open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Garagalpagystan

thumb
**Garagalpagystan** (Garagalpak: Қарақалпақстан, Özbek: Qoraqalpog'iston) - Özbegistanda yerleşyän avtonom respublika. Onuň umumym meýdany 160,600 inedördül kilometre barabardyr. Döwletiň 85 % ýerini çöllük tutýar. Döwlet dili – Özbek dili hem Garagalpak dili. Paýtagty Nökis şäheridir. 2022-nji ýylyň maglumatyna görä, ilaty 1 million 990 müň adamdan gowrak.

Kategoriýa:Garagalpagystan
Kategoriýa:Awtonom respublikalar

## Taryh

Taryhy çeşmelere görä adamlar häzirki Garagalpakstanyň çäginde eýýäm täze daş asyry döwründe ýaşapdyrlar.

Takmynan 500-nji ýyldan 500-nji ýyla çenli häzirki Garagalpakstan sebiti giň suwaryş bilen goldanýan gülläp ösýän oba hojalygydy. Bu ýerde gurlan 50-den gowrak Horezm galasynyň görkezişi ýaly strategiki taýdan möhüm territoriýa we ýiti bäsdeşlik boldy. Öň çarwa çopan we balykçy bolan Garagalpak halky ilkinji gezek XVI asyrda daşary ýurtlular tarapyndan hasaba alyndy. 1873-nji ýylda Hywa hanlygy tarapyndan Garagalpakstan Russiýa imperiýasyna berildi. Sowet dolandyryşy astynda 1936-njy ýylda Özbegistanyň bir bölegi bolmakdan ozal Russiýa Sowet Federatiw Sosialistik Respublikasynyň çäginde özbaşdak sebit bolupdy. Amu Darýadan suwaryş giňeldilende 1960-70-nji ýyllarda sebit iň gülläp ösen bolmagy ähtimal. Şeýle-de bolsa, Aral deňziniň bugarmagy Garagalpakstany Özbegistanyň iň garyp sebitleriniň birine öwürdi. Sebit giň gurakçylykdan ejir çekýär, bölekleýin howa şertleri sebäpli, esasanam Amu Derýa we Sir Derýa derýalarynyň Özbegistanyň gündogar bölegine gönükdirilendigi sebäpli. Ekin ýetmezçiligi takmynan 48,000 adamy esasy girdeji çeşmesinden mahrum etdi we agyz suwunyň ýetmezçiligi ýokanç keselleriň köpelmegine sebäp boldy.
Gülsary

**Gülsary** şäheri,Gazagystanda ýerleşýär. Klimaty kontinental.

Kategoriýa:Gazagystannyň şäherlerі
Çimkent

**Çimkent** (); - Gazagystanda şäher. Ilaty sany : 854 500 adam (2014). Klimaty kontinentaldy.

## Galleriýa

Image:Shymkent.JPG|
Image:Shymkent.jpeg
File:Shymkent5.jpg|
File:Shymkent6.jpg|
File:Shymkent7.jpg|


Kategoriýa:Gazagystannyň şäherlerі
Pawlodar

**Pawlodar** () — Gazagystanda şäher, Pavlodar wälaýaty merkezi.

## Linkler
* Павлодар на сайте акимата Павлодарской области
* Акимат Павлодарской области
* Павлодарский Городской портал
* Департамент статистики Павлодарской области 
* Департамент экономики Павлодарской области 
* Городской отдел образования г. Павлодара
* Музеи города Павлодар  на сайте pavlodar.kz
* Карта Павлодара 

Kategoriýa:Gazagystannyň şäherlerі
Semey

**Semipalatinsk** şäher. Gazagystan respublikasinda yerlesiyar. Klimaty kontinentaldy.

Kategoriýa:Gazagystannyň şäherlerі
Çimbay

**Çimbay** şäher. Garagalpagystan respublikasinda yerlesiyar. Klimaty kontinentaldy.

Kategoriýa:Özbegistanyň şäherlerі
Kategoriýa:Garagalpagystan
Gyzyl-ordy

**Gyzyl-ordy** şäher. Gazagystan respublikasinda yerlesiyar. Klimaty kontinentaldy.

Kategoriýa:Gazagystannyň şäherlerі
Namangan

**Namangan** - Özbegistan Respublikasy Namangan welaýatynda ýerleşen şäher. Demirgazyk Fergana kanaly bilen Namanganoý kesişen  ýerde, 450 metr belentlikde ýerleşen. 450 metr belentlikde ýerleşen. Meýdany 30,3 müň km kwadrada deň. Ilat sany 400 müň den geçýär. 

## Taryhy
Kategoriýa:Şäherler
Kategoriýa:Özbegystan

Fergana jülgesiniň gadymy paýtagty **Ahsykent** 1620-ýyldaky gaty ýer titrema sebäpli onuň ilaty häzirki **Namangan** şäheri duz käni (Namak kon) ýakynda emele gelen bolup, şäher adyny ilkinji gezek  orta asyrlarda emele gelenligi baradaky taryhy kagyzlarda dile alynandyr. 

## Senagaty
Namangan Özbegistan Respublikasynyň ýeňil we azyk önümçilik senagatynyň iri merkezleriniň birine aýlandy. Bu ýerde Özbegistanyň dokumaçylyk önümleriniň 15% ni işläp çykaryjy iri kärhanalary gurulandyr.

## Geografiýasy
Namangan şäheri Fergana jülgesiniň demirgazyk böleginde, Daşkentden 200 km günorta-gündogarda ýerleşendir. Belentligi - deňiz derejesinden 476 m.

## Ilaty
Ilat sany 2021-nji ýyl 1-nji ýanwar ýagdaýyna görä 640,1 müň düzýär.

Şäherde 20 den artyk millet wekilleri ýaşaýar, olaryň köp bölegini özbek milleti düzýär. 2011-nji ýyl maglumatlaryna görä, özbek milletiniň ülüşi şäher ilatynyň 95,9% ni düzýär.

## Çykgytlar

# "" *[[:uz:OʻzME|OʻzME]]*. N-harfi Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
# 
#
Andijan

**Andijan** şäher. 
Andijan Özbegistanyň Andijan Welaýatynyň Merkezi şäheri. Welaýatyň dolandyryş, ykdysady we medeni merkezi. Özbegistanyň esasy senagat şäherlerinden biri. Şäher Fergana jülgesiniň gündogarynda. Ol Andijonsoýyň kenarynda, deňiz derejesinden 450 metr beýiklikde ýerleşýär. Iýul aýynda ortaça temperatura 27 ° C - 28 ° C, ýanwar - 3 ° C. Ilaty 333,4 müň adam (2000). Meýdany 74,3 km 2 . Andijan şäheri demirgazyk-günbatarda Altinkol etraby, günbatarda Bulokbaşi etraby we günorta-gündogarda Andijan etraby bilen serhetleşýär.

300px
## Surat
300px
300px
300px
300px 
300px

Kategoriýa:Şäherler
Kategoriýa:Özbegistan
Buhara

thumb|Buhara
**Buhara** şäher. Özbegistan respublikasynda ýerleşýär. Klimaty kontinentaldyr.
300px

## Çykgytlar
* Из Стамбула в Ташкент: Фотопленки Поля Надара (1890). Часть 10. Бухара

Kategoriýa:Şäherler
Kategoriýa:Özbegystan
Mängit

**Mängit** şäher. Garagalpagystan respublikasinda Amüdärya etrabynda yerlesiyar. Klimaty kontinentaldy.

Kategoriýa:Şäherler
PFK Bunyodkor

**PFK Bunyodkor ** häzirki wagytda Özbegystan Ýokary Ligasynda bäsleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Özbegystanda Futbol
Real Madrid CF

**Real Madrid** (ispaniÿaça doly ady: Real Madrid Club de Fútbol) İspaniÿa Milli ligasy La Ligany düzümünde çykyş edÿan Madrid şäheriniň futbol komandasydyr.

## Taryhy
Real Madrid 1902-nji ÿylda döredilÿär. Bu klub 1920-nji ÿylda İspaniÿa karoly Alfonso XIII tarapyndan goldaw berilÿänligi üçin "Royal" ÿagny "karollyk" komandasy hökmündede bilinÿandir (Komandanyň emblemasynda karollyk täjiniň şekili bardyr). 1947-nji ÿyldan bäri 81044 janköÿerli Madrid şäherindäki  Santiago Bernabéu stadiÿony Real Madridiň futbol duşyşyklaryny geçirÿän yeridir. Real Madrid beÿleki köp Ÿewropa futbol komandolaryndan tapawutlydyr, sebäbi klub bir milÿarderiň yada bir şerektiň eÿeçiliginde bolman özi özini dolandyryş edyändir. Klub 2013-14 ÿylynda dünÿäniň iň gymmat ÿagny 2,5 milyard ÿewro we iň kän gazanÿan ÿagny 549,5 milÿon ÿewro, futbol komandosy seçilendir.http://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/uk/Documents/sports-business-group/deloitte-football-money-league-2015.PDF http://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2015/05/06/real-madrid-tops-ranking-of-the-worlds-most-valuable-soccer-teams/

* Bäsleşikleri
 Komandanyň Atletico Madrid bilen oÿnaÿan oÿunyna El Derbi madrileño we Barcelona bilen oÿnaÿan oÿunyna  El Clásico diÿip atlandyrÿarlar. 
* Üstünlikleri we kuboklary
1950 ÿyllardan bäri Real Madrid hem Ýewropa ligalarynda hemde İspaniÿa ligasynda gazanÿan üstünlükleri we çempiyonlyklary bilen adyndan söz etdirÿän komandadyr. Şu wagta çenli klub 32 gezek İspaniÿa Ligasyny, 19 gezek İspaniÿa karollyk kubogyny(Copa del Rey), 9 gezek İspaniÿa Super Kubogyny, 
14 gezek UEFA Çempiÿonlar Ligasyny, 3 gezek İnterkontinental Kubogy, 2 gezek UEFA Ÿewropa Ligasy kubogyny, 2 gezek UEFA Super kubogyny we 2 gezekde FİFA Dünÿa klublary kubogyny gazanandyr.
 
*"20-nji asyryň iň gowy kluby" 
Bu kuboklary we üstünlükleri üçin Real Madrid hem FİFA(23 dekabr 2000) hemde IFFHS (11 maÿ 2010) "20-nji asyryň iň gowy kluby" saÿlanandyr.

2022-1 7-nji ÿarym ÿyly üçin Real Madridiň düzümindäki oÿynçylar.

### Ekip taryhynda

## Düzümi
Ekip 2024-25

Ekip

Koaç: 20px Karlo Ançelloti

## Oýunçy taryhynda

## HEM
*Futbolda altyn top
*Futbolda altyn aýakgap
*Ýylyň iň gowy derwezeçisi
Dacia FC

**Dacia FC ** hazirki wagtda Moldawiya Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Moldawyada Futbol
Worskla FK

**Worskla FC** hazirki wagtda Ukrayna Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Ukraynada Futbol
Ahal FK

**Ahal FK** hazirki wagtda Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Türkmenistanda Futbol
Kategoriýa:Futbol
Kategoriýa:Sport
Traktor Kluby

**Traktor Kluby** hazirki wagtda Eýran Ýokary Ligada basleşige dowam edyar. Eýran Türkleriniň kluby.

Kategoriýa:Eýranda futbol
Milan futbol topary

**Milan futbol topary** hazirki wagtda Italya Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.

### Rekortlary
* UEFA çempion liga:
** **7**
* Serie A:
** **19**

### Oýunçy statistika
* Oýun:
** **902**
*** 20px Paolo Maldini
* Gol:
** **221**
*** 20px Gunnar Nordal
* Namaglup oýunlar:
** ****
***

## Oýunçy günda

## Oýunçy taryhynda

## HEM
* Serie A
A.S. Roma

**A.S. Roma** häzirki wagtda Italýa Ýokary Ligada bäsleşige dowam edýär.

Kategoriýa:Italýada Futbol
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Futbol
Kasympaşaspor

**Kasımpaşaspor Sport Topary** hazirki wagtda Türkiýe Futbol Ligasy'nda basleşige dowam edyar.

## HEM
* Super lig
Ýokary Liga 2007

**Türkmenistanyň Futbol Ligasy 2007.** 
## Jemleýji netije

## Daşarky çykgyt
* http://www.rsssf.com/tablest/turkm07.html

Kategoriýa:Futbol
AFK kubogy

**AFK kubogy** (Iňlisçe: *AFC Cup*), Aziýanyň Futbol Konfederasiýasy tarapyndan toparlaryň gatnaşmagynda geçirilýän turnir.

Kategoriýa:AFK kubogy
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Futbol
Tonga

**Tonga** (,  ), resmi ady — **Tonga Korollygy** (, ) — Polineziýada ýerleşýän ýuwaş okean döwleti. Günbatarda Samoanyň territorial suwlary, gündogarda Niueniň territorial suwlary, günbatarda Fijiniň suwlary bilen araçäkleşýär. Kenarýaka zolagynyň uzynlygy — 419&nbsp;km. Tonga adybir arhipelagyň 172 sany adasynda ýerleşýär. Umumy meýdany — 748&nbsp;km². Ýurduň ilaty — 103 252 чел. (2011ý). Paýtagty — Nukualofa.


Kategoriýa:Konstitusion monarhiýalar
Kategoriýa:Ada döwletleri
Kategoriýa:Unitar döwletler
Kategoriýa:Korollyklar
Günbatar Sahara

**Günbatar Sahara** ( *es-Sumal*), resmi ady — **Günbatar sahara Federatiw Respublikasy** — Gündogar Afrikada ýerleşýän döwleti.


Kategoriýa:Unitar döwletler
Kategoriýa:Gündogar Afrika
Merkezi Aziýa

**Merkezi Aziýa:** Aziýanyň merkezi sebiti. Ol günbatarda Hazar deňzinden gündogarda günbatar Hytaýyň serhetlerine çenli uzaýar. Ol demirgazykda Russiýa bilen we günortada Eýran, Owganystan we Hytaý bilen serhetleşýär. Merkezi Aziýa öňki Sowet respublikalary bolan Gazagystany, Gyrgyzystany, Özbegistany, Türkmenistany we Täjigistany öz içine alýar.
Sebit demirgazykdan günorta 4,2 müň km, günbatardan gündogara çenli bolsa 5,6 müň km-e ýaýylyp gidýär.

Merkezi Aziýa taryhy taýdan çarwa adamlar we Ýüpek Ýoly bilen baglanyşdyrylýardy. Ol Ýewropanyň, Günbatar Aziýanyň, Günorta Aziýanyň we Gündogar Aziýanyň arasynda adamlary, harytlary we pikirleri ýöredýän çatryk hökmünde gulluk edip geldi. Ýüpek Ýoly musulman ýerlerini Ýewropaly, Günorta Aziýaly we Gündogar Aziýaly adamlary birleşdirdi. Bu çatrygyň ýerleşen pozisiýasy tireçilik bilen däp-dessurçylygyň we modernizasiýanyň arasyndaky konflikti güýçlendirdi.

Yslamdan öňki we yslamyň irki döwürlerinde Merkezi Aziýa Eýrana degişlidi we ilaty Gündogar eýran dilli Baktriýalylar, Sogdianlar, Horezmlilerdi. Türkileriň ýaýramasy bilen Merkezi Aziýa gazaklar, özbekler, tatarlar, türkmenler we uýgurlar üçin hem mekana öwrüldi; sebitiň aglaba böleginde türki diller eýran dilleriniň ýerini tutdy.

XIX asyryň ortalaryndan XX asyryň soňlaryna çenli Merkezi Aziýanyň uly bölegi Rus Imperiýasynyň, soňam Sowet Bileleşiginiň, bölegidi. 

Merkezi Aziýanyň (2019) 72 milliona golaý ilaty bar we ol öz içine bäş ýurdy alýar: Gazagystan (ilaty 18 million), Gyrgyzystan (6 million), Täjigistan (9 million), Türkmenistan (6 million) we Özbegistan (33 million).
## Esasy şäherler

## Çeşmeler

Kategoriýa:Aziýa
Kategoriýa:Merkezi Aziýa
Ýokary Liga 2013

**Türkmenistan Milli Futbol Ligasy 2013**, gaty çekeleşikli geçdi.

## Jemlenen Netije
Şunluk bilen, HTTU Aşgabat AFC Prezident Kubogyna 2014-de gatnaşmaga hukuk gazandy.

Kategoriýa:Futbol
Alynky Aziýa

**Günbatar Aziýa** — Türkiyenyň we Armeniya Azerbaýjan Grüzya territoriýalaryny eýeleýän uly sebit.

Sebit demirgazykdan günorta 2,3 müň km, günbatardan gündogara çenli bolsa 3,6 müň km-e ýaýylyp gidýär.

Kategoriýa:Aziýa
Kategoriýa:Alýnky Aziýa
Günbatar Ýewropa

[right|thumb|250px|Ýewropanyň sebitleri, [BMG-niň Statistika bölüminiň maglumatlary boýunça :

]]

**Günbatar Ýewropa** — Ýewropanyň günbatarynda ýerleşýän bölegi. Günbatar Ýewropa, Atlantik ummanynyň gündogar kenarýakasyndaky ýurtlary — Pireneý ýarymadasynyň ýurtlaryny Şotlandiýany, Irlandiýany, Germaniýany, Angliýany,we Fransiýanyň ada döwletlerini öz içine alýar. Kähalatlarda Günbatar Ýewropanyň düzümine Gollandiýany, Belgiýany, Daniýany, Günbatar ýewropa bölegini hem goşýarlar.

*
Kategoriýa:Ýewropanyň sebitleri
Sambo

**Sambo** sport görnüşi (ýaragsyz özüňi goramak) sowet, häzirki wagtda bolsa halkara sport görnüşidir. Bu sport görnüşi 1930-njy ýyllarda "Dinamo" sport birleşmesiniň tälimçileri we instruktorlary tarapyndan döredilipdir.
Foolad FK

**Foolad Khuzestan FK** hazirki wagtda Eýran Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Eýranda futbol
FK Kaýrat Almaty

**FK Kaýrat Almaty** hazirki wagtda Gazagystan Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Gazagystanda Futbol
Günorta Aziýa

**Günorta Aziýa** — Hindistanyň, Bänglädesh Shri-lanka, Päkistan,  Nepal we Butan territoriýalaryny eýeleýän uly sebit.

Sebit demirgazykdan günorta 4,2 müň km, günbatardan gündogara çenli bolsa 5,6 müň km-e ýaýylyp gidýär.
Faýl:South Asia (orthographic projection) without national boundaries.svg
*25px Owganystan (ýöne esasan Orta Aziýa hasaplanýar)
*25px Butan
*25px Hindistan
*25px Maldiwler
*25px Nepal
*25px Päkistan
*25px Şri-Lanka
*25px Eýran Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan Günorta Aziýanyň bir bölegi hesaplanýar, emma Eýran, umuman, Alynky Aziýanyň bir bölegi hesaplanýar.  

Kategoriýa:Aziýa
Kategoriýa:Günorta Aziýa
Gündogar Aziýa

**Gündogar Aziýa** — Ýaponiýanyň we Günorta Koreýa Hytaý Hong kong Demirgazyk Koreýa territoriýalaryny eýeleýän uly sebit.

Sebit demirgazykdan günorta 3,2 müň km, günbatardan gündogara çenli bolsa 5,4 müň km-e ýaýylyp gidýär.

Bu sebit Aziyanyň iň osen sibitidir bu sebitin umumy meydany 11,4mln kilometr kadratdyr.

Bu sebitde 

Hytay

Yaponya

Koreya Respublikasy

Koreya Halk Demokratik Respublikasy

Mongoliya 

Taywan yerlesyandir

Bu sebit JİÖ-niň sanawynda ikinji yerdedir. İlaty 1,7 mlrd adam yasayar.
Kategoriýa:Aziýa
Kategoriýa:Gündogar Aziýa
FK Shakhter Karagandy

**FK Shakhter Karagandy** hazirki wagtda Gazagystan Ýokary Ligada basleşige dowam edyar. 3 gèzëk Gazagystan Çempiyony 2 gezek Gazagystan kübogy sähýby.

Kategoriýa:Gazagystanda Futbol
Garabag FK

**Garabag FK** —hazirki wagtda Azerbaýjan Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Azerbaýjanda futbol klublary
FC Arsenal

**Arsenal FK** hazirki wagtda Premier Ligada basleşige dowam edyar.
;Rekortlary:
* Premýer liga:
** **13**

;Oýunçy statistika:
* Oýun:
** **722**
*** 20px **Deýwi O'liri**
* Gol:
** **228**
*** 20px **Tierri Onry**

## Oýunçy günda

## Oýunçy taryhynda

## HEM
* Premýer liga
Mançester Ýunaýted

**Mançester Ýunaýted**(iňl.Manchester United Football Club), merkezi Angilýanyň Mançester şäherinde ýerleşen we Primýer Ligada çykyş edýän futbol kluby. 1878-nji ýylda "Newton Heath LYR Football Club" ady bilen işçiler tarapyndan gurulan klubun ady 1902-nji ýylda bir telekeçi tarapyndan satyn alynandan soňra Mançester Ýunaýted(Manchester United) diýlip üytgedilýär.1910-njy ýyldan bäri bolsa öýündäki oýunlaryny Old Trafford stadionda  oýnaýarlar.

## howandarlyk

## Rekortlary
### Çempionlar
* FIFA dünya klub:
** **1**
* UEFA çempion liga:
** **3**
* Premýer liga:
** **20**
### Oýunçy statistika
* Oýun:
** **963**
*** 20px Raýan Giggs
* Gol:
** **253**
*** 20px Weýn Runi
* Çoklu gol:
** **18**
*** 20px Denis Lou

## Oýunçy günda
## Oýunçy taryhynda

## HEM
* Premýer liga

## Çeşmeler
Kategoriýa:Angliýada Futbol
Guangzhou Evergrande F.C.

**Guangzhou Evergrande F.C.** Häzirki wagtda Hytaý Super Ligasynda bäsleşige dowam edyär.

Kategoriýa:Hytaýda Futbol
Almalyk FK

**Almalyk FK** häzirki wagtda Özbegistan Superligasynda bäsleşige dowam edýär.

## Taryh
AGMK FK 2004 ýylda Almalyk dag-metallurgiýa kombinaty tarapyndan 1994 we 1988 ýyllarda dargadylan "Kimýogar" we "Metallurg" futbol klublarynyň mirasdüşeri hökmünde döredildi.

2004 ýylda AGMK Özbegistan Birinji Ligasyna gatnaşmak üçin arza berdi we gysga wagtyň içinde kabul edildi. Ilkinji möwsüminde Almalyk kluby Gündogar klubynda 6 orny eýeledi.

2005 ýylda klub 10 orny eýeledi, 2006 ýyldaky möwsümde bolsa ýene-de 6 orny eýeledi. 2007 ýylyň ahyrynda AGMK Birinji Ligada diňe 14 orny eýeledi, ýöne ýokary ligadaky iki klub maliýe sebäpleri sebäpli çykyş edip, Premýer Liga goşuldy.

Ýokary Ligadaky ilkinji möwsüminde Almalyk 16 klubyň arasynda 10 orny eýeledi we Özbegistanyň Kubogynyň ýarym finalyna çykdy. Litwaly Arturas Fomenko klubyň iň köp gol geçiren oýunçysy bolup, alty gol geçirdi.

2009 ýylda AGMK öz adyny Almalyk diýip üýtgetdi we meşhur özbegistanly futbolçy we geljekki tälimçi Igor Şkwyrin baş tälimçi wezipesine bellendi. Netijede, Almalyk Ýokary Liganyň taryhynda iň gowy netijesini — 4 orny gazandy.

2010 we 2011 möwsümlerinde klub 11 orny eýeledi. 2012 ýylda klub 8, indiki möwsümde bolsa 5 orny eýeledi. 2014 möwsüminde Almalyk 6 orny eýeledi.

2015 ýylda olar bu netijäni gaýtaladylar. 2016 möwsüminde klub garaşylmadyk ýagdaýda umumy hasapda 13 orny eýeledi, 2017 ýylda bolsa Premýer-ligada 8 orny eýeledi.

2018 ýylyň ýanwar aýynyň başynda klub 2004-2008 möwsümlerinde Almalyk diýlip atlandyrylmazdan öň oýnan asyl ady AGMK-a gaýdyp geljekdigini yglan etdi.

2018 ýylda klub Özbegistan Superligasynda diňe 10 orny eýeledi, ýöne taryhynda ilkinji gezek Özbegistanyň Kubogyny gazandy.

2020 we 2021 ýyllarda ol Özbegistanyň çempionatynda bürünç medallary gazandy.

## Salgylanmalar

Kategoriýa:AGMK FK
Kategoriýa:Almalygyň futbol klublary
Liverpul F.C.

**Liwerpool F.C.** hazirki wagtda Premýer Ligada basleşige dowam edyar. 3 gëzek çempion.

### Rekortlary
* FIFA dünya klub:
** **1**
* UEFA çempion liga:
** **6**
* Premýer liga:
** **19**

### Oýunçy statistika
* Oýun:
** **870** 
*** 20px Ýan Kalahan
* Gol:
** **346**
*** 20px Ýan Raş
* Namaglup oýunlar:
** ***'
*** ***'

## Oýunçy günda

## Oýunçy taryhynda

## HEM
* Premýer liga
Çelsi futbol kluby

**Chelsea F.C.** hazirki wagtda Ýokary Ligada basleşige dowam edyar.

### Rekortlary
* FIFA dünya klub:
** **1**
* UEFA çempion liga:
** **2**
* Premýer liga:
** **6**

### Oýunçylar statistika
* Oýun:
** **795** 
*** 20px Ron Harris
* Gol:
** **211** 
*** 20px Frank Lampard
* Çoklu gol:
** **13**
*** 20px Žimi Griws
* Namaglup oýunlar:
** **227** 
*** 20px Petr Çekh

## Oýunçy günda

## Oýunçy taryhynda

## HEM
* Premýer Liga
Luiz Suarez

**Luis Alberto Suarez Diaz** (d.24-nji Ýanwar 1987-nji) Gremionyň şeýle hem Urugwaý milli futbol ýygyndysynyň oýunçusy.
Suarez futbola Urugwaýyň Nasional toparynda başlady.

## HEM
* Futbol taryhynda iň köp gol uran oýunçylar

Kategoriýa:Futbolçylar
Kategoriýa:La Ligada çykyş eden futbolçylar‎
Ýerewan

300px|right|Ýerеwаn
**Ýerewan** (, HFE: ) — Ermenistanyň paýtagty, şeýle hem, ilaty we tutýan meýdany boýunça iň iri şäheri. Dünýäniň iň gadymy şäherleriniň biri. Ol Ararat jülgesiniň çepkenar böleginde (Araks derýasynyň boýunda) ýerleşýär. Ilaty  adam (2014ý). Şäheriň tutýan meýdany — 223&nbsp;km².

*
Kategoriýa:Ady üýtgedilen ilatly nokatlar
Gün (ýyldyz)

thumb|Gün
**Gün** (astr. simwoly: ) — Gün ulgamynyň ýeke-täk ýyldyzy. Günüň daşyndan ol ulgamyň beýleki obýektleri bolan planetalar we olaryň hemralary, kiçi (girdenek) planetalar we olaryň hemralary, asteroidler, meteoritler, kometalar we kosmos tozany aýlanýar. Günüň massasy tutuş Gün ulgamynyň jemi massasynyň 99,866 %-ini emele getirýär. Günüň şöhlelenmesi Ýerde ýaşaýşyň bolmagyny üpjün edýär (fotosinteziň başlangyç stadiýasy üçin ýagtylyk gerek) we klimaty kesgitleýär.

Kategoriýa:Termoýadro reaksiýalar

Kategoriýa:Sary girdenekler
Orta Aziýa

**Merkezi Aziýa**  Ýewraziýa yklymynyň ortasynda, günbatarda Hazar deňziniň kenarlaryndan başlap, gündogarda Hytaý serhedine, demirgazykda Günbatar Sibir düzlüginden Nişapur, Safedkoh we Hindi ýaly uly tebigy geografiki sebitdir. Günortadaky daglar. Bu materigiň içinde, Atlantik ummanyndan 4 müň km, Demirgazyk buz ummanyndan 2,5 müň km, Pacificuwaş ummanyndan 5,5 müň km we Hindi ummanyndan 1 müň km uzaklykda ýerleşýän ýapyk basseýn. Orta asyrlarda Merkezi Aziýanyň sebiti Turan arap çeşmelerinde Movarounnahr, XIX asyryň ikinji ýarymynda we 20-nji asyryň başynda (1924-25-nji ýyllarda milli döwlet bölünýänçä) Türküstan diýlip atlandyryldy. Merkezi Aziýa diýlip atlandyryldy.

310px|thumb|Umumy Orta Aziýa meýdany

Gazagystan
Özbegistan
Gyrgyzystan
Türkmenistan
Täjigistan-döwletleriniň araçäkleri girýär. We oňa Merkezi Aziýa diýilýär.
35px 35px35px35px35px

Kategoriýa:Geografiýa

## Çeşmeler

http://www.nationalbank.kz/?getpg= 

https://web.archive.org/web/20150923201209/http://www.cbu.uz/ru/node/45262 

http://www.nbkr.kg/index1.jsp  ?

https://web.archive.org/web/20150402122155/

http://www.nbt.tj/files/Monetary_policy/macroek_obzor/macro_obz_4kv_2011_ru

http://www.nbt.tj/ru/monetary_policy/macroeconomic_survey.php
Mýunhen

**Mýunhen** ( , , ) — Germaniýanyň günortasynda, Bawariýa federal topragynda, Izar derýasynyň boýunda ýerleşýän şäher. Ol şol bir wagtda Bawariýanyň we Ýokary Bawariýa administratiw okrugynyň paýtagt bolup durýan etrapdan daşary şäherdir ().

Şäheriň ady gadymy ýokarky nemes dilindäki "Munichen" (monahlarda) diýen sözden gelip çykypdyr.

Kategoriýa:Bawariýanyň şäherleri
Kategoriýa:Ozalky paýtagtlar
*
Kategoriýa:Germaniýanyň millioner şäherleri
Kategoriýa:Germaniýanyň uniwersitet şäherleri
Wakaýama (prefektura)

**Wakaýama prefekturasy** — Ýaponiýada Ýerleşýän prefekturalaryñ biri bolyp durýar.Paýdagty - Wakaýama şäheri.

## Таryhy

## Geografiýa

## Link

Kategoriýa:Yaponiýa prefekturalari
UEFA

Ýewropa futbol assotsiatsiýalarının' birleçmesi (ing. Union of European Football Associations) — Ýewropada we Aziýanıñ (beýleky) Günbätar kontinentlery futboly çölkemlesdirýan birleçme.

### Agzalyk

## Ýaryşlary
### Erkekler
;Milli ýygyndy:
*UEFA ýewropa kubogy
*UEFA milli ligasy
*21 ýaşa çenli ýewropa kubogy
*19 ýaşa çenli ýewropa kubogy
*17 ýaşa çenli ýewropa kubogy
*15 ýaşa çenli ýewropa kubogy
;Klub:
*UEFA Çempiýonlar Ligasy
*UEFA ýewropa ligasy
*UEFA konferensiýa ligasy
*UEFA super kubok

### Aýallar
;Milli ýygyndy:
*UEFA aýallar ýewropa kubogy
*UEFA aýallar milli ligasy
;Klub:
*UEFA aýallar çempiýonlar ligasy
## HEM
*Futbol
*Futbol boýunça Dünýä çempionaty
*Futbol taryhynda iň köp gol uran oýunçylar
Nazabat

**Nazabat** Eýranyň Türkmensähra sebiti, Gülistan welaýatynyň Bender Türkmen etrabynyň Günbatar Garasu etrapçasynyň bir obasydyr.

Bu oba etrapçanyň Günbatar Garasu bölegine tabindir.

Eýranyň hasabat guramasynyň 2006-nji ýyldaky sanawyna görä Aşyrabat 344 maşgala, 1794 raýatly bir obadyr.

Kategoriýa:Türkmensähra
Kataloniýa

thumb|Kataloniýa
**Kataloniýa** (, ,) — Ispaniýanyn tariýxiý we Muxtar welaýaty. (), Hududy orta dengyz we Pireneý däglary ortasyndа Pireneý ýarimadasinyn demýrgazýk-gundogoryndа ýerleşýan.
Meýdany — 31,950&nbsp;km². Welaýatdyn iń üly şähery — Barselona. Dävlat dili: Katalon dili, ispan dili we аrаn dili.    Kataloniýanin Ilaty sany - 7&nbsp;210&nbsp;508 (2007) adam.

## Linkler
* Parlamentý
* Правительствосу

Kategoriýa:Ispaniýa
Sogd welayaty

**Sogd welayaty** (Täjigçe:* Суғд*) Täjigistanda ýerleşýan   welaýatlaryñ biri. Uzynlygy 26,100 kilometr, Ilaty 2000 ýyl 1,870,000 adam.

Kategoriýa:Täjigistan
Aý (hemra)

thumb|Dolan aý.

**Aý** (astr. simwoly: ) — Ýeriň tebigy hemrasy. Ol Güne iň ýakyn planeta hemrasydyr, sebäbi Güne has ýakyn planetalar bolan Merkuriý bilen Weneranyň hemrasy ýokdur. Ol Ýerden görünýän asman gümmezinde Günden soň ikinji iň ýagty obýekt bolup, şol bir wagtyň özünde Gün ulgamynyň tebigy planeta hemralarynyň arasynda ululygy boýunça bäşinji orunda durýar. Ýer bilen Aýyň merkezleriniň arasyndaky ortaça aradaşlyk —  (0,002 57 a.b, ~ 30 Ýer diametri).

Ýerden görünýän asmandaky dolan Aýyň görüp bolýan ýyldyz ululygy −12,71m. Dolan Aýyň açyk howada Ýeriň ýüzünde döredýän ýagtylma derejesi 0,25 — 1 lk bolup durýar.

Aý Ýeriň daşynda adamzadyň aýak basan ýeke-täk asman jisimidir

## Salgylanmalar
* Aýyň gelip çykyşy barada teoriýalar we wersiýalar 
* Aýyň reňkli fotosuratlary
* Aýyň ýerdäki telekoplardan düşürilen fotosuratlary
* Google Moon saýty
* Virtual Moon Atlas Software (GPL) 
* Aýyň interaktiw kartasy 

Kategoriýa:Aý (hemra)
Kategoriýa:Gün ulgamynyň planeta hemralary
Kategoriýa:Uçurylýan apparatlar bilen barlyp görlen asman jisimleri
Lukas Podolski

**Lukas Podolski** Germaniýa Milliý futbol komandasy we Londonnyń Arsenal futbol kluby oýinçysy.

Kategoriýa:Futbolçylar
Alabama

**Alabama** — ABŞdaky ştatlarynyn biri. Meydany. 133,7 min km2. Ilaty 4,1 mln.  Paýtagty - Montgomery şäheri. ABŞ düzimine 1959-njy ýylyň 21-nji awgustynda goşulan.

Kategoriýa:ABŞ
Kategoriýa:ABŞ shtatlary
Boeing 777

[thumbnail|[Türkmenhowaýollary Boeing 777-200LR Frankfurt aeroprtda]]
**Boeing 777** (Triple Seven ýa-da T7)  — Boeing kompaniýasynyň uçary, bu kysymdaky howa gämisi 300-e çenli we şondan hem köp ýolagçylar üçin niýetlenendir. Onuň uçuş uzaklygy 15500 kilometre golaýdyr. Bu uçarda ýolagçylar üçin kinofilmlere tomaşa etmäge, aýdym-saz diňlemäge mümkinçilik berýän hususy multimediýa ulgamy bar. Uçarda GSM we Wi-Fi aragatnaşygyny peýdalanmak mümkindir. Uçaryň daşynda oturdylan kamera bortuň içinde bolup geçýän anyk ýagdaýy görkezýär.

## 777-200LR
Boeing 777-200 LR uçary dünýäde iň uzyn aralyga gonman uçmagy amala aşyrmaga ukyplydyr, ol 21 müň 601 kilometre barabardyr. Boeing 777-200 LR uçarynyň gurluşy kompozit serişdeleri ulanmagy özünde jemleýär, olaryň agramy tutuş gurnawyň umumy agramynyň 9 göterimine barabardyr. Bu serişdeler dolandyryş gurallaryny we kabinanyň düşegi üçin hem peýdalanyldy. Fýuzelýažyň esasy bölegi tegelek kesişmesi bilen tapawutlanýar we onuň yzky bölegi keser kysymly bolup durýan yzky konusa geçýär, şol ýerde kömekçi güýç beriji enjam bar. 

Uçaryň ganaty ýokary howplara garşy durmaga ukyply bolmak mümkinçiliginde ýasalyp, ol 905&nbsp;km/sag. uly tizlik üçin niýetlenendir. Ganatynyň gurluşy ozalky uçarlar bilen deňeşdirilende örän giň we galyňdyr. Şonuň netijesinde peýdaly agramlylyk hem-de uzaklylyk artdyryldy. Mundan başga-da, uçuşyň belentligi ýokarlandy, şeýle hem uçuş görkezilijileri gowulandyryldy.

## Goşgylarynyň ýygyndylary


## Daşarky çykgytlar
* Resmi web-sahypasy

Kategoriýa:Tehnologiýa
Kategoriýa:Gurallar
Club Social y Deportivo Colo-Colo

**Club Social y Deportivo Colo-Colo** (*Colo-Colo*) — hazirki wagtda Çili Ligada basleşige dowam edyar.

## Daşarky çykgytlar

* Official website

Kategoriýa:Çilida Futbol
Andrés Mosquera

**Andrés Mosquera** (9 iyul, 1978 Cali, Valle del Cauca) Kolumbiyaly futbolçy gorgawşy.

## Klublary

## Link
Cláudia Ohana

**Maria Cláudia Carneiro Silva** (Fewral 6, 1963) — braziliýanyn dünýä belli aktrisasy.

## Filmografiýa
### Telewizor
* 1981 - *Obrigado, Doutor* (episodio « Uma Bela Adormecida »)
* 1981 - *Amizade Colorida* (episodio « Gatinhas e Gatões »)
* 1984 - *Amor com Amor se Paga*
* 1989 - *Tieta*
* 1990 - *Rainha da Sucata*
* 1990 - *Les cavaliers aux yeux verts*
* 1991 - *Vamp*
* 1993 - *Fera Ferida*
* 1995 - *A Próxima Vítima*
* 1996 - *Você Decide* (episodio « Marcas do Passado »)
* 1997 - *Zazá*
* 1998 - *Você Decide* (episodio « A Volta Por Cima »)
* 1999 - *Você Decide* (episodio « Assunto de Família »)
* 2000 - *A Muralha*
* 2000 - *Você Decide* (episodio « Mania de Casar »)
* 2001 - *Estrela-Guia*
* 2001 - *As Filhas da Mãe*
* 2003 - *Canavial de Paixões*
* 2004 - *Da Cor do Pecado*
* 2004 - *Sob Nova Direção* (episodio « Aqueles Dias »)
* 2006 - *Malhação*
* 2008 - *A Favorita*
* 2011 - *Morde & Assopra*
* 2011 - *Natália*
* 2011 - *Cordel Encantado* 
* 2012 - *Dança dos Famosos 9* (reality show)
* 2012 - *Malhação*
* 2012 - *Guerra dos Sexos*
* 2012 - *Mandrake* (episodios « Robin Hood de Copacabana » « A Investigação ») 
* 2013 - *Louco por Elas* (episodio « O Melhor Dia das Mães de Todos »)
* 2013 - *Joia Rara* 
* 2014 - *Psi*
* 2016 - *Criança Esperança*
* 2016 - *Sol Nascente*
* 2017 - *Aldo: Mais Forte que o Mundo*
* 2017 - *Super Chef Celebridades* (reality show)
* 2019 - *Verão 90 Graus*

### Film
* 1979 - *Amor e Traição*
* 1981 - *Bonitinha mas Ordinária ou Otto Lara Rezende*
* 1982 - *Beijo na Boca*
* 1982 - *Menino do Rio*
* 1982 - *Aventuras de um Paraíba*
* 1983 - *Eréndira*
* 1986 - *Opéra de Malandro*
* 1986 - *Les Longs Manteaux*
* 1987 - *Luzia Homem*
* 1987 - *Fábula de la Bella Palomera*
* 1988 - *Love Dream*
* 1989 - *Kuarup*
* 1989 - *Desejo de Amar*
* 1994 - *Érotique*
* 2005 - *Dolores*
* 2011 - *Desenrola*
* 2011 - *A Novela das 8*
* 2014 - *El Misterio de la Felicidad*
* 2016 - *Zoom*
* 2016 - *Mais Forte que o Mundo*

## Çeşme


Kategoriýa:Aktýorlar
Kategoriýa:Braziliýa
Puducherry

**Puducherry** Hindistanda. shtat. Paýtagty - Puducherry. Ilaty : 973,829 adam.
 
 

Kategoriýa:Hindistan
Arunaçal Pradeş

Arunaçal Pradeş (iňlisçe: **Arunachal Pradesh**)  Hindistan-da bir ştat. Paýtagty - Itanagar. 
  
  

Kategoriýa:Hindistan
Muhammetberdiýew Öwezdurdy

**Muhammetberdiýew Öwezdurdy** Berdiýewiç (1949,09,09.Mary, Türkmenistan)Türkmen alymy, sosiolog.Sosiologiýa ylymlarynyň doktory (1992,Moskwa),professor. 150-den gowurak ylmy işleriň awtory. Ylmy işleri esasan etnososiologiýanyň,demografiýanyň, syýasat sosiologiýasynyň meseleleri bilen baglanyşykly. 
Türkmenistanyň orta mekdepler üçin "Jemgyýeti öwreniş" okuw dersi boýunça taýýarlanylan okuw kitaplarynyň, ýokary mekdepler üçin "Sosiologiýa","Filosofiýa","Syýasaty öwreniş" okuw dersleri boýunça okuw programmalarynyň, "Filosofiýa" okuw dersi boýunça okuw kitabynyň (2012)awtory.
Kategoriýa:Türkmenistan bilimi
A.S. Monako

**A.S. Monako** futbol topary häzirki wagtda Fransiýa futbol ligasynda bäsleşige dowam edýär.

Kategoriýa:Fransiýada futbol‎
Kiýew

**Kiýew** ( ) — Ukrainanyň paýtagty, ýurduň Dnipro derýasynyň kenarynda ýerleşýän möhüm ykdysady we medeni merkezi.

Kategoriýa:Ukraina
Kategoriýa:Ýewropa döwletleriniň paýtagtlary
Kruşynka

**Kruşynka** ()
- Ukraina'da bir oba.

## Foto

File:Krushynka17-05-2013KrynytsyaDSCN1375.JPG|
File:Krushynka17-05-2013NatureDSCN1345.JPG|
File:Krushynka17-05-2013NatureDSCN1346.JPG|
File:Krushynka17-05-2013RoadDSCN1332.JPG|way to kishlak
File:Krushynka17-05-2013RoadDSCN1334.JPG|way to kishlak
File:Krushynka17-05-2013nickispeakiDSCN1353.JPG|


## Links

* село Крушинка  (сайт Української конфедерації журналістів).
* БІЛОЦЕРКІВСЬКА ДОРОГА 
* Погода в селі Крушинка

Kategoriýa:Ukraina
Çernigiv

**Çernigiv** (,   (*Chernigov*)) bir şäher Ukraina'da, ýurduň Desna derýasynyň kenarynda ýerleşýän möhüm ykdysady we medeni merkezi. Аҳолӣ 296 004 (01.02.2013).

## Фото


Image:AX Chernihiv Pyatnytska Church.jpg|1201
Spasopreobrazh-cathedral-chernihiv.JPG|1030
Чернигов. Елецкий монастырь.jpg|
2014 Чернігів Україна Адміністративний будинок.jpg
Чернігів. Обласна філармонія.JPG
Дзвіниця, 5 ярусів,висота 58 метрів, Троїцький монастир.jpg
Chernigiv Desna hotel IMG 8722 74-101-0076.JPG
NSH Chernigiv Spaso-Preobrazhenskiy Sobor 001.JPG
Чернигов, храм Михаила и Федора.JPG
Драматичний театр ім.Т.Г.Шевченка - Teatro Dramático Shevchenko.jpg
Введенська церква. Чернігів.jpg
74-101-0020 Troyckiy Sobor 3.jpg
BudArhiepiskop.JPG
Чернігівський вокзал.JPG



Kategoriýa:Ukraina
Kategoriýa:Ukrainadaky şäherler
Har­kiw

thumb|300px|Harkiw
**Harkiw** (, , **Harkow**) bir şäher Ukraina'da.

Kategoriýa:Ukraina
Kategoriýa:Ukrainadaky şäherler
Odesa

**Odesa** (,   (*Odessa*)) bir şäher Ukraina'da.

Kategoriýa:Ukraina
Kategoriýa:Ukrainadaky şäherler
Mega Stars Shomanay Rep Topary

Mega Stars Pro Rep Topary Shomanay şeherynyñ meçhur  rep topary.

## Çygytlar
*Repler ýukleç 

Kategoriýa:Rep toparlary
Muhammetguly Atabaýew

**Muhammetguly Atabaýew** - Ilkinji türkmen magaryfçysy, ýerli milletden çykan ilkinji mugallymlaryň biri.

Muhammetguly Atabaýew 1885-nji ýylda Zakaspiý oblastynyň Aşgabat uýezdiniň Durun pristawlygynda, /häzirki Baharly etrabynyň Nohur obasy/ dünýä inýär. 1905-nji ýyla çenli rus-ýerli mekdep internadynda okaýar. Soňra Daşkentde 3 ýyllyk mugallymçylyk seminariýasyny gutarýar. 1909-njy ýylda Sankt-Peterburg şäherindäki tomusky mugallymçylyk kurslarynda bilimini artdyrýar. 1908-1913-nji ýyllar aralygynda 5 ýyllap Mary şäherindäki rus-ýerli mekdebiniň mugallymy bolup işleýär. Ondan soň Aşgabat uýezdiniň uprawleniýasynda terjimeçi bolup işleýär. 1914-nji ýylyň dekabryndan 1915-nji ýylyň apreline çenli ilkinji türkmen neşiri bolan “Ruzname-yi mawera-yi bahri Hazar” atly rus we türkmen dillerinde çykýan gazetde zähmet çekýär. Şol ýylyň aprel aýyndan dekabr aýyna çenli Çeleken adasyndaky täze açylan mekdepde mugallymçylyk edýär. Ondan soň öz dogduk obasy Nohurda täze mekdep açyp, şol ýerde tä ömrüniň ahyryna çenli işleýär.

Ilkinji türkmen magaryfçylarynyň biri Muhammetguly Atabaýew 1916-njy ýylyň 2-nji martynda 31 ýaşynyň içinde aradan çykýar.

Muhammetguly Atabaýew 1914-1916-njy ýyllar aralygynda “Ruzname-yi mawera-yi bahri Hazar” atly ilkinji türkmen metbugatynda örän aktiw çykyş edipdir. Öz döwrüniň çylşyrymly meseleleri babatda dürli mowzukly makalalary çap etdiripdir.

Kategoriýa:1885-nji ýylda dogulanlar
Kategoriýa:1916-njy ýylda aradan çykanlar
Kategoriýa:Türkmenistan bilimi
Maksat Utemyradow

**Maksat Utemyradow**  —Garagalpagystanda meşhur şahyr. Özbegistanyň halk artisty.

### Goşgulary
* Gazlaryň ganadynda   
* Aryw gyzlar  
* Aýralyk 
* Ekejan
* Näzli ýar 

### Çygytlar
* Gosyqlary 

Kategoriýa:Stub
Lwiw

**Lwiw** (,   (*Lwоw*)) bir şäher Ukraina'da.


Lviv-08-Trambahn-2014-gje.jpg
Lviv-56-Fassaden-2014-gje.jpg
Lviv-44-Haus-2014-gje.jpg
Lviv-Marktplatz 42-44-gje.jpg
Lviv-72-Brunnen-2014-gje.jpg
Lviv-armenische Kirche-Trinitatis-06-innen-2014-gje.jpg
Lviv-Mariae Entschlafens-Kirche-02-Uspenska-Dormition-2014-gje.jpg
Lviv-griechisch-katholische Verklaerungskirche-02-Preobrasheni-Transfiguration-2014-gje.jpg


Kategoriýa:Ukraina
Kategoriýa:Ukrainadaky şäherler
Sewastopol

thumb|Sewastopol
**Sewastopol** (, ) — Ukraina'da. bir şäher.

**[[Kategoriýa:Ukrainadaky şäherler]]**
Türkmenistandaky koreýler

Türkmenistanyň raýatlary bolan koreýler. Eýsem, Türkmenistana koreý milleti nireden gelip düşdükä? Hususan-da, Daşoguz welaýatynda giden koreý halkynyň diasporasy nireden döredikä?
## Gelip çykyşy
Bu informasiýa SSSR döwründe ýapyk saklanýardy. 1860-njy ýyllarda Koreýada açlyk başlanýar. Olar goňşy ýurt bolan Patyşa Russiýasynyň Uzak Gündogar (Дальный Восток) sebitlerine aralaşyp başlaýarlar. Ol ýerde oba hojalyk işleri bilen meşgullanyp başlaýarlar. 1910-njy ýylda Ýaponiýanyň Koreýany basyp almagy netijesinde, Orsýetiň Uzak Gündogar sebitine koreýleriň göçüp gelmegi has-da köpelýär. koreýleriň Orsýediň sebitinde ornaşmagyna ruslaryň özleri gowy garapdyrlar. Ruslar koreýleri zähmetsöýer halk hökmünde garapdyrlar.Patyşa Russiýasy ýykylyp, Sowet hökümeti gelende hem koreýler täze hökümete loýal, ýagny wepaly bolupdyrlar. 1920-nji ýyllar-1930-njy ýyllarda Primorýede 300 sany koreý mekdebi, 2 sany koreý peduçilişşesi, Wladiwostokda bolsa Koreý pedogogiki instituty bolupdyr.

Ýöne Staliniň repressiw syýasaty ozal hem Watansyz ýaşap ýören koreýleriň bagtyny ýatyrýar. Ýaponiýanyň Hytaýa çozmagy Stalini uly alada goýýar. Sebäbi Koreýa Ýaponiýanyň düzüminde bolansoň, Wladiwostok sebitlerinde ýaşap ýören koreýleriň ýapon hökümetine içalylyk edäýmeginiň ähtimallygyndan gorkan Stalin, şol sebitdäki ähli koreýleri sürgün etmek kararyna gelýär. 1937-nji ýylyň sentýabr aýyndan 1938-nji ýylyň ýanwaryna çenli Uzak Gündogar ülkesiniň çäginden 180 müňden gowrak koreýler Özbegistanyň, Gazagystanyň, Türkmenistanyň, Gyrgyzystanyň çäklerine sürgün edilýär. Sürgün edilmek prosesiniň dowamynda bir müň koreýliniň 40 sanysy ýolda aradan çykypdyr.

Staliniň Orta Aziýa sebitlerine sürgün edilen koreýler  häzirki wagtda  450 müň sany hasaplanýar. Uzak ýyllaryň dowamynda bu koreý milleti öz ene dillerini düýbünden ýitirdiler. Olaryň medeniýeti ýerli halkyň medeniýeti bilen garylyp gatyldy. SSSR döwründe sürgün edilen koreýlere hatda pasport hem berilmedi. Olaryň köpüsi oba ýerlerinde diňe oba hojalyk işleri bilen meşgullanylmaly edilip görkezme berildi. Garaz, bu garamaňlaý halkyň görmedik güni ýok eken.

## Gündelik durmuşy
Türkmenitandaky koreýlar halk arasynda "karis'lar" diýip bilinýär. Olar "koreý salady" bolan çimçi önümçiligi we söwdasy bılen meşhurdyrlar.

Kategoriýa:Taryh
Kategoriýa:Türkmenistan Taryhy
Kategoriýa:Türkmenistan
Mgingo

Afrika materiginde ýerleşýän Wiktoria kölünde bolan bir ada. 
## Taryhy
Adanyň tutýan meýdany bir futbol meýdançasynyň ýarysyna barabar bolup bu taýda 131 sany adam ýaşaýandyr. Bu ada resmi taýdan yglan edilmedik kiçijik döwlet hasaplanýar. Olaryň öz senaty, kanun çykaryjy organ we yglan ediji organy, öz kada-kanunlaryna eýedirler. Adada- halk tarapyndan 5 ýyldan saýlanýan 2 baş senat tarapyndan iş ýöredilýär. Ol ýere iki sany balykçy Dalmas Tembo we Djore Kibebe 1991-ýylda ada ýaşamaga göçüp gelýäler. Olaryň hataryna tiz wagtda  Uganda, Tanzaniya hemde Keniyadan 60  sany balykçy gelip goşulýar. Şu ýagdaýda adanyň ilat sany köpelip  2009-njy ýylda adam sany 131e ýetende, başgalar bu ada döwlet diýlip yglan edilmezligi barada kanun kabul edýäler.

## Keniýa we Uganda arasyndaky jenjel
Keniýa we Uganda arasyndaky adanyň üstündäki jenjeller zäherledi.  Bul iki döwlet adanyň içine ýaragly uruşlary, uryş gamileri bolsa balyk torlaryny weýran edipdi we hatda 6 sany balykçyny öldürýäler. Ahyry, adanyň ilaty Uganda hökümetine 25%, Keniýe hökümetine bolsa 50% haryt salgydyny tölemäge mejbur edilýär. Mgingo ilaty muňa razy bolmaly bolýalar.

## Ykdysadyýeti
Adada 5 sany Bar, dermanhana, gözellik salony we hatda myhmanhanalar hem bardyr. Mundan başga-da adada ýaşamaýan balykçylar üçinem 4 sany ýörite jaýlar aýraynlaşdyrylan bolup, olar birnäçe gün balyk awlanlaryndan soň, adany terk etýäler. Bu ýerde  berk tertip düzgünler bar bolup, örän kem jenaýatlar amala aşyrylýandyr. Kada-kanunlar girizilenden bäri bary ýogy 6 sany adam ogurlykda tutylyp adadan hemişelik sürgün edilen.

Kategoriýa:Adalar
Banan

**Banan** bu tropik we subtropik ösümlikdir.

Kategoriýa:Botanika
Kategoriýa:Aziýa 
Kategoriýa:Okeaniýa
Garagaçlar

|**Garagaçlar** Ýapyk tohumly ösümlikleriň, Iki ülüşliler klasynyň, Bägülgülliler hatarynyň, adybir maşgalasynyň urugy.
|Garagaçlar (güjümler) urugynyň dünýä boýunça 40 dan gowrak görnüşi, Türkmenistanda bolsa 4 görnüşi ýagny Ulmus pumila, Ulmus androsowii, Ulmus carpinfolia, Ulmus densa. Bu urugyñ wekilleri örän berk, suwa durnukly derwisinasynyñ bardygy bilen tapawutlanýar.Garagaçlar urygynyñ wekilleri simpodial şahalanan. Ýapraklary elliptik,gyralary diş-diş.
Daşoguz (futbol kluby)

**«Daşoguz»** — professional türkmen futbol kluby. 2010 ýyla çenli **Turan** ady bilen bellidi.2010-njy ýylda bolsa Dashoguz ady bilen çalşyldy

Kategoriýa:Futbol
Bobrowytsä

**Bobrowytsä** () - Ukrainanyň Çernigiw welaýatyndagy şäher. Bobrowytsä raýonyň merkezi. Ilaty sany 11 900 adam (2005 ýyl).

## Linkler
* http://www.bobrovica.org.ua/  - websayty
* http://cult.gov.ua/blog/1-0-3

Kategoriýa:Ukraina
Trapesiýa

**Trapesiýa** 
Trapesiýa bu grek söz bolup "τραπέζιον" - " stol ", "τράπεζα "-"stol, nahar " diýmekligi aňlatýar. Trapesiýanyň aşaky we ýokarky esaslary parallel bolup emma beýleki gapdal taraplary parallel bolmadyk geometrigi figura trapesiýa diyilýär.
 Trapesiýanyň meýdanynyň formulasy :
Mark Terensi Waro

Mark Terensi Warro (italiýança: Marcus Terentius Varro) miladydan öñki 116-njy ýyl we miladydan öňki 27-nji ýylda döwürdeşi bolan Waro Atasinus bilen garyşdyrylmazlygy üçin Waro Reatinus bolup hem atlandyrlypdyr. Ol Rim akademigi we ýazyjysydyr.

Raete (häzirki Rieti) ýakyn bir ýerlerde eneden boldy. Syýasy ýagdaýda preator bolmak üçin Pompeius Magnusyň goşunynda gulluk edýar .

Miladydan öňki 49-45-nji ýyllar aralygynda içerki söweşlerde Ýuli Sezara garşy Pompeý Warrony goşuna Ilerda söweşinde serkerdelik edipdi. Özara söweşde Sezar üstün çykan soň ol gaçýar we soňra günäsi ötülýar. Sezar öleninden soňra Mark Antoniýa tarapyndan duşman diýlip yglan edildi we mülkünüň köp bölegini elinden gidirdi. Ondan soňra Awgustusyň merhemetine ulaşyp Awgustusyň goragynda bolmaklyk wezipesi berilýär.

Rimiň gurulyş taryhyny miladydan öňki 754-753 taryhy aralygynda goýupdyr .



Kategoriýa:Taryh
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Gadymy Rim ýazyjylary
Maro

**MaRo** 1982-nji ýylyň 17-nji Oktýabr aýynda dogulýar. 1993-nji ýylda heniz 11 ýaşynda mahaly eline ussat halypalar tarapyndan Türkmen Milli saz guraly “Dutar” gowşurylýar. 1996-njy ýylda sungat mekdebine girýär we ol ýerde Türkmen Milli aýdym-sazlarynyň inçe syrlaryny öwrenýär. 1998-nji ýylda “Halypa Şägirt” studiýasynda iki ýyl işleýär.
2001-2006 ýyllar ara berýär, Belgoroda okamana gidýär we şol ýerde “Dünýä ykdysadyýet” fakultetini okaýar. 2006-nj ýylda täzeden aýdym-saz älemine dolanyp gelýär, ilkinji aýdymy bolan “Tans edeli” we “Görmesem” diýen aýdymlary bilen halk içinde tanalyp başlaýar. We şol sanda, MaRo, Türkmenistanyň birnäçe ýyldyzlaryna klip režisýorlygyny etdi hem-de birnäçe belli aýdymlaryň hem awtory boldy.
Elbetde *MaRo* diňe bir aýdym-saz bilen meşgul bolman, ol oýlanmalry hem ýazýar. 2009-njy ýylda “Saňa bagly” aýdymyny çykarýar, ol aýdym meşgurlyga eýe bolýar we *“Saňa bagly”* aýdym bilen gaty uly üstünlikleri gazanýar.
MaRo Türkmenistanyň hemme welaýatlarynda konsert berýär. 2010-njy ýylda bolsa Lebap welaýatynda konsert berýär, ol konserde 13.000 adam ýygnandy we Türkmenistanyň taryhynda iň köp adam ýygnan aýdymçy adyna eýe boldy. “Saňa bagly” aýdymy diňe bir ýurdymyz däl, eýsem, bütin Aziýada meşgurlyga eýe boldy, hat-da birnäçe dillerde ýerine ýetirildi.
Show TV-da “Pazar Sürprizi” programmasynda Türkiýanyň belli rok aýdymçysy Haluk Lewent MaRo-dan “Saňa bagly” aýdymyny türk dilinde, özüniň aýtmaklygy üçin sorady. Şeýle hem Türkiýanyň belli Pop ýyldyzy Ferhat Göçer hem MaRony, özüniň alyp barýan “Biri bana gelsin” atly teleshow programmasyna çagyrdy.
MaRo 2011-nji ýylda Aziýa döwletleriniň arasynda “SÖÝGI AÝDYMLARYNYŇ ŞAZADASY” diýip saýlanýar. MaRo birnäçe dil bilýär, şonuň üçin hem Türk dilinde “Ýok hala giç degil” aýdymyny ýazýar we 2010-njy ýylda Türkmenistanyň Awaza sebitinde Şatlyk Sopyýew bilen klibini düşürýär. Klip uly meşgurlyk getirýär.
Häzirki wagytda MaRo täze albom çykarmana taýýarlyk görýär. Albomyň ady “Sen we Men”, şeýle hem albom bilen bilelikde täze klipleri düşürmäge taýýarlyk görýär. MaRo-nyň ähli aýdymlaryny siz www.JADYLY.com -dan ýada www.marofan.com -dan diňläp bilersiňiz!
Łobez

**Łobez** bir Polşada şäher, ilaty 10,1 müň adam (2019). Ol Rega derýasynyň boýunda ýerleşýär.
## Ilat

ImageSize = width:420 height:320
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:11000
ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:20 align:center
  bar:1680 from:0 till:800
  bar:1740 from:0 till:1191
  bar:1749 from:0 till:1339
  bar:1831 from:0 till:2443
  bar:1861 from:0 till:4756
  bar:1895 from:0 till:5187
  bar:1925 from:0 till:5994
  bar:1933 from:0 till:6947
  bar:1939 from:0 till:7310
  bar:1945 from:0 till:1710
  bar:1946 from:0 till:4144
  bar:1957 from:0 till:6026
  bar:1970 from:0 till:7355
  bar:1990 from:0 till:10953

PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0)
  bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0)
  bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0)
  bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0)
  bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0)
  bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0)
  bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0)
  bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0)
  bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0)
  bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0)
  bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0)
  bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0)
  bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0)
  bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0)
  
## Suratlar

File:Lobez kosciol kz.jpg| 
File:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg|
File:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG|
File:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg|
File:Świętoborzec - dworek.jpg|
File:Łobez z lotu ptaka.JPG|


Kategoriýa:Polşa
N.K Maribor

**N.K Maribor** hazirki wagtda Sloveniýa Ýokary Ligasynda basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Sloveniýada Futbol
Willereýal KF

**Willereýal KF** häzirki wagtda Ispaniýa Çempiýonatynda bäsleşige dowam edýär.

Kategoriýa:Ispaniýada Futbol
Al-Nassr FC

**Al-Nassr FC** hazirki wagtda Arabiýa Ligasynda basleşige dowam edyär.

Kategoriýa:Arabystan Futbol LIgasy

 "Al-Nasr (Arapça: نادي النصر السعودي) Saud Arabystanyň Pro ligasynda oýnaýan Saud Arabystanynyň professional futbol kluby. 1955-nji ýylda döredilen bu klub öz öý oýunlaryny Mrsul Park stadionynda oýnaýar. Klubyň öý reňkleri sary we gök. 2022-nji ýyldaky dünýä çempionatyndan soň Kristiano Ronaldony transfer edip, bütin dünýäde meşhurlyk gazandy. Bu transferden soň, Al-Nassryň Instagram yzarlaýjylarynyň sany 15 milliona ýetdi.
Taryhy
Klub 1955-nji ýylda esaslandyryldy. Ilkinji çynlakaý üstünliklerini 1970-nji ýyllarda zehinli oýunçylaryň täze neslini terbiýeläp bilendigi sebäpli gazandy. 1990-njy ýyllarda halkara arenasyna girdi, şol döwürde birnäçe halkara ýaryşlarynda ýeňiş gazanyp bildi, şeýle hem 2000-nji ýylyň ýanwar aýynda Braziliýada geçirilen Klub dünýä çempionatynda Aziýa wekilçilik etdi. “Dünýä kluby” lakamyny aldy. Şeýle hem bu ýaryşda klub FIFA-dan ilkinji gezek “Fair Play” baýragyny aldy.
Sadylla Rozmetow

Saddyla Rozmetov Türkmenistanyn gahrymany, 2011 yylynyn 20 nji yanwarynda aradan çykty. Ornyna 2 nji ogly Kamil Rozmetow başlyk boldy uly ogly Rozumbay Rozmetow halk tarapyndan sylanan yaşuly.
Doganlarymy berdiň, Imanly doganlarymyz

Dünýä döreli bäri islediň bir maşgala, 
Ugrunda ýere gelip, çekdiň köp ahy-nala.
Günäleri göterýän meňzäp gurbanlyk mala,
Ganyň bilen döreden Öz maşgalaňy berdiň.

Sen üçin beýik boldy perişdelerden ynsan,
Ony Senden aýyrdy günä diýlen nägehan,
Oňa gazabyň dökmän, ýöne ah çekip pynhan,
Jezalap Öz Ogluňy, doganlarymy berdiň.

Patyşalygyň taşlap Sen ýere geldiň Isa,
Şahana durmuşyňy öwürdiň uly ýasa.
Halas ediş ýolunda çekip Sen agyr gussa,
Gözýaş bilen döreden doganlaryňy berdiň.

Meniň Size söýgimiň ýokdur hiç çaky-çeni,
Bir-biriňizi söýüň – söýseňiz eger Meni,
Söýgi diýmek bermekdir bütinleý jany – teni
Diýip, tabşyryp maňa, çagalaryňy berdiň.

Söýgi diýmek bermekdir bütinleý jany – teni
Sen hem şeýle söý diýip, doganlarymy berdiň.


Kategoriýa:Türkmen halk edebiýaty
Sözim Bar Saňa

Gara gözli, galam gaşly perizat,
Aýdabilmen, birje sözüm bar saňa,
Yşkyňda köýüp men dat bilen bidat,
Iki çeşmim bir görmäge zar saňa!

Şikeste men, zülpleriňe baglama,
Hanjar alyp, ýürek-bagrym daglama,
Myhmanyň men işigiňden kowlama,
Gerek dälmi namys bilen ar saňa?

Dal gerdenden tylla heýkel dakmasaň,
Humaý gözüň süzüp, gaşyň kakmasaň,
Ýüz-müň suhan diýsem, bäri bakmasaň,
Neneň edip ýaranaýyn ýar saňa!

Kemine diýr, senden istedim wepa,
Wepa istäp geldim, sen berdiň jepa,
Yşkyňda hastaýam, sen bergil şypa,
Şypa istäp geldim, men bimar saňa!


Kategoriýa:Türkmen halk edebiýaty
Aýaly 1 hepdeläp çaga

Gezip ýörkäm öýmüzde bilmändirin gadyryň.
Indi seniň gadyryň bilsem gerek ölýänçäm.
Tabak bilen saçagyň, çäýnek bilen kitiriň
Arasynda selpildäp, janym çykdy, Sonam jan.

Çagajyklaň ugrunda janserek men, janserek.
Bir elimde aşly jam, bir elimde boşan jam…
"Aýalymy öldüren ownuk iş bolsa gerek!”
Diýip bir wagt bir çopan hak aýdypdyr, Sonam jan.

Birisine nan gerek, birisine suw gerek,
Bir ýanymdan Aýjan çekýär, bir ýanymdan Maýsam jan
Wah, iýseler ne ýagşy! Geçimiz dek çümhörek!
Sen olary niçiksi iýdirýärdiň, Sonam jan?

"Giç gelýärsiň!” diýeňde, gaharlanan bolardym.
Bagyşlawer, öňüňde ojuk-bujuk günäm kän.

Ynha indi sag-aman gelseň bolýar şol ýerden,
Gazyk borun gaşyňda, wah, Sonam jan, Sonam jan!

Nahar berseň "sowuk” diýip, çaý äberseň "sowuk” diýip,
Azar ýamanyn berip, igenerdim ýadýançam.
Indi ynha çaý ýerne beräý gel-de suw guýup,
Nan ýerne-de kesek ber, demim çykmaz, Sonam jan.

Saňa her gün daň bilen salam bermeli eken.
Onda-da ýöne salam däl, barypýatan "Salam jan..”
Ynha indi şol salamlaň başlandygy şu günden-
Salam! Salam!.. Dowamyny soň görersiň Sonam jan!


Kategoriýa:Türkmen halk edebiýaty