 na mga gene ng reseptor ng pang-amoy sa genome ng tao ay matatagpuan sa 28 na isa at maraming gene na mga kumpol sa kahabaan ng kromosomang ito.

## Mga gene
Ang sumusunod ang ilan sa mga gene na matatagpuan sa kromosomang 11:
* ACAT1: acetyl-Coenzyme A acetyltransferase 1 (acetoacetyl Coenzyme A thiolase)
* APOA4: apolipoprotein A-IV 
* ATM: ataxia telangiectasia mutated (includes complementation groups A, C and D)
* CD81
* WT1
* C11orf1
* CPT1A: carnitine palmitoyltransferase 1A (liver)
* DHCR7: 7-dehydrocholesterol reductase
* HBB: hemoglobin, beta
* HMBS: hydroxymethylbilane VIIA
* PAX6
* PTS: 6-pyruvoyltetrahydropterin synthase
* SAA1: serum amyloid A1
* SBF2: SET binding factor 2
* SMPD1: sphingomyelin phosphodiesterase 1, acid lysosomal (acid sphingomyelinase)
* TECTA: tectorin alpha (nonsyndromic deafness)
* TH: tyrosine hydroxylase
* USH1C: Usher syndrome 1C (autosomal recessive, severe)
* RAG1/RAG2: recombination activating genes

## Mga sakit at diperensiya
Ang sumusunod na mga sakit ang ilan sa mga naiuugnay sa mga gene sa kromosomang 11:
* autism (neurexin 1) 
* aniridia
* acute intermittent porphyria
* albinism
* ataxia-telangiectasia
* Beckwith-Wiedemann syndrome
* Best's disease
* beta-ketothiolase deficiency
* beta thalassemia
* bladder cancer
* breast cancer
* carnitine palmitoyltransferase I deficiency
* Charcot-Marie-Tooth disease
* Charcot-Marie-Tooth disease, type 4
* Denys-Drash syndrome
* familial Mediterranean fever
* Hereditary angioedema 
* Jacobsen syndrome
* Jervell and Lange-Nielsen syndrome
* Meckel syndrome
* methemoglobinemia, beta-globin type
* Mixed Lineage Leukemia
* multiple endocrine neoplasia type 1
* Hereditary Multiple Exostoses
* Niemann-Pick disease
* nonsyndromic deafness
* nonsyndromic deafness, autosomal dominant
* nonsyndromic deafness, autosomal recessive
* porphyria
* Romano-Ward syndrome
* Sickle cell anemia
* Smith-Lemli-Opitz syndrome
* tetrahydrobiopterin deficiency
* Usher syndrome
* Usher syndrome type I
* WAGR syndrome
## Sanggunian
Kategorya:Mga kromosoma
Kromosomang 18 (tao)

Ang **Kromosomang 18** o **kulaylawas na 18** (Ingles: *Chromosome 18*) ang isa sa 23 pares ng mga kromosoma sa tao. Ang mga tao ay normal na may dalawang mga kopya ng kromosomang ito. Ang kromosomang ito ay sumasaklaw sa mga 85 milyong mga base na pares(na pantayong materyal ng DNA) at kumakatawan sa pagitan ng 2.5% ng kabuuang DNA sa selula. Ang pagtukoy sa mga gene sa bawat kromosoma ay isang aktibong sakop ng henetikong pagsasaliksik. Dahil sa ang mga mananaliksik ay gumagamit ng iba ibang pamamaraan upang hulaan ang bilang ng mga gene sa bawat kromosoma, ang tinantiyang bilang ng mga gene ay iba iba. Ang kromosomang 18 ay malamang na naglalaman sa pagitan ng 300 at 400 mga gene. 

## Mga gene
Ang sumusunod ang ilan sa mga gene na matatagpuan sa kromosomang 18:
* FECH: ferrochelatase (protoporphyria)
* NPC1: Niemann-Pick disease, type C1
* SMAD4: SMAD, mothers against DPP homolog 4 (Drosophila)
* KC6: Keratoconus gene 6, discovery reported in 2005;
## Mga sakit at diperensiya
Ang mga sumusunod na sakit ang ilan sa mga nauugnay sa mga gene sa kromosomang 18:
* erythropoietic protoporphyria
* hereditary hemorrhagic telangiectasia
* Niemann-Pick disease Type C
* porphyria
* Selective Mutism
* Edwards syndrome (Trisomy 18)
* Tetrasomy 18p
* Monosomy 18p
* Pitt Hopkins Syndrome 18q21

## Mga sanggunian
* 
* 
* 

=Mga panlabas na kawing=
* Chromosome18.org
* Chromosome18 Registry And Research Society in Europe. 

Kategorya:Mga kromosoma