open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bagt Köşgi

**Bagt Köşgi**, Aşgabat şäherinde ýerleşýän nika dabaralynyñ geçirilýän ýeridir. Ol Türkiýäniñ Polimeks kompaniýasy tarapyndan gurylandyr. Türkmenistan hökümeti tarapyndan dolandyrylýan köşk, 2011-nji ýylda ulanmaga açylandyr

Kategoriýa:Aşgabat şäheriniñ binalary we strukturasy
Bartatua

## Bartatua
Miladydan öňki 673一miladydan öňki 654-nji ýyllarda höküm süren Sak hökümdary.
Bartatua一Gadymy Sak-Skif (içoguz) serkerdesi bolupdyr. Geredotyň berýän maglumatlaryna görä Mannada ýaşan Skifleriň baştutany bolan Bartatua miladydan öňkiVII asyrda Midiýa çozup giripdir. Aşşur gadymy ýazgylarynda onuň ady Partatua görnüşinde ýazylypdyr. Bartatua Midiýa hüjüm edeninde Assiriýanyň ýarany bolupdyr. Ol miladydan öňki 673-nji, miladydan öňki 654-nji ýyllarda hökümdarlyk edipdir. Alymlaryň soňky seljerme işleri bu şahsyýetiň Turan hökümdary Alp-är-töňňedigini tassyklady (Alp ar Tunga). Ol şahsyýet Abulkasym Ferdöwsiniň eserindäki Afrasiýapdyr. Bartatua adynyň soňundaky «Tua» sözi Tua-Tunga-Töňňe düşnükli bolup, Barta sözi düşnükli bolmasa-da türkçe «Berta» sözi Günbatardaky görünýän Kuýaşa, gyzyl şapaga aýdylýar. Bartatuany一 Alp är Töňňe diýýänler, onuň döwürdeşi Kiýaksaresi (Kiaxsares) Şanamadaky Keýhüsrew diýip düşündirýärler. Şonuň üçin Bartatua - Alp är töňňedir (Afrasiýap).

Bartatua一Alp är Töňňe
Kiaksares一Keýhusrew
Arçabil Oteli

**Arçabil Oteli**, Arçabil awtoýoly ugrynda ýerleşýän bäş ýyldyzy bolan Aşgabat aeoroportyna 18 kilometr we Aşgabat Wokzalyna bolsa 12 kilometr uzaklykda ýerleşýändir. 2004-nji ýylda gurylan myhmanhana, şäher merkezine 10 kilometr uzaklykdadyr. Otel şäheriñ iñ bir owadan seýilgähinde ýerleşýändir.

Kategoriýa:Aşgabat
Ýyldyz Oteli

Aşgabat şäherinde ýerleşýän **Ýyldyz Oteli** lüks bir myhmanhanadyr. 2013-nji ýylda Fransuz Bouygues tarapynda gurylan otelde, jemi 155 otag we 24 gat bardyr. Binanyñ uzynlygy 107 metrdir.

Kategoriýa:Aşgabat
Altyn Asyr gündogar bazary

190px|right
**Altyn Asyr gündogar bazary** Türkmenistanyñ iñ uly söwda bazarydyr. Bu bazar Merkezi Aziýanyñ iñ uly 5-nji bazarydyr. Bu söwda bazary 2011-nji ýylda Hormatly Arkadagymyz tarapyndan açyldy.

Kategoriýa:Aşgabat şäheriniñ binalary we strukturasy
Rus bazary

190px|right
Aşgabadyñ merkezinde ýerleşýän **Rus bazary**, şäheriñ iñ uly we taryhy bazarlarynyñ biridir.

Kategoriýa:Aşgabat
Türkmenistanyň Döwlet Sirki

**Türkmenistanyň Döwlet Sirki**, Aşgabat şäherinde ýerleşýän sirk oýynlarynyñ geçirilýän esasy meýdançasydyr. Meýdança 1700 tomaşaçy üçin niýetlenedir. Sirk, Türkmenistanyñ Medeniýet we Telewideniýa Ministirligine bagly guramadyr.

Kategoriýa:Aşgabat şäheriniñ binalary we strukturasy
Arçabil şaýoly

190px|right

Aşgabat şäherinde ýerleşýän **Arçabil şaýoly**, Türkmenistandaky iñ döwrebap we ýokary tizlikli ulanylýan awtoýolydyr. Uzynlygy 25.5 kilometr we ini 30 metrdir.

Kategoriýa:Aşgabat
Grand Türkmen Oteli

Aşgabat şäherinde ýerleşýän **Grand Türkmen Oteli**, bäş ýyldyzy bolan oteldir. 1995-nji ýylda Sheraton Grand Türkmen tarapyndan açylan otel, 6 gatly we 120 otagly bolup, şäher merkezine örän ýakyndyr we aeoroprda bolsa 15 minutlyk uzaklykdadyr.2015-nji ýylda düýpli abatlaýyş geçirilen otel, ak myramyr bilen gaplanadyr.

Kategoriýa:Aşgabat
Sofitel Ogyzkent Oteli

**Sofitel Ogyzkent Oteli**, Aşgabat şäheriniñ Bitarap Türkmenistan şaýoly ugrynda ýerleşýän bäş ýyldyzy bolan myhmanhanadyr. 2010-njy ýylda Fransuz Bouygues tarapyndan ulanmaga açylan otelde,jemi 299 otag bardyr. Otel şäher merkezine örän ýakyndyr we aeoroporda bolsa 20 minut uzaklykdadayr.

Kategoriýa:Aşgabat
Aşgabat stadiony

323x323px|thumb|Aşgabat stadiony|alt=
**Aşgabat stadiony**, - Aşgabat şäherinde ýerleşýän, köp magsatly çäreleri gurnamak üçin niýetlenedir. Şu günlerde stadion baýramçylyk dabaralary we futbol duşyşyklary üçin ulanylýandyr. Jemi 20000 tomaşaçy üçin niýetlenen stadion 28 oktýabr 2011-nji ýylda açylandyr. Onuň düzüminde futbol meýdançasy bar, şol meýdançanyň çäginde ýeňil atletika boýunça ylgaw ýodalary, uzynlygyna bökmek üçin niýetlenen ýerler, şeýle hem gimnastika boýunça ýaryşlaryň we turgenleşikleriň geçirilýän meýdançalary ýerleşýär. Bulardan başga-da, stadionyň binasynda sportuň dürli görnüşleri bilen meşgullanmak üçin türgenleşik zallarynyň 17-si bar.

## Suratlar
* Polimeks 

## Çeşme
Kategoriýa:Aşgabat
Kategoriýa:Türkmenistanda Futbol
Galkan gyşgy görnüşleri boýunça sport toplumy

**Galkan gyşgy görnüşleri boýunça sport toplumy**, Aşgabat şäherinde ýerleşýän, üsdi ýapyk hokkeý oýuny meýdançasydyr.Toplum Türkmenistanyñ İçeri işleri ministrligi institutynyñ territoriýasyna gurylandyr. Jemi 630 tomaşaçy üçin niýetlenendir.Toplum 2014-nji ýylda türkmen Aga Gurlyşyk firmasy tarapyndan gurylandyr.

Kategoriýa:Türkmenistanda Sport
Kategoriýa:Aşgabat
Aşgabat welotrek desgasy

**Aşgabat welotrek desgasy **, Aşgabat şäherinde türk Polimeks gurlyşyk firmasy tarapyndan Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary üçin welodromdyr. Olimpiýa şäherjiginiň welotrek desgasy 6000 tomaşacy üçin niýetlenilendir.Tagta tregiň ölçegleri 250m x 7.1m bolup, ol Olimpiýa oýunlaryny, Dünýä çempionatlaryny we UCI Elit dünýä çempionatlaryny geçirmeklik üçin Halkara welosipedçiler bileleşigi (UCI) tarapyndan talap edilýän 1-nji kategoriýa laýyklykda gurlandyr.

Tregiň daş-töweregini gurşap alýan tomaşaçy orunlary süýnmek şekil emele getirýär. Tomaşaçy orunlarynyň yerleşişi tomaşaçylaryň ýokary hilli tomaşa etmegine mümkinçilik berýär. Desgada ýokary hilli hyzmat hödürlemeklik üçin ähli otaglar, şol sanda fitnes otaglary, ofisler, kafeteriýalar, egin-eşik çalşyrylýan otaglar we tehniki meýdançalar göz öňünde tutulan.

## Links
* Welotrek desga 

Kategoriýa:Türkmenistanda Sport
Kategoriýa:Aşgabat
Köpetdag stadiony

**Köpetdag stadiony** Aşgabat şäherinde ýerleşýän köp-magsatly çäreler üçin ulanylýan sport toplumydyr. Şu günlerde bolsa Köpetdag FK-niñ resmi duşyşyklaryny geçirýän ýeridir.1997-nji ýylda gurylan stadion,26,503 tomaşaçy üçin niýetlenendir. Stadion 1997-nji ýylda Mensel JV atly halkara gurlyşyk kompaniýasy tarapyndan gurylandyr. Gurylan gününden bäri Köpetdag FK-nyñ resmi meýdançasydyr.2015-nji ýylda stadion düýpli abatlaýyşa girdi we Köpetdag FK we Merw klublary arasynda Kubok ugrynda oýnanan duşyşyk bilen täzeden ulanmaga açylandyr

Kategoriýa:Türkmenistanda futbol
Kategoriýa:Aşgabat
Nisa-Çandybil stadiony

**Nisa-Çandybil stadiony** (öñki: *Dagdan stadiony* we *Lokomotiw stadiony*) Aşgabat şäherinde ýerleşýän stadiondyr. Şu günlerde bolsa Aşgabat FK we Nisa Aşgabat klublarynyñ resmi duşyşyklaryny geçirýän ýeridir.
B.e. öň 594

Bu ýylda Afiny arhontlygyna (uly emeldar) şahyr we serkerde Solonyň saýlanmagy. Solonyň urug gurluşynyň galyndylaryny ýok etmäge ukyply bolan özgertmeler geçirmegi. Daýhanlaryň ähli bergileriniň we bergidarlyk gulçulygynyň ýatyrylmagy.
B.e. öň 590

B. e. ö. 590 ýGresiýada birinji «mukaddes uruş» (Delfy mukaddesliginiň üstünden gözegçlik).

B. e. ö. 590-585-nji ýyllar Lidiýa bilen Midiýanyň arasynda, Gün tutulma sebäpli ýaraşyga gelnen (585-nji ýylyň 28-nji Maý) urşuň bolup geçmegi (Şol hadysany erbet hasaplap iki tarapyň urşujylary hem ýaraglaryny taşlapdyrlar).
HTTU stadiony

**HTTU stadiony** Aşgabat şäherinde ýerleşýän HTTU Aşgabat futbol klubynyň resmi stadiony we resmi duşuşyklaryny geçirýän stadionydyr. Ol 1000 tomaşaçy üçin niýetlenendir.

Kategoriýa:Aşgabat
Türkmen Milli haly muzeýi

**Türkmen Milli haly muzeýi** Aşgabat şäheriniñ Görogly köçesiniñ 5-nji jaýynda ýerleşýändir. Ol 24-nji oktýabr 1994-nji ýylda açylandyr.

Kategoriýa:Aşgabat
Türkmen Döwlet gurjak teatry

**Türkmen Döwlet gurjak teatry**, Aşgabat şäheri Garaşsyzlyk şaýoly ugrynda ýerleşýän teatrdyr.Ol Türkmenistanda bar bolan ýeke-täk gurjak teatry bolup, onda 40-a ýakyn gurjak oýuny sahnalanmaktadyr. Teatr 2005-nji ýylda Türk Polimeks firmasy tarapyndan gurylandyr.

Kategoriýa:Aşgabat
Alp Arslan adyndaky milli Ýaşlar teatry

**Alp Arslan adyndaky milli Ýaşlar teatry** Aşgabat şäheriniñ Arçabil şaýoly ugrynda ýerleşýän teratrdyr.

Kategoriýa:Aşgabat
Gyşgy görnüşleri boýunça sport toplumy

**Gyşgy görnüşleri boýunça sport toplumy** Aşgabat şäherinde ýerleşýän köp-magsatly çäreler üçin ulanylýan toplumdyr. Ol GDA döwletlerinde bu ugyrda bar bolan iñ uly toplumlardan biridir.

Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Aşgabat
Sungat Muzeýi

**Sungat Muzeýi** Aşgabat şäherinde ýerleşýän sungat muzeýlerinden biridir. 1927-nji ýylda rus A.A Karelin tarapyndan gurylan bina, 1939-njy ýylda Sungat Muzeýi adyny alýandyr.

Kategoriýa:Aşgabat
Sergi köşgi

**Medeniýet Ministirligine bagly Sergi köşki**, Aşgabat şäherinde Türkmenistan hökümeti üçin ähmiýetli binalardan biridir. Medeniýet Ministirligi tarapyndan gurnalýan sergiler, konferensiýalar, teatrlar we drama sahnalary bu köşkde geçirilýändir. Köş jemi üç gat bolup 2005-nji ýylda Fransuz Bouygues firmasy tarapyndan gurylandyr.

Kategoriýa:Aşgabat
Aşgabat Milli Taryh muzeýi

**Aşgabat Milli Taryh muzeýi**, Aşgabat şäherinde ýerleşýän taryhy muzeýlerden biridir. Muzeýde esasanda arhelogiýa,etnografiýa we başgada birnäçe ugyrlardan 500000 eser sergilenýändir. Muzeýde dünýäde az duşgelinýän birnäçe gadymy eserler, suratlar, çyzgylar, ýädigärlikler, halylar, düşekler, matalar; saz gurallary, öýlerde ulanylýan gap-gaçlar, söweş gurallary, aýal gyzlaryñ takýan gymmat baha şaý-sepleri, medallar, şah şekilindäki gymmat baha süñkden ýasalan gap, Parfiýalylaryñ Tañry heýkelleri we Budistlerden galan küýzeler ýaly we başgada birnäçe taryhy eserler bardyr.

Kategoriýa:Aşgabat
Aşgabat kinoteatry

**Aşgabat kinoteatry**, Aşgabat şäheriniñ Magtymguly şaýoly ugrynda (Köpetdag stadiony ýany) ýerleşýän kinoteatrdyr. 2011-nji ýylyñ 29-njy iýun aýynda açylan kinoteratr, Türkmenistanda açylan ilkinji 3D kinoteatrdyr.

Kategoriýa:Aşgabat
Ylham Alyýew

**Ylham Haýdar ogly Alyýew** 1961-nji ýylyň 24-nji dekabrynda Baku-şäherinde doguldy, azerbaýjanly syýasatçy we döwlet işgäri. 2003-nji ýylyň 31-nji oktýabryndan başlap, Azerbaýjan Respublikasynyň dördünji prezidenti wezipesini eýeledi. Ondan öň 2003-nji ýylyň 4-nji awgustyndan şol ýylyň 4-nji noýabry aralygynda Azerbaýjan Respublikasynyň premýer-ministri bolupdy.
Kategoriýa:Şahsyýetler

## Durmuşy
Ilhom Aliýew 1961-nji ýylyň 24-nji dekabrynda Bakuwda dünýä indi. 1967-1977- nji ýyllarda Bakuwdaky 6-njy orta mekdepde okady.
1977-nji ýylda Moskwa döwletiniň halkara gatnaşyklar institutyna girdi . Okuwy gutarandan soň, institutyň aspiranturasyna kabul edildi, 1985-nji ýylda tezisini gorady we taryhy ylymlaryň kandidaty derejesini aldy.
1985-1990-njy ýyllarda Moskwa Döwlet Halkara gatnaşyklar institutynda mugallym bolup işledi.
1991-1994-nji ýyllarda hususy telekeçilik pudagynda işledi. Birnäçe täjirçilik guramalaryna ýolbaşçylyk etdi.
1994-nji ýyldan 2003-nji ýylyň awgustyna çenli Azerbaýjan Döwlet Nebit Kompaniýasynyň wise-prezidenti we birinji wise-prezidenti boldy. Heýdar Alyýewiň nebit strategiýasyny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşdy.
Özbaşdak Azerbaýjanyň nebit syýasatynyň geosyýasy taraplary boýunça birnäçe gözleg işleriniň awtory. Syýasat ylymlarynyň doktory.
1995 we 2000-nji ýyllarda Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Assambleýasynyň wekili saýlandy. 2003-nji ýylda Azerbaýjanyň premýer-ministri wezipesine bellenilmegi sebäpli, deputat bolup işlemegini bes etdi.
1997-nji ýyldan bäri Azerbaýjanyň Milli Olimpiýa Komitetiniň prezidenti . Sportuň ösmegine we Olimpiýa hereketine goşan goşandy üçin Halkara Olimpiýa Komitetiniň iň ýokary buýrugy bilen sylaglandy.
1999-njy ýylda Täze Azerbaýjan partiýasynyň başlygynyň orunbasary, 2001-nji ýylda başlygyň birinji orunbasary, 2005-nji ýylda partiýanyň başlygy wezipesine saýlandy.
2001-2003-nji ýyllarda Azerbaýjan Respublikasynyň Milli Assambleýasynyň Europeewropa Sowetiniň Mejlis mejlisinde wekiliýetiniň başlygydy.
2003-nji ýylyň ýanwar aýynda Europeanewropa Geňeşiniň Mejlis mejlisiniň başlygynyň orunbasary, ESPA býurosynyň agzasy saýlandy.
2004-nji ýylyň aprelinde ESPA-nyň işlerine işjeň gatnaşandygy we Europeanewropa ideallaryna ygrarlylygy üçin oňa ESPA-nyň hormatly agzasynyň diplomy we ESPA medaly berildi.
2003-nji ýylyň 4-nji awgustynda Milli Mejlis tarapyndan tassyklanandan soň, Azerbaýjan Respublikasynyň premýer-ministri wezipesine bellendi.
2003-nji ýylyň 15-nji oktýabrynda Azerbaýjan Respublikasynyň prezidenti saýlandy. Saýlawçylaryň 76%-den gowragy prezident saýlawlarynda Ilham Aliýewe ses berdi. Wezipelerini 2003-nji ýylyň 31-nji oktýabrynda ýerine ýetirip başlady.
2008-nji ýylda gaýtadan prezidentlige saýlandy. 2013-nji ýylda üçünji möhlete prezident saýlandy we prezident wezipesini dowam etdirýär.
Azerbaýjan, rus, iňlis, fransuz we türk dillerini bilýär.
Öýlenen. Üç çagasy we dört agtygy bar.

Kategoriýa:Azerbaýjanyň Prezidentleri
Oguzhan aeroporty

Türkmenistanda Halkara aeroportunyň täze kompleksiniň 2-nji terminaly açyldy. Bu terminal täze gurulýan esasy terminalyň gurluşygy tamamlanýança howa gatnawyny üpjün eder. Bahasy 2.2 milliard dollara durýan "Oguzhan" aeroporty 2016-njy ýyla çenli işe girizilmeli. Bu täze halkara aeroporty 1990-njy ýyllarda açylan Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky aeroportyň ýerine gurulýar.
Aşgabadyň täze halkara aeroportynyň gurluşygyny Türkiýäniň “Polimeks” kompaniýasy ýerine ýetirýär.

“Polimeksyň” iň uly proýekti

“Polimeksyň” resmi websaýtynda ýerleşdirilen maglumata görä, Aşgabadyň täze halkara aeroportunyň gurluşygy 2013-nji ýylyň ýanwar aýynda başlanyp, 2016-njy ýylda tamamlanar, şeýle-de, bu proýekt türk kompaniýasynyň daşary ýurtda amala aşyrýan iň uly proýekti bolup, onuň bahasy 2 milliard 253 million amerikan dollaryna durýar.

Halkara aeroportunyň proýektinde uçarlaryň uçup-gonmagy üçin uzynlygy 3800 metrlik ýolyň, ýylda 200 müň tonna ýuki geçirmek üçin ýük saklanýan binalaryň, awtoulaglar üçin açyk we ýerasty duralgalaryň gurluşygy göz öňünde tutulýar.

Aşgabadyň täze halkara aeroportynyň 350 müň kwadrat metr ýerde ýerleşdirilip, her sagatda 1600 ýolagçyny kabul etmäge ukyply boljagy aýdylýar. “Oguz han” adyndaky bu aeroport Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky häzirki aeroportyň ýerine gurulýar.

“Saparmyrat Türkmenbaşy” aeroporty

Berlen sanlardan çen tutulsa, täze aeroporty gurmak üçin sökülýän Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky öňki aeroportyň-da ýolagçylaryň sany boýunça geçirijilik ukyby her sagatda 1600 adamdan ybarat.

1994-nji ýylda gurulan Aşgabadyň halkara aeroportynda uçarlaryň uçup-gonmagy üçin Graždan awiasiýasy boýunça halkara guramasynyň ikinji kategoriýasyna laýyklykda abzallaşdyrylan iki sany emeli ýoluň bardygy we bu aeroportdan halkara hem içerki gatnawlarda ýylda bir ýarym milliona golaý ýolagçynyň peýdalanandygy barada habar berilýär.

Ýolagçylaryň sany boýunça deň geçirijilik ukyply bu aeroportlaryň öňkisini söküp, ýerine täzesiniň gurulmagynyň sebäpleriniň, Türkmenistanda howa gatnawyny halkara kadalaryna laýyk getirmek maksady bilen baglydygy barada resmi maglumatlarda habar berildi.

Aşgabatda täze halkara aeroportyny gurmak boýunça planlar 2009-njy ýylyň tomsunda mälim edilipdi.

Bu aeroport, soňky döwürde, sökülýän ýa ýumrulyp ýerine täzesi gurulýan uly proýektlerden diňe biri. Soňky ýylyň dowamynda ýumrulyp ýerine täzesiniň guruljakdygy aýdylýan obýektleriň arasynda Aşgabadyň Türkmenbaşy adyndaky stadiony hem bar.

* [www.youtube.com/watch?v=uyKyL7Z8Q9U Ashgabat Aeroport]
* [www.youtube.com/watch?v=K5V940eovjY Aşkabat Uluslararasi Havaalani]
* [www.azathabar.mobi/a/25311770.html Aşgabat: Täze aeroport gurulýar]
* [soundcloud.com/azatlyk-radiosy/a-gabat-t-ze-aeroport-gurul-ar Aşgabat: Täze aeroport gurulýar]
Ç

thumbnail|right|240px
**Ç ç**,  türk elipbiýiniň 4. harpy we türkmen elipbiýiniň 3. harpy.

Kategoriýa:Harplar
D

thumbnail|right|200px
thumbnail|right|240px
**D d**, Türkmen elipbiýiniň we latyn elipbiýiniň 4. harpy.

Kategoriýa:Harplar
At

**At** - Münmek üçin ýa-da iş maly hökmünde peýdalanylýan, bir toýnakly iri öý haýwany.

*
Kategoriýa:Şalyk (biologiýa)
Manat

*Azerbaýjan manaty — (ISO 4217 kody: AZN) Azerbaýjanyň resmi pul birligi.
*Türkmenistan manaty — Türkmenistanyň pul birligi.

Kategoriýa:Dürli manylar
G

thumbnail|right|200px
thumbnail|right
**G g** türkmen elipbiýiniň 8. harpy, latyn elipbiýiniň 7. harpy.

Kategoriýa:Harplar
Ahmet I

**Ahmet I** (1590, Manisa, Türkiýe – 1617 Stambul) Osman imperiýasynyň ikinji soltany bolupdyr. Ol 1603-1617-njy ýyllar aralygynda hökümdarlyk edipdir.

Kategoriýa:Osman imperiýasynyň soltanlary
Doňdurma

Gowrulan künjini, bugdaýy toşaba garyp, doňdurylandan soň emele gelýän halwa meňzeş önüm, iýmit.
Mustafa Balel

**Mustafa Balel**, Türk ýazycysy we terjimeçisi.

**Mustafa Balel**, 1945-nji ýylyň 1-nji sentýabrynda Türkiýäniň Sivas şäherinde dünýä inýär. Häzirkizaman türk ýazyjysy. Ol Sivas şäherinde ýerleşýän Sivas Lisesinde okaýar. Liseyi gutarandan soň maşgalasynyň basyşy astynda Ankarayň Gazi uniwersitetine okuwa girýär.
### Hekaýa
*İlk öykü kitabı *Kurtboğan* (1974) Ardahan izlenimlerini taşır. 
**Kiraz Küpeler* 'de (1977; 2011) ise kırsal kesim insanlarını İstanbul’a getirir. 
**Gurbet Kaçtı Gözüme* 'de (1983) daha çok iç ve diş göç olgusu ağır basar.
**Le Transanatolien* (Fransızca öyküler, Paris, 1988) 
**Turuncu Eleni* 'de (1991) ise değişik kesimlerden tablolarıyla İstanbul çıkar karşımıza. 
* Aile içi ilişkilerin yakın plandan irdelendiği: *Karanfilli Ahmet Güzellemesi* (2005).
* Son kitabı *Etiyopya Kralının Gözleri*'nde (2011) hayatı anlamaya çalışırken bugünden kendi çocukluğuna bakan kahramanlarıyla, eskilerden ve bugünden izler var.
**Inițiatoarea* (2014), Bükreş'te yayımlanan ve Romenceye çevrilen öykülerinden oluşan derleme.
### Roman

**Peyğəmbər Çiçəyi* (1981; 2005) 
**Asmalı Pəncərə* (1984; 2011)
### Çagalary üçin
**Bizim Sinemamız Var* (roman, 1979; 2014)
**Cumartesiye Çok Var mı?* (roman, 1981; 2011)**
**Nöbetçi Ayakkabıcı Dükkânı* (öyküler, 2005)
**Dedemin Bakır Koltukları* (öyküler, 2011)
**[[Havlamayı Unutan Köpek]]* (öyküler, 2012)
**[[Ressamın Kedisi]]* (uzun öykü, 2014)
*’’Bir Kırık Dal (Roman, 2015)
* *جامههای سفیر* (Costumes of the consul, roman in Persian, Hamshahri Collection, Tehran, 2015)
**Berke'nin Badem Şekerleri* / *Berke's Almond Candies* (öykü, 2007)
**Sincaplı Kalemtıraş* / *The Squirrel Pencil Sharpener* (öykü, 2007) 
**Renkli Tebeşirler* / *Colored Chalk* (öykü, 2007)
**Kiraz Tokalı Kız* / *The Girl with the Cherry Barette* (öykü, 2007)
**Piknikte* / *The Picnic* (öykü, 2007)
**Suya Düşmüş Aydede* (öykü, 2016)
**Yastık Adında Bir Kedi* (öykü, 2016)
**Üşengeç Amcanın Ayakkabıları* (öykü, 2016)
**Papağanın Sihirli Aynası* (öykü, 2016)
**Balkondaki Bahçe* (öykü, 2016)
**Kırmızı Benekli Tırtıl* (öykü, 2016)
**Benek Buzağı* (öykü, 2016)
**Çinlilerin Adı Neden Kısadır?* (öykü, 2016)
**Barbosa'nın  Gözlüğü* (öykü, 2016)
**Kırlangıç ile Minik Tay* (Öykü, 2016)

### Erteki
*‘’Çember Tiyar’’
*’’Dilbeşeker’’ 
### Travel Literature
**Bükreş Günleri* (*Days of [[Bucharest]]*, 1985)
**İstanbul Mektupları/Avrupa Yakası* (Letters from İstanbul*, 2009)
**Lettres d’İstanbul / Rive européenne'', (Translated by Sevgi Türker-Terlemez, éditions A Ta Turquie, Nancy, 2016)

### Gorlar
*Mustafa Balel və onun sənətı haqqında akademik dissertasiya
[
* Görsel Genel Kültür Ansiklopedisi
* Şairler ve Yazar Sözlüğü, Behçet Necatigil
* Edebiyatımızda Eserler Sözlüğü, Behçet Necatigil
* Şairler ve Yazarlar Sözlüğü, Şükran Kurdakul

== Başga sahypalara salgylar ==
* http://www.mustafabalel.com 

Kategoriýa:Türk ýazycy
Kategoriýa:Edebiýat
Hazyna SK

**Hazyna sport kluby** 2015-nji ýylyň fewral aýynda Aşgabat şäherinde gurylandyr. Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň futbol topary. Hazirki wagtda Türkmenistanyň Ýokary Ligada basleşige dowam edýar. Olar 500 orunlyk TDY we DI sport desgasynda oýunlaryny geçirýar. Baş tälimçisi - Ahmet Agamyradow.

2015 ýylda Hazyna topary Ýokary Ligada ilkinji gezek çykyş eder. Hazyna üçin bolsa Türkmenistanyň futbol federasiýasy Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň talyplarynyň arasynda futbolyň barha artýan meşhurlygyny nazarda tutup, kadadan çykmadan ugur aldy.
## Kaynag
* Kategoriýa:Türkmenistanda Futbol
* Ýokary Liga
Jeonbuk Hyundai Motors

**Jeonbuk Hyundai Motors** hazirki wagtda K Liga 1 basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Koreýa Respublikasy Futbol
Ýehowanyň Şaýatlary

**Ýehowanyň Şaýatlary** kim?

Biz dürli milletlerden bolsak-da, dürli dillerde geplesek-de, maksadymyz bir. Biz Mukaddes Ýazgylary ýazdyran we ähli zady Ýaradan Ýehowa Hudaýy şöhratlandyrmak isleýäris. Biz Isa pygamberiň göreldesine eýermäge çalşyp, onuň şägirdidigimize guwanýarys. Biziň her birimiz adamlara Mukaddes Ýazgylar we Hudaýyň Patyşalygy barada öwretmek üçin yzygiderli wagt sarp edýäris. Şol sebäpli-de biz Ýehowanyň Şaýatlary hökmünde tanalýarys.

Sahypamyza göz aýlaň. Mukaddes Ýazgylary Internetde okaň – jw.org . Biziň guramamyz hem ynançlarymyz hakda köpräk öwreniň.

* **[https://www.jw.org/tk/ Ýehowanyň Şaýatlary (jw.org)]**
* **[https://www.jw.org/tk-cyrl/ Ехованың Шаятлары (jw.org)]**
Siriýa türkmenleri

Suriye Türkmenleri , Suriye'de yaşayan Türk'lerdir . Bayırbucak çevresinde yoğunlaşmışlardır .
Rövşen Iýmamov

**Rövşen Iýmamov** 1992 ýylyñ noýabr aýynyñ 21-nde Türkmenistanyñ Lebap welaýatynyñ Gurşun Magdan(öñki ady Svinsov) şäherçesinde doglan.Başlangynç synpda 10ýyl okap bilim artdyran.Öýlenmedik yagny sallah.Google,Facebook,vkontakt,ok,ertir,twitter tapyp bilersiñiz.
Fonetika

**Fonetika** - sözleýiş sesleri hakdaky ylymdyr.
Biz öz oý-pikirlerimizi sözlem görnüşinde daşymyza çykarýarys.
Sözlemler sözlerden, sözler bolsa belli bir yzygiderlikde gelen seslerden düzülýär. Söz, sözlem, sözlemek asyldaş adalgalardyr. Dil biliminiň ähli
bölümlerinde esasy dil birligi bolan söz bilen iş salşylýar. Fonetikada
sözleriň ses gurluşy bilen baglanyşykly meseleler öwrenilse, leksikada
sözleriň many gatnaşyklary, morfologiýada sözleriň morfologik
aýratynlyklary, sintaksisde sözlemde sözleriň baglanyş tärleri öwrenilýär. *Fon grekçe ses (deňeşdiriň: telefon, mikrofon, magnitofon), tikaylym (deňeşdiriň: grammatika, stilistika, matematika...) düşünjelerini aňladýar.*

Kategoriýa:Lingwistika
Olimpiýa şäherçesi

Türkmenistanda gurulýan özboluşly sport desgalarynyň biri hem **Olimpiýa şäherjigi** bolup durýar. Merkezi Aziýa sebitinde deňi-taýy bolmadyk bu şäherjikde 2017-nji ýylda Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa Oýunlary geçiriler.

Mälim bolşy ýaly, gerimi we ähmiýeti taýdan görlüp-eşidilmedik bu taslamanyň başlangyjyny Türkmenistanyň Prezidenti Gurbanguly Berdimuhamedowyň özi goýdy. 2010-njy ýylyň 5-nji noýabrynda Döwlet baştutany Olimpiýa şäherjiginiň – 30-dan gowrak desgany öz içine alýan köpugurly sport toplumynyň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşdy.

Toplumyň infrastrukturasy häzirki olimpiýa stadionynyň daş-töwereginde ýerleşýän, dört tarapyndan paýtagtyň iri ulag ýollary geçýän zolakda ýerleşýär. Bu örän ähmiýetli faktor toplumyň ähli desgalaryna päsgelçiliksiz barmagy üpjün etmäge mümkinçilik berýär.

Olimpiýa şäherjigine goňşuçylykda Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleri, ýagny Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş instituty, Türkmen döwlet medeniýet instituty, Döwlet serhet gullugy akademiýasy we Türkmenistanyň milli sport we syýahatçylyk instituty ýerleşýär. Bu bolsa, geljekde toplumyň sport desgalaryny okuw-türgenleşik binýady hökmünde ulanmaga mümkinçilik berer.

Ýapyk sport desgalarynda oňaýly şertleriň döredilmegi we olaryň ýöriteleşdirilen enjamlar bilen üpjün edilmegi halkara kadalara we sport tehnologiýasynyň talaplaryna laýyklykda türgenleşikleri we  ýaryşlary, kwalifikasiýa we seçgi oýunlaryny tutuş ýylyň dowamynda geçirmäge mümkinçilik berer.

## Links
* Olimpiýa şäherjigi 

Kategoriýa:Türkmenistanda Sport
Kategoriýa:Aşgabat
Amy Winehouse

**Amy Jade Winehouse** (14 sentýabr, 1983 London, Angliýa - 23 iýul, 2011 London) iňlis soul we jazz aýdymçysy.

Kategoriýa:Aýdymçylar
Kategoriýa:Ýehudy
Ýudit Polgar

**Iudit Polgár** (23 iýul, 1976 Budapeşt) Küştşi degişlilik Wengriýa.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Madýar
Isaak Ozimov

**Isaak Yudovich Ozimov** (2 ýanwar, 1920 Sowet Birleşigi - 6 aprel 1992 ABŞ) — Amerikally biohimiki we awtor.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Alymlar
Kategoriýa:Ateist
Bussunda

**Claudio Bessrman** Viana (25 iýun, 1962 Braziliýa - 17 iýun, 2006 Germaniýa) Braziliýanyň komik, žurnalist we aktýor.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Wiliam Jeýms Sidýs

thumb|200px|Sidýs 1914-nji ýylda
**Wiliam Jeýms Sidýs** (1 aprel, 1899 - 17 iýul, 1944) Amerikaly intelligent çaga.

## Salgylar we bellikler

Kategoriýa:Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Kategoriýa:Ýehudy
Garri Kasparow

thumb|200px|Kasparow 2007-nji ýylda
**Garri Kimowiç Waýnşteýn** (13 aprel, 1963 Baku) Rus küştçi.

Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Karl Marks

**Karl Marks** (5 maý, 1818 Germaniýa - 14 Mart 1883, London) German ydysatçy we žurnalist.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Ateist
Robert Oppenheimer

thumb|Oppenheimer 1944-nji ýylda
**Robert Oppenheimer** (22 aprel, 1904 - 18 fewral, 1967) Amerikally fiziki we mugallym degişlilik fizika.

## Salgylar we bellikler

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Kategoriýa:Agnostik
Debora Blok

**Debora Blok"** (29 maý, 1963 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Aktrýs
Mihail Tal

Mihail Nehemyeviç Tal (9 noýabr, 1936 Latwiýa - 28 iýun, 1992 Russiýa) Latwiýada doglan Sowet küştçisi, küşt boýunça 7-nji dünýä çempiony, grossmeýster.

Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Russiýa adamlar
Kategoriýa:Latwiýa adamlar
Natalie Portman

thumb|200px|Portman 2009-nji ýylda
**Natalie Portman** (9 iýun, 1981) Amerikally aktrýs, film öndüriji we film direktor.

## Salgylar we bellikler

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Aktrýs
Kategoriýa:Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Iosif Flawiniň

**Titus Flavius Josephus** (37 - 103) Rimiň alym, taryhçy we ýazyjy.

Kategoriýa:Rim imperiýasy adamlar
Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Rim imperiýasy ýehudy
Sigmund Freyd

**Sigmund Şlomo Freyd** (6 maý, 1856 Awstriýa - 23 sentýabr, 1939 Angliýa) Awstriýanyň psihianaliz.

Kategoriýa:Awstriýa
Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Ateist
Kategoriýa:Alymlar
Karl Seýgan

thumb|Seýgan 1980-nji ýylda

**Karl Edward Seýgan** *(Karl Edvard Sagan) ([[9 noýabr]], 1934 - [[20 dekabr]], 1996)* — Amerikaly astronom we astrofizik.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Kategoriýa:Astronom
Kategoriýa:Agnostik
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Fizika alymlary
Kategoriýa:Astronomiýa alymlary
Kategoriýa:Astrofizika alymlary
Kategoriýa:Ownuk makalalar

Ilki Garwardda dosent bolan Sagan soňra Kornellä göçdi we karýerasynyň köp bölegini geçirdi. 600-den gowrak ylmy iş we makala çap etdi we 20-den gowrak kitabyň awtory, bilelikde ýazyjysy ýa-da redaktorydy. Ol “Edeniň Ajdarhalary”, “Brokanyň beýni” we “Mawy nokat” ýaly meşhur ylym kitaplaryny ýazdy. Şeýle hem, baýrak alan 1980-nji ýylda döredilen “Kosmos: Şahsy syýahat” teleserialyny bilelikde ýazdy we gürrüň berdi, Amerikanyň jemgyýetçilik telewideniýesiniň taryhynda iň köp tomaşa edilen seriýa boldy: Kosmosy 60 ýurtda azyndan 500 million adam gördi. Bu seriýa ýoldaş bolmak üçin “Kosmos” atly kitap neşir edildi. Sagan, şeýle hem, 1997-nji ýylda şol bir at bilen surata düşürilen filmiň esasyna öwrülen 1985-nji ýylda neşir edilen ylmy-fantastiki roman ýazdy. 595,000 elementden ybarat kagyzlary Kongresiň kitaphanasynda saklanýar. Sagan şübheli ylmy gözlegleriň we ylmy usulyň meşhur tarapdarydy; ekzobiologiýa ugrunda öňdebaryjy bolup, ýerüsti akyl durmuşyny (SETI) gözlemegi öňe sürdi. Karýerasynyň köp bölegini Kornell uniwersitetiniň astronomiýa professory bolup geçirdi we şol ýerde Planetiki barlaglar laboratoriýasyna ýolbaşçylyk etdi. Sagan we eserleri NASA-nyň tapawutlanan jemgyýetçilik gullugy medaly, Milli Ylymlar akademiýasynyň jemgyýetçilik abadançylygy medaly, umumy fantastika däl Pulitser baýragy (Eremiň Ajdarhalary kitaby üçin) we (Kosmos: Şahsy syýahat) kitaby üçin köp sanly baýrak we sylag aldy. Iki sany Emmi baýragy, Peabody baýragy we Gýugo baýragyny gazandy.

Üç gezek öýlendi we bäş çagasy boldy. Miýelodisplaziýany ösdürenden soň, Sagan 1996-njy ýylyň 20-nji dekabrynda 62 ýaşynda pnewmoniýa sebäpli aradan çykdy.
Dianna Agron

**Dianna Agron** (30 aprel, 1986) Amerikally aktrýs, aýdymçi we tansçy.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Aktrýs
Kategoriýa:Aýdymçylar
22-nji asyr

## Wakalar we ykdysadyýet
*

## Möhüm şahsyýetler
*

## Oýlap tapyşlar, açyşlar, täzelikler
*

Kategoriýa:22-nji asyr
Teodor Hertzl

**Theodor Herzl** (2 maý, 1860 - 3 iýun 1904) Awstriýa-Wengriýanyň žurnalist, aktiwist syýasy we ýazyjy.

Kategoriýa:Awstriýa
Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Ysraýyl
Kategoriýa:Ateist
Reýlene

**Steicy Briana Bernşteýn** (12 fewral, 1977 ABŞ) Amerikally aktrýs pornografik.

Kategoriýa:Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Pornografiýa
Silvio Santuş

**Şenor Abravanel**, aýdymsaz ady **Silvio Santuş** bilen has gowy tanalýan (12 dekabr, 1930 Rio-de-Žaneýro - 17 awgust, 2024 San-Paulu) Braziliýanyň işewür adam we telewizor hojaýyn.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Artur Rubinşteýn

**Artur Rubinşteýn** (28 ýanwar, 1887 - 20 dekabr, 1982) Polşanyň pianist

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Polşa
Kategoriýa:Pianist
Kategoriýa:Agnostik
Panama kagyzlary

**Panama kagyzlary** 3-nji Aprel 2016-njy ýylda Panama merkezli **Mossack Fonseca** atly hukuk firmasynyñ 1977-nji ýyldan bäri eden 11,5 milýon off -şore dokumentleriniñ internetde paýlaşymana başlamasyna berilen atdyr. Dokumentler jemi 214 müñ off-şore firmasynyñ, firma eýeleriniñ we ady geçen firmalaryñ eýeleriniñ hasaplary bardyr.
Rafinha Bastos

**Rafinha Bastos** (5 dekabr, 1976) Braziliýanyň komik, aktýor we žurnalist.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Ýehudy
Ofşor kompaniya

**Ofşor kompaniýa** (İñlisçe: **Offshore company**) şahyslaryñ we firmalaryñ gazanan baýlygyny we girdejilerini öz ýurtlarynda bar bolan bergiden goramak we daşarda, bergi almaýan ýurtlarda gizlemek üçin gurdykary firmalardyr. Ofşor kompaniýa öz ýurdynda bar bolan bergiden azat bolýandyr.
 
* Bermuda, Britaniýa Wirjiniýa adalary,Panama, Anguilla we Kaýman adalary ýaly ýurtlar ofşoryñ iñ kän edilýän ýerleridir.Bu ýurtlar ýurda giren puldan hiç hili bergi almaýarlar. Mundan başgada Gong Kong we Singapur ýaly ýurtlar bolsa orta-şor diýip atlandyrylýar. Bu ýurtlarda bar bolan bergiler gaty azdyr.
Barug Spinoza

**Benedikt Spinoza** (24 noýabr, 1632 - 1 fewral, 1677) Niderlandlaryň filosof we rationalist.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Panteist
Nadejda Mandelştam

**Nadejda Yakovlevna Mandelştam** (30 oktýabr 1899 - 29 dekabr 1980) Rus ýazyjy we magaryfçy.

Kategoriýa:Ýehudy
Cédric Gogoua

**Salomon Kalou** (d. 5 Ağustos 1985), Hollanda pasaportuna sahip Fildişi Sahilli futbolcu.

Feyenoord'da Dirk Kuyt ile birlikte forvette yer alan Kalou; daha sonra Chelsea'ye transfer olmuştur. 2006 yılından 2012 yılına kadar bu takımda forma giydikten sonra, bedelsiz olarak Fransa'nın Lille takımına transfer olmuştur.

2005'den beri Fildişi Sahili Millî Takımı forması giymektedir ve 64 maçta 23 gol atmıştır.

2014 yazında Almanya Bundesliga ekiplerinden Hertha Berlin ile 3 yıllık sözleşme imzalamıştır.

## Başarıları
### Kulüp
;Chelsea
* Premier League: 2009-10
* FA Cup: 2006-07, 2008-09, 2009-10
* İngiltere Lig Kupası: 2006-07
* FA Community Shield: 2009

### Bireysel
* Hollanda'da Yılın Futbolcusu: 2005
* CAF Yılın Genç Oyuncusu: 2008
Sergiuş di Tela

**Sergiuş di Tela** () kelle degişlilik Sürýany Ortodoks Buthanasy dan 544 çenli 546.

Kategoriýa:Sürýany Ortodoks
Yanuş Korşak

**Henrik Goldşmit** (22 iýul 1878 - 6 awgust 1942) Polşanyň çaga-çuga awtor we magaryfçy.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Polşa
Ýakob Bronowşki

**Ýakob Bronowşki** (18 ýanwar 1908 - 22 awgust 1974) Iňlis matematigi, teatr awtor, şahyr we inwentor.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Agnostik
Kategoriýa:Alymlar
Mordekaý Kaplan

**Mordekaý Kaplan** (11 iýun 1881 - 8 noýabr 1983) Amerikally rabbi we  magaryfçy.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Panteist
Alan Derşowitz

thumb|200px
**Alan Derşowitz** (1 sentýabr 1938) Amerikally aklawçy, ýurist we awtor.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Isaak Rabin

**Isaak Rabin** (1 mart 1922 - 4 noýabr 1994)  Ysraýylin syýasatçy, ştatsman we general.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Ysraýyl
Debora Evelyn

**Deborah Sochaczewski Evelyn ** (12 mart, 1966 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Kategoriýa:Agnostik
Bişkek

**Bişkek** — Gyrgyzystanyň paýtagty.

Kategoriýa:Aziýa döwletleriniň paýtagtlary
Kategoriýa:Gyrgyzystan
Aýşe Çigdem Batur

**Aýşe Çigdem Batur** Türkiýäniñ Düzje welaýatynda 1982-nji ýylyñ 13-nji iýulunda dogulan. Türkiyäniñ Gazi uniwersitetiniñ talyby. 2000-2004 ýyllarda Gazi uniwersitetiniň Mimus tiýatro toparynda oýunjuluk durmuşuuna başlaýar. TRT kanalynda birnäçe gepleşikler alyp barýar. Ol megerem iň köp özüniň "Möjekleriň jülgesi duzak" teleserialyndaky Leýla Türkmen roly arkaly bilinýän bolsa gerek.

## Salgylanma
http://www.e-dostluk.com/blog/448/savci-leyla-t%C3%BCrkmen-in-terjimehaly/
Pifagoreizm

B.e. öň VI-IV asyrlarda Gadymy Gresiýada san hemme zadyň esasy prinsipidir diýen düşünjeden ugur alýan dini-filosofik taglymat.

## Taryhy-Gelip çykyşy
Ol Pifagoryň adyndan gelip çykýar. Ilkibada Pifagoryň taglymaty onuň öz esaslandyran mekdebiniň çäginde gizlin syr hökmünde dilden-dile aýdylyp gelnipdir. Pifagoreizmiň ilkinji ýazmaça beýanyny Filolaý berýär. V asyryň ahyryndan pifagoreizm kem-kemden Sokrat-Platon filosofiýasy bilen ýakynlaşyp başlaýar. Gadymy Platon akademiýasy döwründe pifagoreizm gutarnykly resmileşýär. Arhit Tarentskiý (IV asyryň 1-nji ýarymy) pifagoreizmiň iň sonky görnükli wekilidir.

## Kesgitlemesi
Bu taglymatyň tarapdarlary dünýä akyl ýetirmek dünýäni dolandyrýan sanlara akyl ýetirmekdir diýip tassyklaýarlar. Pifagoreizm tebigatda hemme zat belli bir san gatnaşyklaryna boýundyr diýip sanlary absolýutlaşdyrýar. Munuň özi ähli tebigat hadysalarynyň başky esasy materiýa däl-de, sanlardyr diýen idealistik tassyklama eltýär. Pifagoreizmde geometriýa köp üns berilýär. Nokat birlige, çyzyk – ikilige, üst – üçlüge, jisim — dörtlüge meňzedilýär. Pifagoreizme eýerijiler sanlary zatlardan aýryp, sanlary özbaşdak bir zada öwrüp, hudaýa dönderýärler. Olaryň pikiriçe, birlik – hudaýlaryň enesi, ählumumy başlangyç we ähli tebigat hadysalarynyň esasy, ikilik – garşylyklar prinsipi, tebigatda otrisatellilik, tebigat – jisimi (üçlügi) emele getirýär, üçlük ilkinji başlangyç zadyň üç bitewi we onuň garşylykly taraplarydyr. Dörtlük – tebigatyň dört elementiniň obrazydyr. Onluga mukaddes dekada (onluk) hökmünde, şeýle hem on ýagtyltgyçly on sany asman sferasyndan ybarat Älemiň obrazy hökmünde garapdyrlar. Bu taglymatda, esasan, 10 sany gapma-garşylyga: tükeniklilige we tükeniksizlige, täklige we jübütlige, birlige we köplüge, çeplige we saglyga, erkeklige we aýallyga, dynçlyga we hereketlilige, gönülige we egrilige, ýagtylyga we garaňkylyga, gönüburçluga we kwadrata üns berilýär. Tükenikli we tükeniksiz gapma-garşylyk iň esasy gapma-garşylyk hasaplanypdyr. Pifagoreizmde janyň bakylygy baradaky dini taglymat hem ündelýär, Pifagoreizmiň ideýalary diňe bir antik döwürde däl, eýsem orta asyrlarda-da we täze döwürde hem ýaýrapdyr.

## Çeşme
Türkmen Sowet Ensiklopediýasy, Tom 7, sah.92
Kategoriýa:Gadymy Gresiýa Kategoriýa:Filosoflar
Gollanma maglumat merkezi

**Gollanma maglumat merkezi** Türkmen dilinde maglumatlary öz içine alýan saýtdyr. Saýtyň adresi: gollanma.com

## Kategoriýalar
Saýt-da (2016-njy ýylyň 21-nji maýyndaky ýagdaýa görä) Astronomiýa, Biologiýa, Edebiýat, Filosofiýa, Fizika, Geografiýa, Güýmenje, Himiýa, Matematika, Saglygy goraýyş, Syýasat, Taryh, Tehnologiýa, Türkmen dili, Türkmenistan we bu mowzuklardan daşardaky temalary öz içine alýan "Başgalar" bölüminde maglumatlar ýerleşdirilýär.

## Ygtybarlylygy
Gollanma saýty özündäki maglumatlar üçin birnäçe maglumat çeşmesinden peýdalanýar.  Saýtyň esasy maglumat çeşmesi 10 tomdan ybarat bolan "Türkmen sowet ensiklopediýasydyr". Saýt üpjün edýän maglumatlaryny jikme-jik barlaýar neşir etmezden ozal. Bu saýt Türkmenistan baradaky ýetirýän maglumatlary üçin “Türkmenistan: altyn asyr” Elektron gazetinden peýdalanýar. Aşgabatda ýerleşýän binalar we köçeler üçin maglumatlary Google mäps-den alyp terjime edýär.

Geografiýa barada berýän maglumatlary hem Türkmen sowet ensiklopediýasyndan alynyp Wikipedia sahypalary bilen täzelenýär.

Makalalaryndaky suratlary hem Wikipedia erkin ensiklopedia sahypasyndan alýar bu saýt.

Tehnologiýa bölümindäki makalalar saýt topary tarapyndan terjime edilýär.

## Beýlekiler
Bulardanam başga saýtda okyjylar makalalara teswir ýazyp bilýär. Saýta okyjylar özleri makala ýazyp bilýär. Sahypanyň kitaphanasy bar. Saýtyň "Gyzykly maglumatlar" we entek synagdan geçirilýän "Bulary bilýärmidiňiz?" bölümi bar. Saýty zyýarat edýän myhmanlar saýt barada pikirlerini beýan etmegi üçin myhman depderçesi hem bar. Saýtyň mobil görnüşi hem elýeterlidir.

## Salgylanmalar
Samsung Galaxy S7

Bu Samsung-y döreden Li Býon Çhol. Ol 1910-njy ýylda Koreýa Respublikasynda Ymrýon şäherinde eneden dogulan. Samsung Galaxy S7 bilen S7 edge Li Býon Çhol 1987-nji ýylda ölen.2016-njy ýylda Galaxy S7 bilen Galaxy S7 edge aýdymy (Over the horizon) bar hemde ony amerikanlar şol aýdymy kőmek etdiler.
Jim Carrey

thumbnail
**James Eugene** "**Jim**" **Carrey** (1962) Amerikaly aktýor, komediýa, we bagşy ýyldyz, artist.

Hakyky ady: Jeýms Eugene Kerri (James Eugene Carrey).

Dogulan ýeri: Kanada, Ontario, Newmarket

Doglan ýyly: 17.01.1962 (54 ýaşynda)

Maşgalasy: Melissa Womer (1987-1995) Lauren Holly (1996-1997). Iki heleýi bolupdyr we olar bilen hem aýrylyşypdyr.

Meşhurlyk gazandy: 1979.

Sylaglary: Iň gowy erkek oýunçysy - Drama 1999 The Truman Show.

Iň gowy erkek oýunçy - Sahnalaryň wäşisi, gülkünç hereketleri bilen tomaşaçylaryň söýgüsini gazandy. 2000 Man on the Moon.

Jim Kerri 1962-nji ýylda Kanadanyň Ontario şäherinde eneden doguldy. Altyn serpaýlara mynasyp bolan Jim Kerri Kanadanyň wäşi hem şortaçylaryň sahnasynda aýratyn orny eýeledi. Şol wagtlar 1970-nji ýyllaryň ortalarynda Mawy ekeran kinolarynda öz ukybyny synlap gören Kerri, ilkinji gezek 1993-nji ýylda «In Living Color» atly kinoda ussatlarça keşbi janlandyrdy. 1994-nji ýylda bolsa «Ace Ventura: Pet Detective» atly kinoda tomaşaçylaryň söýgüsini gazandy. 1994-nji ýylda Rekord alan The Mask kinosy prokatlara çykaryldy. Şol ýyl Lloyd Christmasyň keşbini janlandyrdy. 1995-nji ýylda bolsa «Betman bakydyr» (Batman forever) filminde The Riddler, ýagny Tapmaçaçynyň keşbini janlandyrdy. Şol ýyl: When Nature Calls filminde hem oýnady. Soňra 1996-njy ýylda Cable Guy we 1997-nji ýylda Liar Liar atly filmlerde gatnaşmagyny dowam etdirdi. 1998-nji ýylda Kerri, sinema we mawy ekeranlarda «Güldüriji, gülkünç adamyň» keşplerini ýerine ýetirmegi goý bolsun edip, The Truman Show (1998), Man on the Moon (1999), The Majestic (2001), Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004) we The Numbers 23 (2007) atly filmlerde drama sahnalary ýerine ýetirdi. Hiç Oskar baýragyny almadyk bolsa-da 3 sany altyn kuboga eýe boldy. Jim Kerri 2004-nji ýylda ABŞ raýatlygyna geçýär we şol ýerlerde ýaşamagyny dowam etdirýär. 2011-nji ýylda wideo ýazgysyna düşüren özünden 26 ýaş kiçi bolan oýunçy Emma Stone bilen söýüşýär.

## Gatnaşan kinolary

Once Bitten (1985)

The Dead Pool (1988)

Earth Girls Are Easy (1989)

Ace Ventura: Pet Detective (1994)

The Mask (1994)

Dumb and Dumber (1994)

Batman Forever (1995)

Ace Ventura: When Nature Calls (1995)

The Cable Guy (1996)

Liar Liar (1997)

The Truman Show (1998)

Man on the Moon (1999)

Me, Myself & Irene (2000)

How the Grinch Stole Christmas (2000)

The Majestic (2001)

Bruce Almighty (2003)

Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004)

Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events (2004)

Fun with Dick and Jane (2005)

The Number 23 (2007)

Horton Hears a Who! (2008) (voice)

Yes Man (2008)

I Love You Phillip Morris (2009)

A Christmas Carol (2009)

Mr. Popper's Penguins (2011)

The Incredible Burt Wonderstone (2013)

Kick-Ass 2 (2013)

Dumb and Dumber To (2014)

True Crimes (2016)

Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Aktýor
Aý han

**Aý han** — Oguz hanyň ikinji oglydyr. Oguz hanyň Uýgurça wersiýasynda Oguz hanyň kakasynyň  hem Aý handyr. Oguz han dessanynda Aý hanyň 4 ogly bolupdyr: 1. Ýazyr, 2. Ýaparly, 3. Dodurga, 4. Duger. Aý hanyň adyna asmandaky şuwlaýan kümüşreňk Aýyň ady dakylypdyr. Aý özüniň yşygy bilen Ýeriň daşyndan aýlanýan Ýeriň hemrasydyr. Aý hanyň tugynda Aýyň suraty bolupdyr. Onuň nesli Gün hanyň neberesi patyşalykdan çekilse Aý han ogullary hökümdarlyk başyna geçipdir. Türkmenlerde; «Ilim günüm bolmasa, Aýym günüm dogmasyn» diýlen nakyllar öz manydaşlygy bilen Türkmen halkynyň aňynda galypdyr. Aýhan ogullaryndan Ýazyrdan Garadaşlylar gelipdirler. Dodurganyň 2 ogly Halka dagly we Kyrk. Kyrkyň iki ogly Gerkez, Gynklyk. Gerkeziňki: Batyr Gyýyk. Gynklygyňky: Sepeýan, Dana, Garaguzy, Çekme, Gökje, Ongut, Demir, Garaja, Kenger.

Kategoriýa:Serdarlar we Hanlar
Ýyldyz han

## Umumy maglumatlar

Ýyldyz (Ulduz, Ýulduz, Ýolduz, Ildiz) han Oguz han dessanynda Oguz hanyň 3-nji oglydyr. Ýyldyz hanyň tugynda Ýyldyzyň şugla saçýan şekli bolupdyr. Ýyldyz han ogullary şulardyr: Owşar, Kyzyk, Begdili, Garkyn. Kyzygyň 3 ogly: Geçiýüz, Ortaýüz, Ulyýüz

Geçiýüziň 2 ogly: Baýogly, Garakesek. Baýoglynyň 14 şahasy: Adaý, Çabaş, Alaşa, Gyzyk, Baýbagyt, Gurt, Maskar, Saýalar, Baryş, Altyn, Tarlar, Eşinliler, Çerkez, Tana. Garakesegiň 3 ogly: Ket, Şumekli, Alym. Alymyň 11 goly: Aýratbeg, Bubeg, Aksakal, Baryş, Baýbeg, Şikeste, Garasakal, Garakesek, Gurtgara, Aýtak, Çakaýym.

Ortaýüzüň 6 ogly: Busak, Geri, Naýman, Kendat, Wak, Argyn. Geriniň 1 ogly Aýakgeri. Aýakgeriden 12 gol:Şiýntin, Hosnaban, Merkit, Şiaraý, Menk, Taýjan, Itli, Garagaş, Jadyk, Seruş, Sarybaş, Ken sarak.

Indi Ulyýüz ogullary: Ulyýüzden 11 ogul. Döwlet, Adban, Suran, Serbaşly, Asty, Eşaket, Sarwesan, Kanakly, Sansgul, Şirguly, Jelagyr.

Begdiliniň Alili atly 1 ogundan 9 sany perzent: Awylar, Awçylar, Tuwit, Garadaşly, Onbegi, Ýüzbaşy, Mylly, Gypjak, Garkyn.

Kategoriýa:Serdarlar we Hanlar
Kategoriýa:Taryh
Gök han

## Gysgaça maglumatlar

Gök Han Oguz hanyň 4-nji oglydyr (Kök, Kükhan görnüşinde-de okalypdyr). Gök asman, Gök belentlik, Ýer daşyny gurşap alýan asmana aýdylýar. Gök han Oguz hanyň Üç ok ogullarynyň iň ulusydyr. Gök hanyň Tugynda 3 okuň şekili bolupdyr. Gökhanyň 4 ogly: Baýyndyr, Beçene Çowdur (Çawyldyr), Çepni.

Baýyndyrdan 11 gol: Hydyr beg, Kangaly, Garadaşly, Tarank, Ýazlyk, Gysyr, Akýajy, Garaýajy, Galaýjy, Ýapangy, Akgoýunly.

Beçeneden 1 ogul Ýajytemek. Ýajytemekden Peçenek türkmenleri Ýewropa göçüp ol ýerde oturypdyrlar.

## Taryhda Gök han kim?

Gök han

Laoşan (miladydan öňki 174-161ý.ý), Mete handan soňra hökümdarlygy Laoşan (Gök han) eýeledi. Käbir taryhy çeşmelerde ady Kiýuk we Kiok (Gök) görnüşinde ýazga geçirlipdir. Laoşanyň (Gök hanyň) döwründe Mete hanyň guran imperiýa düzgünleri belli bir şekilde dowam edipdir. Hun imperiýasynyň meýdany örän uly bolsa-da ýene-de serhetler giňäpdir we öňki serhetdeş goňşy taýpalara wehim salynmagy dowam edipdir. Laoşan, Mete hanyň taryh sahnasyndan ýok edilmegi ugrynda göreşen we tas ýok bolmagyna çenli howpy abanan Ýüejileri ýok edip, taryh sahnasyndan aýrypdyr. Hun imperiýasy Laoşan döwründe basyp almaklygyny dowam etdirýärkä Hytaý Hunlara garşy bäsleşip ýeňilipdiler we kiçelip galan geografik ýerlerinde gerekli reformalar geçirmäge başlady. Esgerleri strategik düzgünlerini Hun esgerleriniň sistemasyna görä alyp barmaklyklary bu döwürlerde başlady. Şol wagtlarda syýasy we esgerlik refirmalary bilen birlikde Hunlaryň birligini ýykmak we Hun imperiýasynda Türki bolmaýan toparlary öjükdirip Hunlaryň güýjini azaltmak üçin her-hili syýasy işleri geçirmegi, galany içinden basyp almak üçin bäşinji gol hereketlerini dolandyrmaga başlady. Laoşan döwründe bu pirimler başa barmasa-da soňky asyrlarda iş ýüzüne geçip, hytaýa şöhrat getiripdir. Laoşanyň ölüminden soňra hökümdarlygy Kunçin (Gün han) ýöredipdir. Beýik Hun imperiýasy öz güýjüni Kunçin (Gün han) döwürlerinde ýitirmäge başlady. Hytaý (Çyn-maçyn) hanlygynyň öz içinde geçirlen reformalar we Hun döwletinde ýöredilen hökümler amala aşmaga başlapdyr we Hun imperiýasynyň gowşamagyna şol sebäp bolupdyr.

Kategoriýa:Serdarlar we Hanlar
Kategoriýa:Taryh
Dag han

## Umumy maglumat

Dag han -Túrk we Altaý taryhlarynda Dag(Taw, Tak, Dak) kagan górnúşinde ýazga geçendir.

Oguz hanyń ilkini aýalyndan bolan ogullarynyń biridir. Túrkmen dówletiniń ululygyny we beýikligini dag ýaly arkalydygyny suratlandyrýan bu at onuń tebigatyń beýikligini ańladýandygy úçin dakylypdyr. Kábir daglar túrkilerde kermat, gudrat hókmúnde kabul edilipdir («Gudrat görseň daglara bar» Nakyl). Altaý dagy 一Tańry dagy we ş.m. Túrki halklarynyń arasynda dessanlaşan Demir dag, Bakyr dag, Buz dag, Kyl dag, Or dag, Kuz dag, Kur dag, Ak dag ýaly atlar saklanyp galypdyr. Ýurdumyzyń çágini tirsekláp ýatan Kóýten we Kópet Balkan daglarynyń adynyń eýesi hem Dag hanyń ady getirlendir. Dag hanyń ońany Úçguşdyr. Dessannamalardaky daglaryń iń azyndan 3 sanysy şu şekildedir:

1.Altyndag; Gókýúzúndedir. Dokuz asmanyń kesişýán ýerinden başlaýar(Bu bolsa Gadymy dówúrde Oguzlaryń Planetalary şeyle atlandyran bolaýmasyn diýen çaklamany ýúze çykarýar we bu gyzyklydyr). 2. Demirdag; Ýerýúzúndedir. Dokuz derýanyň birleşen ýerindedir. 3. Bakyrdag ýerastyndadyr. Dokuz gat deńiziń birleşen ýerindedir.

Dag sózi (Dag, Tag, Taw) kókúnden dórápdir. Belent derejesi bolan toprak gatyşykly we gaýa gatlaklary. Gadymy túrkiçe Dag,(Mangolça we Tungusça) Daga sózúni emele getiripdir.

Dag hanyň 4 ogly bolupdyr: Salyr gazan (Sulu kagan), Eýmir (Ýemrel), Alaýuntly, Ýüregir. Salyr gazanyň 1 ogly Demir. Onuň 1 ogly Arka, onuň 1 ogly Ergil, onuň bir ogly 1 Yrmak, onuň 1 ogly Bekameşçi, onuň 1 ogly Kümüş han, onuň bir ogly Demir töre, onuň bir ogly Gara han, onuň 1 ogly Talyp, onuň bir ogly Salyr (Kenan baba) Salyryň (Kenanbabanyň) 4 ogly: Otgözli-Idris, Ýalawaç, Geçiaga, Garaaman, Indi Otgözli-Idrisiň 1 ogly: Haýdar gazy, onuň 1 ogly Süleýmangazy, onuň bir ogly Aýnal (Ýynal) gazy, onuň 1 ogly Tilalgazy, onuň bir ogly Tilal gazy, onuň bir ogly Parhoja gazy, onuň bir ogly Bisaw gazy, onuň bir ogly Garaja beg, onuň Garagazy, onuň 4 ogly Ogurjyk alp, Garajyk, Gumjyk, Dardyg. Indi Ogurjykalpyň (Görogly) 6 ogly: 1. Denkli, Bajy, Berdi, Buka, Gysar, Usar. Berdiniň 2 goly: Gumly, Gulhajy. Gumlydan Ýomut bolýar. Gulhajydan iki gol Gulmy, Ärsary.

Indi Bukanyň iki ogly Akhan,Garaja yslam, Garaja yslamyň 2 ogly: Ebuke, Täç. Täçiň 1 ogly Baka Pälwan, onuň bir ogly Teke.

Kategoriýa:Serdarlar we Hanlar
Kategoriýa:Taryh
Deňiz han

## Umumy maglumatlar

Deňiz han Oguz hanyň iň kiçi Üçok golynyň iň soňky 6-njy oglydyr. Deňizhanyň 4 ogly bolupdyr: Igdir, Bükdür, Ýywa (Hywalylar), Kynyk.

Kynykdan iki ogul: Gyzyl Arslan, Dukak. Dukakdan Seljuk. Seljugyň 2 oglyndan Seljuklaryň hökümdarlary dünýä geldi.

1.Mikaýyl: ondan 2 ogul: Çagry beg, Togrul beg. Çagry begiň 3 ogly Alp Arslan, Tutuş, Tukuş atly ogullary, Alp Arslanyň Mälik atly ogly, onuň 4 ogly Berkýaryk, Muhammet, Sanjar, Mahmyt. Berkýarygyň 1 ogly Mälik şa. Muhammediň 5 sany ogly: Mahmyt, Togrul, Mesud, Süleýmanşa, Seljukşa. Mahmydyň 3 ogly: Dawut, Mälik şa, Muhammet. Togrulyň 1 ogly Arslan, onuň 1 ogly Arslan şa, onuň 1 ogly Togrul. Umuman Seljuklar patyşalary Kynykdan gelip çykandyrlar.

Kategoriýa:Serdarlar we Hanlar
Kategoriýa:Taryh