open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
OnePlus One

**OnePlus One** — “flagmanlaryň ganhory” hökmünde pozisionirlenen OnePlus hytaý kompaniýasynyň smartfony. Bu kompaniýanyň birinji önümi. Smartfon 2014-nji ýylyň 23-nji aprelinde görkezildi.

## Häsiýetnamalary
Kompaniýa dünýäniň ähli sebitleri üçin tehniki taýdan birmeňzeş modeli çykardy.

## Operasion ulgam
Hytaýda OnePlus One Android 4.3 "Jelly Bean" bazasynda Oppo ColorOS bilen çykaryldy. Ähli galan ýurtlarda smartfonda Android 4.4.4 "KitKat" bazasynda CyanogenMod 11S gurnaldy.

“CyanogenMod” enjamlary üçin “CyanogenMod 12S” -e ilkinji täzelenme (Android 5.0.2 bazasynda) wersiýa çenli CyanogenMod bilen gurluşlar üçin birinji täzeleniş bir ýyldan soň 2015-nji ýylyň 14-nji aprelinde çykaryldy. Täzeleniş diňe faýllary özbaşdak ýüklemek arkaly gurnaldy.

OnePlus One beýleki operasion ulgamlar bilen utgaşykly, meselem, LineageOS we Paranoid Android. LineageOS bilen smartfon Android 9.0 we Android 10 saklaýar.

## Satuwlar
OnePlus One diňe OnePlus kompaniýasynyň saýty arkaly ýörite çakylyk boýunça satyn almak mümkindir. 16 GB wersiýasy üçin bahasy 299$ ybarat boldy, 64 GB wersiýasy 349 9$ boldy. 2015-nji ýylyň 20-nji aprelinde kompaniýa çakylygy ýatyrdy we hemmelere elýeterliligi açdy.

Hytaýda çakylyklar görnüşinde satuwda çäklendirmeler bolmady.

2015-nji ýylda dollara görä ýewronyň kursunyň düşmegi sebäpli OnePlus kompaniýasy dollarly bahalary 1:1 konwertirledi. Şol sebäpli 2015-nji ýylyň 25-nji martynda bahasy 299 ýewro (16 GB wersiýasy) we 349 ýewro (64 GB wersiýasy) çenli galdy.

2015-nji ýylyň iýulynda kompaniýa dünýäniň 35 ýurtlarynda 1,5 million gurluşlaryň satylandygyny habar berdi.

## Aksessuarlary
Ilki başda kompaniýa tebigy materiallardan çalşylýan daşlyklaryň birnäçe görnüşlerini çykarmagy meýilleşdirdi. Ýöne önümçilik kemçilikleri sebäpli firmanyň daşlyklary köpçülikleýin satuwa çykarylmady. Uzak wagtlap kompaniýanyň saýtynda diňe daşlygyň bambuk modeline buýurma berip bolýardy.

## Salgylanmalar

## Daşarky çykgytlar

* Resmi web-sahypasy

Kategoriýa:Elektronika
Kategoriýa:Tehnologiÿa
Kategoriýa:Telefon
Doʻstlik (şäher)

**Doʻstlik şäheri** - Özbegistanyň Jyzzah welaýatynde ýerleşýän şäher.

Kategoriýa:Jyzzah welaýaty
Komitas

Soghomon Soghomonian, [A] bellenen we köplenç Komitas ady bilen tanalýan, [B] (ermeniçe: October; 8-nji oktýabr ermeni milli aýdym-saz mekdebiniň düýbüni tutujy hasaplanýar. [4] [7] Etnomusikologiýanyň öňdebaryjylaryndan biri hökmünde tanalýar. [8] [9]

Komitas ýaş wagtynda ýetim galdy, Ermenistanyň dini merkezi Etçmiadzine äkidildi we Geworgiýa seminariýasynda bilim aldy. 1895-nji ýylda wardet (ruhany) wezipesine bellenenden soň, Berlindäki Frederik William uniwersitetinde aýdym-saz öwrenýär. Ondan soň "günbatar tälimini milli däp döretmek üçin ulandy". [10] Ol ermeni halk aýdym-sazynyň 3000-den gowrak eserini ýygnady we transkripsiýa etdi, ýarysyndan gowragy ýitirildi we häzirki wagtda diňe 1200 töweregi bar. Ermeni halk aýdymlaryndan başga-da, beýleki medeniýetlere-de gyzyklanma bildirdi we 1903-nji ýylda ilkinji gezek kürt sazlary atly kürt halk aýdymlarynyň ýygyndysyny neşir etdi. Onuň hory Europeanewropanyň köp şäherinde ermeni aýdym-sazyny hödürledi we beýlekiler bilen birlikde Klod Debýusiniň öwgüsini gazandy. Komitas, Etçmiadzindäki ultra-konserwatiw ruhanylaryň süteminden gutulmak we ermeni halk aýdym-sazyny has köp tomaşaçylara tanatmak üçin 1910-njy ýylda Konstantinopolda ýerleşdi. Ol ermeni jemgyýetleri tarapyndan giňden kabul edildi, Arşag Çobanýan bolsa ony "ermeni sazynyň halasgäri" diýip atlandyrdy. [11]

Ermeni genosidi döwründe Komitas beýleki ýüzlerçe ermeni intellektuallary bilen bilelikde tussag edilip, 1915-nji ýylyň aprelinde Osman hökümeti tarapyndan türmä iberildi. Tizara düşnüksiz ýagdaýlarda boşadyldy we akyl taýdan näsazlygy başdan geçirdi we posttrawmatiki stres bozulmasy (PTSD) ýüze çykdy. Konstantinopolda giňden ýaýran duşmançylyk gurşawy we köpçülikleýin ermeni ölüm ýörişleri we oňa ýeten gyrgynçylyklar baradaky habarlar onuň gowşak akyl ýagdaýyny hasam erbetleşdirdi. Ilki bilen 1919-njy ýyla çenli türk harby operasiýa edilýän hassahanada ýerleşdirildi we soňra Pari Parisdäki psihiatrik keselhanalara geçirildi we ömrüniň soňky ýyllaryny agyr ýagdaýda geçirdi. Komitas genosidiň şehidi hökmünde giňden görülýär we sungatda ermeni genosidiniň esasy nyşanlaryndan biri hökmünde suratlandyrylýar.
Gören Duyan

Seen Duýan, Berkaý Çatak tarapyndan döredilen sosial jogapkärçilik taslamasy, ýitirilen zatlary tapmaga mümkinçilik berýär. Stambulda 2017-nji ýylyň 27-nji aprelinde döredildi.

## Taryh
Ogurlanan motosiklleri tapmak üçin 2017-nji ýylda döredildi. Soňra pişikleri, itleri, awtoulaglary, kepderileri we dereksiz ýitenleri tapmak üçin gulluga girdi. Häzirki wagtda Türkiýe bu ugurdaky iň uly platforma.

## Salgylanmalar

## Daşarky baglanyşyklar

* Web sahypasy
* Twitter-de Gören Duyan
* Instagram-da IP TV
Kōzō Iizuka

**Kōzō Iizuka**(Japaneseaponça: 飯塚幸三, いいづかこうぞう  Iizuka Kouzou; doglan senesi: 01.06.1931ý, - Aýrylan senesi: 26.10.2024ý,) Japaneseapon inereneri, Milli Önümçilik Ylymlary we Tehnologiýalary Instituty  , Halkara Ölçeg Konfederasiýasynyň başlygy , Adam Serhet Ylym Maksatnamasynyň başlygy  we Kubota CEO .

1931-nji ýylda Tokionyň Nakano şäherinde dünýä indi . Dördünji munisipal orta mekdebine (häzirki Toýama şäher orta mekdebi), Urawa orta mekdebine (öňki) ýazyldy we Tokio uniwersitetiniň in Engineeringenerçilik institutyny gutardy . 1972-nji ýylda in Engineeringenerçilik doktory boldy (Tokio Univ.) .

2015-nji ýylda mukaddes hazyna ordeni bilen sylaglandy .

2019-njy ýylda Tokionyň Ikebukuro şäherinde ýol hadysasyna sebäp boldy . Awariýa netijesinde 3 ýaşly bir gyz we ejesi öldi we dokuz adam ýaralandy . He caused a fatal accident, but not arrested. Öldüriji hadysa döretdi, ýöne tussag edilmedi . Şonuň üçin internetde tankyt edildi .

2021-nji ýylda ýol hadysasy üçin bäş ýyl azatlykdan mahrum etmek jezasyny kabul edendigi sebäpli hormat medaly (2015-nji ýylda berilýär) ýatyryldy.

## Goşgylarynyň ýygyndylary
Mewlid

**Mewlid** - ( «dogluş, doglan gün») manylary aňladýar.
Mewlidin näbäwi - Muhammed pygamberiň ﷺ doglan gününi käbir musulmanlar belleýärler.
Ýöne bu baýramy bellemek her musulmanyň her namazda okaýan Fätihä surasyna(Fatyha süresi) garşy...

: **1.** Mähriban we Rehim-şepagatly Allahyň ady bilen.
: **2.** Hamdy-senalar älemleriň Perwerdigäri Alla mahsusdyr.
: **3.** Mähribandyr, Rehim-şepagatlydyr.
: **4.** Din gününiň Eýesidir.
: **5.** Biz diňe Saňa ybadat edýäris we diňe Senden kömek soraýarys!
: **6.** Bizi dogry ýola gönükdir!
: **7.** Gazaba sezewar bolanlaryň we azaşanlaryň däl-de, Öz nygmat berenleriň ýoluna.

— Kuran, "Açyjy" surasy.

Bu baýram Saud Arabystan, Katar ýurtlarynda döwlet tarapyndan gadagan edilen.
Köp islam alymlary(ulämä) muňa garşy, onuň esasy sebäbi hem bu dine täze girizilen zat(bida).
Islam teologlarynyň köpüsi Muhammed pygamberiň ﷺ doglan gününi bellemek däbini gadagan edilen täzelik hasaplaýarlar (bid'a).
Mewlid baýramyna garşy çykýanlaryň esasy argumenti, bu baýramçylyk hakda ne Kuranda, ne-de islam kanunlarynyň esasy çeşmesi bolan sunnätdä hiç zat aýdylmaýar.
Mundan başga-da, Muhammed pygamberiň ﷺ sahabalary doglan gün belländiklerini görkezýän hiç zat aýdylmaýar.
Munuň tersine, Muhammed pygamberiň ﷺ köp hadyslaryna görä, pygamber islamdan ozal araplar tarapyndan bellenilýän ähli baýramçylyklary ýatyrandygy we musulmanlara diňe agyz beklemek we gurban bermek baýramyny bellemegi buýurýandygy aýdylýar.
Tanymal islam alymy we teolog Mälik ibn Änäs (Mäliki mezhäbiniň düýbüni tutujy) dindäki täzelikler barada şeýle diýdi:
 **"Irki musulmanlar üçin diniň bir bölegi bolmadyk zat şu günki gün hasap edilmeli däldir."**
Eger-de Muhammed pygamberi ﷺ kim has gowy görýär? diýen sorag bolsa onda hökman onuň sahabalary diýse dogry bolar.
Sebäbi Muhammed pygamberiň ﷺ döwründe oňa kömek edenler, onuň ýoluny(sunnät) tutanlar şolardy.
Muhammed pygamber ﷺ dünýeden geçenden soňrada dinde berk durup dünýä ýüzüni dine çagyran, dini öwreden we din ýolunda söweşen şolardy.

: Aýt: "Eger Allahy söýýän bolsaňyz, maňa tabyn boluň! Alla hem sizi söýer we günäleriňizi bagyşlar. Alla Bagyşlaýjydyr, Rehim-şepagatlydyr".

— Kuran, "Imranyň maşgalasy" surasy, 31-nji aýat.

Bu baýramçylyk edil hristianlaryň "Christmas Day" baýramy ýalydyr.
Muhammed pygamber ﷺ aýtdy:
 **Hristianlaryň Isa ibn Merýemi öwüşleri ýaly meni öwmäň, men diňe Onuň guly. Şeýlelik bilen aýdyň: Allahyň guly we ilçisi "<br><br>([[Buhari]] hadysy ýygyndysy. No.1373 (3445).)**
## Şeýle-de
* Şirk
* Bida
## Salgylanmalar
Germaniýa

**Germaniýa** (), resmi ady — **Germaniýa Federatiw Respublikasy** (), **GFR** () — Merkezi Ýewropada döwlet.

Demirgazyk araçäkleri Demirgazyk deňzi, Daniýa, Baltika deňzi; gundogary Polşa we Çeh Respublikasy; günortasy Awstriýa we Şweýsariýa bolmak bilen gunbatar tarapy Fransiýa, Lýuksemburg, Belgiýa we Niderlandiýa bilen araçäkleşýär. Köplenç maýyl howaly. Almaniýanyň umumy meýdany 357,021&nbsp;km². 82 million halkly ýurt (2015). Ýewropa Birleşiginde ilat sany boýunca 1-nji ýeri eýeleýar we sol bir sanda dasary ýurtly ilaty bilenem 3-nji ýerde durýar. Paýtagty Berlin şäheri.

left|thumbnail|250px|Almaniýa

Kategoriýa:Germaniýa
Google Play

**Google Play** (ozal **Android Market**) – Google tarapyndan işlenip taýýarlanan we ulanylýan goşundylardan, oýunlardan, filmlerden, telewizion programmalaryndan sanly dellalçylyk hyzmaty bolup durýan Android platformasy üçin goşundylaryň resmi dükany.

## Taryhy
2012-nji ýylyň 6-njy martynda Google Play Android Market portalynyň rebrendinginiň netijesi boldy we Android Market, Google Music we Google eBooks ýaly brendleri özünde jemleýär. Şeýle hem, 2012-nji ýylyň martynda goşundynyň iň ýokary elýeter bolan ölçegi ýokarlandyryldy, bu hem, goşundyny işläp düzüjilere umumy agyrlykda 4 gigabaýt berdi.

2013-nji ýylyň martynda Play Store-dan mahabatlandyrmany bekleýän goşundy bilen göreş başlandy.

2014-nji ýylyň maýynda PayPal kömegi bilen tölemek mümkin boldy.

2015-nji ýylda Google zyýan göteriji goşundylaryna degişlilikde her günde 6 milliard sargytlary skanerläp başlady.

2016-njy ýylyň martynda Google Play Games bölüminde oýun bilen tanyşmak funksiýasy elýeter boldy. Islendik ulanyjy goşundyny goýberip we brauzeriň üsti bilen 10 minut oýnap bilýär. Synag nusgasyny ýüklemek we gurnamak talap edilmeýär.

2017-nji ýylyň iýulynda Google Play Protect antiwirusy döredildi.

2018-nji ýylyň iýulynda Google Play maýning kriptowalýuta üçin goşundylary ýerleşdirmegi gadagan etdi. Bu ýagdaýda kriptogapjyklaryna rugsat berildi.

2020-nji ýylda Google Play “Mugallymlara rugsat berildi” atly täze çagalar üçin bölümi goşdy. Bu ýere has ýokary standartlara laýyk gelýän we mugallymlar tarapyndan makullanylan goşundylar girýär.

## Goşundylar
2020-nji ýylyň oktýabrynda Google Play 3,026,104 goşundylary, şol sanda oýunlar ýerleşdirildi. Google Plaý-de goşundylaryň jemi 34 topary bar. Google TV heniz diňe ABŞ elýeter.

Türkmenistanda Google Play Movies topary elýeter.

Android üçin goşundylar gurluşa bolan kesgitli rugsatlary, şol sanda beden datçigine, senenama, kamera, aragatnaşyklara, ýerleşýän ýerine, mikrofona, telefona, SMS habarlaryna, maglumat binýadyna, WI-FI bolan ygtyýarlygy we Google hasaba alyş ýazgylaryna bolan ygtyýarlygy sorap we talap edip bilýär.

## Salgylanmalar

## Daşary çykgytlar

* Google Play baş sahypasy

Kategoriýa:Tehnologiÿa
Kategoriýa:Internet
Kybla

**Kybla** ( — *kyble(t) «ugur, tarap», başga manylary «günorta, özüne çekiji merkez»*) musulmanlaryň ybadatda(namazda) bakýan tarapy.
Muhammed pygamber ﷺ Mekkedekä käbä bakyp namaz okaýardylar. Soň Medinede kybla Ierusalimdäki Aksa mesjidi bolýar, soňra aýat inmegi bilen Muhammed pygamber ﷺ sahabalary bilen Mekkedäki Mesjid Harama (Käbä) tarap bakypdyrlar.

(Eý, Muhammed!) Biz seniň (habara garaşyp) ýüzüňi asmana öwürýäniňi görýäris. Biz seni öz razy boljak kyblaňa hökman öwreris. Bes, sen (namazda) ýüzüňi Mesjidi-Harama (Käbä) tarap öwür! (Eý, musulmanlar!) Siz nirede bolsaňyz hem (namazda) ýüzüňizi oňa (Käbä) tarap öwrüň! Takyk, kitap berlenler onuň (kyblanyň Käbä tarap üýtgedilmeginiň) özleriniň Perwerdigärinden (gelen) hakykatdygyny, elbetde, (gowy) bilýärler. Alla olaryň edýän işlerinden gapyl däldir.
: — Kuran: 2/114.

 

## Kyblany tapmagyň usullary

### Google Maps
# **Google Maps**  programmany açmaly.
# «Adaty karta» görnüşini «emeli hemra» görnüşe geçirmeli.
# GPS açmaly.
# Käbede ([geo:21.422528,39.826180 21°25'21.08"N 39°49'34.25"E]) bellik 📍 goýup, «aralygy ölçeýjä» girmeli. Şol halda öz koordinataňa tarap çekmeli, ýagny öz öýüňe ýa-da mesjidiňe.
Ýeriň şar görnüşde bolany üçin tekiz kartada gök çyzyk egrelip biler.

### Matematik usul
Kabäni tapmak üçin **Gawersinusyň formulasyny** ulanýarys.

{\displaystyle \cot q={\frac {\sin \phi \cos \Delta L-\cos \phi \tan \phi _{Q}}{\sin \Delta L}}} ýa-da {\displaystyle q=\cot ^{-1}{\frac {\sin \phi \cos \Delta L-\cos \phi \tan \phi _{Q}}{\sin \Delta L}}}

{\displaystyle q=\arctan \left({\frac {\sin(70.539261^{\circ })}{\sin(-7.801389^{\circ })\cdot \cos(70.539261^{\circ })-\cos(-7.801389^{\circ })\cdot \tan(21.422478^{\circ })}}\right)}

Çykan jogaby gradusda bolmaly. Meselem: ≈225°

## Şeýle-de
* Käbä
* [Mesjid 
* [Mesjid Aksa

## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Qibla
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Кибла

## Daşky çygytlar

* https://geomete.com/abdali/papers/qibla.pdf
* https://www.academia.edu/38858159
* https://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/qibla.htm

### Kybla tapyjy saýtlar
* Google Qibla Finder
* Qibla Direction
* Type your address to see a map showing your Qibla Direction 
* Qibla Direction
* eQibla.com
### Kybla tapyjy programmalar
* Qibla finder & compass (magnitometrsiz işlänok).apk 827kb
Rajnath Singh

**Rajnath Singh** ( *Hindi dilinde aýdylyşy:  ɾɑːd͡ʒnɑːt̪ʰ sɪŋɡʱ; 1951-nji ýylyň 10-njy iýulynda doglan*) Hindistanyň Goranmak ministri bolup işleýän hindi syýasatçysy . Häzirki wagtda Lok Sabha palatasynyň ýolbaşçysynyň orunbasary . Ol Bharatiýa Janata partiýasynyň öňki prezidenti . Ondan öň Uttar Pradeşiň premýer-ministri we Wajpaýi hökümetinde Ministrler Kabineti ministri bolup işledi. Ilkinji Modi ministrliginde içeri işler ministri boldy. Şeýle hem işledi BHJ -nyň prezidenti iki gezek, ýagny 2005-nji ýyldan 2009-njy ýyla we 2013-nji ýyldan 2014-nji ýyla çenli. Karýerasyna RSS Swayamsevak hökmünde başlan weteran lider. Partiýanyň Hindutwa ideologiýasynyň tarapdary. Şeýle hem, Uttar Pradeş ştatynda partiýa hyzmat edip, ýaşlar lideri hökmünde syýasy karýerasyna başlady. Şeýle hem, Atal Bihari Wajpaýiniň premýer-ministrliginde ýol ulaglary we awtoulag ýollary we oba hojalygy ministri bolup işledi.

Iki gezek Laknowdan, bir gezek Gazabatdan Mejlis, Lok Sabha agzasy boldy. Şeýle hem, Döwlet syýasatynda işjeňdi we Haýdargarhdan (mejlis saýlaw okrugy) iki gezek premýer- ministr bolup işledi.

thumb|345x345px|Şri Rajnath Singh 2019-njy ýylyň 1-nji iýunynda Nýu-Delide Bileleşigiň Goranmak ministri wezipesine girişdi.
## Salgylanmalar
https://en.wikipedia.org/wiki/Rajnath_Singh
Luk Roessler

**Luk Roessler** (, doguldy: 28 mart 28 mart, Wankuwer, Britaniýa Kolumbiýasy, Kanada) — kanadaly aktýor. Luk Roessler 2007-nji ýylyň 28-nji martynda Kanadada doguldy we karýerasyna 2015-nji ýylda başlady. Uly aýal dogany bar. Onuň ady Milissa Roessler. Şeýle hem ol aktrisa, ýöne Luk bilen deňeşdirilende kän tanalmaýar. 

## Filmografiýa

## Baýraklary

## Salgylanmalar


## Daşarky çykgytlar
* IMDb web sahypasynda
* Instagram sahypasy

Kategoriýa:Aktýor
B. R. Ambedkar

**Bhimrao Ramji Ambedkar** (14-nji aprel 1891-nji ýylyň 6-njy dekabry), şeýle hem **Dr. Babasaheb Ambedkar**, hindi hukukçysy, ykdysatçy, syýasatçy we jemgyýetçilik reformaçysydy. Dalit Buddist hereketine ylham berdi we degilmeýänlere (Dalits) sosial diskriminasiýa garşy kampaniýa gurady. Şeýle hem, aýallaryň we zähmet haklaryny goldady. Ol garaşsyz Hindistanda ilkinji hukuk we adalat ministri, Hindistan konstitusiýasynyň binagäri we Hindistan Respublikasynyň esaslandyryjysydy.

1956-njy ýylda 600,000 tarapdary bilen buddaçylyga geçip, Dalitleri köpçülikleýin kabul edip başlady. Hindistanda buddizmi janlandyrdy. Ambedkar, Nawaýana buddistleriniň arasynda bodhisattva we Maitreýa hasaplanýar.

1990-njy ýylda Hindistanda iň ýokary raýat baýragy bolan Bharat Ratna aradan çykandan soň Ambedkara berildi. Ambedkaryň mirasy köp sanly ýadygärlikleri we meşhur medeniýetdäki şekilleri öz içine alýar. Ambedkaryň jemgyýetçilik-syýasy reformaçy hökmünde mirasy häzirki Hindistana uly täsir etdi.

Ambedkar, Taryh TV18 we CNN IBN tarapyndan geçirilen pikir soralyşykda 2012-nji ýylda "Iň beýik hindi" (The greatest Indian) saýlandy.

Ambedkar Jaýanti (Ambedkaryň doglan güni) her ýyl 14-nji aprelde bellenilýän festiwal bolup, ol diňe Hindistanda däl, eýsem bütin dünýäde bellenilýär. Ambedkar Jaýanti Hindistanda resmi dynç alyş hökmünde bellenilýär. Birleşen Milletler Guramasy Ambedkar Jaýantini 2016, 2017 we 2018-nji ýyllarda belledi.

## salgylanmalar

Kategoriýa:Hindistanyň syýasatçylary
Natsuki Hanae

Ýaponiýanyň aktýor.

## Ähmiýeti
### Anime
* Shigatsu wa Kimi no Uso - Kōsei Arima
* Kimetsu no Yaiba - Tanjiro Kamado

## Referensi


Kategoriýa:Ýaponiýa
Kategoriýa:Aktýor
Kategoriýa:Aýdymçylar
Baskin-Robbins

**Baskin-Robbins** doňdurma salonlarynyň halkara zynjyry. 30-dan gowrak ýurtda franşizalary bar. 5800 ýeriň 2800-si ABŞ-da ýerleşýär. 1953-nji ýylda Burt Baskin we Irv Robbins doganlary bolan iki aýry doňdurma kärhanasynyň birleşmegi bilen esaslandyryldy. Birleşmezden ozal iki aýry doňdurma kärhanasyna Burtyň doňdurma dükany we Garly doňdurma diýilýärdi. Garly doňdurma şol wagt roman we täze hökmünde wasp edilýän 21 tagamlydy.

## Beýleki web sahypalary
* Resmi web sahypasy
Täze ýyl

**Täze ýyl** — (). Gregoriýa kalendary bilen 31.12 wagtynda bir baýram. Islamda gadagan baýramlaryň biri.

## Täze ýyl dinde
Bu baýram hiç bir dinde asly ýok zat. Emma döwrüň üýtgemegi bilen adamlaryň aňy üýtgäp ylymy pes bolup öz garaýyşlary bilen ýalňyş zatlary dine goşýarlar. Ony gowy gören dinsizler hem ony edip başlaýar.
### Yslam
Yslamda diňe 2 sany baýramçylyk bardyr. Olar:
# Oraza baýramy.
# Gurban baýramy.
Milady hasabynda 1-nji ýanwarda bellenýän «Täze ýyl» yslam dininde ýok. Hijri ýyl hasabynda täze ýyl Muharram aýynyň 1-ine bolýar, ýöne ol baýram däl.
### Hristian
Hristianlarda «Täze ýyl» baýramy ýok. Bu baýramy Isa pygamberden soň takmynan 300 ýyllykda dine goşupdyrlar.
### Ýewreý

## Şeýle-de
* Şirk
* Bid'a

## Salgylanmalar
Jonathan Galindo

**Jonathan Galindo**, sosial mediýada öz janyna kast etmek oýny bolan "Gök kit" bäsleşiginiň bir bölegi bolan galp internet şahsyýetidir.

Bu gahryman köp sosial mediýa platformalarynda peýda boldy, Galindonyň adyny göterýän we suratlaryny görkezýän hasaplar kämillik ýaşyna ýetmedikleri özlerine zyýan bermäge we ahyrynda öz janyna kast etmäge höweslendirýär diýilýär.

Nyşananyň ýüzi ite meňzeş boýagly maska, köplenç *[[Mikki Maus]]*dan Goofy bilen deňeşdirilende.

## Salgylar

Kategoriýa:Galp keşpler
Kategoriýa:Janyna kast etmek
Almaz Seidov

**Almaz Seidov​** (dog.15 sentýabr 1997, Türkmenistan, Mary) — Türkmen programmisti​, sistema ýalňyşlary (ulgam gowşaklygy) we kiberhowpsuzlyk boýunça hünärmen.

## Çeşmeler
Туркменский студент турецкого университета получил от Apple награду в $3500  ИА Красная Весна 

Студент из Туркменистана получил от Apple $ 

Instagram'da güvenlik açığı buldu: 10 bin dolar ödül 

Instagram pagó una millonaria suma a joven que encontró una falla de seguridad en la red social

Туркменский студент обнаружил уязвимость системы İnstagram 

Гражданин Туркменистана получил награду 3,5 тысячи долларов от Apple

Студент из Туркменистана получил награду $3,5 тыс за обнаружение ошибки Apple
Instagram

**Instagram** (* Instagram * ) - surata we wideo düşürmäge, süzgüçler ulanmaga we hyzmatyňyz we san arkaly paýlamaga mümkinçilik berýän sosial ulgamyň elementleri bolan surat paýlaşmak we wideo ýazgy üçin programma. Beýlekiler Sosial ulgamlar . Mundan öň, Instagram size Snapshot Polaroid, Kodak Instamatic we Orta Format 6 × kamera ýaly inedördül şekilli suratlar almaga mümkinçilik berdi. 6 (köpüsi [Kamerun | ykjam fotosurat]] 3: 2 gatnaşygy ulanýar), ýöne 2015-nji ýylyň 26-njy awgustyndan başlap, Instagram inedördül görnüşe geçmezden peýza and we portret ugurlarynda surat we wideo goşmak mümkinçiligini hödürledi.

Programma iOS 4.3 we ondan ýokary iPhone, iPad we iPod Touch enjamlaryna, şeýle hem Android 2.2 we ondan ýokary işleýän telefonlara laýyk gelýär. OpenGL ES 2. App Store we Google Play arkaly paýlanýar . 2013-nji ýylyň 21-nji noýabrynda Instagram Beta Windows Phone 8 .

2012-nji ýylyň aprelinde Instagram Facebook tarapyndan 300 million dollara we kompaniýanyň 23 million paýyna, jemi 1 milliard dollara .

Hünärmenleriň pikiriçe, “Instagram” 2017-nji ýylda global mahabatdan takmynan 2,8 milliard dollar aldy.

2018-nji ýylda hasaba alnan ulanyjylaryň sany 1,1 milliard adam.

2017-nji ýylyň dekabrynda geçirilen pikir soralyşykda VTsIOM, rus internet ulanyjylarynyň 14% -i her gün / her gün diýen ýaly öz Instagram hasabyny ulanýarlar .

MediaScope-yň habaryna görä, 2020-nji ýylyň maý aýyna çenli Instagram ruslaryň arasynda (59 milliondan gowrak ulanyjynyň diňleýjisi) meşhurlygy boýunça sekizinji orunda durýar, platforma programmasy AppStore-da iň köp göçürilen mugt programmalaryň arasynda ikinji orunda durýar we Google-da instagram meşhurlyk boýunça onunjy ýerde durýar

Kategoriýa:Internet
Free European Song Contest

**Free European Song Contest** (tuk. **Mugt Yewropaly Aýdym bäsleşigi**) her ýyl geçirilýän bäsleşikdir 2020-nji ýyldan bäri. 

## Gelip çykyşy we Taryh
Bu pikir nemes prodýuseri we aýdymçysy Stefan Raab-den bilen Germaniýada teleýaýlym kanalynyň goldawy, ProSieben, we önümçilik kompaniýasydyr, Brainpool.

## Döwletler
*Awstriýa
*Aý
*Beýik Britaniýa
*Bolgariýa
*Daniýa
*Gazagystan
*Germaniýa
*Horwatiýa 
*Irlandiýa
*Ispaniýa
*Italiýa
*Niderlandlar
*Polşa
*Şweýsariýa 
*Türkiýe
*Ysraýyl

## Beýleki ştatlar
*Albaniýa
*Andorra
*Awstraliýa
*Azerbaýjan
*Belgiýa
*Belorussiýa
*Çili
*Farer adalary
*Grenlandiýa
*Gyrgyzystan
*Hindistan
*Indoneziýa
*Kipr/Demirgazyk Kipr
*Mongoliýa
*Özbegistan
*Papua Täze Gwineýa
*Pasha adasy Korollygy
*Russiýa
*Seborga
*Taýland
*Täze Zelandiýa
*Tonga
*Türkmenistan
*Ukraina

## Innerseňijiler
*2020 - Nico Santos (Ispaniýa)
*2021 - ?
## Beýleki

*Ýewrovizor Aýdym bäsleşigi
*Türkvizor Aýdym bäsleşigi
*Bundevizor Aýdym bäsleşigi
## Çykgytlar
*Free European Song Contest 
## Salgylanmalar
Begli Beknazarow

**Begli Beknazarow Nurlyýewiç** — (dog. 21 mart 1996, Türkmenistan, Mary, Tagtabazar) Türkmen aýdymçysy we kompozitory.
Tagtabazar

**Tagtabazar**  Türkmenistanyň Mary welaýatynda şäher görnüşli şäherçe. Tagtabazar sebitiniň dolandyryş merkezi. Murghab derýasynyň çep kenarynda, şol bir demir ýol menzilinden 26 km uzaklykda (Mary - Serhetabad liniýasynda) ýerleşýär.

1937-nji ýyldan bäri şäher görnüşli şäherçäniň ýagdaýy. 1993-nji ýyla çenli Takta Bazar diýlip atlandyryldy.

TSB-nyň habaryna görä, Tahta Bazarda süýt we ýag we kerpiç zawodlary işleýärdi [1]. SSSR döwründe okuw bölümi we KSAPO-nyň 68-nji serhet bölüminiň merkezi şu ýerde ýerleşýärdi.

### Taryhy
Takta bazary Pendinskiý oazisiniň esasy oturymly ýeridir. Pendinskiý oazisinden soň Pendinskiý sudýasynyň ýerleşýän ýeri 1885-nji ýylda Russiýa imperiýasyna birikdirildi (Kuşka söweşine serediň).

1887-nji ýylda delimitasiýa şertnamasynyň netijelerinden soň Russiýa-Owganystan serhedinde agaç serhet postlary guruldy, serhet postlary we gözegçilik postlary guruldy. Serhetçiler kontrabandaçylara işjeň garşy göreşýärdiler. Owgan harytlaryny paç bilen (esasanam kişmiş, astrahan derileri, deri, ýüň, haly, mal) arassalaýan rus däp-dessurlary Takhtabazar obasynda ýerleşýärdi. Owgan harytlary üçin paç harytlaryň bahasynyň 5% -ini düzýärdi. Rus harytlary (kerosin, öndürilen önümler) paçsyz eksport edildi [2].

68-nji Takta-Bazar serhet bölümi 1932-nji ýylda OGPU-nyň buýrugy bilen döredildi. 1942-nji ýylyň 22-nji iýunynda NKVD goşunlarynyň Takta-Bazar serhet bölüminiň sany 1226 adamdy. [3] 1989-njy ýylyň 19-njy maýynda SSSR-iň Sovietokary Sowetiniň Prezidiumynyň karary bilen "Owganystan Respublikasyna halkara kömegini bermek, işgärleriň görkezen edermenligi we edermenligi, ýurduň döwlet howpsuzlygyny üpjün etmekde ýokary öndürijilik üçin" SSSR-iň KGB-nyň 68-nji serhet bölümi Gyzyl ordeni bilen sylaglandy. Banner [4].

Kategoriýa:Mary welaýatyndaky şäherler
Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasuýalar instituty

**Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary instituty** — Türkmenistanyň iň ýaş ýokary okuw jaýy. 2017-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow tarapyndan açylyp ulanylmaga berildi. Düzümi 6 sany  fakultetden ybarat. Rektor- Muhammetrahym Öwezmuhammedowiç Öwezow.

## Taryhy
Täze instituty döretmek hakyndaky karara Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhammedow tarapyndan 2015-nji gol çekilip we şol ýyl täze institutyň gurluşygyna başlanylda. 2017-nji ýylda "***Türkmenistanyň Jemagat hojalygy instituty"*** diýilip esaslandyrylyp, ýokary okuw jaýy Türkmenistanyň Jemagat hojalygy ministrliginiň tabynlygyna berildi. 2018-nji ýylda bu ministrligiň öz işini bes etmegi bilen institut Türkmenistanyň Bilim ministrligine tabşyryldy.

2019-njy ýylyň 12-nji iýunynda Ylymlar güni, Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedow ýurduň sanly ykdysadyýetiň ösmegi we inženerçilik, ulag we jemagat infrastrukturasynyň hünärmenleriniň taýýarlanyşynyň ýokarlanmagy maksady bilen ***"Türkmenistanyň Jemagat hojalygy instituty"'''  — '''"Türkmenistanyň Inžener-tehniki we ulag kommunikasiýalary institutyna"*** üýtgedildi*.*

Häzirki wagtda institutda 30- golaý ugur boýunça 3000-den gowrak talyp ýaşlar ýokary bilim alýarlar.

## Düzümi
Institut 6 sany esasy fakultetlerden durýar:

• Jemagat infrastrukturasy we inženerçilik ulgamlary fakulteti;

• Mehanika-tehnologik fakulteti;''

• Ulaglar fakulteti;

• Demirýol ulaglary fakulteti;

• Ykdysadyýet we dolandyryş fakulteti;

• Sanly tehnologiýalar we kiberhowpsuzlyk fakuleteti.

## Okuw binasy
2017-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda Aşgabat şäheriniň Büzmeýin etrabynda 25 gektar meýdanda ýokary okuw jaýyň binasy gurulyp ulanylşa berildi. Institut şol bir wagtda 2000 sany talyby okatmaga mümkinçiligi bar. Institutyň meýdanynda 3 sany okuw korpusy, dolandyryş binasy, 350 adamlyk kitaphana, mejlisler zaly, çaýhana, sport kompleksy, 4 sany 350 adamlyk umumy ýaşaýyş jaýy, mugallymlar üçin 32 sany bir we iki otagly ýaşaýyş jaýlary we okuw ýyladyş tejribehanasy ýerleşen. Ýokary okuw jaýynda 44 sany dünýä standartlaryna gabat gelýän we häzirki tehnologiýalary bilen ornaşdyrylan laboratoriýalary bar. Insitut Türkmenistanyň "Aga gurluşyk" hususy gurluşyk kärhanasy tarapyndan guruldy.
Kategoriýa:Türkmenistandaky ýokary okuw mekdepleri
Kategoriýa:Bilim
Fanny Cadeo

199

**Fanny Kadeo** (1970-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda doglan), italýan modeli, teleýaýlym ýerine ýetirijisi we aýdymçysy. 

Genoa welaýatynyň Lavagna , Cadeo tebigatyndaky Stefanie, Beatriks Brako aktýorlyk tälimini aldy. “Striscia ” “ la notizia” şüweleňindäki ilkinji gyzjagazlaryň biridir . 2013-nji ýyldan bäri “ Rai Due” teleýaýlymynda “ Il Cercasapori” programmasynyň alyp baryjysy. [1] [2] 2014 - nji ýylda telekeçi Stefano Kawiglýanyň bir gyzy bardy.

## Kaynakça

Kategoriýa:1970 doğumlular
Kategoriýa:20. yüzyıl kadın oyuncuları
Kategoriýa:21. yüzyıl kadın oyuncuları
Kategoriýa:İtalyan kadın oyuncular
Kategoriýa:İtalyan kadın modeller
Kategoriýa:Yaşayan insanlar
Jo Baýden

thumb|Baýden 2021-nji ýylda
**Jozef Robin Baýden Jr.** (Joseph Robin (Joe) Biden; */ɪbaɪdən/BY-dən*; 1942-nji ýylyň 20-nji noýabrynda doglan) – Amerikaly syýasatçy we ABŞ-nyň 46-njy prezidentidir.
## Durmuşy
Jo Baýden 2009-njy ýyldan 2017-nji ýyla çenli prezident Barak Obamanyň döwründe ABŞ-nyň 47-nji wise-prezidenti, 1973-nji ýyldan 2009-njy ýyla çenli Delawer ştatynda 36 ýyl Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň senatorlarynyň biri bolup işledi.Demokrat Baýden, 2020-nji ýylda geçiriljek ABŞ-da geçiriljek prezident saýlawynda esasy bäsdeşi Prezident Donald Trump-dan üstün çykyp, ABŞ-nyň prezidenti saýlandy.1988-nji we 2008-nji ýyllarda prezidentlige dalaş etdi, ýöne şowsuz boldy.

## Çeşmeler

Kategoriýa:ABŞ prezidentleri
Kevin Michael Richardson

thumb
**Kevin Michael Richardson III** (1964) Amerikally aktýor.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Aktýor
Döwlet Annageldiýew

** Döwlet Annageldiýew Kakamyradowiç ** (29 sentýabr 1981 doglan. Türkmenistan, Aşgabat) — Türkmenistanyñ at gazanan göterijisi, alyp baryjy.

## Çeşmeler
Tor: Söýgi we ýyldyrym

**ThorSöýgi we ýyldyrym** , Marvel komiksinden Thor çeper keşbine esaslanan we Marvel Studios tarapyndan öndürilen we 2022-nji ýylyň 11-nji fewralynda çykijak Amerikanyň super gahrymany filmidir. Reikaissýor we Taýka Waýtiti tarapyndan ýazylan bu film Thor (2011)we  (2013) we  (2018) filmleriniň dowamydyr we Marvel Kino Filmleriniň dördünji tapgyrynyň bir bölegidir.

## Çeşmeler
Bredli Pitt

William Bredli Pitt (1963-nji ýylyň 18-nji dekabrynda doglan) Amerikaly kino aktýory we prodýuseri.Mundan başga-da, 12 maýmyn rolundaky iň oňat goldaýan aktýor diýen ugurda Akademiýa baýragyna dalaşgär görkezildi, şeýle hem Golliwudda bir wagtlar filmdäki roly üçin “Altyn globus” baýragyna mynasyp boldy.

## Çeşmeler
Mutasiýa

Mutasiýa, janly-jandaryň genomynda DNK ýa-da RNK yzygiderliliginde bolup geçýän hemişelik üýtgeşmelerdir. Mutasiýa bolan organizma mutant diýilýär. 

Mutasiýa germ ýoly mutasiýa we somatik mutasiýa bölünýär. Dokuma öýjüklerinde ýüze çykýan mutasiýa, nesilden-nesle geçip bilmez. Beden (somatik) mutasiýa nesle geçmeýär. Jyns (köpeliş) öýjüklerindäki mutasiýa, (germ ýoly mutasiýa diýlip hem atlandyrylýar), miras galyp, indiki nesillere geçýär. Adamyň nesil aýratynlyklaryny ýüze çykarmaga mümkinçilik berýän genetiki koduň üýtgemegi dürli sebäplere baglydyr (DNK bejergisi, miýoz ýa-da DNK köpeltmek wagtynda ýüze çykýan ýalňyşlyklar, transposonlar, wiruslar, rentgen, radiasiýa, ultramelewşe, käbir dermanlar we himiki serişdeler, duýdansyz temperaturanyň üýtgemegi we ş.m.). Mundan başga-da, gipermutasiýa ýaly öýjükli proseslerde organizmiň özi sebäp bolup biler. Bu ýagdaýda DNK bilen sintezlenen belok ýa-da ferment döwülýär. Şeýlelik bilen, fermentler sebäpli belok we metabolizm sebäpli janly bir zadyň gurluşy üýtgäp biler. Mutasiýa, nesil gurluşynyň üýtgemegini, nesil materialynyň adaty birleşmesini üýtgetmeýär. Mutasiýa adalgasy köplenç, hromosoma gurluşyny üýtgetmek, hromosomlaryň sanyny üýtgetmek, genleriň üýtgemegini manysyny berýär. Sitogenetika ylmynda mutasiýa 3 topara: genom mutasiýa, hromosoma mutasiýa we gen mutasiýa bölünýär. Genom mutasiýa, hromosomlaryň sanynyň üýtgemegi, hromosoma mutasiýa bolsa ýeňil mikroskopda gözden geçirilip bilinjek hromosomanyň içki gurluşynyň üýtgemegi. Gen mutasiýa, beýleki tarapdan, ýeňil mikroskopda görünmeýän we bir geni öz içine alýan mutasiýa. Mutasiýa yzygiderlilikde dürli üýtgeşmelere sebäp bolup biler; Bu nukdaýnazardan, mutasiýa janly organizmiň fenotip aýratynlyklaryna ýaramaz ýa-da oňyn täsir edip biler, bitarap mutasiýa hiç hili täsir edip bilmez (statiki ýa-da sessiz mutasiýa hem diýilýär). Şeýle üýtgeşmeler gen önümini üýtgetmäge ýa-da geniň dogry ýa-da doly işlemeginiň öňüni alyp bilmez. Geçirilen gözlegler, gen öndürýän belogyň mutasiýa edilmeginde bu mutasiýa takmynan 70% -iniň zyýanly täsiriniň bardygyny, galan böleginiň bitarap ýa-da gowşak peýdaly täsiriniň bardygyny ýüze çykarýar. Mutasiýalaryň genlere zyýanly täsirleri sebäpli organizmlerde mutasiýalary aýyrmak üçin DNK bejermek ýaly mehanizmler bar. RNK-ny genetiki materialy hökmünde ulanýan wiruslar çalt mutasiýa derejesine eýe bolup, üznüksiz we çalt köpelýär we ösýär, we şeýlelik bilen adam immun ulgamy ýaly gorag mehanizmlerinden aýlanyp, reaksiýalardan gaçyp bilýär.
Bagtyýarlyk şäherçesi

Bagtyýarlyk etrabynyň merkezi Bagtyýarlyk şäherçesi (Ruhabat şäherçesi) Aşgabadyň demir gazyk-günbatarynda ýerleşýär. Häzirki wagtda bu etrap merkezi uly senagat, durmuş-medeni merkeze öwrülýär. Bu ýerde häzirkizaman senagat kärhanalarynyň, söwda we durmuş-medeni edaralaryň, ýaşaýyş jaýlarynyň onlarçasy guruldy. Şäherçänin ýurdumyzyň paýtagtynyň hemrasy hökmünde ähmiýeti barha artýar. Ol ýerden Aşgabat-Gara- gum-Daşoguz demir ýoly başlanýar.
Oňurga ýiligi

## Gurluşy

Oňurga ýiligi merkezi nerw ulgamynyň iň irki emele gelen bölümidir. Onuň silindr şekilli görnüşi bolup, uzynlygy 42-45 sm, diametri 1 sm töweregidir. Oňurga ýiligi oňurgalygyň süňk ýodasynda ýerleşýär. Ol kelleçanagyň ýeňse deşiginiň aşagragyndan başlanyp, süýri beýniniň gös-göni dowamydyr. Ol 1-2-nji bil oňurga süňkleriniň deňine çenli ýetýär. Ol ýerden türre süňküne çenli onuň hiç hili wezipäni yerine ýetirmeýän bölegi - ujundaky sapajygy uzalyp gidýär. Oňurga ýiligi birleşdiriji dokumadan emele gelen üç sany barda bilen örtülen. Olar oňurga ýiligini gorap saklaýarlar we iýmit bilen üpjün edýärler. Boýun we aşaky döş oňurga süňkleriniň ýerleşýän ýerlerinde oňurga ýiligi ýognalma emele getirýär, bu ýerde ondan ujaklara tarap örän uly nerwler uzalyp gidýärler. Oňurga ýiliginiň öň we yz üstlerinde, bütin boýuna joýajyk uzalyp gidýär. Ol joýajyk oňurga ýiligini sag we çep ýarymlara bölýärler. Oňurga ýiliginiň kese-kesiginde, onun merkezinden bütin boýuna uzalyp gidýän örän inçejik oňurga ýilik akarynyň bardygy görünýär. Ol limfa meňzeş suwuklyk bilen doldurylandyr. Oňurga ýilik akarynyň töwereginde çal madda ýerleşýär. Çal madda oňurga ýiliginiň kese-kesiginde ganaty ýazylan kebelek görnüşinde ýa-da «N» (en) harpy ýaly bolup görünýär. Çal madda neýronlaryň uzyn ösüntgilerinden emele gelen ak madda bilen gurşalandyr. Olar beýniniň geçiriji ýollaryny emele getirýärler, ýagny oňurga ýiliginiň nerw merkezlerini bir-birleri bilen we kelle beýnisiniň nerw merkezi bilen birleşdirýärler. Oňurga ýilik nerwleri oňurga ýiliginden uzalyp gidýärler. Olar bedeniň göwre böleginde, boýnunda we ujaklarynda şahalanýarlar. Oňurga ýilik nerwleri merkeze ymtylýan we merkezden daşlaşýan nerwlerden ybaratdyr.

## Çeşme

Orta mekdepler üçin niýetlenen Biologiýa 8 kitaby
XB Mawzer

Kategoriýa:Şahsyýetler kategoriýa:Aýdymçylar 
  
**XB Mawzer** 
  
 
**Arslanmuhammet** (Arslanmuhammet Nazarov) ýa-da tanalýan ady bilen **XB Mawzer** , türkmen ses rejesýory, rep okaýjy.   1995-nji ýylyň 24-nji awgustunda Aşgabat  şäherinde eneden dogulýar. Aýdym-saz bilen meşgullanmaga 2008-njy ýylda  başlaýar. Aýdymlary Türkmenistanda we başga-da birnaçe daşary ýurtlarda tanalýar.

## Bilimi
Orta mekdebi Aşgabat şäherindäki Saparmyrat Niyazow adyndaky 20-nji orta mekdebi 2012-nji  ýylda tamamlaýar.

Kategoriýa:Aýdymçylar

Kategoriýa:şahsyýetler

## Aýdymlary
Käbir meşhur aýdymlary 

## Salgylanmalar

## Çeşmeler
Portal:Islam

Bu sahypada Isläm (Yslam) dinine degişli sahypalary gözläp bilersiňiz!
type=fulltext
width=20%
buttonlabel=Gözleg
searchbuttonlabel=Gözleg
break=yes
Wegetatiw nerw ulgamy

## Gurluşy
Çetki nerw ulgamynyň esasy bölegi, nerw oýanyşlary skelet myşsalaryna geçirip, olaryň ýygrylmagyny döredýär. Ola ryň kömegi bilen dürli gyjyndyryjylara jogap edip, bedenin täsirleşmesi amala aşyrylýar. Onurga ýilik refleksleri şunun ýalydyr. Emma bedende baş ga häsiýetli refleksler hem, mysal üçin, tüýkülik bölüp cykaryş refleksi ýüregiň we dürli mäzleriň işleriniň nerw. sazlanyşygy. deriň bölünip cykmagy, gan damarlarynyň ginelip-daralmagy we s.m duş gelýärler. Bu hadysalaryn hemmesi nerw ulgamynyň wegetatiw nerw ulgamy diýlip atlandyrylýan bölüminiň üsti bilen ýerine ýetirilýär (125-nji surat). Wegetatiw nerw ulgamy köp synalaryň we synalar ulgamynyň işlerini sazlaşdyrýar, ol işleri bedeniň talabyna we daşky gurşawyň şertlerine görä uýgunlaşdyrýar. Gurluşy boýunça wegetatiw nerw ulgamy hereket ediş işlerini ýerine ýetirýän nerwlerden birneme tapa wutlanýar. Mysal üçin, skelet myşsalarynyň ýygrylmagyny emele getirýän oýanyş myşsalary bedenleri merkezi nerw ulgamynyň çal maddasynda ýerleşen nerw öyjükleriniň uzyn ösüntgileri boýunça geçirilýär. Wegetatiw nerw ulgamynyň merkezden daşlaşyan nerw öyjüklerinin ýerleşişleri baş gaçadyr. Merkezi nerw ulgamyndan wegetatiw nerwleriň üsti bilen synalara yetirilýän oýanyş bir-biriniň yzynda ýerleşen iki sany nerw öyjükleriniň kömegi bilen amala aşyrylýar (126-njy surat). Birinji nerw öýjüginiň (neýronyň) bedeni onurga ýiliginde, ikinjiniňki bolsa nerw düwnünde ýerleşyär. Oýanyşyň birinji nerwden ikinji nerwe geçirilişi hem şol nerw düwünlerinde bolup geçýär. Şol wegetatiw merkezi nerw ulgamynyn çäginden daşda, nerw süyüm- lerinin synalara gidýän ýolunda ýerleşýärler. Wegetatiw nerw ulgamynyň ýene-de bir aýratynlygy, ol hem oýanyşy beýleki çetki nerwler bilen deňeşdirilende haýal geçiryar.
Hädis

**Hädis** () — Muhammed pygamberiň ﷺ sözleri we hereketleri barada aýdylýan rowaýatlara aýdylýar. Muhammed pygamberiň ﷺ tutan ýoluna sünnet diýilýär. Sünnet bolsa şeriatyň esasy bir bölegi bolup durýar. Hädisler göniden-göni sahabalar tarapyndan rowaýat edilipdir. Bu söz türkmen halkynda hadys ady bilen bellidir. Arapça hädis diýmek «gürrüň», «täze» manylary berip bilýär.

## Taryhy
## Hädis öwreniş ylmy

## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Hadith
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Хадис
Mesjid

**Mäsjid** () — musulmanlaryň Alla ybadat edýän ýeri. Metjit ady bilen meşhur.

## Taryh
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Mosque
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Мечеть
Durdy Durdyyev

**DURDY DURDYYEV** (doly ady — **Gylyçdurdy Durdyýew Hojagylyjowiç**; ýa-da halk köpçüligine tanalýan galam ady bilen DURDY DURDYYEV. Doglan ýyly we ýeri 10-njy sentýabr 1990-njy ýyl, Aşgabat şäheri — Türkmen pop aýdymçy, aktýor, tansçy. Orta mekdepde okaýan döwründe öz agasy sazanda, kompozitor, Yslam Durdyýewdan gitara saz guralyny öwrendi. Kariýerasyna şahsy aýdymlary bilen 2009-njy ýylda başlady.
## DURDY DURDYYEV
DURDY DURDYYEV 1990-njy ýylyň Sentýabr aýynyň 10-na Aşgabat şäherinde dogulýar. Başlangyç orta bilimi, Aşgabat şäherinde ýerleşýän 33-nji orta mekdebinde, 1997-2006 ýyllar aralygynda alýar. Ol mekdepden daşary, 2000-2005 ýyllar aralygynda Türkmenistanyň dokma ministrliginiň "Dokmaçylar" tans toparynda tans edýär. Mekdep döwründe agasy Yslam Durdyýewdan gitara saz guralyny çalmagy öwrenýär. Orta mekdebi tamamlap, Aşgabat şäher häkimliginiň garamagyndaky "Aşgabat" tans toparynda tansçy bolup işe başlaýar. 2007-nji ýylda Türkmen döwlet medeniýet institutynyň "Medeni miras" fakultetine talyplyga kabul edilýär. 2012-nji ýylda instituty üstünlikli tamamlap, Türkmenistanyň döwlet Medeniýet merkeziniň "Mukamlar" köşginde 1-nji derejeli estrada aýdymçy bolup işe başlaýar.
## Kariýerasy
Ilkinji aýdymy 2009-njy ýylda "Aýdym aýdaly" ady bilen, aýdymçy  goldamagy esasynda döredildi. Aýdymyň sazy kompozitor Begenç Hojaýewiňki, sözlerini bolsa Şahyr Aman Rozyyewiň ýardamy bilen ýazylan. Bu "Aýdym aýdaly"  Durdy Durdyýew şeýle diýýär: "Aýdym aýdaly" Aýdym şol ýyl döredilen aýdymlaryň arasynda HIT (köpleriň ünsüni özüne çeken) bolup maňa ilkinji meşhurlyk getiren aýdymlarymyň biri boldy.

## Çeşmeler
Sunnä

**Sunnä** ( — *adat, amal, görelde*) — Mukaddes Kurandan soň ikinji hökmany öwrenmeli ylymdyr. Türkmen halkynda sünnet diýip bellidir.
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Sunnah
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Сунна
Arman Remizani

thumb
**Serdar Azmun** 1992-nji ýylda Eýranyň Türkmensähra sebitiniň Masal şäherinde eneden doguldy.

## Salgylanmalar

Kategoriýa:Kümmet Gowuzyň meşhur şahsyýetleri
Kategoriýa:Şahsyýetler
Farz

**Fārz** ( — *borç, bergi, höküm, görkezme, talap, düzgün, bellik*) — yslam dininde her musulmanyň hökmany öz wagtynda etmeli borçlary. Ol Alla tarapyn anyk kesgitlenendir.
## Şeýle-de
* Wäjib
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Fard
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Фард
Wäjib

**Wäjib** ( — *hökmany, gerekli, wajyp, bergi*) — yslamda farzdan soňky etmesi hökmany zat. Ony inkär eden dinden çykmaýar, ýöne ony etmedik günä gazanýar. Şeýlelik-de ony eden köp sogap gazanýar.
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Wajib
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Ваджиб
Islam kalendary

**Islam kalendar**, ýa-da **Musulman kalendar** — musulmanlaryň yslam baýramlaryny bilmek üçin hijri aý senenamasy. Hijri senenamasy 622 ýylyň 16-njy iýulyndan bäri hasaplanýar. Ýagny Muhammed pygamberiň ﷺ we beýleki musulmanlaryň Mekkeden Medinä göçüm (hijr) eden wagty. Şonuň üçiň oňa musulman ýurtlarynda Hijri senenamasy diýilýär.( — *täkwimul Hijri*)

## Kalendaryň gurluşy
Musulman kalendarynda täze gün Günüň ýaşmagy bilen başlanýar, kamary senesinde bolsa ýary gijede. Täze aýyň görünmegi bilen täze aýa geçýär.
Bir aýyň dowamlylygy 29,53 güne deň, şonuň üçin 29 ýa-da 30 gün diýlip hasaplanýar. 
Bu senenamada 12 aý bar. Bir ýylda 354 ýa-da 355 gün bolup biler.
Kamary senenamasyndan hijri senenamasy bir ýyldan 10 ýa-da 11 gün az bolýar. **Mysal üçin:** Remezan aýy ýylyň üýtgemegi bilen düşýän pasly hem üýtgeýär.

## Aýlary
# Muharram
# Safar
# Rabiul äwwäl
# Rabiul säni
# Jumädäl äwwäl
# Jumädäs säni
# Rajäb
# Şabän
# Remezan
# Şäwwäl
# Zul kadä
# Zul hijjä

## Haram aýlar
**Gadagan aýlar** (‎) — islamda Käbäniň töwereginde aw etmek, öldürmek, urş etmek gadagan edilýär. **Olar:** Zul kadä, Zul hijä, Muhärram, Rajäb. 
Bu aýlar mukaddes hasaplanýar.

## Hepde günleri

## XXI asyr
## Bellik
saburow

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Islamic_calendar
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Исламский_календарь
Seýit Ysmaýyl Gürgenli

**Seýit Ysmaýyl Gürgenli**, ynamly taryhy çeşmeleriň berýän maglumatlaryna görä, 1057-nji ýylda Gürgende dünýä inipdir. Alymyň «Jürjany», ýagny «Gürgenli» diýen lakamy hem muňa güwä geçýär, sebäbi Gürgeniň gadymy ady Jürjanydyr. Ol 80 ýaşap, Merwde (häzirki Maryda) 1137-nji ýylda aradan çykypdyr.

Ol özüniň keselleri anyklamakdaky, bejermekdäki baý tejribesini beýan edýän «**Tebipçiligiň ýan kitaby**» eserini şol döwürde däp bolşy ýaly arap dilinde ýazman, ýerli halklara düşnükli bolar ýaly, pars dilinde ýazýar. Bu kitap Lukman Hekimiň (Awisennanyň) «Kanunlaryndan» soň tebipçiligiň iň ygtybarly ýygyndysy hasap edilýär. Adyndan hem belli bolşy ýaly, bu kitap şol döwrüň tebipleriniň köp ulanan ýan kitapçasyna öwrülýär.

Seýit Ysmaýyl Gürgenliniň «Tebipçiligiň ýan kitaby» atly kitaby iki bölümden, on sekiz bapdan, ýedi makaladan durýar. Bu kitapda berilýän saglygy goramak we howa baradaky bölümlerini talyplara dem alyş ulgamlaryny düşündirilende giňden ulanmak bolýar.

Hereket etmek barasyndaky babyny, adam anatomiýasynda bogunlary öwrenmekde ulanmak bolýar. Hereketi haýsydyr bir ugur boýunça başlamaklyk ýa-da ony bogunlaryň biomehanikasy bilen baglanyşdyrmak bolýar.

Hereketde adam bedeniniň iň işjeň agzalary bolup durýan muskullaryň ýyg- rylmagyny we olaryň hereketlerde ýerine ýetirýän işlerini (funksiýalaryny) düşündirmek bolýar.

Adam anatomiýasynyň newrologiýa bölüminde temperamentleri ýa-da adam bedenindäki dört sany suwuklygyň haýsysynyň täsiri agdyklyk edýän bolsa, şoňa laýyklykda holerik (ödüň täsiri köpelse), sangwinik (gan köpelse), melanholik (gara öt täsiri köpelse), flegmatik (nem köpelse) nerw görnüşleriniň (adam häsiýetleriniň) bolýandygyny belläp geçmek bolar.

Adamyň nerw ulgamyndaky torly (retikulýar) gurluşyň işini uky we oýalyk barasyndaky baby bilen baglanyşdyrmak bolýar. 

Gan aldyrmak we çirtmek barasyndaky babynda damarlar hakynda düşünje, olaryň işleri (funksiýalary), görnüşleri berilýär.
Adalgaşynaslykda damarlaryň gelip çykýan atlary berilýär: 
Cephalis vein – kelle wenasy;
Basilic vein – boýun damary (baslyk);
Shaphena – ýamyz damary;
Meodian Cutaneous – ýan damary (çigniň- egniň deriasty damary); Radius – bilek süňki;
Wrist – Carpus – bilek damary;
Uterus – ýatgy;
Tenelon – siňir;
Fasia – et perdesi;
Musculus – muskul;
Ischiadicus – otyrýer (nerwe degişli);
Lentifornis – merjimek;
Cruris – baldyr, injik;
Thumb – başam barmak.
Bölüp çykaryşyň birnäçe ugurlar bilen gidýänligini (peşew, sümük, tüýkülik
we sülekeý, jyns gatnaşygy, iýmit çökündisi) nygtaýar.
Bölüp çykaryş ulgamyndaky çökündileriň biri-de peşewdir.
Urine – peşew;
Saliva – tüýkülik, sülekeý;
Small Intestine – inçe içege.
Seýit Ysmaýyl Gürgenliniň «Tebipçiligiň ýan kitaby» ýazgylaryndaky berilýän aýratyn keseller, olaryň bejerilişi barasyndaky baplaryny adam anatomiýasynda içki agzalaryň ulgamlary öwrenilende, her bir ulgama haýsy agzalar degişlidigini nygtap geçmek üçin ulanmak bolýar.
Remezan

**Romäzån** ýa-da **Romädån** () — hijri kamary senenamasynyň 9-njy aýy (türkmen aýlarynyň 9-njy aýy). Musulmanlaryň doly hökmany (parz) oraza (agyz beklemeli) tutmaly aýy. Bu aý 30 günden ybarat.
* 13.aprel.2021 — aýyň başy (01.09.1442).

## Şeýle-de
* Läýlätul kadr
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Ramadan
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Рамадан
Muhammet Gaýmaz Türkmen

**Muhammet Gaýmaz Türkmen «Pygamber tebipçiligi»** atly ylmy kitabynda dermanlar we iýmitler hakynda ýazýar. Alym dermanlary we iýmitleri yslary boýunça tanamaklygy, olaryň düzümlerini, täsirlerini düşündirýär. Ol çylşyrymly (düzümi çylşyrymly bolan) dermanlara tirýek ýaly ýasama ýa-da süýt ýaly tebigy dermanlar degişlidir diýip nygtaýar. Çünki süýdüň düzüminde suw, ýag we gaýmak bar. Dermanyň ysy ýiti bolsa, ol onuň gyzgyn dermanlara, yssyz bolsa sowuk dermanlara, ysy kadaly bolsa, orta hilli dermanlara degişlidigini nygtap, dermanlaryň ýagdaýyny şeýle bilip bolýanlygyny düşündirýär.

Allatagala «Ýeri bolsa ýaýbaň, giň etdik hem-de onda (ösümlikdir, miweler- den) her dürli gözel jübütleri öndürip-ösdürdik. Biz muny Perwerdigärine dolanjak her bendä görkezme we ýatlama bolsun diýip şeýle etdik» etdik» diýýär (Kaf süre- si, 7–8 aýatlar).

– Her bir musulmanyň mümkin boldugyça Hudaýa ýakynlaşmasy wajypdyr. Ähli başarnygyny Allanyň buýruklaryny we tagallalaryny bilmäge sarp etmelidir. Tagamlara boýun sunup, gadaganlyklardan çetleşensoň, ýollaryň peýdalysyny we Hudaýa ýakynlaşmagyň has şowlusyny tapmalydyr. Çünki ol zatlaryň peýdasy her bir ynsanyň öz saglygyny goramalydygyna, dert-keselleri bejermelidigine alyp barýar. Saglyk – şerigat dileglerinde we ybadatlarynda talap edilen emr–buýrukdyr.

Muhammet Gaýmaz Türkmeniň düwünçegiň ösüşi barada berýän maglumatlary örän ünsi özüne çekijidir. Ol başda «Möminler» süresiniň 12-14 aýatlaryny mysal getirýär: «Biz ynsany palçygyň arassasyndan ýaratdyk. Soňra ony mäkäm karargähde damja-tohum etdik. Bu damjadan lagta gan, ondan bir parça et ýaratdyk. Bu parça etden süňkleri ýaradyp, süňklere et gapladyk». Mäkäm karargäh diýýäni goragly ýer bolan ýatgydyr. Ibn Mesgut Muhammet Pygamberiň hadysyny getirip:«40 günläp damjasyňyz, 40 günläp lagta gana öwrülersiňiz, ýene 40 günläp bir parça ete öwrülersiňiz» diýýär. 4 aýda jan berilýär, hereketlenip başlaýar. 180 günlük çaga ýaşamaga ukyplydyr, iň dolusy bolsa 280 gündür. Her bir ynsanda 360 sany bogun ýaradylypdyr. Kellede 21 süňk bar. Dişler 32 bolup, 16-sy ýokarda, 16- sy aşakda ýerleşýär. Oňurga süňkleri 24 sany bolup, aşakda art süňküne birleşýär. 30 sany süňk el süňklerine, 28-si aýak süňklerine degişlidirler.

Çaganyň daşyny 3 sany perde örtýär, olaryň biri düwünçegiň ýoldaşy bolup, ol göwredäki çaga göbegiň üsti bilen iýmit getirýär.

Aşgazan bedeniň howzy, damarlar oňa barýan arykdyr. Ol uzyn kädä meňzeş agza bolup, ýokary başyna gyzylödek diýilýär. Ahyrky bölegi «derwezeban» diýlip atlandyrylyp, suwuklyk içegelere geçýär. Aşgazanyň içinde tüýjümek, mahmal ýaly gasynlar bolup, iýmitiň siňýän ýeridir. Soňra inçe içege gelýär. Berilýän maglumat- lary iýmit siňdiriş, jyns agzalary bölümlerinde ulanmak bolýar.
Facebook

**Facebook** (**facebook** bolup stilize edilen), Menlo Park, Kaliforniýa merkezli Amerikan sosial mediýa we sosial tor hyzmatydyr. 2004-nji ýylyň Fewral aýynyň 4-ne Mark Zuckerberg, onuň otagdaşlary Eduardo Saverin, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz, Chris Hughes we beýleki Harward Uniwersitetiniň lisenziýa kolleji bolan Harward Kollejiniň talyplary bilen bilelikde guruldy.

Facebook, öňünçä Harward talyplary üçin guruldy. Ol has soňra Boston we onuň töweregindäki okuwlary, iki aý soňra bolsa Ivy Ligasy okuwlarynyň barysyny öz içine aldy. Eýýäm ilkinji ýylda; Amerikanyň Birleşen Ştatlary-ndaky bütin okuwlar Facebook-da bardy. Agzalar Facebook-a, degişli okuwyň, uniwersitetiň e-poçta salgylary (.edu, .ac.uk we ş.m.) arkaly agza bolup bilýärdiler. Soňralar Facebook-yň toruna lisseýler we käbir uly şereketler hem goşuldy. 2006-njy ýylda Facebook, bütin e-poçta salgylaryna käbir ýaş çäklendirmeleri arkaly açyldy.

Facebook-a, internet baglanyşygy bolan smartfonlardan, kompýuterlerden, tabletlerden girip bolýar. Facebook, Google Play Store-da 5 milliarddan köp gezek ýüklendi.

## Taryhy

## Web saýt

## Tankytlyteklar we çekişmeler

## Täsiri

## Şeýle-de seret

## Salgylanmalar

## Goşmaça okamak

## Daşarky çykgytlar
* Resmi Facebook websaýty(Mobile)

Kategoriýa:Internet