open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Musulmanlar

**Musulmanlar** ( — *[[yslam]]y kabul eden*) — Allahyň barlygyna we birligine, Onuň pygamberlerine, perişdelerine, mukaddes kitaplaryna, ahyrýet günine, heläkçilige we ykbala ýüregi bilen ynanan adamdyr. .

Yslamyň bäş sütüniniň iň bolmanda birini inkär etmek musulmany kapyr edýär. Ýagny, «namaz parz däl, namaz okamasaňam hiçzat bolmaýar, zekady bermeseňem bolýar, remezan orazany islän günüň tutsaň bolýar» diýip pikir edilmegi kapyrlyk bolýar. Ýene-de iman sütünleriniň biri inkär etmek, ýagny Kuranyň aýatlaryna ynanmazlyk, Muhammed pygamberiň (hakykytdanam) aýdan sözlerine ynanmazlyk we ş.m. Ol adam musulman hasabyna girmeýär. Beýle adam täzeden şahadat getirip, toba etmeli we yslamy bolmalysy ýaly kabul etmeli.

*Musulmanlar Alla ybadat ederler. 

*Olar namazlaryny dogry okarlar, namazlarynyň arasyny bölmezler. Ybadatlarynda arkaýynlyk görkezmezler.

*Musulmanlar zekatlaryny (Sadakalaryny) bererler, özüne berilen rysgalyň mätäçleriňkidigini bilýärler we şoňa görä hereket edýärler. Hem bolçulykda hem-de ýoksullykda Alla üçin harç ederler.

*Gowulygy buýurar, ýamanlygy gadagan ederler.

*Allanyň haram diýeniniň janyna kast etmezler.

*Özüne erk ederler, zyna etmezler.

*Amanadyň we sözüň arkasynda durarlar.

*Gyşarnyksyz şaýatlyk ederler.

*Olar boş we peýdasyz zatlardan ýüz öwrerler.

*Öte geçmezler. Sabyr ederler, ýöne ýere gozgalaň turuzmazlar.

*Gahar-gazaplaryny ýuwdarlar we adamlary bagyşlarlar.

*Isrip etmekden we gysgançlykdan uzakda durarlar, ikisiniň arasyndaky orta ýoly taparlar.

*Özlerine Allanyň aýatlary ýatlaryna inderilende kör we ker ýaly hereket etmezler, ýürekleri titrär.

*Mu­ham­met py­gam­beriň hadyslarynda hem ýygy-ýygydan musulmançylyk barada durlup geçilýär, göreldeli musulmanyň aýrtaynlyklary barada aýdylýar. Muhammet Pygamber musulmanlar barada: *«Musulman elinden we dilinden musulmanlaryň arkaýyn bolan adamsydyr»* diyyär.

## Saglylanmalar
* https://en.m.wikipedia.org/wiki/Muslims
* https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Мусульманин

## Kaynag

Kategoriýa:Yslam
Akgoýunly döwleti

**Akgoýunly döwleti**— Garagoýunly Jahan şa 1467-nji ýylda Muş diýen ýerde akgoýunly taýpasynyň ýolbaşçysy Uzyn Hasan bilen bolan çaknyşykda ölýär we Garagoýunly döwleti ýaşamagyny bes edýär.

Gargoýunly döwleti ýykylanyndan soň‚ onuň ýerlerinde Akgoýunly türkmen döwleti döreýär. Akgoýunly türkmen döwleti hem Töwriz şäherini öz paýtagtyna öwürýär. Akgoýunly türkmen döwleti Azerbaýjandan daşary Ermenistany‚ Kürdistany‚ Yragy we Eýranyň bir bölegini özüne birikdirýär.
Akgoýunly taýpa birleşiginiň esasyny türkmeniň baýandyr taýpasy düzüpdir. Döwletiň baýdagynda ak goýunyň şekiliniň bolandygy sebäpli oňa Akgoýunly türkmen döwleti diýipdirler.

Akgoýunly döwleti Uzyn Hasanyň dolandyran döwründe (1453-1478) has gülläp ösýär. Ol Italiýa‚ Wengriýa‚ Awstriýa‚ Polşa we beýleki Ýewropa döwletleri bilen diplomatik hem-de söwda gatnaşyklaryny ýola goýupdyr. Bu döwletler Azerbaýjan hökümdaryny türk soltany Mehmet II garşysyna göreşde özleriniň ýarany hökmünde görüpdirler.

Hatda Uzyn Hasan Osmanlylaryň garşysyna söweşmek üçin Wenesiýa bilen ýaranlyga hem giripdir. Akgoýunlylaryň paýtagty Töwrizde Wenesiýa ilçileri- Lazaro Kwirino‚ Katarino Zeno‚ Jozeppa Barbara‚ Abrojo Kontarini hemişelik diýen ýaly bolup, olar özleriniň Azerbaýjana syýahatlary barada gymmatly ýazgylary galdyrypdyrlar.

Uzyn Hasanyň ejesi Sara hatyn hem Ýewropada we gündogarda diplomat we döwlet işgäri hökmünde özüni tanadypdyr.
1472-nji ýylda Akgoýunly döwleti türk soltany Mehmet II Fatihyň goşuny bilen çaknyşýar. Bu söweşde Wenesiýa akgoýunlylara kömek etmek maksady bilen öz flotyny Turkiýanyň kenarlaryna iberendigine garamazdan Uzyn Hasanyň goşuny ýeňilýär. Emma muňa garamazdan türk soltany Azerbaýjany alyp bilmeýär.
1478-nji ýylda Uzyn Hasan ölenden soňra Akgoýunly döwletiniň içinde tagt ugrynda söweş başlanýar. Netijede, Akgoýunly türkmen döwletiniň ýerine Uzyh Hasanyň gyzyndan bolan agtygy Ysmaýyl I şa Sefewiler döwletini döredýär.

Kategoriýa:Akgoýunly döwleti
Stress

**Stress** — Stress-munyň özi garaşylmadyk we dartgynly şertlerde döreýän emosional ýagdaýdyr. Özüňi alyp arşyn stress ýagdaýy garaşylmadyk, duýdansyz üýtgeýän şertlerde töwekgel hereketler, çalt we özbaşdak, karara gelmek zerurlygyny, döredýän howply ýagdaýlarda reaksiýanyň çaltlylygy ýaly häsiýetlerde ýüze çykýar. 

Stress ýagdaýynda maksada gönükdirilen işiň amala aşyrylmagy kynlaşyp, pikiriň başga zada geçmeginden we bölünmeginden başlap, hat-da hereketleriň umumy togtamagy ýa-da doly bozulmagy-da bolup biler. Şeýle bolanynda endikler we öwrendikler üýtgemän galyp, aňlanylan herektleriň ornuny tutýarlar. Stress ýagdaýynda kabul edişiň (duýdansyz peýda bolan betniýet garşydaşlaryň sanyny kesgitlemekde), ýadyň (gowy bilýän zatlaryňy unutmak) ýalnyşlyklary, garaşylmaýan şol bir gyjyndyryjylara dürli reaksiýalaryň bolmagy we ş.m. mümkin.

Ýöne, birnäçe adamlarada güýçli bolmadyk stress hem täze güyç, işeňňirlik, pikirleriň aýdynlygyny we durulygyny döredip biler. Napoleon özüniň marşallarynyň biri hakynda şeýle ýazypdyr: "ol diňe ok-därileriň arasynda, çyklyşyklaryň gümmürdisine aşa parasatly bolup bilýärdi, şol ýerde onuň göz
ölçegi (doeie) onuň sowukganlylygy we gujury deňsiztaýsyzsdy, ýöne ol asuda ýagdaýda, kabinetde karta seredip öz operasiýalaryny, öňküsi ýaly gowy taýýarlap bilmezdi".

Haýsydyr bir situasiýanyň adamda stress ýagdaýyny döredip biljekdigini önünden kesgitlemek mümkin däl. Adamyň stress ýagdaýynda özini alyp barşy köp babatlarda onuň şahsy aýratynlyklaryna: ýagdaýa tiz baha bermek başarnygyna, garaşylmadyk ýagdaýlarda derrew ugur tapyjylyk endiklerine, özüne erk edip bilýänligine, töwekgeldigine, hereketleriniň maksada laýyklygyna we sabyrlylygyna, şeýle ýagdaýlardan baş alyp çykmaga tejribäniň barlygynda we ş.m. baglydyr.

## Çeşme

Professor B.B.Basarow, uly mugallym A.A.Esenowa Emosiýalaryň psihologiýasy. Ýokary okuw mekdepleri üçin okuw gollanmasy.– A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2010. sah.17-18.

Kategoriýa:Psihiki prosesler
Berdimyrat Döwletjanow

**Berdimyrat Döwletjanow -** Beýik Watançylyk Urşunyñ Weterany, Sowet Soýuzynyñ Gahrymany. B.Döwletjanow 1921-nji ýylda Türkmenistanyñ Mary welaýatynyñ Mary etrabynyñ Çkalow adyndaky obasynda doguldy. Beýik Watançylyk urşundan öñ kolhozda işläp, ýaşlar guramasyna baştutanlyk etdi.1941-nji ýylyñ dekabrynda Sowet Goşunyñ hataryna çagyryldy we Tambowyñ ikinji atly goşun uçilişesine ugradyldy. Uçilişäni uly seržant çini bilen tamamlap, fronta iberilen B.Döwletjanow Merkezi frontuñ goşunlarynyñ düzüminde Ukraina ugrundaky, Dnepri zabt etmek ugrundaky söweşleşde görkezen edermenligi we gahrymançylygy üçin SSSR Ýokary Sowetiniñ Prezidiumynyñ 1944-nji ýylyñ 15-nji ýanwaryndaky Permany bilen Sowet Soýuzynyñ Gahrymany diýen at dakyldy.Uruşdan soñ watanyna dolanan B.Döwletjanow Aşgabatdaky partiýa mekdebini tamamlap, uzak wagtlap partiýa-sowet organlaryna işledi. B.Döwletjanow uruşdan soñky hyzmatlary Türkmenistan SSR Ýokary Sowetiniñ Prezidiumynyñ Hormat hatlarynyñ üçüsi, Zähmet Gyzyl Baýdak we Oktýabr rewolýusiýasy ordenleri bilen sylaglandy.B.Döwletjanow 1996-njy ýylyñ iýun aýynda aradan çykdy.

Kategoriýa: Şahsyýetler
Kategoriýa:Sowet Soýuzynyň Gahrymanlary
Ýandakly çaý

**Ýandakly çaý** — Taýýarlamak üçin ony güllän döwründe, özi-de diňe başjagazyny çyrpyp ýygnamaly. Kerçäp, üstün- den gaýnag suw akytmaly-da, kölegeli ýerde guratmaly. Soň demlejek mahalyň üstünden gaýnag suw akydyp, atymlyk çaý bilen deňme-deň garmaly.
Ýandak aşgazan we içege kesellerinde ulanylýar. Ol dem alyş ulgamynyň kesellerinde hem peýdalydyr. Gan basyşyny kadalaşdyrýar, ýüregiň we beýleki içki organlaryň işine oňaýly täsir edýär, nerwiňi rahatlandyrýär, güýçli antibakterial häsiýete eýedir.

Kategoriýa:Saglyk
Kategoriýa:Türkmen saçagy
Narpyzly çaý

**Narpyzly çaý** — Narpyzyň gury ýapragynyň üstünden gaýnag suw akydyp, gyzgyn suw bilen çaýkalan çäýnege çaý bilen deňme-deň atyp demlemeli. Bu çaý nerwiňi rahatlandyrýar. Aşgazanyň, ýüregiň işleýşine oňaýly täsir edýär. Çaý demlemek üçin ýabany ýa-da mellekde ösýän narpyzyň gury we ter ýapraklaryny ulanmak bolar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Injir ýaprakly çaý

**Injir ýaprakly çaý** — Injir agajynyň ýapraklary we miweleri ýürek-damar ulgamyna oňaýly täsir edýär, gan basyşyny kadalaşdyrýar, aşgazanyň oňat işlemegini üpjün edýär. Injiriň ýapragyny ýuwup, kölegede guratmaly, her gezek çaý demlenende ondan azrak goşmaly. Uzak wagtlap içilende, bu çaýyň peýdasy äşgär duýulýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Süýtli gara çaý

**Süýtli gara çaý** — Syrçaly pitide suwy gaýnatmaly we gara çaý demlemeli. Süýdi aýratyn gaýnatmaly soňra ony çaýly pitä salyp gaýnatmaly otdan aýyrmaly duz we hoşboý ys we tagam beriji zatlary goşmaly.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Süýji agaran

**Süýji agaran** — Täze taýýarlanan düýe agaranyny käselere guýmaly we üstüne şeker sepmeli. Şekeri islege görä aýratyn berip bo- lar. Agaranyň ýany bilen gyzgyn çörek äberilýär. 2 käse agarana 0,5 bulgur şeker gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Agaran

**Agaran** — Düýe süýdünden taýýarlanan çala täze taýýarlanan agarany goşmaly we bulamaly. Sowadyp käselerde äbermeli. 0,5 l. agarana 1,5 l. taýýar çal gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Geçi çaly

**Geçi çaly** — Gaýmagy alynmadyk geçi süýdüni bişirmeli we 30-35 gradusa çenli sowatmaly. Soňra gönezlik goşmaly we so- watmaly. Taýýar turşy gatygy gaýnadylyp sowadylan suw bilen garmaly we käselerde äbermeli. Taýýarlamak üçin 1,5 litr geçi süýdi, 1 bulgur gatyk we 0,5 litr suw gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Süzmeli çaý

**Süzmeli çaý** — Taýýar süzmäni gaýnadylyp sowadylan suwda kemsiz ýaýmaly. Käselerde sowuk görnüşinde äberilýär. 1 käse süzmä 1,5 litr suw gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Gatyk

**Gatyk**— Öý şertlerinde gatygy taýýarlamak üçin täze süýt ula- nylýar. Süýdi ilki bişirmelý soňra 30-35 gradusa çenli so- watmaly. Soňra gönezlik goşup, ýyly ýerde üstüni basyryp goýmaly 4-5 sagatdan soň süýdi sowatmaly.
2 l. süýde 1 käse gönezlik gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Pişme

**Pişme** — Un, suw, şeker, azrak hamyrmaýa, duz goşup, hamyr ýugurmaly. Yarym, bir sagat geçenden soň, hamyry 1,0-1,5 santimetr galyňlykda ýaýmaly we 2,5-3,0 sm. möçberde pişme görnüşinde kesişdirmeli. Hamyr böleklerini gyzgyn ýagda bişirmeli. Saçaga äberilende üstüne şeker sepilýär.
Taýýarlamak üçin 2 kg. un, 1 çaý çemçesi hamyrmaýa, bir nahar çemçesi duz, 1 bulgur şeker, 2 bulgur ösümlik ýagy gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Pişme (hworost)

**Pişme (hworost)** — Un, şeker, ýumurtga, suw we duz goşup, hamyrmaýasyz hamyr ýugurmaly we 30-40 minutlap basyryp goýma- ly. Soňra hamyry 4-5 mm. galyňlykda ýaýmaly, ondan kesişdirip zolajyklar, romblar, dörtburçluklar, dürli şekiller ýasamaly we bol ýagda gowurmaly. Taýýar pişmeleriň üstüne şeker sepmeli. Taýýarlamak üçin 1 kg. una 0,5 bulgur şeker, 2 sany ýumurt- ga, 1 çaý çemçesi ýag we duz gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Külçe

**Külçe** — Undan, ýagdan, şekerden, süýtden, suwdan we duzdan hamyrmaýasyz gatyrak hamyr taýýarlamaly, ony 30-40 minut basyryp goýmaly we 50-70 gram agramda böleklemeli. Hamyryň böleklerini çalarak ýaýyp, tegelek görnüşe getirmeli. Külçe tamdyrda bişirilýär, ýüzüne ýanan ýag çalynýar.

Külçäni taýýarlamak üçin 2 kg. una 1 bulgur ýag, 0,5 bulgur şeker, 2 bulgur süýt we 1,5 nahar çemçesi duz gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Petir çörek

**Petir çörek** hem külçe çöregi ýaly bişirilýär. Uny elemeli. Suw, duz salnan hamyr jama uny salyp garmaly. Taýýar bolan hamyry az salym basyryp goýmaly. Soňra hamyry böleklere bölüp, ýaýmaly, ýüzüni dürtgüç bilen dürtmeli we tamdyra ýapmaly. Taýýarlamak üçin 800 gram ýorkary hilli un, islege görä duz gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Çapady

**Çapady** — Ýyly suwda hamyrmaýany ezip, onuň üstüne elenen uny, duzy goşup, hamyr ýugurmaly. Hamyr 1,0-1,5 sagat demini alansoň ony böleklere bölmeli we 0,8 - 1,0 sm. galyňlykda, 15-20 sm. diametrde ýaýmaly. Çapadynyň iki tarapyny hem gyzarýança bişirmeli we gyzgynlygyna saçaga äbermeli. Gaýmak we mesge ýagy saçaga aýratyn äberilýär. Islege görä şeker sepmek bolar.

Taýýarlamak üçin 2 kg. una 20 gr. hamyrmaýa, 1,5 nahar çemçesi duz, iki bulgur ösümlik ýagy gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Gatlama

**Gatlama** — Un, suw we duz goşup, petir hamyr taýýarlamaly. 30-40 minut demini alandan soň ýuka gatlaklara ýaýmaly, ösüm- lik ýagyny çalmaly, soňra gatlamaly, 100-150 gr. böleklere bölmeli we 1,5-2,0 sm. galyňlykda ýaýmaly. Taýýar bolan gatlamanyň iki tarapyny hem saçda ýa-da uly bolmadyk gazanda gyzardyp bişirip almaly hem-de gyzgynlygyna äbermeli.

Gatlaklarynyň köp bolmagy üçin ýaýylan hamyry birnäçe gezek ýaglamak we ýaýmak bolar. Taýýar gatlama sowamanka üstüne şeker sepmeli. Taýýarlamak üçin 2 kg. un, 1,5 nahar çemçesi duz, ýaglamak üçin 1 bulgur ýag gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Sadizm

**Sadizm** – şahsyỳetiń potalogik emosional özboluşlylygy bolup, başga adamlara beden şikeslerini ỳetirmekden keỳpi köklenip, onuń möçberi giń bolỳar: göwne degmekli, beden şikeslerini ỳetirmeklik, hat-da öldürmeklige hem ỳetilỳän wagty bolỳar.
## Çeşme

Kategoriýa:Psihologik düşünjeler
Mozahizm

**Mozahizm** – kemsitmelerden, beden şikeslenmelerden jynsy lezzet almaklyga ỳykgyn etmeklik.
## Kaynag

Kategoriýa:Psihologik düşünjeler
Moriya

**Moriỳa** - goşulma hökmünde, ýagny özünde maniakal öỳanmany jemläp, şatlygy, samsyklygy ỳüze çykarỳar. Merkezi nerw ulgamynyń organiki zeperlenmesinde ỳüze çykỳar.

Gipotomiỳä: keỳpiń gaçmagynyń dürli görnüsleri bolup, şahsyỳetiń distiniki aksentuasiỳasynda döreỳär hem-de suisitden, neşe serişdelerini ulanylandan sońra hem bolup bilỳär.Gipotomiya depressiw sindromyń özeni bolup, pikirlenmekligiń haỳallygy, hereket togtamagy, pessimistiki pikirler hem-de somatowegetatiw bozulmalar bilen ỳüze çykỳar. Bütin dünỳä saglygy goraỳyş guramasy dünỳä ilatynyń 5% depressiỳä bilen keselleỳänligini belleỳär.Asteniki ỳagdaỳlar dürli keseller netijesinde döreỳär, akyl we beden ỳadawlyklaryń, dartgynly ỳagdaỳlaryń we garşylykly başdan geçirmeleriń netijesinde ỳüze çykỳar. Başdan geçirmeleriń birdenkä ỳtgemegi hem döräp bilỳär.
## Çeşme


Kategoriýa:Psihologik düşünjeler
Irem Deriji

thumb|İrem Derici
Irem Deriji (İrem Derici) 1987-nji ýylyň 21-nji martynda Türkiýanyň Stambul šäherinde eneden boldy. Hulusy Deriji we Žale Ediziň gyzy bolan Irem, dört ýašynda org çalmaga bašlapdyr. Sinan Güzel senetler Uniwersitetiniň Döwlet konserwatoriýasynyň Piýanino bölümi liseýi bilen birlikde tamamlapdyr. Stambul Maglumatlar Uniwersitetiniň Sosiologiýa bölümini hem tamamlan Deriji Bazar Ykdysadyýet Uly Lisans programmasyny alyp barýar. Šol wagtlar Monopop atly topary bilen Türkiýanyň birnäçe ýerinde sahna aldy. 2012-nji ýylda *Mensiz bašarmarsyň (Bensiz Yapamazsın)* aýdymy bilen aýdym-saz sungatyna ädim ädýär. Yz ýany 2013-nji ýylyň Maýynda ikinji  "Düşler Ülkesinin Gelgit Akıllısı" albomyny piýasa çykardy. Šol ýylyň Sentýabrynda *Iki* atly maks albomuny çykardy. Ilkinji çykarylan šekilli aýdymy *Söýgi bolsun, Dašdan bolsun (Sevgi Olsun Taştan Olsun)* atly, ikinji šekilli aýdymy *Zorun ne sevgilim* i düšürtdi. Ol klip Türkiýanyň Resmi sahypalarynda üç hepdeläp ikinji ýerde durdy.Yz ýany *Nešet Ärdašyň( Neset Ertas)* aýdymy *Neredesin Sen*i täzeden piýasa çykardy. 2014-nji ýylda *Kalbimin tek sahibine* atly albomuny Türkiýede hit hökmünde YouTubeda tomaša edilmäge bašlady.
Šol ýyl ikinji maks albomy *Üç* aýdymyny çykardy. Soňra *Birmiyiz*, *Nabza Göre Šerbet* aýdymlaryna šekilli aýdym döredildi. Mart 2015-nji ýylda *Degmezsin Ağlamaya" šol ýylyň Sentýabrynda *Ašk Ešittir Biz* albomlaryny çykartdy. Šol ýyl aýratynam Emrah Karadumanyň Tozduman albomyndaky *Nerden Bilecekmiš* aýdymyny aýtdy.*
Deriji, 2016-njy ýylyň fewralynda ilkinji studio albomy Danteli GNL Entertainmentiň kömegi bilen piýasasyny çykardy. Albomyň ikinji klibi *Evlenmene bak* aýdymy surata düšürildi we klipde Sinan Akçyl hem oýnady. Yz ýany üçünji klip *Dur Ýuwaš* we dördünji klip *Maňa hiç zat bolmaz (ana Hiçbir Şey Olmaz) aýdymlaryna gezek geldi. 2014-nji ýylyň 13-nji sentýabrynda radioçy Ryza Esendemire durmuša çykýar. Soňra 2016-njy ýylyň 22-nji martynda ondan aýrylyšýar. 2016-njy ýylyň 11-nji Iýul, 21-nji Sentýabr aralygynda Rising Star Türkiýa ýaryšygynyň ikinji bölüminde üstünlik gazananlaryň arasynda boldy. 2017-nji ýylda Mutafa Ceceliniň  * Zincirimi Kırdı Aşk* albomynyň birinji aýdymy *Kıymetlim", *Kendine Gel*, *Tektaš* ýaly aýdymlaryny hem çykartdy.

Kategoriýa:Sungat
Soganly çörek

**Soganly çörek (Jigirdekli çörek)** — Un, hamyrmaýa, suw we duz goşup, hamyr taýýarlama- ly we alýança goýmaly. Yasalmazdan öň oňa dogralan jigir- degi, ownuk kerçelen düýp sogany goşmaly. Olaryň ähli- sini gowy garmaly böleklere bölmeli we demini alandan soň süýri göprnüşde ýasamaly.

Bişirilmezden öň onuň ýüzüne maýda dogralan düýp sogan sepmeli. Taýýarlamak üçin 3 kg. una 50-60 gr. gury hamyrmaýa, 2 na- har çemçesi duz, 1 käse jigirdek, 4-5 düýp sogan gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Gowurdakly çörek

**Gowurdakly çörek** — Un, hamyrmaýa, suw we duz goşup, gatyja hamyr ýugurmaly. Üwelen eti aýratyn taýýarlamaly. Munuň üçin çylka goýun etini iri gözli et üwelýänden geçirmeli, duzlamaly, burç sepmeli we ownuk dogralan sogany goşup gowurmaly.

Hamyr alandan soň ony böleklere bölmeli we 1-2 sm. galyňlykda ýaýmaly, her bir çörek üçin hamyryň iki gaty gerek bolýar, özi-de aşaky gaty biraz galyňrak bolmaly. Oňa üwelen eti goýmaly we üstüni hamyryň ýuka gatlagy bilen ýapyp, gyralaryny bükmeli. Dürtgüç bilen owadanlamaly, birnäçe ýerini deşmeli. Şondan soň tamdyrda bişirmeli. Gyzgyn çörekleriň ýüzüne biraz saryýag çalynýar.

Taýýarlamak üçin 2 kg. una 1 kg. çylka et, 4-5 düýp sogan, 3 nahar çemçesi saryýag, 2 nahar çemçesi duz, 50 gr. gury hamyrmaýa gerek bolýar.

Kategoriýa:Türkmen saçagy
Birleşen Milletler Guramasynyň umumy assambleýasynyň 68/262 belgili karary

Birleşen Milletler Guramasynyň umumy assambelýasynyň 68/262 belgili karary 2007-nji ýylyň 27-nji martynda Birleşen milletler guramasynyň 68-nji sessiýasynda Russiýanyň Krymy anneksiýa etmegine jogap hökmünde kabul edildi we "Ukrainanyň toprak bütinligi" ady berildi. BMG-a agza 100 döwlet tarapyndan goldanan ýörgünlige girizilmeýän karar BMG-nyň Ukrainanyň halkara ýagdaýda ykrar edilen çäkleri esasynda toprak bütinligine bolan yhlasyny görkezdi we Krym referandumy 2014-iň ýörgünsizligine üns çekdi. 11 (onbir) döwlet karara garşy, 58 döwlet saklanan diýip ses berdi, 24 döwlet ses berilişige gatnaşmady.

Bu karar Kanada, Kosta Rika, Litwa, Polşa we Ukraina tarapyndan teklip edildi. Bu karardan öňinçä Birleşen Milletler howpsuzlyk guramasy Krym krizisine çözgüt üçin 7 gezek ýygnandy emma Russiýanyň wetosy sebäpli karar alyp bilmedi.

## Salgylanmalar


Kategoriýa:BMG
Kategoriýa:Russiýa
Kategoriýa:BMG kararlary
Kategoriýa:Ukraina
AutoCAD

## AutoCAD barada gysgaja düşündüriş

Inženerçilikde ulanylýan tehniki çyzgylary ýasamak üçin köp ulanylýan standart programma bul, AutoCAD.Esasan hem AutoCAD programmasy 2D çyzgy çyzmak üçin giňden ulanylýan we giňden ýaýran çyzuw programmasy.AutoCAD programmasyny şahsy kompýuterňize gurnan wagtyňyz Iňlis dilinde gurnan halatyňyzda has hem gowy peýdalanyp bolýar, bul programmany.AutoCAD programmasy gurluşyk işlerinde esasan hem gurluşyk taslamalaryň togsan göteriminden gowuragy AutoCAD programmasynda işlenip taýýarlanylýar.AutoCAD programmasyny meň özim gaty peýdaly görýärin,esasan hem taslamalarda ölçeg almak ýa-da bolmasa taslamalary üýtgetmeli halatlarda aňsat ýagdaýda hasaplaryňy ýerine ýetirip üýtgedip bolýar.Meselem elektrik,santehnik,howalandyrma we patalok taslamalary ýekeje AutoCAD faýlda görkezmäne mümkünçilik berýär.AutoCAD programmasynda ulanylýan iň esasy faýl görnüşüniň ady DWG faýl görnüşi ady bilen giňden ulanylýar.DWG, **D**ra**W**in**G** iňlis dilinde (çyzgy) manysyndaky söziň 1-nji,4-nji we iň soňky 7-nji harplaryny ulanylyp döredilen.DWG faýl görnüşüniň beýleki çyzgy programmalary tarapyndan ulanylyp biler ýaly, DXF (**D**rawing interchange [**X**] **F**ormat) adynda çyzgylaryň beýleki CAD programmalary tarapyndan ulanyp biler ýaly Autodesk şereketi tarapyndan döredilen faýl görnüşüdir.

## AutoCAD programmasyny jikme jik düşündüriş
Garagoýunly döwleti

**Garagoýunly döwleti** — Garagoýunly türkmenler oguzlaryň iwe taýpasundan gelip çykandyr. Garagoýunly döwletiniň baýdagynyň ýüzünde gara goýnuň şekili ýerleşdirilipdir. Döwlet Gara Ýusubyň hökümdarlyk eden döwründe (1410-1420) has güýçlenýär‚ ol Azerbaýjanyň ep-esli bölegini we tutuş Ermenistany eýeleýär. Gara Ýusup 1408-nji ýylda Temiriň ogly Mizan şany‚ soňra bolsa Bagdadyň häkimi Soltan Ahmed Jelaýyzy ýeňlişe sezewar edýär. Ol 1410-njy ýylda Garagoýunly türkmen döwletini esaslandyrýar. Döwletiň paýtagty Töwriz şäheri bolupdyr. Garagoýunlylar döwletiniň düzümine Azerbaýjanyň‚ Ermenistan‚ Kürdistan‚ Yrak girýär. 1420-nji ýylda Temiriň ogly Şahruh köp sanly goşuny bilen Hyratdan garagoýunlylaryň üstüne ugraýar. Uruş mahaly Gara Ýusup ýarawsyzlygy sebäpli aradan çykýar. Gara Ýusubyň ogly Jahan şanyň hökümdarlyk eden döwründe (1435-1467) Garagoýunlylar döwleti has berkeýär. Boýun bolmaýan çarwa begzadalarynyň merkezi döwlete boýun bolmagyny gazanýar. Jahan şa 1467-nji ýylda Muş diýen ýerde akgoýunly taýpasynyň ýolbaşçysy Uzyn Hasan bilen bolan çaknyşykda ölýär we Garagoýunly döwleti ýaşamagyny bes edýär.

Gargoýunly döwleti ýykylanyndan soň‚ onuň ýerlerinde Akgoýunly türkmen döwleti döreýär. Akgoýunly türkmen döwleti hem Töwriz şäherini öz paýtagtyna öwürýär. Akgoýunly türkmen döwleti Azerbaýjandan daşary Ermenistany‚ Kürdistany‚ Yragy we Eýranyň bir bölegini özüne birikdirýär.  

## Kaynag

Kategoriýa:Garagoýunly döwleti
Uşu

**Uşu** — Türkmenistanda kan bir osmedik yone belli bir derejede osyan sport ol Türkmenistanyñ Ahal, Mary, Balkan, Dashoguz welayatlarynda oz ornuny tutyar.

Mary welayatynyñ tälmicisi Sylap Atayew esasanda Uşu sportunynyñ osmegine goshant goahyar. onyñ turgenleri yagny Mekan Paltayew, Agajan Ovezow, Merdan Ovezow okde turgenler bolup Mekan hat-da halkara yaryshlardada 1-nji orny eyeleyar Agajan turkmenistanda 2-nji orunda Merdan bolsa 3-nji orunda baryar we Mary welayatynyñ cempiony adyny goteryar
Kategoriýa:Sport
Merkezi Ýewropa

**Merkezi Ýewropa** — Ýewropanyň merkezinde ýerleşýän bölegi. Merkezi Ýewropanyň garaşly döwletleriniň sanawy :

* Awstriýa
* Wengriýa
* Germaniýa
* Polşa
* Slowakiýa
* Sloweniýa
* Horwatiýa
* Çehiýa
* Şweýsariýa
* Serbiýa

Kategoriýa:Ýewropanyň sebitleri
Bernulli teoremasy

**Bernulli teoremasy** — Goý garaşsyz (bagly däl) n synag geçirilýän bolsun, şol synagyň hersinde *A* wakanyň ýüze çykmagynyň ähtimallygy *p (0<p<1)* deň bolsun. Onda wakanyň ýüze çykmagynyň otnositel ýygylygynyň nähili boljakdygyny öňünden aýdyp bolarmy diýen sorag ýüze çykýar.

Ol soraga ýa. Bernulliniň teoremasy jogap berýär. Bernulliniň teoremasy. Eger garaşsyz (bagly däl) *n* synag giçirilende A wakanyň ýüze çykmagynyň ähtimallygy hemişelik *p (0<p<1)* sana deň bolsa, onda otnositel ýygylygyň *p* ähtimallykdan gyşarmasynyň ähtimallygy absolýut ulylygy boýunça, eger *n* synaglaryň sany ýeterlik uly bolanda bire has golaýdyr.
## Kaynag


Kategoriýa:Matematika
Gara Ýanwar

[right|thumb|243x243px|Şehitler ýadigärligi, [Baku -1990]]
**Gara Yanwar** — Ermenileriň ýer talabyna we sowet hökümetine garşylyk görkezmek islän Azerbaýjanly müňlerçe adam 1990-njy ýyllaryň başynda paýtagt Bakudaky Azatlyk meýdanynda protest ýörişini geçirmäge başlaýar.

Porotest ýörişlerini basyp ýatyrmak maksady bilen 20-njy ýanwarda Bakuwa giden Sowet goşuny zenanlar we çagalar bilen birlikde 150-ä golaý adamy gyrgyna berdi, ýüzlerçe adamy bolsa ýaralady.

Şehitler ýüz müňlerçe adamyň gatnaşmagynda göz ýaşlary we gyzyl güller bilen häzirki ady bilen Şehitler ýadigärligine jaýlandy. Azerbaýjanlylar 28 ýyldan bäri her ýylyň 20-njy ýanwarynda şehitlerini hatyralaýar.
## Kaynag


Kategoriýa:Gara Yanwar
Şem

Şem / Serdar Saparow

Dünýä gara donun atyndy egne,
Gözedürtme garaňkyda bir men bar.
Dünýä ýagty saljak hiç bir närse ýok,
Diňe bir şem bar.

Şemi ýakdym, ujypsyzja yşygy
tümlükde has ýagty berýän mysaly,
Diwarymda tans oýnaýar kölgesi
Kölgesi özünden has uly ýaly.

Ýok uly ol, hörpi uly görünýär,
Ýaňy baýanlaryň boş bady ýaly.
Sen bilmezmiň, eý şem, oň ýok boljagyn
Ýalan pygamberleň galp ady ýaly.

Her näme-de bolsa, misli ýylan deý
Bir ýüpe çyrmaşyp ýagtyldýanyň hak.
Meň ýüregim alaw-alaw ýansa-da
Nämüçindir hiç aýdyňlyk berenok.

Kalbym ýanardag deý lowlap dursa-da
Ne bir ýagty saçdy, ne yşyk saldy.
...Wagt geldi. Şemem söndi. Bu gije
Ýeke-täk syrdaşym dymyşlyk galdy...

2017
Galkynysh meýdany

**Galkynysh meýdany** — Aşgabadda ýerleşen meýdan. Türkmenbaşy we Galkynyş prospektinin birleşmesinde ýerleşipdir.

## Kaynag


Kategoriýa:Aşgabat meýdanlary
Jorjiýa

**Jorjiýa** —ABŞ-nyň bir ştaty. Ştat paýtagty Atlanta.

Kategoriýa:Amerikanyň Birleşen Ştatlary
Ýamaýka

**Ýamaýka** — Kubanın günortasıňda, Antilde bir ada ýurdy. Territoriýasy 10.990 km²dir. Kenarzolagy, 1.022 kmdir. Yklymy tropikaldır.

Kategoriýa:Ýamaýka
Dina Sfat

**Dina Kutner de Sousa** (28 oktýabr, 1938 - 20 mart, 1989) Braziliýanyň aktrýs.

## Filmografiýa
### Telewizor
* 1966: *Ciúme* .... María Luisa 
* 1966: *O Amor Tem Cara de Mulher* .... María Luisa 
* 1967: *A Intrusa* .... Helen / Patrícia 
* 1967: *Os Fantoches* .... Laura 
* 1969: *Os Acorrentados* .... Isabel 
* 1970: *Assim na Terra como no Céu .... Heloísa (Helô)
* 1970: *Verão Vermelho* .... Adriana
* 1971: *O Homem Que Deve Morrer* .... Vanda Vidal
* 1971: *Caso Especial, A Pérola* .... Juana
* 1972: *Selva de Pedra* .... Fernanda
* 1973: *Os Ossos do Barão* .... Isabel
* 1973: *Caso Especial, As Praias Desertas* .... Virgínia
* 1974: *Fogo sobre Terra* .... Chica Martins / Anréia
* 1975: *Gabriela* .... Zarolha
* 1976: *Saramandaia* .... Risoleta
* 1976: *Caso Especial, Quem era Shirley Temple?* .... Shirley Temple
* 1978: *Caso Especial, O Caminho das Pedras Verdes*
* 1978: *O Astro* .... Amanda
* 1979: *Os Gigantes* .... Paloma
* 1980: *Malu Mulher, A Trambiqueira* .... Esmeralda
* 1982: *Caso Verdade, Filhos da Esperança* .... Julian Taylor
* 1982: *Avenida Paulista .... Paula
* 1983: *Eu Prometo .... Darlene
* 1984: *Rabo-de-Saia* .... Eleuzina
* 1988: *Bebê a Bordo* .... Laura

=== Film ===
* *O Corpo Ardente* (1966)
* *Três Histórias de Amor* (1966)
* *Edu, Coração de Ouro* (1968)
* *A Vida Provisória* (1968)
* *Macunaíma* (1969)
* *Os Deuses e os Mortos* (1970) ... A Louca
* *Jardim de Guerra* (1970)
* *Perdidos e Malditos* (1970)
* *O Barão Otelo no Barato dos Bilhões* (1971)
* *O Capitão Bandeira contra o Doutor Moura Brazil* (1971)
* *A Culpa* (1971)
* *Tati* (1973)
* *Álbum de Família* (1981)
* *Eros, o Deus do Amor* (1981)
* *Das Tripas Coração* (1982)
* *O Homem do Pau-Brasil* (1982)
* *Tensão no Rio* (1982)
* *Fábula de la Bella Palomera* (1988)
* *O Judeu'' (1988, lansat în 1996)

## Çeşme


Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Maria Zilda Bethlem

**Maria Zilda Bethlem** (20 oktýabr, 1951 Braziliýa) Braziliýaly aktrisa

## Filmografiýa
### Telewizor
* *Fogo sobre Terra* (1974)
* *A Intrusa* (1979)
* *Água Viva* (1980)
* *Coração Alado* (1980)
* *Jogo da Vida* (1981)
* *Guerra dos Sexos* (1983)
* *Vereda Tropical* (1984)
* *Selva de Pedra* (1986)
* *Hipertensão* (1986)
* *Bebê a Bordo* (1988)
* *Top Model* (1989)
* *TV Pirata* (1990)
* *Vamp* (1991)
* *De Corpo e Alma* (1992)
* *Olho no Olho* (1993)
* *Decadência* (1995)
* *Por Amor* (1997)
* *Malhação* (1998)
* *Você Decide* (1999)
* *Agora É que São Elas* (2003)
* *A Lua Me Disse* (2005)
* *Pé na Jaca* (2006)
* *Sete Pecados* (2007)
* *Faça Sua História* (2008)
* *Caras & Bocas* (2009)
* *Ti Ti Ti* (2010)
* *Aquele Beijo* (2011)
* *Êta Mundo Bom!* (2016)

## Çeşme

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrysa
Tereza Seiblitz

**Ana Tereza Milanez de Lossio e Seiblitz** (29 iýun, 1964 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

## Kişisel hayat
O, aktör André Gonçalves ile kısa bir ilişki sonucunda 13 Şubat 1998'de doğan Manuela'nın annesidir. 

İki yıl ayrıldıktan sonra çiftin sevgi dolu nüksetmesinin sonucu olarak, 8 Haziran 2001'de doğan Vittório adında bir oğlu olan film yapımcısı Luiz Fernando Carvalho ile dört yıl evlendi.

José Maurício Parreira Horta'nın oğlu Juliano, 8 Nisan 2006'da eski kocası Cordão do Boitatá'nın müzisyen Kiko Horta tarafından doğdu.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti

Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti Aşgabat şäherinde ýerleşýär. 2016-njy ýylda açyldy.

## Taryhy
Türkmenistanyň Oguz han adyndaky Inžener-tehnologiýalar uniwersiteti Aşgabat şäherinde 2016-njy ýylda açyldy. Bu ýokary okuw jaýy türkmen-ýapon gatnaşyklarynyň bilim we medeniýet ulgamynda ädilen möhüm ädimleriň biri bolup durýar.

## Fakultetlar

* Himiki we nanotehnologiýa fakulteti
* Kompýuter ylymlary we maglumat tehnologiýalary fakulteti
* Kiberfiziki ulgamlar fakulteti
* Innowasiýalaryň ykdysadyýeti fakulteti
* Biotehnologiýa we ekologiýa fakulteti

## Bölümler

* Amaly matematika we informatika
* Öýjük we molekulýar biologiýa
* Genetika we bioinžiniring
* Materiallary öwrenmek we täze materiallaryň tehnologiýasy
* Nanomateriallar
* Himiki inžiniring
* Himiki tehnologiýa
* Biotehnologiýa
* Ekologiýa we tebigatdan peýdalanmak
* Maglumat ulgamlary we tehnologiýalary
* Informatika we hasaplaýyş tehnikasy
* Awtomatlaşdyrmak we dolandyrmak
* Elektronika we nanoelektronika
* Mehatronika we robot tehnikasy
* Biolukmançylyk elektronikasy
* Mikrobiologiýa 
* Innowatika
* Mobil we tor inžiniring
* Sanly ykdysadyýet
* Sanly infrastruktura we kiberhowpsuzlyk
* Animasiýa we grafika dizaýny
* Innowasion ykdysadyýet
* Işgärleri dolandyryş
* Häzirkizaman tehnologiýalaryň fizikasy

## Salgylanmalar

Kategoriýa:Türkmenistandaky ýokary okuw mekdepleri
Türkmenbaşy halkara deňiz porty

**Türkmenbaşy halkara deňiz porty**, ýurdumuzyň Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy şäherinde ýerleşýär.

=Täze Türkmenbaşy Halkara Deňiz Porty (THDP)=
Türkmenbaşy Halkara Deňiz Porty Ýewraziýa sebitinde möhüm geopolitiki rol oýnaýar. Ýewropa-Kawkaz-Aziýa (TRACECA) söwda aragatnaşygynda,ýükleri düşürmek we ýüklemek babatda söwda gatnaşyklary tizlendirer we ösdüremesinde möhüm rol oýnar. Türkmenbaşy halkara deňiz porty Merkezi Aziýadan Ýewropa deňiz aragatnaşygyny pugtalandyrar we uly girdejiler getirer.

Kategoriýa:Ulag we aragatnaşyk
Kategoriýa:Ykdysadyýet
Kategoriýa:Söwda
Kategoriýa:Biznes
Kategoriýa:Senagat
Kategoriýa:Transport
Teke taýpasy

Teke taýpasy, türkmen taýpalarynyň içinde iň uly taýpa hökmünde tanalýar. Ýurdumuzyň Mary we Ahal welaýatlarynyň ilatynyň aglaba bölegi teke taýpasyndan emele gelýär.
Kategoriýa:Taryh
Kategoriýa:Türkmenistanyň taryhy
Medeniýet Şahberdiýewa

Medeniyet "Maýa" Şahberdiýewa (1930-njy ýylyň 23 fewraly - 2018-nji ýylyň 3-nji ýanwary) Sowet döwrüniň türkmen opera aýdymçysy, "Watanyñ altyn sesi" we "Türkmen Bülbüli" atlary bilen tanalýar".  Şahberdiýewa Lebap welaýatynyň Kerki şäherinde dünýä indi. Ol 7 ýaşynda ýetim galdy, we Merýemdäki ýetimler öýünde önüp-ösdi. Şahberdiýewa çagalygynda ýetimligi sebäpli mekdep okuwçylary tarapyndan azar berildi. 

Şahberdiýewa Türkmen aýdym-saz internatyna kabul edildi we internatda skripka öwrenip başlady. Şahberdiýewa ýaşlygynda gyjak çalmagy-da öwrenipdi! Şeýle-de bolsa, Pedagogika Institutyna kabul edilenden soňra, skripka programmasyna kabul edilmedi we Türkmen döwlet uniwersitetiniň matematika bölüminde matematika almalydygyny aýdyldy. Şahberdiýewa mugallymlara wokal zehinini görkezendiginden soñra aýdym-saz bölümine ses talyby hökmünde kabul edildi. Bir ýyldan soň, Moskwa döwlet Çaýkowskiý konserwatoriýasynda okamak üçin Moskwa geçirildi. Şahberdiýewa - Koloratura Soprano - 1956-njy ýylda konserwatoriýany gutardy we 1962-nji ýyldan başlap Kiýewde goşmaça ses sapaklaryny aldy. Şahberdiýewa **Aýdym-saz meniñ durmuşymy üýtgetdi** - diýdi. 

Şahberdiýewa 1956-njy ýyldan bäri Türkmen Opera we Balet Teatrynyň sanawynda meşhur solistdi. Onuň repertuarynda Nikolaý Rimskiý-Korsakowyň **Gar gyzy** we 'Patyşanyň gelni' filmindäki baş rollary bar. Şeýlede, Gioacchino Rossini tarapyndan ýazaylan *Il barbiere di Siwiglia*, Juzeppe Verdiniň *La traviata*, Leo Delibesiň *Lakme-de* baş rollary oýnady. Weli Mukatowyň Ganly suw akabasynyň soňundaky Aýlar; Aman Agadjikowyň duýduryş gijesinde Aknabat; şasenemdäki Şasenem we Adrian Şapoşnikowyň Garib rollarynda oýnady. Şahberdiýewa şeýle-de konsertde çykyş etdi. Şahberdiýewa karýerasynda içerde çykyş etmek bilen daşary ýurda gitdi. Şeýle hem, Türkmen SSR-iň Sovietokary Sowetiniň altynjy we ýedinji çagyryşlarynyň wekili wezipesine bellendi. 1975-nji ýylda Aşgabat sungat institutynda mugallym boldy, şol ýyl-da SSSR-iň Halk Artisti diýlip yglan edildi; we şol ýylda Şahberdiýewa Türkmen SSR-iň Halk Artisti hökmünde hem sylaglandy.

1991-nji ýylda Türkmenistan garaşsyz bolansoň, Şahberdiýewa Türkmenistanyň hökümetinden ykrar edilmegini dowam etdirdi. Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmurat Niýazow opera we baleti gadagan etdi, we şol sebäpli 2006-njy ýyla çenli Şahberdiýewa hususy ýygnaklarda we wakalrda çykyş etdi. 

2008-nji ýylda Şahberdiýewa Aşgabatda görkezilen dokumental filmiň temasy boldy. 2010-njy ýylda, 80 ýaşynyň doglan güni mynasybetli, Şahberdiýewa Türkmen hökümetinden 3-nji derejeli "Altyn asyr" baýragyna mynasyp boldy.

## Daşarky çykgytlar


Kategoriýa:Aýdymçylar
Kategoriýa:Türkmenistan
Milli hokkeý ligasy

250px|thumb|Stanleý kubogy
**Milli hokkeý ligasy** (iňlisçe National Hockey League) sözüniň gysgaltmasy bolyp ol NHL diýip gysgaça aýdylýar biz hem MHL diýip gysgaça aýdyp geçeris bu sözi.Milli hokkeý ligasynda Demirgazyk Amerika ABD we Kanadanyň hokkeý topralary öz aralarynda Stanleý kuboguny alamak ugrunda göreşýärler.Milli hokkeý ligasynda her ýyl geçirilýän ýaş hokkeýçiler saýlawunda dünýädäki iň ezber ýaş hokkeýçileriň gatnaşmagynda geçirilýär we iň ökde ýaş hokkeýçiler esasan hem Kanada,ABD,Rusýa,Şwesiýa,Finlandiýa we Çehiýaly ýaş ezber hokkeýçiler Milli hokkeý ligasyna gazandyrylýarlar.
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Hokkeý
Dykma serdar

thumb|Dykma Serdar we egindeşleriDykma Serdar gökdepe urşunyñ gahrymany
Kategoriýa:Serdarlar we Hanlar
Kategoriýa:Şahsyýetler
MBA çempiýonatda ýaş oýunçylaryň saýlawy

[thumb|[2006-njy ýyldaky MBA çempiýonatda ýaş oýunçylaryň saýlawy şüweleňi]]
Bul tema MBA hemme topary gaty gyzyklandyrýar.Pes toparlar şeýle saýlawlarda iň ezber ýaş oýunçy saýlama hakyna eýe, sebäbi toparlaryň arasynda kän tapawut döremez ýaly şeýdilýär.MBA ýaş oýunçy saýlawlaryna MBA draft diýýärler.Bul ýaş oýunçy saýlawlary iki tapgyrdan ybarat bolyp jemi altmyş sany ýaş basketbolçy MBA çempiýonadyna gazandyrylýar.Türkmen ýaş basketbolçylar hem öz başarjaňlygyny Aziýa çempiýonatlarynda we beleki Ýewropa basketbol ligalarynda özüni subut etseler MBA çempiýonadyna saýlanyp bilerler.Bu ýerde basketbolçylaryň ýyllyk girdejileri gaty gowy.Meselem MBA çempiýonatda iň köp girdejisi bolan LeBron Džeýmisiň bir ýylda gazanýan pulyna 1025 sany 2017-nji ýylyň Awalonyny alyp bolýar.Ortaça basketbolçylar ýylda 2017-nji ýylyň Awalonynyndan 200 sanysyny alyp biljek derejede pul gazanýarlar.
Kategoriýa:Sport
Küşt gyzgynlygy

***Küşt gyzgynlygy*** () 1925-nji ýylda düşürülen sessiz komedýa filmi.Bu filmi Wesewolod Pudowkin we Nikolaý Şipikowiski tarapyndan döredilýär.Bu kinoda hut dünýä belli küşt ussady Hose Raul Kapablanka hem oýnaýar.
Kategoriýa:Sungat
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Rusýanyň ak gary

***Russiýanyň ak gary*** () drama kinosy Rusýanyň dünýä belli küşt ussady Aleksandr Alýohiniň durmuşy barada düşürilen kino.Filmiň režisýory bolsa Ýuri Wyşinskiý, Aleksandra Kotowayň «Aklar we garalar» romanyndan ugyr alyp Russiýanyň ak gary kinosyny döredipdir.
Kategoriýa:Sungat
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kapablanka (kinosy)

thumb|right|Hose Raul Kapablanka 1915-njy ýylda
**Kapablanka** —Dünýäniň küşt boýunça 3-nji çempiony Hose Raul Kapablankaň durmuşy barada surata düşürilen film.() ady bilen Sowet-Kuba kinematografistleri tarapyndan goýlan bu filmde Hose Raul Kapablankanyň keşbini aktýor Sesar Ewora ýerine ýetirýär.

Kategoriýa:Sungat
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Legenda № 17

[thumb|200px|[Waleriý Harlamow]]
***Legenda № 17*** () kinosy 2013-nji ýylda tomaşyçylara ýetirilýär.Bul kino dünýä belli Sowet hokkeýçi Walariý Harlamowyň durmuşy barada gitýär.Bul kinoda wakalar 1973-nji ýylda bolyp geçen Kanada we Sowet Soýuzy hokkeý garşylaşmasynda Waleriý Harlamowyň owodan hokkeý ussady bolandygyny suratlandyrypdyrlar.Danila Kozlowsky bu kinoda Waleriý Harlamowy janlandyrýar.
Kategoriýa:Sungat
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Şahsyýetler
Küşt (Multifilm)

***Küşt (Multifilm)*** () wakalar iki dost Ýerýoma we Fomanyň küşt bäsleşigine gatnaşmagy hakynda bolyp geçýär.
## Döredijiler

Kategoriýa:Sungat
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Mihaýil Çigorin

Mihaýil Çigorin 1850-nji ýylda dogulan, ilkinji dünýä belli Rus küştçüsi. Mihaýil Çigorin dünýä çempiýonlugy üçin dalaşgär bolan ilkinji Rus küştçisi.

Kategoriýa:Sungat
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Fridrik Nitsçe

**Fridrih Wilgelm Nitşe** (nemes. *Friedrich Wilhelm Nietzsche* [ˈfʁiːdʁɪç ˈvɪlhɛlm ˈniː​tʃ​ə]; 1844-nji ýylyň 15-nji oktýabry, Röken, Germaniýa Konfederasiýasy - 1900-nji ýylyň 25-nji awgusty, Weýmar, Germaniýa imperiýasy) - nemes akyldary, klassiki filolog, kompozitor, şahyr, tebigatda düýpden akademiki däl we ylmy we pelsepe jemgyýetiniň çäginden has giň ýaýran özboluşly filosofiki taglymatyň döredijisi. Esasy düşünje, bar bolan ahlak, din, medeniýet we jemgyýetçilik-syýasy gatnaşyklaryň esasy ýörelgelerine şübhe döredýän hakykata baha bermek üçin ýörite ölçegleri öz içine alýar. Aforistik görnüşde hödürlenende, Nitşeniň eserleri düşnüksiz düşündirişleri we köp jedelleri döredýär.

= Biografiýasy =

### Ýaşlyk ýyllary
Fridrih Nitşe 1844-nji ýylda Röken şäherinde (Prussiýanyň Saksoniýa welaýatynyň Leýpsig şäheriniň golaýynda) lýuterian ruhy çopany Karl Ludwig Nitşeniň (1813-1849) maşgalasynda dünýä indi. 1846-njy ýylda onuň aýal dogany Elizelizaweta dünýä inýär, soňra kakasy 1849-njy ýylda ölenden alty aý soň, onuň dogany Lýudiw Ýozef  hem ýogalýar. 1858-nji ýylda meşhur "Pforta" gimnaziýasynda okamak üçin gidýänçä, ejesi tarapyndan terbiýelendi. Ol ýerde gadymy tekstleri öwrenmek bilen gyzyklandy, ilkinji gezek ýazmaga synanyşdy, sazanda bolmak islegini başdan geçirdi, filosofiki we ahlak meseleleri bilen içgin gyzyklandy, Şiller, Baýron we esasanam Hölderlini okamakdan lezzet aldy, şeýle hem Wagneriň sazy bilen tanyşdy.

### Ýetginjeklik ýyllary
1862-nji ýylyň oktýabr aýynda Bonn uniwersitetine gitdi we şol ýerde teologiýa we filologiýa öwrenip başlady. Talyp durmuşyndan tiz lapykeç boldy we ýoldaşlaryna täsir etjek bolup, düşnüksiz bolup çykdy we olar tarapyndan ret edildi. Bu, halypasy professor Fridrih Riçliň yzyndan Leýpsig uniwersitetine göçmeginiň sebäplerinden biri boldy. Şeýle-de bolsa, täze ýerde filologiýa öwrenmeginde, bu meselede ajaýyp üstünlik gazanandygyna garamazdan, Nitşe kanagatlanma gelmedi; eýýäm 24 ýaşyndaka, talyp wagty, ol Bazel uniwersitetiň klassiki filologiýa professory wezipesine çagyryldy. Bu, Ýewropa uniwersitetleriniň taryhynda görlüp-eşidilmedik waka boldy.

Nitşe 1870-nji ýyldaky Frank-prussiýa söweşine gatnaşyp bilmedi: professorlyk işiniň başynda Prussiýanyň raýatlygyndan ýüz öwürdi we bitarap Şweýsariýanyň häkimiýetleri oňa söweşlere gönüden-göni gatnaşmagy gadagan etdi, diňe gullukda, harby sanitar hökmünde hyzmat edipdi. Wagondaky ýaralylara kömek edip, dizenteriýa we difteriýa keselini aldy.
Kategoriýa:Filosoflar
Kategoriýa:Şahsyýetler
Hose Raul Kapablanka

Hose Raul Kapablanka dünýä belli Kubaly küşt ussady, 3-nji dünýä küşt çempiony. 1921-1927-nji ýyllar aralygynda küşt boýunça dünýäniň çempiony boldy.
(Doglan senesi: 19.10.1888ý. - Aradan çykan senesi: 8.03.1942ý.) 1921-nji ýylda Emanuel Laskeri Gawana şäherinde ýeňip dünýäniň 3-nji resmi küşt çempiony diýen ada eýe boldy, 1927-nji ýylda bolsa, Aleksandr Alýohinden ýeňilip dünýäniň küşt çempiony diýen adyny ýitirdi.

Ol küşde 4 ýaşyndaka başlapdyr. 12 ýaşyndaka Kubanyň küşt çempiony J.Corzony ýeňip, Kubanyň küşt boýunça çempiony bolupdyr. 21 yaşyndaka Amerikanyň çempiony Marşaly ýeňmegi başarypdyr. 1911 San Sebastian halkara küşt ýaryşynyň ýeňijisi boldy. 1914-nji ýylda Sankt Petersburgda geçirilen halkara ýaryşda Emanuel Laskeriň ýarym utuk yzyndan ikinji orun bolupdyr. I Jahan Urşunyň başlanmagy bilen Emanuel Lasker bilen bolan çempionlyk oýny gijikdirilip diňe 1921-nji ýylda oýnapdyrlar. 4 ýeňiş, 10 deňlik we ýeňilmän oýnanyndan soň Laskerden çempionlygy almagy başarypdyr.1922-nji ýylda Londonda geçirilen ýaryşda uly aratapawut bilen 1-nji orny eýelemegi başardy. Emma 1924-nji ýylda Nýu ýork ýaryşynda ikinji,1925-nji ýylda Moskwa ýaryşynda 3-nji boldy. Bu dönemde otörler Capablanca'nın zirveye ulaştıktan sonra artık ilerlemeye ve oyununu geliştirmeye yönelik itici gücün kaybolduğu konusunda görüş bildirirler. Käbir adamlar  Kapablankanyň kän bir türgenleşmeýändigini we öz tebigy zehini bilen küşt ussady diýen ada eýe bolandygyny aýdýarlar. 3-nji orun bolanyndan soňra 1927-nji ýylda geçirjek ýaryşa gowy türgenleşip barýar we bu ýaryşda arassa ýeňiş bilen, ýagny hemme oýnuny ýeňip 1-nji orun bolmagy başarýar. Bu ýaryşda ikinji bolan Aleksandr Alýohin bolsa, Capablanka bilen çempionlyk oýnyny oýnamaga hukuk gazandy. Bu ýaryşdan soň Kapablanka özüniň ýeňjegine birjikde şübhe etmeýär we bu ýaryşa hiç hili diýen ýaly taýýarlanman gelýär. Emma, Alýohin bolsa, Kapablankanyň oýunlaryny, oýnaýyş stilini doly öwrenip ýaryşa taýýarlanýar. Soňra bolsa, garaşylmadyk ýagdaýda, 6 gezek ýeňilip, 3 gezek ýeňip  çempionlygyny Alýohine bermeli bolýar.

1927-nji ýyldan soň halkara ýaryşlaryň 17-sine gatnaşyp, 8-sinde 1-nji orny eýelemegi başarypdyr. Aleksandr Alýohin bilen rewanş oýnuny oýnamak islese-de maddy sebäplerden ötri oýnap bilmändir. Ol ýyllarda garşydaşyň goýan pul möçberinde pul goýmasaň çempionlyk oýnuny oýnap bolmaýardy. Kuba döwleti hem Kapablanka kömek etmänsoň rewanş oýnuny oýnap bilmändir.

Kapablanka örän sada we nusgawy stili bilen oýnar eken.  Ol küştdäki iň uly tebigy zehinlerden biri hasaplanylýar. Zehininiň örän kiçi ýaşda ýüze çykandygy sebäpli we iň kyn göcümleri aňsatlyk bilen çözýändigi sebäpli oňa "küştüň mosarty" hem diýiler eken. Riçard Reti ol barada "Küşt onuň enedilidi" diýipdir.  Kapablankanyň esasy lakamy "Küşt maşinkasydyr".

Şol bir wagtyň özünde birnäçe adam bilen oýnan oýunlary bilen küştüň tanalmagyna uly goşantlar goşandyr. 1922-nji ýylda Clevelandda şol bir wagtyň özünde 103 adam bilen oýnap, diňe birini deň edip, galan 102-sini ýeňmegi başarandyr.

Manhattan Küşt Klubynda bir oyuna tomaşa edip otyrka paralyž sebäpli ertesi güni aradan çykýar.
Orazly Annageldiýew

**Orazly Annageldiýew** —20-nji mart 1960-njy ýylda dogulan Türkmenistanyň ady belli küşt ussady. Ol grossmeýster titulyna eýedir.Orazly Annageldiýew Türkmenistanyň küşt we şaşka federasiýasynyň başlygydyr.

Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Anatoliý Karpow

thumb|Anatoliý Karpowyň 1967-nji ýyldaky surady
Anatoliý Karpow dünýäniň ençeme gezek çempiýony bolan Rus küşt ussady.Anatoliý Karpowyň oýun oýnaýşy özüniň halypasy hasap etýän ýene bir dünýäň çempiýony Hose Raul Kapablanka gaty meňzeş.Anatoliý Karpowyň oýun stili pozisýon oýun stili, bolyp hemme zady taktika tarapyndan gaty ykjam hasap edipdir.

Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Uly ussat (kino)

Uly ussat (küşt) ol söz iňlisçe Grandmaster (GM) sözüniň terjimesi bolyp şol sözi kino ady edip ulanýar Uly ussat kinonyň () režisýory Sergeý Mikaelýan.Bul kino belli küştçi Uly ussat (küşt) Sergeý Hlebnikowyň küşt kariýerasynda we şahsy durmuşundaky kynçylyklary barada wakalary tomaşaçylara hüdürleýär.
Kategoriýa:Sungat
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kontaktor

thumb|right|Kontaktor
**Kontaktor**,bir elektrik sepini başga elektrik sepiň ýapylmasy halynda yapan ýa-da açan elektromehaniki guraldyr.Köplenç Elektrik dwigateli üçin daşdan kontrol sepiniň bir bölüminde ulanylýar. "Adaty açyk " we "Adaty ýapyk " iki görnüşli kontaklary bardyr.
Kategoriýa:Bilim
Kategoriýa:Fizika
Kategoriýa:Gurallar
Kategoriýa:Elektrik
Kategoriýa:Transformatorlar
Tigran Petrosian

thumb|250px|right|Tigran Petorosiýan
"Tigran Petorosiýan" Sowet-Ermeni dünýä belli küşt ussady.Tigran Petorosiýan 1963-nji we 1969-njy ýyllar arasynda dünýäniň küşt boýunça çempiýony diýen ady göterdi.Tigran Petorosiýan küşt oýnunyň iň goraga ökde çempiýony hasap edilýär,şol sebäbden hem lakamy "Polat Tigran" diýip tutulupdyr.
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Lewon Aroniýan

thumb|250px|right|Tigran Petorosiýan
Lewon Aroniýan 6-njy oktýabr 1982-nji ýylda dogulan dünýä belli Ermeni uly küşt ussady.Lewon Aroniýan barada başga bir dünýä belli Rus küşt ussady Sergeý Karýakin futbolda Liýonel Messi nähili bolsa küşdiňem Messisi Lewon Aroniýan diýip ussadyň ezberligini bahalandyrýar.Lewon Aroniýanyň oýun oýnaýyş stili gaty hasaply taktikaçy görnüşli diýip aýtsak has takyk bolar.Lewon Aroniýan Marşal hüjümini iň gowy ýerine ýetiren uly küşt ussady hasaplanýar.
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Türkmenistanyň milli buz hokkeý ýygyndysy

Türkmenistanyň milli buz hokkeý ýygyndysy daşary ýurt hokkeý ýygyndylary bilen geçiren duşuşyklarynyň hemmesinde ýeňiş gazanyp, olar sekiz sany ýeňiş bolyp uly abraýa eýe boldy. Türkmenistanyň milli buz hokkeý ýygyndysy 2017-nji ýylda Ýaponiýada geçirilen gyşky aziýa oýunlarynda B toparda çykyş edip altyn medal gazanyp indiki geçiriljek ýaryşda A toprada çykyş etmäne hak gazandylar.Türkmenistanyň milli buz hokkeý ýygyndysy hokkeý boýunça 2018-nji ýylda geçirilen dünýä çempiýonatda Topar III synagy üçin çykyş edip altyn medala mynasyp bolyp geljek çempiýonatda Topar III çykyş etmäne hak gazandy.Şol ýaryşda Türkmenistanyň milli buz hokkeý ýygyndysy Küweýtiň milli buz hokkeý ýygyndysyny 24-2 hasaby bilen yeňip ol toparda iň gowy hokkeý milli ýygyndydygyny subut etdi.

Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Türkmenistan
Kategoriýa:Hokkeý
Gabriýel Sarkisýan

thumb|250px|right|Sarkisýan 2011-nji ýylda
Gabriýel Sarkisýan dünýä belli Ermeni uly küşt ussady.Gabriýel Sarkisýan küşt boýunça üç gezek olimpiýadada çempiýon boldy.
Kategoriýa:Sport
Kategoriýa:Strategiýa oýuny
Kategoriýa:Şahsyýetler
Materiallary öwreniş

**Materiallary öwreniş** — Eýýämdan bu soraga jogap edip, adamzadyň arzuw etýän, ýagny berkligi, arzanlygy, çydamlylygy boýunça häzirki döwriň inženerçilik talaplaryna laýyk gelýän materiallary, material öwreniş ylmy tarapyndan işlenip taýýarlanylýar. 
## Daşarky çykgytlar

Kategoriýa:Materiallary öwreniş
Ermeni dili

**Ermeni dili** — Ermeniler tarapyndan ulanylýar. Ermeni dili Hindi-Ýewropa dil maşgalasyna degişli dil bolyp durýar.Ermeni dili 450-nji ýylda Mesrop Maştots tarapyndan döredilen ermeni harplaryny ulanýar.

Kategoriýa:Diller
Kategoriýa:Ermenistan
Empatikler

**Empatikler** (*[[grekçe|grekç]]. "Pathos"-kösençlige golaý güýçli we çuňňur duýgy, "em" goşulmasy içe gönükdirilme diýmegi aňladýar*) — Bu emosional aýratynlyk adamlaryň aragatnaşygynda, olaryň biri-birini kabul edenlerinde, aralaryndaky özra düşünişmekligi ýola goýmakda uly ähmiýete eýe.

Ilkibada bu fenomen filosofiýanyň hususan da etikanyň we estetikanyň çäklerinde öwrenilýär. Şonuň üçinem ol ýa etiki *"[[simpatiýa]]"* düşünjesi bilen , ýa da estetiki *"duýgudaşlyk etmek"* düşüňjesi bilen aňladylypdyr. A.Smit simpatiýa beýlekä duýgudaşlyk bildirmek diýip düşünipdir. G.Spenser empatiýanyň iki görnüşini tapawutlandyrypdyr: *instinktiw (emosional ýaňlanma ) we intellekual (duýgydaşlyk bildirmek)*.

XIX asyryň ahyrynda psihologlarynyň işlerinde simpatiýa haýwanlaryň we adamyň ilkinji emosiýasy hökmündäki häsiýeti hökmünde öwrenilýär. T.Ribo boýunça, ösüşiniň pes psihofizilogiki derejesinde empatiýa sinergiýa (hereket ymtylmalara öýkünmek) we has ýokary derejede sinesteziýa (meňzeş işleri döredýän başdan geçirmeleriň, duýgudaşlygyň ylalaşyklygy) görnüşinde çykyş edýär.

Aş simpatiýanyň iki görnüşini tapawutlandyrýar - *başdan geçirişmek we duýgudaşlyk bildirmek*. Başdan geçirişmek – bu obýekt bilen meňzeş emosiýany başdan geçirmek. Ol özüňe gönükdirilen we tebigaty boýunça egoistiki. Onuň yzyndan gaça durmak reaksiýasy gelýär, sebäbi *"otrisatel"* – ýakymsyz emosiýalary başdan geçirmek subýekt üçin agyr. Duýgudaşlykda subýektiň we obýektiň başdan geçirmeleri deň däl.
## Edebiýat

Professor B.B.Basarow, uly mugallym A.A.Esenowa, *"Emosiýalaryň psihologiýasy"*. Ýokary okuw mekdepleri üçin okuw gollanmasy.– A.: Türkmen döwlet neşirýat gullugy, 2010. sah.97-98.

Kategoriýa:Psihiki prosesler
Kategoriýa:Epistemologiýa