open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gyrgyzystan respublikasynyň döwlet gimni

**Gyrgyzystan respublikasynyň döwlet gimni** ().

## Gyrgyzça sözleri
:Ак мөңгүлүү аска зоолор, талаалар, 
:Элибиздин жаны менен барабар.
:Сансыз кылым Ала-Тоосун мекендеп,
:Сактап келди биздин ата-бабалар.

::Алгалай бер, кыргыз эл,
::Азаттыктын жолунда.
::Өркүндөй бер, өсө бер,
::Өз тагдырың колунда.

:Байыртадан бүткөн мүнөз элиме,
:Досторуна даяр дилин берүүгө.
:Бул ынтымак эл бирдигин ширетип,
:Бейкуттукту берет кыргыз жерине.

::Алгалай бер, кыргыз эл,
::Азаттыктын жолунда.
::Өркүндөй бер, өсө бер,
::Өз тагдырың колунда.

:Аткарылып элдин үмүт, тилеги,
:Желбиреди эркиндиктин желеги.
:Бизге жеткен ата салтын, мурасын,
:Ыйык сактап урпактарга берели.

::Алгалай бер, кыргыз эл,
::Азаттыктын жолунда.
::Өркүндөй бер, өсө бер,
::Өз тагдырың колунда.

### Latyn harplar bilen ýazylyşy
:Ak möňgülüü aska zoolor, talaalar,
:Elibizdin jany menen barabar.
:Sansyz kylym Ala-Toosun mekendep,
:Saktap keldi bizdin ata-babalar.

::Algalaý ber, kyrgyz el,
::Azattyktyn jolunda.
::Örkündöý ber, ösö ber,
::Öz tagdyryň koluňda.

:Baýyrtadan bütköm münöz elime,
:Dostoruna daýar dilin berüügö.
:Bul yntymak el birdigin shiretip,
:Beykuttuktu beret kyrgyz jerine.

::Algalaý ber, kyrgyz el,
::Azattyktyn jolunda.
::Örkündöý ber, ösö ber,
::Öz tagdyryň koluňda.

:Atkarylyp eldin ümüt, tilegi,
:Jelbiredi erkindiktin jelegi.
:Bizge jetken ata saltyn, murasyn,
:Yýyk saktap urpaktarga bereli.

::Algalaý ber, kyrgyz el,
::Azattyktyn ğolunda.
::Örkündöý ber, ösö ber,
::Öz tagdyryň koluňda.

## Rusça terjimesi
Высокие горы, долины, поля 
Родная, заветная наша земля.
Отцы наши жили среди Ала-Тоо,
Всегда свою родину свято храня.

Вперёд, киргизский народ,
Путем свободы вперёд!
Взрастай, народ, расцветай,
Свою судьбу созидай!

Извечно народ наш для дружбы открыт,
Единство и дружбу он в сердце хранит.
Земля Киргизстана, родная страна
Лучами согласия озарена.

Вперед, киргизский народ,
Путем свободы вперёд!
Взрастай, народ, расцветай,
Свою судьбу созидай!

Мечты и надежды отцов сбылись.
И знамя свободы возносится ввысь.
Наследье отцов наших передадим,
На благо народа потомкам своим.

Вперед, киргизский народ,
Путем свободы вперёд!
Взрастай, народ, расцветай,
Свою судьбу созидай!

Kategoriýa:Döwlet gimnler
Kategoriýa:Gyrgyzystanyň milli simwollary
Kategoriýa:Gyrgyz aýdym-sazy
Kategoriýa:Gyrgyzystan
Türkmenistan respublikasynyň döwlet gimni

[thumb|[Türkmenistanyň baýdagy]]
**[[Türkmenistan]] respublikasynyň döwlet [[gimn]]i**: 
thumb|Şu sözleri

## Şu sözleri gaytalanv


## Köne sözler


Türkmenbaşyň guran beýik binasy
Berkarar döwletim, jigerim - janym.
Başlaryň täji sen, diller senasy
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!

Janym gurban sana, erkana ýurdum
Mert pederleň ruhy bardyr könülde.
Bitarap, Garaşsyz topragyn nurdur
Baýdagyn belentdir dünýan önünde.

Türkmenbaşyň guran beýik binasy
Berkarar döwletim, jigerim - janym.
Başlaryň täji sen, diller senasy
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!

Gardaşdyr tireler, amandyr iller
Owal-ahyr birdir bizin ganymyz.
Harasatlar almaz, syndyrmaz siller
Nesiller döş gerip gorar şanymyz.

Türkmenbaşyň guran beýik binasy,
Berkarar döwletim, jigerim - janym.
Başlaryň täji sen, diller senasy,
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!

Arkamdyr bu daglar, penamdyr düzler
Ykbalym, namysym, togabym, Watan!
Sana şek ýetirse, kör bolsun gözler
Geçmişim, geljegim, dowamym, Watan!


Kategoriýa:Türkmenistan
Kategoriýa:Gimnler
Mikaýyl seljuk

## Gysgaça maglumat

Suraty biziň döwrümizde çekilmedik (ýok)

Doly ady: Mikaýyl bin Seljuk (Seljuk ogly Mikaýyl)

Hanedan: Seljukly hanedanlygy.

Kakasy: Seljuk beg nirede jaylandy

Öldi: 1037 ý.

Dini: Yslam, Sünni

Çagalary: Ebu Süleýman Dawut Çagry beg, Ebu Talyp Muhammet Togrul beg

=Umumy maglumatlar==

Mikaýyl beýgu hakynda maglumat örän azdyr. Bar maglumatlar şulardan ybarat. Mikaýyl ýa-da Mikaýyl bin Seljuk, Seljuklaryň atasy Seljuk begiň iň uly oglydyr. Mikaýyl käbir kapyr türk ýurtlaryna çozuş edipdir, olar bilen söweş alyp barypdyr. Söweşiň başyny elmydama özi çeker ekeni. Ol beýik Taňrynyň ýolunda şehit bolýar. Onuň yzynda Beýgu, Togrul beg Muhammet, Çagry beg Dawut atly ogullary galýar[1]. Mikaýyl 1037-nji ýylda bolan bir söweşde öldi.

## Çeşme

Yzzeddin ibn el-Esir. El-kämil fittarih. I jilt. Arap dilinden terjime eden we çapa taýýarlan Rahmet Gylyjow. Aşgabat «MIRAS» 2005. s. 187-188.
Lerik

**Lerik** şäheri () — Lerik raýonynyň administratiw merkezi bolup, Azerbaýjan döwletiniň günorta böleginde ýerleşýär.
## Daşarky baglanyşyklar

Kategoriýa:Azerbaýjanyñ şahyrlary
Kategoriýa:Azerbaýjanda şäherler
Türkmenistanyň baýdagy

thumb|Türkmenistanyň baýdagy

**[[Türkmenistan]]yň baýdagy** — Baýdak ýaşyl reňklidir.Gyzyl-gyrmyzy zolakda ýokardan aşak bäş sany esasy haly gölleri bolan ahalteke¸ýomut¸ salyr¸ çowdur¸ ärsary gölleri ýerleşdirilen¸ olar türkmen halkynyň dostlugynyň we jebisliginiň nyşanlarydyr. Olaryň her biriniň daşyna hem haly nagşy aýlanan¸ onuň daşky gyrasy zolagyň gyralary bilen utgaşdyrylan. Gyzyl-gyrmyzy zolagyň aşaky böleginde başlanýan ýerinde bir-birini kesip geçýän we ýokaryk dürli taraplara gönükdirilen iki sany zeýtun pudagy şekillendirilendir. Olaryň her biri aşakysyndan we ýokarkysyndan başgasy jübüt ýerleşen¸ uçlarynda keçilýän ýapraklaryň onusyndan ybaratdyr.

Baýdagyň uly ýaşyl böleginde çep ýokarky burçda ak reňkli ýarymaý we bäş sany ýyldyz şekillendirilendir.
  Türkmenistanyň baýdagynyň ýaşyl bolmagynyň sebäbi ata-babalarymyz
baýyrlaryň,tokaýlaryň,daglaryň ýaşyldygyna garamazdan baýdagyň rengini ýaşyl edipdirler.

Türkmenistanyň baýdagy:

1. Türkmenistanyň Döwlet baýdagy
 milletiň agzybirliginiň hem garaşsyzlygynyň we döwletiň bitaraplygynyň nyşanydyr.
 
2.Türkmenistanyň Döwlet  baýdagy göniburçluk görnüşindäki mata bölegidir. Baýdagyň uzynlygy onuň ininden bir ýarym esse ulydyr.


File:First carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|Teke
File:Second carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|Ýomut
File:Third carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|Saryk
File:Fourth carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|Çowdur
File:Fifth carpet gul from flag of Turkmenistan.svg|Ärsary


Kategoriýa:Türkmenistan
2

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça



## Dünýä inenler
* 

## Aradan çykanlar
*

Kategoriýa:2
7

## Wakalar

### Sebitler boýunça

### Tema boýunça

### meriba


## Dünýä inenler
* 

## Aradan çykanlar
*

Kategoriýa:7
9

## Wakalar

9-njy ýylda 一Germanlaryň herus taýpasynyň serdary Armininiň rim dikmesi Kwint Wary aldawa salyp, onuň üç legion goşunyny Tewtoburg tokaýlygyndaky batgalyga eltip batyryp heläklemegi we olary bölekleýin gyrmagy. 


### Sebitler boýunça

### Tema boýunça



## Dünýä inenler
* 

## Aradan çykanlar
*

Kategoriýa:9
Kuritiba

[310px|right|thumb| Curitiba, Paraná, Brasil: http://tools.wikimedia.de/~magnus/geo/geohack.php?language=en&params=25_25_47_S_49_16_19_W 25° 25' 47" S 49° 16' 19" O]
70px|left

**Kurytyba** (*Curitiba*) (Ilat: 1.808.969) - bir şäher Braziliýa'da.

## Linkler
* http://www.curitiba.pr.gov.br  
* http://www.curitiba-brazil.com 
* 

Kategoriýa:Braziliýanyň şäherleri
Daniýel Şnaýderman

**Daniýel Şnaýderman** (5 aprel 1958, Pariž), Fransuz žurnalist.

## Kitaplary
* *Tout va très bien, monsieur le ministre*, Belfond, 1987, ISBN 2-7144-2069-9
* *Où sont les caméras ?*, Belfond, 1989, ISBN 2-7144-2308-6
* *Un certain Monsieur Paul, l'affaire [[Paul Touvier|Touvier]]*, Fayard, 1989 (avec Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-59248-9
* *Les Juges parlent*, Fayard, 1992 (avec Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-02939-3
* *Arrêts sur images*, Fayard, 1994, ISBN 2-213-59180-6
* *Anxiety Show*, Arléa, 1994, ISBN 2-86959-216-7
* *La Disparue de Sisterane*, Fayard, 1992, ISBN 2-213-02847-8
* *Nos mythologies*, Plon, 1995, ISBN 2-259-18164-3
* *L'Étrange Procès*, Fayard, 1998, ISBN 2-213-60104-6 
* *Du journalisme après Bourdieu*, Fayard, 1999, ISBN 2-213-60398-7 
* *Les Folies d'Internet*, Fayard, 2000, ISBN 2-213-60694-3
* *Où vont les juges ?*, Fayard, 2002 (avec Laurent Greilsamer), ISBN 2-213-61077-0
* *Le Cauchemar médiatique*, Denoël, 2003, ISBN 2-07-031704-8

## Film
* *[[Kosovo]], des journalistes dans la guerre* (ARTE, 2000, 90 minut)

## Çykgytlar

* Big Bang Blog : Daniel Schneidermann'iň blog sayfasi, David Abiker, Judith Bernard ve Christine Clerc
* Ciel, j’ai ma notice dans Wikipedia !  
* Arrêt sur Images

Kategoriýa:Şahsyýetler
Türkmenistanyň telefon kodlary

*BU  WELAÝATDA  ADAM  KÄN...*
:*Daşoguz şäher 800 322******
:*Görogly 800 340*******
:*Ýylanly 800 343*******
:*Akdepe 800 344*******
:*Gubadag 800 345*******
:*Boldumsaz 800 346*******
:*Köneürgenç 800 347*******
:*Şabat 800 348*******
:*S.Türkmenbaşy 800 349*******
.....
* Allocation list of Türkmenistan on ITU we


Kategoriýa:Türkmenistan
Kategoriýa:Informatika
Oş

right|thumb|200px|Oş
**Oş** (, ) —  Gyrgyzystanyň iň uly ikinji şäheri. 2019-njy ýylda Bütin Türk dünýäsiniň medeniýet paýtagty saýlandy. Ilaty takmynan 1 million.

Kategoriýa:Gyrgyzystan
Täjigistan

thumb
**Täjigistan** (, ), resmi ady **Täjigistan Respublikasy** (, ) —  Aziýa'da bir döwlet, prezidenti Emomali Rahmon. Goňşy döwletler Owganystan, Hytaý, Gyrgyzystan we Özbegistan.

Täjigistan Pamirsiň eteginde ýerleşýär we deňze çykyp bilmeýär.  Ululygyndaky iň kiçi döwlet Merkezi Aziýa.  Günbatarda we demirgazyk-günbatarda Özbegistan, demirgazykda Gyrgyzystan, gündogarda Hytaý we günortada Owganystan bilen serhetleşýär.  Paýtagty Duşanbe şäheridir.

Täjigistan öňki Sowet Merkezi Aziýasynda pars dilli ýeke-täk döwlet.  Täjigistanyň ilatynyň aglaba bölegi sünni musulman.

## Suratlar

National Museum of Tajikistan Национальный музей Таджикистана(0) Осорхонаи милли.jpg 
Проспект И. Сомони.jpg 
Душанбинский котёл.jpg 
Наврузгох.jpg
National Library of Tajikistan, Dushanbe (8).jpg 
Ismaili Center, Dushanbe.jpg
Горная река..jpg 
Монументальный ансамбль.JPG 
Цитадель Мугтеппа,.jpg
Hisor-Tajikistan1.jpg 
The courtyard of the Grand Masjid Imam Tirmizi.jpg 
Вышивальщицы.jpg 
Вышивальшицы (Гиссар, Таджикистан).JPG 
Девушки из Гиссара (Гиссар, Таджикистан).JPG
Одежда жителей Гиссара (Таджикистан).JPG 
Дворец бракосочетания.JPG  
Дворец культуры Арбоб в Таджикистане.jpg  


Kategoriýa:Täjigistan
Haýns Fişer

[thumb|200px|[Awstriýa'nyň prezidenti: Heinz Fischer]]
**Haýns Fişer** (9 Oktýabr 1938), Awstriýa'nyň prezidenti.

Kategoriýa:Awstriýa
Wena

thumb|Wena
**Wena** (, ) — Awstriýanyň federal paýtagty.

### Wena'nyň rayonlary
thumb|Wena'nın rayonları
thumb|Wena

## Gardaş şäherleri
* 20px Zagreb (Horwatistan), 1994
* 20px Tel Aviv (Ysraýyl), 2005
* 20px Varşava (Polşa), 2001
* 20px Moskova (Orsýet), 1991
* 20px Budapeşt (Majaristan), 1990
* 20px Bratislava (Slovakiýa), 1993
* 20px Stambul (Türkiýe), 2007

## Suratlar

 Schloss Schoenbrunn August 2006 406.jpg|"Schönbrunn"
 Belvedere Vienna June 2006 010.jpg|"Belvedere Palast"
 Albertina01.jpg|"Albertina"
 Naturhistorisches Museum Vienna June 2006 241.jpg|"Naturhistorisches Museum"
 T-mobil center wien.jpg|Modern Wena


 Austria_Parlament_Athena.jpg|Milli Mejlis öňünde 
 Secession Vienna June 2006 006.jpg|"Sezession"
 Wiener Riesenrad dsc02961.jpg|"Riesenrad", "Wiener Prater"


Kategoriýa:Ýewropa döwletleriniň paýtagtlary
Kategoriýa:Awstriýa
.cc

**.cc**—Kokos adalarynyň internet kody.

Kategoriýa:Internet ýurt kodlarynyň ýokary derejeli domenleri
Abdullah Gül

**Abdullah Gül**, Türkiýe respublikasynyň 11-nji prezidenti. Gül, 1950-nji ýylyň 29-njy Oktýabrda Kaýseri şäherinde doguldy.

Kategoriýa:Türkiýe
.cg

Kongo Cumhuriyetinin internet kodu.

Kategoriýa:Internet ýurt kodlarynyň ýokary derejeli domenleri
Oyungezer

**Oyungezer** Türkiýe Jumhuriyätinde Türkçe neşir edilen žurnal.

žurnal 158 sayphadır. Teması oýunlardır.

Baş redaktörü Serpil Ulutürktür.

## Sepler
*Oyungezer sayphası

Kategoriýa:Türkiýe
Wan köli

thumb|200px
**Van Köli** (Türkçe: *Van Gölü*) — Türkiýe Respublikasynda bir köl. Nemrut Dagynyň atylmagy netijesinde emele geldi.

Kategoriýa:Türkiýe
San

[thumb|Sanlaryň [gadymy türkmen dilinde ýazylyşy]]

**San** — matematikanyň esasy düşünjesi bolup, ol obýektleriň we olaryň bölekleriniň mukdar häsiýetleri, deňeşdirmeleri we numerasiýasy üçin ulanylýar. Sanlary aňladýan ýazuw belgileri bolup sifrler, şeýle hem matematiki amallaryň simwollary hyzmat edýärler. Baryp ilkidurmuş jemgyýetinde hasaplamak zerurlyklarynda ýüze çykan san düşünjesi ylmyň ösmegi bilen has-da giňeldi.

## Şeýle hem
*1 (san)
*2 (san)
*3 (san)
*4 (san)
*5 (san)
*6 (san)
*7 (san)
*8 (san)
*9 (san)
*10 (san)

*
JavaScript

frameless|Gerbi

Esasan hem klient taraply web gelişdirmede ulanylýan ýazuw dilidir. 
Dinamik, prototip-esasly dildir. Javascript, Java meňzeýän (yöne Java däldir) we esasan hem programlama bilmeýän adamlar ucin gelişdirilen yazuw dilidir.

## Meselem:

```
//HTML kodlarynyň arasinda ulanylýan hali
<html>
<body>
// aşakdaki setirdäki kod yazuw dilinin 
//Javascriptdigini görkezýär.
<script type="text/javascript">  
document.write("Salam Wikipedia okaýyjylary!"); 
</script> 
</body>
</html>
```

## Çeşmeler
* Пятая редакция спецификации ECMA-262 
* Третья редакция спецификации ECMA-262 
* Mozilla. Документация по JavaScript 
* Поддержка JavaScript браузерами  
* Поддержка ECMAScript браузерами 
* Поддержка DOM браузерами 
* Крокфорд Д. JavaScript Дугласа Крокфорда 
* Блог Николаса Закаса 
* Блог Джона Резига 
* Блог Стояна Стефанова 
* Блог Дэвида Флэнагана 

Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Informatika
DOM

**(DOM)-Document Object Model**- platforma we dilden garaşsyz standard obýekt model bolup, HTML we XML we şuña meñzeş käbir formatlar bilen baglanyşyklydyr.

centre|200px
## Daşarky çykgytlar
* Раздел DOM на сайте Консорциума Всемирной паутины (W3C) 
* Доклады по DOM 
* Учебники по DOM 
* DOM учебник с примерами и упражнениями 
* Какой уровень DOM поддерживает ваш браузер?
* Что включает в себя каждый уровень DOM?
* Скрипты W3C DOM и таблицы совместимости
* Ссылка на Gecko DOM 
* http://developer.kde.org/documentation/library/cvs-api/khtml/html/namespaceDOM.html 

Kategoriýa:Informatika
XML

300px|thumb|right|XML
**XML** - (The Extensible Markup Language): umumy maksatly yşaratlama dilini gelişdirmek üçin spesifikasiýadyr. Bu diliň kömegi bilen öz elementleriňizi gelişdirip bilersiňiz, bu sebäpli hem extensible dil diýilyär. XML'iň kömegi bilen ilki bilen dokumentler we datalar kodlanýar we *serialize* edilýär, soňra bolsa ähli informatsiya sistemalarynyň, esasan hem internediň üstü bilen bu informatsiýa paýlaşylýar.

XML- **WWC** (Bütündünýä korsortium) tarapyndan hödürlenýän mugt açyk standartdyr.

## Daşarky çykgytlar
* XML 
* Официальная спецификация стандарта XML 1.0
* Официальная спецификация стандарта XML 1.1
* Doug Tidwell. Введение в XML
* Новости XML и обзоры 
* Документация по XML на сайте IBM

Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Informatika
PHP

frameless

PHP - HTML kodlarynyng arasynda ulanylylyp bilinyan, 
esasan hem Web gelisdirmede ginisleyin ulanylyan script dilidir.

''': tag yapilyar) icinde yazylyar.

?>

PHP kop wagtdan bari ulanylyp gelinyan dinamik web programirleme dilidir. Wagtyn gecmegi bilen webde kop sanly tehnologiyar we softwarelar (PHP Framework) peyda boldy. Bularyn kopisi PHP ulanylyp yazylandyr. Bu frameworklerin maksady gysga wagtyn icinde kop isi yerine getirmekdir.
Asakda bu frameworklerden kabirleri:


    Laravel
    CakePHP
    CodeIgniter
    Seagull
    Symfony Project
    Zend Framework


## Daşarky çykgytlar
* Официальный сайт PHP 
* Руководство по PHP  
* PHP  
* Вышла альфа-версия php 5.5 
* snippets.su 

Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Informatika
Kuban FT

right
**Kuban Futbol Topary** (Rusça: *Футбольный клуб "Кубань" Краснодар / Futbol'nyi klub Kuban' Krasnodar*) — hazirki wagtda Russiýa Futbol Ligasy'nda basleşige dowam edyar, Krasnodarda yerleşyar. Olar 32,000 orunlyk Kuban Stadionynda oyunlaryny geçiryar.

Kuban
HTML

100px||thumb|right|Bütündünýä konsortium tarapyndan dizaýn edilen taryhy gerbi.
**HTML** - (*Hyper Text Markup Language*): Internetde giňişleýin ulanylýan *script* (tekst) dilidir. Programlama dili hökmünde kabul edilmeýär, sebäbi öz başyna işläp bilmeýär. HTML ulanylyp ýazylan programmalar ýa-da tekstler "interpreter"-iň kömegi bilen terjime edilip işledilýär.
W3C (Bütündünýä konsortium) tarapyndan standartlaşdyrylandyr.   

## HTML Kod
Html kodlary, **<HTML>** täg-i bilen açylýar **</HTML>** täg-i bilen hem ýapylýar. Bütün kod bu 2 tägleriň arasynda ýazylýar. 
Meselem:

```
<html>                           
 <head>                         
   <title>Bu bizim ilkinji HTML kodymyz</title> 
 </head>                        
 <body>                         
   <p>                          
     Salam Wikipedia
     <b>Goýy harplar bilen ýazylýar</b>
     <i>Egri inçe harplar</i>
     <b><i>Goýy inçe</i></b>
   </p>                           
 </body> 
</html>
```


### '''Websahypanyň içki gurluşy'''
Aşakda ýönekeý bir index.html diýen sahypanyň kody görkezilýär.
center|600px

center|600px

*
## Daşarky çykgytlar
* HTML 4.01, the most recent finished specification (1999)
* HTML5, the upcoming version of HTML 
* Dave Raggett's Introduction to HTML
* Empty elements in SGML, HTML, XML and XHTML 
* Tim Berners-Lee Gives the Web a New Definition 
* HTML analyzer 
*Beginners Tutorial
* HTML Dog

Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Informatika
XMLHttpRequest

**XMLHttpRequest**:
## Mysal

```
var httpOb = new ActiveXObject("Microsoft.XMLHTTP");

httpOb.Open("POST","http://uddi.microsoft.com/inquire", false);

httpOb.send(MySOAPMessage);

var Ans = httpOb.GetResponseXML();
```


### Çeşmeler
* XMLHTTPRequest: описание, применение, частые проблемы
* Сверхдинамичные веб-интерфейсы

Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Informatika
Ajax (programmirleme)

300px|thumb|right|Ajax
**AJAX** (Asynchronous JavaScript And XML) - taze programirleme dili dal, eysem has gowy, ansat, tiz, interaktiv web application doretmek ucin ulanylyan metod/teknikdir. JavaScript'in XMLHttpRequest obyektini ulanyp, Ajax bilen sizin JavaScriptiniz server bilen goni habarlasip bilyar. XMLHttpRequest-ing komegi bilen JavaScript, sahypany tazelemezden web server bilen habarlasyar.

Ajax - web server softweyrinden garassyz browser tehnologiyasydyr.
AJAX asakdaky web standartlaryndan esaslandyrylandyr:

    JavaScript
    XML
    HTML
    CSS

## Daşarky çykgytlar
* AJAX: С чего начать 
* Ajax в деталях 
* Освоение Ajax
* Перевод статьи «Новый подход к веб-приложениям»
* Модель Ajax 
* Основы работы с Ajax 

Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Informatika
CSS

150px|thumbnail|right|CSS
**CSS**(Cascading Style Sheets):
### Iňlis dilinde çeşmeler
* Каскадные таблицы стилей. Домашняя страничка. 
* Различные блоковые модели CSS
* CSS3-тест браузера 
* Таблицы поддерживаемых браузерами возможностей CSS
* Валидатор CSS
* Демонстрация возможностей CSS-вёрстки
* CSS3 Preview — Демонстрация новых возможностей CSS3
* [Демонстрация возможностей](http://www.romancortes.com/blog/pure-css-coke-can/ —)

### Rus dilinde çeşmeler
* Каскадные таблицы стилей. Домашняя страница.
* Сервис проверки CSS от W3C 
* Учебник CSS
* w3.org
* Справочник CSS
* Учебные руководства CSS 

Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Informatika
Orduspor

**Ordu Sport Topary** hazirki wagtda Türkiýe Futbol Ligasy'nda basleşige dowam edyar.

Kategoriýa:Türkiýede Futbol
Kategoriýa:Türkiýede Sport
David Hoffman

David Hoffman - Amerikaly veteran filmmaker. New Yorkda doglan we kakasy H. Lorens we ejesi Eve Hoffman bilen bilelikde Levitton (Long Island)da önüp ösen. 40 - yyllyk kariyerinde 6 sany dokumentalnyy film döretdi.

Kategoriýa:Aktýorlar
Entrena

**Entrena** Ispaniýa'da bir oba. Ilaty takmynan 1 451 münden köpürak.

thumb|left|250px|Entrena

Kategoriýa:Ispaniýa
Arap dili

**Arap dili** ( — ) —Afraziýa dil maşgalasynyň sami şahasyna degişli dil. Arab dili 280 million adam üçin ene dilidir we ýene 50 million adam ony ikinji dil hökmünde ulanýarlar. Ýazuwy arap elipbiýiniň esasynda. Bu dil 26 döwletiň resmi dili we Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambeýasynyň 6 sany resmi we iş dilleriniň biri. Arap dili şu ýurtlarda resmi:
Oman, Birleşen Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreýn, Kuweýt, Saud Arabystany Patşalygy (SAP), Yrak, Ýemen, Iordaniýa, Siriýa, Lübnan, Ysraýyl, Müsür, Sudan, Eritreýa, Jibuti, Somaliýa, Somaliland, Komor adalary, Libiýa, Çad, Tunis, Jezair, Fas, Günbatar Sahara, Muritaniýa.

## Hat ýazuw
Arapça hat sagdan çepe ýazylýar. Arapçada baş harp ýok, ýagny adamyň ady bolsun ýa-da şoňa meňzeş uly ýazylýan harplaryň hemmesi şol bir deňlikde ýazylýar.
Arap dilinde ( — *h*) we ( — *t*) harplar haýsy hem bolsa sözüň ýa-da sözlemiň iň soňky sözüniň soňunda gelse ol harpa we yzynda duran çekimlä ses berilmeýär.

**Mysal üçin:**
#  — Alla — ýeketäk Hudaý.
#  — *kyýämä* — direliş.
#  — *kämi* — körlük.

Arap dilinde sözlemde haýsy sözüň başynda   — *äl*  bar bolsa, onda şol sözüň öňündäki söz bilen birikdirilip okalýar. Ýagny başdaky [ä] harpy taşlanyp, öňdäki sözüň soňky çekimlisi okalýar. Meselem:
* ( — Bismillä).
Eger-de şäddä [äl]-iň yzynda bar bolsa, onda [äl] hem taşlanyp L harpa derek şäddäniň duran harpy okalýar. Meselem:
*  — *izäş şämsu kuwwiråt* — Gün düýrülip, gatlanan wagty!
## Rahman

## Çekimli belligi
**Hereket** ýa-da **häräkä** () — adatça arap harplarynda beýle çekimli goýulmaýar. Diňe Kuranda şuňa meňzeşlerde goýulýar. Sebabi araplardan beýlekiler olary onsuz okap bilmeýär, we ol sözler çekimli goýulmanda başga many berip bilýär.
*  — () — *fäthä* (berýän sesi: ä,a);
*  — () — *käsra* (berýän sesi: i,y);
*  — () — *dämmä* (berýän sesi: u);
*  — () — *sukun* (sessiz). Köne sukun 
## Kalligraf

## Arap sanlary
Arap sanlary latyn sanlary ýaly tertipde ýazylýar. **Meselem:** 10 — 531 — 

## Unicode
Aşakda goşmaça harplar we simbollar görkezlen.

## Klawetura

## Şeýle-de
* IPA-AR
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Arabic
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Арабский_язык
* https://tk.wiktionary.org/wiki/Category:Arap_dili

### Goşmaça
* Арабский алфабит FREE.apk
* Арабско-русский словарь.apk
* Арабский перед тобой.apk
* My Arabic numbers.apk
Mur kanuny

**Moore's law

Mur kanuny**
## Sözbaşy ýazgysy

## Her 1,5 (bir ỳarym) ỳylda kompỳuterleriň prosessorlarynyň tizligi 2 esse artỳar.

70-nji ỳyllarda alymlaryň öỳ kompỳuter barada beren netijesi.
Köp adamlar öỳ üçin satyn alan kompỳuteriň doly güỳjünden diňe 10%-ini ulanỳarlar, ondan köp däl.
Şondan soň kompỳuterleriň güỳji müňlerçe artdy.

Netije: öỳ üçin täze kompỳuter satyn alaňyzda, magazinda bar bolan kompỳuterleriň iň pes we arzan prosessorly görnüşini (konfigurasiỳany) alsaňyz amatly bolar. 
Iň güỳçli kompỳuteri aljak bolmaň – bary bir ol 2 ỳyldan soň köneleşer, onuň güỳjünden bolsa doly peỳdalanyp bilmersiňiz. ==

Link

http://en.wikipedia.org/wiki/Moore%27s_law
Antiwirus

Kompýuter wiruslar we “ogry” programmalar
Wiruslaryň howpy köplenç çişirilip görkezilýär. Köp wiruslar kompýutere uly zyýan ýetirip bilmeýärler, olar diňe kä-wagt özüni bildirýäler we köpelip, biderek ýer tutýarlar.
Öňki zamanalarda çykýan wiruslar köplenç özüni has erbet bildirýärdi: kompýuteri işlemez ýaly edýärdiler ýa-da mydama bir habar çykaryp durýardylar (meselem: I LOVE YOU). Olary ýönekeý höwesjeňler we öwrenjeler ýazýardylar.
Şu wagt çykýan wiruslary köplenç professionallar ýazýarlar, olar özüni kän bildirenoklar, maglumat ogurlaýarlar ýa-da başga keseki adama öz kompýutere control etmäge ýol berýäler (malware).
Antiwirus kompaiýalar özleri gizlinlikde wiruslaryň köpüsini döredýärler diýen pikir bar.

Arassa antiwirus programma aslynda diňe wiruslara garşý göreşýär.
Firewall programmalar diňe “ogry” programmalara (malware) we hakerlere garşy göreşýär.
Meşgur uly antiwirus programmalar üç bölege bölünýärler:
Hemişelik barlaýjy, kompýuteriň açýan we işleýän faýllaryň ählisini barlap durýar.
INTERNET barlaýjy – web-saýtlary we email barlaýar.
SKANER – diňe kompýuteriň görkezilen ýerini (diski, USB) barlaýar, soň öçýär.
Antiwirus programmalaryň aralarynda uly tapawut ýok. Iň möhüm zat – olar täzelenen (soňky “obnowleniýe” - UPDATE) bolmaly. Köne “obnowleniýesi” bolan antiwirus täze çykan wiruslary tutmaýar. Eger kompýuter Internete çatylmadyk bolsa, tanyşlardan täze antiwirus bazasyny alyp, antiwirusy 3-4 aýda bir gezek täzeleseň ýeterlidir.

Kä-bir antiwiruslar kompýuteriň ähli zadyny barlaýarlar, emma “agyr” işleýäler, prosessoryň güýjüni köp alýarlar: Kasperskiy, Norton.
Öýde ýeňil we çalt işleýän antiwiruslary ulanmak amatly: Dr. Web, NOD.
Internetden mugt we oňat hilli antiwiruslary alyp hem bolýar: AVG.
Mundan başgada ähli antiwiruslaryň kiçeldilen SKANER görnüşini mugt alyp bolýar. SKANER täzelenip bilmeýär, şonuň üçin ol wagt bilen köneleşýär.
Köp ökde kompýuterçler antiwirusy asla ulananoklar,ýa-da ony öçürip goýýarlar. Antiwirus kompýuteriň tizligini gowşadýar, şonuň üçin ony diňe başga ýerden gümana disk açaňda ýa-da Internete gireňde açmak amatly. Kompýuteriň özüni bolsa hepdede bir-iki gezek SKANER bilen barlatmak ýeterlidir.

link  http://en.wikipedia.org/wiki/Antivirus

Kategoriýa:Informatika
Elektron maglumat saklamak usullary

CD, DVD, USB, HD etc

Maglymat saklamak üçin ulanylýan serişdeler.

CD-R (CD-ROM) 700 Mb – iň amatly, sebäbi arzan, iň ygtybarly, sebäbi köp ýyla gidýär (10-20 ýyla çenli), hemme ýerde ulanylyp bilýär.
DVD-R 2400 Mb – örän amatly, sebäbi arzan we CD-R deňeşdireňde has köp maglumat sygdyrýar, köp ýyla gidýär, emma kä-bir ýerlerde ulanylyp bilenok.
CD-RW we DVD-RW – ýazylyp-pozulyp bilner, emma gymmat we köp ýerde ulanylyp bilmeýär. Olaryň ýerine arzan CD-R we DVD-R diskleri ulanmak has amatlydyr.
USB Flash (Fleshka)  64 - 8000 Mb - kiçijik we ýeňil, ýazyp-pozup bolýar, emma gymmat we köp ýyllap maglumat saklamaga kän-bir ýaranok (aňsat zaýalanyp bilýär).
Hard Disk (HD) 10 -  1 000 000 Mb – ýazyp-pozup bolýar, iň köp maglumat sygdyrýan serişde, her kompýuterde hökman bar, emma aýratyn USB görnüşinde hem ulanyp bolýar. Kä-wagt HD döwülýär ýa-da zaýa bolup çykýar, şonuň üçin olarda saklanýan maglumatlary hökman CD ýa-da DVD kopiýa edip geçirmeli.
Floppi-disk 1.4 Mb – iň ýaramaz serişde, ýazyp-pozup bolýar, emma derrew sandan çykýarlar.

Floppi we USB diňe wagtlaýyn faýllary saklamaga ulanulmaly, köp wagta (arhiw) saklamak üçin ulanmak howply – maglumatlar ýitip bilýäler.

Kategoriýa:Informatika
Dilli tüýdük

**Dilli tüýdük** - üflenip çalynýan türkmen milli saz guraly.

Kategoriýa:Üflenip çalynýan saz gurallary
Pelwert

**Pelwert** Lebap welayatynyn Halaç etrabynda, Amyderyanyn çep kenarynda, Türkmenabada (önki Çarjew) 130&nbsp;km, Atamyrada (önki Kerki) 80kmlikde yerleşyar.
Pelwertde 6 oba bar. Olar: Müsür,Etbaş,Mangyşlaly,Rehimberdili,Pelwert we Gülegenje.
Warşawa

**Warşawa** Polşanyň paýtagty. Ilaty 1.7 million adam (2014).
thumb|right|Warşawanyň gerbi

File:Hdred Pałac na Wodzie.jpg
File:Stalin palace.JPG
File:Syrenka on the market.JPG
File:Kościół w Warszawie.JPG


Kategoriýa:Polşa
Kompýuter

**Kompýuter** — informasiýany awtomatiki usulda hasapalaýan elektronika gural.

## Çykgytlar
* Kompýuter barada düşünje
* Kompỳuter ulanmak
* Kompýuter wideo

Kategoriýa:Informatika
Azerbaýjan respublikasynyň döwlet gimni

**Azərbaycan marşı** — Azerbaýjanyň Döwlet gimni.

## Sözleri
right|200px
### Azerbaýjan dilinde

### Türkmençe terjimesi
Azerbaýjan! Azerbaýjan!
Eý, gahryman çaganyn atly (şanly) Watany!
Seniň üçin jan bermeýe jümle häziriz!
Seniň üçin gan dökmeýe jümle gadiriz!
Üç reňkli baýdagyňla bagtly ýaşa!
Üç reňkli baýdagyňla bagtly ýaşa!

Müňlerçe jan gurban boldy!
Synaň söweş meýdan boldy!
Hukugyndan geçen esger!
Bary bir gahryman boldy!
 
Seň bolasyň gülistan,
Saňa her dem jan gurban!
Saňa müň bir muhabbet,
Döşümde tutmuş ýaýla!
 
Namysyny goramaýa,
Baýdagyny götermeýe,
Namysyny goramaýa,
Jümle ýaşlar häzirdir!
Atly Watan! Atly Watan!
Azerbaýjan! Azerbaýjan!
Azerbaýjan! Azerbaýjan!

## Kaynag


Kategoriýa:Azerbaýjanyň milli nyşanlary
Kategoriýa:Gimnler
Tagtabit

**Tagtabit** () gan sorujy hojalyk mör-möjekleriniň has giňden ýaýran görnüşidir.Ol ýarymgatyganatlylar otrýadyna degişlidir. Otrýad 3 müň töweregi görnüşi öz içine alýar.

## Gurluşy
Tagtabitiň gyzylymtyl-goňur reňkli, 3–5&nbsp;mm uzynlykda, gür gyljagazlar bilen örtülen ýapbaşyk bedeni bardyr. Garamtyl sarydan başlap goýy goňur reňkli hitin örtügi bardyr. Kellesiniň öň tarapynda dokumany deşmäge hem-de gan sormaga ukyply tumşujak çykyp durandyr. Onuň ýokarky we aşaky äňleriniň  sünjülýän bütewi murtjagaz ýaly görnüşi bar we olar iki sany kanaly emele getirýärler: giňi — gany kabul etmek üçin we dary — çakylan ýere tüýkülik dökmek üçin. 
Olar parazitizm zerarly ganatyndan mahrum bolan ganatsyz mör-möjeklerdir. Tagtabitler ýakymsyz ýörite ys ýaýradýarlar. 
Ganatynyň ýokdugyna garamazdan, tagtabitler ýeňil agramlarynyň we ýasy bedenleriniň kömegi bilen potologa we diwarlara dyrmaşyp, şol ýerden aşaklygyna bökmek arkaly howanyň üsti bilen hem geçmäge ukyplydyrlar.

Kategoriýa:Haýwanlar
Polşa baýdagy

thumb|200px|right|Polşanyň milli baýdagy

**Polşanyň baýdagy** — Polşanyň milli baýdagy iki sany deň ululykdaky gorizontal zolakdan durýar, ýokarky zolak - ak we aşakysy gyzyl. Baýdagyň taraplarynyň gatnaşygy 5:8 (in:uzynlyk).
Şeýle-de Polşanyň döwlet baýdagynda ýokarky zolagyň ortarasynda gerb ýerleşdirilendir.
2004-nji ýyldan bäri Polşanyň baýdak baýramçylygy maý aýynyň 2-sine bellenilýär.

## Taryhy
Polýaklar ozaldan bäri orta asyrlarda ýüzüne ak bürgüdiň suraty çekilen gyzyl baýdak ulanypdyrlar. Şeýle baýdagyň astynda korol Wladislaw Ýagaýlonyň polýak goşuny 1410-njy ýylda Grünwald söweşine gatnaşypdyr. 
Sigizmund III Wazanyň baýdagy üç zolakdan (ýokarky we aşaky – gyzyl we ortada ak) ybarat bolupdyr. Wladislaw IV we Ýan II Kazimiriň baýdaklary dört zolakdan ybarat bolupdyr (ýokardan birinji we ikinji – gyzyl, ýokardan ikinji we dördünji – ak). Ol baýdaklarda döwlet gerbi ýerleşdirilipdir.
Awgust II Güýçliniň dolandyran döwründe polýak ulanlarynyň tuwulgalaryna ak lentalar berkidilipdir. Dörtýyllyk seým (1788 – 1792) gyzyl-ak lentalar peýda bolupdyr.
Milli baýdak resmi taýdan 1831-nji ýylyň 7-nji fewralynda Seým tarapyndan tassyklanyldy. Gyzyl-ak baýdaklar we lentalar XIX asyrdaky milli gozgalaňlaryň simwoly hökmünde ulanylypdyr. 1918-nji ýylda Polşanyň garaşsyzlygy dikeldileninden soňra gyzyl-ak baýdak 1919-njy ýylyň 1-nji awgustynda milli baýdak hökmünde tassyklanyldy we şondan bäri ol hiç hili üýtgedilmedi.

Kategoriýa:Polşa
Wladislaw Ýagaýlo

**Ýagaýlo** (Wladislaw II Ýagello''', 1351 töweregi – 1 iýun 1434) — Ýagellonlar dinastiýasynyň düýbüni tutujy.
thumb|Ýagaýlo 

## Taryhy

Ýagaýlo orta asyrlar Litwasynyň iň soňky butparaz hökümdarydy. Ol Didysis Kunigaikštis diýen tituly göteripdir. Polşanyň koroly hökmünde ol Tewton ordenine garşy Litwa bilen ýakyn soýuzdaşlyk syýasatyny ýöredipdir. Soýuzdaşlaryň 1410-njy ýylda bolup geçen Grünwald söweşindäki ýeňşiniň yzýanyndan Thorn şertnamasy (1411]]) baglaşylypdyr we polýak hem-de litwa serhetleriniň howpsuzlygy üpjün edilipdir. Şeýlelikde Ýewropanyň ähmiýetli güýçleriniň birine öwrüljek Reç Pospolitaýa soýuzdaşlygy döräpdir. Władysław II Jagiełłonyň höküm süren döwründe polýak serhetleri giňäpdir we bu umuman Polşanyň Altyn döwri hasap edilýär.
Kategoriýa:Taryh
Sigizmund III

**Sigizmund III** (şwedçe: Sigismund, polýakça: Zygmunt III Waza, 20 iýun 1566—30 aprel 1632) — 27 dekabr 1587-den başlap polýak koroly we Litwanyň beýik knýazy, 27 noýabr 1592-den iyul 1599-a çenli Şwesiýanyň koroly. Gustaw Wazanyň agtygy, şwed koroly Ýuhan III bilen Uly Sigizmunduň gyzy Catherine Jagellonicanyň ogly.

thumb|200px|right|Sigizmund III Waza

Kategoriýa:Şahsyýetler
Polşanyň gerbi

thumb|Polşanyň gerbi
## Polşanyň gerbli baýdagy
Polşanyň gerbli baýdagy ýokarky ak zolagyň ortarasynda gerb ýerleşdirilmek bilen Polşanyň milli baýdagynyň bir görnüşi bolup durýar. Ol daşary ýurtlardaky resmi alamatlandyryşlarda we deňizde ulanylmak bilen hukuk taýdan çäklendirilendir.
thumb|200px|right|Polşanyň gerbli baýdagy
Awgust II Güýçli

**Awgust Güýçli**, we *Fridrih Awgust I Saksonly* we *Awgust II Polýak* (; ; 12 maý, 1670, Drezden — 1 fewral, 1733, Warşawa) — Saksoniýanyň kurfýursty we Polşanyň koroly.

Awgustyň uly fiziki güýji sebäpli oňa "Güýçli", "Saksoniýanyň Gerkulesi" we "Demir el" ýaly lakamlar dakypdyrlar. Ol eli bilen at nalyny döwmek arkaly özüne dakylan lakamlara mynasypdygyny görkezmegi halaýardy. Onuň atasy masowiýaly Kimburgis hem onuň güýçlüdigi barada belläp geçipdir.

Kategoriýa:Polşanyň korollary
Tewton ordeni

left|thumb|250px
thumb|200px|right|Tewton ordeni
**Tewton ordeni** (latynça teutonicus — nemes) XII asyryň ahyrynda esaslandyrylan german dini ordenidir. Ol Keramatly topraklara zyýarata barýan hristianlara hemaýat bermek we syrkawlara hem-de ýaralylara bejergi bermek üçin şypahanalary gurmak maksady bilen döredilipdir. Onuň agzalaryna galapyn halatda Tewton rysarlary diýip at beripdirler.

## Taryhy
[center|thumb|640px|<center> Ordeniň [Marienburg galasy, häzirki döwürde Malbork, Polşa.]]

## Gerbleri


Image:Teutonic order COA drawing.svg
Image:Den tyske ordens skjold.svg
Image:Crux Ordis Teutonicorum.svg



## Möhürleri we teňňeleri


Image:Siegel_Grossmeister_Deutschritterorden.jpg|Grossmeýsteriň möhüri
Image:Teutonic Order Coin B ubt.jpeg|Gaýtadan dikeldilen teňňe
Image:Teutonic Order Coin A ubt.jpeg|Gaýtadan dikeldilen teňňe



## Salgylanmalar
Ýagellonlar

100px|left
**Ýagellonlar** (polýakça: Jagiellonowie, latynça: Jogailaičiai) — Merkezi Ýewropadaky döwletlerde XIV — XVI asyrlarda höküm süren korollyk dinastiýasydyr. Dinastiýanyň wekilleri 1377—1392 we 1440—1572 ýyllar aralygynda Beýik Litwa Knýazlygynyň beýik knýazlary, 1386—1572 ýyllar aralygynda polýak korollary, 1440—1444 we 1490—1526 ýyllar aralygynda Wengriýanyň korollary, 1471—1526 ýyllar aralygy Çehiýanyň korollary bolupdylar. Ýagellonlar — Gedimonowiçleriň Litwa dinastiýasynyň belorus we baltika asylly şahasydyr.
Kategoriýa:Taryh
Beýik Witautas

**Beýik Witautas** (litwaça: Vytautas Didysis; latynça: Alexander Vitoldus; polýakça: Witold; rusça: Ви́товт, Ви́таутас; 1350 töweregi – 27 oktýabr 1430) Orta asyrlar litwasynyň iň tanymal hökümdarlarynyň biridir. Korolyň ekwiwalenti bolan *Didysis [[Kunigaikštis]]* diýen tituly bilen ol öz raýatlarynyň iň uly hökümdary bolupdyr.
thumb|right|158px|Beýik Witautas
Beýik Litwa Knýazlygy

**Beýik Litwa Knýazlygy** 12/13-nji asyrlardan başlap, 18-nji asyryň ahyryna çenli Gündogar we Merkezi Ýewropa döwletleri bolupdyr. Ol litwalylar tarapyndan esaslandyrylypdyr. Wagtyň geçmegi bilen bu knýazlygyň araçäklerine öňki Kiýew ruslary degişli bolupdyr. Beýik Litwa Knýazlygynyň çägine häzirki Litwanyň, Belorussiýanyň, Ukrainanyň we Polşanyň hem-de Russiýanyň käbir bölekleri giripdir. Onuň bu uly araçägi, 15-nji asyrda, Ýewropanyň iň uly araçäkli döwleti bolupdyr.

Kategoriýa:Taryh
Dandanakan söweşi

**Dandanakan söweşi** Seljuklar bilen Gaznaly imperiýasynyň goşunynyň arasynda bolup geçdi. Söweş seljuklaryň ýeňiş gazanmagy bilen tamamlandy we Horasandaky gaznaly agalygyny ýykdy.
alt=Gaznaly we Seljuly esgerleri|thumb|Gaznaly we Seljukly esgerleri

## Taýýarlyklar
Seljuk serkerdesi Togrul beg bilen onuň dogany Çagry beg uly goşun ýygnap başlamak bilen, gaznaly territoriýalaryna howp salyp ugradylar. Seljuk atlylary gaznalylaryň serhetýaka şäherlerini çapawullap başlansoň, gaznaly soltany Mesut I (Mahmyt Gaznalynyň ogly) seljuklary öz territoriýasyndan çykyp gitmäge mejbur etmekligi ýüregine düwdi.

## Söweş
Soltan Mesudyň goşunynyň Sarahsa ýörişi mahalynda seljuk atlylary onuň otrýadlaryny degdi-gaçdy taktikasy arkaly surnukdurdylar. Üstesine seljuk atlylary gaznaly üpjünçilik liniýalaryna uly zeper ýetirip, olary golaý-goltumdaky guýulardan gyrakladypdyrlar. Gaznaly goşunynyň tertip-düzgüni we ruhy çynlakaý ýagdaýda pese gaçdy. Ahyrsoňy, 23 maý 1040-da 20,000 seljuk urşujysy Merw bilen Sarahsyň aralygyndaky Dandanakanda 50,000 adamlyk gaznaly goşuny bilen garpyşdy.

## Netije
Üç güne çeken söweş seljuklaryň ýeňşi bilen tamamlandy. Mesut özüniň 100 sany atlysy bilen zordan başyny alyp gutardy. Bu ýeňiş seljuklaryň esasy güýç bolup döremegini, gaznalylaryň bolsa pese gaçmagyny alamatlandyrýar. Seljuklar Horasany we töwerekdäki şäherleri eýeläp, soňra Beýik Seljuk Imperiýasy diýlip atlandyryljak imperiýany gurdular.

[left|450px|thumb| [Beýik Seljuk Imperiýasynyň 1092-däki serhetleri, 1040 - Dandanakan söweşiniň bolan ýeri]]

Kategoriýa:1040
Dandanakan 1040
Dandanakan 1040
Çihuahua

Dünýä boýunça itleriň iň kiçi görnüşi bolup Meksikanyň Chihuahua şäheriniň ady dakyldy.
Website about Chihuahuas

thumb|Chihuahua iti

Kategoriýa:Haýwanlar
Schöngrabern söweşi

**Schöngrabern söweşi** (şeýle-de *Hollabrunn söweşi*) Napoleonçylyk Uruşlarynyň Üçünji Koalisiýa urşy döwründe 16 noýabr 1805-de Awstriýanyň Hollabrunn şäherinden uzak bomadyk Schöngrabern obasynyň golaýynda Ulm söweşinden dört hepde soň, Austerlitz söweşinden bolsa iki hepde öň bolup geçen söweş.

Kutuzowyň ýolbaşçylygyndaky rus goşuny Napoleonyň fransuz goşunyndan gaçyp, Dunaý derýasynyň demirgazygyna tarap  yza çekilýärdi. 15 noýabr 1805-de marşallar Murat bilen Lannesiň baştutanlygyndaky fransuz awangard goşuny  Wenada Dunaý derýasyndan geçýän bir köprini ele saldy. Buxhowdeniň goşmaça goşuny bilen  Brünnüň golaýynda tapyşmak üçin Kutuzowa wagt utmak zerurdy. Ol özüniň general-maýor knýaz Pýotr Bagrationyň dolandyrmagyndaky arýergardyna  fransuzlary eglemekligi tabşyrdy.

Murat bilen Lannes 4-nji we 5-nji korpuslara hem-de ätiýaçlyk kawaleriýa komandirlik edýärdi. Bagration Hollabrunnyň 6&nbsp;km demirgazygynda Schöngrabern obasynyň (häzirki döwürde Graberniň bir bölegi) üstüne abanyp duran baýyrdaky pozisiýany eýeledi. Murat öz öňünde tutuş rus goşuny durandyr öýdüp, hüjüme geçmekde ikirjiňlendi.  Bagration Murata wagtlaýyn ýaraşyk barada gepleşiklere başlamaklygy teklip etdi. Murat teklip bilen ylalaşyp, hüjüme ge.mekligi goýbolsun etdi. Bu barada habar berlende Napoleon diýseň gaharlanyp, Murata şeýle habar ýollady:

 
16 noýabr 1805-de Murat ýaraşygyň öýlän sagat 5:00-a çenli dowam etjekdigini Bagrationa mälim etdi. Gije başly-barat harby hereket bolup geçdi. Fransuzlaryň ençeme hüjümine döz geleninden we öz pozisiýasyny alty sagat çemesi gorap saklanyndan soňra Bagration yza çekilmeli boldy. Ol esasy rus goşunlaryna goşulyşmak üçin demirgazyk-gündogara tarap yza çekilişligi ussatlyk bilen guramaklygyň hötdesinden geldi. Onuň san taýdan agdyklyk edýän güýçlere garşy ussatlarça goranmagy fransuzlary üstünlikli egläp, Kutuzow bilen Buxhowdeniň 18 noýabr 1805-de Brünnde tapyşmagyna ýeterlik puryja döretdi.

## Salgylanmalar

*Söweş tertibi 

Kategoriýa:Awstriýa
Kategoriýa:Taryh
Dürnstein

**Dürnstein** Awstriýada ýerleşýän bir şäherçe. Ol Aşaky Awstriýada jahankeşdeleriň iň köp baryp görýän ýerleriniň biridir. 
Bu ýerdäki gala 1645-nji ýylda şwedler tarapyndan doly diýen ýaly weýran edilipdir. Dürenstein söweşi 1805-nji ýylda şol jelegaýda bolup geçipdir.

Kategoriýa:Awstriýa
Hollabrunn

**Hollabrunn** Awstriýa döwletinde bir etrap merkezi. Ol Aşaky Awstriýa federal ştatyndaky Göllersbach derýasynyň boýunda ýerleşýär. 
 
## Taryhy

1805-nji ýylyň 16-njy noýabrynda golaý-goltumdaky Schöngrabern şäherçesi Joachim Muratyň (şol sanda söweşde ýaralanan general Nicolas Charles Oudinotyň ) baştutanlygyndaky fransuz goşuny bilen (Kutuzowyň demirgazyga tarap yza çekilmegini goraglaýan) rus generaly Pýotr Bagrationyň  arasynda söweş bolup geçdi (Schöngrabern söweşi).

## Suratlar

Image:Hollabrunn.jpg|  
Image:EBG-Schule.jpg|  
Image:Hollabrunn_Alte_Hofmuehle.jpg|  
Image:Hollabrunn2.jpg|  


## Salgylanmalar
* Resmi saýt (nemes dilinde)
Beýik uruş

**Beýik Uruş** ýa-da **Polýak-litwa–Tewton urşy** (1409—1411) Polýak korollygynyň we rus knýazlyklarynyň soýuzdaşlygyndaky Beýik Litwa Knýazlygy bilen Tewton ordeniniň rysarlarynyň arasynda bolup geçen harby konfliktdir. Haçparazlar Grünwald söweşinde kül-peýkun edildi we olar uruşdan ozalky güýçlerini hem-de abraýlaryny gaýdyp dikeldip bilmediler. Uruş Birinji Thorn ylalaşygy bilen gutardy.

Kategoriýa:Taryh
Ýungingen

**Ulrih won Ýungingen** (1360 - 15 iýul 1410) — Tewton rysarlarynyň biri bolup 1407-10 ýyllar aralygy hyzmat edipdir. Onuň Beýik Litwa Knýazlygy we Polýak korollygy (1385–1569) bilen bolan Grünwald söweşindäki alyp baran syýasaty Ordeniň heläkçilige uçramagyna eltipdir.

Demirgazyk-günbatar Germaniýanyň Ýungin diýlen ýerinde dogulan Ulrih Prussiýanyň Ordenstaat diýen ýerine göçüp Žluçowda (Człuchów)da ornaşypdyr.

Ulrih german güýçlerini Polýak-Litwa-Tewton söweşinde Polşanyň we Litwanyň garşysyna sürdi. Emma, ol 1410-da Grünwald söweşinde (Tannenberg) öldürildi.
Grabern

**Grabern** () — Awstriýanyň Aşaky Awstriýa federal ştatynda ýerleşýän Hollabrunn okrugynyň bir şäherdir.

Kategoriýa:Awstraliýanyň şäherleri
Brno

right|thumb|110px|Brno şäheriniň gerbi
**Brno** (nemesçe:**Brünn**) Çehiýanyň ikinji uly şäheridir. Onuň düýbi 1243-nji ýylda tutulypdyr.

right|thumb|Augustinian Monastyry, Brno.
thumb|Keramatly Peter we Paul kafedraly
right|thumb|Špilberk galasynyň howlusy
right|thumb|Şäher merkezindäki Dominikánská köçesi
right|thumb|Tugendhat willasy
right|thumb|Brno Sergi Merkezi

## Howasy we klimaty
Klimat statistikalary:
* Ortaça ýyllyk temperatura: +9.4&nbsp;°C/+48.9&nbsp;°F
* Absolýut maksimum temperatura: +36.2&nbsp;°C/97.2&nbsp;°F (1952 we 1957)
* Absolýut minimum temperatura: -26.4&nbsp;°C/-15.5&nbsp;°F (1920)
* Ortaça tomusky temperatura (Iýun-Awgust): +17.8&nbsp;°C/+64.0&nbsp;°F
* Ortaça gyşky temperatura (Dekabr-Fewral): -1.0&nbsp;°C/30.2&nbsp;°F
* Ortaça ýyllyk ygal: 505mm
* Ortaça ýyllyk gün şöhlesiniň dowamlylygy: 1771h
* Ortaça ýyllyk ygally gün sany: 150
* Iň yssy aý: Iýul
* Iň sowuk aý: Ýanwar
* Häsiýetli şemal: Demirgazyk-günbatar

## Salgylanmalar
* Şäheriň resmi saýty(iňlis dilinde)
* Brno şäheri barada fotogalereýa (rus dilinde)
Linz

thumb|left|300px|Linziň Pöstlingberg dagyndan görnüşi
**Linz** Awstriýanyň üçünji uly şäheridir we ol Ýokary Awstriýa ştatynyň merkezidir. Ol Awstriýanyň demirgazyk tarapynda çeh serhediniň 30&nbsp;km çemesi günortasynda Dunaý derýasynyň iki kenarynda ýerleşýär. Şäheriň ilaty 189,343 adamdyr (2007).

## Salgylanmalar

* Resmi saýt (nemes dilinde)
* Linz
* Linz — Ýewropanyň medeniýet paýtagty — 2009 (iňlis we nemes dillerinde)

Kategoriýa:Awstriýa
Passau

**Passau** (latynça: Batavis ýa-da *Batavia*, şeýle hem *Passavium*; italýança: Passavia; çehçe: Pasov) Germaniýanyň Aşaky Bawariýa administratiw regionynda ýerleýän bir şäherdir. Oňa *Dreiflüssestadt* (*Üç derýanyň şäheri*) hem diýlip at berilýär, sebäbi bu ýerde Dunaý derýasyna günortadan Inn derýasy, demirgazyk tarapdan bolsa Bawariýa tokaýyndan akyp gelýän Ilz derýasy goşulyşýar.

thumb|center|600px|Veste Oberhaus tarapdan Passau. Dunaý derýasynyň öňi
thumb|center|600px|Günorta tarapdan Passau. Inn derýasynyň öňi

## Salgylanmalar
* Passau şäheriniň resmi saýty (nemes dilinde)
* Passau şäheriniň kartasy

Kategoriýa:Şäher
Brigach

**Brigach** Germaniýanyň Baden-Württemberg federal ştatynda ýerleşýän derýanyň adydyr. Ol Dunaý derýasyny emele getirýän iki derýanyň gysgasy bolup durýar. Brigach öz sakasyny Schwarzwald tokaýynda deňiz derejesinden 925 beýiklikde ýerleşýän Keramatly Georgenden alyp gaýdýar.  Brigachyň boýunda Villingen-Schwenningen şäheri ýerleşýär; 43&nbsp;km geçensoň, Brigach Donaueschingen  şäherinde Breg derýasyna goşulyp Dunaý derýasyny emele getirýär.

## Salgylanmalar
* Brigach: suratlar  (**nemesçe**)

Kategoriýa:Derýalar
Breg

**Breg** Germaniýanyň Baden-Württemberg federal ştatynda ýerleşýän derýadyr. Ol Dunaý derýasyny emele getirýän iki derýanyň uzyny bolup durýar. Ol öz sakasyny Schwarzwald tokaýynda deňiz derejesinden 1078 m beýiklikden alyp gaýdýar. Breg derýasy Furtwangen bilen Vöhrenbachyň içinden akyp geçýär. 49&nbsp;km geçensoň, ol Donaueschingen  şäherinde Brigach derýasy bilen goşulyşyp, şol ýerden başlap Dunaý derýasy diýlip atlandyrylýar.

## Salgylanmalar
* Breg suratlary   (**nemesçe**)

Kategoriýa:Derýalar
Donaueschingen

thumb|300px|Donaueschingen şäheri 1827-nji ýylda

**Donaueschingen** Germaniýanyň Baden-Württemberg federal ştatynyň günorta-günbatarynda ýerleşýän şäherdir. Bu ýerde Dunaý derýasynyň iki gözbaş akabasy goşulyşýar. Şäheriň ady hem şondan gelip çykýar.

## Daşarky aragatnaşyklar

*Donaueschingen şäheriniň websaýty
* (nemesçe) Donaueschingen sebiti barada maglumatlar 

Kategoriýa:Germaniýa
Amstetten söweşi

**Amstetten söweşi** Üçünji Koalisiýa urşy döwründe  Birinji Fransuz Imperiýasy bilen Awstriýa - Russiýa soýuzynyň arasynda bolup geçen kiçeňräk söweş.

Ol 5 noýabr, 1805-de awstriýalylar Wenadan çekilýärkä rus goşunynyň Marşal Muratyň atly goşunyna hem-de  Jean Lannesiň korpusynyň bir bölegine garşy amala aşyran arýergard söweş hereketi hökmünde bolup geçdi. Rus goşunyna Pýotr Bagration baştutanlyk edýärdi. Esasy söweşiň öňinçäsi Murat özüniň 2 sany eskadrondan ybarat atly goşun eskorty bilen 3 sany awstriýa kawaleriýa polkuna garşy howul-hara hüjüm geçdi. Ol asgynlap yza çekilmeli boldy, emma onuň söbügine münüp gelýän awstriýalylary fransuz atly artilleriýasy karteç okuny ýagdyryp togtatdy. Murat Lannes bilen bilelikdäki kolonnasynyň gelerine garaşdy. Lannese Bagrationyň saklaýan pozisiýalaryna hüjüme etmäge buýruk berildi we ol salymyny bermän gaýduwsyz hüjüme geçdi. Bagrationyň bölümleri hüjümi yza serpikdirip birnäçe gezek ştykly garşylyklaýyn hüjüme geçdi. Kutuzow oňa ýardam bermek üçin general Miloradowiçiň otrýadyny ýollady. Soýuzdaşlaryň jemi goşuny 6,700 esger çemesidi. Awstriýa-rus goşuny uly ýitgi çekip ýeňlişe sezewar boldy. Bir müň sany awstriýa esgeri öldürildi, ýaralandy ýa-da ýesir alyndy. Ruslaryň üç ýüz esgeri öldürildi ýa-da ýaralandy, ýedi yüz töweregi bolsa ýesir düşdi.

Kategoriýa:Awstriýa
Dunaý

[thumb|250 px|[Budapeştde Dunaý derýasy]]
**Dunaý derýasy** (Irki *Danuvius* sözünden nemesçe: Donau, keltçe: **dānu*, manysy "akmak", slowakça we polýakça *Dunaj*, wengrçe *Duna*, rumynça *Dunărea*, Frakiýa/Dakiýa dilindäki “Donaris/Donare” sözünden, gadymy skandinaw dilinde *Duná*, türkçe *Tuna*, gadymy grek dilinde *Istros*, slowençe *Donava*, horwatça *Dunav*, serbçe *Дунав/Dunav*, bolgarça *Дунав*, ukrainçe *Дунай*) Ýewropa Bileleşiginiň iň uzyn, Ýewropanyň bolsa Wolga derýasyndan soň ikinji iň uzyn derýasydyr.

Ol Germaniýanyň Schwarzwald tokaýlygyndan gözbaş alyp gaýdaýan kiçi Brigach we Breg derýalarynyň adybir Donaueschingen nemes şäherinde goşulmagy bilen Dunaý derýasy diýlip atlandyrylýar. Dunaý derýasy gündogara tarap 2550&nbsp;km (1771 mil) çemesi akyp, birnäçe orta we merkezi ýewropa paýtagtlarynyň içinden geçýär we Rumyniýa bilen Ukrainada ýerleşýän Dunaý deltasynyň üsti bilen Gara deňze baryp guýýar.

Taryhda Rim imperiýasynyň gadymky sepgidi hökmünde tanalýan bu derýa on sany ýurduň içinden akyp geçýär – ýa-da olaryň serhediniň bir bölegini düzýär: Germaniýa (7.5%), Awstriýa (10.3%), Slowakiýa (5.8%), Wengriýa (11.7%), Horwatiýa (4.5%), Serbiýa (10.3%), Rumyniýa (28.9%), Bolgariýa (5.2%), Moldowa (1.7%), we Ukraina (3.8%). Mundan hem başga onuň basseýni ýene dokuz sany ýurdy öz içine alýar: Italiýa (0.15%), Polşa (0.09%), Şweýsariýa (0.32%), Çehiýa (2.6%), Sloweniýa (2.2%), Bosniýa we Gersegowina (4.8%), Montenegro, Makedoniýa respublikasy we Albaniýa (0.03%).

## Ady
[thumb|250px|[Visegrád, Wengriýa]]
Dunaý derýasy dürli dillerde dürlüçe atlandyrylýar:

* Iňlisçe: *Danube*
* Bolgarça: *Дунав* (*Dunav*)
* Çehçe, polýakça we slowakça: *Dunaj*
* Nemesçe: *Donau*
* Wengrçe: *Duna* 
* Slowençe: *Donava*
* Horwatça: *Dunav*
* Serbçe: *Dunav/Дунав* 
* Rumynça: *Dunăre, Dunărea* 
* Rusça we ukrainçe: *Дунáй* (*Dunay*)
* Latynça: *Danubius, Danuvius, Ister* 
* Gadymy grekçe: *Istros*
* Türkçe: *Tuna*

[thumb|200px|[Esztergom we Štúrovo, Wengriýa we Slowakiýa]]
Dunaý derýasy aşakdaky ýurtlardan we dört sany paýtagt şäherden akyp geçýär. Şeýle hormat dünýä boýunça diňe Dunaý derýasyna degişlidir:

* Germaniýa
* Awstriýa
** **[[Wena]]** 
* Slowakiýa
** **[[Bratislawa]]** 
* Wengriýa
** **[[Budapeşt]]** 
* Horwatiýa
* Serbiýa
** **[[Belgrad]]** 
* Rumyniýa
* Bolgariýa
* Ukraina
* Moldowa

[thumb|300px|right| [Đerdap, Serbia]]

thumb|200px|Dunaý derýasy Ulmda

[thumb|200px|Dunaý derýasy [Wenada]]

[thumb|200px|[Wena, Awstriýa]]
[thumb|200px|[Bratislava]]

Kategoriýa:Derýalar
Basseýn

**Basseýn** ýagşyň ýa-da erän garyň suwunyň derýa, köl, howdan, estuariý, batgalyk, deňiz ýa-da okean ýaly suw giňişligine tarap akýan ýeri bolan gury ýer giňişligidir.  Basseýne suwuň akýan çeşmeleridir derýalary, şeýle-de  şol akabalara suw berýän gury ýer bölegini öz içine alýar  hem-de ýanaşyk basseýnlerden taraz arkaly bölünip aýrylýar.

Kategoriýa:Geografiýa
Gara deňiz

**Gara deňiz** günorta-gündogar Ýewropa, Kawkaz we Anatoliýa ýarymadasy bilen gurşalan ýapyk deňizdir. Ol Ortaýer hem-de Egeý deňizleri arkaly Atlantik okeana birigýär. 
thumb|right|250px|Gara deňziň kartasy.
[thumb|right|250px|Gara deňziň [NASA tarapyndan taýýarlanylan illýustrasiýasy.]]


Image:black_sea_fauna_jelly_01.jpg|Meduza, rumyn kenarynda.
Image:black_sea_fauna_actinia_01.jpg|Aktiniýa, rumyn kenarynda.
Image:black_sea_fauna_goby_01.jpg|Müňňürt, rumyn kenarynda.
Image:black_sea_fauna_stingray_01.jpg|Elektrikli skat, rumyn kenarynda.



Kategoriýa:Deňiz