open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Türkmenistanyň ''Türkmenistan'' döwlet täjirçilik banky

Türkmenistanyň *Türkmenistan* döwlet täjirçilik banky 1990-njy ýylyň derkabr aýynyň 29-na Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary esasynda döredildi. Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary esasynda 1999-njy ýylda bank döwlet eýeçiligine geçirildi.

Türkmenistanyň *Türkmenistan* döwlet täjirçilik banky ýurdumyzyň ykdysady we durmuş maksatnamalaryny durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşýar. Bankyň 23 sany şahamçasy bolup, olar Türkmenistanyň ähli künjeklerinde ýerleşip, müşderlere dürli bank hyzmatlaryny hödürleýärler.
Bankyň işjeňligi täjirçilik esasda amala aşyrylýar. Söwda we daşary ykdysady aragatnaşyk ministrliginiň, Dokma senagaty ministrliginiň edara-kärhanalaryna we Döwlet býujetinden maliýeleşdirilýän edara-kärhanalara hyzmat etmeklige ýöritleşdirilen bankdyr. Mundan başgada, şäher ýerlerinde pensionerleriň pensiýalarynyň töleglerini we raýatlara döwlet tarapyndan bellenen durmuş taýdan kömek pullarynyň töleglerini amala aşyrýar. Türkmenbankyň hyzmatyndan dürli eýeçilikdäki kärhanalar, telekeçiler peýdalanýarlar.
Bankyň karzlaşdyrmak syýasatynyň esasy ugurlary döwlet eýeçiligindäki kärhanalaryň işjeňligini sagdynlaşdyrmak üçin olaryň dolanyşyk serişdeleriniň üstüni dolmakda karzlara bolan isleglerini kanagatlandyrmakdan, halkyň ýaşaýyş derejesini dowulandyrmak bilen baglanyşykly ýokary amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlaryny satyn almak üçin ilata ipoteka karzlaryny bermekden hem-de halkyň durmuş üpjünçiligini gowulandyrmak maksady bilen sarp ediş maksatly karzlary bermekden ybaratdyr.

Bankyň täze bank önümlerini we hyzmatlaryny öňe ilerletmek bilen, ilata dürli görnüşdäki karzlary hödürleýär:

• bilim maksatlaryna berilýän karzlar;

• ýaş maşgalalar üçin sarp edijilik maksatlaryna berilýän karzlar;

• durmuş maksatly harytlaryň satyn alynmagyna we gaýragoýmasyz harajatlara berilýän karzlar;

• maliýe taýdan durnukly kärhanalaryň we guramalaryň işgärlerine korporatiw kepillendirmegi bilen durmuş maksatlara we ş.m. görnüşlere berilýän karzlar.

Türkmenistanyň Prezidentiniň 2006-njy ýylyň 23-nji martyndaky N7824 belgili *Türkmenistanda bir bitewi bank programma serişdelerini ornaşdyrmak we milli kartly töleg ulgamyny döretmek hakynda* kararyny durmuşa geçirmek maksady bilen, Türkmenistanyň *Türkmenistan* döwlet täjirçilik banky Türkmenistanyň Merkezi bankynyň goldamagynda *Altyn Asyr* töleg ulgamynyň kartyny dolanyşyga goýberip başlady.
Türkmenistanyň *Türkmenistan* döwlet täjirçilik banky*Altyn Asyr* töleg ulgamynyň bank kartlaryny emissiýa etmekde iň iri emitent bank bolup çykyş eder. *Türkmenistan* bank tarapyndan hyzmat edilýän müşderiler, esasan Döwlet büjetinden maliýeleşdirilýän edara-kärhanalar zähmet haklarynyň tölegleri üçin köp möçberlerde nagt puly sarp edijiler bolup durýar.
Türkmenistan banky ilatyň wagtlaýyn erkin serişdelerini banka çekmek ugrunda alyp barýan syýasaty yzygiderli kümilleşdirilýär. - See more at: http://ertir.com/index.php?q=blog&view=50813#comment- 

Kategoriýa:Türkmenistandaky Banklar
Türkmenistanyň ''Garagum'' halkara paýdarlar banky

Türkmenistanyň *Garagum* halkara paýdarlar banky Türkmenistanyň Prezidentiniň 1993-nji ýylyň mart aýynyň 9-daky 1219 belgili Karary esasynda Türkmenistanda ýaýbaňlanýan biznesi maliýe taýdan goldamak üçin döredildi (Guramaçylyk ýygnagynda Türkmenistanyň, Ukrainanyň, Orsyýediň, Gazagystanyň, ABŞ-nyň, Saud Arabystanyň banklary Guramaçylyk şertnamasyna gol çekdiler) .
Türkmenistanyň *Garagum* halkara paýdarlar banky öz işjeňliginiň ilkinji döwrinden bäri müşderileriň hasaplaryny açmak we ýöretmek, goýumlary (depozitleri) çekmek we karz bermek müşderileriň tabşyrygy boýunça hasaplaşyklary geçirmek, kassa hyzmatlaryny etmek hem-de faktoring, lizing amallary boýunça hyzmatlary ýerine ýetirýär. Türkmenistanyň Merkezi banky tarapyndan berilen ygtyýarnama laýyklykda, daşary ýurt pulundaky amallary, sol sanda alyş-çalyş amallaryny we bank işi bilen bagly maslahat beriş hyzmatlary ýerine ýetirýärler.
Bankyň esasy üns berýän işleriniň biri nagt däl görnüşli hasaplaşyklar boýunça müşderileriň işleglerini kanagatlandyrmakdyr. Nagt däl hasaplaşyklar boýunça bank şu hyzmatlary ýerine ýetirýär: 
• bank karzlaryny nagt däl görnüşinde müşderiniň islegi boýunça başga banklara geçirmek;
• daşary ýurt walýutasyndaky pul serişdelerini konwertirlemek;
• goýumlaryň dürli görnüşlerini nagt däl görnüşinde amala aşyrmak;
• nagt däl görnüşinde daşary ýurt walýutasyny satmak we satyn almak;
• müşderileriň islegi boýunça olaryň hasaplaşyk hasaplarynda nagt däl görnüşinde duran pul serişdelerini geçirip bermek.
Häzirki wagtda bankyň müşderileriniň sany gün-günden artýar. Serişdeler binýadyny berkitmek maksady bilen, ilatyň erkin duran pul serişdelerini goýumlara çekmek boýunça depozit syýasaty amala aşyrylýar. Goýumlaryň has oňaýly görnüşlerini saýlamaga mümkinçilik döredip, täze goýumçylary çekmek maksady bilen, goýumlaryň täze görnüşleri döredildi. Ilata goýumlaryň şu görnüşleri hödürlenýär:
• talap edilýänçe goýum;
• hormatly pensionerler;
• bagtyýar çagalyk;
• il saglygy-ýurt baýlygy;
• şowly goýum.
Bankyň Balkanabat, Mary, Türkmenabat we Daşoguz şäherlerinde 5 sany gullugy bar. Olaryň ählisinde milli manatda we daşary ýurt pulundaky amallaryň dürli görnüşleri amala aşyrylýar.

Türkmenistanyň Prezidentiniň degişli karary esasynda ýurdumyzyň çäklerinde nagt däl hasaplaşyklary *Altyn asyr* bank kart töleg ulgamynyň üsti bilen giňden ýaýratmak üçin Aşgabat şäherinde degişli müşderileriniň – edaralaryň, kärhanalaryň, telekeçileriň, işgärleriň zähmet haklarynyň bank hasaplarynyň üsti bilen bank kartlary peýdalanyp tölemeklik ýola goýuldy we töleg kartlaryna hyzmat etmek boýunça töleg terminallary gurnalýär.
Töleg kartlaryny girizmek bilen bank ilata nagt däl hyzmatlaryň görnüşleriniň birnäçesini hödürlemegi göz öňüne tutýar. Bank töleg terminallar arkaly zähmet haklaryny, pensiýa, kömek pullaryny bermekligi, telefon aragatnaşygy we ş.m. tölegleri amala aşyrmaklygy meýilleşdirýär.

Kategoriýa:Türkmenistandaky Banklar
Futbol taryhynda iň köp gol uran oýunçylar

### Hronologiýa
*2024-nji ýylyň 30-njy martynda Kriştiano Ronaldo **900** pökgi geçirdi.
*2025-nji ýylyň 19-njy iýulda Lionel Messi **900** pökgi geçiren.

### Iň köp pökgi geçirenler

**2026**-nji ýylyň **12**-nji **ýanwary**

## Ýeke toparda
Iň köp pökgi geçirenler futbol taryhynda bir toparda iň köp pökgi geçirdiler

## Henizem işjeň
*300-den köp maksat we 600-den öňki maksat.
*Ýurt rekordy bolmadyk gol salanlar.

## Ýurt boýunça
Futbol taryhynda ýurduň iň köp pökgi geçiren oýunçylarynyň sanawy. 

## HEM
*Futbol taryhynda iň köp oýun uran uýunçylar
*Aýallar futbolynyň taryhyndan iň köp gol uran oýunçylar
*Futbol taryhynda iň köp namaglup oýunlar uran derwezewanlar

## Daşarky baglanyşyklar
*(ís)
*(hi)
Kategoriýa:Futbol
Edwin wan der Sar

**Edwin wan der Sar** 1970nji yylyn 29njy oktyabrynda Gollandiyanyn Worhaut shaherinde dunya inyar.

Wan der Sar 20 yashynda Lui wan Gaalyn Aýaksyn altyn nesline goshulyp,oz bet karyerasyna gadam basyar.Ayaksyn duzuminde bu derwezewan 4 sapar yurdun chempiony,3 sapar yurdun kubogyna eye bolyar.92de Uefa kubogyny eyelap,95de Uefa chempionlar ligasyny hem gazanyar.96da yene Chempionlar ligasynyn finalynda oynap,emma ol Ayaks bilen Ýuwentusdan asgyn geldi.1999da Yuwentusa gechip,2 yyl toparda zahmet chekyar.Yuwentus bilen Intertoto kubogyna eye bolyar.Yuwentusyn taryhyna hem ilkinji italyan dal derwezewan bolup giryar.2001de 7,5 mln yewro Fulheme gityar.Fulhemda 4 yylyn ichinde 2nji gezek Intertoto kubogy alyar.2005de ol Manchester Ýunaytede gechip,2nji yashlygy bashyndan gechiryar.Ser Aleks Ferguson ona uly hormat goyup,Peter Shmeyhelden son 2nji beyik derwezewan diyip at goydy ona.Wan der Sar ozunin bir ayratyn tapawudy barty,olam koplench derwezeden chykyp,ayakda gowy oynap,sonky goragchyn roluny doly amala ashyryarty.Manchester Yunaytedin duzuminde Edwin 4 gezek APL-yn chempiony boldy.2008de bolsa yarymfinalda Barselonany yoldan ayyryp,Moskwadaky finalda Chelsinin bar nastroeniyasyny bozyar.Shol finalda esasanam Wan der Sar oynun sonky urgylarda Anelkany depen topuny saklap,toparyn yenmegine sebapkar boldy.2009da Wan der Sar 1311 minutlap oz derwezesine pokgi gechirman,dunya rekordyny uryar.2011de eyyam 4nji gezek Chempionlar ligasynyn finalynda oynap,2nji sapar kumush medala mynasyp boldy.Shol finalda hem ol 40 yashynda bolup,final oyunlaryn in yashuly oyuchysy diyilip,taryhda galyar.Shol yylyn awgustynda ol oz uzak dowam eden karyerasyny tamamlayar.Gollandiyan milli yygyndysynda 1995-2008nji yy.chykysh edyar.Golandiyan duzuminde 130 oyun gechirip,rekord bellige hem eye bolyar.2000 we 2004 Yewropa chempionatlarda dowlet bilen burunch medalchysy bolyar.1994,95,96,97de Gollandiyanyn,1995 we 2009da bolsa Yewropanyn in gowy derwezewany bolyar.

Ol oz karyerasynda bir gezek gol urmagy bashardy, De grafshap toparyna gol urdy.

## HEM
*Ýylyň iň gowy derwezeçisi
*Futbol taryhynda iň köp namaglup oýunlar uran derwezewanlar
*UEFA
Zanetti

Hawyer Zanetti 1973nji yylyn 10njy awgustynda Argentinanyn Buenos-Ayres shaherinde dogulyar. Lakamy-*El Capitano*. Hazirki wagtda bu flang goragchy we yarymgoragchy Interda kapitanlyk derejesini berk eyelap dur. Interin rowayaty we nyshany hasaplanyan weteran, hem Argentinada we Interin duzuminde in kop oyun gechiren rekordsmendir. Futbol yoluny Hawyer 1992de Argentinan 2nji ligasynda chykysh edyan Talyeres klubunda bashlayar. Shol yerde ozuni tanatdyryp,eyyam 93de ony Argentinan in meshhur toparlaryn biri bolan Banfildy ozune chekdiryar. 2 yyl Banfiltde oynap, berk we durs goragda oz meshhurlygy artdyrdy.We 95de ony Boka Huniors we Riwer Pleyt aljak bolup nache alada etdi.

Emma Zanetti Italiyany saylap,Intere gechyar. Interde tiz wagtda tiffozilerin soygusini gazanyp, 1999njy yylda Bergomi ona hem oz kapitanlyk roluny gowshuryar.Zanetti hem oz soyguli gollary yatlap gechen wagty,98nji yyldaky Uefa kubogynyn finalyndaky Lasio garshy gechiren golyny we 98nji yyldaky dunya chempionatynyn Angliyan derwezine gechiren pokguleri elmydama yadymdan chykmaz diyyar. Zanetti Interin duzuminde 600e golay oyun gechirip,15 goly bar.Inter bilen 5 sapar Serie A-da chempion boldy, Italiyan kubogynyn we Superkubogynyn 4ni gazandy, Chempionlar ligasyny we Uefa Kubogyny hem oz adyna yazdyrdy. Klublar-ara dunya chempionatynyn yenijisi, FIFA-100 sanawynda hem ona yer berildi.2010njy yylda bolsa Tottenheme gol urup, Chempionlar ligasynda gol gechiren in yashuly futbolist boldy.Argentinan milli yygyndysynda 1994den bari chykysh edip gelyar.

Jemi 145 oyun gechirip, 5 pokgusi bar. Yurt bilen 2 sapar Amerika kubogynyn we Konfederasiya kubogynyn kumush medalchysy bolyar.

## HEM
* Futbol taryhynda iň köp oýun uran oýunçylar
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Futbolçylar
Dawid Trezege

**Dawid Trezege** — 1977nji yylyn 15nji oktýabrynda Fransiýanyn Ruan shaherinde dunya inyar.

Fransuz futbolchysy bolup,hazirki wagtda Riwer Pleýt toparynyn hujumchisidir.Futbol yoluny Argentinan Platense klubunda bashlayar.1995-2000nji yyllarda fransuz Monakoda oynap,2 sapar yurdun chempionlygyna we 1 gezek superkubogyna eye bolyar.1998de Chempionlar ligasynyn charek finalynda Man.Yunayteda garshy gechiren goly in yokary tizllikli gol bolup,157.33&nbsp;km/s barabardyr.Shol yylda Trezege Fransiya chempionatynyn in yash oyunchysy diyilip,saylandy.Jemi Monakoda 125 oyunda 62 gol bilen tutush Yewropada super bombardir at bilen meshhur bolyar.2000de ol Ýuwentusa gechyar we 10 yylda Ýuwentusyn taryhyna giryar.2001/02de ol ajayyp mowsum gechirip,Serie A-da in gowy bombardir we in gowy oyunchy bolyar.Topar bilen hem yzly-yzyna 2 yyllap yurdun chempiony bolyar.2002/03de Chempionlar ligasynyn yarym finalynda Reala garshy gechiren Trezegenin 2 wajyp goly bilen Yuwe finala chykyp,emma Trezege finalda gol gechirip bilman, A.C.Milandan asgyn gelyarler.2006/07de Italiyada uly dawaly skandal bolup,Yuwentusy hem 2nji liga hasaplanyan Serie B tashlayarlar.Trezege hem shol wagt topary tashlaman,galan oyunchylaryn biridir(Del Pýero,Kamoranezi,Buffonam galdy).Serie B-da chempion bolup,2007/08de yokary liga gaydyp gelen Yuwentus onki yaly guychli bolmasadam,emma 3nji yer alyp,chempionlar ligasyna gatnashmak hukuk gazanyar.Trezege bolsa Yuwentusyn taryhynda 171 gol bilen toparyn dashary yurtly oyunchy bolup,in kop gol gechiren futbolchy bolyar.2010/11de ol Ispaniya gidip,Erkulesda oynayar.Pes klubda belli-bir netije gazanyp bilman,2011de Argentinanyn Riwer Pleýt kluby bilen 2,5 yyl mohlet bilen shertnama baglanshyar.Fransiyan milli yygyndysynda 1998-2008 aralykda oynap,34 gol gechiryar.1998de ol Dunya chempiony bolup,2000daki Yewropa chempionatynyn finalynda Trezege altyn gol bilen oz yurduna chempion diyen at alyp beryar.

## HEM
*Futbolda altyn top
*Futbolda altyn aýakgap
*UEFA
Roberto Karlos

Roberto_carlos.jpg

**Roberto Karlos** 1973nji yylyn 10njy aprelinde Braziliyanyn San Paulu welayatynyn Garsa shaherchede dunya inyar.

Karlos meshhur we tanymal brazil oyunchydyr,chep goragchynyn yerinde oz ykbalyny tapdy.Hazirki wagtda Anji toparyn sport direktory bolup ishleyar.Karlos yetginjek wagty Braziliýan Unian kluba chagyrylyp,2 yyllap guychli bolmadyk toparda esasy rollary oynayar.1993-95de ol Palmeýrasda oynap,yurdun 2 gezek chempiony bolyar.1995de ony 3.5 mln.yewro Milanyn Interi satyn alyar.Emma Roý Hojson toparda ony uzak saklap bilmedi.1996da yash talanty oz toparynda gormegi islan Fabio Kapello ony 6 mln yewra Madridin Realyna getirdyar.Realda in gowy wagtyny gechiren Karlos ahli diyen titul-kuboklary gazanyar.Ispaniyada 4 gezek chempion bolup,Chempionlar ligasynyn 3ni,Mezhkontinental kubogynyn 2ni we Uefa Superkubogynyn 1ni gazanyar.2002 we 2003de bolsa yzly yzyna Uefa tarapyndan in gowy goragchy diyilip,saylanylyar.Jemi Realda 584 oyunda 71 gol gechiryar.2007de ol Fenerbahçe gechip,2 yylyn dowamynda yurdun chempiony bolup bilman,2 sapar turklerin kubogyny alyar.2009da ol yurduna gaydyp gelip,oz dosty bolan Luis Ronaldon gapdalyna gelyar,yagny Korintiansa.Libertadores kubogy alyp bilman,ol 2011de Russiýan osup baryan Anji toparyna gechyar.Toparda 4 gol gechirip,karyerasyny 2012de hem shu yerde tamamlayar.Ilki Anjide talimchi galyp,sonra Guus Hiddinkin komekchisine owrulyar.Braziliyan koynekchesini 1992de geyip,2006a chenli uly ishleri amala ashyryar.Yurt bilen 2002de dunya chempiony,1997 we 1999da Kopa Amerikanyn chempiony,1997de Konfederasiýa kubogynyn chempiony diyen atlara eye bolyar.

## HEM
* Futbol taryhynda iň köp oýun uran oýunçylar
Riwer Pleýt

RP.jpg 

RP_düzümi.jpg

Riwer Pleýt(Buenos Ayres,Argentina)(river plate)-1901nji yylda esaslanyar.lakamy-"Millionerler",stadiony El-Monumental(66.645 orun),formasy-ak-gyzyl.

;Rekortlary:
* Libertadores Kopa:
** **4**
* Argentina liga:
** **37**
;Oýunçy statistika:
* Oýun:
** **520**
*** 20px **Amadeo Karrizo**
* Gol:
** **317**
*** 20px **Angel Labruna**
Argentinanyn chempiony-37 gezek(1932,36,37,41,42, 45,47,52,53,55,56, 57,75,76,77,78,79, 80,81,85,89,90,91, 93,96,97,98,99,2000, 02,03,04,08 yy),Libertadores kubogynyn eyesi-4 gezek(1986,1996,2015,2018 yy),Libertadores superkubogynyn eyesi-1 gezek(1997 y),Mezhkontinental kubogynyn eyesi-1 gezek(1986 y),Gunorta Amerika kubogynyn eyesi-1 gezek(1997 y).Argentinanyn chempionatynda in uly yenish-10:1(Urakan,1974 y),in uly yenilish-1:6(Rasing,1942 y),

## Oýunçy taryhynda
Toparyn taryhynda in tanymal oyunchylaryi. 

## HEM
Gökleň

Gökleñler uly türkmen taypasy hökmúnde XVII-XVIII asyrlarda taryhyñ sahnasyna cykan bolsalar gerek,çünki shondan öñ yazylan ishlerde,hatda Abylgazynyñ *[[Türkmenleriñ shejeresi]]* diyen kitabynda-da gökleñ diyen at dush gelmeyár. Köp bolegi Eyrandaky Türkmensahrada galan goklenglering etnik adynyñ XI asyrda Syrderýanyñ boýlaryndan Balkan etrabyna gocup gelen gök diyen turkmen taypasy bilen baglanshyklydygyna shek bolup bilmez.XI asyrdan soñ Balkan töweregine sygmadyk turkmen taypalary,shol sanda gökleñ Etrek, Gürgen etraplarynda mesgen tutyarlar.Bu goklenglering etnik adynyñ yzyna -len goshulmasy hem hut shu yerde goshulyar. *[[Pars dili]]nde leng (leñ)sozuniñ agsak diyen manyny angladyandygyndan ugur alyp*, **halk rowayatlary we ili suw bilen upjun etmegi basharan gök we agsak atly batyr yigit bilen baglanyshdyryarlar.** Gökleñ sozuning manysy barada yorite makala yazan F.S.Faseýew bu ady *gök-öleñ* sozlerine syrykdyryar(gok olenglikde yashayanlar). Emma rowayatlaryng we Faseýewing dushundirishining hakykat bilen dahyly yok.cunki leng (leñ)sozi Demirgazyk Eýrandaky tire taypa atlarynda dush gelyan sozdur. Ynha shu etrapda yashayan bagtyyarlar diyen taypalar birleshiginde heftleng (yedi leñ) we ceharleng(dort leng)diyen urug atlarynda dush gelinyar. Hazirlikce bu termining hakyky manysyny anyklamak bashartmady,emma gok taypasynyng bir bolegine Gürgen etraplarynda XVII-XVIII asyrlarda gokleng adynyng dakylandygy bellemekcidiris.Gökleñlering wekillerine Türkiyede we Azerbeýjanda hem dush gelinyar. Eýranda bolsa olaryng sany has kopdur.Eýranly türkmenlering beren maglumatlaryna gora, Türkmensahradaky Aýderwiş, Güllüdag, Jergelan etraplarynda we yomut yaylalarynda jemi 90 mung cemesi gokleng yashayar. Olaryng ka biri gokleng sozuning yzyndaky leng sozuni *mekan,yurt*manysyndaky lan diyen pars sozunden caklayarlar. Eger sheyle bolsa,onda bu adyng manysy goklenglering yurdy ,gok taypasynyng mekany diyen manyda yúze cykypdyr. A)Gökleňler orta asyrlaryň iki beýik taýpasynyň — gaýylar bilen dodurgalaryň birleşmeginden emele gelipdir. Beýik osmanlylaryň, gaznalylaryň gaýy türkmenlerinden çykandygyny taryh bilýär. Ga¬ýylaryň meşhurlygy, öňbaşçylygy Magtymguluda edebi-şahyrana beýiklik bolup oýanypdyr.
Güljemal han

Güljemal han(1836-1925)

**Güljemal han** Merwiñ iñ soñky hanlarynyň biridir.Onuñ döwründe türkmenler Nurberdi hanyñ baştutanlygynda birleşigi agzybirligi yola goýupdyrlar. Güljemal han 1836-njy ýylda hazirki Ahalyñ Tejen şäherinde dünýa inýär, kakasyna Töre sahy diyipdirler,Güljemal özüniñ yaş döwürlerinde ýowuz(Sarahs soweşi muňa mysal) günleri başyndan geçiren Güljemal han Sarahs söweşinde öz adamsyndan aýra düşýär. 1855-nji ýyldaky gan döküşikli Hywa-Sarahs uruşynda onun adamsy wepat bolyar.Güljemal han Teke turkmenleriň Togtamyş tiresindendir. (Teke - Togtamyş - Amanşa - Gapan - Onbegi - Soky) Ol Merw(Mary) türkmenleri bilen goşulyşmaga gelen Nurberdi hana durmuşa çykýar.Şol döwürler Lebabyň Ärsarylary hem bulara goşuluşýar,Hywa - Sarahs şöweşlerinde hem Gowşut han daşoguz ýomutlaryny öz tarapyna çekmegi başarypdy, Garrygala söweşinde hem Nurberdi han Balkan ýomutlary bilen berk baglanyşygy ýola goýýar. Umuman aýdanyňda türkmenler agzybirleşýärler.*Emma [[1880]]-nji ýylda [[Nurberdi han]]yň zäherlenip öldürilmegi bilen Merw türkmenleriniň başynda Güljemal han Türküstany gana boýamaga gelen ruslara özüniñ tasin syýasatyny ulanýar*.Bu syýasat Gökdepe galasynyň basylyp alynandan soň Güljemal han 1881-nji ýylyň Aprel aýynda rus administrasiýasynyň Aşgabatdaky wekili bilen hat arkaly Russiýa birikdirilmegi barada 1884-nji ýylyň 7-nji ýanwarynda gurnalan maslahatynda taýýarlyk görmegi ýola goýýar.Şondan soňra Merwiň Russiýa ýalandan meýletin goşulmagy babatyndaky syýsaty berjaý edýar.

Öran agyr hem netijesiz gandöküşükligiň öňüni almak üçin paýhaslylyk bilen tapylan ýeke täk çykalga Guljemal hanyň sýyasaty-dy.Rus serkerdesi we onuň esgerleri Mara barýarlar we känbir dawa-jenjelsiz gan döküşmeden Maryny Rus imperiýasyna baglanyşdyrýarlar.Rus hökümeti bolsa Güljemal hany we onuň egindeşlerini sylaglaýar.Guljemal hana 2000 manat,Onuň ogly Yusup hana(1863(65)-1920) bolsa milisiyanyň kapitany diýen derejäni berýärler.

Güljemal han Merwde 1925-njy ýylda dünýäden ötýär.Güljemal han Turkmenistanyň taryhyna giren çylshyrymly hem köptaraply şahsyýet hasaplanýar.
Muhammed Ýunus

**Muhammed Ýunus** (28/06/1940-njy ýylda Çittangongaň golaýyndaky Batua obasynda dogulýar) Bengaliya, Britan Indiya( shuwagt Bangladesh)- bangladeshin bankiri, ekonomikadan professor, 2006-njy yylda ekonomik we social osushini doretmek mumkinciligi uchin  dunya Nobel bayramynyn laureaty.
thumbnail|Muhammad_Yunus,_World_Economic_Forum_2009_Annual_Meeting.jpg

**Dumrushy.**

Ol ABŞ-da, Wanderbilt uniwersitetynda ekonomiki ugurdan doktor dereje bilen gutaryar. 1970-nji yyldan 1972-nji yyla chenli Tennesi ştatyn uniwesitetynda ekonomikadan professor bolup ishleyar.
Şondan son Çittagonga uniwesitetynda ekonomiki ugurdan mugallym bolup ishleyar. 1976-njy yyldan uniwersitetdaky osush proektinin menedzhery, we shondan son Gramin Banky doreyar. 1983-njy yylda Gramin Bankyn muduri bolyar. 1996-njy yyldan Bangladesh yurdunyn maslahatchysy bolup gelyar.

Ýunus mikrokreditowaniya konsepsiyany doredyar, onun esasy mazmuny pes procentler boyuncha uly dal zalogsyz kredit kichi biznesin,mashgala biznesi, osushi uchin berilmegidir.

**Mashgala.**

1967-nji yylda rus emigrantynyn gyzyna Wera Forostenko oylenyar, ol hem Ýunus yaly Wanderbilt Uniwersitetynda Neshwilde, Tennesi shtatda talyp bolyar. 1979-njy yylda Monika diyen gyzy dunya inyar, shuwagt amerikan opera aydymchysy. Bahym mashgala ayrylshyar, Wera bilen gyzy Bangladeshdan ABŞ-a dolanyarlar. Sonra Muhammed Yunus yene oylenyar.
Oliwer Kan

16-04-11-Pressekonferenz ARD und ZDF Fußball-EM 2016 RalfR-WAT 7205d.jpg

**Oliwer Rolf Kan** 1969njy yylyn 15nji iyunynda Germaniýanyn Karlsru shaherinde dunya inyar.

Kan-nemes derwezewany,3 gezek dunyanin in gowy derwezewany bolup(1999,2001,2002 yy),Uefa tarapyndan hem 4 sapar Yewropan in gowy derwezewany diyen ada mynasyp boldy(1999,2000, 2001,2002 yy).Germaniýada 2 gezek yylyn oyunchysy(2000,2001 yy),Bundesliganyn 6 gezek in gowy derwezewanydyr(1994,1997,1998, 1999,2001,2002 yy).2002dunýä çempionatynyn in gowy oyunchysy.20nji asyryn ahyrlarynda we 21nji asyrlaryn bashlarynda-dunyanin in gowy derwezewanlaryn biri hasaplanyar.1985-1994nji yyllarda yerli Karlsru toparynda bundesligada jemi 128 oyun bilen uly tejribe toplayar.1994nji yylyn 1nji iyulynda bolsa yurdun in abrayly topary bolan Myunhenin Bawariýasyna gechyar.Onun gyzma hasiyeti bolup,oyunlarda hem oz ildeshlerine hapa geplerinden her durli sozlerini ulanypdyr.Taze toparda ilki bada jankoyerler ony halaman, her durli lakamlary dakypdyrlar:"Wulkan","Gorilla".1 gun bolsa jankoyerler ona banan zynyp durkalar,golkiper hem olara jogap edip,1 banany wratar yalyk tutup,achachan iyip goyupdyr.Emma sonra ol Myunhenlerin taze lideri we kapitany bolup,encheme kuboklary gazanmaga uly goshant goshdy.Bawariýada jemi 14 yylyn ichinde 600e golay oyun gechirdi.Bawariyada taze sahypa achyp,8 sapar Germaniyanyn chempiony,6 gezek Germaniýan kubogynyn eyesi,5 gezek Germaniyan kubok ligasynyn yenijisi,1 gezekden bolsa Uefa kubogyn we Chempionlar ligasynyn eyesidir.Germaniyan milli yygyndysynyn koynekchesini bolsa 1995-2006 yy.aralykda geyipdir.Shol yyllarda yurt bilen Yewropanyn chempiony(1996 y),2002 we 2006 dunya chempionatlaryn kumush we burunch medalistidir.2002 dunya chempionatynyn jemi boyuncha in gowy derwezewan bolup,Lew Yashin adyndaky uly bayraga eye bolyar.Fifa-100 sanawyna giryar.2008de ol karyerasyny tamamlap,hazirki wagtda nemes telewideniyesinin futbol kommentatory bolup ishleyar.

## HEM
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Şahsyýetler
Marakana stadiony

200px|thumb|left|marakana stadiony gurluşykda
Marakana stadiony-Braziliyan Rio de Zhaneyro shaherinde 1945de duybuni tutup,50nji yylda achylyar. 87.000 adamy oz ichine sygdyryar. Flamengo we Fluminense yaly brazil klublar oz oyunlaryny bu apet stadionda gechiryarler.doly ady-Mario Filyo.Bir wagtky dunyanin in uly stadionydyr.Hazirki wagtda bolsa Gunorta Amerikada 1nji orunda duryar.1950nji yylda dunya rekordy goyulyp, shonda 4nji dunya chempionatynyn yer eyesi Braziliýa finalda Urugwaydan yenilip,shol oyunada 199.850 adam gatnashandygy hasaba alyndy,hazire chenli hem bu rekordyn gapdalynadam barylanok.1963nji yylda bolsa Flamengo-Fluminense oyuna 177.656 jankoyer gatnashyp,bu bolsa klublar derejesinde dunya rekordyny goydy.Gaty gen zat, 80nji yyllarda milli we klub yaryshlara ortacha 150.000 adam gatnashypdyr.XX asyryn 2nji yarymynda bu stadion 200.000 golay adamy yerleshdirip bilipdir. Emma FIFA tarapyndan girizilen sistema boyuncha,dine nomerlenen yerler ya-da bashgacha "Zheral"yerleri goyuldy da,beyleki orunlary bolsa ayyrmaly etdiler.Hazirki zamanda Marakanada gurlushyk ishleri(rekonstruksiya)gechirilip dur.Shondan sebapli hem bu apet umman dunyan in uly stadionlaryn 20ligine hem girenokdyr.Marakanada geljekki 2016 tomusky Olimpiya Oyunlaryn achylysh dabarasy hem gecher.


Marakana_depeden.jpg

Marakana_ichi.jpg

Marakana_oyun_mahaly.jpg


Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Braziliýa
Walentina güni

Rowaýata görä, Walentina Gadymy Rim imperiýasynda ýaşap geçen , takyk ylymlar bilen gyzyklanan, lukman , ruhany bolupdyr.

Onun ýaşan döwüri KlawdiýII hökümdarlyk eden döwrüne gabat gelipdir. Ol goşuna gaty jogapkärçilik bn garap, legionerlere öýlenmegi gadagan edipdir. Sebäbi öýlenensoňlar maşgala aladalary esgerleriň ünsüni sowýamyşyn. Legionerlerin bagtyna Walentin atly ruhany bolupdyr. Ol aşyklara gizlinlikde nika gyýypdyr we hökümdaryň gazabyndan çekinmändir.

Ýerin astynda ýylan gäwşesede bilinýär diýilişi ýaly hökümdara bu syryň üsti açylypdyr. Ol Walentiny jezalandyrmak barada kanun çykarypdyr. Jezalandyrylmasyndan öñ ol zyndanda bolupdyr we zyndan gözegçisiniň gyzyna aşyk bolupdyr. Ýöne onuň ruhany bolmagy söýgüsini mälim etmeklige mümkinçilik bermändir. Şeýlede bolsa ol ölüminiň öñ ýany 13nji fewralda söýgülisine hat ýazypdyr we ol hat ölüminden soň gyza gowşurylmagyny gazanypdyr.

496-njy ýylda papa Gelasius 14 fewraly Keramatly Walentin güni diýip yglan edipdir.

Ilkinji Walentinkalar Orlean gercogy Çarl'za degişli hasaplanylýar.Ol 1415 yylda tussaglykda oturan döwründe öz aýalyna dürli süýji sözli söýgi hatlaryny ugradypdyr.

Häzirki döwürde walentinkalar köplenç anonim häsiýete eýedir. Walentinka berilen adamyň özi bilmeli walentinkanyň kimdendigini.

Bu baýramçylykda ýürejik şekilli otkrytkalary, walentinkalary, şokoladdyr dürli görnüşdäki süýjieri, iki sany guşjagazyň , ve Kupeýdonyň şekiljigi bolan nyşanjyklar sowgat berilýär...
Aşhana

**Aşhana** Eýranyň demirgazyk Horasan welaýatynda ýerleşiän bir şaherdir.

Mäne we Semelgan adly etrabyn merkezi bolan bu şäher welaýatyň merkezi Büjnürtiň 45&nbsp;km. günbataryndadyr.

Şäher Aladagdan gelýän arnalar bilen suw taýdan baý bir şäherdir.

20 müň ýaşaýjysy bolan bu şäheriň halky ekerançylyk bilen öz günlerini geçirýär.

Şäherin ýaşaýjylarynyň aglabasynyň dili Horasan Türkçesi bilen Parsça bolmak bilen barabar Aşhanada Türkmenler de ýaşaýandyr.

Kategoriýa:Türkmensähra
Kümmet Gowuz etrabynyň obalary

{{Navbox
|name = Kümmet Gowuz etrabynyň obalary
|title = **Kümmet Gowuz etrabynyň obalary**
|image = 
|above = 
|group1=Akabat Etrapçasy
|list1 = 

|group2=Bagly Marama etrapçasy
|list2 =  
|group3=Fejir etrapçasy
|list3 = 
|group4=Sultanaly etrapçasy
|list4 =
Çikago Uniwersiteti

**Çikago Uniwersiteti** — Çikago, ABŞ-da 1857-nji yyldan esaslandyrylyp, dine 1890-njy yyldan Jon Rokfellerin maliyeyardamy bilen doly guyjunde işlap başlapdyr. 1892-nji yylda kitaphana doredilip, hazirki wagtda seyrek dus gelyan 3,5 million jiltden gowrak kitap saklnyar. Bu uniwersiteti gutaranlaryn 79-sy Nobel bayragynyn eyesidir.
Kategoriýa:ABŞ uniwersitetleri
Prinston uniwersiteti

" Princeton University", Prinston, ABS.
ABS-nyn in meshur we abrayly uniwersitetlerinin biri bolup, 1746-njy yylda esaslandyrylypdyr. Hazirki wagtdabu yerde 4,5 mun talyp okayar, okuwlar ayratyn namalarda alnyp barylyar we ylym-dernew isleri bilen makam baglanysdyrylyar. Bu yerde 400-den gowrak profesor sapak berip, olaryn 7-si Nobel bayragynyn eyeleridir. Priston uniwersiteti kitaplary bellige almak boyunca "Google"-nin programmasyna birigen dunyade adygan az sanly uniwersitetlerin biridir. Bu uniwersitetin kitaphanasynda 6 million cap edilen kitaplar,5 million golyazma we 2 milliondan gowrak beyleki materiallar bar.

Kategoriýa:Uniwersitetler
Back street boys

Web sahypasy: backstreetboys.com
Toparyñ agzalary:
A. J. McLean
Howie Dorough
Nick Carter
Kevin Richardson
Brian Littrell
The Backstreet Boys (käwagt BSB diýilýär. ) Amerikada 1993-nji ýylda doredilen dünýä meşhur aýdym topary.
Shake it up

**Shake It Up** — Disney Channeliñ meşhur filmlerinden biri. Baş rolda CeCe Jones (Bella Thorne) we Rocky Blue (Zendaya). Film iki ýaş gyzyñ arzuwlaryna ýetişleridäki gülkünç wakalary beýan edýär.

Kategoriýa:ABŞ filmleri
Rucky Blue

Rucky Blue disney channeliñ meşhur filmi " shake it up "filminde baş roly oýnaýar. Rucky Blue rolyny janlandyrýan dünýä belli aydymçy we aktrissa Zendaya Colemon.
Hajybalhan

**Hajybalhan** Eýranyň Türkmensähra sebiti, Gülistan welaýatynyň Kümmet Gowuz etrabynyň merkez etrapçasynyň bir obasydyr.
Bu oba etrapçanyň Fejir bölegine tabindir.
Eýranyň hasabat guramasynyň 2006-nji ýyldaky sanawyna görä Hajybalhan 329 maşgala, 1552 raýatly bir obadyr
Evrim Akın

**Evrim Akin** (12 awgust 1979-njy ýyl, Ankara) Türk aktrissasy. "Bez bebek" serýalynda baş rolda Nana bolup oýnady. Häzirki wagtda "Alemin Krali" filminde Julidäniñ rolyny ýerine ýetirýär
CeCe Jones

Cece Jons disney channliñ meşhur " shake it up "filminde baş gahryman. Cece Jons rolyny dünýä belli aýdymçy we aktrisa Bella Throne ýerine ýetirýär.
Jessie

**Jessie** — Disney Channeliñ meşhur filmlerinden biri. Jessie obadan New York şäherine 3 çaga enekelik etmäge gelýär. Filmde oýunçylar: Jessie, Zuri, Luke, Bertram, Emma, we Ravi. Filmde Jessieniñ rolyny meşhur aktrissa Debbi Raýan ýerine ýetirýär.

Kategoriýa:ABŞ filmleri
Debbi Raýan

**Deborah Enn "Debbi" Raýan** (d. 13 Maý, 1993) — Amerikaly aktrisa we aýdymçy.

Debbiniň aktrisalyk ukyby 2007-nji ýylda Barni we dostlary (iňl. Barney & Friends) DVD filminde Disney-a mälim bolýar. Raýanyň iň meşhur roly Disney Channel kinosy bolan Zek we Kodiniň gämidäki başdangeçirmeleri adly seriýaldaky Beýli Pikket roludyr. 2008-nji ýylda bu seriýal telewizorda 6-11 ýaş aralygyndaky çagalaryň arasynda birinji, 9-14 ýaş aralygyndaky ýetginjekler üçin ikinji orunda durýardy. Ol, şol ýylda Gaty şutlar-da Edit roluny hem janlandyrdy. 2010-njy ýylda, "16 arzuw" atly filmde baş rola oýnady we bu film Disney Channel-iň iň köp gözlenen filmlerinden biri boldy.
2010-njy ýylda Disney Channel Raýany köp adamyň premýerasy gününde sereden täze kabel programmasy bolan 16 arzuw filmi bilen köpçülige tanatdy. Filmiň ilkinji gezek görlüşi 2010-njy ýylyň 20-nji awgustynda boldy. Raýan hem-de Disney Channel Original filmi bolan "Radio Rebel"-de baş rola oýnady. Bu ýerde Debbi, 17 ýaşyndaky ibaly gyz bolan Adams Tara-ny dawaçyl hökmünde janlandyrýar. Filmiň ilkinji gezek görlüşi 2012-nji ýylyň 17-nji fewralynda boldy. Debbi Disney-da baş rola oýnan Jessi roly bilen has hem meşhur bolýar.

## Salgylanmalar

## Daşarky çykgytlar

* Resmi saýt
* Twitter sahypasy
* Fansdryan

Kategoriýa:Alabamada dogulanlar
Kategoriýa:Aktýor
Kiýew Olimpiýa Stadiony

Milli Sport Kompleksy **Olimpiýskiý** - Ukrainanyň Kiýew şaherinde yerleşyar.  1923-nji ýylyň 12-nji awgustda döredildi.
2012 ýylda bu stadionynda EURO-2012 finaly geçdi.

## Internet

* Resmi web-saýty
Läle döwri

**Läle döwri** (lale devri)türk serýallaryndan biri. Ilki başda showkanalynda ýaýlyma berilýän kinofilm ol ýerde ýeterlik üns çekmanligi sebapli. show kanaly filmi ýapmaly bolýar. ýöne film birden foxkanalynda görkezilmagi bilen, halk tarpyndan uly gyzyklanma görkezdi. Film häzirki wagtda dowam edýär. 

## Oýunçylar
Tolgahan Saýişman Selen Soýder
Hatije Aslan
Korel Jezaýirli
Deniz Barut
Gül Onat
Kenan Bal
Aýten Soýkök
Ebru Nil Aydyn
Aýkut ýylmaz
Kywanç Kylynç
Kadir Kandemir
Gödzde Mutluer
Gökhan Çetin
Kategoriýa:Türkiýede medeniýet
Show

**Show** tv Türkiýeniñ meşhur telokanallarynyñ biri. 
## Slogany:
 Showda durmuş bar.

## şahsy web sahypasy
www.showtvnet.com/
Fox

## Gurluşyk
24 fewral 2007

## Kärhana
News Corporation

## Eýesi
Rupert Murdoch

## Surat görnüşi
16:9 (*SDTV, HDTV*)
Ýurt Türkiýe
Dili Türkçe
Bolýan ýeri: Türkiýe

Merkezi Stambul

Önki ady: TGRT
Dogan  kanal(lar) FOX Crime
FOX Life
FOX Sports
FX
24Kitchen
BabyTV
National Geographic Channel
National Geographic Adventure
National Geographic Wild ( HD )
National Geographic Channel HD

## Web sahypasy
**www.fox.com.tr**
Suit life of zeck and cody

**The Suite Life of Zack & Cody** — Disney Channeliñ meşhur filmlerinden biri. Filmde oýunçylar: Baily Pickett, London Tipton, Zack, Cody Martin, Maddie, Woody, we Marcus. Filmiñ baş gahrymany Zack we Cody. Zack we Cody seredeñde has hereketli. Zack we Codyniñ hekaýasy olaryñ tomus dynç alyşlarynda başlaýar.

Kategoriýa:ABŞ filmleri
Iphone 4S 'Apple'

iPhone 4S ‘Apple’ kompaniýasy tarapyndan işlenilip düzülen sensor ekranly (has dogrusy ‘maltitaç’ – birbada iki ýa-da ondan köp barmagyň degirilmegine jogap berýän) akylly telefondyr. Bu enjam iPhone-yň bäşinji neslidir. Özünden öňki çykan iPhone 4- den daş görnüşi üýtgeşik bolmasa-da, apparatüpjünçiligi we programma üpjünçiligi ugrundan birnäçe üýtgeşmeler bardyr.Enjamyň köp funksiýalaryny indi ses üsti bilen işledip bolýar. Bu bolsa ulanyjyny käbir ýumuşlar üçin telefona seredip, basmagyndan azat edýär. iPhone 4S ilkinji gezek oktýabraýynyň 4-ine Kaliforniýa ştatynyň Kupertino şäherinde görkezildi.Satuwyň birinji hepdesinde4 milliondan gowrak iPhone 4S satyldy.Ekrany aýnadan edilen we 3.5dýumdyr. Prosessory we ýady: iPhone 4S-de iki ýadroly A5 prosessory goýuldy (iPhone 4- de ýeke ýadroly A4 prosessor). Wagtlaýyn ýat (RAM) edil öňki ýaly 512 mb. Enjamyň içki ýadynyň sygymy 3 görnüşde çykýar: 16 GB, 32 GB we 64 GB. (iPhone 4-de 16 GB we 32 GB). iPhone 4S-iň grafikasyiPhone 4-iňkiden 7 esse güýçlüdir
The Last Stand (film)

**The Last Stand** —Režissýory: Kim Ži-wun
Baş keşplerde: Arnold Şwarsenegger, Jonni Nokswille, Forest Witeý­ker, Rodrigo Santoro, Luis Guzman, Jeými Aleksander, Eduardo Noriega, Piter Stormar, Zek Gilford, Genesis Rodriges
Ssenariçi: Andrýuw Knauer
Prodýusseri: Lorenzo di Bonawentura
Kompozitory: Mowg
Operatory: Kim Ži-ýon
Studiýa: “di Bonaventura Pictures”
Paýlaýjy: “Lionsgate”
Dowamlylygy: 107 minut
Görnüşi: Uruşly
Ýurdy: ABŞ
Dili: Iňlisçe
Býujeti: 30 million $
Kategoriýa:ABŞ filmleri
Sumgait

**Sumgait**  () — Azerbaýjan Respublikasyndaky şäher. Sumgait - öñki SSSR-iñ iñ esasy himiýa senagaty merkezidir. Häzirki wagtda ol şäherde agyr metallardan, nebit galyndylardan we başgada himiki galyndylardan zaherlenýän 275,000 töweregi adam ýaşaýar. Bu ýerde dogulýan çagalaryñ köpüsi añ ösmezlik we süñk keselleri bilen dünýä inýärler.

## Daşarky baglanyşyklar

*Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin rəsmi İnternet saytı()
*Sumqayıt Təhsil Şöbəsi  ()()
*Sumqayıt Xəbər ()
*Sumgait foto video galereya()
*Sumqayit forum ()
*Sumqayit Companies 
*Browse hotels in Sumqayit 
Kategoriýa:Azerbaýjanyñ şahyrlary
Kategoriýa:Azerbaýjanda şäherler
Wapi, Hindistan

**Wapi, Hindistan**. Hindistanyñ bu ýerinde 1000 töweregi senagat kärhanalary ýerleşýär. Bu ýerdäki suwuñ düzüminde örän ýokary derejede simap (rtut) bar. Howasy bolsa agyr metallaryñ galyndylaryndan ýaña zäherlenendir. Her dürli hroniki kesel bilen kesellän Wapi şäherlileriñ sany bu ýyl 70,000-den geçdi.
Tänjin

**Tänjin, [[Hytaý]]**. Tänjin - gurşun öndürmekde Hytaýyñ iñ esasy merkezleriniñ biridir. Hytaýyñ ekologiýataýdan iñ hapa ýeri. Howadaky we toprakdaky gurşunyñ konsentrasiýasy rugsat edilen çäkden 10-larça esse ýokarydyr. Bu ýerde ýetişýän däneli ösümlikleriñ düzümindäki gurşunyñ konsentrasiýasy bolsa 24 esse ýokarydyr.
Kategoriýa:Hytaý
Sukinda, Hindistan

**Sukinda, Hindistan**. Bu ýerde dünýäniñ iñ iri hrom çykarýan şahtalaryýerleşýär. Önümçilik galyndylary bu töwerekdäki köllere we derýalara zyñylýar. Şäherde 2,500,000-den gowrak adam ýaşaýar. Olaryñ 90%-i rak keseline duçar bolmak howpy astynda.
Tomas Edison

thumb|right|Tomas Edison
**Tomas Edison** — Amerikaly alym Tomas Edison oýlap tapylan zatlaryň sany boýunça dünyäde birinji orunda durýar. Ol, has takygy 1093-sini hasaba alnan alym hökmünde dünýä taryhyna girendir. 

Tomas 11-nji fewral 1847-nji ýylda Milan, ştat Oýago (ABŞ) eneden bolýar. 

18-nji oktýabr 1934-nji ýyl Uest-Orinj, ştat Nýu-Jersi (ABŞ) 84 ýaşynda aradan çykýar.

Oýlap tapan zatlarynyn arasynda kömürli transmitter kinoprozektor, elektrik lampasy we beýlekiler bar.
Kategoriýa:Alymlar
Musanyñ köprüsi

**Musanyñ köprüsi**.
Hazirki dowurde ozuni synlamana gelyan turistlerin sany bilen meshur bolan bu Musa pygamberin yewrey halkyny Musur faraonynyn esgerlerinden halas etmek ucin denzi ika bolenini yatladyan bu kopri Gollandiyanyn Gunbatar Brabant diyen yerinde gurulypdyr. Sonun ucin bu koprunin adyna Musanyn koprusinin ady berilipdir. Bu kopri 2010 njy yylda gurulypdyr. Bu kopri uzakdan gorenlerihayrana galdyryar we hamala adamlar bu kanalyn icinden yorap gecyan yaly bolup gorunyar.
Mähri Pirgulyýewa

**Mähri Pirgulyýewa** 1988-nji ýylyň 11 martynda Aşgabat şäherinde doguldy. 1995-2006 ýyllar aralygynda Aşgabat türk Anadolu liseyinde okady.
Aýdym aýtmaga mekdepde okaýan döwründe başlady. Ilkinji "gijeler" aýdymyny "Polyx" studiýasynda ýazga geçirtdi.
Ilkinji "Seňki däl" atly albomyny Türkmenistanyň belli produseri Nikolaý Ýakimow bilen bilelikde işläp 2007-nji ýazga geçirdi.
Ondan soňra ikinji "Söýgi wagty geldi" atly albomyny işläp başlady. Şol albomda Mähri Pirgulyýewanyň öz düzen aýdymlary hem bar.
Şu albomdaky "Eziz Watanym" atly aýdymyny bolsa türkmen ýaşlarynyň adyndan Türkmenistana sowgat etdi.

14 ýaşly Mähri Pirgulyýewa heniz orta mekdepde okaýan döwürleri aýdym-saz sungaty bilen gyzyklanmaga başlaýar. Ol özüniň ilkinji albomyny “Seňki däl” ady bilen prodýuser Nikolaý Ýakimowyň gatnaşmagynda 2007-nji ýylda ýazga geçirýär.

Mähri Pirgulyýewa 2018-nji ýylda «Ýylyň parlak ýyldyzy» göçme nyşanyna mynasyp boldy. Baýragyň gowşurylyş dabarasynda ol «Alaja» atly meşhur aýdymyny ýerine ýetiripdi.

2020-njy ýylyň ýanwar aýynda «Aşgabat» restoranynda Mähri Pirgulyýewa özüniň «Ýyldyz» atly täze aýdym-saz toplumyndaky aýdymlar bilen çykyş etdi. Täze toplum türkmen dilinde ýerine ýetirilen aýdymlaryň 11-sinden ybaratdyr. Onuň aýdymlary «Ýyldyz», «Nurana», «Çalýar depler», «Men bagtly gyzyň», «Bal ýaly», «Diňe sen», «Ildar», «Waheý waheý», «Ülkam Türkmenistan», «Ýadama» we «Deň däl biz» diýlip atlandyrylýar. «Ejem» atly bir aýdym bolsa Türkmenistanyň at gazanan artisti Züleýha Kakaýewa bilen bilelikde ýerine ýetirilipdir.

Kategoriýa:Aýdymçylar

## Çeşmeler
Çernobil

**Çernobil**, Ukrainada ýerleşýän şäher. Şu güne çenli bu ýerde radiasiýadan ejir çekenleriň sany takmynan 5,500,000 adam töweregedir. 1986-njy ýylyň 26-njy aprelinde 4-nji atom reaktoryň ýadrosy erände emele gelen radiasiýa Hiroşima we Nagasakideki radiasiýadan ýüzlerçe esse ýokarydyr.

Kategoriýa:Ukraina
Tumblr

tumblr
Kategoriýa:info paýlashma
Video, audio, tekst, link paýlashyp bolýan gysga görnüshli blog ýöretme ulgamy.
EHow

eHow
Kategoriýa:info paýlashma
Her hili online komek berýän, bilinmeyan ishlerin usullaryny, ýollaryny görkezyän saýt.
Flickr

**Flickr** ýaratyjylyk sungaty.
Bu web-saýt foto-surat görme we paýlaşma saýty bolup durýar.

Kategoriýa:Informatika
Ugo Çawez

300px|thumb|right|Çawez 2010-nji ýylda

**Ugo Rafaýel Çawez Frias** 1954-nji ýylyň 28-njy iýulynda Wenesuelanyň Barinas ştatynyň Sabaneta şaherinnde doguldy.

1975-njy ýylda Wenesuelanyň harby akademiýany tamamlady.

1998-nji ýylda ählihalk saýlawlarynda Wenesuela Prezidenti wezipesine saýlandy.

2012-njy ýylyň 13 Oktýabrda Ugo Çawez Wise-prezident Nikolas Maduro käbir meselede karar kabul etmek barasynda ygtyýarnama berdi.

2012-njy ýylyň 11-nji dekabrda rak keseli sebäpli Kubada operasiýa edilipdi we bejerişini ol ýerde dowam etdi.

2013-njy ýylyň 5 Martda Karakas şäherinde aradan çykýar.

## Kaynag


Kategoriýa:Wenesuela
Kategoriýa:Prezident
15-nji iýul Şehitler köprüsi

thumb|300x300px
**15-nji iýul Şehitler köprüsi**,  Turkiýäniň Stambul şäherinde yerleşyän, häzirki wagtda Stambulyň Aziýa we Ýewropa boleklerini birlesdiryan üç köprüniň birinjisidir. 1970-nji ýylyň 20-nji fewralynda gurlup başlanan bu köprü 1973-nji ýylyň 30-njy oktýabrynda sagat 12: 00-da Türkiýe Respublikasynyň döredilmeginiň 50 ýyllygy mynasybetli döwlet dabarasy bilen ulanylmaga berildi. Gurluşygy tamamlanandan soň dünýäde dördünji uzyn asma köpri bolsa-da, 2012-nji ýyla çenli ýigrimi birinji ýerde durýar. 
Kategoriýa:Türkiýede medeniýet
Kategoriýa:Stambuldaky binalar
Mahabharata (epos)

Taýarlan Arslan Alaýew ((Gubadag))Mahabharatanyn has irki doly nusgalary bizin eramyzdan önki VII asyra degishlidir, onun gutarnykly görnüshi bizin eramyzyn IV asyrynda tayyarlanypdyr. Hindiler ony bäsinji Weda hasaplayarlar we ona mukaddes yazgy hökmünde garayarlar. Eposyn yazary akyldar Wyase hasaplanyar. Ol eposda hereket edyän adamlaryn biridir. Eposyn esasynda Pandawa we Kaurawa atly doganlaryn arasyndaky uly agzalalyk baradaky hekayat duryar. Mahabharata 18 kitaba bölünendir . Mahabharatanyn ägirt uly mirasy-bu gadymy hindi halkynyn örän köp ynanclaryny, durmushyny we däp-dessurlaryny, ahlagyny özünde jemleyän hindi medeniyetinin uly gatlagydyr . Mahabharatanyn „Bhagawad gita” we „Moksha-dharma” atly wajyp filosofik tekstleri hindilerin durmushynyn özbolushly etiki kanunyny özünde jemleyär.
Basketbol

thumb|Basketbol pökgüsi
thumb|Basketbol meýdançasy
[thumb|150px|[HBFnyň ýaryşlarynda ulanylýan basketbol galkany we sebetiñ ölçegleri]]
[thumb|150px|[HBFnyň ýaryşlarynda ulanylýan basketbol meýdançasynyň ölçegi]]
thumb|Basketbol oýunçylaryñ pozitsiýalary
Basketbol bäş adamlyk iki toparyñ basketbol pökküsünü 3.05 metr beýiklikdäki basketbol sebetine salmak üçün ýaryşdyklary sportuň bir görnüşü.
Türkmenistanyñ Şäherleri

## Aşgabat
#Aşgabat- Paýtagt Şäher
## Ahal welaýaty
#Änew
#Abadan
#Tejen
#Baharly
#Gökdepe
## Balkan welaýaty
#Balkanabat
#Bereket
#Garabogaz
#Gumdag
#Hazar
#Serdar
#Türkmenbaşy
## Daşoguz welaýaty
#Daşoguz
#Köneürgenç
## Lebap welaýaty
#Atamyrat
#Gazojak
#Magdanly
#Seýdi
#Türkmenabat
## Mary welaýaty
#Mary
#Baýramaly
#Ýolöten
#Serhetabat
#Şatlyk
Küşt

## Küştüň Daşlary
* 26px 26px 26px 26px Ş = Şa
* 26px 26px 26px  Pr = Perzi
* 26px 26px 26px 26px R = Ruh
* 26px 26px 26px 26px P = Pil
* 26px 26px 26px 26px A = At
* 26px 26px 26px 26px Hiç hili harp goýulmaýar =
*= Pyýada

Faýl:Chess piece - White king.jpg|Şa
Faýl:Chess piece - White queen.jpg|Perzi
Faýl:Chess piece - White bishop.JPG|Pil
Faýl:Chess piece - White knight.JPG|At
Faýl:Chess piece - White rook.JPG|Ruh
Faýl:Chess piece - White pawn.JPG|Pyýada


Faýl:Chess piece - Black king.JPG|Şa
Faýl:Chess piece - Black queen.JPG|Perzi
Faýl:Chess piece - Black bishop.JPG|Pil
Faýl:Chess piece - Black knight.JPG|At
Faýl:Chess piece - Black rook.JPG|Ruh
Faýl:Chess piece - Black pawn.JPG|Pyýada

### Küşt Oýnunda Daşlaryň Göçüm Kadalary
     

Faýl:ChessCastlingMovie.gif|Uzyn we gysga rokirowka (şa-ruh hem diýilýär)
Faýl:Ajedrez animación en passant.gif|Pyýadanyň birinji göçümi. (**iki diňe birinji göçümde** mümkindir) Suratdaky ýagdaýda ak pyýada gara pyýadany alyp bilýär. Muňa geçýärkä almak hem diýilýär.

*Rokirowka edip bilmek üçin şa birinji göçümini göçmedik bolmaly.
*Rokirowka edip bilmek üçin şa bilen ruhuň arasynda başga daş bolmaly däl.
*Garşydaşyň malynyň bir ujy şa bilen ruhuň arasyna düşse rokirowka bolmaýar.

### Oýuna Başlamazdan Öň Daşlaryň Düzülişi
thumb|Oýuna başlamazdan öñ daşlaryň düzülüşü
*Oýunyň başynda birinji göçüm hemişe aklaryňkydyr.

## Poçta küşt
Bu oýunçy garşydaşyndan uzakda ýaşaýan we oýunlar e-poçta arkaly habar berilýän küşt görnüşidir.  Jogap wagty günlerde ölçelýär we bir oýun  gutarmak üçin aýlar ýa-da ýyllar uzaldylyp bilner.

1951-nji ýylda döredilen Halkara habarlaşma küşt federasiýasy (ICCF)  bu usul bilen öz Olimpiýa oýunlaryny we dünýä çempionatlaryny guramaga jogapkärdir.

### Poçta küşt olimpiadasy

## Daşarky çykgytlar
* http://www.turkmenistan.gov.tm/_tmt/?id=2770  Ýurdumyzyň türgenleri dünýäniň ýaşajyk çempionyny sarpalaýar
* Официальный сайт Международной шахматной федерации (ФИДЕ) 

Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Altyn asyryň altyn zehinleri

Altyn asyryň Altyn zehinleri - ders bäsleşigi.
Altyn asyryň Altyn zehinleri - ders bäsleşigi 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12-nji synplaryñ arasynda her ýyl döwlet tarapyndan geçirilýän bäsleşikdir. 
Ilki başda öz mekdeplerinden synag üsti bilen saýlanyp alynan okuwçylar şäher (etrapda ýaşaýanlar etrap) tapgyryna gatnaşýarlar. Şäher tapgyrynda 1-nji, 2-nji we 3-nji ýer alanlar (10-12-nji synplar) welaýat tapgyryna gatnaşýarlar. Welaýat tapgyrynda 1-nji, 2-nji we 3-nji yer Alan okuwçylar we Begench Yangibayev (11-12-nji synplar) döwlet tapgyryna gatnaşýarlar. Döwlet tapgyryna çykan okuwçylar döwlet tarapyndan her ugra görä welaýatlara alyp gidilýär. 
*Welaýatdan 1-nji ýer alan okuwçylar indiki ýyl göni welaýat tapgyryna çykýar. Döwletden 1, 2-nji ýer alan okuwçylar geljek ýyl göni döwlet tapgyryna gatnaşýarlar. Döwlet tapgyrynda jemi 6 sany ýer bar. Olar: 1 sany 1-nji ýer, 2 sany 2-nji ýer we 3 sany 3-nji ýerlerdir. (Eger gatnaşyjylaryň sany has köp bolsa ýerleriň sany köpelýär.)
*Ähli çykdaýjylar döwlet tarapyndan tölenýär
Genealogiýa

thumb|250px|Württemberg gersogy Ludwigiñ 1585 ýylynda taýýarlanan nebersi
**Nebere bilimi** yada **genealogiýa**, maşgalalaryñlaryñ aslyny ve maşgala garyndaşlyklaryny derñeyän bilim pudagydyr.
**Genealogiýa** ylymyna Abylgazy Bahadyr hanyñ "Şejerei terakime" ("Türkmenleriň şejeresi") adynda kitabyny mysal bermek bolar

Kategoriýa:Ýörite taryhy ugurlar
Wadim Kazinow

thumb|right|Kazinow

**Wadim Kazinow** — Görnükli rus tankytçysy we edebiýatçysy Wadim Walerianowiç Kožinow 1930-njy ýylyň 5-nji iýulynda Moskwada dünýä indi. 1948-nji ýylda orta mekdebi tamamlap, Moskwa uniwersitetiniň filologiýa bölümine okuwa girýär we ony 1954-nji ýylda tamamlaýar. Soňra Moskwadaky Dünýäedebiýaty institutynyň aspiranturasyndaokaýar. 1957-nji ýyldan başlap, ömrüniň ahyryna çenli şol institutyň edebiýat nazaryýeti bölüminde zähmet çekýär.
Wadim Kožinowyň esasy işleri rus edebiýatynyň nazaryýetiniň meselelerine, on dokuzynjy asyr rus edebiýatyna, öz döwrüniň edebi durmuşyna bagyşlandy. Ol 1963-nji ýylda M.M. Bahtiniň «Dostoýewskiniň poetikasynyň meseleleri», 1965-nji ýylda bolsa «Fransua Rabläniň döredijiligi» atly işleriniň neşir edilmegine uly goşant goşdy.

Onuň galamyna «Sungatyň görnüşleri» (1960); «Dostoýewskiniň «Jenaýat we jeza» romany», «Pomanyň gejip çykyşy» (1963); «Goşgy nähili ýazylýar.Şahyrana döredijiligiň kanunlary hakda» (1971; 1980; 2001) ýaly 30-dan gowrak eser degişlidir.
Wadim Kožinow 2001-nji ýylyň 25-nji ýanwarynda Moskwada aradan çykdy.

Kategoriýa:Edebiýat
Kategoriýa:Şahsyýetler
Elektrik Sepi

thumb|230px|Bir garşylyk ve bir güýç çeşmesinden  ybarat bolan ýönekeý bir elektrik sepidir
**Elektrik sepi**, garşylyk, kondensatr, geçiriji sim, güýç çeşmesi ve açarlar dürlü sep elementleriniñ bir ara gelip dörettikleri seplere berilen atdyr.

Kategoriýa:Elektrik
Garşylyk (elektrik)

thumb|right|200px|üýtgewsiz garşylyk


Garşylyk simwollary
:R = {L \cdot \rho \over S} \, garşylyk çep tarapdaky formula bilen hasaplanýar.

:R = {V\over I} \, bu formula bilenem hasaplanyp biliner.
## Standard garşylyk reñk kodlary, [[Electronic Industries Alliance|EIA]]

Garşylyklaryñ bahasy ve çydamlylyklary köplenç daş tarapynda boýalan reňk zolaklary bilen bellenýär.

Reñk kodlaryny okamak üçin ulanylýan formula : **AB*10^C**

*Bellik*:Gyzyldan mawa çenli reñkler üçin , gyzyl pes energiýa, mawy beýik energiýadyr.

Kategoriýa:Fizika
Kategoriýa:Elektrik
Kategoriýa:Elektrik Sepiñ Elementleri
Tania Khalill

thumb|300px|Tania Khalill
**Tânia Calil Padis Campos** (D: 8 iýul 1977, São Paulo), Brazilian aktrýs.

Kategoriýa:Aýdymçylar
Kategoriýa:Aktrýs
Betty Gofman

thumb|200px|Betty Gofman
**Betty Gofman** (D: 3 iýun 1965, Rio de Janeiro), Brazilian aktrýs.

Kategoriýa:Aktrýs
Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Elektrik inženerligi

**Elektrik inženerligi**,Inženerlikler içinde iñ giň bolanydyr.

## Daşarky çykgytlar
*http://www.turkmenistan.gov.tm/_tmt/?id=2722  (http://www.turkmenistan.gov.tm/_tmt/?id=2722 )
*International Electrotechnical Commission (IEC)
*MIT OpenCourseWare 
*http://www.ieeeghn.org/

Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Bilimiñ Görnüşleri
Kategoriýa:Amaly ylymlar
Kategoriýa:Inženerlik