open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petrol

**Petrol** döwlet konserni Sloweniýanyň nebit şirketasy çykaryjy kompaniýasydyr. Konserniñ 100% aksiýalary Sloweniýanyň hökümetine degişlidir.

Kategoriýa:Sloweniýanyň şirketlar
Petronas

**Petronas** döwlet konserni Malaziýanyň nebit we gaz şirketasy çykaryjy kompaniýasydyr. Konserniñ 100% aksiýalary Malaziýanyň hökümetine degişlidir.

Kategoriýa:Malaziýanyň şirketlar
Komla Dumor

**Komla Afeke Dumor** (1972-nji ýylyň 3-nji oktýabry - 2014-nji ýylyň 18-nji ýanwary) BBC World News -da işleýän we Afrikada fokus programmasynyň esasy alyp baryjysy bolan Ganaly žurnalistdi.

## Durmuş we bilim
Dumor Gananyň Akkra şäherinde dünýä indi. Kakasy Ernest Dumor sosiologiýa professory, ejesi Seselýa Dumor köpçülikleýin aragatnaşyk boýunça magistr derejesini aldy. Atasy Gananyň döwlet gimniniň sazynyň kompozitory Filip Gbeho, we daýysy Jeýms Wiktor Gbeho Gananyň öňdebaryjy diplomaty. Dumor ilki Nigeriýanyň Jos uniwersitetinde kliniki deslapky lukmançylygy öwrendi, ýöne Gana uniwersitetinde lukmançylyk talyby bolup başlap, dogduk mekanyna gitdi, ýöne soňra BSc-ni gutardy. sosiologiýada we psihologiýada we Garward uniwersitetiniň Jon F. Kennedi adyndaky hökümet mekdebi, Döwlet dolandyryş magistri.

Onuň aýal dogany, Gana maýa goýumlaryny ösdürmek merkeziniň (GIPC) öňki baş ýerine ýetiriji direktory Mawuena Trebarh we dogany ABŞ-da ýerleşýän lukmany Korşi Dumor.

## Şahsy durmuş
2001-nji ýylda Dumor, Elinam, Elorn we Efika Aruba atly üç çagasy bolan Kwansema Quansah bilen durmuş gurdy.

## Ölümi
Dumor 2014-nji ýylyň 18-nji ýanwarynda, Angliýanyň Hertfordşir şäherinde, efirde ýürek tussaglygyndan soň aradan çykdy. 

2014-nji ýylyň 3-nji fewralynda Komla Dumoryň jesedi Gana yzyna iberildi we Kotoka halkara howa menzilinde maşgala agzalary, dostlary, hökümet işgärleri, duýgudaşlar we Aflao adaty geňeşiniň agzalary tarapyndan kabul edildi, şondan bäri käbir däp-dessurlary ýerine ýetirdi. Aflao onuň dogduk mekanydy.
Dumor üçin jaýlanyş dabaralary 2014-nji ýylyň 21-23-nji fewralynda Akkrada geçirildi.

## Salgylanmalar
Kopengagen uniwersiteti

**Kopengagen uniwersiteti** ( Daniýa : *Københavns Universitet* , *abbr*. *KU* ) Daniýanyň Kopengagende abraýly jemgyýetçilik gözleg uniwersiteti. 1479-njy ýylda döredilen Kopengagen uniwersiteti, **Uppsala uniwersitetinden** soň Skandinawiýada ikinji orunda durýan uniwersitetdir we Demirgazyk ýurtlarynyň , Ýewropanyň we dünýäniň iň ýokary uniwersitetleriniň hataryna girýär.

**Kopengagen uniwersiteti** alty dürli fakultetden ybarat bolup, mugallymçylyk Kopengagende ýerleşýän dört aýratyn uniwersitetinde geçirildi. Uniwersitet Kopengagende 36 dürli bölüm we 122 aýry gözleg merkezi, şeýle hem Daniýanyň paýtagtynda we daşynda birnäçe muzeý we botanika baglaryny işleýär. Kopengagen uniwersiteti, Daniýanyň töwereginde birnäçe gözleg stansiýasyna eýelik edýär we işleýär, goşmaça iki sany Grenlandiýada ýerleşýär. Mundan başga-da, Saglyk we lukmançylyk ylymlary fakulteti we Daniýanyň paýtagty we Zelandiýa sebitiniň döwlet hassahanalary Kopengagen uniwersitet hassahanasyny birleşdirýär.

Birnäçe meşhur ylmy teoriýalar we pikir mekdepleri Kopengagen uniwersitetiniň atlary. Meşhur Kopengagen kwant mehanikasynyň düşündirişi uniwersitetiň bir bölegi bolan Niels Bohr institutynda emele geldi. Syýasat kafedrasy uniwersitetiň adyny göterýän Kopengagen Howpsuzlyk Okuw Mekdebini birleşdirdi. Beýlekilerde Kopengagen ylahyýet mekdebi we Kopengagen dil bilim mekdebi bar.

2022-nji ýylyň oktýabr aýyna çenli 10 sany Nobel baýragynyň eýesi we 1 Týuring baýragynyň eýesi Kopengagen uniwersiteti bilen talyp, uçurym ýa-da fakultet hökmünde birleşdi. Uçurymlar Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň bir prezidentini we Daniýanyň azyndan 24 premýer-ministrini öz içine alýar . Kopengagen uniwersiteti telekeçiligi ösdürýär we 5-6 aralygyndaky başlangyçlar her hepde talyplar, uçurymlar ýa-da mugallymlar tarapyndan döredilýär.

## Salgylanmalar
Nogaý dili

thumb|Nogaý baýragy
**Nogaý dili** ýa-da **Nogaýça**  ( *Ногай тили, Ногайша / Noğay tili, Noğayşa / Nogay tili, Nogayşa*), Nogaýlaryň gürleýän dili/türki şiwesi bolup, Kipçak türk dilleriniň toparyna degişlidir. Esasan Russiýanyň günorta böleginde aýdylýar. Häzirki wagtda kiril elipbiýinde ýazylýar.

Nogaý şiwelerinden biri bolan Kara Nogaý Dagystanda, Ak Nogaý Kuban derýasynda, Karaçaý- Çerkessiýa we Mineralnye Wody sebitlerinde, asyl Nogaý Stawropol Kraýda gürlenýär. Ak Nogaý we Asyl Nogaý şiweleri biri-birine gaty ýakyn, Ak Nogaý bolsa has tapawutlanýar.

## Taryh
Nogaýlar Altyn Orda hanlygynyň halkynyň nesilleri we olaryň ady Çingiz hanyň agtygy Nogaý Handan gelýär. Nogaý Hanyň ýolbaşçylygynda halk Dunaý derýasyna göçüp, häzirki Ukrainanyň Gara deňziniň kenaryna ýerleşdi.

Adyny Nogaý Handan alan Nogaý ozal arap elipbiýinde ýazylypdy. 1928-nji ýylda latyn elipbiýi kabul edildi we bu elipbiýiň ortografiki ulgamy akademik A. Canibekow (Canibek) tarapyndan döredildi. Soň bu ulgam ähli türk dillerine uýgunlaşdyryldy. 1938-nji ýylda Nogaý kiril elipbiýinde ýazylyp başlandy. Itsöne onuň orfografiki ulgamy latyn elipbiýinden alyndy.

XIX asyrda Nogaýlar Ukrainadan kowlanda, bu şiwäniň gürleýän sebitleri biri-birinden üzňe bolupdyr. Nogaý ilatynyň käbiri Türkiýä we Rumyniýa göçdi. Olaryň käbiri çar Russiýasynda galyp, Dagystanda, Çeçenistanda we Stawropol Kraýda mesgen tutdy.

Türkiýede mesgen tutan Nogaýlar gysga wagtyň içinde özleşdirilmedi we Nogaý uly ýa-da kiçi adamlaryň hemmesiniň gürläp bilýän türk şiwesine öwrüldi. Sowet Soýuzynda mekdeplerde rus diliniň öwredilýändigi sebäpli Nogaý dili ep-esli derejede ýüz öwürdi. Iň soňky çaklamalara görä, Nogaý dilli ilat 80 000 töweregi.

1973-nji ýylda “Nogaý” atly iki sany kiçijik gazet çap edildi. Olaryň biri Karaçaý-Çerkessiýada, beýlekisi Dagystanda çap edildi. Şeýle-de bolsa, paýlamak kynlygy sebäpli bu gazetleri Nogaý obalaryna eltip bolmady.

Nogaý şu gün Dagystanyň Nogaý sebitindäki mekdeplerde 1-10-njy synplarda okaýar. synp otaglarynda okadylýar. Karaçaý-Çerkessiýada pedagogika institutynda Nogaý bölümi bar.

## Elipbiý

### Arap-Pars elipbiýi
Nogaý 1928-nji ýyla çenli arap-pars elipbiýinde ýazylypdy. Bu elipbiý Nogaý seslerine doly laýyk gelýärdi. Bu elipbiýiň ulanylyşy uzak dowam etmedi.

**Bellik:** پ، چ، ژ، ڮ، گ، ںُ، ۇ، ۋ  goşuldy.

### Latyn elipbiýi
1928-nji ýylda Sowet Soýuzynyň hemme ýerinde latyn elipbiýine geçmek kampaniýasynyň dowamynda bu elipbiý orta mekdep mugallymy we folklorçy Abdul-Hamid Şarşembiýewiç Canibyekow (1879-1955) tarapyndan Nogaýa uýgunlaşdyryldy.

**Bellikler:**

* ***' ;
* 1933-nji ýylda - ***' ;
* 1936-njy ýylda ***' goşuldy.

=== Kiril elipbiýi ===
Nogaý 1938-nji ýylda [[Kiril elipbiýi|kiril elipbiýinde]] ýazylypdy. Nogaý elipbiýine soňky üýtgeşmeler 1950-nji ýylda edildi.

'''Bellikler:'''

* Bu elipbiýde [[Rus dili|Russian elipbiýinden başga rus elipbiýiniň]] ähli harplary, şeýle hem ***' ***' ;
* ***' hem şol ýylda goşuldy;
* 1944-nji ýylda **** elipbiýden aýryldy.

## Çeşmeler

Kategoriýa:Türki dilleri
Kategoriýa:Diller
Kategoriýa:Gözden geçirilmedik terjimeler bilen sahypalar
Katwin söweşi

thumb
**Katwin söweşi** — 1141-nji ýylyň 9-njy sentýabrynda Garahytaýlylar bilen Beýik Seljukly Türkmen döwletiniň arasynda bolup geçen söweşdir. Söweş Samarkandyň golaýlarynda bolup, Garahytaýlylaryň Seljuklylaryñ wassaly bolan Garahanly döwletine çozmagy bilen başlanýar.

Horezmşa türkmenleri bilen Seljukly türkmenleriň arasyndaky uruşlardan peýdalanyp, Garahytaýlylar Türkmenleriň Garahanly döwletine çozuş etdiler. Ahmet Sanjar bilen Mahmyt Garahan öz 100.000 türkmen esgeri , Garahytaý hany bolan Ýelü Daşi mongollardan duran 100.000-700.000 aralygyndaky esgerleri bilen çaknyşdylar. Bu söweşde Seljukly türkmenleri ýeňlip, Garahytaýlylar Garahanly Türkmen döwletini basyp alýar.

## Çeşme
https://tr.wikipedia.org/wiki/Katvan_Muharebesi#cite_ref-1
Türkmeneli

thumb|Türkmeneliniñ baýdagy
thumb|Siriýaly Türkmenleriñ baýdagy
Yrakdaky sebitiň ady. Bu sebit, esasan, Yrak türkmenleriniň köplügi bolan uly bir territoriýany suratlandyrmak üçin ulanylýan syýasy termin bolup durýar. Bu sebit Yrak-Türkiýe-Siriýa serhedinde ýerleşýän we Eýran serhedine diagonally uzalyp gidýän sebiti öz içine alýar. Sebitiň demirgazygyndaky şäher Kerkük, türkmenleriň paýtagty hasaplanýar.

## Taryhy
Beýik Seljuk Türkmen döwletiniñ Malazgirt söweşinden soñ Türkmenler Yrakdan başlap Palestine çenli basyp alypdyrlar. Türkmenleriñ bir bölegi Yraga beýleki bölegi Siriýa göçüp, öz döwletlerini gurupdyrlar. Ilkinji döwletlerden biri hem Zeññilerdir. Häzirki Türkmeneli döwleti özüniñ taryhyny Seljukly Türkmenlerinden alandyr. 

## Çeşme
https://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkmeneli
Himär

**Himär** ( — *perdeli uly [[ýaglyk]]*) yslamda zenanlaryň köpçülige çykanda geýýän geýimi.

Adatça, himaryň uzynlygy dyza çenli bolýar. Himar bedeni bildirmez ýaly musulman zenanlar geýýärler. Himary esasan Hudaýdan gorkýan zenanlar geýýär.

## Şeýle-de
* Egin-eşik (Yslam)
* Nikab
* Jilbäb
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Химар
Hijäb

**Hijäb** ( — *örtgi, perde, [[ýaglyk]]*) yslamda zenanlaryň köpçülige çykanda geýýän geýimi.
thumb

thumb|Dokuz ýaşly gyzjagaz.
Hijaby köpçülige çykylanda hökman dakynmaly. Eger-de zenanyň bedeni bildirýän bolsa, jilbab ýa-da himar geýinmelidir.

## Kuran
Eý, pygamber! Aýallaryňa, gyzlaryňa we möminleriň aýallaryna (*daşary çykanlarynda*) üstki örtgülerini örtünmeklerini aýt. Bu olaryň tanalmaklary we ynjydylmazlyklary üçin iň dogrusydyr. Alla Bagyşlaýjydyr, Rehim-şepagatlydyr.
: — Kuran: 33/59.

Bu aýatda jilbab sözi geçýär.
Häzirki döwürde hijab diýip esasan ýörite ýalyga aýtýarlar.
## Beýleki dindäkiler
Öňki dindäkiler hem hökman ýapynýar ekenler.

## Düýäň örküji ýaly kelle
Pygamberimiz ﷺ zenanlara kelläni düýäň örküji ýaly etmegi gadagan edipdir.

thumb|Kelläni düýäň örküji ýaly edýän saç görnüşi.
thumb|Käbirlerine görä, topby hem şoňa mysaldyr.

### Bildirmejek görnüşleri
Awrat ýerleri ýapmak hökmanydyr. Ýapylandan soň keseki kişini özüne çekdiriji edip geýinmeli däldir we has gysgasy sada geýinmelidir.
Ýagny ýapylan soň hem düýäň örküjine meňzetmeli däl.
thumb
Kelle düýäň örküjüne meňzemez ýaly herhili çäre görmeli we sada bolmaly.

## Şeýle-de
* Egin-eşik (Yslam)
* Nikab
* Jilbäb
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Hijab
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Хиджаб
Pizza

thumb
**Pizza** ýa-da **Pitsa** — pomidor sousyny, peýniri we köplenç et, gök önümler, kömelek we beýleki önümler ýaly köp mukdarda bişirilen tegelek hamyrmaýa torty görnüşindäki adaty italýan nahary. Kiçijik pitsa käwagt pizzetta diýilýär. Pizza ýasamak bilen meşgullanýan aşpeze pizzaiolo. Pizzanyñ watany Italiýadyr.
Mixi

**Mixi** (ýapon dilinde :ミクシィ Mikushī), Kenji Kasahara we Patara Ito tarapyndan 1999-njy ýylda esaslandyrylan we 2004-nji ýylyň fewral aýynda resmi taýdan işe girizilen Ýaponiýanyň sosial ulgamy.

## Daşarky baglanyşyklar
*(mixi) web sahypasy
Detektiv Conan

Detektiv Conan (Ýaponça: 名 探 偵 コ ナ ((Meitantei Konan)) "Meşhur Detektiv Konan") Gōşō Aoyama tarapyndan ýazylan detektiv manga seriýasy. Bu seriýa Şogakukanyň hepdelik Şenen ýekşenbe žurnalynda 1994-nji ýylyň ýanwaryndan bäri çap edilýär. Detektiv Konanyň ady bilen baglanyşykly kanuny kynçylyklar sebäpli Iňlis neşirlerinde “Case Closed” adyny aldy. Hekaýa, syrly bir guramany derňeýän mahaly oglana öwrülýän we köplenç, çagalyk dostunyň kakasyna we başga-da dürli keşplere eýe bolmak bilen bir oglana öwrülen orta mekdebiň derňewçisi Şiniçi Kudonyň yzyndan gelýär.
thumb

Detektiv Conan TMS Entertainment (diňe Anime) tarapyndan öndürilýär.
Detektiv Conan manga hepdede žurnalda çap edilýär
Weekly Shōnen Sunday
Detektiv Conan diňe bir (manga) däl, Detektiv Conan 29 möwsüm bilen anime (teleserial).we 25 film

Detektiv Conan manga seriýasy dünýäniň 25 ýurdunda satylýar, Detektiv Conan anime 45 ýurtda görkezilýär.

## “Detektiv Conan” -yň beýleki neşirçileri
VIZ Media (ABŞ we Kanada)
Ching Win Publishing (Taýwan)
Chángchūn Chūbănshè (Hytaý)
Le Wen Çao (Gonkong)
Star Comics (Italiýa)
Seoul Munhwasa (Günorta Koreýa)
Gollancz Manga (Angliýa)
Kana (Fransiýa)
Egmont Manga & Anime (Nemes)
Planeta DeAgostini (Ispaniýa)
Egmont Kärnan (Şwesiýa)
Egmont (Finland)
Elex Media Komputindo (Indoneziýa)
Tora Aman (Malaýziýa)
Vibulkij Comics (Taýland)
Kim Dong Publishing House (Wýetnam)
Red Square Publishing House (Russiýa)
Famous Warsaw Comic Publishing House (Polşa)
Alzuhra (Arap dünýäsi)

## daşarky baglanyşyklar
Facebookda Detektiv Conan
Kafir galasy Samarkand

**Kafir  galasy** gadymy Sogdian galasynyň we V-VIII asyrlaryň galyndylarydyr, Afrosiýabyň 30 km günorta-gündogarynda, Samarkand şäheriniň golaýynda, şol bir atyň ýerleşýän ýeriniň golaýynda ýerleşýär.
Takmynan 4 metr beýiklikdäki pahsow platformasynda gurlup, daşky diwarlar bilen goralmaýar. Galanyň orta bölegini tutýan ýokarky gatdan hiç zat diýen ýaly saklanmady.
Arheologlaryň pikiriçe, Sogdian galasy gurluşykçylaryň üç ölçegli görnüşleriň sazlaşykly we çylşyrymly utgaşmasy esasynda monumental merkezleşdirilen şäherçäniň täsirli keşbini döretmek islegini görkezýär.

## Salgylanmalar

Kategoriýa:Taryh
Kulogli Tepa

**Kulogli Tepa** Termiz ýakynynda ýerleşýän 5-asyrda gurlan gadymy Çagoniýon galanyň harabalyklary. Bu Zang-tepaga meňzeýär, beýlekisi Çaganiýa galasynyň golaýynda ýerleşýär.

Quloqli tepa galasy kiçi inedördül şäherçäniň demirgazyk-günbatar burçuny eýeledi we uly saman böleklerinden - stilobatdan we uly çig maldan (diwar) guruldy. Galanyň meýilnamasy 60x60 metr bolup, burçlarynda inedördül diňler bar. Hünärmenleriň pikiriçe, gala iki gatly we daşyndan bezelipdir: diňleriniň biriniň penjiresi dik, ýarym tegelek, kesişýän toplumlaryň çarçuwasyny saklapdyr.

Kategoriýa:Taryh
Kategoriýa:Özbegistan taryhy

## Salgylanmalar
https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Quloqli_tepa
Jilbäb

**Jilbäb** ( — *uzyn köýnek, uzyn halat, örtýän ýapynja*) yslamda zenanlaryň köpçülige çykanda geýýän geýimi. Jilbaby esasan köpçülige çykylanda geýmeli.

Jilbäb ýüz we elden başga ýeri ýapar ýaly giň köýnekdir. Bu ikinji gat köýnek beden bildirmez ýaly, eger-de zenanyň bedeni bildirýän bolsa.
Jilbaby esasan Hudaýdan gorkýan zenanlar geýýär.
Jilbabda nikab hem bardyr.

## Kuran
Eý, pygamber! Aýallaryňa, gyzlaryňa we möminleriň aýallaryna (*daşary çykanlarynda*) üstki örtgülerini örtünmeklerini aýt. Bu olaryň tanalmaklary we ynjydylmazlyklary üçin iň dogrusydyr. Alla Bagyşlaýjydyr, Rehim-şepagatlydyr.
: — Kuran: 33/59.

Bu aýatda «jilbab» sözi geçýär.

## Şeýle-de
* Egin-eşik (Yslam)
* Nikab
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Jilbāb
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Джильбаб
Imran Han

Imran Han (*urdu : عمران احمد خان نیازی *, Iňlis: *Imran Khan* ; 1952-nji ýylyň 5-nji oktýabrynda doglan) Pakistanyň 22-nji we häzirki premýer-ministri . Şeýle hem, öňki professional kriketçi we Adalat Hereket Partiýasynyň ýolbaşçysy. Premýer-ministr wezipesini 2018-nji ýyldan bäri dowam etdirýär.
## Terjimehaly
Imran Han 1952-nji ýylyň 5-nji oktýabrynda (başga bir çeşmä görä , 25-nji noýabr ) Lahorda dünýä indi. Kakasy inžener-gurluşykçydy. 1971-nji ýylda 18 ýaşly Imran Päkistan milli kriket toparynda Angliýa garşy oýnady. Angliýa göçenden soň, 1973-75-nji ýyllarda Oksford uniwersitetiniň toparynda oýnady we 1974-nji ýyldan başlap toparyň kapitany boldy. 1982-nji ýyldan 1992-nji ýyla çenli Imran Han Pakistan milli kriket toparynyň kapitanydy. Adalat hereketi partiýasyny esaslandyrandan soň, Pakistanyň iň meşhur syýasatçylaryndan birine öwrüldi. Onuň üýşmeleňlerine 100 müň adam ýygnandy. Ol Imran, “ All-Round View ”, “Warrior Race” -iň awtory.
## Salgylanmalar
* IMRAN KHAN
* Imran Xan: voyna protiv terrorizma porojdaet novix terroristov
Isä ibn Merýem

**Isä ibn Merýem äl-Mesih** (). Isa pygamber uly pygamberleriň biridir.

Merýem bint Imranyň ogly bolan Isa heniz bäbekkä gürlänlerden biridir.

## Kyýamatdan öň gelmegi
Hristianlaryň ynanjynda Isa öldi diýip ynam bar, emma Yslam boýunça Isa pygamber ölen däldir. Ol kyýamatdan öň Mähdi (a.s) kömege gelýär. Hemde Dejjaly öldürýär. Isa pygamber hem Muhammed pygamberiň ﷺ yzyna eýeji boljakdyr. Şeýlelikde hemme doňuzlar öldüriljek we hemme hristianlar yslamy kabul etjek (kabul etmedi öler).
## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Isa_ibn_Maryam
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Иса_ибн_Марьям
Traktor

[thumb|190px|Güýji 500 at güýjinden ýokary bolan traktor. ([Claas)]]
**Traktor** ( — *tirkeg çekiji*). Traktorlar awtomobilden gymmatdyr we peýdalydyr.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Tractor
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Трактор
Muqanna gozgalaňy

**Muqanna gozgalaňy**- Mukarnanyň ýolbaşçylygyndaky Movarounnahrda (VIII asyryň 70-80-nji ýyllary) arap halyflygyna garşy halk azat ediş hereketi. Gozgalaňçylar ak eşik geýendikleri üçin "Ak eşikli gozgalaň" hem diýilýär. Bu gozgalaňa daýhanlaryň, oba senetçileriniň we ýerli begleriň bir bölegi gatnaşdy. Muzannanyň Mazdak taglymatyna eýerýän hökmünde sosial deňligi giňden wagyz etmeginiň täsiri bilen gozgalaňçylar ýurtda ykdysady deňsizlige we arap dolandyryşyna garşy göreşip başladylar. Muqanna Som dagynda (Şahrisabz şäheriniň golaýynda) gala saýlady. Samarkand, Buhara, Keş, Narshakh şäherleri gozgalaňyň merkezine öwrüldi. 775-nji ýylda halyf Mansur Gabriel ibn yaahýany Azerbaýjandan Movarounnahr şäherine uly harby güýç bilen iberdi. Emma Jebraýyl gozgalaňçylar tarapyndan ýeňildi. Jebraýyla 10 000 esger bilen kömek etmek üçin iberilen Uqaba ibn Salim, gozgalaňçylar tarapyndan ilki Keşde we Samarkanda, Keşde we Samarkanda, ikinji gezek Sarhama we Kaýoki Guzi şäherinde 14,000 esger bilen ýeňildi. Netijede, Nakhlazh we Çaganiýan welaýatlary gozgalaňçylar tarapyndan ele geçirildi. Gozgalaň 776-njy ýyldan Buhara oazisinde güýçlenipdi. Narshak galasy gozgalaňçylaryň berkitmesine öwrüldi. "Ak eşikleriň" köpüsi bu ýere ýygnandy. Şol ýyl "ak eşikler" bilen Buharanyň arap emiri Huseýin ibn Maozyň we Narsak galasynyň golaýyndaky Samarkandyň wekili Gabrieliň arasynda 4 aýlyk söweş boldy. Söweşde "ak eşikler" ýeňiş gazandy, ýöne has köp bolan arap goşunlary Narsakh galasynyň diwarynyň aşagynda 50 sany gaz minomýotyny gazdy. ýykandan soň, gala hüjüm etdiler. Gozgalaňçylar galanyň içinde dowam eden gazaply söweşlerde ýeňildi. Gozgalaňyň liderlerinden biri Hakim ibn Ahmad we Haşwiler öldürildi. Narsakdaky gozgalaň basylansoň, araplar esasy güýçlerini Muqanna gozgalaňynyň merkezi Samarkanda we Keşe okladylar. Halyf Mahdi Muqanna gozgalaňyna garşy göreşmek üçin 777-nji ýylda Nişapura geldi. Uly goşun Samarkanda Horasanyň wekili Maoz we Hyratyň başlygy Seýid Haraşi tarapyndan iberildi. Arap goşunlary gozgalaňçylar bilen söweşde ýeňildi. Netijede Maoz Horasanyň orunbasaryndan çekildi. 2 ýyl dowam eden konfliktden soň Samarkand boýun egdi. Soňra birleşen arap goşunlary Mukanna garşy zyňyldy. Narshakda we Samarkanda "ak eşikler" ýeňilenden soň, ýerli baýlar dönüklik etdiler araplara kömek edip başlady. Araplar bilen bilelikde Muqanna galasynyň Sam dagynda gabawyna gatnaşdylar. Uzak gabawdan soň tükenen muqannalar boýun egdi. Mukananyň dogany Kabzam 3000 we Som galasyny goramagy buýurýan Sarhama, 3300 adamlyk goşun bilen Seýid Haraşä tabyn boldular. Şeýle-de bolsa, araplara boýun bolmak islemeýän Muqanna özüni ýakýan peje taşlady we öldi.

Kategoriýa:Taryh

## Edebiýat
* *Narshahi, Buharanyň taryhy, T., 1991; Özbegistanyň taryhy, T., 1997; Kerimow Ş., Şamsutdinow R., Watan taryhy, T., 1997.
Nuriddin Musaýew.*
## Salgylanmalar

https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Muqanna_qo%CA%BBzg%CA%BBoloni
Olaw Engebretsen

**Olaw Engebretsen**, Olaf Engebretsen (1905-nji ýylyň 25-nji dekabry - 1988-nji ýylyň 30-njy marty) Norwegiýanyň kino redaktory we režžisýorydy.

Engebretsen, esasan, 1941-nji ýyldan 1962-nji ýyla çenli kino redaktory hökmünde işleýärdi. Redaktirlän filmlerinde *Den forsvundne pølsemaker (1941), Jeg drepte bar!, (1942)* we *Line (1961)*. 1961-nji ýylda “ Line ” redaktirlemegi üçin Norwegiýanyň film tankytçylary baýragyny (Filmkritikerprisen) aldy. 1954-nji ýylda *Troll i ord we I moralens navn* filmlerine režissýorlyk etdi.
Engebretsen Oslodaky Halasgärimiziň gonamçylygynda jaýlandy. 
## Filmography

### Editor
*1941: *[[:en:The Sausage-Maker Who Disappeared|Den forsvundne pølsemaker]]*
*1942: *[[:en:Jeg drepte!|Jeg drepte!]]*
*1942: *[[:en:Det æ'kke te å tru|Det æ'kke te å tru]]*
*1943: *[[:en:Vigdis (film)|Vigdis]]*
*1943: *[[:en:Sangen til livet|Sangen til livet]]*
*1944: *[[:en:Kommer du, Elsa?|Kommer du, Elsa?]]*
*1946: *[[:en:Om kjærligheten synger de|Om kjærligheten synger de]]*
*1947: *[[:en:Sankt Hans fest|Sankt Hans fest]]*
*1948: *[[:en:Trollfossen|Trollfossen]]*
*1949: *[[:en:I takt med tiden (film)|I takt med tiden]]*
*1949: *[[:en:Jorden rundt på to timer|Jorden rundt på to timer]]*
*1951: *[[:en:Vi gifter oss|Vi gifter oss]]*
*1951: *[[:en:Skadeskutt|Skadeskutt]]*
*1952: *[[:en:Haakon VII – Norges konge i krig og fred|Haakon VII – Norges konge i krig og fred]]*
*1952: *[[:en:Andrine og Kjell|Andrine og Kjell]]*
*1952: *De VI olympiske vinterleker Oslo 1952*
*1952: *[[:en:Jorden rundt på to timer|Jorden rundt på to timer]]*
*1952: *[[:en:Det kunne vært deg|Det kunne vært deg]]*
*1952: *[[:en:Trine!|Trine!]]*
*1952: *[[:en:Vi vil skilles|Vi vil skilles]]*
*1954: *[[:en:Kasserer Jensen|Kasserer Jensen]]*
*1956: *[[:en:Gylne ungdom|Gylne ungdom]]*
*1957: *[[:en:Peter van Heeren|Peter van Heeren]]*
*1957: *[[:en:Selv om de er små|Selv om de er små]]*
*1959: *[[:en:5 loddrett|5 loddrett]]*
*1961: *[[:en:Et øye på hver finger|Et øye på hver finger]]*
*1961: *[[:en:The Passionate Demons|Line]]*

### Director
*1954: *[[:en:Troll i ord|Troll i ord]]*
*1954: *[[:en:I moralens navn]]*
## Daşarky baglanyşyklar
* Olav Engebretsen at Norsk filmografi
* Olav Engebretsen  at Filmfront
* Olav Engebretsen at the Danish Film Institute
## Salgylanmalar

Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Döwlet işgäri
Welosiped

thumb
**Welosiped** — pedally, öň tarapynda bir tigir we yzda bir tigirli motorly ulag.

Kategoriýa:Akyl zähmetiniň önümleri
Bleach

**Bleach** (ブ ー ー チ Burichi) — ýapon manga suratkeşi Tate Kubo tarapyndan ýazylan ýapon şounen manga.

Bleach üçin “Studio Peru” tarapyndan öndürilen 366 bölümi öz içine alýan anime seriýasy bar
## Kino




## ýaýlymy
TV Tokyo
Al-Aksa metjidi

thumb
**Al-Aqsa metjidi** (arap dilinde: المسجد الأقصى, Hebrewewreýçe: הַר הַבַּיִת) — Palestinde ýerleşýän metjitdir. Iýerusalim musulmanlar we ýewreýler üçin mukaddes ýerdir we musulmanlar üçin ilkinji kybla.
Kategoriýa:Arap arhitekturasy
Kategoriýa:Metjitler 8-nji asyrda tamamlandy
Kategoriýa:Metjitler
NPO (ýaýlymçy)

([ˈneːdərlɑntsə pyˈblikə ˈʔɔmrup]; gysgaldyldy **NPO** [ɛnpeːˈoː]; sözme-söz "Gollandiýanyň jemgyýetçilik ýaýlymy") ýa-da **Dutch Foundation for Public Broadcasting** () Gollandiýada köpçülikleýin ýaýlym hyzmatlary dolandyrýan Gollandiýaly köpçülikleýin ýaýlym guramasy. NPO, şeýle hem, radio-spektr ygtyýarnamasynyň we köpçülikleýin DVB-T we DAB + ýygylyklarynyň eýesidir.

## Salgylanmalar

## Daşarky baglanyşyklar
*npo.nl
Nederlandse Spoorwegen

**Nederlandse Spoorwegen** ([ˈneːdərlɑntsə ˈspoːrˌʋeːɣə(n)]; ) gysgaldyldy **NS**, Gollandiýada esasy ýolagçy demirýol operatory bolup durýar. 1938-nji ýylda esaslandyrylan Gollandiýa döwlet eýeçiligindäki kompaniýa. Gollandiýanyň demir ýol ulgamy hem şolaryň biridir Europeanewropa Bileleşigi, we Şweýsariýa we Japanaponiýa-dan soň dünýäde iň köp işleýän üçünji.

Demirýol infrastrukturasy 2003-nji ýylda NS-den bölünen ulgam dolandyryjysy ProRail tarapyndan goldanylýar. Öň ​​NS Cargo tarapyndan dolandyrylýan ýük hyzmatlary 2000-nji ýylda DB Schenker bilen birleşdirildi. NS 4800 içerki otly işleýär gün, 1.1&nbsp;million ýolagça hyzmat edýär. Şeýle hem, NS Gollandiýadan beýleki Europeanewropa ugurlaryna halkara demirýol hyzmatlaryny hödürleýär we golçur kärhanasy Abellio arkaly käbir daşary ýurt demirýol bazarlarynda ýeňillikler amala aşyrýar.

## Salgylanmalar

## Daşarky baglanyşyklar

* Nederlandse Spoorwegen, *(Iňlis web saýty)*

Kategoriýa:Gollandiýaly markalar
Kategoriýa:Gollandiýada demirýol transporty
Han Sun-hwa

**Han Sun-hwa** (1990-njy ýylyň 6-njy oktýabrynda doglan), Sunhwa ady bilen tanalýan Günorta Koreýaly aýdymçy we aktrisa. Günorta Koreýanyň *"Secret"* gyzlar toparynyň öňki agzasy. Sunhwa, telewizorda 2004-nji ýylda *SBS-iň Superstar Survival*-yň finalçysy hökmünde çykyş etdi. 2009-njy ýylda ýeňilmezek ýaşlar sergisinde yzygiderli çykyş edip başlady. Aýdym-sazdan başga-da, aktýorlyga-da başlady we 2010-njy ýylda “The Charming By The Day” dramasynda ilkinji gezek çykyş etdi. Şeýle hem, Ad Genius Li Tae-baek, Taňrynyň sowgady - 14 gün we tanyşmak däl-de, nikalaşmakda goşa rollarda birnäçe dramada çykyş etdi.

## Irki durmuş
Han Sun-hwa 1990-njy ýylyň 6-njy oktýabrynda, Günorta Koreýanyň Busan şäherinde dünýä indi. Bir kiçi uýasy we bir kiçi erkek dogany Han Seung-wo bar. Hanyň ejesi ony 20 ýaşynda dünýä inderdi. 1998-nji ýylda Gündogar Aziýa maliýe krizisinde Han maşgalasy kynçylyk çekdi we güýmenje bolmak arzuwynyň pese gaçýandygyny ýada saldy. Han ýaşlygyndan bäri sungata gyzyklandy we hemişe hudo .nik bolmagy arzuw edipdi. Başlangyç synpda mekdepden soňky sungat programmalaryna gatnaşdy we dürli sungat ýaryşlaryndan birnäçe baýrak almagy başardy. Şeýle-de bolsa, BoA -nyň telewideniýede görkezen çykyşlarynyň birini göreninden soň, arzuwynyň aýdym aýtmak we tans etmekdigine düşündi. 
## Diskografiýa

## Salgylanmalar
Haça çüýlemek

**Haça çüýlemek** — pidany uly agaç haça ýa-da şöhle bilen daňyp ýa-da dyrnap, tükeniksizlikden we demikmekden ölýänçä asylmak üçin ölüm jezasynyň usulydyr. Parslar, Karfagenliler we Rimliler beýlekiler bilen jeza hökmünde ulanyldy. Haça çüýlenmek ýigriminji asyrda dünýäniň käbir ýerlerinde ulanylýar
Santa Klaus

thumb
thumb
**Santa Klaus** — täze ýyl güni çagalara sowgat berýän hristian dininde toslanyp tapylan şahsyýet.
Waterlooplein metro bekedi

**Waterlooplein** — Niderlandiýanyň Amsterdam şäheriniň merkezindäki metro bekedi. Beket 1980-nji ýylda açyldy we 3 ugur boýunça hyzmat edýär: 51 (Amsterdam Centraal–Isolatorweg), 53 (Amsterdam Centraal–Gaasperplas) we 54 (Amsterdam Centraal–Gein).

Metro bekedine diňe OV-chipkaart ýa-da GVB Travel Pass bilen girip bolýar.

## Salgylanmalar
Strandwliet metro bekedi

**Strandwliet** — Niderlandiýanyň Amsterdam şäherindäki metro bekedi. Beket 1977-nji ýylda açyldy we 2 ugur boýunça hyzmat edýär: 50 (Isolatorweg–Gein) we 54 (Amsterdam Centraal–Gein).

Metro bekedine diňe OV-chipkaart ýa-da GVB Travel Pass bilen girip bolýar.

## Salgylanmalar
Ýaponça Wikipediýa

Ýaponça Wikipediýa (Ýaponça:日本語版ウィキペディア) Wikipediýa ensiklopediýasynyň ýapon görnüşidir. 2022-nji ýyla çenli 1,349,623-den gowrak makala bar.
thumb

Ýaponça Wikipediasynyň asyl salgysy  bolup, sahypa şol wagt ýapon nyşanlaryny goldamaýandygy sebäpli latyn elipbiýinde ýa-da romaji görnüşinde ýazylypdy.

## Daşarky baglanyşyklar
Yaponca Wikipediýa web sahypasy
Noman Çelebicihan

thumb| Noman Çelebicihan
**Noman Çelebicihan** (Krym tatar: Noman İbraim оğlu Çelebicihan, 1885 -nji ýylda Tauria häkimliginde dogdy; 1918 -nji ýylyň Baýdak aýyň 23 -njy güni Sewastopolda aradan çykdy) Krym tatar syýasatçysy, aklawçy, müfti we ýazyjydy.

## Durmuş
Ol häzirki Jankoýyň golaýyndaky Krymyň Çonhar sebitinde dünýä indi. Maşgalasy baýdy we okamak üçin 1908-nji ýylda Osman imperiýasyndaky Stambula gitdi. Ol ýerde meňzeş Krym tatar talyplary *bilen ýaş tatar ýazyjylar birleşigini* (*Yaş Tatar Yazıcılar Cıyını* ) we Milli partiýa ( *Milly Fyrka* ) öwrülen *Watan partiýasy* ( *Watan* ) döretdi. 1912-nji ýylda dogduk mekany Kryma gaýdyp geldi we 1913-  ýylda Sankt-Peterburgdaky Psihoneurologiýa institutyna girdi. 1917-nji ýylda Milliý Fyrka (Milli partiýa) döretdi. 13-nji ýerde. Krym Halk Respublikasy 1917-nji ýylyň dekabrynda döredildi we prezident saýlandy. 1918-nji ýylyň ýanwar aýynda bolşewikler Krymy basyp aldylar, tussag etdiler we Sewastopolda türmä saldylar we 1918-nji ýylyň 23-nji ýanwarynda aradan çykdy. Fewral aýynda jezalandyryldy we jesedi Gara deňze taşlandy.

Krym tatarlary tarapyndan gahryman hasaplanýar we Russiýa tarapyndan toparlara bölünen terror guramasy Noman Celebicihan batalony.  

## Edebiýat

* Kerstin S. Jobst: *Krymyň taryhy: Taurisdäki Iphigenia we Putin.* 2020
* M. Clement Hall: *Krym.* *Gaty gysga taryh.* 2014

## Web baglanyşyklary

* NÛMAN ÇELEBİ CİHAN - islamansiklopedisi.org

## Salgylar we bellikler

Kategoriýa:Syýasatçylar
Kategoriýa:Tatarlar
Kategoriýa:Krym
Kategoriýa:Ukraina
Kategoriýa:Krym tatarlar
Gaasperplas metro bekedi

**Gaasperplas** — Niderlandiýanyň Amsterdam şäherindäki metro bekedi. Beket 1977-nji ýylyň 16-njy oktýabrynda açyldy.

Metro bekedine diňe OV-çipkart ýa-da GVB Travel Pass bilen girip bolýar.

## Salgylanmalar
Minber

niň minberi.]]
**Minber** ( — *minber*). Yslamda mesjiddäki mihrabyň sagynda ýerleşýän juma hutbasy okalýan minber.

## Bellik

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Minbar
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Минбар
Ismail H. A. Ziýaeddin

**Ismail H.A. Ziýaeddin (Ismail H.A. Ziýaýddin** ady bilen hem tanalýar) (Konstanta, Rumyniýa 1912-nji ýylyň 13-nji noýabry - Buharest, Rumyniýa 1996-njy ýylyň 3-nji maýy) latyn elipbiýini Krym tatar diliniň aýratyn zerurlyklaryna laýyklaşdyrmak we ilkinji tatar dili okuw kitaplaryny bilelikde ýazmak bilen tanalýan Krym tatar şahyrydy.

## Terjimehaly
Ziýaeddin 1912-nji ýylyň 13-nji noýabrynda Konstanada dünýä indi, Haği Ahmet (Kakasy; 1875–1963) we Fatma (Ejesi; 1880–1971). Kakasy Haği Ahmet Krymdan. Türkiýede ylahyýeti öwrenenden soň Rumyniýada ymam bolup, Şeýh Yslam Ömeriň gyzyna durmuşa çykdy.

Ziýaeddin öz dogduk mekanynda önüp-ösüp, tatar dilinde başlangyç mekdebe gatnapdyr we Medğidiye / Medgidia Medrese -den ajaýyp netijeleri gutardy. Tatar edebi we aýdym-saz halk döredijiligini gowy görýärdi. Skripka çalýardy we köplenç täze aýdymlary öwrenýärdi.

Okuwy gutarandan soň Aziýa dilleri we edebiýaty baradaky bilimlerini çuňlaşdyrmagy, türk dilleriniň arasynda ýazgylary ýazmagy we meňzeşlikleri döretmegi dowam etdirdi. 1932-nji we 1937-nji ýyllar aralygynda milli lotereýada işledi. 1940-1942-nji ýyllar aralygynda Konstananyň müftüsiniň şahsy kömekçisi bolup işledi.

1942-nji ýyldan 1944-nji ýyla çenli Buharestdäki Kerol I seýilgähinde ýerleşýän metjitde ymam bolup işledi, soň bolsa ýerinde gurlan Kommunistik gahrymanlaryň mawzoleýine ýer bermek üçin ýykyldy. 1950-nji ýylda Timișoara gurluşyk fakultetini tamamlady.

Ol rumyn dilinden Mihai Emineskunyň we Jorj Koşbucyň Krym tatar goşgularyna terjime etdi.

1985-nji ýylda Şukran Wuap-Mocanu tarapyndan Buharest uniwersitetiniň tatar dili kursynda goşgulary neşir edildi.

1996-njy ýylyň 3-nji maýynda Buharestde aradan çykdy.

## Çeşmeler
* Önal, Mehmet Naci (1997). "Romanya Türklerinin Günümüz Edebiyatı". Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi (in Turkish). Türk Dil Kurumu. 1997 (4): 15–39.

* Vuap-Mocanu, Şukran (1985). Curs practic de limbă tătară (in Romanian). Bucharest: University of Bucharest, Faculty of Foreign Languages and Literatures.

* Ekrem, Mehmet Ali (1994). Din Istoria Turcilor Dobrogeni (in Romanian). Bucharest: Kriterion. ISBN 9789732603840.
Kategoriýa:Krym tatarlar
Kategoriýa:Rumyniýa
Kategoriýa:Şahyrlar
Şahristan (Daşkent metrosy)

**Şahriston**, Ýunusobod liniýasyndaky Daşkent metrosynyň duralgasy. Ming Orik bilen Habib Abdullaýewiň arasynda ýönelişiniň açylyş bölüminiň bir bölegi hökmünde 2001-nji ýylyň 24-nji oktýabrynda açyldy.

Ondan öň Habib Abdullaýew ( Özbek :*Habib Abdullaýew, Ҳабиб Абдуллаев* ) diýilýärdi. 2015-nji ýylyň 16-njy iýunynda hakim (häkim) Daşkentiň kararyna laýyklykda stansiýa "Şahristan" adyny aldy. Wokzal, demirgazykdan Türkistona çenli uzalyp gidýänçä, 2020-nji ýylyň 29-njy awgustyna çenli liniýanyň demirgazyk terminalyna hyzmat etdi.
## Şeýle-de seret
*Ýunusabad (metro bekedi)
## Salgylanmalar
Luis-Filipp de Bombelles

Lui Filipp de Bombelles (Nemesçe : *Lýudwig Filip, Graf fon Bombelles*; 1780-nji ýylyň 1-nji iýuly - 1843-nji ýylyň 7-nji iýuly) Awstriýaly hasapçy we diplomatdy.
## Irki durmuş
1780-nji ýylda Regensburgda doglan asylly Bombelles maşgalasynyň agzasydy . Ol fransuz begleri Mark Mari, Markis de Bombelles we Baroness Mari Anjelik de Makaunyň ogly.
## Terjimehaly
Ol Naplesde önüp-ösdi we gysga wagtda bu ýerde ofiserdi. Berlinde Klemens fon Metterniçiň (1804), Berlindäki wekilçilikli wekilleriň (1813) we Kopengagende (1814-16) ilçi Ida Brun bilen durmuş guran ilçi bolup işledi. Öýi şäheriň aýdym-saz durmuşynyň merkezi bolan Drezden şäherine geçirildi. 1819-njy ýylda Karlsbad kongresine gatnaşdy. Soň bolsa, Italiýanyň birnäçe kazyýetinde we ahyrynda (1837-nji ýylda) Bernde ilçi boldy. 1843-nji ýylda Wenada aradan çykdy.
## Salgylanmalar
*Elisabet Droß (red.): Metternich döwrüniň çeşmeleri, (Germaniýanyň häzirki taryhy barada saýlanan çeşmeler, 23-nji tom), Darmştadt: Ylmy kitap jemgyýeti 1999.
*Bombelle Ludwig Filip Graf. In: Awstriýanyň biografiki leksikasy 1815-1950 (ÖBL). Tom 1. Awstriýa Ylymlar akademiýasynyň neşirçisi, Wena 1957, 101 s.
*Hellmuth Rößler: Bombelles, Lýudwig Filip Graf fon. In: Täze German terjimehaly (NDB). 2-nji tom, Dunker & Humblot, Berlin 1955, ISBN  3-428-00183-4 , 440 f. (Sanly göçürme).
*Albert Portmann-Tinguely: Şweýsariýanyň taryhy ensiklopediýasynda Lýudwig Filip fon Bombelles
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Taryh
Tatarşa (dürli manylar)

**Tatarşa** salgylanyp biler:

* **Tatarşa**, Krym tatar diliniň ene ady (demirgazyk şiwesinde; dobruja )

* **Tatarşa**, Gazak dilinde tatar diliniň ady

* **Noğay Tatarşa**, Nogaý diliniň ene ady ( dobruja )
Ýunusabad (metro bekedi)

**Yunusobod** Daşkent metrosynyň Ýunusabad ýolundaky duralgalaryň  biridir.

Wokzalyň gurluşygy 2016-njy ýylda başlandy. 2020-nji ýylyň 16-njy iýunynda Daşkent metrosyna eýe bolan Özbek demir ýollary gurluşygyň tamamlanandygyny habar berdi. Wokzal Daşkentiň Ýunusabad etrabynda ýerleşýär we şäherdäki ýolagçy gatnaw ýagdaýyna ep-esli kömek eder diýlip garaşylýar.
## Şeýle-de seret
*Şahristan (Daşkent metrosy)
## Salgylar
Gollandiýanyň syýasaty

**Gollandiýanyň syýasaty**, parlamentiň wekili demokratiýanyň, konstitusion monarhiýanyň we merkezleşdirilmedik unitar döwletiň çäginde amala aşyrylýar. Gollandiýa birleşýän döwlet hökmünde häsiýetlendirilýär. Gollandiýanyň syýasaty we dolandyryşy, syýasy jemgyýetiň we umuman jemgyýetiň arasynda möhüm meseleler boýunça giňişleýin ylalaşyga çalyşmak bilen häsiýetlendirilýär.
Labi Denawtepa

**Labi Denawtepa** Özbegistanda medeni miras obýektidir. Arheologiki ýadygärlik. Obýektiň döwri: VI-VIII asyrlar. Buhara sebitiniň Buhara etrabynda ýerleşýär. Desganyň salgysy: "Turkon" MFY, Labi Denaw obasy (Denau akymynyň gapdalynda). Gozgalmaýan emläk hukugy: Döwlet emlägi. Buhara sebitiniň medeni miras bölümi, dolandyryş dolandyryş hukuklary esasynda. Özbegistan Respublikasynyň Ministrler Kabinetiniň karary bilen 2019-njy ýylyň 4-nji oktýabrynda döwletiň goragy astynda maddy medeni mirasyň gozgalmaýan emläk obýektleriniň milli sanawyna girizildi..
## Salgylanmalar
Venus (smartfon seriýasy)

Vestel Venus, Vestel tarapyndan öndürilen türk smartfon seriýasy, telefon Türkiýede satylýar we telefon Android ulgamynda işleýär. Venus 2016 - 2017 möwsüminde Sultanlar Liginiň resmi hemaýatkäri boldy.
Vestel

**Vestel** 1984-nji ýylda esaslandyrylan we Zorlu Holding -e degişli öý we sarp ediş enjamlaryny öndürýän kompaniýadyr. Kompaniýanyň baş edarasy Manisa, Türkiýeda ýerleşýär

## Daşarky baglanyşyklar
*Vestel Web sahypasy
Nilufar Mamadaliýewa

**Nilufar Mamadaliýewa** Özbegistandan biohimik.
## Terjimehaly
Mamadaliýewa Fergana döwlet uniwersitetinde ylym magistri we Daşkentdäki ösümlik maddalarynyň himiýa institutynda doktorlyk derejesini tamamlady. Institutyň ylmy gözlegçisi. Işinde Merkezi Aziýanyň ýerli derman ösümliklerinde işjeň birleşmeleriň fitohimiki we biologiki gözlegleri jemlenýär.

2011-nji ýylda Mamadaliýewa Durmuş ylymlaryndaky ýaş aýallar üçin UNESKO-L'Oreal baýragyny aldy. 2014-nji ýylda ösýän ýurtlarda irki karýera zenan alymlary üçin Elsevier gaznasynyň baýragyny aldy.
## Salgylanmalar
Jyns gatnaşyklary

thumb|

**Jynsy gatnaşyk** — erkekleriň jyns agzalary köpelmek ýa-da jynsy lezzet almak üçin gönüden-göni aýal waginasyna salynýan jynsy prosesdir.
Taýfun

[thumb| ''Ýuwaş ummanda'' taýfun (2006 [Ýuwaş okean|- njy ýylyň 7-nji awgusty)]]
**Taýfun**; Güýçli ýeller, gyzykly bulut gurluşlary we güýçli ýagyşlar bilen dünýädäki iň adatdan daşary howa hadysalarynyň biridir. Ýuwaş ummanyň günbatarynda ýüze çykýan taýfuna *" tupan "* diýilýär.

Tornadolardan takmynan 2000 esse uly tupanlar ýolundaky ähli zady ýok edýär. Zyýanlary bilen ýurtlaryň ykdysadyýetini ysmaz edýärler. Adatça köp jany alýarlar. Şlanglar belli we gaty kiçi ýerde gysga we täsirli bolsa-da; Tupan gaty uly ýerlere ýaýrap, haýal hereket edip biler. Taýfunlaryň tornado üçin daşky gurşawy taýýarlaýandygyny bilmeli maglumatlar.

Olar Günbatar Ýuwaş ummanynda, Hytaý deňzinde we Filippin deňzinde ýüze çykýar. Dünýädäki iň güýçli ýel.

## Super taýfunlar
**Super taýfun** iň güýçli tupan. Taýfundan 5 esse agyrdyr. Super taýfunlar Ýuwaş ummanyň günbatar ummanynda, Hytaý deňzinde we Filippin deňzinde taýfunlaryň ýüze çykýan ýerleri ýaly ýüze çykýar.

## Çeşmeler
* Tayfun
Kategoriýa:Taýfun
Kategoriýa:Howa
Kategoriýa:Howa ýagdaýy
Kategoriýa:Yklym
Kategoriýa:Tupan
Romina Uhrig

**Romina Marisel Uhrig** (1988-nji ýylyň 27-nji ýanwarynda doglan), 2019-njy ýyldan 2021-nji ýyla çenli Argentinanyň Kongresiniň milli wekili bolup işlän Argentinaly öňki syýasatçy. Adalatçy partiýanyň agzasy, Unidad Ciudadana koalisiýasynyň bir bölegi hökmünde Buenos Aýres welaýatynda saýlandy.

2022-nji ýylda Gran Hermano teleserialynyň bäsdeşi boldy.
## Irki durmuş we karýera
Uhrig 1988-nji ýylyň 27-nji ýanwarynda Buenos Aýresiň San-Martin şäherinde dünýä indi. Buenos Aýresiň Moreno şäher häkimligine syýasata girip, bedenterbiýe mugallymy bolup okady . Ol ahyrsoňy durmuşa çykjak häkim Walter Festanyň administrasiýasy döwründe institusional meseleler boýunça geňeşçi, soň bolsa önümçilik ösüş sekretary wezipesini ýerine ýetirerdi.
Festa bilen Uhrigiň üç gyzy bardy. Şondan soň aýrylyşdylar.
## Kongres agzasy
2017 - nji ýyldaky kanun çykaryjy saýlawda Uhrig , Buenos Aýres welaýatyndaky Unidad Ciudadana sanawynda 15-nji kandidat hökmünde Argentinanyň Deputatlar palatasynda bir orna dalaş etdi. Sanaw 36,28% ses alyp, ikinji ýeri eýeledi, Uhrigiň D'Hondt kesişinden geçmegine ýeterlik däldi.

2019-njy ýyldaky umumy saýlawlardan soň deputat Fernando Espinoza La Matanzanyň häkimi wezipesine girişmek üçin işinden çekildi . Uhrig, Espinozanyň 2017–2021-nji ýyllar aralygyndaky boş ýerini doldurmak üçin çagyryldy. Deputat hökmünde 2019-njy ýylyň 10-njy dekabrynda işe başlady. 

Tebigy baýlyklar we adam gurşawyny goramak, ilat we adam ösüşi, aýallar we dürlilik, garry adamlar, salgyt düzgünleri we deslapky derňew boýunça parlament komissiýalarynyň bir bölegini döretdi. Kongresde işlän döwründe, Deputatlar palatasy tarapyndan göwreliligiň meýletin kesilmegi baradaky kanun ara alnyp maslahatlaşylanda, ses bermekden saklanandygyna garamazdan, Argentinada abortyň kanunlaşdyrylmagyny aç- açan goldaýandygy bilen tanalýardy. Şeýle hem, “travesti-trans” zähmet kwotasy başlangyjyny goldady.

Deputatlyk möhleti 2021-nji ýylyň 10-njy dekabrynda gutardy. Ol gaýtadan saýlanmady.
## Gran Hermano
2022-nji ýylyň oktýabr aýynda “Big Brother” hakykat formatynyň Argentina görnüşi bolan Gran Hermano -nyň 10-njy möwsüminde bäsleşige gatnaşanlaryň biri hökmünde tassyklandy.
## Daşarky baglanyşyklar
*Deputatlar palatasynyň resmi web sahypasyndaky maglumatlar *(Ispan dilinde)*
## Salgylanmalar

Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Syýasatçylar
Patrik Keýrd

**Patrik Keýrd** Kanadanyň film we telewideniýe kompozitory we sazandasy.
## Terjimehaly
Patrik Keýr 1990-njy ýyllaryň başyndan bäri film we telewideniýe üçin kompozitor bolup işleýär. Şol döwürde dünýäde ýaýlyma berlen 400-den gowrak film we teleýaýlym balyny ýazdy.

Patrik Kaýrdyň aýdym-saz karýerasy jaz saksafonynyň oýunçysy hökmünde başlandy - günbatar kenarýaka premýer-jazynyň we bluz sungat işgärleriniň köpüsi bilen oýnamak, gezelenç etmek we ýazga almak, esasanam Juno baýragy (Kanada Grammy) ýeňiji topary The Powder Blues , 1981-nji ýylda teşne gulaklary tassyklanan Kanadadaky platina, toparyň iň uly hit albomy “ First Decade ” (1990) altyn medal aldy. “ Powder Blues” bilen Patrik Keýrd 14 ýyl Kanada we ABŞ-da aýlandy.

Miladydan öňki Wankuwerde öýünde bolanda, Patrik sessiýa oýunçysy, aranjer we prodýuser bilen meşgullandy, netijede 1994-nji ýylda film we telewideniýe üçin kompozitor bolup işledi. Hünär sungatynyň dürlüligi oňa dürli eserler ýazmaga mümkinçilik berdi. animasiýa, dokumental filmler, komediýa we drama ýaly programmirleme. Animasiýa dünýäsinde, Danny Antonuçi bilen Halkara raketada bolanda-da, soň bolsa Antonuçi öz studiýasy - aka Multfilm açanda-da köp işledi . Hut studiýa üçin MTV -de efire berlen “The Brothers Grunt ” animasion seriýasy üçin bal ýazdy . Soň bolsa, aýdym - sazyň hemmesini başga bir multfilm önümi, Multfilm tory üçin ýazdyEd, Edd n Eddi . Mundan başga-da, “ The Outer Limits” ( Showtime / SyFy ), “ Dead Zone ” ( ABŞ Network ), “ Wildfire ” ( ABC Family ), “ Bu Arms of Mine” ( CBC ) we Kink ( Showcase ) ýaly meşhur teleseriallar üçin aýdym. Patrik Kaýrdyň çeper film kompozisiýasynda-da uly karýerasy bar. 2000-nji ýylda film üçin döreden sazy oňa “ Ine Life” atly “Infinity” aýratynlyklary filmi üçin Gen baýragyny (Kanadanyň Oskar) gazandyKim Hunter , Jeýms Witmor bilenwe Ossi Deýwis . Şeýle hem, Kiefer Sutherland bilen “ Ölü gyzgynlyk ” filmi , Ann Mari Flemingiň “ Fransuz ýigidi” (“Park City” film aýdym-saz festiwalynyň altyn medaly) we Milli Lampunyň beýlekilerden uzaklaşmagy ýaly filmler bar. 2014-nji ýylda Patrik Keýrd Greg Kinnearyň baş keşbi janlandyran “Fox” seriýasy üçin hasaby düzdi . Patrik Keýrd film, telewideniýe, teatr we täze metbugat üçin ýazmagyny dowam etdirýär.

Kanadanyň, ÝB we ABŞ-nyň raýaty Patrik Kaýrd häzirki wagtda Los Anjelesde ýaşaýar we Laurel Kanýon studiýasynda işleýär. 
## Baýraklar
Patrik aýdym-sazy üçin Gen baýragyny (Kanada akademiýasy baýragy) aldy we iki gezek Sokan halkara teleýaýlym seriýasy aýdym-saz baýragyny aldy. Gemini (Kanadaly Emmi) kandidaturasyna hödürlendi we beýleki köp sanly baýraklara we nominasiýalara eýe boldy, şol sanda “Park City” film aýdym-saz festiwalynyň ajaýyplygy üçin altyn medal, birnäçe Leo baýragy we Yorkorkton halkara dokumental film baýragy. 2015-nji ýylda Patrik Keýrd “ Tru Love ” filminde Sonýa Jezebel Kot bilen hyzmatdaşlygy üçin Kanadanyň ekran baýragyna - Iň gowy özboluşly aýdym üçin dalaşgär görkezildi.
## Daşarky baglanyşyklar
* Resmi websaýty
* SoundCloud 
* SOCAN 2015 Kanadanyň ekran baýraklary barada söhbetdeşlik 

## Salgylanmalar
Jeýms Hewlett (aktýor)

thumb|260x260px
Jeýms Hewlett (fl. 1821 - 1849) afroamerikaly aktýordy. Nýu-Ýork şäherindäki Wilýam Aleksandr Braunyň Afrika Grove teatrynda baş aktýor we bilelikde dörediji.
## Durmuş
Hewlett aýdymçy hökmünde çykyş edip başlady we Braun çaý bagynda geçirilen sergi bolanda Afrika bagynda "Şekspiriň buýsançly wekili" hökmünde häsiýetlendirilen aktýor hökmünde çykyş edip başlady. Hewlett, Afrika Growyň Riçard III -iň çykyşynda baş keşbi bilen meşhurdyr.  Teatr ýapylandan soň, oýunlardan parçalary ýerine ýetirip başlady; taryhçy Şane Waýt Hewlettiň 1831-nji ýylda "iň meşhur gara Nýu-Ýorkly" bolmagynyň mümkindigini öňe sürýär.  Karýerasy, 1834-nji ýylda we gizlinlikde tussag edilenden soň pese gaçana meňzeýär. 1849-njy ýylda ölendigi aýdylýar.

Teatryň taryhyny öwrenen Jorj Tompson, Hewlettiň tikinçi we Günbatar Hindistandan göçüp gelen bolmagy mümkin diýen netijä geldi.
## Salgylanmalar

Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Taryh
Git, It. Git!

***Git, It. Git!*** () — P. D. Eastman tarapyndan ýazylan kitap.

## Daşarky çykgytlar

* ISBN 0-394-80020-6
* OCLC 25029028

Kategoriýa:Kitaplar
Kategoriýa:Edebiýat
Kategoriýa:Bilim (okuw)
Madeline Fişer

**Madeleine Ficher** (*1935-nji ýylyň 12-nji noýabry - 2020-nji ýylyň 8-nji apreli*) Italiýanyň kinosynda işjeň işleýän Şweýsariýaly aktrisa. 
## Terjimehaly
Fişer senagatçynyň we mugallymyň gyzydy. Çagalygyny Thurgau kantonyndaky Romanşorndaky öýünde geçirdi. 1950-nji ýyllaryň başynda ene-atasy aýrylyşandan soň, Fişer ejesi bilen Rime gitdi.

Fişer ilkinji gezek 1953-nji ýylda, 18 ýaşyndaka kameranyň öňünde peýda boldy. Ilkinji esasy roly Mikelanjelo Antonioniniň *“Le Amiche”* filmindäki Rosetta Sawoni boldy. Italiýanyň kinosynda başga-da köp rol oýnady, ýöne aktýorlyga hiç wagt kän gyzyklanmaýardy.

1958-nji ýylda aktýorlygy taşlap, ýerli asylly adama durmuşa çykdy. Suratçy we işewür aýal bolup işledi. 1960-njy ýyllarda Piper Market we Piperino ýaly moda dükanlaryny açdy. Söwda işini giňeldip başlady we adamsy bilen Milana we Nýu-Ýork şäherine gitdi.

Fişer 1970-nji ýyllarda modadan çykyp, Umbriýada mesgen tutdy. Köne zatlary dikeltmek ýaly birnäçe çeperçilik ugurlaryna gatnaşdy. 2000-nji ýyllarda neşir edilmän galan birnäçe golýazma ýazdy. 2004-nji ýylda Fişer Kiçijik Gyzyl Şapkanyň gülkünç opera görnüşinde häzirki zaman wersiýasy bolan Uròboro re directedissýorlyk etdi.

Madeline Fişer 2020-nji ýylyň 8-nji aprelinde Gubbioda 84 ýaşynda aradan çykdy.
## Filmografiýa
### Aktrisa
**[[We, The Women]]* (1953)
**[[The Bachelor (1955 film)|The Bachelor]]* (1955)
**[[I pappagalli]]* (1955)
**Le Amiche* (1955)
**La gran mentira* (1956)
**[[Classe di ferro]]* (1957)
**[[Lazzarella (film)|Lazzarella]]* (1957)
**[[The Day the Sky Exploded]]* (1958)
**L'ultima canzone* (1958)
**Te doy mi vida* (1958)

### Direktor
**Uròboro*
## Salgylanmalar

Kategoriýa:Şahsyýetler
Alaeddin Kaýkubad III

Kaýkubad III (Köne Anadoly Türkçe :* كَیقُبادوم * ýa -da *lAlāʾ ad-Daýn Kaýkubād bin Farāmurz* ( parsça :* علاء الدین کیقباد بن فرامرز *) 1298-nji we 1302-nji ýyllar aralygynda Rum soltanlygynyň soltany bolupdyr. II we türkleriň arasynda güýçli goldaw bardy. Soltan hökmünde mongollaryň wassalydy we hakyky güýji ulanmady.
## Hökümdarlyk
Ilkinji gezek 1283-nji ýylda Seljuq tagtyna dalaşgär hökmünde peýda bolýar. Türkmen Karamanidler tarapyndan tanaldy, ýöne wezir Fakhr al-Din Ali we Kaýhusraw III ýeňildi we Silis Ermenistanda gaçybatalga tapdy. Seljuk administrasiýasyny ozalky adamlaryny aşa zorluk bilen arassalady we meşhur bolmady; Netijede, 1302-nji ýylda Ilhana baranda, jezalandyryldy we ýerine öňki Mesud II berildiparahatçylygy saklamak üçin.
## Salgylanmalar

Kategoriýa:Taryh
Stiw Fainaru

**Stiw Fainaru** (rumynça : *Făinaru* ; 1962-nji ýylda doglan) Amerikaly derňew žurnalisti we ESPN.com we ESPN Žurnalynyň uly ýazyjysy. Ondan öň "Waşington Post" gazetiniň habarçysy bolup, Yrak söweşini 2008-nji ýylda halkara hasabatlylygy üçin Pulitser baýragyna eýe bolupdy. 2010-njy ýylda bu wezipäni terk edip, San-Fransisko aýlagyndaky "The Citizen" gazetiniň baş redaktory boldy. Sebit habar guramasy. Ol inkär ligasyny dogany Mark Fainaru-Wada bilen bilelikde ýazdy Milli Futbol ligasynda beýniniň şikeslenmegi, Fainaru we dogany 2014 -nji ýylda edebi sport ýazuwy üçin PEN / ESPN baýragyny aldy.

Fainaru Kaliforniýanyň Mountain View şäherinde dünýä indi we Marin okrugynda ulaldy. Larkspurdaky Redwud orta mekdebinde okady we 1984 -nji ýylda Missuri uniwersitetini tamamlady. Aýlag sebtine gaýdyp geldi we San-Hose Merkuri habarlarynda işledi, soňra Gündogar kenaryna göçdi we 1986-njy ýyldan Hartford Courantynda (Konnektikut) işledi. 1989-njy ýyla, soňra bolsa “Globus Nýu-Ýork” býurosynyň başlygy wezipesine bellenen “Boston Globe”. 1992-nji ýylda Kolumbiýa uniwersitetinde halkara meseleler boýunça magistr derejesini aldy. 1995-nji ýyldan 1998-nji ýyla çenli “Globus” boldy Meksika şäherinde ýerleşýän Latyn Amerikasynyň býurosynyň başlygy.
## Saýlanan neşirler
*
*
*
## Daşarky baglanyşyklar
*Steve Făinaru, distins cu premiul Pulitzer :„Vizita în România a fost un vis!”
## Salgylanmalar