open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luíza Tomé

**Luíza Francineide Coutinho Tomé** (10 maý, 1961 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

## Filmografiýa
### Telewizor
* 1984 - *Corpo a Corpo* .... Alice Gouveia
* 1989 - *Tieta* .... Carolina (Carol)
* 1990 - *Riacho Doce* .... Francisca
* 1992 - *Pedra sobre Pedra* .... Vida
* 1993 - *Fera Ferida* .... Maria dos Remédios
* 1995 - *Pátria Minha* .... Isabel Nogueira
* 1996 - *Quem É Você?* .... Cíntia Tavares
* 1997 - *A Indomada* .... Scarleth Williams Mackenzie Pitiguary
* 1999 - *Vila Madalena* .... Raquel
* 2001 - *Porto dos Milagres* .... Rosa Palmeirão
* 2004 - *Começar de Novo* .... Lúcia Borges
* 2006 - *Cidadão Brasileiro* .... Tereza Castro
* 2007 - *Luz do Sol* .... Maria Stella Alcântara Diniz
* 2009 - *Bela, a Feia* .... Samantha di Freitas
* 2012 - *Máscaras* .... Geraldine Aidan
* 2013 - *Dona Xepa* .... Meg Pantaleão
* 2016 - *Escrava Mãe* .... Rosalinda Pavão
* 2017 - *Apocalipse* .... Letícia Santero
* 2018 - *O Sétimo Guardião* .... Scarleth Williams Mackenzie Pitiguary

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Nathalia Timberg

**Nathalia Elisa Timberg** (5 awgust, 1929 Braziliýa) Braziliýalynyň aytrýs.

## Filmografiýa
### Telewizor
* *A Muralha* (1968)
* *A Sucessora* (1978)
* *Pantanal* (1990)
* *Éramos Seis* (1994)
* *Força de um Desejo* (1999)
* *Porto dos Milagres* (2001)
* *O Quinto dos Infernos* (2002)
* *Celebridade* (2003)
* *Páginas da Vida* (2006)
* *Insensato Coração* (2011)
* *Amor à Vida* (2013)
* *Babilônia* (2015)

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Natália do Vale

**Maria Natália Ferreira do Vale** (6 mart, 1953 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Bete Mendes

**Elizabeth Mendes de Oliveira** (11 maý, 1949 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Susana Vieira

**Sônia Maria Vieira Gonçalves** (23 awgust, 1942 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Renata Sorrah

**Renata Leonardo Pereira Sochaczewski** (21 fewral, 1947 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Ana Lúcia Torre

thumb|240px
**Ana Lúcia Torre Rodrigues** (21 aprel, 1945 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktýor
Beatriz Segall

**Beatriz de Toledo Segall** (25 iýul, 1926 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Joana Fomm

**Joana Maria Fomm** (14 sentýabr, 1939 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Maitê Proença

**Maitê Proença Gallo** (28 ýanwar, 1968 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

## Filmografiýa
*1979 - *O Eterno Adeus*
*1980 - *Prova de Fogo* - Sandra
*1983 - *História Passional*
*1986 - *Sexo Frágil*
*1987 - *A Dama do Cine Shanghai* .... Suzana
*1987 - *Brasa Adormecida* .... Bebel
*1989 - *Kuarup* .... Maureen
*1989 - *Solidão, uma Linda História de Amor*
*1990 - *Beijo 2348/72* .... Catarina
*1995 - *16060* .... Eleanor
*1997 - *Vox Populi*
*1998 - *A Hora Mágica* .... Susana/Lyla
*1998 - *Paixão Perdida* .... Anna Rondi
*2000 - *Tolerância* .... Márcia
*2001 - *Bufo & Spallanzani* .... Delfina Delamare
*2001 - *A Partilha*
*2002 - *A Selva* .... Dona Yayá
*2003 - *Viva Sapato!* .... Caroline
*2003 - *Jogo Subterrâneo* .... Mercedes
*2005 - *Sal de Prata* .... Estrela de Cinema
*2007 - *Barros*
*2007 - *Onde Andará Dulce Veiga?* - Dulce Veiga
*2009 - *Elvis & Madona* - Soraya
*2012 - *Primeiro Dia de um Ano Qualquer* - Consuelo Castilhos
*2016 - *Meu Amigo Hindu* - Débora

## Çeşme


Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Regina Duarte

**Regina Blois Duarte** (5 fewral, 1947 Braziliýa) Braziliýanyň aktrys.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrys
Betty Faria

**Elisabeth Maria Silva de Faria** (8 maý, 1941 Braziliýa) Braziliýaly aktrysa.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Laura Branigan

**Laura Ann Branigan** (3 iýul 1952, Mount Kisco - 26 awgust 2004, East Quogue) Amerikally aýdymçy we aktrysa.

Kategoriýa:Aýdymçylar

## Albomlary
*1982: *Branigan*
*1983: *Branigan 2*
*1984: *Self Control*
*1985: *Hold Me*
*1987: *Touch*
*1990: *Laura Branigan*
*1993: *Over My Heart*
Lília Cabral

**Lília Cabral Bertolli Figueiredo** (13 iýul, 1957 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Françoise Forton

**Françoise Forton Viotti** (8 iýul, 1957 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

## Filmografiýa
* 1970 - *Marcelo Zona Sul*
* 1974 - *Relatório de Um Homem Casado*
* 1975 - *O Sósia da Morte*
* 1988 - *Jardim de Alah*
* 1991 - *Manobra Radical*
* 2004 - *Araguaya - A Conspiração do Silêncio*
* 2010 - *Léo e Bia*
* 2017 - *Coração de Cowboy*

## Çeşme


Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Maria Luísa Mendonça

**Maria Luísa Mendonça** (30 ýanwar, 1970 Braziliýa) Braziliýaly aktrisa

## Filmografiýa
### Telewizor
* *Renascer* (1993)
* *Engraçadinha: Seus Amores e Seus Pecados* (1995)
* *Explode Coração* (1995)
* *Corpo Dourado* (1998)
* *Foolish Heart* (1998)
* *A Muralha* (2000)
* *The Three Marias* (2002)
* *Carandiru* (2003)
* *Um Só Coração* (2004)
* *Senhora do Destino* (2004)
* *Mandrake* (2005)
* *Querô* (2007)
* *A Mulher Invisível* (2009)
* *Viver a Vida* (2009)
* *O Homem do Futuro* (2011)
* *Sessão de Terapia* (2012)
* *Além do Horizonte* (2013)
* *Magnifica 70* (2015)

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Giovanna Antonelli

**Giovanna Antonelli Prado** (18 mart, 1976 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Marieta Severo

**Marieta da Costa Severo** (2 noýabr, 1946 Braziliýa) Braziliýaly aktrisa.

## Çeşme

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Kategoriýa:Şahsyýetler
Malu Mader

**Maria de Lourdes da Silveira Mäder** (12 sentýabr, 1966 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

*2017 *Tempo de Amar* - Ester Delamare
*2016 *Haja Coração* - Rebeca
*2013 *Sangue Bom* - Rosemere
*2010 *Ti Ti Ti* - Suzana
*2008 *Sexo Com Amor?* - Paula (film)
*2007 *Eterna Magia* - Eva Sullivan
*2004 *Sexo Amor & Traição* - Ana
*2003 *Celebridade* - Maria Clara Diniz
*2002 *O Invasor* - Cláudia/Fernanda
*2001 *Bellini and the Sphynx* - Fátima
*2000 *Brava Gente* (episode: "Dia de Visita") - Delourdes
*1999 *Força de um Desejo* - Ester Delamare
*1998 *Labirinto* - Paula Lee
*1997 *A Justiceira* - Diana
*1996 *A Vida Como Ela É...*
*1993 *O Mapa da Mina* - Wanda Machado
*1992 *Anos Rebeldes* - Maria Lúcia
*1991 *O Dono do Mundo* - Márcia
*1989 *Top Model* - Duda (Maria Eduarda)
*1988 *Fera Radical* - Cláudia
*1987 *O Outro* - Glorinha da Abolição
*1986 *Anos Dourados* - Lurdinha
*1985 *Ti Ti Ti* - Valquíria
*1984 *Corpo a Corpo* - Beatriz Fraga Dantas (Bia)
*1983 *Eu Prometo* - Dóris Cantomaia

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Murilo Benício

**Murilo Benício Ribeiro** (13 iýul, 1972 Braziliýa) Braziliýanyň aktýor.

## Filmografiýa
### Telewizor
* 2016 – *Nada Será Como Antes* .... Saulo Ribeiro
* 2014 – *Geração Brasil* .... Jonas Marra
* 2014 – *Amores Roubados* .... Jaime Favais
* 2012 – *Avenida Brasil* ... Tufão (Jorge Araújo)
* 2010 – *Ti Ti Ti* ... Ariclenes Martins / Victor Valentim	
* 2009 – *Força-Tarefa* ... Lt. Wilson
* 2008 – *A Favorita* ... Dodi (Eduardo Gentil) 
* 2006 – *Pé na Jaca* ... Arthur Fortuna (Tutu)
* 2005 – *Os Amadores* ... Guilherme 
* 2005 – *América* ... Sebastião da Silva Higino (Tião)
* 2003 – *Chocolate com Pimenta* ... Danilo Rodrigues Albuquerque
* 2001 – *O Clone* ... Diogo Ferraz / Lucas Ferraz / Léo (Leandro Edvaldo)
* 2001 – *Brava Gente* ... *A Coleira do Cão* – Delegado Vilela
* 2001 – *Os Normais* ... episode: *Todos São Normais* – Tato
* 2000 – *Esplendor* ... Cristóvão Rocha
* 1999 – *Terra Nostra* ... Alberto Matos
* 1999 – *Você Decide* ... episodes: *Plano B*, *O Terceiro Homem*
* 1998 – *Meu Bem Querer* ... Antônio Mourão Ferreira de Souza
* 1997 – *Por Amor* ... Leonardo Barros Mota
* 1997 – *A Comédia da Vida Privada* (episode: *Anchietanos*) ... Chico
* 1997 – *A Justiceira* ... Juninho
* 1996 – *Vira-lata* ... Bráulio Vianna / Dráuzio
* 1995 – *A Comédia da Vida Privada* (episode: *Mãe é Mãe*) ... Marco Antônio
* 1995 – *Irmãos Coragem* ... Juca Cipó
* 1993 – *Fera Ferida* ... Fabrício

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktýor
Sebastião Vasconcelos

**Sebastião Vasconcelos Costa** (21 maý, 1927 - 17 iýul, 2013) Braziliýanyň aktýor.

Kategoriýa:Braziliýa
Yoná Magalhães

thumb|Yoná Magalhães.
**Yoná Magalhães Gonçalves Mendes da Costa** (7 awgust, 1935 - 20 oktýabr, 2015) Braziliýanyň aktrýs.

## Seçilen Filmografi
* *Black God, White Devil* (1964)
* *A Sombra de Rebecca* (1967)
* *Uma Rosa com Amor* (1972)
* *O Grito* (1975)
* *Gaivotas* (1979)
* *Cavalo Amarelo* (1980)
* *Os Imigrantes* (1981)
* *Amor com Amor Se Paga* (1984)
* *Roque Santeiro* (1985)
* *Tieta* (1989)
* *Meu Bem, Meu Mal* (1990)
* *Sonho Meu* (1993)
* *A Próxima Vítima* (1995)
* *Era uma Vez...* (1998)
* *Vila Madalena* (1999)
* *A Padroeira* (2001)
* *As Filhas da Mãe* (2001)
* *Um Só Coração* (2004)
* *Senhora do Destino* (2004)
* *Paraíso Tropical* (2007)
* *Cama de Gato* (2009)
* *Sangue Bom* (2013)

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Bedirkent obasy

**Bedirkent obasy** Daşoguz welaýatynyň Görogly etrabynda ýerleşýär. Bu obada Jüneýit han, Beki Seýtäkow, Durdy Gylyç, Balyş Öwezow, Annagylyç Ataýew, ýaly meşhur şahsyýetler ýaşap geçipdir.

Kategoriýa:Daşoguz welaýaty
Adile hatyn

Osmanly hanym, soltan we şahyrlaryñ biri. Kakasy Osmanly soltany Mahmyt  han II, ejesi Zernigar Hatyn. 1825-nji ýylda doguldy. Ol örän gowy maşgalada, gowy terbiýäni aldy. 1845-nji ýylda Kaptany-derýa Mehmet Aly paşşa durmuşa çykdy. Soltan Abdylmejit döwründe bir ýyla ýakyn  sadrazamlyk eden Mehmet Aly Paşşa 1868-nji ýylda dünýeden ötdi.
Adile hatyn adamsynyñ ölüminden soñ gyzyny hem ýitirýär. Onuñ gyzy dünýeden öteninden soñ Adile hatyn öýüne dolanyp barýar, hemme zady goý bolsun edip özüni ybadata bagş edip, garyp-pukaralara seredipdir. Olara elinden gelen kömegini gaýgyrmaýar. Ömri boýunça mekdep we pukaralaryñ öýlerini abatlaýyş geçirdip, çagalaryñ ylymly-bilimli bolmagy üçin elinden gelen kömegi berdi. Adile hatyn ömrüniñ soñky günlerini Fyndyklyda häzirki *Güzel Sanatlar* Akademiýasy bolan Sahilsaraýda geçirdi we 1898-nji ýylyñ Ýanwar aýynda dünýeden öteninde adamsy Mehmet Aly Paşşanyñ Eýýupdaky türbesinde depin edilipdir.
Adile soltan şol döwürde Osmanly hanedanyna degişli Diwanyna degişli ýeketäk zenan şahyrdyr. Aýratynam Fuzuly we Şeýh Galibe nazireler we Ýunus Emräniñ terzinde şygyrlar ýazypdyr. Soltan Adiläniñ basylan Diwanynyñ ýazma nusgalary Uniwersitet we Topgapy köşginiñ  kitaphanasynda bardyr.

Kategoriýa:Taryh
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Osmanly hatynlar
Fredrik Idestam

thumb|175px|Fredrik Idestam
Fredrik Idestam (28 oktýabr 1838 - 8 aprel 1916) - "Nokia" kompaniýasynyň öndürijisi,rus (fin) dag iňženeri. 1865-nji ýylyň maýynda Fredrik Idestam kagyz öndürmek üçin bir kiçijik zawod gurupdyr. 1871-nji ýylda Fredrik Idestam we onuň dosty Leo Mehelin "Nokia Corporation" (türkmençe "Nokia Korporasiýasy") kompaniýasy öndüripdirler. "Nokia" fin dilinden türkmen diline terjime edilende, "garaňky","gije" diýen manylaryny berýär.

Kategoriýa:Şahsyýetler
Osmanly hatynlar

Osmanly hatynlar bölümi Osmanly hökümdarlygyna degişli soltanlaryñ hatynlary, hyzmatkärleri, gyzlary we Osmanly zenan şahyrlary degişlidir. Bu bölümde şolar hakynda maglumat alyp bilersiñiz.

Kategoriýa:Şahsyýetler
Nívea Maria

**Nívea Maria Cândido Graieb** (7 mart, 1947 Braziliýa) Braziliýanyň aktrysa.
Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrysa
Leo Mechelin

thumb|200px|Leo Mechelin
**Leopold (Leo) Henrik Stanislaus Mechelin** (24 noýabr 1839 - 26 ýanwar 1914) - fin professory, "Nokia" kompaniýasynyň ikinji öndürijisi. Mehelin Finlýandiýanyň Liberal Partiýasyny (1880-1885), onuň programmasyny (maksatnamasyny), 1862-nji ýylda Finlýandiýanyň Daşary Bankyny, şeýle hem dosty Fredrik Idestam bilen "Nokia" kompaniýasyny 1871-nji ýylda öndürip, ol Helsinkida raýat bolupdyr.


Meheliniň bütin ömri

Mehelin 1839-nji ýylyň 24-nji noýabrynda Finlýandiýanyň Hamina şäherinde doglupdyr. Ol Helsinki şäherindäki uniwersitetde okap, professor bolupdyr.

*
One Balýukonite

ONE BALÝUKONITE HAKYNDA

(1948 - 2007)

Doguldy:01.06.1948

Dogulan ýeri: Kançenaý (Alitus raýony)

Ölümi: 20.11.2007 (59 ýaş) Wilnýus.

Raýat: Litwa SSR

Käri: Esseçi, şahyr.

Dili: litwa dili.

One Balýukone  (rusça - Она Балюконите; litw: Onė Baliukonė. 1iýun 1948, Kançenaý tokaýlygyndaky Alitus raýony — 20 noýabr 2007, Wilnýus) — latyş şahyry we esseçisi, Milli, medeni Lawurýat sylagynyñ eýesi(2004).
## Umumy

One 1948-nji ýylyñ 1-njy iýunynda Kançenaý tokaýlygyna 4 km golaý bolan Daugaýda eneden dogulýar. Şol ýerde ol orta mekdebini tamamlaýar. 1970-nji ýylda Wilnýuskiniñ ýörite *litwa dili we edebiýaty* uniwersitetini, tamamlaýar. Soñra Žurnal redaksiýasynda işlemäge başlaýar. Ol „Moksleivis“, hepdelik çykýan *Dialogas* we medeni hepdelikde çykýan *Dienowidis* žurnalynyñ redaktiri bolupdyr.
1975-nji ýylda Litwanyñ Soýuz ýazyjylarynyñ agzalygyna kabul edilýär. 2000-2001-nji ýyllarda özüniñ žiwopis eserlerini döredýär. Ol syrkawlaýar we ömrüniñ ahyryna çenli şol keselinden saplanyp bilmän Wilnýus şäherinde 20.11.2007-nji ýylyñ 20-nji Noýabrynda 59 ýaşynyñ içinde dünýeden ötýär[1]

## Goşgusy

Bu bir betbagtlyk
Ýa-da bagtmy?
Bu bir hakykatmy ýa-da düýşmüdir?
Bilmändim bu duýgyñ añy ýapjagyn
Meniñ söýgim Leýliñkiden güýçlidir,
Belli däl derdime derman tapjagym.

Meniñ ýazan her sözümden,
Setirden
Tapmarsyñ bir ýalñyş, taparsyñ hoşluk,
Bu synaga ykbalyñ bir oýnuna
Hiç düşünmän oýa batyp otursam
Many okap seniñ gara gözüñden.
Soraýan näme üçin burýan boýnumy
Neneñ kalbym dertli,
Ömrümde boşluk?!

Meñ derdimi duýmaz ýakynym-ýadym
Men juda ägä.
Kalbymyñ syryny açyp bilmerin,
Gözýaş ynanman başga bigänä,
Bagt wada berýän dünýäñ öñünde
Hem boýun alýan,
Diñe señ öñüñde egýärin başym,
Bu belent başym!
Men seni söýýärin,
Söýýärin örän!
Eşidýäñmi, eşidýäñmi, ezizim,
Sen diñe meñ üçin, meñ üçin dörän...

## Eserleri

1. „Laukinės vaivorykštės. Eilėraščiai“. Vilnius: Vaga, 1971

2.„Viltis. Eilėraščiai“. Vilnius: Vaga, 1976

3. „Iš kelio dulkių. Eilėraščiai“. Vilnius: Vaga, 1982

4. „Tėve mūsų gyvenime. Eilėraščiai“. Vilnius: Vaga, 1986

5. „Vaduok. Eilėraščiai“. Vilnius: Vaga, 1994

6. „Bokštai. Eilėraščiai“. Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 1996

7. „Elgetaujanti saulė. Eilėraščiai“. Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 1998

8. „Neregio sodai. Eilėraščiai“. Vilnius: Vaga, 2001„Akmuva. Eilėraščiai“. Vilnius: Vaga, 2003

## Esseleri

1. „Kelionės fragmentai. Esė“. Vilnius: Vaga, 1987

2. „Širdies neatskiriamasis Monsinjoras Kazimieras Vasiliauskas mūsų atsiminimuose“ (составитель, 2002)

3. „Ant sapnų tilto. Esė“. Vilnius: Alma littera, 2003

3. „Iki švytėjimo: Kazimiero Vasiliausko laiškai Zitai Žemaitytei, 1950-1972

4. “. Vilnius: Lietuvos rašytojų sąjungos leidykla, 2004

5. „Kopų karalienė. Pasaka“. Vilnius: Gimtasis žodis,2006

6. Beinsa Duno. „Mokytojas kalba“(Beins Dunonyñ leksiýalary ors diline terjime edilen. 1997

## Çeşme
Mirė poetė Onė Baliukonė (lit.).Rašyk.lt
Arhiwlendi: 2012-nji ýylyñ 6-njy iýulynda

Terjime eden: Peşeñ ogly Afrasyýap
Thaís de Campos

**Thaís de Campos** (7 noýabr, 1963 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Kategoriýa:Ýehudy
Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Cássio Gabus Mendes

**Cássio Gabus Mendes** (29 awgust, 1961 Braziliýa) Braziliýaly aktýor.

## Filmografiýa
* 1998 - *Boleiros - Era uma Vez o Futebol* .... Zé Américo
* 1999 - *Orfeu* .... Pedro
* 2004 - *Como Fazer um Filme de Amor* .... Alan
* 2006 - *Boleiros 2 - Vencedores e Vencidos* .... Zé Américo
* 2006 - *Trair e Coçar É Só Começar* .... Eduardo
* 2007 - *Batismo de Sangue* .... Sérgio Paranhos Fleury (Delegado Fleury)
* 2007 - *Caixa Dois* .... Romeiro
* 2009 - *Se eu Fosse Você 2* .... Nelsinho
* 2009 - *Cabeça a Prêmio*
* 2010 - *Chico Xavier* .... Priest Julio Maria
* 2011 - *Bruna Surfistinha* .... Huldson
* 2011 - *Assalto ao Banco Central* .... Martinho
* 2014 - *Confissões de Adolescente* .... Paulo
* 2017 - *Gosto Se Discute* .... Augusto

## Çeşme


Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktýor
Masut Merwezi

Masut Merwezi(IX asyryň ahyry - X asyryň başy)

Firdöwsiden kän öň Masut *Şanamany* şygyr görnüşinde ýazypdyr. Bu barada *Al-bedu we al-Taryh* atly kitapda: Keýumersiň patyşalygy we Sasanylaryň patyşalarynyň soñky döwürleri hakda iki ýerde agzalýar. Masut Merweziniň *Şanamasy* ýüz ýylyň dowamynda Horasanda ähmiýetini ýitirmändir.

Kategoriýa:Taryh
Kategoriýa:Şahsyýetler
Glória Pires

**Gloria Maria Cláudia Pires de Morais** (23 awgust, 1963 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.
Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Cam Clarke

thumb|Clarke 2014-nji ýylda
**Cameron Arthur** "**Cam**" **Clarke** (1957) Amerikally aktýor.

Kategoriýa:Aktýor
Şaýmflug prinsipi

Şaýmflug prinsipi geometriki düzgün bolup ol optiki sistemanyň (fotoapparat ýaly) lens tekizligi (LT) surat tekizligine (ST) parallel däl ýagdaýynda fokus tekizliginiň (FT) ugruny kesgitleýär. Bu prinsip awstriýaly harby kapitan Teodor Şaýmflugyň adyny göterýär. Ol bu prinsipi, uçaryň üstünden ýeriň suratyny alanda perspektiwadaky ýoýulmanyň düzedilmegi üçin ulanypdyr.

## Şaýmflug prinsipiniň düşündirilişi
right|thumb|300x300px|Şekil 1. Adaty fotoapparat bilen, haçan-da jisim tekizligi surat tekizligine parallel däl bolsa, diňe kiçi bölek fokusda (dury) bolar.
right|thumb|300x300px|Figure 2. The angles of the Scheimpflug principle, using the example of a photographic lens
right|thumb|400x400px|Figure 4. Rotation-axis distance and angle of the PoF
Adatça, fotoapparadyň lens we surat (film ýa-da sensor) tekizlikleri paralleldir we netije-de fokus tekizligi hem parallel bolýar. Eger-de tekiz jisim (binanyň diwary ýaly) surat tekizligine parallel bolsa, fokus tekizliginiň üstüne gabat gelmegi mümkin we netije-de jisim surata dury çykar. Eger-de jisim tekizligi surat tekizligine parallel däl bolsa, on-da jisim tekizligi diňe fokus tekizligi bilen kesişen çyzygynda dury görner, Şekil 1-de görkezilişi ýaly.

Surat we lens tekizliklerinden tangens çyzygy geçirilen-de, fokus tekizliginiň geçýän çyzygynda kesişýärler, Şekil 2-de görkezilişi ýaly. Şu ýagdaýda, surat tekizligine parallel bolmadyk tekiz jisim doly fokusda (dury) bolar.

## Goşmaça çykgytlar
* View Camera Geometry (PDF) by Leonard Evens. Analysis of the effect of elliptical blur spots on DoF. Accessed 6&nbsp;October 2009.
* Depth of Field for the Tilted Lens (PDF) by Leonard Evens. A more practical and more accessible summary of View Camera Geometry. Accessed 6&nbsp;October 2009.
* How to Focus the View Camera by Quang-Tuan Luong. Includes discussion of how to set the plane of focus. Accessed 6&nbsp;October 2009.
* The Scheimpflug Principle by Harold Merklinger. Accessed 6&nbsp;October 2009.
* Addendum to ''Focusing the View Camera'' (PDF) by Harold Merklinger.   Accessed 6 October 2009.
* Unilateral Real-time Scheimpflug Videography to Study Accommodation Dynamics in Human Eyes  (PDF) by Ram Subramanian. Accessed 6&nbsp;October 2009.
* Notes on View Camera Geometry (PDF) by Robert Wheeler. Accessed 6&nbsp;October 2009.
* Tilt and Shift Lenses: Tailored towards small-format tilt/shift lenses, but principles apply to any format. Accessed 6&nbsp;October 2009.
Marcos Winter

**Marcos César Simarelli Winter** (31 awgust, 1966 Braziliýa) Braziliýanyň aktýor.

## Filmografiýa
### Telewizor
* 2017 Apocalipse - Oswaldo 
* 2015 Magnifica 70 - Vicente 
* 2013 Flor do Caribe - Reynaldo 
* 2010 Malhação - Odilon 
* 2010 As Cariocas - Élber 
* 2009 Vende-se um Véu de Noiva - Doctor Homero Reis 
* 2007 Duas Caras - Narciso Tellerman 
* 2007 Amazônia, de Galvez a Chico Mendes - Neto 
* 2007 Pé na Jaca - Luchino
* 2006 Avassaladoras - Alê 
* 2005 Essas Mulheres - Eduardo Abreu
* 2004 Um Só Coração - Luís Martins 
* 2003 Agora é que são elas - Heitor 
* 2001 Estrela-Guia - Bob 
* 1999 Vila Madalena - Roberto 
* 1998 Pecado Capital - Virgílio Lisboa 
* 1998 Corpo Dourado - Arthurzinho 
* 1997 A Indomada - Hércules Pedreira 
* 1996 O Fim do Mundo - Nado Mendonça 
* 1995 Irmãos Coragem - Eduardo Coragem (Duda) 
* 1994 Fera Ferida - Cassi Jones de Azevedo 
* 1993 Agosto - Cláudio Aguiar 
* 1991 Felicidade - José Diogo
* 1991 Floradas na serra - Flávio 
* 1990 Pantanal - Jove (Joventino neto) 
* 1990 Desejo - Dinorá 
* 1989 Tieta - Osmar
* 1988 Vida Nova - Antoninho 

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktýor
Eloísa Mafalda

**Mafalda Theotto** (18 sentýabr, 1924 Braziliýa-2018) Braziliýanyň aktrýs.

## Filmografiýa
### Telewizor

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Cláudia Magno

**Cláudia Magno de Carvalho** (10 fewral, 1958 - 6 ýanwar, 1994) Braziliýanyň aktrýs.

Aktris kariyerine 1981'de çeşitli oyunlarla başladı. 1982'de *Menino do Rio* adlı büyük başarı filmine katıldı ve yakında Rede Globo tarafından *Final Feliz* adlı romanına davet edildi. 1988 yılında Brasilia Festivalinde en iyi oyuncu için Candango'yu kazandığı *Garota Dourada* (1984) ve *Presença de Marisa* (1988) filmlerinde de yer aldı. 

Cláudia, Gávea'daki São Vicente kliniğinde AIDS nedeniyle akut solunum yetmezliğinden öldü, Öldüğünde hemşire Josefina'nın yer aldığı sabun operası *Sonho Meu*'nun yanı sıra aktör Jonas Bloch'la bir müzikal prova çalışıyordu.

Kategoriýa:Braziliýa
Lídia Brondi

**Lídia Brondi Resende Mendes** (29 oktýabr, 1960 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

## Filmografiýa
### Telewizor
* *Márcia e Seus Problemas* (1974)
* *O Grito* (1975)
* *O Feijão e o Sonho* (1976)
* *À Sombra dos Laranjais* (1977)
* *Espelho Mágico* (1977)
* *Ciranda cirandinha* (1 episodio) (1978)
* *Caso Especial* (episodio "Jardim Selvagem") (1978) 
* *Dancin' Days* (1978)
* *Série Aplauso* (episodio "A Ilha das Cabras") (1979)
* *Os Gigantes* (1979)
* *Baila Comigo* (1981)
* *Final Feliz* (1982)
* *O Homem Proibido* (1982)
* *Transas e Caretas* (1984)
* *Roque Santeiro* (1985)
* *Corpo Santo* (1987)
* *Vale Tudo* (1988)
* *Tieta* (1989)
* *Meu Bem, Meu Mal* (1990)

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Raul Cortez

**Raul Christiano Machado Pinheiro de Amorim Cortez** (28 awgust, 1932 - 18 iýul, 2006) Braziliýanyň aktýor.

Kategoriýa:Braziliýa
Tarcísio Meira

**Tarcísio Pereira de Magalhães Sobrinho** (5 oktýabr, 1935 Braziliýa) Braziliýanyň aktýor.

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktýor
Halkara hukugy

2015-in  tomusynda nikadan gecenleri goz astyna alyp barlag gecirmeginizi sizden hayys edyan yan yoldasymyn pasportyna cenli alyp berenoklar  Asgabat yazga girjek bolup
Isabela Garcia

**Isabela Garcia Costa** (11 iýun, 1967 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

Isabela, 1996'da ölen Dirce Prieto ve radyo yayıncısı Gilberto Garcia'nın kızı. Üç kardeşi var: Gilberto, Ricardo ve Rosana Garcia, aynı zamanda oyuncu, ünlü Narizinho'nun *Sítio do Picapau Amarelo*'nun tercümanı.

O, dört çocuğun annesidir: João Pedro Bonfá (Urban Legion'un eski davulcusu Marcelo Bonfá), Gabriella Garcia Wanderley (fotoğrafçının André Wanderley'in kızı) ve ikizler Francisco ve Bernardo Thiré. (aktör Carlos Thiré'nin çocukları).
Isabela'nın torunu Luísa 2011'de doğdu.

## Kariyer
* *O Semideus* (1973)
* *Vejo a Lua no Céu* (1976)
* *Nina* (1977)
* *Sítio do Picapau Amarelo* (1978)
* *Pai Herói* (1979)
* *Água Viva* (1980)
* *O Amor É Nosso* (1981)
* *Corpo a Corpo* (1984)
* *De Quina pra Lua* (1985)
* *Anos Dourados* (1986)
* *Roda de Fogo* (1986)
* *Bebê a Bordo* (1988)
* *O Sexo dos Anjos* (1989)
* *Lua Cheia de Amor* (1990)
* *Perigosas Peruas* (1992)
* *Sonho Meu* (1993)
* *Irmãos Coragem* (1995)
* *A Vida como Ela É...* (1996)
* *O Amor Está no Ar* (1997)
* *Labirinto* (1998)
* *Andando nas Nuvens* (1999)
* *Estrela-Guia* (2001)
* *Celebridade* (2003)
* *JK* (2006)
* *Belíssima* (2006)
* *Paraíso Tropical* (2007)
* *Cama de Gato* (2009)
* *As Cariocas* (2010)
* *Insensato Coração* (2011)
* *Lado a Lado* (2012)
* *Malhação Casa Cheia* (2013)
* *Êta Mundo Bom!* (2016)

Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Elizabeth Savalla

**Elizabeth Savalla Casquel** (23 noýabr, 1954 Braziliýa) Braziliýanyň aktrýs.

## Filmografiýa
### Telewizor
**A Casa Fechada* (1972)
**O Grito* (1975)
**Gabriela* (1975)
**Estúpido Cupido* (1976)
**O Astro* (1977)
**Pai Herói* (1979)
**Plumas e Paetês* (1980)
**O Homem Proibido* (1982)
**Mamma Vittoria* (*Pão Pão, Beijo Beijo*) (1983)
**Partido Alto* (1984)
**De Quina pra Lua* (1985)
**Hipertensão* (1986)
**Meu Marido* (1991)
**Você Decide* (episodio: "Ser ou não ser") (1993)
**Sex Appeal* (1993)
**Quatro por Quatro* (1994)
**Quem é Você?* (1996)
**A Justiceira* (1997)
**Você Decide* (episodio: "Vida") (1998)
**Você Decide* (episodio: "A filha de Maria") (1999)
**Brava Gente* (episodio: "O casamento enganoso") (2000)
**Você Decide* (episodio: "Oscar Matriz e filial") (2000)
**A Padroeira* (2001)
**Sítio do Picapau Amarelo* (2002)
**Chocolate com Pimenta* (2003)
**Alma Gêmea* (2005)
**Sete Pecados* (2007)
**Caras & Bocas* (2009)
**Morde & Assopra* (2011)
**Amor à Vida* (2013)
**Alto Astral* (2014)
**Pega Pega* (2017)

## Çeşme


Kategoriýa:Braziliýa
Kategoriýa:Aktrýs
Dargan gala

**Dargan gala**—Lebap welaýatynyň Birata etrabynyň çäginde ýerleşýän, ylmy esasda öwrenilmäge mynasyp taryhy-medeni ýadygärlikleriň biri. Ata-babalarymyzyň döreden bu ajaýyp şäheriniň esasy galasy onat saklanypdyr. Galanyň diwarynda goranmak üçin edilen ululy-kiçili atyşhanalar baranlaryň ünsüni özüne çekýär. Öz döwründe bu şäheriň iki sany derwezesi bolup, olar galanyň gündogar we günbatar taraplarynda çylşyrymly ýagdaýda ýerine ýetirilipdir. Şäher merkezi böleginden, demirgazykdan günorta tarapa uzaýan diwar arkaly iki bölege bölünipdir.
Şol diwaryň hem iki ýerinde halk köpçüliginiň gatnamagy üçin ýörite niýetlenen geçelgeler bar. Bu barada gündogaryň orta asyr şäher galyndylaryny öwreniji, belli alym G.A.Pugaçenkowanyň häsiýetlendirmegine görä, käbir şäherleriň rabady bolman, diňe erk we şähristany bolupdyr diýip görkezýär. Hakykatdan-da diwaryň gürtbatar tarapynda hünärmenleriň we senetçileriň peçlerinde işlenilen küýze döwukleri we demir erginleriniň galyndylary diýseň köp mukdarda açyk meýdanda häli-häzirlere çenli saklanyp galypdyr. Emma şäheriň gündogar tarapynda şolar ýaly tapyndylara we haýsydyr bir zadyň galyndylaryna açyk meýdanda duşmak asla mumkin dal. Şeýle hem ol ýerde orta asyr binagärlik sungatyna mahsus bolan, bişen kerpiçlerden bina edilen jaýlaryň yzlaryna we ýüzüne mawy syrça çalnan uly bolmadyk kerpiçleriň böleklerine gabat gelmek bolýar. Diýmek, G. A. Pugaçenkowanyň belleýşi ýaly, şäheriň günbatar tarapy hünärmenleriň we senetçileriň şäherçesi, gündogar tarapy bolsa, iri ýer eýeleriniň, täjirleri, şäher häkiminiň iş dolandyryş merkezi we onuň maşgala agzalarynyň ýaşan ýeri bolmaly.
Dargan galada geçirilen arheologik barlaglaryň dowamynda tapylan keramika we beýleki tapyndylar galanyň düýbüniň I-III asyrda tutulandygyny tassyklaýar. Orta asyr taryhçylarynyň galdyran ýazgylaryna salgylansaň, onda bu ýadygärlik IX asyrda, Horezm (Köneürgenç döwleti), şäherinden soňky uly şäherleriň biri bolupdyr. Dargan gala ýadygärligi orta asyrlarda kuwwatly Horezm döwletiniň düzümine girip, XII asyryň ikinji ýarymlarynda, şäheriň tebigy taýdan örän amatly ýerde ýerleşendigi onuň uly şäherleriň birine öwrülmegine we tutýan meýdanynyň hem has giňelmegine getiripdir. Emma XIII asyryň başlaryndaky wakalar Dargan galanyň durmuşyna hem öz täsirini ýetiripdir.

## Edebiyat
* "Medeniyet" žurnaly. Aşgabat şäheri. 2014. №6. S.60-61
Kategoriýa:Taryh
Kategoriýa:Galalar
Zöhre-Tahyryň köşgi ýa-da Nawidah şäherçesi

## Taryhy

Zöhre-Tahyryň köşgi ýa-da Nawidah şäherçesi. Bu taryhy-medeni ýadygärlik Lebap welaýatynyň Hojambaz etrabynyň çäginde ýerleşýär. Ýadygärlik Amyderýanyň sag kenarynda esaslandyrylan iri şäher galyndylarynyň biri bolmak bilen, yurdumyzyň III-XII asyrlardaky taryhy geçmişini öwrenmekde aýratyn orna eýedir.
Häzirki wagtda Zöhre-Tahyryň köşgüniň tutýan umumy meýdany 250 x 250 metre barabar bolup, ýadygarligiň saklanyp galan bölegi inedördül görnüşindedir. Onuň medeni gatlagynyň özeni bolan Erk köşgi şäheriň günbatar böleginde esaslandyrylypdyr. Şäheriň daş-töweregini 3-4 metr beýiklikde, dürli ýerleri diňler bilen berkidilen we çig kerpiçlerden gurlan goranyş diwary gurşap alýar. Biziň günlerimize çenli şol diňleriň bäşisi asyl nusgasynda saklanypdyr.
Şähere girmek üçin onuň ýeke-täk derwezesi bolup, ol galanyň demirgazyk tarapynda ýerleşýär. Şäheriň hemmetaraplaýyn ösen we kuwwatlanan döwri IX-X asyrlar diýlip senelenýär. Şol döwürde şäheriň tutýan meýdany has-da giňelip, ykdysady taýdan diýseň ýokary derejä ýetipdir. Mundan başga-da şol wagtlar şäher «Nawidah» diýlip atlandyrylypdyr.
Ýadygärlikde 1931-nji ýylda A.A.Maruşenko, 1964-nji ýylda W.N.Pilipko, 1990-njy ýylda G.Gutlyýew we A.A.Burhanow tarapyndan ylmy-barlag işleri geçirilipdir. Olaryň dowamynda ýadygärligiň çäklerinde amala aşyrylan we türkmen halkynyň III- XII asyrlardaky durmuşy bilen baglanyşykly diýseň köp tapyndylar ýüze çykaryldy. Şol tapyndylaryň arasynda kümüşden we misden zikgelenen teňňe pullar, aýal terrakota heýkeljikleri, toýundan ýasalan we külalçylyk sungatynyň önümi bolan çanaklar, küýzeler we beýleki tapyndylar ýüze çykaryldy. Ýadygärlikden tapylan başga-da köp sanly tapyndylar goraghananyň muzeýinde saklanylyp, olar ýurdumyza gelýän syýahatçylara görkezmek üçin diýseň gymmatly çeşme bolup durýar.

## Edebiyat
* "Medeniyet" žurnaly. Aşgabat şäheri. 2014. №6. S.61
Begiň galasy (Zem galasy)

## Taryhy

Begiň galasy (Zem galasy) taryhy-medeni ýadygärligi Türkmenistanyň çäginde ýerleşýän taryhy-medeni ýadygärlikdir. Ol Atamyrat şäheriniň çägindäki ajaýyp ýadygärlikleriň biridir. Galanyň esasy medeni gatlagy bolan Erk köşgi ýadygärligiň 2 gektara golaý meýdanyny tutup, ol adaty medeni gatlaklaryna garanyňda 20 metr çemesi belentlikde esaslandyrylypdyr. Öz zamanynda bu ýadygärlik derýadan geçmek üçin örän amatly ýerleriň ýa-da şäherleriň biri hökmünde tanalypdyr. Şonuň üçin hem şäher ýuwaş-ýuwaş ulalyp, ykdysady taýdan hem güýçli şäherleriň birine öwrülipdir. Çünki ol Horasan-Mawerenahr aralygynda hereket eden kerwen ýolunyň ugrunda ýerleşipdir. Bu ýadygärlikden tapylan köp sanly gymmatly tapyndylardan, baryp, ahimeniler döwrüne degişli altyn teňňeleri, beýik Parfiýa döwletinde biziň eýýamymyzdan ozalky 77-70-nji ýyllarda hökümdarlyk eden patyşa Sinatruguň zikgeleden kümüş pullaryny, biziň eýýamymyzyň 240-271-nji ýyllaryna degişli bolan kümüş pullary we başga-da köp sanly tapyndylary görkezmek bolar. Bu tapyndylar Begiň galasynyň ýa-da Zem şäheriniň baryp has irki döwurlerde esaslandyrylandygyna aýdyň şaýatlyk edýär. Ýadygarlik barada taryhy çeşmelerde diňe araplaryň Aziýa eden syýahatçylygynda galdyran maglumatlarynda duş gelmek bolýar. X asyryň ahyrynda şaher has hem ulalyp, ilat sany boýunça-da Amuldan soňky esasy şäherleriň birine öwrülipdir. Şol döwürde şäheriň içi abadanlaşdyrylypdyr, köçeler çekilip, tertipleşdirilipdir. Galanyň içinde özüniň binagärlik aýratynlygy boýunça tapawutlanýan owadan ymaratlaryň birnäçesi salnypdyr. Bulardan başga-da Zemiň ýa-da Begiň galasynyň uly we baý bazarlarynyň bolandygy orta asyr çeşmelerinde nygtalýar.

## Edebiyat

* "Medeniyet" žurnaly. Aşgabat şäheri. 2014. №6. S.62
Kategoriýa:Taryh
Mollagara şypahanasy

**Mollagara şypahanasy** - Balkanabat şäheriniň 30 kilometr günbatarynda ýerleşýär. Garaşsyzlyk ýyllary içinde bu şypahana tanalmaz derejede ösdürildi we häzirkizaman lukmançylyk enjamlary bilen üpjün edildi. Şypahananyň esasy bejeriş serişdeleri Mollagara kölüniň laýy we dyzly suwudyr. Bu kölüň gara gyrmançaly palçygyna we duzly suwuna deň gelip biljek Ukrainanyň Saki şypahanasynyň palçygy hem-de Ysraýyl döwletindäki öli köldür. Kölüň bir litr suwunda 300-350 milligram mineral duzlar bar. Häzirki wagtda şypahanada bütin ýylyň dowamynda guragyry, newrologik, ginekologik, şikesli soňky ýagdaýlar, önelgesizlik ýaly keseller bejerilýär. Bu ýerde suwasty owkalamak arkaly bejergi, bedenterbiýe, ultrases barlag, kliniki we biohimiki otaglar bar. Laý, duzly suw wannasy, elektrikleşdirilen palçygy we yşyk bilen bejeriş gezekleşdirme usuly, sagaldyş maşklary owkalamak arkaly yzygiderli ulanylýar. Soňky iki ýylyň içinde agyz boşlugynyň oplikasiýasy, ýüzüň maskasy, ýüzärlik hem-de hwoý wannasy näsaglara hyzmat edýär.
Şypahanada 1998-nji ýylda açylan bil-oňurga bölümide bar. Bu bölüm Merkezi Aziýada ýeke-täk bölüm bolup, agyr bil-oňurga şikesli näsaglara bejergi geçirmäge ähli şertler döredilendir. Şeýle hem şypahanada 1994-nji ýyldan bäri önelgesizligi bejermekde peýdalanylýan enjam bejeriş usulynyň hataryna girizilen. Bu bejergileriň esasynda perzentden umydyny üzenleriň 50-60 göterimi haýyr tapyp gidýärler. Ekologiki taýdan arassa howaly şypahananyň 400 metrlik saglyk ýoly bolsa, saglyklaryny dikeldýän adamlara has-da oňaýly täsir edýär.

## Edebiýat
* "Diýar" žurnaly. Aşgabat. 2015. №2. S.20-21
Gelin kürtesi

**Kürteler** - durmuşa çykýan gyzyň esasy toý eşikleriniň biri bolup, ol gyzlyk dünýäsi bilen gelinlik döwrüniň arasyny birikdirýär. Çeper elli zenanlaryň iňňäni ýerbe-ýer sanjyp, sünnäläp çekýän keşdelerinden döreýän ajaýyp nagyşlaryň dürli görnüşlerini özünde jemleýän gyzyl kürtäni toý tutýan gyz ejesiniň öýünden gaýynlaryna atynyp gidýär. Zenan kalbynyň syrly nagyşlaryndan bezelen kürteler öwşün atýan älemgoşar ýaly owadan. Aklyňy haýran edýän täsin kürteleriň täsirinden çykmak welin aňsat-aňsat başardaýanok. Şol owadan kürteleri taýýarlamak hem aňsat iş däl. Onda çeper elli zenanlaryň çeken irginsiz zähmetiniň miwesi ýatyr. Zenanlaryň ussatlygyndan döreýän bu kürteler hiç bir adamy biparh goýmaýar.
Ýaşyl ýaýladaky güläleklerden nusga alyp, ýerbe-ýer salnan nagyşlary synladygyňça Biribaryň turkmen zenanlaryny zehin bilen başarnykdan asla kemsitmändigine akyl ýetirýärsiň. Muny kürtelerde, çyrpydyr çabytlarda, ýakalarda sünnälenip ýerleşdirilen çaňňa, çigildem, dagdan, kürtegoçak, günebakar, çyrpygül, gülýaýdy, tegbent, şelpegoçak, erikgül, çympytrak, gül we beýleki nagyşlaryň keşdede sim ýaly inçeden çekilişi hem görkezýär. Kürteleriň gyralarynyň ýygnanyp, ykjam durmagy üçin jäheklenip, nepis pugtalmagy bilen hem oňman aldymgaçdyr alajalar aýlanyp bezelişini synladygyňça synyň oturýar.
Gözbaşyny has irki döwürlerden alyp gaýdýan inçe we nepis keşdelenen el işleri zenanlaryň zehininiň önümi bolman, eýsem, olaryň ýürek owazlarydyr.

## Kürte dokamak sungaty
Kürtä başlananda sähetli gün saýlanylyp, «Baş atana bagt getirsin» diýlip ýagsy dilegler edilýär. Kürte ketene matadan taýýarlanýar. Keteni arassa pile ýüpeginden dokalyar. Kürte ketenileriň dürli görnüsinden taýýarlanylýar. Reňklerine görä ulanylys düzgüni hem bar.     
Kürte biçiljek keteni bir arçyn, ýagny 8 metr bolmaly. Boýy 2 m. 40 sm. alynýar, ini 20 sm inlilikde bolmaly. Köýnegiň aşyrysynyn alnyşyna meňzeýär. Keşdäni arassa pile ýüpeginiň işilen üç-dört gatyndan edýärler. Bu iş soňlanansoň, keşdelenen kürte bölekleri ýerli-ýerinde goýlup birikdirilýär. Soňra kürte bitewüligine-de içliklenilýär. Kürtäniň gyralaryna jähek çalnyp kebşirlenýär. Jähekleri pugtap, has-da görke getirýärler. In soňky iş, ýagny aýlanýan aldymgaçlaram kürtä az gelşik berenok.
Kürte atynylan wagty ýeňleriň ýerli-ýerinde owadan durmagy üçin aýratyn bölejikden «aragerbi» edilýär. «Aragerbi» hem owadan nagyşlardan keşdelenip doňdurylýar.

## Edebiyat
* "Gurbansoltan eje" žurnaly. Aşgabat. 2005ý. №1. S. 42-43
Şükür bagşy (film)

**Şükür Bagşy** (rus. *Состязание*; iňlis. *The Contest)* - 1963-nji ýylyň režissýor Polat Mansurowyň reňksiz çeper filmi. Film N. Saryhanowyň "Şükür bagşy" atly powestinden şekile geçirilen.

## Filimi görkezmek

## Rollarda

Kategoriýa:Filmler
Anatoliý Solowýanenko

**Anatoliý Solowýanenko**, aýdymçy. SSSR-iň halk artisti (1975). Lenin baýragynyň laureaty (1980). 
Kategoriýa:Aýdymçylar
Memluklar döwleti

**Memluklar döwleti** — Müsürde Türkmenleriň memlular döwleti Eýýuby türkmenleriniň döwleti dowam etdirijidir. Asly türkmenlerden bolan memluklar Eýýuby türkmenlerine päk ýürekden hyzmat edipdirler. Çingiz hanyň goşunynyň ýakyp-ýandyryp. uly howp döreden wagtlarynda Eýýuby soltany Mälik Salyh türkmen memluklarynyň sanyny köpeldýär. Ol Nil derýasynyň gündogar kenarynda, Rawza adasynyň demiragzygynda oňat ýatakhanalar gurdurýar.
Mälik Salyh 1244-nji ýylda memluklaryň kömegi bilen Kudusy (Iýerusalimi) eýeleýär. uzak wagt geçmänkä Siriýany-da Müsüre birikdirýär.
1249-njy ýylda soltan Mälik Salyh aradan çykýar. Gysga wagtlaýyn hem bolsa onuň aýaly-Abdylla türkmeniň gyzy Şajarat-ad-Dür döwleti dolandyrýar. Ol 1250-nji ýylda haçparzlar bilen parahatçylykly şertnama baglaşyp, fransuzlary ýurtdan çykarýar. 1205-nji ýylda Şajarat-ad-dür hökümdarlykdan meýletin el çekýär. Oňa Aýbeg türkmen bilen nikalaşmagy maslahat berýärler. Şol nikanyň netijesinde Aýbeg Türkmen Müsürdäki Türkmenleriň memluklar döwletiniň soltany diýlip yglan edilýär.  Şeýlelikde, memluklylar döwri başlanýar. Türkmenleriň memluklyklar soltanlygynyň ilkinji ýyllarynda Aýbeg Şamdaky eýýuby hökümdarlary bilen söweşmeli bolýar. Şonuň bilen brlikde, araplaryň gozgalaňyny hem basyp ýatyrmaly bolýar. Memluk hökümdary dildüwşük esasynda, 1257-nji ýylda öldürilýär. Onuň ogly Aly kakasynyň ornuna geçýär. Gutuz Türkmen bolsa onuň kömekçisi bellenilýär. Mongollaryň Ilhanly döwletiniň goşuny Hulagu hanyň ýolbaşçylygynda 1258-nji ýylda Bagdady eýeläp, halyflygy dargadýar. Soňra Siriýanyň ençeme şäherlerini eýeleýär. Şol sebäpli hem, emirler, serkerdeler heniz ýaş oglan Alynyň mongollarynyň howpunyň öňüni alyp bilmejegine göz ýetirip, 1259-njy ýylda ony tagtdan düşürýärler.Ýerine bols emir Gutuzy belleýärler. 1260-1277-nji ýyllarda soltanlyk Beýbarsň elinde bolýar.
1516-njy ýylda Halabyň golaýynda, soňra bolsa 1517-nji ýylda Kahireniň gündogaryndaky Reýdaniýede bolan söweşde osmanlylar ýeňiş gazanýarlar. Bu söweşler netijesinde, Memluklar döwleti öz ygtyýarlyklaryny Osmanly türkmenleriň döwletiniň soltanlaryna tabyrmaly bolýarlar.
Kategoriýa:Taryh
Farabynyň döredijiligi

«#REDIRECT »
FARABY (870 - 950)
Farabynyň ömri we döredijiligi
Musulman filosofiyasyň taryhynda türki halklaryndan gelip çykan filosoflaryň biri Farabydyr. Onuň ömür beýanyna degişli maglumatlar ol aradan çykandan takmynan iki asyr wagt geçenden soň ýazylan filosofiýanyň taryhyna degişli işlerde we biografik kitaplarda getirilýän maglumatlara daýanýandygy üçin, käbir gapma-garşy maglumatlara gabat gelmek bolýar. Farabynyň doly ady Ebu Nasr Muhammed ibn Turhan ibn Uzlug el-Faraby et-Türkidir3. Ol 870-nji ýylda Türküstanyň Farab welaýatynyň “Wesiç” obasynda dünýä inipdir.
Tebigat filosofiýasy bilen bir hatarda, metafiziki temalar bilen içgin gyzyklanan Merw mekdebine degişli bolupdyr. Musulman filosofiyasyň taryhynda sözüň doly manysynda filosofiki dünýägaraýşyň mysaly, nusgasy hökmünde kabul edilen Faraby, ykbalyny filosofiýa we ylma bagyş eden asuda, parahat häsiýeti bilen tanalan akyldardyr. Ylmy tälimine  Bagdatda  başlapdyr, öz ýurduna dolanyp kazylyk wezipesinde işläpdir. Filosofiýa bolan höwesini şahsy ylmy barlaglaryň netijeliligi  bilen kanagatlandyrypdyr. Zamanasynyň esasy ylymlary bolan grammatika, arap edebiýaty (belagat), logika, arifmetika, aýdym-saz, geometriýa we astronomiýa degişli uly işleri geçiripdir. Tükmen, arap we pars dillerinden başga, assiriýalylaryň dilinden baş çykarandygy barada käbir maglumatlar getirilýär.
Faraby, samany emiri Nuh ibn Samanyň çakylygy bilen Buhara barypdyr we emiriň haýyşy boýunça ilkinji musulman-türkmen filosofiýasynyň ensiklopediýasy bolan “el-Taglimus-sany” atly eserini ýazypdyr. Emma nämedir bir sebäpden b«»u eser, “samanylaryň” saraýynda çykan ýangynda ýanyp ýok bolupdyr. Häzirki wagtda şol eser barasynda düzümindäki temalardan başga hiç hili maglumat saklanyp galmandyr. Faraby şol eseriniň şähraty sebäpli ol “mugallimus-sany”  (ikinji ussat diýlip kabul edilipdir. Birinjisi bolsa Aristotel hasaplanypdyr) lakamyna miýesser bolupdyr. Seýfuddöwläniň çakylygy boýunça Halp şäherine baran akyldar ömrüniň ahyrky ýyllaryny şol ýerde geçiripdir, ähmiýetli eserlerini hem bu ýerde taýýarlapdyr. Ylmy syýahatlarynyň birinde 950-nji ýylda Şamda aradan çykypdyr.
**Faraby** — türkmen filosofy
## Bellikler

* [ www.farabi.com]


Kategoriýa:
Alym

**Alym**—adalga we leksik manysy ylym (*nemes.d. wissenschaft, fransuz.d., iňlis.d. science, latyn.d. scientia, köne.t.d. ylym*): 1. Bilimleri emele getirýän toplum we ylma esaslanýan bilimleriň jemi. 2. Aýry-aýry ylymlar. 3. Bilimiň özenini emele getirýän ylym: a. Esaslandyrylan ylym; b. Belli bir temany bilme isleginden ugur almak, belli bir maksada ymtylmak netijesinde bilim gazanmaklyk we usullaýyn derňeme prosesi; ç. Umumy manyda kabul ederlikli we ikuçsyz (absolýut) häsiýeti alamatlandyrýan usullaýyn we ulgamlaýyn görnüşdäki bilim; d. Belli bir temanyň derňew ugry bilen baglanyşykly bolan sowallaryň, barlaglaryň we bular bilen baglylykda alnyp barylýan gözlegleriň obýektiw baglanyşygyny öz düzümine alýan ulgam. Ylymlaryň bölünmegi	we	synplandyrylmagy	dürli	taraplardan	amala aşyrylyp  bilner,  ýöne  bularyň  hiç  biri  absolyut  manyda  güýje  eýedir  diýmek mümkin däldir.
A.	Maksadyna görä: nazary we amalay häsiýete eýe ylymlar; b. Derňelýän predmetlere görä: wagt ölçegindäki we giňişlikdäki hakyky obýektler bilen baglanyşykly bolan hadysa bagly ylymlar (muňa başgaça real ylymlar hem diýilýär) we düşünjä esaslanýan, wagta bagly bolmadyk obýektler bilen baglanyşykly bolan düşünjä daýanýan (ideal) ylymlar; ç. Bilimiň gelip çykyşyna görä: tejribä esaslanýan (empirik) ylymlar we apriori ylymlar (sap aňa esaslanýan ylymlar); d. Usulyna we iş alyp barýan ugruna görä: tebigy ylymlar we ruhy ylymlar; bular bilen baglanyşykda düşündirmäge esaslanýan we akyl ýetirmäge daýanýan ylymlar we ş.m.
## Edebiýatlar
Bedia Akarsu. Felsefe terimleri sözlügü. Istanbul 1998

## Çykgytlar
Kategoriýa:Bilim
Aristotel

thumb|right|

**Aristotel** (b.e. öň 384-322) — Saloniki şäheriniň ýakynynda Stagirada dünýä inipdir. Öňden bäri köp sanly lukmanyň kemala gelen maşgalasyndan gelip çykandygy sebäpli, filosofa tejribe, synlama, balag geçirme babatynda nusga bolupdyr. Kakasy Nikomah hem Makedoniýa korolynyň maşgala lukmany bolup işläpdir.

1.Aristotel (b.e. öň 384-322)
Platonyň akdemiýasynda kemala gelipdir. Aleksandra halypalyk edipdir. Ýaşlygynda halypasynyň ideýalar nazaryýeti we ruhuň ölümsizligine ynanypdyr. Halypasynyň ölüminden soňra özüniň sistemasyny kämilleşdirmäge başlapdyr.
## Edebiýat

## Çeşme
Kategoriýa:Şahsyýetler
Kategoriýa:Filosoflar
Aristotel Platonyň okuwçysy bolupdyr. Elbetde bu Aristotele uly itergi beripdir. Platon hem Sokratyň okuwçysy bolupdyr.Aristotel fizikanyň düýbüni tutupdyr.
Platonyň filosofiýasy

## Platon


thumb


Platon (Eflatun: b.e. öň 427-347) 
Platon (427-347), Afinynyň aristokrat maşgalalarynyň birinden gelip çykypdyr. Ýigrimi ýaşlaryndaka Sokratyň şägirtlerinden biri bolup tälim almaga başlan wagty, ep-esli derejede filosofiki malumata eýe bolupdyr. Emma Sokrat bilen tanyşmagy onuň durmuşynyň aýalwly pursatlaryndan birini emele getiripdir, garaýyşlarynda bu halypasynyň uly goşandy bolupdyr. Çünki Platon, ikitaraplaýyn söhbetdeşlik (dialog) görnüşinde ýazan eserlerinde söz nobatyny hususan-da öz halypasy Sokrata berýär, öz garaýyşlaryny bolsa onuň dilinden beýan edýär.
Sokratyň aradan çykmagy bilen geljegiň bu uly sistemçi filosofy, öňi bilen Demirgazyk Afrika we Müsüre, has soň günorta Italiýa bilen bir hatarda üç ýyllap syýahata çykypdyr. Müsürde güzeranlary ekerançylyga bagly köneçil özgermezligi, günorta Italiýada bolsa söwdanyň möhüm orun eýeleýän şäherlerdäki işjeňligi we özgermäni synlama, terjirbe etme mümkinçiligi tapypdyr. Şol sanda matematika, medisina we tabigata degişli malumatlary jemläpdir. Günorta Italiýada Pifagorçylar bilen ýakyn arabaglanyşyk saklapdyr. Kyrk ýaşlaryny dolduranda Afiny şäherine dolanyp gelen wagty şol ýerde söweş we syýasy dartgynly ýagdaý dowam edýän döwrüne gabat gelipdir. Bu hili birek-birekden parhly medeniýet we sosial gurşawlardan ýygnan bilimi we tejribeleri, akyldaryň filosofiki sistemasynda görmek mümkin
Ömrüniň galan bölegini eser döretmäge we tälim bermäge bagyşlan filosof, belkäm dünýäniň ilkinji uniwersiteti bolan Akademiýany 387-nji ýylda Afinyda düýbüni tutupdyr. Ardan çykýança çenli şol okuw jaýynyň ýolbaşçylygyny alyp barypdyr. Bu ýer ilkinji guramaçylykly tälim we bilim guramasy bolupdyr. Filosofiýa bilen bir hatarda matematika we aýdym-saz esasy derslerden birnäçesi hasaplanypdyr.
Platon, gadymy döwür filosoflarynyň arasynda eserleriniň hemmesi diýen ýaly häzirki döwrümize çenli gelip ýeten ilkinji filosof hökmünde tanalypdyr.
## Çeşmeler
[Nejip Taýlan]
## Edebiýat
**Nejip Taýlan**
## Goşmaça
## Bellikler
Astanababa

**Astanababa** şäherçesi — Lebap welaýatynyň Kerki etrabynda ýerleşýär. Ilat sany soňky maglumatlara görä 20000 töwerek.

Kategoriýa:Lebap welaýatyndaky etraplar we şäherler
El-Kindi

**El-Kindi**-Kind arap filosofy

Ebu Ýusuf Ýakub ibn Ishak el-Özüniň, Kufada dünýä inip, Bagdatda kemala gelipdir. Medisina, filosofiýa, logika, arifmetika, geometriýa, astronomiýa we aýdym-saz ýaly döwrüniň takyk we ynsanperwer ylymlaryndan sowadyny çykypdyr.  “Feýlesoful-arab” lakamy bilen meşhur bolupdyr. Meşşaýy filosofiýanyň ilkinji we ähmiýetli wekilidir. Terjime edilen köp sanly filosofiki eser bilen bir hatarda, gadymy filosofiýa degişli işleriň terjimelerini hem seljerip, olaryň bir entegini gözden geçiripdir. Ilkinji rasionalist filosof hökmünde tebigat filosofiýasyna hüjüm edipdir, terjime, awtorlyk we şerh bilen bir hatrda köp sanly eseri miras galdyrypdyr.  Latyn diline terjime edilen we günbatar ýurtlarynda meşhur bolan eseri “Kitab el-Akl wel-Makul” diýlip atlandyrylypdyr. Özüniň “gadymy” diýlip atlandyrylýan ylymlardan, ylaýta-da, grek dilinde ýazylan işleriň ählisini tükelläp, musulman medeniýetine ornaşdyrmaga synanyşypdyr. Akyldar orta asyrlarda münejjim hökmünde belli bulupdyr, bu ugurda ägirt uly ussatlaryň hatarynda ady agzalypdyr. Şol sanda optika ylmy bilen hem meşgullan el-Özüniň, filosofiki garaýyşlary bilen bir hatarda astronomiýa we optik ylmy ugurda24 25 orta asyrlarda, gündogarda we günbatarda uly täsir ýetiren işleri goýup gidipdir.  XII asyrda, arap dılınden latyn diline geçirilen eserleriň arasynda Kindiniň käbir eserleri hem bolupdyr.
Meşşaýy filosofiýa mekdebiň ilkinji möhüm wekili bolan Özüniň, grek filozoflaryna esaslanyp, filosofiýanyň we filosoflaryň tariflerini berýär, filosofiki terminolojide ähmiýetli ýeri bolan düşünjeleri (konsepsiýalary)  açyklamakta, filosofiýa bilen ugraşmaýy abraýly bir çalyşma ýagdaýda belirtmektedir. y Oňa görä «filosofiýa, ynsanyň güýji nispetinde zatlary hakykaty bilen bilmek, filosofyň ilimde maksady hakykaty tapmak, işi, amaly ýagdaýda da hakykaty ýapmaktyr»   /Filosofiýanyň iň abraýly we iň ýüjesi, bitewi haykatlaryň sebäbi bolan ilkinji Hakkm ylmy bolan fel- sefe-i uladyr. [Hakykat nireden gelirse gelsin, kabul edilmelidir. çünki, hakykat araýyjysy üçin, hakikatten üstün bir zat ýokdur.
Kindide filosofiýanyň usuly burhan (subytnama) diýlip atlandydypdyr, onuň maksady bolsa Alla tagala ýakynlaşmakdan ybaratdyr. Burhanyň predmeti maddanyň sasy formalarynyň bilinmegi, başlangyç nokady bolsa obýektleriň özboluşlykgy barasyndaky bilimdir. Bilimiň maksady, matlaby, subýekt bilen obýektiň arasynda arabaglanyşygy ýola goýmakdyr. Ruhda potansial ýagdaýda bar bolan akyl, işjeň (fagal) akylyň täsiri bilen potansial ýagdaýdan işjeň (fagal) ýagdaýa geçip biler.

## Mazmuny

Kategoriýa:Filosofiýa
Yslam Kerimow

**Yslam Abduganiýewiç Kerimow**— 1980-nji ýyldan 2016-nji ýyla çenli Özbegistan prezidenti boldy.

## Biografiýasy
1938-nji ýylyň 30-njy ýanwarynda Özbegistanyň Samarkand şäherinde doguldy..

2 sentýabr 2016-nji ýylda öldi..

## Çeşme


Kategoriýa:Özbegistanyň Prezidentleri
Kategoriýa:Özbek Syýasatçylary
Kategoriýa:1938-nji ýylda doglanlar
Kategoriýa:2016-njy ýylda ölenler
Kitaby Diýarbekriýe

**Kitaby Diýarbekriýe**— Kitap XIV-XV asyrlaryň sepgidinde ýaşan Abu Bekr Tähra-nynyň «Akgoýunlylaryň taryhy» («Kitaby Diýarbekriýe») atly eseri. Bu eser Akgoýunly döwletiniň şöhratly geçmişini, taryhyny, medeni-ýetini öwrenmekde ygtybarly çeşmeleriň biridir.

Bu kitap Akgoýunly döwletiniň meşhur hökümdary Uzyn Hasanyň tabşyrygy boýunça ýazylypdyr. Eserde hökümdarlar, serker-deler bilen baglanyşykly birnäçe gyzykly wakalar, durmuş däp-des-surlary we ş.m. beýan edilýär.
## Kaynag

Kategoriýa:Akgoýunly döwleti