Kufr

**Kufr** ( — *ynamsyzlyk, ýaşyrmaklyk*) — yslamda iñ gorkunç günä bolan — dine ynanmazlyk. Kufre düşen adama käfir diýýärler. Dinden çykyp ölen mydamalyk dogzahydyr.

**Dört sünnet imama görä, dinden çykarýan zat üç görnüşdedir:**
* Akydadaky kufr.
* Sözdäki kufr.
* Hereketdäki (*ýa-da etmişdäki*) kufr.

### Akydadaky kufr
* Iň bolmanda imanyň sütünleriň birine ynanmazlyk.
* Kuranyň aýatlaryndan iň bolmanda birine ynanmazlyk.
* Muhammed pygamber (*hakyndatdanam*) aýdan sözlerine ynanmazlyk.
* Hudaý haýsyda bir mahluga (*ýaradylana*) meňzeş diýip ynanmak.
* Pygamber bilen welini ýa-da öwlüýäni deň diýip hasaplamak.
* Adamlar maýmyndan gelip çykdy diýip ynanmak.
* Ölülerden dilän zadyňy berýär diýip ynanmak.
* Ateistleriň, materialistleriň, şaýylaryň (*sahabalara kapyr diýýänleri, Kuran üýtgän diýýänleri, Hezreti Aişä enemize zyna töhmeti atýanlary we ş.m.*), sufileriň (*hemmesi bolmasa-da köpüsiniň düşünjeleri ýalňyşlykda*) akydasy kufrde
* Allanyň rahmetinden umydyny üzmek
* Allanyň gazabyndan özüňi aman saýmak
* Allanyň haram eden zatlaryny halal hasaplamak
* Allanyň halal eden zatlaryny haram hasaplamak

### Sözdäki kufr
Kufr sözi diňe öldürjek bolanlarynda ýa-da erbet azap berenlerinde şondan gutulmak üçin aýdyp bolar. Sufileriň we şaýylaryň takiýasy däldir.

* Hudaý ýok diýmek.
* Men Hudaý diýmek.
* Men pygamber diýmek.
* Men pylan pygamber bilen deň ýa-da men pylan pygamberden gowy diýmek.
* Men musulman däl diýmek. (*ýa-da men hristian diýmek*)
* Hudaýa ýa-da pygamberlere, resullara söwmek.
* Maňa Hudaý burýsada ýa-da pygamber buýrsada etjek däl diýmek.
* Men Hudaýy gördüm diýmek ýa-da gürleşdim diýmek. (*Hudaý bilen diňe [[Musa]] pygamber gürleşendir we Muhammed pygamber bolsa miraja gidende gürleşendir.*)
* Men adamlaryň ýüregindäkini bilýän diýmek.
* Men hem Muhammed pygamber ýaly miraja gitdim diýmek.
* Hudaý dünýäleri Muhammed pygamber ﷺ üçin döredipdir diýmek.
* Men geljegi bilýän diýmek.

### Hereketdäki (ýa-da etmişdäki) kufr
* Yslam dinine garşy söweş etmek (ýa-da dini garşy hereketler, dine garşy işleýänleriň kömek etmek*).
* [[Kuran]]y hapa ýere taşlamak we ş.m.lar.
* Jadygöýlik ([[sihr]])
* Rabita, hatmu, istigasa etmek.
* Başga bir musulmany «sen kapyr» diýip öldürmek».
* Özüňi öldürmegi halal hasaplamak


=== Kufr kitaplar ===
Köpüsi bidgat hasaplansada, sünnileriň akydasyna ters gelýär.
* Kenzul Arş (genjil arş)
* Nurnama
* Keramatly heýkel
* Jewşen
* Pirlik we sopylyk kitaplar
* Şaýylaryň kitaby

== Uly we kiçi kufr ==
Islam alymlary kufry iki bölege, ýagny uly (*kufr ākbär*) we kiçi kufre (*kufr āsgår*) bölýärler. Uly kufr öñki edilen haýr işleri pozýar we dinden çykarýar. Käfir ölen adam hemişelik dowzaha düşýär. Uly kufre [[yslamyñ bäş sütüni]]nden iñ bolmanda birini ulumsylyk bilen ynanmazlyk, [[islam]] dininiñ hakykatlygyna şübhelenmek, munafyklyk we şuňa meňzeşleri degişlidir.

=== Uly kufr ===
*'Uly kufr** ( — ''al-kufr al-akbar'') — bu uly günä bolup, tobasyz ölen bagyşlanmaýar. Uly dinden çykarýar.

=== Kiçi kufr ===
** Kiçi kufr*' ( — *al-kufr al-asgar'') — kiçi kufr musulmany dinden çykarmaýar. Kiçi kufr uly kufrden günä taýdan kiçi.

## Şeýle-de
* Şirk
* Günä

## Salgylanmalar
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Куфр
* https://en.wikipedia.org/wiki/Kufr