Hryhorii Skovoroda

Si **Gregory Skovoroda** (Latin: Gregorius Scovoroda; Ukrainian: Григорий Сaвич Сковорода; Russian: Григо́рий Са́ввич Сковрода́; 3 Disyembre 1722 – 9 Nobyembre 1794) ay isang pilosopho ng Ukrainian Cossack na naninirahan at nagtrabaho sa Russian Empire. Siya ay isang poeta, isang guro at isang composer ng liturgical musika. Kanyang makabuluhang impluwensiya sa kanyang mga samahan at susunod na henerasyon at ang kanyang paraan ng buhay ay karaniwang itinuturing bilang Socratic, at siya ay madalas na tinatawag na isang "Socrates". Skovoroda ng trabaho ay nag-ambag sa kultural na mana ng parehong modern-day Ukraine at ng Russia, parehong mga bansa claimed sa kanya bilang isang natitirang anak.

Si Skovoroda ay sinulat ang kanyang mga teksto sa isang blend ng tatlong wika: Iglesya Slavic, Ukrainian, at Russian, na may isang malaking bilang ng mga Western-Europeanisms, at quotations sa Latin at Griyego. Karamihan ng kanyang mga natitirang mga sulat ay nakasulat sa Latin o Griyego, ngunit ang isang maliit na bahagi ng ginagamit ang iba't-ibang Russian ng aral na klase sa Sloboda Ukraine, isang resulta ng mahabang Russification ngunit sa maraming Ukrainianisms pa rin malinaw.

Natanggap niya ang kanyang edukasyon sa Kiev-Mohyla Academy sa Kyiv. Ang pilosopiko, na sinaktan ng mga kapangyarihan ng sanglibutan at espirituwal, ay humantong sa buhay ng isang mangangalakal na manunulat-pagtatanim. Sa kanyang mga traktado at mga dialogo, biblikal na mga problema magkakasama sa mga na-examine na mas maaga sa pamamagitan ng Plato at ang mga Stoics. Skovoroda ng unang libro ay nai-publish matapos ang kanyang kamatayan sa 1798 sa Saint Petersburg. Skovoroda ng kumpletong trabaho ay nailathala para sa unang pagkakataon sa Saint Petersburg noong 1861. Bago ang edisyon na ito maraming ng kanyang mga gawa ay umiiral lamang sa manuskrito form.

## Buhay 
thumb| Larawan ni Grygor (    ) Σ kasama ang kanyang pirma
Si Skovoroda ay ipinanganak sa isang maliit na magsasaka Ukrainian Registered Cossacks pamilya sa bayan ng Chornukhy sa Lubny Regiment, Cossack Hetmante (Sa 1708 ang teritoryo ng Cossak Hetmanate ay naka-incorporated sa Kiev Governorate, bagama't ang Cosack Hetmanat ay hindi likidated), Russian Empire (dagat na Poltava Oblast, Ukraine), sa 1722. Kanyang ina, Pelageya Stepanovna Shang-Giray, ay direktang kasamahan sa Şahin Giray at ay ng bahagyang Crimean Tatar ancestry. Siya ay isang mag-aaral sa Kiev-Mohyla Academy (1734–1741, 1744–1745, 1751–1753) ngunit hindi nakapagtapos. Noong 1741, sa edad na 19, dahil sa kanyang uncle Ignatiy Poltavtsev siya ay kinuha mula sa Kiev upang mag-sange sa imperyal na koro sa Moscow at St. Petersburg, bumalik sa Kyiv noong 1744. Siya na ginugol ang panahon 1745-1750 sa kaharian ng Hungary at ito ay inaasahan na naglalakbay sa ibang lugar sa Europa sa panahon na ito rin. Noong 1750 siya bumalik sa Kiev. Mula 1750-1751, siya nagtuturo ng poesiya sa Pereiaslav. Para sa karamihan ng panahon noong 1753-1759, Skovoroda ay isang tagapagturo sa pamilya ng isang may-ari ng lupa sa Kovrai. Mula 1759 hanggang 1769, habang may interruptions, siya nagtuturo tulad ng mga paksa tulad ng poesiya, sintas, Griyego, at etika sa Kharkov College (also called Kharkiv Collegium). Pagkatapos ng isang atake sa kanyang kurso sa etika noong 1769 siya nagpasya na talikuran ang pagtuturo.

Skovoroda ay kilala bilang isang composer ng liturgical musika, pati na rin ang isang bilang ng mga songs sa kanyang sariling mga teksto. Sa huli, ang ilan ay napasa larangan ng Ukrainian folk music. Maraming ng kanyang mga pilosopiko songs na kilala bilang "Skovorodskie psalmy" ay madalas na natagpuan sa repertoaryo ng mga blind traveling folk musicians na kilalanin bilang kobzars. Siya ay inilarawan bilang isang mahusay na manlalaro sa flute, torban at kobza.

Sa huling quarter ng kanyang buhay siya naglakbay sa paa sa pamamagitan ng Sloboda Ukraine na nanatili sa iba't-ibang mga kaibigan, parehong mayaman at mahihirap, piniling hindi manatili sa isang lugar ng mahabang panahon. Sa panahong ito, itinuon niya ang kanyang sarili sa indibidwal na ermitanyong buhay at pag-aaral."

Ang huling yugto na ito ay ang panahon ng kanyang mga dakilang pilosopikal na gawa. Sa panahong ito rin, siya ay patuloy na sumusulat sa larangan ng kanyang pinakamahusay na nauna nang nagawa, tulad ng tula at liham sa wikang Simbahan na Slavonic, Griyego, at Latin. Nagsalin din siya ng ilang mga akda mula sa Latin patungo sa Ruso.

## Wika 
thumb| Larawan ng konsepto ng Skovorada na "Hindi pantay sa lahat ng pagkakapantay-pantay"
May malaking diskusyon hinggil sa wika na ginamit ni Skovoroda sa kanyang mga sulatin. Ginamit ni Skovoroda ang isang anyo ng nakasulat na Ukrainian na medyo nagkaiba mula sa pangkaraniwang Ukrainian. Bilang isang iskolar na nag-aaral sa isang relihiyosong institusyon na lubhang umaasa sa iba't ibang anyo ng wikang Simbahan-Slavonic, bagaman ang pundasyon ng kanyang nakasulat na wika ay Ukrainian.

Bukod sa nakasulat na Ukrainian, kilala si Skovoroda na nagsasalita at sumusulat din sa Griyego, Latin, Aleman, at Hebreo. Ang kanyang mga tula ay sinuri para sa mga dayuhang hindi-Ukrainian na elemento. Sa isang artikulo tungkol sa wika at istilo ni Skovoroda, natukoy ng Slavic linguist na si George Shevelov na bukod sa Ukrainian, ito ay naglalaman ng 7.8% na Ruso, 7.7% na hindi-Slavic, at 27.6% na bokabularyo ng Simbahan-Slavonic, at ang bersyon ng Simbahan-Slavonic na ginamit niya ay ang uri na ginamit sa Synodal Bible ng 1751. Ang prosa ni Skovoroda ay may mas mataas na nilalaman ng hindi-Ukrainian na bokabularyo: 36.7% Simbahan-Slavonic, 4.7% iba pang hindi-Slavic na mga wikang European, at 9.7% Russian.

Sinulat ni George Y. Shevelov ang isang pangkalahatang pagsusuri na layuning wasakin ang walang basehang pangkalahatang pagpapalagay at maghanda ng pundasyon para sa seryosong pag-aaral ng wika at istilo ni Skovoroda. Tungkol sa karaniwang mito na si Skovoroda ay isang "filosopo ng mga tao," o ideolohista ng magsasaka, sinabi ni Shevelov na siya ay kasapi at umaasa sa mga ng edukadong uri sa Sloboda Ukraine. Binanggit niya na "ang wika ni Skovoroda, maliban sa maraming mga biblikal at simbahang, pampulitika at personal na mga tampok nito, ay, sa kanyang pundasyon, ang uri ng Slobožanščyna ng standard na Russian na ginagamit ng mga edukado," gaya ng patunay ng maliit na bilang ng kanyang natitirang personal na mga liham na hindi nasa Latin o Griyego."

Iniulat ni Dan Chopyk ang mga katangian ng wika sa mga pabula ni Skovoroda bilang halo-halo: "Ang kanyang mga pabula, na nakasulat sa isang halo-halong wika ng Russian-Ukrainian-Church Slavonic, ayon kay Gorkij at Tolstoy, ay napaka-epektibo at, batay sa dami ng mga umiiral na kopya, ay pantay na paborito ng mga gentry at mga karaniwang tao.

## Kamatayan 
Tatlong araw bago siya mamatay, pumunta siya sa bahay ngb kaniyang matalik na kaibigan at sinabing pumunta ako para manatili ng permanente. Araw araw ay umaalis siya ng bahay na may dalang pala, at kinalabasan ay naghuhukay pala siya para sa kaniyang libingan. Sa pangatlong araw, kumain siya ng hapunan, tumayo at sinabing "oras ko na". Pumunta siya sa kabilang kwarto, humiga at namatay. Hiniling niya ang sumusunod na epitaph na ilagay sa kanyang lapida:

Ang mundo ay sinubukan akong hulihin, pero hindi sila nagtagumpay.

Namatay sitya noong Nobyembre 9, 1794 sa nayon na tinatawag na Pan-Ivanovka( Ngayon ay kilala bilang Skovorodinovka, Bohodukhiv Raion, Kharkiv Oblast).

## Mga parangal 
thumb| Selyong Sobyet na may larawan ni H. Skovoroda (1972).
thumb| Skovoroda sa ₴500 banknote.
Noong Setyembre 15, 2006, ang larawan ni Skovoroda ay inilagay sa pangalawang pinakamalaking banknote sa sirkulasyon sa Ukraine, ang ₴500 note.

Ang Hryhoriy Skovoroda Institute of Philosophy, na itinatag noong 1946, ay nag-ooperate sa ilalim ng patrocinio ng National Academy of Science ng Ukraine (hanggang 1991 Academy of Sciences ng UkrSSR).

Sa baryo ng Skovorodynivka sa oblast ng Kharkiv, Ukraine, matatagpuan ang isang museo ni Skovoroda. Ang museo ay nag-ooperate sa isang gusali na may petsa mula sa ika-18 siglo, sa isang taniman kung saan inilibing si Skovoroda. Sa gabi ng ika-6 hanggang 7 ng Mayo 2022, ang gusali ay nasira dahil sa diretsong pagsalaksak ng misil ng Russiaa dahil sa pagsalakay ng Rusya sa Ukraine. Ang bomba ay tumama sa ilalim ng bubong ng gusali, at nagkaroon ng sunog. Ang apoy ay sumiklab at sumakop sa buong lugar ng museo. Bilang resulta, ang Skovoroda National Museum ay nasira kasama ang makasaysayang gusali. Ang koleksyon ng museo ay hindi nasira dahil naipatapon ito bilang pag-iingat sakaling maganap ang pagsalakay ng Federasyong Russian. Nakakapagtaka, ang estatwa ni Skovoroda sa loob ng gusali ay nanatiling nakatayo na nakapalibot sa mga labi ng nasirang gusali.

Noong ika-2 ng Disyembre 2022, sa ika-300 anibersaryo ng kapanganakan ni Skovoroda, isang monumento sa kanya ay itinayo sa Washington, D.C., malapit sa Ukraine House. Ito ay likha noong 1992 ng Amerikanong eskultor na si Mark Rhodes na nainspirahan ng mga ideya ni Skovoroda.
thumb| Skovoroda monument sa Washington, DC, sa labas ng Ukraine House. Ang iskultor na si Mark Rhodes

## Mga Gawa 
 
Ang mga akda ni Skovoroda ay hindi naipalimbag noong siya'y buhay pa, dahil sa sensura ng mga opisyal ng simbahan. Lubos na edukado si Hryhorii Skovoroda sa iba't ibang wika, lalo na sa Latin, Griyego, at Aleman. Nakakabasa siya ng relihiyosong literatura sa Aleman at naapektuhan siya ng Aleman na pietismo. Pinatnubayan sa diwa ng pilosopikal at relihiyosong pag-aaral, siya ay naging tutol sa eskolastisismo ng simbahan at sa espiritwal na pamamayani ng Simbahang Ortodokso. "Ang kaharian natin ay nasa loob natin," aniya, "at upang makilala ang Diyos, dapat mong kilalanin ang iyong sarili...Dapat malaman ng mga tao ang Diyos, gaya ng kanilang, sapat upang makita siya sa mundo...Ang pananampalataya sa Diyos ay hindi nangangahulugang pananampalataya sa kanyang pagiral kaya't sumunod sa kanya at mabuhay ayon sa Kanyang batas...Ang kabanalan ng buhay ay matatagpuan sa paggawa ng mabuti sa mga tao.

Itinuro ni Skovoroda na "ang lahat ng gawain ay pinagpala ng Diyos", ngunit ang pagbabahagi ng kayamanan sa labas ng bilog ng Diyos ay tinawag na hindi mapapatawad na kasalanan. Itinuro ni Skovoroda na ang tanging tungkulin ng pilosopiya ay ang hanapin ang katotohanan at tuparin ito. Ngunit sa mga aspeto ng buhay ng tao, ang layuning ito ay hindi maabot, at ang kaligayahan ng tao ay matatagpuan sa katotohanan ng bawat bagay. Ang layunin na ito ay maaaring pumunta sa iba't ibang direksyon, at ang hindi pagtanggap sa mga taong magkaiba ang pananaw ay walang katuwiran. Gayundin, ang relihiyosong hindi pagtanggap ay hindi nakakatagpo ng katuwiran para sa walang hanggang katotohanang ipinahayag sa mundo sa iba't ibang anyo. Tungkol sa kanyang sarili, lubos siyang hindi nagpapahalaga at bilang resulta, nakamit niya ang ganap na pagkakasundo sa pagitan ng kanyang turo at ng kanyang buhay. Siya ay napakamaamong tao at maingat sa kanyang pakikitungo sa iba. Noong 1798 lamang na nailimbag ang kanyang "Narsisis o Kilalanin ang iyong sarili" sa Imperyong Ruso, ngunit walang kasamang pangalan niya. Noong 1806, sa pahayagan na "Zion Vyestnyk" sa ilalim ng patnugot na si Alexander Labzin, nailimbag ang ilang karagdagang gawa niya. Pagkatapos, sa Moscow noong 1837–1839, ilang gawa niya ang nailimbag sa kanyang pangalan, at lamang noong 1861 nailimbag ang unang halos kumpletong koleksyon ng kanyang mga gawa. Sa pagkakataon ng ika-100 anibersaryo ng pagkamatay ng pilosopo, sa Kharkiv (Kharkov), ang publikasyon ng kilalang ikapitong volume ng mga Transaksyon ng Kharkov Historico-Philological Society (1894), na inedit ni Dmitriy Bagaley (pagkatapos ng 1918 kilala rin bilang Dmytro Bahalii), ay naglalaman ng karamihan ng mga gawa ni Skovoroda. Dito nailimbag ang 16 ng kanyang mga gawa, kung saan 9 ay unang lumabas. Nailathala rin dito ang kanyang biyograpiya at ilang kanyang mga tula. Ang kumpletong akademikong koleksyon ng lahat ng kilalang gawa ni Skovoroda ay nailathala noong 2011 ni Leonid Ushkalov.

### Listahan ng mga gawa 
* Skovoroda, Hryhorii S. *Fables and Aphorisms* . Pagsasalin, talambuhay, at pagsusuri ni Dan B. Chopyk (New York: Peter Lang, 1990) Review: Wolodymyr T. Zyla, *Ukrainian Quarterly*, 50 (1994): 303–304.
* Skovoroda, Hryhorii (Gregory), *Piznay v sobi ludynu* . Isinalin ni M. Kashuba na may panimula ni Vasyl' Voitovych (L'viv: S$vit, 1995) Mga piling gawa (orihinal: wikang Ukrainian).
* Skovoroda, Hryhorii (Gregory), *Tvory: V dvokh tomakh*, paunang salita ni O. Myshanych, punong editor na si Omelian Pritsak (Kiev: Oberehy, 1994) (orihinal: wikang Ukrainian, isinalin mula sa ibang mga wika).
* Skovoroda, Hryhorii (Gregory), "A Conversation Among Five Travelers Concerning Life's True Happiness"  (Isinalin sa English ni George L. Kline).
* Skovoroda, Hryhorii (Gregory), "Pag-uusap tungkol sa sinaunang mundo".
* Skovoroda, Hryhorii (Gregory), Ed. ni Leonid Ushkalov. "Григорій Сковорода: повна академічна збірка творів" ("Grigory Skovoroda: isang buong akademikong koleksyon ng mga gawa"), (2011).

## Pagtuturo 
[thumb| "Wandering Ukrainian philosopher na si Grigoriy Skovoroda" ni Propesor N.Stelletsky ( [Pambansang Pamantasang V. N. Karazin Kharkiv|Kharkiv University ) noong 1894]]
Isa sa mga misyon ni Skovoroda ay ang pagtuturo. Opisyal na nagturo siya ng poetics sa Pereyaslav Collegium (noong 1750–1751) at poetics, syntax, Griyego, at katekismo sa Kharkov Collegium (na kilala rin bilang Kharkiv Collegium at sa Latin: Collegium Charkoviensis o Zacharpolis Collegium) (noong 1759–1760, 1761–1764, 1768–1769).

Noong 1751 nagkaroon siya ng alitan sa namumunong obispo ng Pereyaslav Collegium, na itinuturing na kakaiba at hindi tugma sa dating tradisyonal na kurso ng poetics ang mga bagong paraan ng pagtuturo ni Skovoroda. Ang batang Skovoroda, tiwala sa kanyang karunungan sa paksa at sa katumpakan, kalinawan at pagiging komprehensibo ng kanyang mga patakaran ng prosody, ay tumanggi na sumunod sa utos ng obispo, humihingi ng arbitrasyon at itinuro sa kanya na "alia res sceptrum, alia plectrum" [Ang setro ng pastor ay isang bagay, ngunit ang plauta ay iba]. Itinuring ng obispo na mayabang ang paninindigan ni Skovoroda at dahil dito ay pinaalis siya. 

Ang unang taon ng pagtuturo sa Kharkov Collegium ay lumipas nang napakatalino para sa Skovoroda. Hindi lamang niya nasasabik ang kanyang mga mag-aaral sa kanyang mga lektura ngunit ang kanyang malikhaing pedagogical na diskarte ay nakakuha din ng atensyon ng kanyang mga kasamahan at maging ng kanyang mga nakatataas.

Si Skovoroda ay isa ring pribadong tutor para kay Vasily Tomara (1740—1813) (noong 1753–1754, 1755–1758) at isang tagapagturo pati na rin ang isang panghabang-buhay na kaibigan ni Michael Kovalinsky (o Kovalensky, 1745–1807) (noong 1761)–1761., ang kanyang biographer. Malamang na siya rin ay isang pribadong tagapagturo para kay Gabriel Vishnevsky (1716-1752) (noong 1745-1749), anak ni Fyodor Vishnevsky (1682-1749). Dahil kay Fyodor Vishnevsky, binisita ni Skovoroda ang Gitnang Europa, lalo na ang Hungary at Austria.

Sa kanyang pagtuturo ay naglalayon si Skovoroda na tuklasin ang mga hilig at kakayahan ng mag-aaral at gumawa ng mga pahayag at pagbabasa na magpapaunlad sa kanila nang lubos.  Ang pamamaraang ito ay inilarawan ng biographer ni Skovoroda na si Kovalinsky: "Si Skovoroda ay nagsimulang [magturo sa kabataan] na si Vasily Tomara sa pamamagitan ng higit na pagsisikap sa puso ng kanyang batang disipulo at, sa pagbabantay sa kanyang likas na hilig, sinubukan niyang tulungan lamang ang kalikasan mismo sa pagpapaunlad sa kanya sa pamamagitan ng pakikipag-ugnayan., magaan, at magiliw na direksyon na hindi man lang napansin ng bata, dahil binigyang-pansin ni Skovoroda ang batang isip ng [mabigat] na pag-aaral. Sa ganitong paraan ang bata ay naging malapit kay Skovoroda nang may pagmamahal [at pagtitiwala] sa kanya."

Ang kanyang pagtuturo ay hindi limitado sa akademya o sa mga pribadong kaibigan at sa kanyang mga huling taon bilang isang "gala" tinuruan niya sa publiko ang maraming naakit sa kanya. Si Archimandrite Gavriil (Vasily Voskresensky, 1795–1868), ang unang kilalang mananalaysay ng pilosopiyang Ruso,  napakatalino na inilarawan ang mga Socratic na katangian ni Skovoroda sa pagtuturo: "Parehong nadama nina Socrates at Skovoroda mula sa itaas ang pagtawag na maging mga tutor ng mga tao, at, tinatanggap sa pagtawag, sila ay naging mga pampublikong guro sa personal at mataas na kahulugan ng salitang iyon.… Ang Skovoroda, tulad din ni Socrates, na hindi nalilimitahan ng oras o lugar, ay nagtuturo sa sangang-daan, sa mga pamilihan, sa tabi ng isang sementeryo, sa ilalim ng mga portiko ng simbahan, sa panahon ng mga holiday., kapag ang kanyang matalas na salita ay nagpapahayag ng isang nakalalasing na kalooban - at sa mahihirap na araw ng pag-aani, kapag ang walang ulan na pawis ay bumuhos sa lupa." 

Itinuro ni Skovoroda na mahahanap ng isang tao ang kanyang tunay na tungkulin sa pamamagitan ng pagsusuri sa sarili. "Kilalanin ang iyong sarili," payo ni Skovoroda gamit ang kilalang kasabihan ng pilosopong Griyego na si Socrates. Ipinakilala niya ang isang mahusay na itinatag na ideya na ang isang tao na nakikibahagi sa isang in-born, natural na gawain ay binibigyan ng isang tunay na kasiya-siya at masayang buhay.

Ang edukasyon ng mga bata ay kinuha ang atensyon ni Skovorada hanggang siya ay tumanda. Noong 1787, pitong taon bago siya mamatay, Si Skovorada ay sumulat ng dalawang sanaysay. Ito ang Noble Stork at The Poor Lark. Nakatuon sa tema ng edukasyon kung saan ipinaliwanag niya ang kanyang mga ideya.

Ang malawak na impluwensya ni Skovoroda ay makikita ng mga sikat na manunulat na nagpahalaga sa kanyang mga turo: Vladimir Solovyov, Leo Tolstoy, Maxim Gorky, Andrei Bely, Taras Shevchenko at Ivan Franko .

## Sa kulturang popular 
Ang mga sumusunod na pop na kanta ay isinulat sa mga tula ni Skovoroda:

* *"Ptashko"* ni Sonyachna Mashyna (2019)
* *"Kurs Valüt"* ni Kurs Valüt (2020) 

Noong Enero 26, 2024, pinalitan ng Konseho ng Lungsod ng Kharkiv ang pangalan ng Pushkinska street ng Khrakiv sa Hryhorii Skovoroda street. Ginawa ito bilang tugon sa pambobomba ng Russia noong Enero 23, 2024 sa Kharkiv na nagresulta sa 9 na biktima, kabilang ang isang 4 na taong gulang na bata. Sa gabi sa partikular, ang gitnang Pushkinska Street ay tinamaan.

## Mga sanggunian 
*Fuhrmann J.T.* The First Russian Philosopher's Search for the Kingdom of God // Essays on Russian Intellectual History / Ed. by L.B. Blair. – Austin: University of Texas Press, 1971. – P. 33–72.
*Schultze B.* Grigorij Savvič Skovoroda // Schultze B. Russische Denker: ihre Stellung zu Christus, Kirche und Papstum. – Wien: Thomas-Moraus-Presse im Verlag Herder, 1950. – S. 15–27.}*Busch W.* Grigorij Skovoroda // Busch W. Horaz in Russland. Studien und Materialien. – München: Eidos Verlag, 1964. – S. 66–70.}
*Ueberweg, Friedrich.* Die Philosophie des Auslandes. Berlin, 1928. S. 336 ff.}
*Arseniew N. (von)* Bilder aus dem russischen Geistesleben. I. Die mystische Philosophie Skovorodas // Kyrios. Vierteljahresschrift für Kirchen- und Geistesgeschichte Osteuropas / Hrsg. von H. Koch. – Königsberg; Berlin: Ost-Europa-Verlag, 1936. – Bd. I. – Hft. 1. – S. 3–28.}
*Jakovenko B.* Filosofi russi: saggio di storia della filosofia russa. – Firenze: La Voce, 1925. – XI, 242 р.}
 Сковорода Григорий Саввич  // Энциклопедия Кругосвет}
 Сковорода Григорий Саввич // Энциклопедия Кольера. – М.: Открытое общество, 2000.
*Марченко О. В.* Сковорода Григорий Саввич // Русская философия. Малый энциклопедический словарь. – М., 1995. – С. 469–474.}
*Zenkovsky V.V.* G.S. Skovoroda // Zenkovsky V.V. A History of Russian Philosophy / Transl. by George L. Kline. – New York: Columbia University Press, 1953; London: Routledge and Kegan Paul, 1953. – Vol. 1. – P. 53–69.}
*Goerdt, Wilhelm.* Russische Philosophie: Zugänge und Durchblicke. — Freiburg: Verlag Karl Arber, 1984). Также см.: *Studies in Soviet Thought* 30 (1985) 73.}
*Genyk-Berezovská Z.* Skovorodův odkaz (Hryhorij Skovoroda a ruská literatura) // Bulletin ruského jazyka a literatury. – 1993. – S. 111–123.}
*Piovesana G.K.* G.S. Skovoroda (1722–1794) primo filosofo ucraino-russo // Orientalia Christiana Periodica. – Roma, 1989. – Vol. LV. – Fasc. 1. – P. 169–196.*Болдырев А.И.* Проблема человека в русской философии XVIII века. – Москва: Издательство Московского университета, 1986. – 120 с.}
*Вышеславцев Б. П.* Этика преображённого Эроса / Вступ. ст., сост. и коммент. В. В. Сапова. – М.:Республика, 1994. – 368 с. – (Б-ка этической мысли). ISBN&nbsp;5-250-02379-7 (**С. 155**)}
 *Лосев А. Ф.* Г. С. Сковорода в истории русской культуры // Лосевские чтения. Материалы научно-теоретической конференции ..., Ростов-на-Дону, 2003, с. 3–8.}
*Флоровский Г. В., прот.* Пути русского богословия. – Paris: YMCA Press, 1937. – VI, 574 с.}
*Lo Gatto E.* L'idea filosofico-religiosa russa da Skovorodà a Solovjòv // Bilychnis: Rivista di studi religiosi. – 1927. – Vol. XXX. – Р. 77–90.}*Шпет Г. Г.* Очерк развития русской философии. – Петроград: Колос, 1922. – Ч. 1. – C. 68–83.}
*Эрн В. Ф.* Григорий Саввич Сковорода. Жизнь и учение. – Москва: Путь, 1912. – 343 с.}*Эрн В. Ф.* Русский Сократ // Северное сияние. 1908. No. 1. С. 59–69.}
*Schmid, Ulrich.* Russische Religionsphilosophie des 20. Jh. Freiburg, Basel, Wien: Herder, 2003. S. 9–10, 220, 234.}
*Onasch, Konrad.*  Grundzüge der russischen Kirchengeschichte at Google Books (Czech) // Göttingen: Hubert & Co, 1967). vol. 3. — **S. 110.**

## Tingnan din 
* Listahan ng panitikang Ukrainian na isinalin sa Ingles

## Karagdagang pagbabasa 
* Dytyniak Maria Ukrainian Composers – Isang Bio-bibliographic na Gabay – Research report No. 14, 1896, Canadian Institute of Ukrainian Studies, University of Alberta, Canada.
* Ern, Vladimir F. *Григорий Саввич Сковорода.* *Жизнь и учение* (Moscow: Путь, 1912)
* Gustafson, Richard F. "Skovoroda ni Tolstoy." *Journal of Ukrainian Studies* 22, blg. 1/2 (1997): 87.
* Marshall, Richard H. Jr., at Bird, Thomas E. (eds.) *Hryhorij Skovoroda: isang antolohiya ng mga kritikal na artikulo* (Edmonton: Canadian Institute of Ukrainian Studies, 1994)
* Perri, Giuseppe. "Ang Prologue sa Narcissus ng Hryhorii Skovoroda bilang isang Philosophical Testament." (2015).
* Pylypiuk, Natalia. 'The Primary Door: at the threshold of Skovoroda's theology and poetics', *Harvard Ukrainian Studies*, 14(3–4), 1990, pp551–583
* Zakydalsky, Taras, "Ang Teorya ng Tao sa Pilosopiya ng Skovoroda" (1965)
* Naydan, Michael M. (ed.) 'Espesyal na isyu sa Hryhorii Skovoroda', *Journal of Ukrainian Studies*, 22 (1–2), 1997
* Scherer, Stephen. "Istruktura, simbolo at istilo sa "Potop Zmin" ni Hryhorii Skovoroda." *East European Quarterly* 32, no. 3 (1998): 409–429.
* Shreyer-Tkachenko O. Hryhoriy Skovoroda – muzykant. , Kiev, 1971
* "Sinubukan ng mundo na hulihin siya ngunit nabigo - Hryhoriy Skovoroda, ang ika-18 siglong pilosopo ng Ukraine", *Welcome to Ukraine*, 2003, 1
* *Ang Hardin ng mga Banal na Kanta at Nakolektang Tula ni Hryhory Skovoroda* . Hryhory Skovoroda, Isinalin sa Ingles ni Michael M. Naydan. (Glagoslav Publications, 2016)
* *Ang Kumpletong Korespondensya ni Hryhory Skovoroda – Pilosopo At Makata* . Sa Ingles (Glagoslav Publications, 2016)
* Shubin, Daniel H. *Skovoroda: Sinubukan ng Mundo na Saluhin ako ngunit Hindi* , Talambuhay na may ilang orihinal na salin ng kanyang mga pilosopiyang komposisyon.
Kategorya:Namatay noong 1794