open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aladdin (1992)

***Aladdin*** ABŞ-da “Walt Disney Feature Animation” tarapyndan öndürilen we “Buena Vista Pictures” tarapyndan 1992-nji ýylyň 11-nji noýabry ABŞ paýlanan animasiýa komediýa aýdym-saz filmidir. Filmde Skott Weinger, Robin Williams, Linda Larkin, Jonathan Freeman, Gilbert Gottfried we Duglas Seil rol alar.

## Rollarda

* Skott Weinger — Aladdin
* Robin Williams — Genie
* Linda Larkin — Asmasmin
* Jonathan Freeman — Jafar
* Frank Welker — Abu
* Gilbert Gottfried — Iago
* Duglas Seil — Soltan
* Jim Cummings — Razoul
* Çarli Adler — Gazeem
* Corey Burton — Şazada Achmed

## Salgylanmalar

## Daşarky çykgytlar

* 
* Rotten Tomatoes web sahypasynda
* Metacritic web sahypasynda
* AllMovie web sahypasynda

Kategoriýa:Filmler
Banknot hasaplaýjy

**Banknot hasaplaýjy** (banknot sanaýan maşynasy)-hem diýilýär banknotlary sanamak we gaýtadan işlemek üçin enjamlaryň biridir.
thumb|200x200px|Banknotlary gaýtadan hasaplaýyş enjamy
thumb|299x299px|Banknotlary gaýtadan hasaplamak bilen işlemigiň mysaly
Kategoriýa:Tehnologiýa
Kategoriýa:Ykdysadyýet

## Taryh
Banknotlary awtomatiki hasaplaýan maşynlar 1920-nji ýyllarda dünýäde peýda boldy. Bu maşynlaryň yzygiderli önümçiligi SSSR-de diňe 1970-nji ýyllarda başlandy - Toçmaş zawody (Kaliningrad) SDB-1M modelini, 1988-nji ýyldan bolsa SDB-2 Sarapul 1200 modelini öndürdi.

## Salgylanmalar
*Schitayte vashi denejki, Считайте ваши денежки…, directorinfo.ru
Tor programma üpjünçiliginiň derejesinde hüjüm etmek.

Tor programma üpjünçiligi hakerler üçin hüjüm etmegiň iň aňsat usuly, sebäbi maglumatlaryň iberilýän aragatnaşyk kanaly adaty ýagdaý­da goralmaýar we şol kanala elýeterligi bolan islendik adam maglumatlary kabul edip, özüniňkini hem iberip bilýär. Şonuň üçin tor programma üpjünçiliginiň derejesinde hakerleriň şeýle hüjüm etme­leri bolup bilerler:

▪ ýerli toruň segmentini diňlemek;

▪ marşrutizatorlarda maglumatlary saklap almak;

▪ ýalan marşrutizatory döretmek;

▪ tora hyzmat etmekden boýun gaçyrmak.

       Tor programma üpjünçiliginiň derejesinde hakerleriň hüjüm et­megi tor birleşmeleriniň açyklygy bilen bagly. Şonuň üçin aragatnaşyk kanallaryny maksimal derejede goramak zerurdyr we şonda girmäge rugsady bolmadyk ulanyjylar üçin maglumatlaryň alyş-çalşygy kynlaşdyrýar. Aşakda şeýle gorag usullarynyň birnäçesi getirilýär:

▪ Kompýuter torunyň uzynlygyny maksimal kiçeltmek.

▪ Tory daşky gurşawdan daşlaşdyrmak.

▪ Tor maglumatlaryny şifrlemek.

▪ Tor maglumatlaryny elektron sanlar bilen goldamak.

▪ Brandmauerleri ulanmak.
Abul Fazl kümmeti.

Sarahs baba kümmeti 1024nji ýylda Abu Fazl as Sarahsa bagyşlanyp gurlupdyr . Bingärçilik esasan 11-13nji asyrlarda has ýokary derejelere ýetipdir .Binalar gümmez görnüşinde gurlupdyr .Olar bişen kerpiĉlerden salnypdyr .
Tehnologiýa

thumb
thumb
**Tehnologiýa** (grekçe: "tehno"  - senetçilik, ussat we "logotipler" - ylym, bilim) - çig maly ylmy tejribe esasynda taýýar önümlere öwürmegiň usullary.

Tehnologiýa (grek tehnologiýasy - sungat, ussatlyk, öwreniş) önümçilik, gurluşyk, ulag, oba hojalygy we beýleki pudaklarda önümleri almak, gaýtadan işlemek we gaýtadan işlemek usullaryny kadalaşdyrýan ulgamdyr; bu usullary ösdürmek, durmuşa geçirmek we kämilleşdirmek bilen baglanyşykly ylym. Her pudagyň öz tehnologiýasy bar: magdan tehnologiýasy, gurluşyk tehnologiýasy, oba hojalygy we ş.m.

Mysal üçin, gurluşyk işleriniň tehnologiýasy birnäçe amallaryň toplumyndan durýar: ýer işleri (ýerüsti tekizlemek, çukurlary we çukurlary gazmak); düýbüni tutmak; diwary dikeltmek (kerpiç ýygnamak, paneli oturtmak); seýsmiki kemerleriň we demirbeton sütünleriniň işlemegi; pollar we üçek örtükleri, üçek; elektrik, gaz we suw ulgamlaryny geçirmek; kosmetiki işler we ş.m. Her amalyň öz ýerine ýetiriş usullary bar. Mysal üçin, tamamlananda diwar ilki bilen tekizlenýär (maýaklar oturdylýar), gara gips ulanylýar, soňra arassa gips ulanylýar, soňra ak reňklenýär (boýag ulanylýar) ýa-da diwar kagyzy ýelimlenýär.

Iş ýüzünde tehnologiki prosesler näçe jikme-jik ösdürilse, maslahat berilýän usullar çuňňur tejribä we ylmy çemeleşmä esaslanýar, öndürilen önümiň (awtoulag, bina ýa-da gurluş we ş.m. 6.) hili ýokary bolar. Ylym hökmünde tehnologiýanyň roly we wezipesi önümi taýýarlamagyň iň döwrebap we täsirli usullaryny döretmekdir. Islendik ugurda tehnologiýany ösdürmek üçin tehnologiki resminamalary, adaty tehnologiki amallary we standartlaşdyrylan enjamlary we enjamlary ulanmak üçin bitewi prosedura bolmaly.

Tehnologiýa materiallaryň, çig malyň ýa-da önüm öndürmek üçin senagat proseslerinde ulanylýan önümleriň görnüşini, ululygyny, aýratynlyklaryny we äheňini üýtgetmek üçin şertlerden durýar. Tehnologiýa

Umumy önümçilik prosesiniň bir bölegi bolan önümçilik, transport, saklamak we gözegçilik işlerine tehnologiýa hem diýilýär. Jemgyýetiň üýtgemegi sebäpli innowasiýa tehnologiýasy düşünjesi önümçiligiň, hyzmatyň, bilimiň we ş.m. dürli ugurlara girizilýär. Häzirki tehnologiýa:

*öňdäki tehnologiýa
*galyndysyz tehnologiýa
*önümçilik we gaýtadan işlemek tehnologiýasy
halkara standart tehnologiýalaryna bölünýär.
Nebit, gaz, oba hojalyk önümleri we beýleki tehnologiýalar önümçilik talaplaryna laýyklykda ösdürilýär.
Trinidad we Tobago

**Trinidad we Tobago respublikasy** (Trinidad we Tobago respublikasy) Karib deňziniň Trinidad we Tobago adalarynda ýerleşýän ýurt. Meýdany 5,1 müň km². Ilaty 1,51 million. adam (2024). Paýtagty Ispaniýa porty. Dolandyryş taýdan 9 okruga bölünýär.

Kategoriýa:Döwletler
Barbados

**Barbados** Merkezi Amerikada, Barbadosyň Kiçi Antilles adasynda ýerleşýän ýurt. Meýdany 430 km². Ilaty 300,000 adam (1995). Paýtagty Bridgetown şäheridir.

## Döwlet gurluşy
Barbadosa Beýik Britaniýa ýolbaşçylyk edýär. Arkalaşygyň içinde garaşsyz döwlet. Döwlet baştutany Beýik Britaniýanyň şa zenany (şasy), häkimiýeti general-gubernator amala aşyrýar. Kanun çykaryjy iki palataly mejlis; senatdan we mejlis palatasyndan durýar. Ýerine ýetiriji häkimiýet premýer-ministriň ýolbaşçylygyndaky hökümet tarapyndan amala aşyrylýar. Premýer-ministr general-gubernator tarapyndan bellenilýär we premýer-ministriň teklibi bilen ministrler tassyklanýar.

## Ilaty
Esasy ýaşaýjylary Barbadalylar. Häzirki etniki düzümi: Afrikalylar (negrler) 80%, gibridler 16%, Ýewropalylar 4%. .Ewropalylaryň arasynda Iňlis kolonizatorlarynyň nesilleri tapawutlanýar. Syýasy güýji negro köplügine geçirenem bolsalar, ýurduň ykdysady durmuşynda öňdebaryjy orny eýeleýärler. Ýewropalylaryň arasynda "garyp ak adamlar" atly ýörite topar bar. Olar XVII asyrda Irlandiýada garyp hyzmatkärlerdi. Döwlet dili iňlis dilidir. Dini adamlar, esasan, protestantlar.Amerikada ilatyň gürlügi boýunça iň ýokarydyr (1 km² töweregi 600 adam). Ýakyn wagta çenli tebigy ilatyň köpelmegi 3% boldy, hökümetiň çaga dogluşyna gözegçilik syýasatynyň netijesinde bu görkeziji 1% -e çenli azaldy. Ilatyň ýarysy 20 ýaşa çenli ýigitler we gyzlar. Uly ilatyň sowatlylygy 99%. Ilatyň 38% şäherlerde ýaşaýar.


Kategoriýa:Ýurtlar
Kategoriýa:Döwletler
Rumyniýanyň Türk Musulman Tatarlarynyň Demokratik Bileleşigi

**Rumyniýanyň Türk Musulman Tatarlarynyň Demokratik Bileleşigi** ýa-da **gysgaça UDTTMR** ( rumynça : Uniunea Democratica a tatarilor Turco-Musulmani din Rumyniýa, Krym tatarça: Romanya Müslüman tatar Türklerĭ Demokrat Bĭrlĭgĭ) Rumyniýada etnik partiýa. Bu gurama, Rumyniýada kommunizm dargansoň, 1989/1990-njy ýyllaryň başynda Rumyniýada tatar azlyklary tarapyndan döredilip, olaryň medeniýetini has-da ösdürmek maksady bilen döredilipdi. Rumyniýanyň hökümeti tatarlary rumynlaşdyrmagy amala aşyrmaýar we tatarlar bilen rumynleriň arasynda gowy hyzmatdaşlyk syýasatyny alyp barýar.

## Web baglanyşyklary

* Rumyniýanyň Türk-Musulman Tatarlarynyň Demokratik Bileleşiginiň web sahypasy
Kategoriýa:Rumyniýa
Kategoriýa:Rumyniýa ownuk makalalar
Kategoriýa:Rumyniýanyň taryhy
Rockstar Games

**Rockstar Games** – **Rockstar NYC** ady bilen hem tanalýan Rockstar Games, Take-Two Interactive bilen baglanyşykly halkara wideo oýun öndürijisi. Kompaniýa ABŞ-nyň Nýu-Ýork şäherinde döredildi. Açyk dünýä we erkin gezelenç oýunlary, esasanam Grand Theft Auto, şeýle hem Maks Payne,  LA Noire, The Warriors, Bully, Manhunt, Midnight Club, Adatdan daşary ýagdaý we Red Dead ýaly oýunlar bilen tanalýar.
Mihail Skobelew

thumb|250px|Mihail Skobelew
**Mihail Dmitriýewiç Skobelew** (17.09.1843, Sankt-Peterburg - 25.06.1882, Moskwa) - Russiýanyň imperiýasynyň Türküstandaky çozuş söweşlerinde işjeň gatnaşan rus harby ýolbaşçysy, pyýada goşun generaly (1881ý). Baş işgärler akademiýasyny gutardy (1868ý). 1869-njy ýylda kapitan derejesi bilen Merkezi Aziýa geldi we 8 ýylda general general derejesi bilen Russiýa gaýdyp geldi.KP Kaufmanyň Hywa hanlygyny (1873ý) basyp almakda we "Polat Han" gozgalaňyny basyp ýatyrmakda iň ýakyn kömekçilerinden biri (1873-76ý). Andijany ýykdy we ýaşaýjylaryna 3300 rubl kompensasiýa töledi. Kokan hanlygy ýatyrylandan soň, 1876-njy ýylda. Fergana sebitiniň ilkinji harby häkimi 19-njy fewralda döredildi. Skobelew sebit merkezini Kokandan Täze Margilona geçirdi. Türküstanda patyşa Russiýanyň kolonial syýasatyny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşypdyr. Rus-Türk urşuna gatnaşyjy (1877-78ý). Ahalteke harby kampaniýalarynda 2-nji Ahalteke ekspedisiýasyna ýolbaşçylyk etdi. Koktepa (Gökdepe) galasy we Dengildepe rus esgerleri tarapyndan (1881-nji ýylyň 12-nji ýanwary)S-nyň buýrugy bilen galanyň diri galan ähli ýaşaýjylary: 45,000 adam (aýallar, garrylar, çagalar) gyryldy, emläkleri talandy we Gökdepe ýere ýykyldy. Yhlasly şowinist we kolonialist hökmünde. Türküstanyň ýerli halklaryna göz aýlady. ýigrenji ýatlamalar ýerli ilatda galýar.1882-nji ýylda Sankt-Peterburgda pajygaly ýagdaýda öldürildi.

## Salgylanmalar
*Maglumatlar türk wikipediýasyndan alyndy.

*https://books.google.com/books?id=FPBn2KZWNuMC

*https://web.archive.org/web/20200612072849/https://books.google.com/books?id=FPBn2KZWNuMC  

*https://books.google.com/books?id=6SoBAAAAMAAJ&q=G%C3%B6ktepe+1881&dq=G%C3%B6ktepe+1881&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwiPk7GOsZ_WAhUjGZoKHWHPCB4Q6AEILzAB 

*https://books.google.com/books?id=mTr7AgAAQBAJ&pg=PA4&dq=G%C3%B6ktepe+sava%C5%9F%C4%B1&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwjW2Nzjr5_WAhUJJJoKHf_nC4oQ6AEIJzAA#v=onepage&q=G%C3%B6ktepe%20sava%C5%9F%C4%B1 

International Strategic Research Organization
 *http://www.dntours.com/geokdepe.htm

*https://web.archive.org/web/20170914034952/http://www.dntours.com/geokdepe.htm
Özbegistan bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklar

**[[Özbegistan]] bilen [[Türkmenistan]]yň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar** 1993 -nji ýylyň 7-nji fewralynda ýola goýuldy.

Özbegistanyň Aşgabatda ilçihanasy bar Türkmenistanyň Daşkentde ilçihanasy bar

## Salgylanmalar
 Maglumat özbek wikipediýasyndan alyndy.
Kategoriýa:Türkmenistanyň ikitaraplaýyn gatnaşyklary
Al-Kuweýt

**Al-Kuweýt** Kuweýtiň paýtagty. Kuweýt aýlagynyň günorta kenarynda, Pars aýlagynda. Ilaty 1-million adam (1998). Howa gurak tropiki howadyr, ýanwar aýynda ortaça temperatura 11 °, iýulda 34 °, ýyllyk ýagyş 1000 mm-den gowrak. K. XVIII asyryň başynda guruldy. 1756-njy ýyldan bäri Sabah Emirliginiň paýtagty. 1871-nji ýylda K. türkler, 1899-njy ýylda Iňlisler tarapyndan basylyp alyndy. 1961-nji ýyldan bäri garaşsyz ýurduň paýtagty.

thumb|Kuweýt şäheri gündiz.

thumb|Kuweýt şäheri gije.

Ýurduň söwda, maliýe we paýlaýyş merkezi. Kuweýt uly deňiz portudyr (ýurduň importynyň 70% -i K.-den geçýär). Roadol çatrygy Söwda firmalary, hökümet banklary, esasanam Al-Kuweýt howa menzili halkara ähmiýetine eýe. Taýýar böleklerden awtoulag gurnama, sowadyjy, telewizor önümçiligi, azyk, sement, nebithimiýa, gämi abatlaýyş kärhanalary, deňiz suwuny süýjediji zawod, ýylylyk elektrik stansiýasy bar. Balyk tutulýar, merjen alynýar. Milli uniwersitet (1966), ylmy gözleg institutlary (nebit geologiýasy boýunça), merkezi kitaphana (1936), etnografiýa we arheologiýa muzeýleri we başgalar bar. 6-njy asyrda gurlan ybadathananyň galyndylary saklanyp galypdyr.

## Çeşmeler
Turgut Reis metjidi (Balçik)

thumb
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cd/Balchik_Mosque.jpg/220px-Balchik_Mosque.jpg|thumb| 1939-njy ýylda Turgut Reis metjidi.

**Turgut Reis metjidi** (,  ýa-da *Karagöl Camii*) Bolgariýanyň Balçik şäherindäki metjitdir. Turgut Reis Gara deňizde güýçli tupana düşdi we bu tupandan gutulanda metjit gurjakdygyny aýdyp doga etdi. Balçik şäherine baryp, Turgut Reis metjidini gurdy.

## Galereýa

Faýl:Балчик джамия . Balçık . Bulgaria. Mosque doorway, Balchik Oct 1993 (3755749627).jpg
Faýl:Baltschik Moschee 1.JPG
Faýl:Балчик джамия минаре , Bulgaria. Soviet Car action and Minaret, Balchik, Oct 1993 (3755750097).jpg|1993
Faýl:Moschee in Balchik 1995.jpg|1995
Faýl:Nicolae Tonitza - Farul din Balcic.jpg|alt=Art from Nicolae Tonitza|Nicolae Tonitza
Faýl:Nicolae Tonitza - Geamie la Balcic.jpg|alt=Art from Nicolae Tonitza|Nicolae Tonitza


## Çeşmeler

Kategoriýa:Metjidler
Kategoriýa:Islam
Kategoriýa:Yslam
Bid'a

**Bid'a** ( — *täze goşulma, dine godulan ýalňyşlyklar ýa-da erbetlikler*).

Diňe dine goşulan zatlar bidgat diýiler, emma dünýä degişli zatlar mysal üçin: haly, sagat, traktor ýaly zatlara bidgat diýilmez.
## [[Akyda]]-daky bidgatlar

## Ybadatdaky bidgatlar
Mewlid, 

## Şerigatdaky bidgatlar

## Bidgatçy toparlar
Şaýylar, sufistler, harijidler, murjidler/
Ýarym ada

**Ýarym ada** üç tarapdan suw bilen gurşalan we diňe materik ýa-da bir tarapdaky ada bilen baglanyşykly ýer bölegi. Köplenç ýarym ada geologiki taýdan materik bilen tutuşlygyna bolýar. Mas, Arabystan , Hindistan, Krym, Balkan, Kamçatka we başgalar.

Kategoriýa:Geografiýa
Kokos palmasy

thumb| Kokos
thumb| Kokos magistraly
**Kokos palmasy** (*Cocos nucifera*) tropiki ýerlerde ösýän we miwesi iýilýän palma maşgalasyndan (Arecaceae) palma görnüşidir .

Tropiki sebitlerde ösýär. Miwe iýilýär. Kokos süýümi alynýar. Şeýle hem tortlara we tortlara bezeg we tagam goşmak üçin ak bölejikler görnüşinde ulanylýar.

“Palma çakyrynyň” bir görnüşi, uzynlygy 20 metrden geçýän kokosyň sapyny fermentlemek arkaly öndürilýär. Miwesinden alnan suwuklyk lukmançylykda hem ulanylýar. Kokos 7-13 ýaş aralygynda miwe berip başlaýar. 60 ýyla çenli önüm berýär. 90-100 ýyla çenli ýaşaýar. Adatça gaty gabygynyň aşagynda kokos suwy diýilýän dykyz suwuklyk bilen poroşok görnüşinde satylýar.

Kokos örän ýokumly, güýçlendiriji we semiz iýmitdir. Onda aňsat siňdirilýän ýagyň ýokary göterimi bar. Beden bu ýagy beýleki ýaglara garanyňda has aňsat ulanýar. Bu ýag fiziki we himiki aýratynlyklary taýdan ýag bilen gaty meňzeýär. Kokosda ähli aminokislotalary öz içine alýan ýokary hilli belok bar. Şeýle hem kaliý, natriý, magniý we kükürdi baýdyr.

Guradylan kokosyň energiýa bahalary gaty ýokary. Bişen guradylan kokos aşgazandaky artykmaç kislota problemalaryny bejermekde hem täsirli bolup, näsaga ýeňillik berýär. Kokos ekstrakty iýmit siňdiriş ulgamynyň kesellerini bejermekde örän täsirli. Iýmit siňdiriş, kolit, aşgazan ýarasy, içgeçme, gusmak, gaz, dizenteriýa ýaly kesellere garşy örän gymmatly iýmitdir. Kokos, beýleki usullar gusmagy köşeşdirmedik mahaly ulanylyp bilner.

## Çeşmeler
* Hindistan cevizi

Kategoriýa:Kokos
Kategoriýa:Ösümlikler
Rovio Entertainment

**“Rovio Entertainment** ” Finlýandiýada ýerleşýän oýun programmirleme kompaniýasydyr. Iň meşhur oýny *[[Angry Birds|Angry Birds]]* bolan bu kompaniýa öň diňe ykjam hyzmat edipdi. “ IPhone ” we “iPad” oýunlary köpleriň ünsüni özüne çekýän bu kompaniýa “ *Angry Birds* ” bilen uly girdeji gazandy.

2012-nji ýylyň mart aýynda Rovio belli bir mukdarda “Futuremark” kompaniýasynyň oýun ösüş bölümi “ Futuremark Game Studios” -ny satyn aldy. 
## Çeşmeler
Bujumbura

Bujumbura Afrikanyň Burundi şäheriniň öňki paýtagty we iň uly şäheridir.

Paýtagt 2019-njy ýylyň başynda Gitega şäherine geçirildi. [1] Tanganyika kölüniň demirgazyk-gündogar burçunda ýerleşýän bu şäheriň 1994-nji ýylda takmynan 300,000 ilaty bar. Şeýle hem bu ýurduň ykdysady we söwda merkezidir. Şäherde öndürilýän esasy önümler dokma önümleri we sabyn. Ýurduň dürli künjeginden kofe, pagta we galaýy, deňze girip bilmeýän ýurduň Tanganyika kölünde döredilen uly portdan daşary ýurtlarda satylýar.
Aziýa Baýdaklary

Aşakda Aziýada ýerleşýän ýurtlaryň baýdaklary bar.

## Organizasiýalar

Faýl:Flag of the CIS.svg|CIS baýdagy
Faýl:Flag of OPEC.svg|OPEC baýdagy
Faýl:Flag of the Cooperation Council for the Arab States of the Gulf.svg|GCC baýragy
Faýl:Flag of the Turkic Council.svg|Türki Döwletleriň Guramasy


## [[Orta Aziýa]]

Faýl:Flag of Kazakhstan.svg|Gazagystan
Faýl:Flag of Kyrgyzstan.svg|Gyrgyzystan
Faýl:Flag of Tajikistan.svg|Täjigistan
Faýl:Flag of Turkmenistan.svg|Türkmenistan
Faýl:Flag of Uzbekistan.svg|Özbegistan


## [[Gündogar Aziýa]]

Faýl:Flag of the People's Republic of China.svg|Hytaý Halk Respublikasy*Şeýle-de seret: [[Hytaý baýdaklary sanawy]]*
Faýl:Flag of the Republic of China.svg|Hytaý Respublikasy (Taýwan)*Şeýle-de seret: [[Hytaý baýdaklary sanawy]]*
Faýl:Flag of Hong Kong.svg|Gonkong (Hytaý)
Faýl:Flag of Japan.svg|Ýaponiýa
Faýl:Flag of North Korea.svg|Demirgazyk Koreýa
Faýl:Flag of South Korea.svg|Günorta Koreýa
Faýl:Flag of Macau.svg|Makao (Hytaý)
Faýl:Flag of Mongolia.svg|Mongoliýa 


## [[Günorta-gündogar Aziýa]]

Faýl:Flag of Brunei.svg|Bruneý
Faýl:Flag of Cambodia.svg|Kamboçiýa
Faýl:Flag of Christmas Island.svg|Christmas Island  (Awstraliýa)
Faýl:Flag of the Philippines.svg|Filipinler
Faýl:Flag of Laos.svg|Laos
Faýl:Flag of Malaysia.svg|Malaýziýa*Şeýle-de seret: [[Malaýziýa baýdaklary sanawy]]*
Faýl:Flag of Myanmar.svg|Miýanmar
Faýl:Flag of Singapore.svg|Singapur
Faýl:Flag of Thailand.svg|Taýland
Faýl:Flag of Vietnam.svg|Wýetnam


## [[Günorta Aziýa]]

Faýl:Flag of Afghanistan.svg|Owganystan
Faýl:Flag of Bangladesh.svg|Bangladeş
Faýl:Flag of Bhutan.svg|Bhutan
Faýl:Flag of India.svg|Hindistan*Şeýle-se seret: [[Hindistan baýdaklary sanawy]]*
Faýl:Flag of Maldives.svg|Maldiwler
Faýl:Flag of Nepal.svg|Nepal
Faýl:Flag of Pakistan.svg|Päkistan*Şeýle-de seret: [[Päkistan baýdaklary sanawy]]*
Faýl:Flag of Sri Lanka.svg|Şri-Lanka


## [[Günbatar Aziýa]]

Faýl:Flag of Armenia.svg|Ermenistan
Faýl:Flag of Azerbaijan.svg|Azarbeýjan
Faýl:Flag of Bahrain.svg|Bahreýn
Faýl:Flag of Cyprus.svg|Kipr Respublikasy
Faýl:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|Demirgazyk Kipr Türk Respublikasy
Faýl:Flag of Georgia.svg|Gürjistan
Faýl:Flag of Iran.svg|Eýran
Faýl:Flag of Iraq.svg|Yrak
Faýl:Flag of Israel.svg|Israil
Faýl:Flag of Jordan.svg|Iordaniýa
Faýl:Flag of Kuwait.svg|Kuweýt
Faýl:Flag of Lebanon.svg|Lübnan
Faýl:Flag of Oman.svg|Oman
Faýl:Flag of Palestine.svg|Filistin
Faýl:Flag of Qatar.svg|Katar
Faýl:Flag of Saudi Arabia.svg|Saud Arabystany
Faýl:Flag of Syria.svg|Siriýa
Faýl:Flag of Turkey.svg|Türkiýe
Faýl:Flag of the United Arab Emirates.svg|Birleşen Arap Emirlikleri
Faýl:Flag of Yemen.svg|Ýemen  


## [[Demirgazyk Aziýa]]

Faýl:Flag of Russia.svg|Russiýa''Şeýle-de seret: Russiýa baýdaklary sanawy


Kategoriýa:Aziýa
Kategoriýa:Baýdaklar
Raketa

thumb|200px|Raketa uçurylmagy.(Soyuz TMA-9)
**Raketa** – ýörite raketa ýangyjy (işleýän beden) ýakylanda emele gelen güýjüň täsiri astynda hereket edýän uçýan enjam. Raketa ýangyjynyň görnüşine görä gaty ýangyç we suwuk ýangyç görnüşlerine bölünýär. Dolandyrylýan we gözegçiliksiz görnüşler bar. Dolandyryp bolýan uçýan wagty ugruny (traýektoriýa) üýtgedip biler. Bir basgançakly we köp basgançakly raketalar bar. Köp basgançakly raketa ätiýaçlyk ýangyç, hereketlendiriji bölümi, ýangyç üpjünçiligi ulgamy, dolandyryş edaralary, enjamlar we ş.m. bolan raketadan ybarat. Raketanyň belli bir etapda uçurylmagyny üpjün edýär. Ýangyç üpjünçiligi tükenende, birinji etap uçmagy dowam etdirjek Roketanyň beýleki tapgyrlaryndan aýrylar. Raketanyň başlangyç (başlangyç) massasy birnäçe müň tonna çenli bolup biler. Harby işde raketa wekosmonawtikada ulanylýar . Raketa ýörite uçarlardan uçuryldy. Raketa harby maksatlar, kosmos, it işlerinde we ykdysady maksatlar üçin ulanylýar. Kosmos raketalarynyň döredilmegi rus alymlary K.E.Siolkowskiý, N.I.Kibalçiç, FL Sander, W.P.Ptuşko, S.P.Korolýow, daşary ýurtly alymlar R. Goddard, G. Obert we başgalar bilen baglanyşykly.

## Salgylanmalar
* FAA Office of Commercial Space Transportation
* National Aeronautics and Space Administration (NASA)
* National Association of Rocketry (US)
* Tripoli Rocketry Association
* Asoc. Coheteria Experimental y Modelista de Argentina 
* United Kingdom Rocketry Association
* IMR – German/Austrian/Swiss Rocketry Association
* Canadian Association of Rocketry
* Indian Space Research Organisation 
* Encyclopedia Astronautica – Rocket and Missile Alphabetical Index
* Rocket and Space Technology
* Gunter's Space Page – Complete Rocket and Missile Lists
* Rocketdyne Technical Articles
* Relativity Calculator – Learn Tsiolkovsky's rocket equations

Kategoriýa:Astronomiýa
Ananas

thumb
**Ananas** ( *Ananas comosus* ) iýilýän miwesi bolan tropiki ösümlik; Bromeliaceae maşgalasynda ykdysady taýdan iň möhüm ösümlikdir. Ananas köp asyrlardan bäri ösdürilip ýetişdirilýän Günorta Amerikada ýerli. Ananasyň XVII asyrda ýewropa hödürlenmegi ony kaşaňlygyň medeni nyşanyna öwürdi. 1820-nji ýyllardan bäri teplisalarda we köp tropiki plantasiýalarda ananas täjirçilik taýdan ösdürilip ýetişdirilýär.

Ananas ownuk gyrymsy agaç ýaly ösýär; tozanlanmadyk ösümlikleriň aýry-aýry gülleri köp miwäni emele getirýär. Ösümlik adatça miwäniň ýokarsynda öndürilen ofsetden,  ýa-da gapdaldan köpelýär we adatça bir ýylyň içinde ýetişýär. 

## Suratlar

Faýl:PineApple - Ananas comosus - starting stage.jpg|Ananas başlangyç etapda
Faýl:Ananas bracteatus Striatus 0zz.jpg| Ananas inflorescense
Faýl:Flowering Pineapple Sept 4 2011.jpg|Güldäki ýaş ananas
Faýl:Ananas comosus-pineapple flowers - കൈതച്ചക്ക.jpg|Ananas gülüniň ýapylmagy

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cb/Pineapple_and_cross_section.jpg/220px-Pineapple_and_cross_section.jpg|thumb| Ananas miwesi, tutuşlygyna we uzynlygyna
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/The_gardeners_dictionary_Wellcome_L0049859_frontispiece_%28cropped%29.jpg/220px-The_gardeners_dictionary_Wellcome_L0049859_frontispiece_%28cropped%29.jpg|left|thumb| “ Britannia ”, tebigatda, senagatda we ylymda görkezilen ananaslary öz içine alýan mekgejöwen, fonda mämişi reňkli sowgat berdi (''“Bagbanlar sözlüginiň”'' birinji bölümi, 1764)
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Del_Monte_Pineapple_field_at_Camp_Philips%2C_Bukidnon%2C_Philippines_03.jpg/220px-Del_Monte_Pineapple_field_at_Camp_Philips%2C_Bukidnon%2C_Philippines_03.jpg|thumb| Del Monte [Filippinler|Filippinleriň Bukidnon şäherindäki ananas meýdanlary]]

Faýl:Azores-Day4-16 (33766683744).jpg|Teplisada ananas ösdürip ýetişdirmek
Faýl:Ananas bracteatus, Dole Pineapple Plantation, Oahu, Hawaii, USA2.jpg|Gyzyl ananas ( *Ananas bracteatus* )
Faýl:Abacaxi (Ananas comosus) 2014-07-14 20-40.jpg|Abacaxi
Faýl:Dolejf2103.JPG|Tropiki altyn
Faýl:Ananas comosus Victoria P1190459.jpg|Wiktoriýa


## Çeşmeler

Kategoriýa:Ösümlikler
Kategoriýa:Miweler
Roblox

***Roblox*** ulanyjylara oýunlary meýilleşdirmäge we beýleki ulanyjylar tarapyndan döredilen oýunlary oýnamaga mümkinçilik berýän Roblox Korporasiýasy tarapyndan işlenip düzülen onlaýn oýun platformasy we oýun döretmek ulgamydyr.

## Salgylanmalar

Kategoriýa:Wideo oýunlar
Tibet dili

**Tibet dili** ýa-da **Lhasa Tibet dili** (Tibet:ལྷ་སའི་སྐད་ Wylie: Lha-sa'i skad, THL: Lhaséke, ZYPY: Lasägä) ýa-da Standard Tibet, Tibetiň paýtagty Lhasanyň bilimli adamlary tarapyndan gürlenýän Tibet şiwesi; Hytaýyň awtonom sebiti. Tibet awtonom sebitiniň resmi dili.

Tibet dilleriniň adaty "üç şahaly" klassifikasiýasynda Lhasa şiwesi Merkezi Tibet şahasyna degişlidir (galan ikisi Hams Tibet we Amdo Tibet ).  Özara düşünişmek nukdaýnazaryndan Khams Tibet dilinde gürleýänler Lhasa Tibet bilen esasy derejede aragatnaşyk gurup bilýärler, Amdo gürleýänler bolsa gürleşip bilmeýärler. Lhasa Tibet hem, Khams Tibet hem tonal bolup ösdi we sözleriň başdaky çekimsiz toparlaryny gorap saklamaýar, bu olary Klassik Tibetden has uzaklaşdyrýar, esasanam has konserwatiw Amdo Tibet bilen deňeşdirilende.  

Lhasa Tibet dilinde köp diller ýaly dürli dil ýazgylary bar

ཕལ་ སྐད (Wylie: phal skad, sözme-söz "demotik dil"): ýerli söz.

ཞེ་ ས (Wylie: zhe sa, "hormat ýa-da hormat, sypaýçylyk"): resmi gürleýiş stili, esasanam Lhasada görnükli.

ཡིག་ སྐད (Wylie: yig skad, sözme-söz "harplar dili" ýa-da "edebi dil"): ýazylan edebi stil; aşakda ཆོས་ os chos skad goşup biler.

ཆོས་ སྐད (Wylie: chos skad, sözme-söz "taglymat dili" ýa-da "dini dil"): ýazgylaryň we beýleki nusgawy eserleriň ýazylan edebi stili.
Kategoriýa:Hytaý
Kategoriýa:Hytaýyň dilleri
Kategoriýa:Tibet
WWE

**World Wrestling Entertainment Inc.** (täjirçilik belligi **WWE**) Amerikanyň göreş göreşidir. 
Global integrirlenen metbugat we güýmenje kompaniýasy hökmünde WWE kino ýaly beýleki ugurlarda-da işleýär. Mundan başga-da, kompaniýa wideo oýunlaryny we hereket sanlaryny öndürmek üçin intellektual eýeçiligine ygtyýarnama bermek isleýär.
center|200px
Beýleki professional göreş kompaniýalary ýaly; WWE-de ssenariýler diňe sport çäreleri üçin ýazylýar we hereketler dogry ýerine ýetirilmän we hereketler hakyky bolany üçin köplenç şikes, ölüm we şikes ýetmek howpy bar. WWE eýesi Wins MakMahon, 1989-njy ýylda; ilkinji sport komissiýasynyň salgytlaryndan gaça durmak kararyny kabul etdi. WWE 1980-nji ýyllardan bäri özüni köpçülige "sport güýmenjesi" hökmünde görkezmäge synanyşýar we girdeji gazanmak üçin kompaniýa üçin önüm satyp başlaýar.

Stefani MakMahon häzirki wagtda kompaniýanyň wagtlaýyn prezidenti we baş direktory . Kompaniýany esaslandyryjy Wins MakMahon aýaly Linda , çagalary Şane we Stefani we giýewisi Pol Leweskiden ('''Triple H''' ady bilen tanalýar) MakMahon maşgalasy kompaniýanyň 70% paýyna we 96% ses güýjüne eýe. 2014-nji ýylyň awgust aýynda; Kompaniýa bilen dowam edýän mesele sebäpli Eminence Capital Nýu-Ýorkda ýerleşýän kompaniýa WWE-de 9,6% paý berdi, MakMahon maşgalasy häzirki wagtda WWE-de 90,4% paýa eýe. [11-nji]

Bu kompaniýa 1980-nji ýylyň 21-nji fewralynda doly guruldy we ozal **Titan Sports** ady bilen tanalýardy , 1979-njy ýylda Massaçusets ştatynyň Günorta armarmut şäherinde esaslandyryldy . Kapitol göreş korporasiýasynyň ady; 1982-nji ýylda Bütindünýä göreş federasiýasy WWF -e öwrüldi. Soňra ady; 1998-nji ýylda Bütindünýä göreş federasiýasy, Inc. , soň 1999-njy ýylda Bütindünýä Göreş federasiýasy güýmenje, Inc. we ahyrynda, 2002-nji ýylda Bütindünýä Göreş güýmenjesi, Inc. üýtgedildi.
thumb|WWE
2011-nji ýyldan başlap, diňe kompaniýanyň kanuny ady üýtgese-de, kompaniýa; özüni "WWE" ady hökmünde tanatmagyny dowam etdirýär.
## Salgylanmalar
https://tr.wikipedia.org/wiki/WWE
Tibet Awtonom Sebiti

**Tibet awtonom sebiti** (en: **TAR**) ýa-da **Xizang awtonom sebiti**, köplenç **Tibet** ýa-da **Xizang** bilen gysgaldylýar, Hytaý Halk Respublikasynyň Günorta- Günbatar Hytaý Halk Respublikasynyň welaýat derejesindäki awtonom sebiti . Adaty Tibet sebitlerinde Ü-Tsang we Ham bilen örtüldi.

1965-nji ýylda Tibet anneksiýasyndan soň döredilen Hytaý Halk Respublikasynyň (HHR) öňki dolandyryş bölümi bolan Tibet sebitini çalyşmak üçin resmi taýdan döredildi. Bu gurama 1959-njy ýylda Tibet gozgalaňyndan we Kaşagyň işden aýrylmagyndan bäş ýyl soň, asyl anneksiýadan 13 ýyl soň bolupdy.

Tibet awtonom sebitiniň häzirki serhetleri XVIII asyrda döredilipdi  we taryhy Tibetiň ýarysyny ýa-da etno-medeni Tibeti öz içine alýar. Tibet awtonom sebiti 1,200,000 km² -den gowrak   we Hytaýyň sebitler boýunça ikinji derejeli welaýat derejesidir. Gaty we daglyk ýerleri sebäpli ilatyň gürlügi 3 adam km².  3,6 milliondan gowrak adamda az ýaşaýar. 

## Suratlar
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Everest_North_Face_toward_Base_Camp_Tibet_Luca_Galuzzi_2006_edit_1.jpg/250px-Everest_North_Face_toward_Base_Camp_Tibet_Luca_Galuzzi_2006_edit_1.jpg|thumb|250x250px| [Jomolungma|Ewerest dagy]]
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/IMG_1565_Yamdrok_Tso.jpg/250px-IMG_1565_Yamdrok_Tso.jpg|thumb|250x250px| Yamdrok köli
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/NamTso_scene.jpg/250px-NamTso_scene.jpg|thumb|250x250px| Namtso köli
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Tibet-6048_-_Largest_Sitting_Maitreya_Buddha.jpg/150px-Tibet-6048_-_Largest_Sitting_Maitreya_Buddha.jpg|thumb|196x196px| Şigatse şäherindäki Taşilhunpo monastyrynyň Maitreýa Buddanyň heýkeli
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Brahmaputra_River%2C_Shigatse.jpg/250px-Brahmaputra_River%2C_Shigatse.jpg|right|thumb|250x250px| Şigatse şäherindäki larlung Tsangpo
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/79/Lhasa_airport.jpg/250px-Lhasa_airport.jpg|right|thumb|250x250px| Lhasa Gonggar howa menzili, TAR-nyň iň uly howa menzili

## Çeşmeler
Kategoriýa:Hytaý
Kategoriýa:Tibet
Kategoriýa:Aziýa
Portugal dili

**Portugal dili** (*português* ýa-da *língua portuguesa*) Ýewropanyň Iberiýa ýarym adasynda dörän Hindi-Europeanewropa dil maşgalasynyň günbatar romantik dili . Portugaliýa, Braziliýa, Cape Verde, Angola, Mozambik, Gwineýa-Bissau we San-Tome we Prinsipiň ýeke-täk resmi dili,  Gündogar Timorda, Ekwatorial Gwineýada we Makaoda bilelikde dil derejesi bar. Portugal dilinde gürleýän adam ýa-da millet " Lusophone " (  ) diýilýär. Kolonial döwürde giňelmeginiň netijesinde dünýäde portugal dilinde gürleýänleriň medeni barlygy hem duş gelýär. Portugal dili orta asyr Galisiýa Patyşalygynda we Portugaliýa okrugynda Wulgar latyn diliniň birnäçe şiwesinden emele gelen Ibero-Romantika toparynyň bir bölegidir we leksikada käbir kelt fonologiýasyny saklapdyr.  

Takmynan 250 million ene dilinde we 24 million L2 (ikinji dilde) gürleýänler bilen portugal dilinde takmynan 274 million gürleýji bar. Adatça ene dilinde gürleýänleriň sany boýunça dünýäde iň köp gürlenýän ýewropa dili boýunça altynjy we iň köp gürlenýän dil hökmünde sanawda  we dünýäde iň köp gürlenýän Romantika dili, diňe ispanlardan ýokarydyr. Günorta Amerikada   we Günorta isarym Şarada iň köp gürlenýän dil bolmak bilen,  Ispaniýadan soň Latyn Amerikasynda iň köp gürlenýän 10 dilleriň biri bolan Latyn Amerikasynda iň köp gürlenýän dildir. Afrika,  we Europeanewropa Bileleşiginiň resmi dili Merkosur, Amerikan döwletleriniň guramasy , Günbatar Afrika döwletleriniň ykdysady bileleşigi, Afrika bileleşigi we Portugal dili ýurtlarynyň bileleşigi, bularyň hemmesinden ybarat halkara gurama; dünýädäki resmi Lusofon halklary. 1997-nji ýylda giňişleýin akademiki gözleg Portugal dili dünýäniň iň täsirli 10 diliniň hataryna goşdy.  

## Salgylanmalar
Talokan (Owganystan)

**Talokan** (*parsça, terjime edilen Taleqon ýa-da Taluqan*) Owganystanyň demirgazyk-gündogaryndaky Takhar welaýatynyň paýtagtydyr. Talukan etrabynda ýerleşýär. 2006-njy ýylda ilatyň sany 196,400 boldy.

## Taryh
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Khwarezmshahs_jital_1200-1220_Taliqan.jpg/200px-Khwarezmshahs_jital_1200-1220_Taliqan.jpg|right|thumb|200x200px| [Muhammad Xorazmshoh|’Ala ed-Din Mohammad ibn Tekesh (1200–1220) döwründäki teňňe pullar]]
Marko Polo, milady 1275-nji ýyl, derýanyň günbataryndaky köne şäher tarapyndan suratlandyrylýar:

"Uly mekgejöwen bazary bolan Taýhan atly bir gala bar. Onuň günortasyndaky depeler uly we belentdir. Olaryň hemmesi ak duz, aşa gaty. Dünýäde tapylan iň arassa ýer hasaplanýar."
1603-nji ýylda Talokana ("Talkhan") başga bir Ýewropaly gözlegçi Bento de Gis baryp gördi , ol kerwen bilen Kabuldan qarkanda (şol wagt Kaşkariýanyň paýtagty) gitdi.

## Howa
Talokanyň Ortaýer deňzi howasy bar. Gyşda tomusdan has köp ýagyş bolýar. Talokanda ýyllyk ortaça temperatura 15,4°C (59,7°C). Her ýyl takmynan 434 millimetr (17.09 inç) ýagyş düşýär.
## Salgylanmalar
Photos of Taloqan on TrekEarth.com
Kategoriýa:Geografiýa
Kategoriýa:Döwletler
Podşipnik

**Podşipnik** (, ), biri-biri bilen gatnaşyga girýän we iň az sürtülme ýitgisi bilen degişlilikde hereket edýän iki maşyn elementiniň arasyndaky baglanyşygy we otnositel hereketi üpjün edýän maşyn , ugur boýunça otnositel hereketlere rugsat bermeýär. üstünde hereket edýän güýç ýa-da güýçler we bu güýçleriň bedene geçmegini üpjün edýär. Olara hiç hili ýük bolmadyk podşipniklere ýol görkeziji podşipnikler diýilýär.
thumb|350px|Bir hatar çuň çyzykly top göteriji enjam:
<br>1) daşky halka <br>2) top (togalanýan korpus)
<br>3) bölüji <br>4) awtoulag ýoly <br>5) içki halka.
thumb|350px|Köp sanly podşipnikler
thumb|Dürli ululykdaky we dizaýnly rulmanlar(podşipnikler)|225x225px
## Salgylanmalar

* ISO Dimensional system and bearing numbers
* Comprehensive review on bearings, University of Cambridge
* A glossary of bearing terms
* How bearings work
*Kinematic Models for Design Digital Library (KMODDL) – Movies and photos of hundreds of working mechanical-systems models at Cornell University. Also includes an e-book library of classic texts on mechanical design and engineering.
* Types of bearings, Cambridge University

Kategoriýa:Gurallar
Kategoriýa:Tehnologiýa
Ørsted A/S

**Ørsted A/S** we **Ørsted in Kika** - Daniýa guç elektrik gurluşyk şirketlery. energetika hem şu şirket gurdy. Gurluşuk edýar (Gap Inşat firmasy bilen), (3-4 sany energetika fabrigy bar, kabir bölegi döwlete degişli). Her welaýatda diýen ýaly power plant-elektrik stansiýasy bar. Bu elektrik guç şirketlar Verbund, Centrica, E.ON, Engie, RWE, Çalyk Holding, Iberdola, Enel, Endesa, EDF, Rosatom, Inter RAO, Vattenfall, Electrabel, EVN, Vestas we Unipet.

Kategoriýa:Kompaniýalar
Linkin Park

alt=Linkin parkyñ logosy|thumb

Linkin Park amerikada düzülen bir aýdym gruppasydyr.

Gruppa rok we elektronik aýdymlar düzmekde meşgullanýarlar. Iñ belli aýdymlaryndan Numb , in the end , the cataclyst'dyr

## Albomlary

alt=Linkin parkyñ logosy|thumb

## Meşgurlygynyñ gaçmagy
Linkin Park gruppasy iñ belli aýdymçysy Çester Bennington 2017-nji ýylda aradan çykmagy bilen meşgurlygy gaçýar

## Şeýlede
Linkin Park-yñ offisialny saýty

https://www.linkinpark.com/
Missisipi

**Missisipi** —ABŞ-nyň bir ştaty. Ştat paýtagty Jackson.

## Salgylanmalar


Kategoriýa:Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Android 12

“ **Android 12** ” ( *“ *'Snow Cone**  ” diýlip atlandyrylýar'' ) “ [[Android ” operasion ulgamy]]nyň on ikinji esasy wersiýasy we “ [[Google]]” -yň ýolbaşçylygyndaky “**Open Handset Alliance'''” tarapyndan işlenip düzülen ykjam operasiýa ulgamy bolan “ Android ” -iň 19-njy wersiýasydyr. Ilkinji taýýarlaýjy deslapky syn (beta wersiýasy) 2021-nji ýylyň 18-nji fewralynda çykdy. Iň soňky wersiýa 2021-nji ýylyň 4-nji oktýabrynda çykdy we şu güne çenli Android - iň iň soňky wersiýasy . Indiki operasiýa ulgamy “Android 13 ” 2022 -nji ýylyň maý aýynda çykarylar. “Android 12” esasan operasiýa ulgamyna girizilen täzeliklere we optimizasiýalara ýokary baha beren ulanyjylardan oňyn seslenme aldy.

## Taryh
thumb|130x130px| Android 12 operatsiýon ulgamynyň logotipi
Android 12” resmi Android blogynda 2021-nji ýylyň 18-nji fewralynda yglan edildi. 2021-nji ýylyň 18-nji maýynda beta wersiýasy bilen döredijiniň deslapky wersiýasy derrew çykdy.

“Google” 2021-nji ýylyň oktýabr aýynda bukulýan telefonlar, planşetler we “Chromebook” -lar üçin “Android 12” operasiýa ulgamynyň görnüşi bolan “Android 12L” -i, has uly ekranlara uýgunlaşmak üçin ulanyjy interfeýsine üýtgeşmeler girizdi. Ulgam 2022-nji ýylyň martynda çykar.
## Salgylanmalar
*https://android-developers.googleblog.com/2021/02/android-12-dp1.html

*https://www.blog.google/products/android/android-12/
Beliz

**Beliz** (Iňlis dili: Belize), Demirgazyk Amerikadaky döwlet. Demirgazykda Meksika, günbatarda Gwatemala, gündogarda Karib deňzi bilen serhetleşýär.

Kategoriýa:Döwletler
Panama

**Panama** (Ispan dili: *Panamá*), resmi ady **Panama Respublikasy** — Merkezi Amerikaynda döwlet. Demirgazykda Karib deňzi, ol gündogarda Kolumbiýa, günortada Ýuwaş okean, günbatarda Kosta-Rika bilen serhetleşýär.

Kategoriýa:Demirgazyk Amerikanyň ýurtlary
Kategoriýa:Döwletler
Ekwador

**Ekwador**, resmi ady **Ekwador Respublikasy** — Günorta Amerikanyň demirgazygynda döwlet. Demirgazykda Kolumbiýa, ol gündogarda we günortada Peru, günbatarda Ýuwaş okean bilen serhetleşýär.


Kategoriýa:Döwletler
Palmette

**Palmette** (*fransuzça: palmette*) palma agajynyň ýapragy ýaly şekilli binagärlik bezeginiň, nagşynyň bir görnüşidir. Palmette çarçuwalarda, diwar bezeglerinde ulanylýar. Ilki bilen beýiklik Gündogar we Gresiýa, soňra Italiýa ýaly Ýewropa ýurtlarynyň arhitekturasynda ulanyldy. Palmette-iň nusgalary amaly tagamlarda dürli tagamlaryň, aýna gap-gaçlaryň we ş.m. çeper bezegde ulanylýar.
H

thumbnail|right|200px
thumbnail|right
**H h** – türkmen elipbiýiniň 9. harpy, latyn elipbiýiniň 8. harpy.
Kategoriýa:Harplar
I

thumbnail|right|200px
thumbnail|right
**I i** – türkmen elipbiýiniň 10. harpy, latyn elipbiýiniň 9. harpy.
Kategoriýa:Harplar
Adamyň iýmit siňdiriş ulgamy

thumb|Iýmit siňdiriş ulgamy (Adam)
**[[Adam]]yň [[iýmit siňdiriş ulgamy]]** we haýwan bedenindäki ýokumly maddalaryň gaýtadan işlenmegini we siňdirilmegini üpjün edýän organlar toplumy. Bir öýjükli organizmleriň köpüsinde (meselem, amyeba) iýmit siňdiriş ulgamynyň işi iýmit siňdiriş vakuollary arkaly ýerine ýetirilýär. Mundan başga-da, käbir öýjükli haýwanlaryň (ulitka ýaly) iýmit girýän (agzy, bogaz) we iýmit galyndylary çykýan ýörite deşikleri bar. Iýmit bentik köp öýjükli organizmleriň ýörite öýjüklerinde siňdirilýär (mysal üçin, foraminifera, foraminifera, turbellariýa). Oňurgasyzlar iýmit siňdiriş ulgamynyň dürli-dürli. Iň ýönekeý gurluşly haýwanlar (gastropodlar, gastropodlar). Haýwanlaryň köpüsi (nemertinler, tegelek gurçuklar, mollýusklar, gurçuklar, artropodlar) rz- Iýmit siňdiriş ulgamy. öň, orta we yzky bölümlerden, agyz we anal böleklerinden durýar. deşik daşky gurşawa birikdirildi. Adamlaryň we oňurgaly haýwanlaryň iýmit siňdiriş ulgamynyň gurluşy iýmitlenişiň tebigatyna we şertlerine baglydyr. Iýmit siňdiriş ulgamy. bogazyň öňki bölegi ýöriteleşdirilen we agyz boşlugyny, bogaz we gyzylödegi emele getirýär. Eňekler, dişler, tüýkülik we tüýkülik bezleri, dil we ş.m. agyz boşlugynda ýerleşýär. Aşgazan, içege, bagyr we aşgazan asty mäzleri iýmit siňdiriş ulgamynyň orta böleginden emele gelýär. Alimentar kanalyň iň uly bölegi uly içegeden, rektumdan we anusdan durýar. Düwürtik, aşgazan, inçe içege we uly içege bilelikde alimentar kanaly emele getirýär; diwary gyjyndyryjy, seroz we muskul gatlaklaryndan durýar. Ewolýusiýanyň dowamynda haýwanyň bedeniniň ulalmagy sebäpli aliment kanalynyň gyjyndyryjy gatlagy dürli usullar bilen giňeldi (içegäniň uzalmagy, bukulmalaryň emele gelmegi, mukam membranasynyň villi ösmegi, epitel içege diwaryna ýa-da içege boşlugyna). Şeýlelik bilen köp sanly ownuk (içege diwary) ýa-da uly (bagyr, aşgazan asty mäzleri) emele geldi. Alimentar kanalyň gyjyndyryjy gatlagynda gorag funksiýasyny ýerine ýetirýän lenfoid follikullar bar. Iýmit siňdiriş ulgamy gan we limfa damarlary bilen üpjün edilýär. Iýmit siňdiriş ulgamy. Yiniň funksional işjeňligi çylşyrymly neýro-gülkünç we gormonal mehanizmler tarapyndan dolandyrylýar. Bu amalda iýmit siňdiriş ulgamynyň öz gormonlary esasy ähmiýete eýe.
Kategoriýa:Adam
Kategoriýa:Anatomiýa
Taýbad etraby

thumb|200px|Karta
**Taýbad etraby**, Eýranyň Razawi Horasan welaýatynyň biridir. Welaýatyň dolandyryş merkezi Taýbad şäheridir. 2006-njy ýyldaky ilat ýazuwyna görä, etrabyň ilaty 103,129 adam we 22 267 öý hojalygydy.

## Salgylanmalar
Tonirowka

thumb|Tonirowka mysaly
**Reňklemek** , awtoulag penjireleriniň ýagtylygynyň, reňkiniň we şöhlelendiriji häsiýetleriniň üýtgemegi.

## Usullary
Häzirki wagtda awtoulag aýnalaryny garaltmagyň üç sany usuly bar:
*Püskürmek arkaly
*Aýna plýonkalary
*Mata arkaly goraglamak

## Püskürmek usuly
Aýna inçe metal ýa-da polimer gatlagyny ulanmakdyr.

Üstünlikli tarapy:
*Arzan bahasy. 

Kemçilikleri:
*gowşaklyk
*Reňkleri aýyrmak üçin köp zähmet talap edýär.
*Aýnany güýçlendirmeýär.

## Aýna plýonkalary
Usulyň düýp manysy plýonkany awtoulagyň aýnasyna ýapmakdyr.

Örtügiň görnüşine görä plýonkalar aşakdaky görnüşlere bölünýär:

*Boýag bilen örtülen - plýonka bu görnüşiniň esasy artykmaçlygy bahadyr
*Spatter - magnitron tüýdük bilen.
Towşan

180px|thumb
Towşany gulagyndan tutup galdyrylsa towşan bogurdagy inçelip dem alyp bilmän ölýär. Towşany dikbaşşak tutmak hem ölmegine sebäpdir. Ýene-de iýýän iýmiti we suwy, gaplary, ýaşaýan ýeri saglygyna täsir edýär.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Rabbit
19862011
P

thumbnail|right
**P p** – türkmen elipbiýiniň 20. harpy, latyn elipbiýiniň 16. harpy.
Kategoriýa:Harplar
Surat sungaty

[250px|thumb|right|Eduard Wilgelm Dage. Tingiwopis oýlap tapyşy. Gadymy mifologiýa gaýdyp gelýän dildüwşük: Butadyň gyzy Kore Sikýon , söýgülisiniň kölegesini diwarda kömür bilen aýlaýar. 1832, Alte Nationalgalerie , [Berlin.]]
**Surat**, islendik ýerdäki çyzyklar we reňkler bilen ýasalan kyssa usuly bolup , konseptual ölçegde işlemek üçin ähli görnüşli materiallary diýen ýaly ulanyp bolýar. Surat sungaty bilen meşgullanýan adamlara suratkeş diýilýär.

Akademiki sözlüklerde surat sungaty etimologiýa esasynda kesgitlenýär (“boýamak” - durmuşy aýdyň görkezmek). Rus dilinde "tingiwopis" sözi , bu boýag bilen işlemek tehnikasynda polotensel surat çekmek sungaty hökmünde emele gelen döwründe bu sungat görnüşiniň realizm tendensiýasyny görkezýär. Bu uzyn we köptaraply proses, Günbatar Europeewropa ýurtlarynda bolşy ýaly Russiýada, sungat akademiýalarynyň döremegi we ösmegi bilen baglanyşyklydy .

Şoňa laýyklykda surat çekmek adamyň döredijilik işidir, “durmuşyň dürli hadysalaryny: tebigaty, adamy, haýwanat dünýäsini, adamlaryň jemgyýetçilik ýa-da şahsy durmuşyndaky wakalary köpeltmek ukyby. Surat sungaty, ilki bilen, spektriň we gymmatlyklaryň hromatiki (reňk) tonlarynyň ýyly-sowuk gatnaşyklarynyň kömegi bilen zatlaryň reňkiniň we yşyklandyrylyşyna esaslanýar. Ikinjiden, hakykata şekilli düşünmek tebigaty uzakdan görmek diýlip atlandyrylýar, esasy zat giňişlik we ýagtylyk gurşawy bilen bilelikde obýektiň duýulmagydyr. Suratly suraty kanwanyň, agaç tagtanyň, kartonyň ýa-da kagyzyň tekizligine geçireniňizde, şekilli ýüz üç ölçegli giňişlige meňzeýär. Bu şekillendiriş sungaty bilen grafika sungatynyň arasyndaky esasy tapawut . Şonuň üçin "uzakdaky wizual şekil" düşünjesi
Luck (multfilm)

***Luck*** ABŞ-da “Skydance Animation” tarapyndan öndürilen we “Apple TV+” tarapyndan 2023-nji ýylyň 2-nji awgusty Ispaniýa paýlanan 3D animasiýa komediýa filmidir.

## Rollarda
* Eva Noblezada — Sam
* Simon Pegg — Bob
* Jeýn Fonda — Babe
* Whoopi Goldberg — Kapitan
* Flula Borg — Jeff
* Lil Rel Howery — Marwin
* Kolin O'Donoghue — Gerri
* Jon Ratzenberger — Rootie
* Kwaku Fortune — Gael
* Adelyn Spoon — Hazel
* Kari Wahlgren — Hazeliň öweý ejesi
* Nik Thurston — Hazeliň öweý kakasy
* Kris Edgerli — Towşan ýazmak
* Fred Tatasciore — Kuin we Fred

## Kabul edişlik
21 syn esasynda 48/100 Metacritic baly bar.

## Salgylanmalar

## Daşarky çykgytlar
* 
* Rotten Tomatoes web sahypasynda
* Metacritic web sahypasynda

Kategoriýa:Filmler
Italýan aşhanasy

[right|thumb|290x290px| [Neapol (shahar)|Neapol
pitsasy *Margarita pitsasy*]]
right|thumb|291x291px|"Makaron" tagamlarynyň arasynda: Trenette col pesto genovese

**Italýan aşhanasy**  Italýança : *Cucina italiana*) Pizza we spagetti ýaly tagamlaryň kömegi bilen bütin dünýäde giňden ýaýran we meşhur italýan aşhanasydyr. Naharhanalary dürli-dürli we sebitleýin, her sebitiň özboluşly tagamlary bar.

Italýan aşhanasy köp asyrlyk taryhy däp-dessurlara esaslanýar we Italiýada ýaşan ýa-da onuň medeniýetiniň döremegine täsir eden rimlileriň, grekleriň, lombardlaryň, araplaryň we beýleki halklaryň medeni täsirine eýe.

## Salgylanmalar
* Migrant iýmitlerindan durmuş ýörelgesine çenli: Ýewropadaky italýan aşhanasynyň karerasy  
* EGO - Ýewropa taryhy onlaýn
* Ýewropa taryhy instituti  
* cucinaitaliana.ru - Russiýada italýan aşhanasi
Gazagystan-Türkmenistan gatnaşyklary

thumb
**[[Gazagystan]]–[[Türkmenistan]] gatnaşyklary** — Gazagystan bilen Türkmenistanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar. 1992-nji ýylyň 27-nji awgustynda ýola goýuldy. Gazagystanyň Aşgabatda ilçihanasy, Türkmenistanyň bolsa Astanada ilçihanasy bar. Bu ýurtlaryň ikisi hem EKO, OSCEHHG, GDA we BMG agzalary bolup, Türk Geňeşinde işjeň hyzmatdaşlyk edýär.

Kategoriýa:Türkmenistanyň ikitaraplaýyn gatnaşyklary
Fransiýa-Türkmenistan gatnaşyklary

thumb
**[[Fransiýa]]–[[Türkmenistan]] gatnaşyklary** — Fransiýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklar. Çary Niýazow häzirki wagtda Türkmenistanyň Fransiýadaky ilçisi. Fransiýanyň Türkmenistandaky häzirki ilçisi Pýer Lewowiçdir. Iki ýurt Ýewropada we Birleşen Milletler Guramasynda Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň doly agzalarydyr.

## Salgylanmalar
* Fransiýanyň Türkmanistandaky ilchihanasy 
*  Fransiýa Daşky işler ministri Türkmenistan bilen aragatnaşyklary barada  

Kategoriýa:Türkmenistanyň ikitaraplaýyn gatnaşyklary
Günbatar Aziýa

thumb
**Günbatar Aziýa** , Köne Aziýa - Aziýa yklymynyň günbatar we günorta-günbatar böleklerinde ýerleşýän sebitleriň şertli ady. 
Günbatar Aziýa tebigy ýagdaýda Kiçi Aziýany, Arabystany, Sinaý ýarym adasyny we oňa ýanaşyk adalary we sebitleri (Kipr, Kawkaz, Gündogar Toros daglary we Eýran daglyklarynyň uly bölegi, Mesopotamiýa düzlügi we gündogar kenarýaka sebitleri öz içine alýar). Meýdany 7,5 mln. km 2. Tektoniki gurluşa görä Arabystan we Sinaý ýarym adasy Gondwana yklymynyň bir bölegi we platforma gurluşy bar. Beýik Afrika Riftiniň günbatary. bölegi geçdi. Iordan derýasynyň jülgesi, Öli deňiz, Aqaba aýlagy we Gyzyl deňiz bu aralykda ýerleşýär. Günbatar Aziýanyň köp bölegi daglardan durýar. Kiçi Aziýa, Kawkaz. we Alfimalaý geosinklinal ýerindäki Gündogar Toros daglary. Ainer deň däl, beýik ýaş gerişler giň we çuň jülgeler bilen kesilýär. Seýsmiki taýdan işjeň zona, işjeň we ýitip barýan wulkanlar bar. Howasy subtropiki we gurak tropiki. Arap ýarym adasynyň köp bölegi çöl, köp bölegi çägeli çöl we demirgazykda gury sähralar bar. Kiçi Aziýanyň günbatary. bölekleri, Kawkazyň günorta-günbataryndaky howasy çygly subtropiki, hemişe gök öwüsýän tokaýlar we gyrymsy agaçlar bilen örtülendir. Günbatar Aziýa nebit we gaz boýunça iň baý ýurtlaryň biridir. Kad. medeni merkezlerinden. Suwly ýerler köpden bäri ulanylýar we oazise öwrüldi. Uly şäherler bar. Hristian, ýewreý, yslam dinleriniň merkezi.

Günbatar Aziýada, Ermenistanda, Owganystanda, Bahreýn, BAE, Jorjiýa, Iordaniýa, Yrak, Ysraýyl, Kipr, Kuweýt, Liwan, Müsür (Aziýanyň bir bölegi), Azerbaýjan, Saud Arabystany, Siriýa, Türkiýe, Oman, Palestina, Eýran, Ýemen, Katar döwletleri ýerleşýär.
Türkmenistan-Gruziýa gatnaşyklary

thumb
**[[Türkmenistan]]–[[Gürjüstan]] gatnaşyklary** — Gürjüstan bilen Türkmenistanyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar. 1992-nji ýylyň 16-njy iýulynda döredildi. Iki ýurt hem Birleşen Milletler Guramasynyň we Ýewropadaky Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň agzalary.

## Salgylanmalar
* Сайт посольства Грузии в Туркмении и Афганистане
* Посольство Туркменистана в Тбилиси
* Сайт Министерства иностранных дел Туркмении

Kategoriýa:Türkmenistanyň ikitaraplaýyn gatnaşyklary
Türkmenistan-Birleşen Arap Emirlikleri gatnaşyklary

**[[Türkmenistan]]–[[Birleşen Arap Emirlikleri]] gatnaşyklary** — ýakyn we mähirli gatnaşyklary bolan Türkmenistan bilen BAE-nyň arasyndaky diplomatik gatnaşyklar. Döwletara hyzmatdaşlygyň kanuny esaslary 28 resminamadan ybarat. Iki ýurt hem BMG we IKT-iň doly agzalary. Orazmyrat Gurbannazarow häzirki wagtda Türkmenistanyň Birleşen Arap Emirliklerindäki ilçisi bolup durýar. Birleşen Arap Emirlikleriniň Türkmenistandaky ilçisi Hasan Abdullah Al-Adab Al Zarooni.

Kategoriýa:Türkmenistanyň ikitaraplaýyn gatnaşyklary
Dungan dili

**Dungan** sinit dilidir  esasan Gazagystanda we Gyrgyzystanda Dungan halky tarapyndan baglanyşykly etnik topar tarapyndan gürlenýär Hytaýyň Hui halky. Gansu we Şanxi merkezi düzlük mandarininden alnan hem bolsa, kiril dilinde (ýa-da Sýaoerjing) ýazylýar we mandariniň beýleki häzirki zaman görnüşlerinde ýok karz sözleri we arhaizmleri öz içine alýar.

## Elipbiý

## Çeşmeler
Kategoriýa:Diller
DSB (demirýol şirketlary)

**Danske Statsbaner** (**DSB**), iň uly Daniýa otly işleýän kompaniýasy we Skandinawiýada iň ulusy.

## Salgylanmalar
ÖBB

**Österreichische Bundesbahnen** (**ÖBB**) , Awstriýanyň milli demir ýol ulgamy we Lihtenşteýniň demir ýollarynyň dolandyryjysy. ÖBB topary tutuşlygyna Awstriýa Respublikasyna degişlidir we infrastrukturany dolandyrýan we ýolagçy we ýük hyzmatlaryny dolandyrýan birnäçe aýratyn kärhanalara bölünýär.

## Salgylanmalar