Paggamit ng hatirang pangmadla sa Pilipinas

thumb|300x300px|Mga suki ng isang *internet café* na naghahanap sa isang hatirang pangmadla na websayt.
Isa ang ***social networking*** sa mga pinakamasiglang gawain na nakabatay sa web sa **Pilipinas**, kung saang ibinatid bilang mga pinakamasisiglang tagagamit ang mga Pilipino sa mga ilang websayt sa hatirang pangmadla na nakabatay sa web, tulad ng Facebook, Instagram, Snapchat, at Twitter. Naging malawak ang paggamit ng mga *social networking website* sa Pilipinas kung kaya't binansagan itong "Kabisera ng Hatirang Pangmadla sa Mundo" ("*The Social Media Capital of the World*"), at naging bahagi na rin ng kalinangan sa Internet ng mga Pilipino ang paggamit ng mga *social networking website*. Kasunod nito, ginagamit din ang hatirang pangmadla bilang isang uri ng materyal sa kampanya sa halalan sa bansa, at naging kasangkapan na rin ito upang makatulong sa pagsiyasat ng mga kriminal.

## Kasaysayan 
Isa sa mga unang websayt sa *social networking* sa *World Wide Web* ang Friendster nang ipinakilala ito noong 2002, ngunit lumagapak ang katanyagan nito sa Estados Unidos noong 2004 dahil sa matinding mga suliraning teknikal at pagkaantala ng serbidor. Gayunpaman, habang nawawala ang mga parokyano nito sa Amerika, dahan-dahang nakakuha ang Friendster ng mga tagagamit mula sa Timog-silangang Asya, simula sa Pilipinas. Nagtaka ang direktor ng inhenyeriya ng Friendster na si Chris Lunt kung bakit sumisipa ang dami ng *web traffic* ng nasabing hatirang pangmadla sa kalagitnaan ng gabi, at napansin niyang nagmumula ang trapiko sa Pilipinas. Sinundan niya ang bakas, at natuklasan na ang Pilipinang Amerikanang si Carmen Leilani de Jesus, isang kasangguni sa *marketing* at hipnotisador, ang unang tagagamit na nagpakilala ng Friendster sa Pilipinas, kung saang nakatira ang ilan sa kaniyang mga kaibigan.

## Estadistika 
Tinukoy ng isang pag-aaral ng Universal McCann noong 2008, na pinamagatang "*Power to the People – Wave3*", ang Pilipinas bilang "kabisera ng *social networking* sa mundo" kung saan 83 porsiyento ng mga Pilipinong sinarbey ay kasapi ng isang *social network*. Itinuturing din silang mga nangunguna sa pagkarga ng mga retrato at panonood ng mga video sa Internet, habang pumangalawa sila sa dami ng mga nagbabasa ng blog at nagkakarga ng mga video.

### Friendster 
Noong 2007, 6.9&nbsp;milyon sa 7.9&nbsp;milyong Pilipino na gumagamit ng Internet ang bumibisita sa isang *social networking* na websayt kahit minsan sa isang buwan. Paminsan-minsang nagiging pinakapinupuntahang websayt sa bansa ang Friendster, gayundin sa Indonesya, ayon sa Alexa Internet na sumusubaybay sa Internet. Sinabi ng pangalawang pangulo sa *global marketing* ng Friendster na si David Jones na "ang pinakamalaking porsiyento ng mga tagagamit (ng kanilang websayt) ay mula sa Pilipinas, na kumakatawan sa 39 porsiyento ng trapiko ng websayt." Idinagdag pa niya na nakapagtala ang Friendster ng 39 milyong natatanging mga bisita noong Marso 2008 pa lamang. Sa bilang na iyon, 13.2&nbsp;milyon ay mula sa Pilipinas.

### Multiply
Winika naman ni Peter Pezaris, pangulo at tagapagtatag ng Multiply, na bumuo sa pinakamalaki at pinakamasigasig na pangkat sa kanilang websayt ang mga Pilipinong tagagamit, batay sa dami ng mga suskritor at sa dami ng mga retratong kinakarga sa kanilang websayt araw-araw. Sa mahigit na siyam na milyong mga tagagamit na nakarehistro sa Multiply, 2.2&nbsp;milyon ay mga Pilipino, na higit pa sa mga kabansaang may mas malaking populasyon tulad ng Estados Unidos, Indonesya, at Brasil. Dagdag pa rito, sa kabuoang bilang ng mga larawang ikinarga sa Multiply, kalahati rito o isang milyong mga retrato ay ikinarga ng mga Pilipino.

Mula nang binuksan ng Facebook ang kanilang unang tanggapan sa bansa noong 2016, mayroon nang tinatayang 49 na milyong mga Pilipino na gumagamit sa kanilang *social networking* na websayt. Bunsod ng maraming tumatangkilik sa kanilang websayt, binuksan ng kompanya ang kanilang bagong punong tanggapan sa Bonifacio Global City, Taguig noong Mayo 2018. Sinimulan din nila ang 4 na bilyong dolyar na oportunidad sa *e-commerce* upang matulungan ang maliliit na mga negosyong pampook. Noong 2025, tinatayang may 40 milyong mga tagagamit ng TikTok sa bansa.

## Paglalapat ng hatirang pangmadla sa kalinangan at lipunang Pilipino 
Mababakas ang katanyagan ng *social networking* sa bansa sa kalinangang Pilipino na pagtutulungan ng magkakaibigan. Maaaring mas mahalaga para sa mga Pilipino ang kanilang mga kaibigan at kakilala kaysa sa pera, lalo na kung maaaring makamit ang kinakailangan nila sa pamamagitan ng nepotismo, paboritismo, at pakikipagkaibigan. Nasubok ang kapangyarihan ng hatirang pangmadla sa pangkalahatang halalan sa Pilipinas noong 2007 nang gumawa ang noo'y kandidato sa pagkasenador na si Francis Escudero ng kaniyang sariling profile sa Friendster upang palakasin ang suporta mula sa mga Pilipinong tagagamit. Nakakuha siya ng puwesto sa Senado.

Ginamit din ang Friendster bilang kasangkapan sa mga imbestigasyon ng kapulisan. Natunton ng lokal na pulisya sa Lungsod ng Cebu ang mga suspek sa pagnanakaw at pagpatay sa isang babaeng estudyante sa narsing noong Marso 2008. Pagkaraang nakatanggap ng impormasyon at tip mula sa publiko at mga ahente, ginalugad ng lokal na pulisya ang mga profile ng mga suspek upang masiyasat ang kanilang mga pagkatao. Inilimbag ng pulisya ang mga larawan ng mga suspek, at naglunsad sila ng sunud-sunod na mga operasyon na humantong sa pagkakadakip ng mga suspek. Samantala, dinakip ng Distritong Pampulisya ng Maynila ang isang suspek na inirereklamo sa pagpatay sa dalawang mga opisyal sa *guest relations* sa Tondo noong Enero 2007 pagkaraan ng pagtukoy sa kaniyang kinaroroonan sa pamamagitan ng kaniyang profile sa Friendster.

Pinagmumulan na rin ng mga malalaking alitan sa Internet ang mga *social network*, at isang halimbawa nito ang alitan ng dalawang aktor na sina Ynez Veneracion at Mon Confiado laban kay Juliana Palermo. Inakusahan ng dalawang aktor si Palermo na gumawa ng huwad na profile ng kaniyang dating nobyong si Confiado sa Friendster. Nakakarga sa huwad na profile ang mga larawan nina Confiado at ng kasintahang si Veneracion subalit sagana sa kabastusan ang kapsiyon ng bawat larawan.

Naglunsad ang noo'y Kalihim ng Tanggulang Pambansa na si Gilberto Teodoro ng masigasig na pangangampanya sa pamamagitan ng hatirang pangmadla, tulad ng YouTube at Facebook, para sa kaniyang kandidatura sa pagkapangulo noong Mayo 2010. Iniulat na gumastos siya ng halos ikaapat na bahagi ng kaniyang pangkampanyang badyet sa hatirang pangmadla, kompara sa 9% ginastos ng naging pangulo ng bansa na si Benigno Aquino III.

Batay sa *Digital News Report* (DNR) ng Suriang Reuters noong 2024, bumaba sa 61 porsiyento ang paggamit ng mga matandang Pilipino sa Facebook bilang pinagkukuhanan ng balita, mula sa 72 porsiyento noong 2023. Pagbaba ito ng 11 puntos, na lampas sa karaniwang apat na puntos na pagbabang natatanaw sa ibang mga merkado sa midya. Ibinatay ng ikalabintatlong edisyon ng DNR ang kanilang datos sa isang onlayn na sarbey kalakip ang 94,943 mga tigulang mula sa 47 mga merkado sa midya, kabilang ang 2,104 na mga Pilipino.

## Hatirang pangmadla bilang ebidensiya sa hukuman 
Bagaman hindi tahasang nakasaad sa *Mga Panuntunan sa Elektronikong Ebidensiya*, na ipinahayag ng Kataas-taasang Hukuman noong 2001, ang paggamit ng mga mensahe at larawan mula sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman, pinahihintulutang gamitin ang mga ito bilang mga patunay hinggil sa mga gawaing kriminal.

Sa isang hatol na may petsang Nobyembre 16, 2021 at inilathala noong ika-17 ng Hunyo 2022, ipinasiya ng hukuman na maaaring gamitin ang mga larawan at mensaheng nakuha ng mga indibidwal mula sa isang akawnt sa hatirang pangmadla bilang patunay sa hukuman. Tinanggihan ng korte ang kahilingan ng nagsusumamo na huwag isama ang *chat thread* mula sa kaniyang Messenger, na ipinakita bilang patunay ng isang menor de-edad laban sa kaniya dahil sa umano'y paglabag sa kaniyang karapatan sa privacy. Ipinagtibay nito ang hatol ng Hukuman ng Apelasyon laban sa kaniya dahil sa paglabag sa Batas Republika Blg. 9775 o ang Batas Laban sa Pornograpiya ng mga Bata.

Noong 2008, inutusan ng noo'y hepe ng Pambansang Pulisya ng Pilipinas na si Heneral Avelino Razon ang Pangkat ng Imbestigasyon at Pagtuklas ng mga Krimen (CIDG) na alamin kung sino ang gumawa ng huwad na akawnt sa Friendster gamit ang kaniyang pagkakakilanlan. Sagana ang nasabing huwad na akawnt sa maling impormasyon tungkol sa kaniya, tulad ng pahayag na "nais niyang makita ang mga traydor, korap, kriminal para durugin sila."

Magmula noong Disyembre 2008, may mga kaso ng spam na mga komento sa mga profile sa Friendster. Karamihan sa mga ito ay sa pamamagitan ng isang larawang JPEG sa katauhan ng isang nakatagong video sa YouTube na may *thumbnail* ng isang maikli at masagwang video, tulad ng isang batang babae na naghuhubad ng kaniyang sarili. Kadalasang dinadala ang tagagamit sa hindi mapagkakatiwalaang websayt pagklik niya ng larawan, at mas malala pa kung dinala siya sa pag-*drive-by download* ng malware gaya ng *Koobface worm*. Dahil kaunti ang kaalaman ang ilang mga tagagamit sa panganib ng malware, lalo na ang mga adolesente na karaniwang bumibisita sa websayt sa mga *Internet café*, lubhang mapanganib ang gayong mga *social engineering attack*. Nakatanggap ng matinding batikos ang Friendster dahil sa usaping ito.

### Eskandalo hinggil sa Cambridge Analytica 
Siniyasat ng pamahalaan ng Pilipinas noong 2018 ang paglabag ng kompanyang Briton na Cambridge Analytica sa seguridad ng datos, kung saan ninakaw ang pansariling impormasyon ng mahigit sa 87 milyong mga akawnt sa Facebook. Isang liham ang ipinadala ng Komisyon para sa Proteksiyon ng Personal na Impormasyon (NPC) kay Mark Zuckerberg, punong ehekutibong opisyal ng Facebook, upang magbigay ang nasabing kompanya ng mga dokumento tungkol sa lawak at kinahinatnan ng paglabag sa seguridad ng datos sa mga Pilipino. Nagmula sa Pilipinas ang 1.2 milyon sa mga akawnt na nilooban. Ayon sa tagasiwalat na si Christopher Wylie sa panayam sa Rappler, madaling punteryahin ang Pilipinas dahil sa kawalan ng regulasyon, mga tiwaling opisyal, at mataas na paggamit ng hatirang pangmadla sa mga Pilipino.

### Pekeng balita at maling impormasyon 
May mga alalahanin sa Pilipinas hinggil sa pagkalat ng pekeng balita at maling impormasyon sa hatirang pangmadla, lalo na sa mga plataporma tulad ng Facebook. Ginamit ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ang Facebook upang ibahagi ang kaniyang mensahe at batikusin ang mga sumasalungat sa kaniya. Mula nang inihalal siyang pangulo noong Mayo 2016, binuo ni Duterte ang isang pangkat ng mga personalidad at blogger sa Facebook upang pasamain ang mga kalaban sa politika.

Tinulungan ng SCL Group (dating Strategic Communications Laboratories), ang punong kompanya ng Cambridge Analytica, si Duterte upang manalo sa pampanguluhang halalan noong 2016, sa pamamagitan ng paglalarawan sa kaniya sa hatirang pangmadla bilang isang lumalaban sa krimen, tulad ng nakasaad sa websayt nito.

### Mga kampanya para sa responsableng paggamit ng hatirang pangmadla 
Noong Hulyo 2011, lumikha ang GMA Network ng kampanyang *Think Before You Click* ("Mag-isip-isip Ka [Muna] Bago Magklik") upang isulong ang responsableng paggamit ng hatirang pangmadla. Pinasimulan naman ng Rappler ang kawangis na kampanyang "#NoPlaceForHate" noong Agosto 2016. Hinihikayat naman nito ang pagkamagalang kapag nakikipag-ugnayan onlayn.

### Mga panukala sa regulasyon 
Isinabatas ang Batas Republika Blg. 11934 (Batas sa Pagpaparehistro ng SIM) noong 2022. Inatasan ng isang naunang bersiyon ng noo'y panukalang batas ang mga tagagamit na itala ang kanilang mga akawnt sa hatirang pangmadla gamit ang kanilang legal na mga pangalan at numero ng telepono. Iginiit ng mga pumapanig sa panukala na hahadlangan nito ang mga gawain ng mga manloloko at teroristang nagtatago ng kanilang pagkakakilanlan. Pinuna ng mga tumututol sa panukala sa kadahilanang malalagay sa panganib ang kalayaan sa pananalita at karapatan sa privacy ng bawat Pilipino. Inalis kalaunan sa huling bersiyon ng panukalang batas (na naging batas paglaon) ang tadhana ukol sa hatirang pangmadla.

Noong Enero 16, 2026, ipinanukala ng Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon (DICT) ang isang patakaran na iniuutos sa mga plataporma ng hatirang pangmadla na patunayan o beripikahan ang kanilang mga tagagamit, bilang panlaban sa mga troll, bot ng AI, at mga gawain ng mga onlayn na kriminal. Nagbabala naman ang Democracy.Net.PH at Foundation for Media Alternatives, mga pangkat sa mga karapatan sa Internet, na maaaring magdala ng hindi kanais-nais na kapahamakan sa mga aktibista, kababaihan, at bata ang panukala, sa mga anyo ng pagmamaton, pang-aapi, at onlayn na pagmamanman.
Umatras kalaunan ang DICT sa panukala at sa halip ay mas pinili ang pampublikong kamuwangan at pagpapalaganap ng kabatiran, na isinasakatuparan pa rin ang parehong layunin ng pagpapairal ng pananagutan sa mundong onlayn.

Noong Pebrero 6, 2026, nagpanukala si Senador Tito Sotto ng batas para sa patakarang "isang tao, isang akawnt" lamang, na ayon sa kaniya ay magpapawakas sa mga troll sa internet. Kasunod ito ng pagdami ng mga troll na naninira ng magkabilang panig sa kasagsagan ng usapin ng sigalutan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at Tsina pagkaraan ng insidenteng diplomatiko sa pagitan ng dalawang bansa.

### Mga *deepfake* 
Noong Hulyo 2025, nagpadala si Kalihim Henry Aguda ng DICT ng sulat sa punong ehekutibong opisyal ng Meta Platforms na si Mark Zuckerberg. Hinimok ni Aguda ang puno ng Meta Platforms na magtalaga ng karagdagang mga *content moderation team* sa bansa at agad na tanggalin ang mga nilalaman na gawa ng *deepfake* upang ipagsanggalang ang mga tagagamit mula sa *disinformation*. Bagaman umaasa siyang susunod ang Meta sa kahilingan ng pamahalaan, binanggit ni Aguda sa isang panayam sa DZBB-AM na ang hindi pagsunod ng Meta ay maaaring humantong sa pagsuspende ng mga operasyon ng Facebook sa bansa, katulad ng mga pamamaraan na ginamit sa Brasil at ibang mga bansa upang pairalin ang pananagutan ng mga plataporma ng hatirang pangmadla sa kanilang mga nilalaman.

## Panukalang pagbabawal sa mga menor de-edad
Sa pagsisimula ng Ikadalawampung Kongreso ng Pilipinas, iminungkahi ni Senador Panfilo Lacson ang panukalang batas na naglalayong pagbawalan ang mga batang edad 18 taong gulang pababa na gumamit ng hatirang pangmadla. Binanggit niya ang isang pag-aaral mula sa UNICEF tungkol sa pagkakalantad ng mga menor de-edad sa onlayn na panggugulo at pang-aapi mula sa mga maton sa Internet. Sa ilalim ng kaniyang panukala, inaasahang titiyakin ng mga kompanya ng hatirang pangmadla ang edad at pagkakakilanlan ng mga netizen, bagaman dapat nilang matiyak ang seguridad ng datos bilang pagtalima sa Batas sa Privacy ng Datos ng taong 2012. Maaaring humantong sa mataas na multa o pagbawal sa pagnenegosyo ng mga kompanya ng hatirang pangmadla sa bansa kapag nabigo sila sa pagharang ng mga menor de-edad o sa seguridad ng datos ng mga tagagamit.

Noong ikatlo ng Marso 2026, inihain ang Panukalang Batas Blg. 8262 sa Kapulungan ng mga Kinatawan na ipinapanukalang ipagbawal ang paggamit ng hatirang pangmadla sa mga indibidwal na hindi lalampas sa 16 na taong gulang. Nilalayon nitong itakda ang akses ng mga menor de-edad sa mga platapormang panghatirang pangmadla.

## Mga sanggunian 
Kategorya:Internet sa Pilipinas