open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antropolohiyang pangkultura

Ang **antropolohiyang pangkultura** o **antropolohiyang pangkalinangan** (Ingles: ***cultural anthropology***) ay isang sangay ng antropolohiya na nakatuon sa pag-aaral ng kasamu't sariang pangkultura sa mga tao, na nagtitipon ng mga dato hinggil sa epekto ng pangglobong mga proseso na pang-ekonomiya at pampolitika sa lokal na mga katotohanang pangkultura. Gumagamit ang mga antropologo ng mga paraan, kabilang na ang obserbasyon ng partisipante (pagmamasid ng kalahok), mga panayam, at mga surbey na pang-estadistika. Ang kanilang pananaliksik ay kadalasang tinatawag na gawaing panlarangan dahil kinasasangkutan ito ng paglalagi ng mga antropologo nang matagalan sa lugar ng pananaliksik.

## Konsepto ng Kultura 
Ang isa sa mga pinakaunang artikulasyon ng antropolohikal na kahulugan ng terminong "kultura" ay nagmula kay Ginoong Edward Tylor, na matatagpuan sa unang pahina ng kanyang aklat noong 1871. Ayon kay Tylor, "ang kultura, o sibilisasyon, na kinuha sa malawak at etnograpikong perspektibo, ay tumutukoy sa kumplikadong hanay ng mga kaalaman, paniniwala, sining, moralidad, batas, kaugalian, at iba pang kakayahan at gawi na nakamit ng isang tao bilang kasapi ng lipunan.". Ang terminong "sibilisasyon" ay nagbigay-lalim sa mga kahulugang inilatag ni V. Gordon Childe, kung saan naging malawak ang saklaw ng kultura — kabilang na sa mga ito ang konsepto ng sibilisasyon. Ayon kay Kay Milton, dating direktor ng pananaliksik sa antropolohiya sa Queens University Belfast, ang kultura ay maaaring maging pangkalahatan o tiyak. Ito ay maaaring pumatungkol sa mayorya ng sangkatauhan o sa partikular na pangkat etniko gaya ng kulturang African American o Irish American. Ang mga partikular na kultura tulad ng nabanggit ay nagtataglay ng nakabalangkas na sistema. Nangangahulugan ito na ang sistema ay tiyak na nakaayos at ang pagdaragdag o pagtanggal ng anumang elemento mula dito ay maaaring magdulot ng negatibong epekto.

## Mga sanggunian
Kategorya:Antropolohiyang kultural
Edukasyong pangmusika

Ang **edukasyong pangmusika** ay isang larangan ng pag-aaral na may kaugnayan sa pagtuturo at pagkatuto ng musika. Hinahawakan nito ang lahat ng mga nasasakupan ng pagkatuto, kasama na ang dominyong sikomotor (ang pag-unlad ng mga kasanayan), ang dominyong kognitibo (ang pagkakamit ng kaalaman), at, sa mga paraang partikular at mahalaga, ang dominyong apektibo, kabilang na ang apresyasyon o pagpapahalaga sa musika at sensitibidad. Ang inkorporasyon (pagsasama sa katawan ng pagtuturo at pagkatuto) ng pagsasanay na pangmusika mula sa mga edukasyong *preschool* hanggang sa postsekundaryo ay karaniwan sa karamihan ng mga bansa dahil ang pagiging kasangkot sa musika ay itinuturing na isang pundamental na bahagi ng kultura at ugali ng tao. Katulad ng wika, ang musika ay isang paggawa at katuparan na nagbubukod sa atin bilang mga tao.

## Mga sanggunian
Kategorya:Edukasyon
Kategorya:Araling pangkultura
Kategorya:Musika
Antropolohiya ng relihiyon

Ang **antropolohiya ng pananampalataya** o **antropolohiya ng relihiyon** ay kinasasangkutan ng pag-aaral ng mga panimulaan o institusyong panrelihiyon na may kaugnayan sa iba pang mga institusyong panlipunan, at ang paghahambing ng mga paniniwala at mga gawaing panrelihiyon ng iba't ibang mga kultura. Ang antropolohiyang moderno ay nagpapalagay na mayroong kumpletong pagpapatuloy sa pagitan ng pag-iisip na makamadyik at ng relihiyon, at na ang bawat relihiyon ay isang produktong pangkultura, na nilikha ng pamayanan ng tao na sumasamba rito.

## Mga sanggunian
*
Propesyon

Ang **propesyon** ay isang bokasyon na naitatag sa isang espesyalisadong pagsasanay na pang-edukasyon, na ang layunin ay ang makapagbigay ng malayuning payo at paglilingkod sa ibang mga tao, para sa isang tuwiran at tiyak na kabayaran, na nakahiwalay nang buo magmula sa inaasahan ng ibang pagkakamit na pangnegosyo. Samantla, ang isang **propesyunal** ay ang tao na binabayaran upang magsagawa ng isang espesyalisadong pangkat ng mga gawain at upang makumpleto ang mga ito para sa isang kabayaran. Ang tradisyunal na mga prupesyon ay kinabibilangan ng mga manggagamot, mga inhinyero, mga manananggol, mga arkitekto, at mga kumisyonadong opisyal ng militar. Sa kasalukuyan, ang kataga ay nilalapat din para sa mga nars, mga akawntant, mga edukador, mga siyentipiko, mga eksperto sa teknolohiya, mga manggagawang panlipunan, mga artista ng sining, mga katiwala ng aklatan o biblyotekaryo (mga propesyunal sa impormasyon) at marami pang iba. Ginagamit din ito sa larangan ng palakasan upang ipagkaiba ang mga manlalarong baguhan mula sa mga binabayaran, kaya't may tinatawag na putbolerong propesyunal at golper na propesyunal. Maraming mga kompanya ang isinasama ang salitang propesyunal sa kanilang pangalan ng tindahan upang ipahiwatig ang kalidad ng kanilang serbisyo at kahusayan sa pagtatrabaho o gawain.

Sa ilang mga kultura, ang katagang "propesyunal" ay ginagamit bilang isang parirala upang ilarawan ang isang partikular na sapin na panlipunan ng mga manggagawang edukado at may suweldo na nasisiyahan sa malawak na awtonomiyang pangtrabaho at karaniwang nakikilahok sa malikhain at mapangpag-isip na gawaing mapanghamon.

Dahil sa likas na personal at kompidensiyal (lihim) ang maraming mga paglilingkod na pamprupesyon, na nangangailangan ng isang malaking bahagdan ng pagtitiwala sa mga ito, karamihan sa mga propesyunal ang nasasailalim ng mahigpit na mga kodigo ng kaasalan na naglalapat ng mabalasik na obligasyong moral at etika.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mga trabaho
Kategorya:Propesyon
Nalalapat na agham

Ang **nalalapat na agham** () ay ang paglalapat o paggamit ng kaalaman ng tao upang makabuo o makapagdisenyo ng mga bagay na magagamit. Halimbawa nito ang pagsubok sa isang modelong makateorya sa pamamagitan ng paggamit ng pormal na agham o paglulunas ng isang problemang praktikal sa pamamagitan ng paggamit ng likas na agham. Ang mga larangan sa inhinyeriya ay malapit na may kaugnayan sa nilalapat na mga agham. Mahalaga ang nalalapat na agham para sa pagpapaunlad ng teknolohiya. Ang paggamit nito sa mga tagpuang pang-industriya ay karaniwang tinutukoy bilang *research and development* (R&D) sa Ingles. Kaiba ang nilapat na agham magmula sa saligang agham, na naglalayong mailarawan ang pinaka saligang mga bagay o mga puwersa, na mayroong mas kakaunting pagbibigay ng diin sa mga paggamit o paglalapat na praktikal. Ang nalalapat na agham ay maaaring maging katulad ng biolohiya at pisika.

Kategorya:Mga sangay ng agham
Etikang pamprupesyon

Ang **etikang pamprupesyon** o **etikang pampropesyon** ay sumasaklaw sa mga pamantayang personal at pangkorporasyon ng mga ugaling inaasahan magmula sa mga propesyunal.

## Mga sanggunian
Kategorya:Etika
Obligasyong moral

Sa pangkalahatan, ang **pananagutang moral** o **obligasyong moral** ay ang pananagutan o obligasyon na nauukol sa mabuti at matuwid na kaugalian. Subalit ang katagang ito ay maaari ring magkaroon ng ibang mga kahulugan sa pilosopiyang moral, sa relihiyon, at sa mga katagang ginagamit ng karaniwang tao. Sa pangkaraniwan, ang gawain na obligasyong moral ay tumutukoy sa isang paniniwala na ang gawain ay isang inatas na gawain ng kanilang nakatakdang mga pagpapahalaga. Nagkakaiba-iba ang mga pilosopong moral hinggil sa pinagmulan ng pananagutang moral, at hinggil sa kung ang ganiyang mga obligasyon ay nakalabas sa kumakatawan o kinakatawang tao (iyong, sa isang diwa, ay malayunin at mailalapat sa lahat ng mga kinatawan) o kaya ay nakapaloob (iyong nakabatay sa personal na mga hangarin ng kinatawan, pati na pagpapalaki, kunsensiya, at iba pa).

Ang obligasyon ay isang pangkat ng mga alituntunin na susundin ng isang tao. Matatagpuan ng isang indibiduwal ang pagkakaroon ng mga pananagutan sa loob ng kaniyang samahan sapagkat nagtatakda ang kaniyang mga kasamahan (na kasama siya) ng pangkat ng mga alintuntunin na dapat sundin. Ang pangkat ng mga alituntuning ito ay maaaring laban sa pansariling mga mithiin ng isang indibiduwal. Ang indibiduwal ay nagpapahayag ng kaniyang moralidad sa pamamagitan ng pagsunod sa mga alituntuning ito sa pamamagitan ng pagtanaw sa mga alituntuning ito bilang mabuti upang mapapayapa ang lipunan.

Samantala, ang **responsibilidad na moral** ay isang katayuan na pangmoralidad na maging karapat-dapat na purihin, sisihin, gantimpalaan, o parusahan dahil sa isang paggawa o hindi paggawa, alinsunod sa mga obligasyon moral ng isang tao. Ang pagpapasya nang kung anong bagay o gawain ang ituturing na obligasyong moral ay isang pamprinsipyong pagtutuon ng larangan ng etika. Ang mga taong mayroong moral na responsibilidad para sa isang kilos ay tinatawag na mga ahenteng moral. Ang mga ahente may kakayahang muni-muniin ang kanilang kalagayan, magbuo ng mga intensiyon o hangarin hinggil sa kung paano sila kikilos, at pagkaraan ay susundan ng pagsasakatuparan ng kilos na iyon. Ang malayang kalooban o kagustuhan ay isang mahalagang paksa sa pagtatalo hinggil sa kung ang mga indibidwal ay may pananagutan sa kanilang mga pagkilos, at kung nananagot nga ay sa anong diwa. Iniisip ng mga inkompatibilista na ang determinismo ay hindi kasundo ng malayang kalooban, habang ang mga kompatibilista naman ay nag-iisip na maaaring umiral ang dalawang ito.

Ang moral na responsibilidad ay maaaring hindi katulad ng legal na responsibilidad (pananagutang pambatas). Ang isang tao ay may pananagutang pambatas para sa isang pangyayari kapag ang tao na iyon ang mananagot na maparusahan sa loob ng sistema ng hukuman para sa isang kaganapan. Bagaman maaaring madalas na ito ay isang kaso o pagkakataon kung kailan ang isang tao ay moral na may responsibilidad para sa isang gawain, siya man ay mayroong responsibilidad na pambatas para sa gawaing iyon; subalit ang dalawang ito ay hindi palagiang nagkakasabayan.

## Mga sanggunian
Obligasyon
Kategorya:Etika
Ekonomikang pangkalusugan

Ang **ekonomiks na pangkalusugan** o **ekonomiks ng kalusugan** (Ingles: ***health economics***) ay isang sangay ng ekonomiks na nakatuon sa mga paksang may kaugnayan sa pagkamabisa, kahusayan, halaga at ugali sa produksiyon at pagkonsumo ng kalusugan at pangangalagang pangkalusugan. Ang ekonomiks na pangkalusugan ay isang mahalagang kasangkapan para sa pagpapabuti ng impormasyon na pinagbabatayan ng mga pagpapasya hinggil sa pangangalaga ng kalusugan. Nakakatulong ito sa pagbibigay ng kabatiran at nakapagpapainam sa pagpapasiya. Pinag-aaralan ng mga **ekonomistang pangkalusugan** ang pagtakbo ng mga sistema ng pangangalagang pangkalusugan pati na mga ugaling nakakaapekto sa kalusugan; at sinisiyasat at tinitimbang din nila ang maraming mga uri ng impormasyong pampananalapi: mga halaga o presyo, at mga gastusin o gugulin.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ekonomiks na pangkalusugan
Walang hanggang pagkabirhen ni Maria

Ang **walang hanggang pagkabirhen ni Maria** ay isang dogma at doktrina ng Simbahang Katolika, ito ay mahalagang bahagi ng pananampalatayang Kristiyano. Bahagi ng pananampalatayang ito ang aral at doktrina na si Maria ay isang birhen bago at matapos isilang si Hesus.

Ipinagdiriwang ng mga Kristiyano ang Walang Hanggang Pagkabirhen ni Maria tuwing Nobyembre 21, bilang memoriyal. Ito ay batay sa Talataan 7 ng *Protoevangelium of James* .

## Paglilihi kay Hesus
Si Maria ay nagdalan-tao ayon sa kagustuhan ng Diyos, at ayon na rin sa nasusulat.

## Doktrina
Ang pagkabirhen ni Maria ay hindi lamang sa pagiging Ina kay Hesus, kundi pati na rin sa lahat ng muling maisisilang sa bagong buhay para sa Diyos Ama.

Ang pagkabirhen ni Maria ay hindi lamang basta pagpigil sa pakikipagtalik na sekswal kundi ng positibong pagpapahalaga ng ganap at personal niyang dangal at paghahandog niya ng buong sarili sa Diyos.

Kategorya:Mga dogma na para kay Maria
Kategorya:Teolohiya at doktrinang Anglikano
Kategorya:Teolohiya at doktrinang Katoliko
Kategorya:Teolohiyang Lutherano
Kategorya:Teolohiya ng Ortodoksiyang Pansilangan
Kategorya:Mga katagang Kristiyano
Pamamanhikan

Ang **pamamanhikan**  (Ingles: *supplication*, *request*) ay isinasagawa kapag ang babae at lalaki ay nagkasundong magpakasal. Pormal na hinihingi ng lalaki ang kamay ng babae sa magulang nito habang kaharap ang sarili niyang magulang. Sa ilang lugar ay isinasama pa ng lalaki ang Punong Barangay o iba pang maimpluwensiyang kamag-anak o kaibigan upang lumahok sa pamamanhikan. Kadalasang may malaking salu-salo sa hapag ang magaganap na pamamanhikan. Dito ay pinag-uusapan ang petsa at pook-kasalan ng mag-sing irog, maging ang ilan pang detalye, katulad ng magiging ninong at ninang, ang paring magkakasal, mga abay, lugar ng kainan, at maging ang listahan ng mga bisita.

Kategorya:Kultura ng Pilipinas
Ekonomiyang pampolitika

, ''Discours sur l'oeconomie politique*, 1758]]
Ang **ekonomiyang pampolitika** ay ang orihinal na katagang ginamit para sa pag-aaral ng produksiyon, pagbili, at pagbebenta, at ng kanilang kaugnayan sa batas, kostumbre, at pamahalaan, pati na sa pagmumudmod ng pambansang kita at kabang-yaman. Ang *ekonomiyang pampolitika* ay nagmula sa pilosopiyang moral. Umunlad ito noong ika-18 daantaon bilang pag-aaral ng mga ekonomiya ng mga estadong tinatawag na mga *polity*, kung kaya nabuo ang katagang pang-ekonomiyang *pampolitika*.

Noong hulihan ng ika-19 daantaon, ang katagang *ekonomiks* ay naging kapalit ng *ekonomiyang pampolitika*, na kasabay ng paglalathala ng isang maimpluwensiyang araling aklat ni Alfred Marshall noong 1890. Noong mas maaga pa, itinaguyod ni William Stanley Jevons, na isang tagapagpanukala ng mga paraang pangmatematika na inilalapat sa  paksa, ang *ekonomiks'' dahil sa kaiklian nito at sa pagkakaroon ng pag-asa na ang kataga ay maging " kinikilalang pangalan ng isang agham."

Sa kasalukuyan, ang ekonomiyang pampolitika, kung saan ito ay hindi ginagamit bilang isang singkahulugan para sa ekonomiks, ay maaaring tumukoy sa mga bagay na talagang magkakaiba, kabilang na ang analisis na Marxiano, nilalapat na mga pagharap na pinili ng publiko (pinili ng madla) na nanggaling sa paaralan ng Chicago at sa paaralan ng Virginia, o payak na payong ibinigay ng mga ekonomista sa pamahalaan o publiko hinggil sa pangkalahatang patakarang ekonomiko o hinggil sa espesipikong mga panukala.  Makukuha ito bilang isang pook ng pag-aaral sa ilang partikular na mga dalubhasaan at mga pamantasan.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ekonomiyang pampolitika
Utang na loob

Ang **utang na loob** ay napapagkamali ng isang katangian na ipinapapakita ng mga Pilipino lamang. Baka ito ay nagiging nakakalito dahil ang kahalagahang ito ay nagbabago sa iba't ibang katutubong grupo sa buong bansa.

Ayon kay Charles Kaut (1961), ang "utang na loob" ay hindi katangi-tanging Pilipino. Ito ay makikita rin sa Washington, D.C. kaso lang mas binibigyan ng kahalagahan ng mga Amerikano ang **kaliwaan**. Kaya ang pagsasabi na ang "utang na loob" ay ipinapakita ng mga Pilipino lamang ay nakakalinlang at mapanganib. Ang "utang na loob" ay nagiging isang madaling paraan para maitaguyod ang status kolonyal sa utak ng Pilipino (Enriquez 1977). Ang Ingles na interpretasyon nito ay resiprosidad at ito ay nakakatulong sa pagtaguyod ng imahe na ang mga kolonisador ang mas may nakukuha. Sa pag-aaral ni Kaut, ang "utang na loob" bilang palitan ng kalakal at pabor ang naging tanyag na interpretasyon nito pero ang "utang na loob" ay hindi kasing may balak ng  kasabihang "*you scratch my back, I scratch yours*". Isinalin rin ni Kaut, na ang "utang na loob" ay "*debt of gratitude*" ngunit ang dating konsepto pa rin ang nanatili hanggang napalitan ito ng resiprosidad.

Mas pinalaganap pa ng isang dalub-agham na si Holleinsteiner ang maling interpretasyon ng "utang na loob" noong sinabi niya na ito ay "kontraktwal". Habang kinikilala naman niya ang importansya ng emosyon (ang pinakamalapit niyang konsepto sa **loob**), sinasabi niya na ang taong nakatanggap ay naitutulak na ipakita ang kanyang pasasalamat sa paraan ng pagbabalik ng pabor na may interes. Ang pagsusuri naman ni De Mesa (1987) ng "utang na loob" bilang pangako sa "pagkakaisa ng tao" ay mas malapit sa lohika ng ugaling Pilipino at ang gamit nito sa ating wika. Ayon kay De Mesa, gumagana ito bago pa ang pagtanggap ng isang pabor. 

Sa **Sikolohiyang Pilipino**, ang "utang na loob" ay isang importanteng "***accommodative surface value***" kasama ng **hiya** at **pakikisama**. Ang kabilang grupo naman ay ang "***confrontative surface values***" kung saan nakabilang ang mga kahalagahan tulad ng **lakas ng loob** at **pakikibaka**. 

Ang "utang na loob" ay ang obligasyon na nararamdaman ng isang tao na muling bayaran ang isang taong gumawa ng pabor para sa iyo. Ang mga pabor na nakakalabas ng "utang na loob" sa isang tao ay yung mga pabor na hindi matutumbasan ng halaga o kung may halagang nakasangkot, may kasamang malalim na dimensyong personal na panloob.  Ang panloob na dimensyong ito (**loob**) ay ang nag-iiba sa "utang na loob" sa ordinaryong utang. Dahil sa internal na kababalaghan na ito, mas malalim ito kaysa sa normal na utang o kahit ang kanluraning konsepto ng pag utang sa isang pabor. Ipinapaliwanag ng Sikolohiyang Pilipino na ito ay isang repleksyon ng **kapwa**. 

Ang "utang na loob" ay isang kahalagahan na gumagalaw para makilala, mairespeto, maitaguyod, at minsan maipatanggol ang pangunahing karangalan ng bawat tao. 

Kategorya:Kultura ng Pilipinas
Adat

Ang **adat** ay isang uri ng batas ng kaugalian ng mga Tausug ng Mindanao. Sumasaklaw ito sa bawat bahagi ng buhay, maging panlipunan, pampolitika at panrelihiyon. Pinapahintulutan ng adat ang sara (ang Batas) upang gumamit ng pwersang pisikal para maisakatuparan ang katarungan.

Kategorya:Batas sa Pilipinas
Kategorya:Indonesia
Suplikasyon (paglilinaw)

Ang **suplikasyon** ay maaaring tumukoy sa:

*Paghingi ng patnubay sa pamamagitan ng pananalangin; tinatawag ding petisyon, kahilingan, o pakiusap
*Pamamanhikan
Kasaysayang pang-ekonomiya

Ang **kasaysayang pangkabuhayan** o **kasaysayang pang-ekonomiya** (Ingles: ***economic history***) ay ang pag-aaral ng mga ekonomiya o kababalaghang pang-ekonomiya na nasa nakaraang mga kapanahunan. Ang pagsusuri ng kasaysayang pang-ekonomiya ay isinasagawa na ginagamit ang pagsasama-sama ng mga paraang pangkasaysayan, mga paraang pang-estadistika, at sa pamamagitan ng paggamit ng teoriyang pang-ekonomiya sa mga kalagayang pangkasaysayan at mga institusyon. Kabilang sa paksa ang kasaysayang pangnegosyo, kasaysayang pampananalapi at nakikipagpatung-patong sa mga pook ng kasaysayang panlipunan na katulad ng kasaysayang pangdemograpiya at kasaysayan ng paggawa. Ang kuwantitatibo o pandami (ekonometriks) na kasaysayang pang-ekonomiya ay tinatawag ding Kliyometrika.

## Mga sanggunian
Kategorya:Kasaysayan
Ekonomiyang pandaigdigan

Ang **kabuhayang pandaigdigan** o **ekonomiks na pandaigdigan** (Ingles: ***international economics***) ay nakatuon sa mga epekto ng gawaing pang-ekonomiya ng mga pagkakaibang pandaigdigan sa mga napagkukunang pamproduksiyon at mga kagustuhan ng tagakonsumo at ng mga institusyon na nakakaapekto sa kanila. Nilalayon nitong maipaliwanag ang mga gawi at mga kinahihinatnan ng mga transaksiyon at mga interaksiyon sa pagitan ng mga naninirahan sa iba't ibang mga bansa, kabilang na ang pangangalakal, pamumuhunan, at migrasyon.

* Pinag-aaralan ng **kalakalang pandaigdigan** ang mga daloy ng kalakal at mga serbisyo sa kahabaan ng mga hangganang pandaigdigan magmula sa mga bagay na panustos at pangangailangan, integrasyong pang-ekonomiya, mga galaw ng bagay na pandaigdigan, at pagbabagu-bago ng patakaran na katulad ng halaga ng taripa at mga kuwota ng pag-aangkat.

* Pinag-aaralan ng **pananalaping pandaigdigan** ang daloy ng puhunan sa kahabaan ng mga pandaigdigang pamilihang pampananalapi, at ang mga epekto ng mga galaw na ito sa mga antas ng pagpapalitan.

* Pinag-aaralan ng pandaigdigang **ekonomiks na monetaryo** (ekonomiks ng salaping pambayan) at ng **makroekonomiks** ang mga daloy ng pera at daloy na makro o malakihan sa kahabaan ng mga bansa.

Samantala, ang **kabuhayang pangmundo**, **ekonomiyang pandaigdig**, o **ekonomiyang pangglobo** (Ingles: ***world economy***, ***global economy***) ay pangkalahatang tumutukoy sa ekonomiya, na nakabatay sa mga ekonomiya ng lahat ng mga bansa ng mundo o mga ekonomiyang pambansa.  Maaari ring tanawin ang **ekonomiyang global** bilang ang ekonomiya ng lipunang pangglobo at mga ekonomiyang pambansa - bilang mga ekonomiya ng mga lipunang lokal, na gumagawang iisa ng globo o daigdig. Masusuri ito sa sari-saring mga uri ng mga  pamamaraan, katulad ng batay sa ginamit na modelo o isang partikular na salaping umiiral (katulad ng dolyar ng Estados Unidos).

## Mga sanggunian
Kategorya:Ekonomiya
Kategorya:Internasyonal na ekonomika
Salaping umiiral

Sa batas, nangangahulugan ang pariralang **salaping umiiral** (*legal tender*) sa isang paraan ng pagbayad o instrumentong pampananalapi na kinikilala ng batas bilang isang bagay na maaaring gamitin sa pagbayad ng anumang pagkakautang, at kung saan nawawala o kinukunsidera nang "bayad" ang utang na iyon.  Halimbawa, sa maraming bansa, tinatanggap bilang salaping umiiral ang salaping papel at barya, ngunit iba ang kahulugan ng "salaping umiiral" sa bawa't bansa o hurisdiksiyon.

Kategorya:Pananalapi
Kategorya:Salapi
Ekonomikang pangkaunlaran

Ang **ekonomikang pangkaunlaran** o **ekonomikang pampag-unlad** (Ingles: ***development economics***) ay isang sangay ng larangan ng ekonomika na humaharap sa mga aspetong pang-ekonomiya ng proseso ng kaunlaran sa mga bansang mababa ang kita. Hindi lamang ito nakatuon sa mga paraan ng pagtataguyod ng paglago ng ekonomiya at pagbabagong pangkayarian subalit gayundin sa pagpapainam ng potensiyal para sa masa ng populasyon, halimbawa na ang sa pamamagitan ng mga kalagayan ng kalusugan, edukasyon at pook ng hanapbuhay, sa pamamagitan man ng mga pinagmumulang publiko o pribado.

Kasangkot sa ekonomikang pangkaunlaran ang paglikha ng mga teoriya at mga metodo na nakakatulong sa pag-alam o determinasyon ng mga patakaran at mga gawain, at maaaring isakatuparan sa kahit na antas na domestiko o internasyunal. Maaari itong kasangkutan ng muling pagbubuo ng kayarian ng mga insentibong pampamilihan o ng paggamit ng mga paraang pangmatematika na katulad ng optimisasyong intertemporal; para sa pag-aanalisa ng proyekto, o maaari itong kasangkutan ng isang kahaluan ng mga paraang pandami (kuwantitatibo) o kuwalitatibo.

Hindi tulad ng maraming iba pang mga larangan ng ekonomika, ang mga pagharap na nasa loob ng ekonomikang pangkaunlaran     ay maaaring magpaloob ng mga bagay na panlipunan at pampolitika upang makagawa ng partikular na mga plano. Gayundin, katulad ng iba pang mga larangan na pang-ekonomika, walang pagkakasundu-sundo hinggil sa kung ano ang dapat na matutunan o malaman ng mga mag-aaral.  Ang iba't ibang mga pagharap ay maaaring magsaalang-alang ng mga bagay na makapag-aambag sa pagtatagpong pang-ekonomiya o hindi pagtatagpo sa kahabaan ng mga kabahayan, mga rehiyon, at mga bansa.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ekonomiya
Lingguwistikang pangkasaysayan

Ang **lingguwistikang pangkasaysayan** o **lingguwistikang diyakroniko** (Ingles: ***historical linguistics*** o ***diachronic linguistics***) ay ang pag-aaral ng pagbabago ng wika. Mayroon itong limang pangunahing mga pinagtutuonan: ang mailarawan at itala ang napagmamasdang mga pagbabago sa partikular na mga wika; ang buoing muli ang prehistorya ng mga wika at alamin ang kanilang pagiging magkakaugnay, na ipinapangkat ang mga ito ayon sa mga mag-anak ng mga wika; ang magpaunlad ng mga teoriyang pangkalahatan patungkol sa kung paano at kung bakit nagbabago ang wika; ang mailarawan ang kasaysayan ng mga pamayanan ng pagsasalita; at upang mapag-aralan ang kasaysayan ng mga salita (ang tinatawag na etimolohiya).

## Tingnan din
*Lingguwistikang sinkroniko

Kategorya:Lingguwistikang historiko
Lingguwistikang sinkroniko

Sa larangan ng lingguwistika, ang **sinkronikong analisis** na tinatawag ding **sinkronikong lingguwistika** ay isang pag-aaral na tumatanaw sa kababalaghang lingguwistika sa iisang tuldok lamang ng panahon, karaniwan na ang nasa kasalukuyan, bagaman maaari rin ang isang pagsusuring sinkroniko ng isang porma o anyo ng wikang makasaysayan. Maaari itong ipagkaiba mula sa diyakronika, na sumasaalang-alang sa isang penomena ayon sa mga pag-unlad sa paglipas ng panahon. Ang analisis na diyakroniko ay ang pangunahing pinagtutuonan ng lingguwistikang pangkasaysayan; ang karamihan ng ibang mga sangay ng lingguwistika ay nakatuon sa ilang porma o anyo ng sinkronikong analisis.

Ang mga pagharap na sinkroniko at diyakroniko ay maaaring magkamit ng talagang magkakaibang mga konklusyon o paglalagom. Bilang halimbawa, ang isang malakas na pang-uring Hermaniko na katulad ng salitang Ingles ma *sing - sang - sung* ("umawit - umawit na - nakaawit na") ay iregular (hindi regular) kapag tinanaw na pangsinkroniko; pinupruseso ng utak ng isang katutubong tagapagsalita ang mga ito bilang mga anyo o pormang natutunan, samantalang ang hinangong mga anyo o porma ng pang-uring regular ay may talagang kaibahan sa pagpuproseso, sa pamamagitan ng paglalapat ng mga patakarang pamproduksiyon o produktibo (halimbawa na ang pagdaragdag ng *-ed* sa saligang porma ng isang pang-uri, na katulad ng *walk - walked*, na may kahulugang *lakad - naglakad*). Ito ang pagkakaunawa sa larangan ng sikolingguwistika, na may kaugnayan din para sa didaktika ng wika, na kapwa mga disiplinang sinkroniko. Subalit ang isang analisis na diyakroniko ay magpapakita ang isang malakas na pang-uri ay isang natira o labi ng isang talagang regular na sistema ng mga pagbabago sa panloob na patinig; madalang gamitin ng mga lingguwistikong pangkasaysayan ang kategorya na "pang-uring iregular".

## Tingnan din 
*Lingguwistikang kontrastibo

## Mga kawing panlabas
* Payak na ilustrasyon ng mga pagkakaiba sa pagitan ng kaibahan o baryasyong sinkroniko at diyakroniko.

*
Paghahambing ng mga sistemang pang-ekonomiya

Ang **pagpaparis** o **paghahambing ng mga sistemang pang-ekonomiya** (Ingles: ***comparative economic systems***) ay ang kabahaging larangan ng ekonomiks na humaharap sa pag-aaral na naghahambing ng iba't ibang mga sistema ng organisasyon na pang-ekonomiya, katulad ng kapitalismo, sosyalismo, peudalismo at ng ekonomiyang magkahalo. Kung gayon, ang **ekonomiks na komparatibo** ay pangunahing binubuo ng pagsusuri ng paghahambing-hambing ng mga sistemang pang-ekonomiya bago ang taon ng 1989 subalit lumipat nang malakihan ang pagpupunyagi nito sa paghahambing ng mga epektong pang-ekonomiya ng karanasan ng paglilipat magmula sa sosyalismo hanggang kapitalismo.

## Noong panahon ng Digmaang Malamig 
Ang pag-aaral na pampaghahambing ng mga sistema ng ekonomiks ay may kahalagahang praktikal at pampolitika noong panahon ng Digmaang Malamig, kapag ang kaukulang kagalingan o kabutihan ng mga sistemang kapitalista at komunista ng organisasyon o pagsasaayos na pang-ekonomiya at pampolitika ay isang pangunahing paksa na pampagsasaalang-alang na pampolitika. Isa sa pinaka importanteng maagang mga kontribusyon ay ang debate ng pagkakalkula hinggil sa pagbibigay ng diin o asersiyon ni Ludwig von Mises na ang isang sistema ng pangunahing pagpaplano ay hindi magaganap dahil sa ang impormasyong nalilikha ng isang sistema ng presyo ay hindi kailanman makukuha ng mga nagpaplano. Ang isang tugon ay ang pagtangkilik at bahagiang pagpapatupad ng mga sistema ng sosyalismong pampamilihan (sosyalismong pangmerkado).

## Pagkaraan ng 1989 
Dahil sa pagbagsak ng Komunismo, ang pagtutuon ng pansin ay lumipat sa mga suliranin ng mga ekonomiya ng transisyon. Sa piling ng sandakot na mga hindi pagsasali, ang lahat ng pangkasalukuyang mga sistemang umiiral ay mayroong oryentasyon o diwa ng kapitalismo, bagaman ang karamihan ng gampaning pang-ekonomiya ng estado ay sumusuporta sa panghaliling pananaw na ang ekonomiyang magkahalo ay lumitaw bilang nangingibabaw na anyo ng mga kaayusan o organisasyong pang-ekonomiya.

Kahit na sa loob ng kawalan ng maraming mga pagkakaiba sa pagitan ng mga bansa, ang mapaghambing na pag-aaral ng mga sistemang pang-ekonomiya ng mga paglalagak o paglalagay ng nakukuhang mga bagay ay talagang mahalaga sa paglalarawan ng mga kahihinatnan ng pamalit na mga metodo ng alokasyon ng rekurso, kasama na ang mga pamilihan, mga kabahayan, sentralisadong alokasyon at kostumbre.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Mga sistemang pang-ekonomiya
Un Hommo Au Chapeau

Ang **Un Hommo Au Chapeau**, *Lalaking may sombrero* sa wikang Tagalog, ay isang Pelikulang Pilipino na wala pang lapat na tunog na nilikha noong 1897, ipinalabas dito ang mga larawang kuha ng isang Espanyol na nagngangalang Pertierra na ipinalabas sa Salon Pertierra, Escolta, Manila. Ang nasabi ring pelikula ay tinatawag na **Still Motion Picture** o tanging mga larawan lamang ang ipinapakita sa pamamagitan ng **60mm Gaumont Chrono-photograph projector**. Hindi naipalabas ang nasabing pelikula noong kapaskuhan ng 1896, kaya't ito ay ipinalabas noong 1 Enero 1897, kasabay ang mga tatlo pang pelikula na kanyang nilikha sa pamamagitan ng pagkuha ng mga larawan, ang Une Scene de danse Japonaise *(Tagpo sa saway ng mga Hapon)*, Les Boxers *(Ang Boksingero)*, at ang La Place de L' Opera ''(Ang lugar ng l' Opera)''.

Kategorya:Mga pelikula ng 1897
Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas
Ekonomikang pambayan

Ang **ekonomikang publiko**, **ekonomikang sektor na publiko**, **ekonomikang pangmadla**, o **ekonomikang pambayan** (Ingles: ***public economics*** o ***economics of the public sector***) ay ang pag-aaral ng patakaran ng pamahalaan sa pamamagitan ng lente ng kagalingan at karampatang (*equity* o ekwidad) pang-ekonomiya. Sa antas nitong pinakasaligan, ang ekonomikang pambayan ay nagbibigay ng isang balangkas para sa pag-iisip patungkol sa kung ang pamahalaan ay dapat ba o hindi dapat na makilahok sa mga pamilihang pang-ekonomika at sa kung hanggang saan ba ang gampanin nito. Upang magawa ito, ginagamit ang teoriyang mikroekonomiko upang matantiya kung ang pamilihang pribado ay maaari talagang makapagbigay ng mahuhusay na mga resulta kapag wala ang pakikisangkot ng pamahalaan. Likas na ang pag-aaral na ito ay kinasasangkutan ng pagsusuri ng pagbubuwis at mga gastos ng pamahalaan. Ang paksang ito ay sumasaklaw sa maraming mga paksa na kinabibilangan ng mga pagkabigo ng pamilihan, mga pagkalabas (mga eksternalidad), at ang paglikha at pagpapatupad ng patakaran ng pamahalaan. Ang ekonimiks na pambayan ay nagbubuo magmula sa ekonomikang pangkapakanan at talagang ginagamit bilang isang kasangkapan upang mapainam ang kapakanan ng lipunan. 

Kabilang sa mga paraan at paksang pangmalawakan ang:
* pagsusuri at disenyo ng patakarang pampubliko]
* toeriya ng pananalaping publiko at ang paggamit o paglalapat nito
* mga epekto ng distribusyon ng pagbubuwis at gastos ng pamahalaan
* pagsusuri ng pagkabigo ng pamilihan at kabiguan ng pamahalaan.

Ang pagbibigay ng diin ay nasa mga paraang pampagsusuri at pang-agham at pagsusuring pangpamantayan at pang-etika (normatibo at etikal), na maipagkakaiba magmula sa ideolohiya. Ang mga halimbawa ng paksang nasasakop ay ang pagkakataon ng buwis, pagbubuwis na optimal, at ang teoriya ng kalakal na pangmadla.

## Mga sanggunian
Kategorya:Ekonomikang publiko
Panorama de Manila

Ang **Panorama de Manila**, *Tanawin sa Manila* sa wikang Tagalog, ay isa sa unang Pelikulang Pilipino na kinuhanan ang mga tagpo sa Pilipinas, ito ay wala pang lapat na tunog na nilikha noong 1898. Ang mga tagpo ay kuha ni Antonio Ramos, ang nasabi ring pelikula ay ang unang  **Motion Picture** o gumagalaw na larawan. Ipinalabas ito noong 1898, kahanay ang mga pelikula niyang likha sa pamamagitan ng Lumiere, ang Fiesta de Quiapo *(Pista ng Quiapo)*, Puwente de España *(Tulay ng Spain)*, at ang Esceñas Callejeras *(Tagpo sa Kalye)*.

Kategorya:Mga pelikula ng 1898
Kategorya:Mga pelikula mula sa Pilipinas
Mga wikang Selta

thumb|200px|Ang mga bansa kung saan sinasalita pa rin ang mga wikang Seltiko.

Ang **mga wikang Selta** ay ang mag-anak ng wika na nasa loob ng mga wikang Indo-Europeo. Mayroong anim na mga wikang Seltiko na sinasalita pa rin sa mundo sa kasalukuyan, na winiwika sa hilaga-kanlurang Europa. Nahahati sila sa dalawang mga pangkat, ang mga wikang Goideliko (o Gaeliko) at ang Britoniko (o Britaniko) na nakikilala sa Ingles bilang *Brythonic*.

Ang tatlong mga wikang Goideliko na sinasalita pa rin ay ang wikang Irlandes, wikang Gaelikong Eskoses, at ang wikang Manes. Ang Eskoses o *Scottish* ang pangunahing wika na sinasalita sa mga bahagi ng hilaga-kanlurang Eskosya at ang Irlandes ang pangunahing wikang sinasalita sa Gaeltacht sa  Irlanda. Ang Manx ay pangunahing sinasalita lamang ng mga tao na nagbibigay ng pansin sa wikang ito.

Ang tatlong Britonikong mga wika ay ang wikang Gales, wikang Korniko (*Cornish*), at ang wikang Breton. Sa mga ito, ang Korniko ang naging hindi na umiiral noong ika-18 daantaon subalit nagsimulang wikain ulit ito ng mga tao sa kasalukuyan. Ang Welsh ay sinasalita saan man sa Gales, subalit gumaganap na pangunahing unang wika ng mga tao na nasa kanlurang bahagi ng Wales, doon sa pook na tinatawag ng ilang mga tao bilang Bro Gymraeg.  Ang Breton ay pangunahing sinasalita sa kanlurang Bretanya. Ang Breton ay ang tanging wikang Seltiko na hindi pangunahing sinasalita sa Kapuluang Britaniko.

Ang Gaelikong Eskoses ay mayroong ding isang katutubong pamayanan ng mga tagapagsalita sa Canada kung saan dati itong sinasalita nang malawakan, at mayroong mga tagapagsalita ng Gales sa Patagonia, Arhentina.

## Talaan ng mga wikang Seltiko 
### Mga wikang Goideliko 
* Gaelikong Eskoses
* Irlandes
* Manx

### Mga wikang Britoniko 
* Gales
* Breton
* Korniko

## Tingnan din 
* Ligang Seltiko
Bagong midya

Ang **bagong midya** ay ang pagkanakakapunta sa o pagkanakakakuha ng nilalaman anumang oras ayon sa pangangailangan, sa anumang aparatong dihital, pati na sa interaktibong tugon ng tagagamit, malikhaing pakikilahok at pagbubuo ng pamayanan sa paligid ng nilalaman ng midya. Isa pang mahalagang pangako ng bagong midya ay ang "demokratisasyon" ng paglikha, paglalathala, pagpapamudmod at pagkonsumo ng nilalaman ng midya. Ang isa pang aspeto ng bagong midya ay ang pangtunay na panahon na paglikha ng bago at walang patakarang nilalaman.

Karamihan sa mga teknolohiyang nilalarawan bilang "bagong midya" ay dihital, na kadalasang may katangian ng pagiging mamanipula (mababago), mainenetwork, masinsin, mapipiga, at interaktibo.

Ang ilan sa mga halimbawa ay ang Internet, mga websayt, mga larong bidyo, mga CD-ROM, at mga DVD. Hindi kasama sa bagong midya ang mga programang pantelebisyon, mga pelikulang tampok, mga magasin, mga aklat, o mga lathalain nasa papel&nbsp;– maliban na lamang kung naglalaman ang mga ito ng mga teknolohiyang nagpapagana ng interaktibidad na dihital. Ang Wikipedia, isang ensiklopedyang nakaugnay sa linya ng Internet, ay isang halimbawa, na naglalangkap ng dihital na tekstong dihital, mga imahe at mga bidyo na may mga kawing na pangweb na napupuntahan sa Internet, at mayroon ding pakikilahok ng mga tagapag-ambag, interaktibong tugunan ng mga tagagamit at pagbubuo ng isang pamayanan ng mga kalahok na mga patnugot at mga tagapagkaloob ng donasyon para sa kapakinabangan ng mga mambabasa na hindi kasapi sa pamayanan. Ang Facebook ay isang halimbawa ng modelo ng social media, kung saan ang karamihan ng mga tagagamit ay mga kalahok din.

## Mga sanggunian
Kategorya:Midyang panlahat
Araling pang-orkestra

Ang **araling orkestral** o **programa sa araling pang-orkestra** (Ingles: ***orchestral studies***, ***orchestral performance program***) ay ang pag-aaral na nag-aalok ng kurso sa pagganap sa isang orkestra. Maaari itong maging degri ng pagkabatsilerato o pagkamaster sa larangan ng pagtugtog sa orkestra. Sa pangkalahatan, nilalayon ng araling ito ang makapagsanay at makapaglikha ng mga musikerong bihasa sa sining ng musika bilang paghahanda sa repertoryong pang-orkestra para sa mga karerang katulad ng pagtugtog na pangsimponiya. Matututunan ng mga mag-aaral sa aralin o programang ito ang kung paano makilahok sa pagganap sa pagtugtog at makakatanggap din sila ng edukasyon hinggil sa mga aspetong hindi pangmusika hinggil sa makabagong orkestra: katulad ng pamamahala ng orkestra, masining na pagpaplano, paghikayat sa pakikiisa ng pamayanan, at pagpapaunlad ng mga tagapagtangkilik na katulad ng mga manonood at tagapakinig.  Maaaring ihanda ang mga mag-aaral na musikero sa pagganap at pagtugtog sa orkestrang tsamber o pambulwagan na hindi pinamumunuan ng isang konduktor ng musika.
 
Maaari ring makatanggap ang mga mag-aaral ng kurso na may pagtuturo at pagsasanay para sa repertoryong pang-orkestra na kinasasangkutan ng mga teknik na pang-orkestra, pang-ensembol (ensemble), at sa pagganap. Bukod sa makabagong orkestra, maaari ring magkaroon ng karanasan ang mga estudyante sa pagtugtog at pagganap na mayroong mga estilong pangpanahong lumipas at pangkasalukuyan, na pangrepertoryo at pangsimponiya, na kinasasangkutan ng mga halimbawa ng mga kinatawang akdang tugtugin. Maaari itong kabilangan din ng sesyon ng pagtugtog nang solo o kaya panggrupo o “pangpamilya”.

## Mga sanggunian
Kategorya:Araling pangkultura
Kategorya:Musika
Uruk

Ang **Uruk** (Kuneiporma: ,URU UNUG; Sumeriano: Unug; Akkadiano: *Uruk*; Aramaiko: *Erech*; Hebreo: *Erech*; Griyego:  '**,  **'; , '''') ay isang sinaunang lungsod ng Sumer at sa kalaunan ng Babilonia. Ito ay matatagpuan sa silangan ng kasalukuyang kama ng Ilog Euphrates sa sinaunang tuyong dating kanal ng Ilog Euphrates mga 30&nbsp;km silangan ng modernong As-Samawah, Al-Muthannā, Iraq.

Ibinigay ng Uruk ang pangalan nito sa panahong Uruk na panahong protohistorikong Chalcolithic hanggang maagang panahong Tanso sa kasaysayan ng Mesopotomia mula ca. 4000 BCE hanggang 3100 BCE. Ang Uruk ay gumampan ng nangungunang papel sa maagang urbanisasyon ng Sumerya noong gitnang ika-4 milenyo BCE. Sa tugatog nito noong ca. 2900 BCE, ang Uruk ay may malamang na mga 50,000–80,000 mamamayan na nabubuhay sa  6&nbsp;km2 of walled area; making it the largest city in the world at the time.

## Mga sanggunian
Kategorya:Mesopotamia
Kategorya:Mga siyudad ng Sumerya
Kategorya:Mga dating lugar sa Iraq
Gilgamesh

Si **Gilgamesh** (; kuneipormang Akkadiano:  , *Gilgameš*, na kadalasang binibigyan ng *epithet* na **ang Hari** at kilala rin bilang **Bilgames** sa pinakamaagang mga tekstong Sumeryo) ang ikalimang hari ng Uruk na kasalukuyang Iraq, (Simulang Dinastiko II, unang dinastiya ng Uruk) na naglalagay sa kanyang paghahari noong *ca.* 2500 BCE. Ayon sa *talaan ng mga haring Sumeryo*, siya ay naghari ng 126 na mga taon. Sa **Inskripsiyong Tummal,** muling itinayo ni Gilgamesh at ng kanyang anak na lalakeng si Urlugal ang sanktuwaryo ng diyosang si Ninlil sa Tumal na isang sagradong kwarter sa kanyang siyudad na Nippur. 

Si Gilgamesh ang sentral na karakter sa *Epiko ni Gilgamesh* na pinakadakilang umiiral na akda ng maagang panitikang Mesopotamiano. Si Gilgamesh ay 2/3 Diyos at 1/3 tao.

Si Gilgamesh ay pangkalahatang tinatanggap ng mga skolar na tunay na umiral sa kasaysayan dahil sa mga inskripsiyon na natuklasan na kumukumpirma sa pag-iral ng ibang mga pigurang nauugnay sa kanya gaya ng mga haring sina Enmebaragesi at Aga ng Kish. 

Ang mga pragmento ng tekstong epiko na natuklasan sa Me-Turan (modernong Tell Haddad) ay nagsasalaysay na sa wakas ng kanyang buhay, si Gilgamesh ay inilibing sa ilalim ng isang kama ng ilog. Inilihis ng mga tao ng Uruk ang daloy ng Euphrates na dumadaan sa Uruk para sa paglilibing ng namatay na hari sa kama ng ilog. Noong Abril 2003, inangkin ng isang ekspedisyong Aleman na kanilang natuklasan ang huling libingan ni Gilgamesh.
## Tingnan din
*Talaan ng haring Sumeryo
*Epiko ni Gilgamesh

## Mga sanggunian
|-

Kategorya:Mga pinuno ng Sumerya
Moksha

Sa mga relihiyon ng India, katulad ng Hinduismo at Budismo, ang **moksha** (Sanskrito:  '**; liberasyon o paglaya) o **mukti** (Sanskrito: ; pagpapakawala - kapwa mula sa salitang-ugat na **' "kalagan, pakawalan") ay ang pinaka huling pagpapakawala ng kaluluwa o ng malay (*purusha*) magmula sa *samsara* at ang pagwawakas ng lahat ng mga pagdurusa na kasangkot sa pagiging hantad sa paulit-ulit na pagkamatay at muling pagpapanganak (reinkarnasyon). Samakatuwid, ito ang pagpapalaya sa 

Kategorya:Hinduismo
Kategorya:Budismo
If Tomorrow Comes

Ang ***If Tomorrow Comes*** (*Kapag Dumating ang Bukas*) ay isang nobelang kathang-isip na may kinalaman sa krimen. Isinulat ito ng Amerikanong manunulat na si Sidney Sheldon, isang Amerikanong manunulat.  Ikinukuwento ng aklat ang buhay ng isang ordinaryong babae na binintangan ng mafia ng kamalian, ang kaniyang paghihiganti sa kanila at, pagkatapos noon, ang buhay niya bilang isang manloloko.

Unang inilimbag ang aklat sa Ingles noong 1985, at sa susunod na taon ipinalabas ang isang miniseryeng may tatlong bahagi sa telebisyon sa Estados Unidos. Sa Pilipinas, inilimbag ng Precious Pages Corporation noong 30 Oktubre 2012 ang isang bersiyong Filipino (Taglish) ng aklat, na isinalin ni Armine Rhea Mendoza.

## Mga kawing panlabas
* Pagsusuri ng *If Tomorrow Comes*
* *If Tomorrow Comes* sa Internet Movie Database

Kategorya:Panitikan ng Estados Unidos
Singapore

Ang **Singapura** (pagbigkas: sí•nga•púra), na may opisyal na pangalang **Republika ng Singapura** ay isang pulo, lungsod-estado, na matatagpuan sa Timog-silangang Asya, sa timog ng estado ng Johor sa tangway ng Malaya hilaga ng kapuluang Riau ng Indonesya.

## Kasaysayan 
Ang pulo ay dating tinatawag na Temasek at bininyagan ni Lakan Parameswara sa pangalang **Singapura**, nangangahulugang “lungsod (*pura*) ng leon (*singa*)” noong ika-16 siglo.

Noong 1819, napunta sa kontrol ni Thomas Stamford Raffles ang lungsod upang hadlangan ang dominasyong pangkalakalan *(commercial)* ng mga Olandes sa rehiyon. Noong 1826, ang mga kolonya ng istretso ay binubuo ng Singapura, Malaka at Penang.

Noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig naman, mula 15 Pebrero 1942, napasailalim ang pulo sa Imperyong Hapon,

Pagkatapos ng digmaan, napiling punong ministro si Lee Kuan Yew. Ang kanyang partido na ''People's Action Party* ay nagmungkahi para sa integrasyon nito sa kalipunan ng Malaysia, at napabilang ito sa Malaysia hanggang Setyembre ng taong 1963. Taong 1964, pinahayag ang kagustuhan nitong humiwalay dahil sa mga pagkakaiba at noong 9 Agosto 1965 pinahayag ang kasarinlan ng Republika ng Singapura.

## Politika 
Ang parlamentarismong Ingles ang nagbigay-diwa sa saligang-batas ng Singapura. Ang *People's Action Party* (Partido ng Kilusang Popular) ang nangingibabaw sa politika ng bansa pagkaraan ng pagpapahayag ng kasarinlan. Ang sistema ng pamahalaan ay mas hawig sa awtoritarianismo kaysa sa isang demokrasyang pangmaramihang-partido.

Subalit, sa kabaligtaran, masasabing isang modelo ng transparency ang ekonomiyang pamilihan ng Singapura at halos walang katiwalian na nangyayari sa pamahalaan. Ang Singapura ay isang miyembro ng ASEAN.

## Mga teritoryong pampangasiwaan 
## Ekonomiya 
[thumb|150px|left|Ang kadalasang atraksiyon panturista, ang [Merlion]]

Ang Singapura ay nagtataglay ng isang ekonomiyang pamilihan na malaya at masagana at may open environment malaya sa katiwalian. Matatag ang kanyang pananalapi at ang GDP nito ay ang pinakamataas sa mundo. Nakadepende ang ekonomiya sa pag-luwas, partikular ang sa sektor ng elektroniko at industriya.

Noong 2001, ang pag-urong sa buong daigdig pati ang pagbagsak ng sektor ng teklonohiya ay nakaapekto sa ekonomiya ng bansa (ang GDP nito ay bumaba ng 2%). Ang epidemya ng SARS na nagsimula noong 2003 ay nakapagpabigat din dito. Maliit lang ang bansang ito at limitado ang yamang likas. Subalit ang mga pinuno ay napakahusay na nag-tuon ng kanilang pansin sa kalakalan at masiglang nakikipag-ugnayan sa mga bansang mauunlad, Bumuo ng patakarang kapakipakinabangan isinaalang-alang ang kapakinabangan ng bansa na pinag-tuonan ng pansin ng pamahalaan.

## Mga sanggunian
Gabay sa Pagkain sa Singapura 

----
* 
* 
* 
* Singapore Government Online Portal
* Singapore from *UCB Libraries GovPubs''
* Singapore profile from the BBC News
*  

Kategorya:Mga estadong-kasapi ng ASEAN
Kategorya:Mga bansa sa Asya
Pandaigdigang Pamantayang Bilang ng Aklat

.]]
Ang **Pandaigdigang Pamantayang Bilang ng Aklat** (Ingles: *International Standard Book Number*, dinadaglat bilang **ISBN**) ay isang natatanging bilang na nagpapakilala sa mga aklat na nakabatay sa kodigong Pamantayang Pagpapabilang ng mga Aklat (*Standard Book Numbering*, SBN), isang sistema na may siyam na bilang na nilikha ni Gordon Foster, Propesor Emeritus ng Estadistika sa Trinity College sa Dublin, Irlanda, para sa mga tindahan ng aklat na nasa pagmamay-ari ng W. H. Smith, isang kompanya mula sa Nagkakaisang Kaharian, at ibang mga librerya noong 1965.

Iniunlad ng Organisasyong Pandaigdig para sa Pagsasapamantayan (ISO) ang mismong ISBN, at inilimbag ito noong 1970 bilang pamantayang ISO 2108.  Noong 1 Enero 2007, ipinalawak ang ISBN upang magkaroon ito ng 13 bilang, na may kompatibilidad sa sistemang Bookland EAN, na may 13 bilang din.

Mayroon ding sistema para sa pagpapakilala ng mga peryodiko tulad ng mga magasin: ito ay ang Pandaigdigang Pamantayang Bilang ng mga Publikasyong Seryal (*International Standard Serial Number* o ISSN).

## Mga sanggunian
Kategorya:Panitikan
Panahon ng Tanso

[thumb|250px| Panahon ng Tanso - [:fr:Muséum de Toulouse|Muséum de Toulouse]]
Ang  **Panahon ng Tanso**, **Panahong Kalkolitiko** (mula sa Griyegong *khalkos* + *lithos* o "batong tanso"), kilala rin bilang **Panahong Eneolitiko** (Panahon ng bronse o tansong pula) o **Panahon ng Kobre**, ay isang yugto sa pag-unlad ng kalinangan ng tao, kung saan lumitaw ang paggamit ng sinaunang mga kasangkapang metal habang kasabayan ng mga kasangkapang gawa sa bato.

Ang Panahong Tanso ng Sinaunang Malapit na Silangan ay hinahati bilang: 

ImageSize = width:400 height:665
PlotArea = width:300 height:640 left:80 bottom:20
AlignBars = justify
Colors = 
    id:time value:rgb(0.7,0.7,1) # 
    id:period value:rgb(1,0.7,0.5) # 
    id:age value:rgb(0.95,0.85,0.5) # 
    id:era value:rgb(1,0.85,0.5) # 
    id:eon value:rgb(1,0.85,0.7) # 
    id:filler value:gray(0.8) # background bar
    id:black value:black
Period     = from:1200 till:3300
TimeAxis   = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:100 start:1200
ScaleMinor = unit:year increment:50 start:1200
PlotData   =
  align:center textcolor:black fontsize:8 mark:(line,black) width:20 shift:(25,-5)
  bar:Phase color:era 
  from: 3300 till: 3000 text:EBA I
  from: 3000 till: 2700 text:EBA II
  from: 2700 till: 2200 text:EBA III
  from: 2200 till: 2100 text:EBA IV
  from: 2100 till: 2000 text:MBA I
  from: 2000 till: 1750 text:MBA II A
  from: 1750 till: 1650 text:MBA II B
  from: 1650 till: 1550 text:MBA II C
  from: 1550 till: 1400 text:LBA I
  from: 1400 till: 1300 text:LBA II A
  from: 1300 till: 1200 text:LBA II B
  bar:Period color:age
  from: 3300 till: 2100 text:Simulang Panahong Tanso (EBA)
  from: 2100 till: 1550 text:Gitnang Panahong Tanso (MBA)
  from: 2100 till: 1550 shift:(25,-20) text:(Agarang Panahong Tanso)
  from: 1550 till: 1200 text:Huling Panahong Tanso (LBA)
  bar:Age color:period
  from: 3300 till: 1200 shift:(-25,0) text:Panahong Tanso

## Tingnan din
* Panahon ng Tansong Pula

Kategorya:Mga panahon at yugto sa arkeolohiya
Panahong Ubaid

Ang **panahong Ubaid** (ca. 6500 to 3800 BCE) ay isang panahong prehistoriko ng Mesopotamia. Ang kulturang Ubaid ay nagmula bago ang 5300 BCE at tumagal hanggang sa simula ng panahong Uruk ca. 4000 BCE. Ang paggamit ng gulong at pagsimula ng panahong Chalcolithic ay nahuhulog sa panahong ito.
## Sanggunian
Kategorya:Mesopotamia
Panahong Uruk

Ang **panahong Uruk** period (ca. 4000 hanggang 3100 BCE) ay umiral mula sa protohistorikong Chalcolithic hanggang sa Simulang Panahong Tanzo sa kasaysayan ng Mesopotamia. Ito ay sumunod sa panahong Ubaid at sinundan ng panahong Jemdet Nasr. Ito ay ipinangalan sa siyudan na Sumerian na Uruk. Ang panahong ito ay nakakita ng paglitaw ng buhay urbano sa Mesopotamia. Ito ay sinundan ng kabihasnang Sumerian. Ang panahong Huling Uruk(3400 BCE hanggang 3200 BCE) ay nakakita ng unti unting paglitaw ng skriptong Cuneiform at tumutugon sa Simulang Panahong tanso. Ito ay maaari ring tawaging panahong Protoliterato.

Kategorya:Mesopotamia
Kapitaniya Heneral ng Pilipinas

Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas
Kategorya:Mga dating kolonya ng Espanya
Ang **Kapitaniya Heneral ng Pilipinas** ay isang teritoryal na entitdad na bahagi ng Imperyong Espanyol. Itinatag ito noong 1565, sa pagkatatag ng mga kauna-unahang permanenteng pamayanang Espanyol, at sakop nito ang lahat ng mga posesyon ng Espanya sa Karagatang Pasipiko, kasama ang ngayo'y Republika ng Pilipinas, na ang tawag noon ay ang Silangang Indiya ng Espanya, ang mga isla ng Carolina, Guam, Palau, at Marianas.