Täçmahal

Hindi şahyr: “Adamlar iki topardyr. Täçmahaly görenler we görmedikler” 
diýär. Elbetde ýöne ýere dünýäde ýedi täsinligiň biri bolmandyr. 
Ýek-tükleriň “Görenem puşman,görmedigem “diýän ýedi täsinligiň biri bolan Täçmahala, “Görmäge göz gerek,taryp etmäne söz” diýänler köp.

Şah Jihan 10 ýaşynda doglan gününe berilen altynlaryň 
sany-sajagy ýok. Duşmanlary bardy bu ýaş şazadanyň : Doganlary. Elbetde 
her wagt uly dogan şalyga geçip bilenok. Şol wagt 10 ýaşynda Erjüment 
Banu(Mümtaz Mahal) bilen kagyz üstünde nikalanýar. 16 ýaşynda aşyk 
bolup,öýlenmek üçin 5 ýyl garaşýar. Aradan 15 ýyl geçip Şah Jihan 
üstü-üstüne gazan ýeňişleri bilen at-abraý gazanýar. Ol wagt hökümdar, 
ozalky paýtagty bolan Agrada Gyzyl galada (Red ford)bolýardyrlar. 
Birnäçe gyzlar köşkde şazadaň emrindedi emma, aşyk, Mümtaz Mahala bolan 
söýgüsi gözüni kör eden. Mümtaz Mahal owadanlygy,akyly bilen tanalýady. 
Şah Jihan söýgüli aýalyny giden ýerine alyp gidip,onuň pikirlerini 
diňläp,halaýan zatlaryna üns bererdi.

Höhümdarlygyň 
barlykly mahaly, Şah Jihan höhüm sürýärkä aýaly Mümtaz Mahal, 14.çaga 
üstünden aýrylýar. Şah Jihan aýalynyň ölümünden soň, 8 gün iýmän-içmän 
otagyndan çykmaýar. 9.gün otagyndan çykyp daşary çykan mahaly,saçynyň 
agaryp,çökügli halda görülýär. Döwlet işini oňaýly ýerine ýetirip 
bilmän başlaýar. Söýgüli aýalynyň ölmeden öň islegini(görülmedik 
üýtgeşik zat) ýerine ýetirmek üçin ussalary çagyrýar. Ussalar saýlanyp 
seçilip Orta Aziýadan getirilýär. Şah Jihan Gyzyl galanyň ýanyndan 
Ýamuna derýasy geçsede özüne görünip durmasyny aýtýar .

Derýaň ýany bolany üçin deň agramlygyny saklamak üçin, piller bilen 
daşlar getirilip ýerden belli bir möçberine çenli goyup, daşdan dag 
ýasaýarlar. Ak mermerleriň yanyndan gyzyl we gara mermerlerem 
getirilip,şekildir suratlar çekilip gurulan Täçmahalyň geomertik 
çygyzy,sany,şekline häzirki inzhinerler haýran galmakda. Şekilleri emele
getirmek üçin hiçhili galam,reňk ulanylman diňe mermeri oýup gara,gyzyl
mermerden şekil ýasalan. Giren mahalyň Täçmahal hamana daşlaşýan ýaly 
görnüş bar,yza tarap ýöräniňde ýakynlaşýar. 4 sany minarasy daşyna egik 
dur azajyk eger,güýçli ýer titräp minaralar ýykylan mahaly daşyna 
ýykylmasy üçin. 4 minary uzakdan göni seredeniňizde, yzky minaralar 
görnenok. Her bir goýulan şekil,gapy Täçmahalyň 4 tarapynda hem edil 
şol ýerinde şol şekilde gurulan. 4 tarapyna bolsa Kurandan, Yasin aýaty 
aýratyn we üýtgeşik ýazylypdyr. Uzynlygy 82 metr. Howa gyzgyn bolsada 
içi salkyn. Sag tarapynda metjit,çep tarypynda myhmanhana bar. Käbir 
maglumatlarda 20 ýyl diýilsede Täçmahal 22 ýylda 1652-nji ýylda gurulyp
gutarýar. Girişdäki binaň üstünde 22 sany gümmez goýulyp, 22 ýyldygyny
aýtmakda Täç Mahalyň diwarlarynda altyn,merjenleriň bardygy orta atylan
emma, nä dereje dogrydygy belli däl.

Täçmahalda günde 20müňdenem köp ussa işlän. Ertekilerde,gaýdyp gurulmasyn diýip, 
ussalaryň ellerini kesilendigi aýdylýar. Ussalaryň, agtyklarynyň 
agtyklaryny Täç Mahalyň ýanynda saklaýarlar. Her Anna güni olar aýlanyp,
synlap, käbir mermerlere zeper ýeten bolsa täzeleýärler.

Dünýädäki gurulan iň romantik bina hasaplanylýan Täç Mahala 
“gideniňizde, ýüregiňizde ýanyňyzdan alyp gidersiňiz”diýipdirler. Muny 
gurmak üçin döwlet gaznasyndan giden altynlaryň sany-sajagy ýok. Güýç 
bilen söýgi birleşip emele gelen Täçmahalyň ýanyndan Şah Jihan özüne 
gara mermerden gurduryp başlan mahaly ogly,tahtdan düşürüp, tussag edip 
goýýar we şol tussaghanada-da aradan çykýar.

Täç Mahala ýylda 3
milýondan hem köp turist gelýär. Gurulmak üçin gaznadan sanalgysyz 
çykdaýjy çykarylan Täç Mahalyň girdeýjisi ,şuwagt Hindistanyň 
ekenomikasynda uly rol oýnaýar.

©SalamTurkmen, 2013