open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arçaýew Myrat Gurbandurdyýewiç

Arçaýew Myrat Gurbandurdyýewiç - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1987-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 2009-njy ýylda Harkowyň politehniki institutyny ýangyjyň we uglerod materiallarynyň himiki tilsimaty hünari boýunça tamamlady.

## Zähmet ýoly
2011-2012-nji ýyllarda Günorta Ýolöten-Osman gaz kondensat ýatagyny (2012-nji ýyldan «Galkynyş» gaz käni) işläp geçmek bölümçesiniň inženeri bolup işledi. «Türkmengaz» döwlet konserniniň Nebit we gaz institutynyň nebit we gaz ýataklaryny işläp geçmek bölüminiň inženeri bolup işledi.
2012-2017-nji ýyllarda - «Türkmengaz» döwlet konserniniň tebigy gazy we suwuklandyrylan gazy daşary ýurtlara satmak müdirliginiň baş hünärmeni, başlygynyň orunbasary wezipelerinde işledi.
2017-nji ýylyň mart aýyndan aprel aýyna çenii «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygynyň orunbasary.
04.2017-01.12.2017-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň döwlet ministriniň - «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetrirýär.
01.12.2017-nji ýylda «Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygy wezipesine bellendi.

## Çeşmeler
* Myrat Arçaýew Döwlet ministri – “Türkmengaz” döwlet konserniniň başlygy wezipesine bellendi

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №326 (28910) 2017-nji ýylyň dekabr aýynyň 2-si, S.1.
Agamyradow Pürli Nurmämmedowiç

**Agamyradow Pürli Nurmämmedowiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1962-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1986-njy ýylda Türkmen halk hojalyk institutyny tamamlady. Hünäri boýunça ykdysatçy. Ykdysady ylymlaryň kandidaty.

## Zähmet ýoly
1979-njy ýylda Aşgabat şäheriniň Abatlaýyş-gurluşyk müdirliginde işçi bolup işe başlady. 1986-1990-njy ýyllarda Türkmen halk hojalyk institutynda mugallym bolup işledi.
1990-1993-nji ýyllarda Belarus döwlet ykdysady uniwersitetiniň aspiranty.
1993-2002-nji ýyllarda Türkmen halk hojalyk institutynyň uly mugallymy.
2002-2008-nji ýyllarda Aşgabat şäher häkimliginiň düzümlerinde ýolbaşçy wezipelerde işledi.
2008-nji ýylda Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň rektory wezipesine bellenildi.
04.2015-26.01.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň bilim ministri.
26.01.2018-nji ýylda  Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi.

## Döwlet sylaglary we atlary
* «Watana bolan söýgüsi üçin» medaly, 
* «Magtymguly Pyragy» medaly, 
* «Garaşsyzlygyň 20 ýyllygyna» ýubileý medaly, 
* «Garaşsyz, Baky Bitarap Türkmenistan» ýubileý medaly, 
* «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna» atly ýubileý medaly.

## Çeşmeler
* Türkmenistanyň Prezidenti ministrlikleriň we pudak edaralarynyň birnäçesiniň ýolbaşçylaryny belledi //www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №24-25 (28961) 2018-nji ýylyň ýanwar aýynyň 27-si, S.2.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Kategoriýa:Türkmen Syýasatçylary
Sylapow Muhammetseýit Babaýewiç

**Sylapow Muhammetseýit Babaýewiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1978-nji ýylda Mary welaýatynyň Sakarçäge etrabynyň Garaýap obasynda doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1999-njy ýlda Türkmen halk hojalyk institutyny tamamlady. Hünäri boýunça ykdysatçy-menejer.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 1999-njy ýylda «ANAIS» hususy kärhanasynda hasapçy wezipesinde başlady.
2000-2002-nji ýyllarda Durmuş taýdan üpjünçilik ministrliginiň pensiýalar müdirliginiň esasy hünärmeni.
2002-2011-nji ýyllar aralygynda Durmuş taýdan üpjünçilik ministrliginiň gözegçilik-derňew bölüminiň baş hünärmeni, bölüm başlygynyň orunbasary, pensiýalar müdirliginiň başlygynyň wezipesini ýerine ýetiriji, başlygy wezipelerinde işledi.
2011-nji ýylyň aprel aýyndan iýun aýyna çenli Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrliginiň Pensiýa üpjünçiligi müdirliginiň başlygy.
2011-2016-njy ýyllarda şu ministriigiň zähmet gory we iş üpjünçilik müdirliginiň başlygy wezipelerinde işledi.
2016-2017-nji ýyllarda Türkmenistanyň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministriniň orunbasary. 
12.2017-26.01.2018-nji ýyllarda Türkmenistanyň zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministriniň, Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň müdiriýetiniň başlygynyň wezipelerini wagtlaýyn ýerine ýetiriji.
26.01.2018-nji ýyldan Türkmenistanyň zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministri, Türkmenistanyň Pensiýa gaznasynyň müdiriýetiniň başlygy wezipelerine bellendi.

## Döwlet sylaglary we atlary
* «Watana bolan söýgüsi üçin» medaly.

## Çeşmeler
* Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden //www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №24-25 (28961) 2018-nji ýylyň ýanwar aýynyň 27-si, S.3.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Abdyýewa Bahargül Gurbanmyradowna

**Abdyýewa Bahargül Gurbanmyradowna** - Türkmenistanyň öňki döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1974-nji ýylda Balkan welaýatynyň Etrek etrabynyň Etrek şäherçesinde doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1999-njy ýylda Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutyny tamamlady. Hünäri boýunça dilçi we edebiyatçy, iňlis dili we edebiçaty mugallymy.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 1991-nji ýylda «Başgaragumgurluşyk» trestiniň Abadan gurluşyk materiallary we konstruksiýalar kombinatynyň çagalar bagynda başlaýar.
1992-1994-nji ýyllarda Aşgabat şäherindäki «Abadan» halyçylyk kombinatynyň çagalar bagynyň terbiýeçisi bolup işleýär.
1994-1995-nji ýyllarda Aşgabat şäheriniň Abadan etrap häkimliginiň durmuş ykdysady üpjünçilik bölüminde dürli wezipelerde işledi. 
1995-1999-njy ýyllarda Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň iňlis dili kafedrasynyň uly laboranty.
2007-2011-nji ýyllarda bu ýokary okuw mekdebiniň iňlis dili kafedrasynyň mugallymy.
2011-2014-nji ýyllarda Türkmen döwlet maliýe institutynyň jemgyýeti öwreniş ylymlary kafedrasynyň mugallymy, institutyň daşary ýurt dilleri kafedrasynyň uly mugallymy wezipelerinde işledi.
07.11.2014-01.12.2017-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Medeniýet ministriniň orunbasary wezipesinde işledi.
01.12.2017-26.01.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň medeniýet bölüminiň müdiri.
26.01.2018-04.07.2020-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary.

## Çeşmeler
* Döwlet Baştutanymyz uç wise-premýeri wezipä belledi //www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №24-25 (28961) 2018-nji ýylyň ýanwar aýynyň 27-si, S.2.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Gulgeldiýew Daýanç Ýaranowiç

**Gulgeldiýew Daýanç Ýaranowiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1980-nji ýylda Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynda doguldy. 

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 2003-nji ýylda Türkmenistanyň Milli sport we syýahatçylyk instituny tamamlady. Hünäri boyunça tälimçi, hukukçy-menejer.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 2005-nji ýylda «Olimp» orta sport mekdebinde usulyýetçi wezipesinde başlady. 
2006-2009-njy ýyllarda Türkmenistanyň Syýahatçylyk we sport baradaky döwlet komitetinde baş hünärmen wezipesinde işledi.
2009-2011-nji ýyllarda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň döwlet diwanynyň gullukçylaryny gaýtadan taýýarlaýan okuwlaryň diňleýjisi (möhleti iki ýyl).
2011-2013-nji ýyllarda Syýahatçylyk we sport baradaky döwlet komitetiniň sport bölüminiň baş hünärmeni, başlygyň orunbasary, halkara gatnaşyklar bölüminiň başlygy wezipelerinde işledi.
2013-2017-nji ýyllarda Ýapyk binalarda we soweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlaryna taýýarlyk görmek baradaky Ýerine ýetiriji komitetiň başlygy.
12.2017-26.01.2018-ni ýyllar aralygynda Aşgabat şäher häkimliginiň Olimpiýa şäherçesini dolandyryş müdirliginiň baş direktory.
2018-nji ýylyň 26-njy ýanwarynda Türkmenistanyň sport we ýaşlar syýasaty ministri wezipesine bellendi.

## Döwlet sylaglary we atlary
* «Magtymguly Pyragy» medaly, 
* «Garaşsyz, Baky Bitarap Türkmenistan» ýubileý medaly, 
* «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna» ýubileý medaly,
* «Watana bolan söýgüsi üçin» medaly.

## Çeşmeler
* Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden //www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №24-25 (28961) 2018-nji ýylyň ýanwar aýynyň 27-si, S.4.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Geldinyýazow Mämmetmyrat

**Geldinyýazow Mämmetmyrat** — Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1971-nji ýylda Balkan welaýatynyň Jebel şäherçesinde doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1993-nji ýylda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetini tamamlady. Hünäri boýunça himiýa mugallymy.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 1993-nji ýylda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň mugallymy wezipesinde başlady.
1999-2010-njy ýyllarda bu ýokary okuw mekdebiniň himiýa kafedrasynyň uly mugallymy.
2010-2011-nji ýyllarda himiýa-biologiýa fakultetiniň organiki we fizkolloid himiýa kafedrasynyň uly mugallymy wezipelerinde işledi.
2011- 2014-nji ýyllarda Beki Seýtäkow adyndaky Mugallymçylyk mekdebiniň direktory wezipesinde işledi.
01.2014-26.01.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Mejlisiniň Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygy.
26.01.2018-nji ýylda Türkmenistanyň bilim ministri wezipesine bellendi.

## Döwlet sylaglary we atlary
* «Magtymguly Pyragy» medaly, 
* «Garaşsyz, Baky Bitarap Türkmenistan» ýubileý medaly, 
* «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna» ýubileý medaly,
* «Watana bolan söýgüsi üçin» medaly.

## Çeşmeler
* Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden //www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №24-25 (28961) 2018-nji ýylyň ýanwar aýynyň 27-si, S.3.

Kategoriýa:Türkmenistan bilimi
Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Kategoriýa:Türkmen Syýasatçylary
Atamyradow Azat Sylapowiç

**Atamyradow Azat Sylapowiç** – Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1985-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. 

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 2007-nji ýylda Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutyny demir ýol ulagynda awtomatika, telemehanika we aragatnaşyk hünäri boyunça tamamlady.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 2001-njy ýylda Aşgabat şäheriniň «Gurluşyk» hojalyk şereketiniň awtoulag abatlaýjysy bolup başlady.
2008-2013-nji ýyllarda Türkmenistanyň Demir ýol ulaglary ministrliginiň dürli edaralarynda zähmet çekdi.
2013-2015-nji ýyllarda Hasaplaşyk merkeziniň halkara hasaplaşyk bölüminiň ulag-ekspeditorüylyk bölümçesiniň başlygynyň orunbasary.
2015-2017-nji ýyllarda «Demir ýolçy» ýapyk görnüşli paýdarlar jemgyýetiniň başlygy.
2017-nji ýylyň oktýabr aýynda Türkmenistanyň demir ýol ulaglary ministriniň orunbasary wezipesine bellenildi.
12.2017-26.01.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň demir ýol ulaglary ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirijisi.
2018-nji ýylyň 26-njy ýanwarynda Türkmenistanyň demir ýol ulaglary ministri wezipesine bellendi.

## Çeşmeler
* Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden //www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №24-25 (28961) 2018-nji ýylyň ýanwar aýynyň 27-si, S.4.

Kategoriýa:Şahsyýetler
Iňlisler

**Iňlisler**  (iň. English) iňlis dilinde gürleýän  Angliýanyň ýerli milleti . Germanlaryň  5-nji asyrda Beýik Britaniýa göçmegi netijesinde emele gelen milletdir.  Angliýa Beýik Britaniýada ýerleşýän döwlet we adamlarynyň esasy uly bölegi Britan raýaty hasaplanýar.

Şuwagtky Iňlisleriň köpüsi Birleşen Karollyga degişli ýerlerden , Ýewropadan  hem-de Iňlis milletler birleşiginden(Commonwealth) göçüp gelenlerden ybaratdyr.

Iňlisler Iňlis dilinde gürleýärler ,Westminster sistemasyny, the umumy kanuny ullanýarlar we halkyň köpüsi kriket,, Futbol, regbi birleşik, regbili ga we Tenis bilen gyzyklanýar. Şular we beýleki Iňlis medeniýetleri dünýä  Britan imperiýasy tarapyndan ýaýrady.

## Iňlisleriň taryhy

### Irki Orta asyrlar
right|thumb|"Iňlisleriň ata-babalarnyň ilkinji gezek Germaniýadan Britaniýa aýak basmagy
Ilkinji 'Iňlisler' diýilip atlandyrylanlar  Anglosaksonlar hasaplanýar we olar Germanik taýpa ýakyn taýpa  hasaplanýar. Olar 5-nji asyrda gündogar we günorta Britaniýa Daniýanyň gündogaryndan  we Germaniýa demirgazygyndan güçip gelenlerdir. Anglosaksonlar Rimlileriň bu ýerdäki häkimiýetini  ýok edýärler we bu ýeriň adyna 'England' (Engla land - 'Anglalaryň ýeri ') diýip at goýupdyrlar. 

### Iňlisleriň birleşmegi
right|thumb|Günorta Beýik Britaniýa 600-nji ýyllarda Anglosaksonlaryň ýerleşmegi bilen dörän kiçi birsüri karollyklar..
Iňlisler 10-njy asyra çenli syýasy taýdan birleşmändiler. Şol sebäpli hem bu ýerlerde birsüri kiçi karollyklar döreýär. Olar Danlaryň bu ýerleri basyp almak üçin geleninden soňra 800-nji ýyllarda birleşýärler. Bu asyrda Angliçanyň ýarysy syýasy taýdan uzakmöhletli birleşmändiler. Syýasy taýdan uzaknöhletli birleşme 959-njy ýylda amala aşýar. 
### Dil
[thumb|250x250px|Resmi dili [Iňlis dili bolan ýa-da esasy bölegi iňlisçe gürleýän döwletler]]

## Iňlis ilaty

## Çeşmeler


### Notelist
Enermyradow Öwezmyrat Yslamowiç

**Enermyradow Öwezmyrat Yslamowiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1981-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. 

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 2005-nji ýylda Türkmen oba hojalyk uniwersitetini tamamlady. Hünäri boyunça agronom.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 2006-njy ýylda Türkmenistanyň Daşky gurşawy goramak we ýer serişdeleri baradaky döwlet komitetiniň «Türkmenýertaslama» institutynyň Aşgabat ýer gurluşyk gözleg ekspedisiýasynda gurluşykçy inzeneri wezipesinde başlady.
2007-2012-nji yyllarda Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Ahal welaýatynyň Ruhabat etrap geneşiniň jogapkär işgäri, Ruhabat etrap geneşiniň guramaçylyk bölüminiň müdiri, etrap geňeşiniň başlygy, Ahal welaýat geneşiniň başlygynyň orunbasary, başlygy, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň başlygynyň orunbasary wezipelerinde işleýär.
2012-nji yylda Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň Merkezi geňeşiniň başlygy wezipesine saýlanyldy.
2016-njy ýylyň aprel aýyndan maý aýyna çenli Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň ylym we tehnologiýa bölüminiň esasy hünärmeni. Şol ýylyň maý aýyndan iýul aýyna çenii Türkmenistanyň Oba we suw hojalyk ministrliginiň daşary ykdysady aragatnaşyk we marketing müdirliginiň başlygy.
07.2016-26.01.2018-nji ýyllarda Türkmenistanyň Agrar partiýasynyň Merkezi geňeşiniň başlygy wezipesinde işleýär. Türkmenistanyň Mejlisiniň IV we V çagyrylyşynyň deputaty.
2018-nji ýylyň 26-njy ýanwarynda Türkmenistanyň oba we suw hojalyk ministri wezipesine bellendi.

## Döwlet sylaglary we atlary
* «Magtymguly Pyragy» medaly, 
* «Garaşsyz, Baky Bitarap Türkmenistan» ýubileý medaly, 
* «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna» ýubileý medaly, 
* «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna» ýubileý medaly.

## Çeşmeler
* Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden //www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №24-25 (28961) 2018-nji ýylyň ýanwar aýynyň 27-si, S.4.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Selimow Söýençnazar Nurnazarowiç

**Selimow Söýençnazar Nurnazarowiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1983-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 2004-nji ýylda Türkmen politehniki institutyny tamamlady. Hünäri boýunça inzener-elektrik.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 2000-nji ýylda Aşgabat şäheriniň Ruhabat etrabynyň medeniýet bölüminde başlady.
2004-2006-njy ýyllarda Türkmenistanyň energetika toplumynyň dürli edaralarynda hünärmen wezipesinde işleýär.
2006-2008-nji ýyllarda Aşgabat şäher häkimliginiň Arhitektura we şäher gurluşygynyň baş müdirliginde zähmet çekdi. 
2010-2015-nji ýyllar aralygynda Aşgabat şäher häkimliginiň Arhitektura we şäher gurluşygynyň baş müdirliginiň hünärmeni.
2015-nji ýylyň aprel aýynda Aşgabat şäheriniň Arçabil etrabynyň häkiminiň orunbasary wezipesine bellenildi.
2017-nji ýylyň iýun aýyndan oktýabr aýyna çenli Aşgabat şäheriniň Berkararlyk etrabynyň hňkimi.
10.2017-26.01.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik ministriniň orunbasary, ministriň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji.
26.01.2018-nji ýyllar Türkmenistanyň gurluşyk we binagärlik ministri wezipesine bellendi.

## Çeşmeler
* Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinden //www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №24-25 (28961) 2018-nji ýylyň ýanwar aýynyň 27-si, S.3.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Meredow Myratgeldi Resulowiç

**Meredow Myratgeldi Resulowiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1977-nji ýylda Aşgabat şäherinde doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 2000-nji ýylda Türkmen politehniki institutyny dag inženeri hünäri boýunça tamamlady.

## Zähmet ýoly
2015-nji ýylda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasyny tamamlady.
Ýokary okuw mekdebini tamamlap, «Türkmengaz» döwlet konserniniň Nebit we gaz institutynda dürli wezipelerde işledi.
2013-2014-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň nebitgaz senagaty bölüminiň geologiýa bölümçesiniň müdiri.
2014-2016-njy ýyllarda Türkmenistanyň nebitgaz senagaty we mineral serişdeler ministriniň orunbasary.
2016-njy ýylyň ýanwar-iýul aýlarynda Türkmenistanyň nebitgaz ministri, Türkmenistanyň Ministrler Ka¬binetiniň ýanyndaky Gazylyp alynýan peýdaly magdanlaryň gorlary baradaky döwlet toparynyň geňeşiniň başlygy.
2016-njy	ýylyň iýul aýyndan 2017- nji ýylyň iýul aýyna çenli «Türkmennebitgazgurluşyk» döwlet konserniniň başlygy.
2017-nji	ýylyň iýul aýyndan dekabr aýyna çenii «Türkmengaz» döwlet konserniniň «Ýöriteleşdirilen gurluşyk-gurnama önümçilik» birleşiginiň başlygynyň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetirijisi.
12.2017-11.04.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň nebitgaz pudagynda alnyp barylýan aýratyn möhüm we düýpli gurluşyklara gözegçilik bölümi¬niň müdiri wezipesinde işledi.
11.04.2018-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi.

## Döwlet sylaglary we atlary
* «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna»  ýubileý medaly

## Çeşmeler
* Resmi habarlar //http://www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №91 (29027) 2018-nji ýylyň aprel aýynyň 12-si, S.2.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Gylyjow Çary Baýramowyç

**Gylyjow Çary Baýramowiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1974-nji ýylda Mary welaýatynyň Tagtabazar etrabynyň Sandykgaçy geňeşliginde doguldy. Milleti türkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1996-njy ýylda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetini hukuk öwreniş hünäri boýunça tamamlady.

## Zähmet ýoly
1996-1997-nji ýyllarda Balkanabat şaheriniň prokuraturasynda dürli wezipelerde işledi. 1999-2001-nji ýyllar aralygynda Balkan welaýat prokuraturasynda dürli wezipelerde işledi.
2001-2003-nji ýyllarda Türkmenistanyň Baş prokuraturasynyň Kazyýet kararlarynyň kanunçylygyna gözegçilik müdirliginiň prokurory, şol müdirligiň maglumat-usul toparynyň uly prokurory.
2003-2005-nji ýyllarda Türkmenistanyň Baş prokuraturasynyň Kazyýet kararlarynyň kanunçylygyna gözegçilik müdirliginiň başlygynyň orunbasarynyň wezipesini ýerine ýetirijisi.
2005-2012-nji ýyllarda Aşgabat şäheriniň prokurorynyň orunbasary.
2012-nji ýylda Türkmenistanyň Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygynyň orunbasary wezipesine bellenildi.
02.2016-11.04.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Ýokary gözegçilik edarasynyň başlygy.
11.04.2018-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi.

## Döwlet sylaglary we atlary
* «Watana bolan söýgüsi üçin» diýen medal

## Çeşmeler
* Resmi habarlar //http://www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №91 (29027) 2018-nji ýylyň aprel aýynyň 12-si, S.2.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Çakyýew Mämmethan Berdimyradowiç

**Çakyýew Mämmethan Berdimyradowiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.
## Doglan senesi we ýeri
1977-nji ýylda Balkan welaýatynyň Magtymguly etrabynyň Akkel geňeşliginde doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1997-nji ýylda Türkmen döwlet ulag we aragatnaşyk institutyny inžener-ykdysadyýetçi-menejer hünäri boýunça tamamlady.
2017-nji ýylda Türkmenistanyň Goranmak ministrliginiň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Harby institutynyň ýanyndaky Ýokary serkerdeler düzümi üçin akademiki fakulteti tamamlap, döwlet we harby dolandyryş hünärini ele aldy.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 1998-nji ýylda S.A.Nyýazow adyndaky «Ahalteke» atçylyk zawodynyň hasapçysy wezipesinde başlady.
1999-2008-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Içeri işler ministrliginiň Hojalyk müdirliginde dürli wezipelerde - awtomatizirlenen hasaby toparynyň uly inžener-programmisti, material hasaby bölümçesiniň başlygy, merkezleşdirilen hasaphanasynyň baş hasapçysy, emläk-tehnika we harby üpjünçilik bölüminiň başlygy, hojalyk müdirliginiň başlygynyň orunbasary, hojalyk mü¬dirliginiň başlygy wezipelerinde işledi.
2008-2014-nji ýyllarda Türkmenistanynň Içeri işler ministriniň orunbasary.
2014-2016-njy ýyllarda Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygynyň orunbasary.
2016-2017-nji ýyllarda Türkmenistanyň Döwlet gümrük gullugynyň başlygy.
06.2017-11.04.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň Ykdysady jenaýatlara garşy göreşmek baradaky döwlet gullugynyň direktory.
11.04.2018-nji ýylda Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary wezipesine bellendi.

## Döwlet sylaglary we atlary
* «Birkemsiz gullugy üçin» medaly
* «Mälikguly Berdimuhamedow» medaly 
* «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 20 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilen dabaraly harby ýörişe gatnaşyja» 
* «Türkmenistanyň Garaşsyzlygynyň 25 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilen dabaraly harby ýörişe gatnaşyja» ýubileý medaly 

## Çeşmeler
* Resmi habarlar //http://www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №91 (29027) 2018-nji ýylyň aprel aýynyň 12-si, S.2.

Kategoriýa:Türkmenistanyň Ministrler Kabineti
Mergenow Hoşgeldi Muhammetberdiýewiç

**Mergenow Hoşgeldi Muhammetberdiýewiç** - Türkmenistanyň döwlet işgäri.

## Doglan senesi we ýeri
1976-nji ýylda Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynyň Döwgala obasynda doguldy. Milleti turkmen.

## Bilimi we hünäri
Ýokary bilimli. 1998-nji ýylda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetini himik, himiya mugallymy hünari boýunça tamamlady.

## Zähmet ýoly
Zähmet ýoluna 1998-nji ýylda Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynyň Dowgala obasynyň 9-njy orta mekdebinde himiya mugallymy bolup başlady.
2004-2005-nji ýyllarda Energetika we senagat ministrliginiň «Türkmennebitgazgurluşyk» döwlet konserniniň Bäherden sement zawodynyň hil gözegçilik bölüminiň başlygynyň orunbasary.
2005-2012-nji ýyllarda Energetika we senagat ministrliginiň «Türkmensement» paýdarlar jemgyýetiniň Bäherden sement zawodynyň hil gözegçilik bölüminiň başlygy.
2012-2014-nji ýyllarda «Türkmensement» önümçilik birleşiginiň Balkan sement zawodynyň naharhanasynyň başlygy.
2014-2017-nji ýyla çenli Senagat ministrliginiň «Türkmensement» önümçilik birleşiginiň Balkan sement zawodynda baş inženeriň orunbasary, baş inženeriň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji, baş inžener wezipelerinde işledi.
2017-2018-nji ýyllarda Türkmenistanyň senagat ministriniň orunbasary.
01.2018-11.04.2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň senagat ministriniň wezipesini wagtlaýyn ýerine ýetiriji bolup işledi.
11.04.2018-nji ýylda Türkmenistanyň senagat ministry wezipesine bellendi.

## Çeşmeler
* Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisi //http://www.turkmenistan.gov.tm

## Edebiýat
* "Türkmenistan" gazeti, №91 (29027) 2018-nji ýylyň aprel aýynyň 12-si, S.2.

Kategoriýa:Türkmenistan
Kategoriýa:Türkmenistandaky ministrlikler
Körkak obasy

**Körkak obasy** — Türkmenistan Respublikasynyň Lebap welaýatynyň Döwletli etrabynda, etrap merkeziniň gündogar tarapynyň 14-nji kilometrinde ýerleşýär. Oba ilaty esasy çarwadarçylyk we daýhançylyk işi bilen meşgullanýar. Oba ilkibaşda döredilen wagtynda etrabyň Amyderýa maldarçylyk hojalygynyň 1-nji fermasy hökmünde ýagny, diňe çarwadarçylyk işlerini amala aşyrmak maksady bilen 1975-nji ýyllarda döredilýär. Ol döwürlerde oba ýaşaýjylary bary-ýogy 10-15 maşgaladan ybarat bolan. Häzirki wagtda obanyň ýaşaýjylarynyň maşgalalarynyň sany 300-den gowrak. Oba ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertleri gowy. Oba Türkmenistanyň uzak nokatlarynda bolandygyna garamazdan 1992-nji ýylda tebigy gaz bilen üpjün edilýär.

Kategoriýa:Lebap welaýaty
Anthony Bourdain

thumb|Bourdain 2014-nji ýylda
**Anthony Michael Bourdain** (1956 – 2018) Amerikally aktýor.

Kategoriýa:Aktýor
Kasymguly Babaýew

**Kasymguly Babaýew ** türkmen syýasatçysy. 2013 we 2018-nji ýyllar aralygynda Türkmenistanyň demokratik partiýasynyň başlygy wezipesini ýerine ýetirýär.

## Çeşmeler

Kategoriýa:Türkmen Syýasatçylary
Jelal Baýar

**Mahmut Jelal Baýar** (16 Maý 1883 – 22 Awgust 1986) Türkiýäniň 3-nji prezidenti (1950-1960) we türk syýasatçysy. ilki başda ol Türkiýäniň primer minstri wezipesinde 1937-1939 aralygynda işleýär. Jelal Baýar 22 Awgust 1986-njy ýylda  ýaşynda aradan çykýar.

## Çeşmeler

Kategoriýa:Turkiýäniň Prezidentleri
Buharestdäki adalat köşki

thumb|Adalat köşki 2016-njy ýyl
thumb|Adalat köşki 1900-njy ýyllarda
 **Adalat köşki** (rumynça) Rumyniýanyň  Buharest şäherinde ýerleşýär. Arhitektor Albert Ballu we Ýon Minku tarapyndan dizaýn edildi we 1890 we 1895-nji ýyllar aralygynda guruldy. 

Dambowita derýasynyň kenarynda,  5-nji etrapda (sektor 5) ýerleşýän kazyýetler öýidir. Soňky dikeldiş işi 2003-nji we 2006-njy ýyllar aralygynda edildi.   

Köşküň 690 sany otagy bar we jemi meýdany 33,235m2.

## Çeşemeler

Kategoriýa:Rumyniýanyň taryhy
Hinjiýan Uýgur Awtonom Etraby

**Hinjiýan uýgur awtonom etraby** (; , *Xinjang Uyĝur Aptonom Rayoni*; ) Demirgazyk-günbatar ýerleşýän welaýat derejesindäki Hytaýyň awtonom etraby. Bu etrap Hytayň adminstatiw bölüniş boýunça iň uly we dünýäniň 8-nji etraby. Bu etrabyň umumy meýdany  1.6 million km2. Hinjiýan welaýaty Hytaý bilen Hindistanyň arasyndaky baýlaşylmadyk Akaý Çin teretoriýasyny öz içine alýar. Hinjaýan etraby Mongoliýa, Russiýa, Gazagystan,Gyrgyzstan, Täjikistan,Owganystan,Päkistan we Hindistan döwletleri bilen araçäkleşýär. Karakoram, Kunlun daglary, Tiýan Şan daglary etrap serhediniň uly bölegini tutýar we etrabyň olar günbatar we günorta tarapynda ýerleşýär. Hinjiýan Tibet Awtonom Etraby we beýleki Gansu we Kingaý welaýatlary bilen araçäkleşýär. Taryhda Beýik Ýüpek ýolynyň başlanýan ýeri hasaplanýar.Ýakyn onýyllyklarda bu ýerde nebit we mineral reserwler tapyldy we Hinjiýan etraby Hytaýyň iň köp tebigy gaz çykarýan etrabydyr.

## Adminstratiw bölünişi

## Çeşmeler

Kategoriýa:Hytaý
Gadyr gijesi

**Gadyr gijesi **( لیلة القدر (Laylat al-Qadr) ‎‎), türkmençe **Perman gijesi**,**Sogap gijesi**,  **Ýazgytlaryň ýazylýan gijesi**, ýa-da **Sogaplaryň hasaplanýan gijesi**, Yslam dinine uýýanlar tarapyndan Gurhanyň  Mu­ham­met py­gam­bere goýberilen güni diýilip hasaplanylýar. Bu gün Remezan aýynyň soňky on güniniň içinde bir gün hasaplanýar. Musulmanlar Allanyň rehim edýän, özleriniň günälerinden bagyşlanýan, dilegleriniň kabul bolýan, Jebraýyl perişdäniň Gurhan kitaby ýere getiren güni diýip hasaplaýarlar. 

## Gurhanyň Muhammet pygambere goýberilmegi
Käbir teswirçiler Gurhan kitaby Muhammet pygambere 2 gezek goýberildi diýip çaklaýarlar; bir bölegi 'Gadyr gijesinde' Jebraýyl perişdäniň üsti bilen we beýleki bölegi 23 ýylyň dowamynda.  Ýöne käbir teswirçiler bolsa kitabyň esasy bölegi şol gijede gelenligini soňra bolsa aýat-aýat bolup Muhammet pygambere gelenligine ynanýarlar. Aýatlar ilkinji gezek Mekkäki Nur dagynyň Hyra gowagynda 610-njy ýylda Jebraýyl perişdäniň üsti bilen Muhammet pygambere indirilýär. Ilkinji süre Alak süresi(arapça ).(Çeşme görkezilmeli)

## Sene
Gijäniň takyk wagty Gurhanda aýdylmaýar.

### Sünni Musulmanlar
Musulman döwletlerde we dünýädäki Sünni jemgyýetinde Gadyr gijesi Remezan aýynyň soňky 10 günüň içinde täk bir gije diýilip hasaplanylýar. (21-nji, 23-nji, 25-nji, 27-nji ýa-da 29-njy) . Köp däplere görä Gadyr gijesi Remezan aýynyň 27-si diýilip kabul edilýär.

### Şaýy Musulmanlary
thumb|Eýranda Gadyr gijesi
thumb|Eýranda Jamkaran Metjidinde Gadyr gijesi
Şaýylar hem Gadyr gijesini Remezan aýynyň soňky 10 güniň täk gijesi  ýöne esasy 19-njy, 21-nji, 23-nji Remezan aýy hasaplaýarlar. Aýratyn hem 23-nji Remezan has möhüm gün diýip kabul edilýär.  Şaýy  ynanjyna görä Hezreti Ala 19-njy Remezanda 'Kufa Uly metjitinde' mihrapda namazda wagty hüjüm edilýär we 21-nji Remezanda aradan çykýar. 

## Gurhanda Gadyr gijesi
Gurhanda Gadyr gijesi hakynda Gadyr süresinde(Türkmençe ýazylşyny barlamaly) aýdylyp geçilýär.(aşakdaky terjime çekişmede barlanmaly)
# Şüphesiz biz Gurhany gadyr gijesinde indirdik.
# Gadyr gijesi näme, nireden bilýäňiz?
# Gadyr gijesi müň aýdan haýyrlydyr.
# Bu gijede, Rebleriň rugsady bilen melekler we Ruh(Jebraýyl), her iş üçin inerler-de inerler. 
# Ol gijede esenlik dolydyr. Tä garaňkylyk batýança.
Surah 97 (Gadyr süre), Aýat 1–5
## Türkmenistanda Gadyr gijesi
Türkmenistanda adatça her ýylyň gadyr gijesinde “Iş kesilenleriň mukaddes Gadyr gijesi mynasybetli günäsini geçmek hakyndaky” karar esasynda  türkmen jemgyýetiniň hem-de her bir maşgalanyň agzybirligini we bitewüligini has-da pugtalandyrmak maksady köp sany tussag(köplenç 1000 çemesi)tussaglykdan boşadylýar.

## Çeşmeler

Kategoriýa:Yslamyň taryhy
Demirgazyk-günbatar Hytaý

right|thumb|200x200px|Demirgazyk-günbatar Hytaý
**Demirgazyk-günbatar [[Hytaý Halk Respublikasy]]** (西北, Xīběi)  Hinjiýan we Ninhiýa awtonom etraplary we Şanhi, Gansu we Kinhaý welaýatlaryny öz içine alýar 

## Adminstratiw bölünşi

## Daşarky demirgazyk-günbatar Hytaý

**Daşarky demirgazyk-günbatar Hytaý** ()  ýerleri Hytaýyň Sin nasilşalygynyň dargamagy   Pekin gurultaýynda bolan ylalaşykdan soňra Russiýa imperiasyna berilýar. Bu ýerler Hinjiýan welaýatynyň günbatar bölegi we daşarky Mongoliýanyň dermirgazyk-günbatar bölegi we tutuş Tannu Ýuriýanhaýy öz içine alýar. Taryhda daşarky demirgazyk-günbatar Hytaý Çungariýanyň bir bölegi bolup durýar. Mançularyň XVIII asyrda Çungariýany ýeňmegi bilen bu ýerler Mançulara birikdirilýär. 

Öňki Sowet Soýuzynyň dagamagy bilen bu ýerler  häzirki Gazagystan, Kyrgyzstan, Tajikistan we Russianyň ýerlerine öwrüldi.

## Çeşmeler

Kategoriýa:Hytaý
Aratürük etraby

**Ýiwu (Aratürük) etraby** — Xinjiang Uyghur Autonomous Region  we Hami şäherinde ýerleşýän etrap.  Bu etrabyň umumy meýdany 19,511&nbsp;km2. 2002-nji ýylyň çaklamalaryna görä bu ýeriniň ilatynyň sany 20,000 adam.

## Ýerleşişi
Ýuwy etraby demirgazyk-günbatar welaýatyň we Karlik Şan dagy we Mongolian aralygynda ýerleşýär.  Etrabyň agyň daşyndaky ýerleriniň köp bölegi Gobi çölünde ýerleşýär.

Etrabyň köp  adamly ýerleri  Ýiwu derýasynyň golaýyndaky oazislerde ýaşaýarlar. Bu ýerlere günotadan demirgazyk ýerleri bolan Ýiwu şäheri (),  Weýzi hiýa şäherçesi (), we Laomao Hu şäheri  () degişlidir.

Kategoriýa:Hytaý
Adalat we Galkynyş Partiýasy

**Adalat we Galkynyş Partiýasy**  (), Türk dilindäki resmi gysgaldylyşy: **AK Parti**. Türkiýe döwletindäki bir syýasy partiýa. Öňki Osman imperiýasynyň yslamy garaýşyny we däplerini doktrinasy hökmünde ulanmak arkaly ösüş gazandy. Türkiýäniň iň köp agzaly partiýasydyr. 2001-nji ýylda guruldy. 2015-nji ýyla çenli 13 ýyllap mejlisiň uly bölegini eýeläp gelýärdi. Şu wagtky başlygy Rejep Taýýyp Erdogan bolup Türkiýäniň şu wagtky prezidentidir.

## Partiýanyň Başlyklary

## Saýlaw netjeleri
### Prezident saýlawlary

### [[Türkiýe respublikasynda umumy saýlawlar|Umumy saýlawlar]]

### Referendumlar

## Çeşmeler

Kategoriýa:Türkiýede syýasat
Bruno Mars

**Piter Jen Ernandes** (d. Oktaýbr 8, 1985), **Bruno Mars** ady bilen tanalaýar, amerikan aýdymçy, söz ýazyjy, produser we tansçy.Amerikanyň Hawaýi ştatynda  doguldy, 2003-nji ýylda Los Anjeles ştatyna göçdi we aýdymçylyk kariýerasyna başlady.  Motown Records-y taşlanyndan soňra Mars  :en:Atlantic Records bilen2009-njy ýylda ylalaşyk baglanşdy.Şol ýyl hem :en:The Smeezingtons gurdy.

Kategoriýa:Aýdymçylar
Türki halklary

thumb|350x350px|Gök reňkli ýerler-Resmi dili türki dil bolan döwletler, Gyzyl nokatlar - ilatyň aglaba bölegi türki dilinde gürleýänler
right|frameless|359x359px
**Türki halkary** (Gadymy türki dilinde: **𐱅𐰇𐰼𐰰**), Ýewraziýada materiginde ýaşaýan we Altaý dilileri maşgalasynyň bir bölegini düzýän Türk dilini  üýtgeşik görnüşde gürleýän etnik halklardyr. Dünýäde 200 milliondan gowrak türki ilat bar we olaryň üçden biri Türciýa döwletinde ýaşaýar.

## Demografiýa

Türki ilatyň 1995-nji ýylyň hasabyna görä sany 170 milliona ýetipdir. Şu wagtky takmyna göra 200-250 million adama golaý

## Çeşmeler
Şöhrat Söýünow

**Şöhrat Söýünow** (d. 8 Mart 1992) Altyn Asyr FK oýnaýan futbol oýunçysy. .  Türkmenistanyň milli futbol ýygyndysynda 13 gezek çykyş etdi.

## Kariýerasy
### Topar
Ilkinji oýunyny HTTU Aşgabat-da başlady . 2005-nji ýyldaAltyn Asyr FK toparyna geçdi.

### Halkara
Söýünow ulylaryň arasyndaky ilkinji oýunyny 23 Mart 2011-de Aziýanyň futbol konfedrasiýasynyň oýunynda Taýwana garşy oýnady.

### Halkara statistikasy

*Iň soňky gezek Mart 26,2017-ä görä ýasaldy.*

## Çeşmeler
Wenesuelanyň taryhy

**Wenesuelanyň taryhy** - Boliwar Wenesuela Respublikasynyň taryhy

1498-nji ýylda ýewropalylar Wenesuela aralaşýarlar. 1499-njy ýylda Alonso de Oheda Marakaýbo kölüni tapyp, bu ýurdy Wenesuela – “Kiçijik Wenesiýa” diýip atlandyrýar.

1520-nji ýyllarda bolsa ýurduň köp bölegi ýewropalylar tarapyndan koloniýalaşdyrylýar.

Wenesuelanyň häzirki ýerleşýän ýeri tä VIII asyra çenli Peru şalygynyň golastynda ekeni. Ýurduň ýokary indendant gullugy 1783-nji ýylda döredilýär. 1821-nji ýylda Wenesuela azat edijilik urşunyň netijesinde Beýik Kolimbiýanyň düzüminde garaşsyzlygyny gazanýar. 1829-njy ýylda bolsa Wenesuela federasiýanyň düzüminden çykyp, garaşsyzlygyny yglan edýär.

Şol günden tä XX asyryň ortalaryna çenli ýurdy dürli diktatorlar dolandyrýar. 1953-nji ýylyň 11-nji aprelinde ýurduň täze Konstitusiýasy kabul edilýär. Şol täze Konstitusiýa laýyklykda Wenesuelanyň Birleşen Ştatlary Wenesuela Respublikasy diýlip atlandyrylýar.
Egeý deňzi

Koordinatlar: [//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=ru&pagename=Ege%C3%BD_de%C5%88zi&params=39.2594_N_24.9525_E_type:waterbody 39°15′34″&nbsp;dg.&nbsp;g. 24°57′09″&nbsp;gd.&nbsp;u.﻿ / ﻿39.2594°&nbsp;dg.&nbsp;g. 24.9525°&nbsp;gd.&nbsp;u.﻿ / 39.2594; 24.9525]&nbsp;[//maps.google.com/maps?ll=39.2594,24.9525&q=39.2594,24.9525&spn=0.03,0.03&t=h&hl=ru (G)]&nbsp;(O)

**Egeý deňzi** (Grekçe: Αιγαίο Πέλαγος: "Egeo Pélagos", Türkçe:Ege denizi) , Balkan ýarymadasy we Anatoliýa aralygynda ýerleşýän, Ortaýer deňzi deňizine bagly bir deňizdir. 

## Geografik ýerleşişi
Egeý deňzi  Anatoliýa we Grek ýarymadasynda ýerleşýän  uly we kiçi  3000-e golaý ada we ada meňzeş gury ýer bölegini özünde jemleýär. 

Egeý deňzi golaýda bolan “Aegeis” ýa-da “Egeid” atly gury ýeriň uly böleginiň suwyň aşagynda galmagy netijesinde emele gelipdir. 

## Çeşmeler

Kategoriýa:Deňiz
Türkmenistanyň demokratik partiýasy

**Türkmenistanyň demokratik Partiýasy**  () (**TDP**) Türkmenistanyň syýasy partiýasydyr. Öňki Söwet partiýasy darganyndan soňra Saparmyrat Nyýazowyň 1990-2006-njy ýyllar aralygyn. Şu wagtky başlygy Ata Serdarow.

## Taryhy
TDP öňki Türkmenistan SSR-iň komunist partiýasy dargandan soňra ýerine dikeldildi.Içki gurluşy üýtgemän galdy. 

## Başlyklar

## Syýasaty
Hökümediň başyna geçmek isleýän oppozisýa partiýalaryň az bolmagy sebäpli , TDP köp ýerleri özünde jemleýär. Partiýanyň ideologiýasy Prezident  Saparmyrat Nyýazowyň döwründe "Türkmen milletçiligi" bolupdy. 

## Saýlaw nejileri
Türkmenistanda döwlet derejesinde döwlet deputatlarynyň we prezidentilik saýawlary bolýar. 

### Prezident saýlawlary

### Parlament saýlawlary

## Çeşmeler
Senagatçylar we Telekeçiler partiýasy

**Türkmenistanyň Senagatçylar we Telekeçiler partiýasy** () (TSTP )Türkmenistanda hereket edýän syýasy partiýadyr. 2012-nji ýylyň awgust aýynda ilkinji oppozisýa partiýa hökmünde döredildi.  . Şu wagky başlygy Saparmyrat Esenowiç Owganow. Ilkinji gezek Prezidentlik saýlawlaryna 2017-nji ýylda “Rysgal” Paýdarlar täjirçilik bankynyň müdiriýetiniň başlygy Bekmyrat Sähetmyradowiç Atalyýew dalaşgär görkezildi.

## Salgylanmalar
Amimiỳä

**Amimiỳä** – gipomimiỳanyń ỳokary derejesi bolup, ỳüz muskullarynyń hereketsizligi bilen häsiỳetlenip, perde şekilli ỳüz keşbi döredilỳär we üýtgemän durỳar. Amimiỳä kör dogan çagalara mahsusdyr, sebäbi olar ulularyń mimikasyny görmeỳärler we şonuń esasynda hem ol hereketleri özünde jemläp bilmeỳärler.

## Çeşme

Kategoriýa:Psihika
Kategoriýa:Nerw ulgamynyň keselleri
Aleksetimiỳä

**Aleksetimiýä** – emosional ýagdaýlaryň dil üsti bilen (werballaşmagynyň) berip biljek mümkinçilikleriniň azalmagy. (1968-nji ýylda sözlüge girizildi. Ol birnäçe görnüşde ýüze çykýar:

# Özüniň başdan geçirmelerini, duýgularyny aňlamakda kynçylyk çekende;
# Beden we duýgularynyň arasynda tapawutlylyk ýüze çykanda, beden duýmalary we duýgular.
# Adam öz pikirini manylaşdyrmakda we keşp bermekde kynçylyk çekende; hyýalyň we fantaziýanyň pesligi.

Boýkonyň bellemegine görä beýle kynçylyk emosional duýgurlygyň kütelmegi ýa-da başdan geçirmeler güýçli bolup, ony hem akylynda suratlandyryp bilmeýär.

## Çeşme

Kategoriýa:Psihologiýa
Ahal welaýatynyň administratiw bölünişi

Ahal welaýaty administratiw taýdan 7 etraba bölünýär. Ahal welaýatynda 1 şäher, 13 şäherçe, 103 geňeşlik we  277 oba ilatly ýerleri bar.

## Etraplary
# Ak bugdaý etraby
# Babadaýhan etraby
# Bäherden etraby
# Gökdepe etraby
# Kaka etraby
# Sarahs etraby
# Tejen etraby

Kategoriýa:Ahal welaýaty
Awesta

**Awesta** — bu gadymy diniñ esasy ýörelgeleri, düzgünleri beýan edilen kitapdyr. Kitabyñ iñ irki yazylan döwri b.e öñki II müñýyllyklara aralaşýar. Sasanylar döwründe arameý (gadymy Eýran) hatlary bilen üsti ýetirilipdir. Awestada Margiýananyñ ady tutulýar. Dorän ýeri hem Margiýana bolaýmagy mümkindir. Awesta 21 kitapdan ýada bölümden ybarat bolupdyr. Rowaýatlara görä Awesta kitaby Zaratuştra dirikä 30 müñ öküziñ derisine zer altyn bilen ýazylanmyş. Aleksandr Makedoniýaly Eýrany basyp alyp, merkezi şäher Persepoly otlanda ol hem ýananmyş.

Ahuramazada - Ahraman ýagşylygyñ we şeriñ hudaýlary hasaplanýar.

## Çeşme

Kategoriýa:Sasanylar döwleti
Žan-Žak Russo

Žan-Žak Russo (**Jean-Jacques Rousseau**) - Ženewaly filosof, ýazyjy we kompozitor. 1712-nji ýylyň 28-nji iýunynda Ženewada dünýä indi, 1778-nji ýylyň 2-nji iýulynda aradan çykdy. Onuň  syýasy filosofiýasy  tutuş Ýewropada Aýdyňlanma prosesine, Fransuz rewolýusiýasyna we modern syýasy we bilim düşünjesine täsir ýetiren hasaplanýar.

## Biografiýasy
Russo 1712-nji ýylyň 28-nji iýunynda Ženewada dünýä indi, şol wagtlar Ženewa şäher-döwletidi. Russo Katolik ybadathanasynda baptiz edildi we Katolik maşgalada ýetişdi. Gysga wagt aralygynda Fransua Luis de Warens bilen bile ýaşady. 20 ýaşlarynyň başynda filosofiýa, matematika we aýdym-saz talyby boldy. 27 ýaşynda terbiýeçi hökmünde işe başlady.

1742-nji ýylda Pariždäki Ylymlar akademiýasyna özüniň sifrli saz notasiýasyny hödürlemek üçin Pariže göçdi, emma onuň bu açyşy akademiýa tarapyndan ret edildi.

Ömri boýunça ol käte katolik käte kalwinist bolup dowam etdi. 1754-nji ýylda Parižden Ženewa dolandy we ýene kalwinizme geçdi.

1755-nji ýylda "*Ynsanlaryň arasyndaky deňsizligiň asly*" atly kitabyny tamamlady. Russo ömrüniň dowamyny dürli ýerlerde geçirdi. 1778-nji ýylyň 2-nji iýulynda gyzamyk ganamasy netijesinde aradan çykdy.

## Filosofiýasy we dünýägaraýşy
Russo "Ynsanlaryň arasyndaky deňsizligiň asly" atly kitabynda ynsanlaryň dogluşdan deňdigini aýtmak bilen başlaýar. Ol bu kitabynda ynsanlaryň arasynda deňsizlikleriň, gulçulygyň, sosial deňsizligiň nähili we näme sebäplerden ýüze çykýandygy barada durup geçýär.
Mani

**Maniheýçilik** — görnükli ýazyjy, hudožnik we alym täze dini taglymaty dörediji Mani ibn Patik 216 ý 14-nji aprelde Wawilonda dogulýar. Ejesi Merýem Parfiýaly bolup, Arşakitler bilen garyndaş bolupdyr. Kakasy Patik Hemedanly bolup ol hem Arşanitler maşgalasyndan bilen garyndaş bolupdyr. Soñ ol Hindistana,Turana, Wawilona, Midiýa aýlanyp öz dini taglymatyny ýaýradýar.Ol Şapur I bilen hem tanyşýar. 261 ý Müsürde bolýar, ol ýerde hem öz dinini ýaýradýar. Ol Şapur I ogly Ormizda I döwründe 272-273 ýylda hem dinini ündäp gezýär. Tagta Şapur I başga ogly Bahram I ( 273-76ý.ý ) ýerly ruhanylar Manynyñ taglymatyny ýazgarýarlar we Bahram I hem oña garşy goýýarlar. Bahram I Manini 276 ýylda zyndana taşlaýar. Mani ol ýerde jebir çekip ölýär.

## Çeşme

Kategoriýa:Sasanylar döwleti
Jin Bodin

Jin Bodin (1530 - 1596) iňlisçe: Jean Bodin, Fransuz hukukçy, taryhçy we syýasy filozof.

## Eserleri
Bodin öz kitaplaryny adatça Fransuz dilinde ýazandygy we eserleri soňra Latin diline terjime edilendigi beýan edilýär. Bodin taryh, ykdysadyýet, syýasat, jadygöýlük we tebigy filosofiýa barada kitaplar ýazdy.

### ''Methodus ad facilem historiarum cognitionem''
"Taryh öwrenmegiň aňsat usuly." Bodin Fransiýada bu kitaby üçin taryhçy hökmünde ykrar edilýär. Bodin bu kitabyny 1566-njy ýylda ýazýar.

### Economic thought: the ''Reply to Malestroit''

### The ''Theatrum''

### ''Les Six livres de la République''

### ''De la démonomanie des sorciers''

## Syýasy garaýyşlary

### Häkimiýet, döwlet we hökmürowanlyk baradaky garaýyşlary
Jin Bodin ""Döwletiň alty kitaby" (fransuzça: Les Six livres de la République)" atly kitabynda döwlet adalgasynyň kesgitlemesini bermek bilen başlaýar. Ol bu kitabynda döwleti "Döwlet, birnäçe maşgalanyň we olaryň ortak mülkiýetiniň hökmürowan güýji tarapyndan dolandyrylmasydyr" diýip kesgitleýär.

"Döwletiň alty kitaby" (fransuzça: Les Six livres de la République) atly kitaby Saint Barthelemy gyrgynçylygyndan soňra Protestant ýazyjylar tarapyndan ýaýradylan eserlere jogap sypatyndadyr.

Bodine görä döwlet hukuka uýgun kanuny bir guramadyr, döwlet ýagşylyk, şatlyk, tertip ýaly meseleleri öz içine almak bilen olardan has ötede bir maksada ýetmek üçindir. Asyl elementi maşgala bolan döwleti döwlet edýän jemgyýetiň agzybirligini we bütewiligini emele getirýän hökmürowan güýçdir.

Bodine görä hökmürowanlyk dowamly - hemişelik güýçdür sebäbi hökümetler üýtgese hem jemgyýet şo durşuna galýar. Bodine görä hökmürowanlygyň özi kanunlara bagly däldir, hökmürowanlyk ne-hä özünden öňki kanunlara baglydyr ne-de öz döreden kanunlaryna baglydyr. Bodin aýtmagyna görä hökmürowan adam öz elini baglap bilmez.

Bodine görä hökmürowanlyk hemme zatdan öňürti umumy we hemmeler üçin kanun çykaryp bilmek we kanunlary üýtgedip bilmek häkimiýetidir. Hökmürowan güýç kanun çykarýarka ýa-da kanun özgerdýärkä ýa-da kanuny ýatyrýarka ne özünden ýokary, ne özüne deň ne-de başga islendik bir güýjüň oňlamagyna mätäçdir.

Bodine görä däp dessurlar hökmürowan güýji kanun çykarýarka çäklendirip bilmez, hökmürowan güýç söweş çykarar - asudalygy berkarar eder, kazyýetde soňky we jemleýji hökmi berer, ýokary derejeli ygtyýarlylary wezipä bellär, pul çykarar, salgyt goýar we etmişlileriň günäsini geçer. 

### Döwlet dolandyryş usuly baradaky garaýyşlary
Bodin döwlet dolandyryşynda monarhiýa tarapdarydyr we oňa görä monarhiýa tebigy tertibe iň jaýdar dolandyryş usulydy. Bodin monarhiýa tarapdarlygyny şeýle düşündirýär: "Döwletiň modeli bolan maşgalalarda ýeke-täk ýolbaşçy bardyr, asmanda ýeke-täk gün bardyr, älemde ýeke Taňry bardyr."

Absolýut emma garawsyz däl monarhiýa tarapdary bolan Bodin hökmürowan şa bilen halk arasynda danyşment organ hökmünde senato, parlament we Etats-Generaux atly guramalary görkezýär emma bu guramalaryň karar organy däldigini, bolup hem biljek däldigini aýdýar, sebäbi, oňa görä, hökmürowanlyk bölünmez, hiç bir zada tabyn däldir we bir adamyň eýeçiligindedir.  

## Salgylanmalar
Ynsan we raýat hukuklary jarnamasy

Ynsan we raýat hukuklary jarnamasy (Fransuzça: *La Déclaration des droits de l'Homme et du citoyen*) Fransuz rewolýusiýasynyň esasy bolan, 26 maddadan ybarat, 1789-njy ýylyň 26-njy awgustynda demokratiýa we erkinlik sebäp görkezilip çekilen jarnamadyr. Bu jarnama Fransiýa mejlisinde kabul edildi we 1791-nji ýyldaky Fransiýa konstitusiýasynyň öňbaşçysy hasaplanýar.

Bu jarnama 26 maddadan ybaratdyr. Jarnama ynsanlaryň dogluşdan deňdigini we deň ýaşamalydygyny, zulma garşy durmaga haklary bardygyny, hökmürowanlygyň halka esaslanmalydygyny, adamlar günäkärdigi subut edilýänçä bigünä hasaplanmalydygy we ş.m. temalaryň üstünde durup geçýär.
Babofizm

**Babofizm** — hakyky deňlik pelsepesi. Fransuz rewolýusiýasy ýyllarynda "defakto, hakyky deňlik" ýörelgelerini öňe süren Fransua Noel Babof adyna atlandyrylan düşünje,

## Tükedişde deňlik
Babofyň öňe sürýän tertibi tükedişde deňlik ýörelgesine esaslanýar. Babof tükedişde deňlik düşünjesi barada "ortak ýeglik we ortak bagtlylyk öndürilen hümmetden deň peýdalanmakdadyr" diýýär. Babof her kimiň ortak önümçilikden öz paýyna düşeni alyp bilmegi üçin her kimiň bu önümçilige gatnaşmalydygyny we deň paýlaşma ýörelgesine eýerilmelidigini, diňe maýyplar we 60 ýaşdan geçenleriň bu önümçilikden azat bolup biljekdigini aýdýar.  

## Babofizmiň täsiri, kabul edilşi we ähmiýeti
Babofizm açlyga we ýoksullyga garşy reaksiýa hökmünde görlüp bilner. Jek Tuçara görä Babofizm pelsepesi senagatlaşýan çylşyrymly jemgyýetler üçin maksadalaýyk däldir. Babofizm düşünjesi paýlaşma komunizmidir.

## Salgylanmalar

Kategoriýa:Filosofiýa
Edmund Börk

thumb

**Edmund Börk** (Iňlisçe: Edmund Burke) - (12/01/1979 - 9/7/1797), Angliýaly syýasatçy, ýazyjy, orator, syýasy teoriýaçy, filosof.

## Dünýagaraýyşlary
Edmund Börk Fransuz rewolýusiýasyndaky Ynsan we raýat haklary jarnamasynyň Birleşen Şalyk üçin howplydygyny pikir edýärdi. Börk bu jarnamadaky şu nokatlara nägilelik bildirýärdi:

* Jemgyýetçilik şertnamasy.
* Halka daýanýan hökmürowanlyk
* Ynsan haklary

## Çeşmeler

Kategoriýa:Şahsyýetler
Ruslar

**Ruslar** (, *russkiýe*) — gündogar ýewropada ýaşaýan gündogar slawýan etnik toparyna degişli bir milletdir. Ruslaryň aglaba bölegi şu wagtky Russiýa Federasiýasynyň çäginde ýaşaýar.  Beýleki uly bir bölegi bolsa öňki söwet döwletleriniň çäklerinde ýaşaýarlar. Ýene-de beýleki bir uly topary bolsa Birleşen ştatlarda, Germaniýa, Kanada we Ysraýyl döwletlerinde ýaşaýarlar. Ruslar ýewropada ilat sany boýunça iň köp adamly milletdir.

Ruslar köp däpleri we medeniýetleri gündogar slawýan halkarynyň aýratyn hem Belaruslaryň we Ukrainlaryň däplerine we medeniýetlerine meňzeýär. Olaryň aglaba bölegi din hökmünde  Ortodoks hristiýançylygyna ynanýarlar. Rus dili  Russiýanyň, Belarusiýanyň, Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň resmi dilidir. Käbir öňki söwet döwletlerinde  ikinji dil hökmünde gürlenilýär.

## İlaty
 
2010-njy ýylyň hasabyna göra dünýäde 129 million ruslar ýaşaýar. Olaryň 86% Russiýada , 11.5% GDA döwletlerinde we Baltika döwletlerinde , 2.5% bolsa dünýäniň beýleki ýurtlarynda ýaşaýarlar.

## Diaspora(bölünişik)
Rus halkynyň käbir bölegi Rus imperiýasy we Sowet Saýuzy wagtlarynda oturumly ýerlerinden göçmeli edilýärler. 

1917-nji ýylda oktýabr rewolýusiýasy we halk gozgolaňlaryndan soňra köp ruslar Bolşewik režimi astynda öz ýerlerinden göçmeli edilýärler. Millionlap adamlar bosgun ýagdaýyna düşýärler. Köp ak emigrantlar Aklaryň hereketine gatnaşany üçin gaçyp gidýärler we beýleki käbir ruslar täze režime görä öňki söwet döwletlerine göçmeli edilýärler.

Russiýadan daşarda ýaşaýan ruslaryň aglaba bölegi öňki sowet döwletlerinde(Ukraina (8 million), Gazagystan (3.8 million), belarusiýa (785,000), Latwiýa (520,000) Özbegistan (650,000) we Gyrgyzystan (419,000)) ýaşaýarlar.

## Galareýa

File:East Slavic tribes peoples 8th 9th century.jpg|Gündogar Slawýan adamlary we halkary, 8-nji -9-njy asyrlar
File:Kyivan Rus' 1220-1240.png|Kiýew ruslary şalygynyň mülkleri, 1220-1240. 
File:Pomor man.jpg|Russiýanyň Arktik kenar çyzygy Ak deňizden  Bering bogazyna çenli ýeri Pomorlar tarapyndan açyldy we şol ýerlere ýerleşdiler
File:Sergey Mikhaylovich Prokudin-Gorsky - A.P. Kalganov with son and granddaughter, ca. 1910.jpg|Uralda ýaşaýan Rus Kaganowlaryň maşgalasyndaky 3 agzanyň suratlary, 1910. Surata düşüren Sergeý Prokudin-Gorsky 


## Salgylanmalar

Kategoriýa:Etnik toparlar