open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Radio refekdir

Toparyñ adyNyşanITU toparlarquygylykTolkyn uzynlygyUlanşy

&lt; 3 Hz&gt; 100000 kmTebigy elektromagnit ses
Örän pes ýygylykELF13-30 Hz10000-100000 kmSuwasty gämiler
Super pes ýygylykSLF230-300 Hz1000-10000 kmSuwasty gämiler
Ultra pes ýygylykULF3300-3000 Hz100-1000 kmSuwasty gämiler, minalar
Örän pes ýygylykVLF43-30 kHz10-100 kmNawigasiýa, wagt signallary, suwasty gämiler, ýürek urşunyň monitorlary
Pes ýygylykLF530-300 kHz1-10 kmNawigasiýa, wagt signallary, AM (uzyn tolkun), RFID
Orta ýygylykMF6300-3000 kHz100-1000 mAM (orta tolkunly), göç maýaklary
frequokary ýygylyk HF73-30 MGs10-100 mGysga tolkunly ýaýlymlar, RFID, radar, Deňiz we ykjam radio telefon
Örän ýokary ýygylykVHF830-300 MGs1-10 mFM, telewizor, ykjam aragatnaşyk, howa radiosy
Ultra ýokary ýygylyk UHF9300-3000 MGs10-100 smTelewideniýe, mikrotolkun enjamlary/aragatnaşyk, jübi telefonlary, simsiz LAN, Bluetooth , GPS, FRS / GMRS
Super ýokary ýygylyk SHF103-30 GHz1-10 smMikrotolkun enjamlary/aragatnaşyk, simsiz LAN, radarlar, hemra, DBS
Örän ýokary ýygylykEHF1130-300GGs1-10 mmfrequokary ýygylykly mikrotolkun radio estafetasy, mikrotolkun uzakdan duýgurlyk
Örän ýokary ýygylykTHF12300-3000 GHz0,1-1 mm Terahertz şekillendiriş, molekulýar dinamika, spektroskopiýa, hasaplaýyş/aragatnaşyk, kiçi mm uzakdan duýgurlyk

IEEE zolaklary

Bandquygylyk aralygy

HF3-30 MGts
VHF30-300 MGs
UHF300 1000 MGs
L1-den 2 GGs
S2-den 4 GGs
C4-den 8 GGsX8-12 GGs
Ku12-18 GHz
K18 - 27 GGs
Ka27-40 GHz
V40-75 GGs
W75 to110 GHz
G110 - 300 GHz
H220-den 325 GGs

EUB, NATO, ABŞ ECM

Bandquygylyk aralygy
A0 - 0,25 GGs
B0.25 to0.5 GHz
C0,5 - 1.0 GHz
D1 we2 GHz
E2 - 3 GHz
F3-den 4 GGs
G4-6 GGs
 H6-dan 8 GGs
I8-10 GHz
J10-dan 20 GGs
K20-40 GGs
 L40-dan 60 GGs
M60-dan 100 GGs

ISM zolaklarquygylykBandwidthCenter quygylykElýererlilik

6.765 - 6.795 MGs30 kHz6.78 MGslocalerli kabul ediliş şertlerinde
13.553 - 13.567 MGs14 kHz13.56 MGsBütin dünýäde
26.957 - 27.283 MGts326 kHz27.12 MGsBütin dünýäde40.660 - 40.700 MGs40 kHz 40.68 MGs Bütin dünýäde
433.050 - 434.790 MGs1,74 MGs433.92 MGsDiňe 1-nji sebit we ýerli kabul edilmelidir (höwesjeň radio 70 sm zolagyň içinde)
902.000 - 928.000 MGs26 MGs915.00 MGsDiňe 2-nji sebit (käbir kadadan çykmalar bilen)
2.400 - 2.500 GHz100 MGs2.450 GHzBütin dünýäde
5.725 - 5.875 GHz150 MGts5.800 GGsBütin dünýäde24.000 - 24.250 GGs250 MGs24.125 GGsBütin dünýäde
61.000 - 61.500 GGs500 MGs61.250 GHzlocalerli kabul ediliş şertlerinde
122.000 - 123.000 GHz1 GHz122.500 GHzlocalerli kabul edilmegine tabyn
244.000 - 246.000 GGs2 GHz 245.000 GHzlocalerli kabul ediliş şertlerinde

863-870 MGs Topary ISM däl, ýöne gysga aralyga radio aragatnaşyk üçin Europeewropada saklanýar.
Trjime edenMätjanow Hallygylç
Google traslete
Kültür

thumb|250x250px|Adaty eşikleri we şaý-sepleri bilen bir türkmen aýal. Ýurt diýilýän çadyryň öňünde adaty nagyşlar bilen dokalan haly çarwa medeniýetiniň elementlerini göterýär.

**Medeniýet** jemgyýetlere mahsus bolan we geljekki nesillere geçýän maddy ýa-da ruhy zatdyr. 
 
Medeniýet, adam düşünjesi hökmünde taryhda döredilen many we ähmiýet ulgamydyr. Adamlaryň bir toparynyň şahsy we köpçülikleýin durmuşyna düşünmek, tertiplemek we gurmak üçin ulanýan ynançlar we däp-dessurlar ulgamy.

Türk dil institutynyň sözlügine görä, **medeniýet** düşünjesiniň kesgitlemesi (köne dilde **harplar**) **:** 

“Taryhy we jemgyýetçilik ösüş prosesinde döredilen ähli maddy we ruhy gymmatlyklaryň jemi we olary döretmek we geljekki nesillere geçirmek üçin ulanylýan gurallar, adamyň tebigy we jemgyýetçilik gurşawyna agalyk ediş derejesini görkezýär.

Sosiologiki taýdan medeniýet, adamlardan öwrenýän daş-töweregimizi gurşap alýan sosial mirasdyr. Medeniýetiň emele gelmeginde iki proses bar; Birinji etapda adamlar passiw we kabul ediji. Belli bir geografiki gurşawda ýaşaýar we iýmitleniş we goranmak zerurlyklaryny şol ýerde kanagatlandyrýar. Tebigat bilen bu deslapky gatnaşyk, ýagny bilim, dil, özüni alyp baryş we maddy önümçilik we zerurlyklaryna laýyklykda gazanylan sarp ediş gurallary medeniýetiň döremeginde ilkinji etap hökmünde görünýär. Ikinji etapda adam kabul ýagdaýdan çykýar we öndürip başlaýar; ýaşaýan gurşawyna basgyn we işjeň güýç hökmünde gatnaşýar. Bu amal ilkinji gurallaryň döredilmegi bilen çäklenip başlandy we täze daş asyry bilen çaltlaşdyryldy. Medeniýet, ýygnamak bilen çaltlaşýan jemgyýetçilik gurluşynyň bir bölegidir. Ýuwaş-ýuwaşdan her nesil miras galan medeniýete maddy we ahlak taýdan goşant goşýar we indiki nesillere miras galdyrýar.

Aýry-aýry adamlar üçin öwreniş we tejribe arkaly ösen höküm, lezzet we tankyt ukyplaryna şol adamyň medeniýeti diýilýär. Medeniýet sözi, şahsyýetiň alan maglumatlaryny beýan etmek üçin hem ulanylýar.

## Salgylanmalar
Simpsonlar (Kino 2007)

Simpsonlar (iňl. The Simpsons Movie) “20th Century Fox” tarapyndan surata düşürilen we 2007-nji ýylda surata düşürilen animasiýa filmidir. Önüm çykarylandan gysga wagt soň başlandy Buz döwri 2002-nji ýylda.
Daşoguz welaýatynyň taryhy

Daşoguz welaýaty barada umumy maglumat.

Daşoguz (öňki: Daşhowuz, iňlis: Dashoguz, rus: Дашогуз öňki rus: Дашховуз, Ташауз). Türkmenistanyň demirgazyk bölegindäki Daşoguz welaýatynyň merkezi şäheriniň adydyr. Demirgazyk ykdysady raýonyn iň uly senagat, ulag, medeniýet we durmuş, administratiw merkezidir. Ilat sany – 227 184 adam. (2009).

Ýerleşik:

Türkmenistanyň demirgazyk-gündogarynda, Şabat kanalynyň iki ýakasynda ýerleşýär. Türkmenistanyň paýtagty Aşgabada daşlygy – 546 km, Garagalpagystanyň paýtagty Nöküse çenli 76,6 km, Özbegistanyň Horezm welaýatynyň merkezi şäheri Ürgenje bolsa 80 km daşlykda. Şäherde demir ýol wokzaly we aeroport ýerleşýär. Aeroport şäherden 10 km daşlykda.

Adynyň çykyşy:

Şäheriň resmi adynyň gelip çykyşy “Dädem Gorkut” eposynda ady geçen Daş Oguzlardan gelýänligi bellenilýär. Irki döwür Oguz taýpalary Iç Oguz we Daş Oguzlar diýilýän iki şahamça aýrylýardylar.

Taryhy:

    Şäher 1681-nji ýylda Hiwa hanlygynyň çäklerinde süýji suw guýuly kerwensaraý we gala hökmünde gurulýar.

    Daşkent begliginiň merkezi.

    1920-nji ýylda Horezm halk respublikasynyň düzüminde Türkmen oblastynyň (welaýat) merkezi.

    Oktýabr 1924-nji ýylda Türkmenitan SSR-nyň düzümine girýär.

    1992-nji ýylda “Ташауз” bolan rus dilindäki ady “Дашховуз” diýip üýtgedildi.

    1999-njy ýylda Türkmenistanyň ilkinji prezidenti Saparmyrat Niýazowyň teklibi netijesinde şäher “Daşoguz” diýip täzeden atlandyryldy.

Kategoriýa:Taryh
Robin Hood (1973)

Robin Hood ABŞ-da “Walt Disney Feature Animation” tarapyndan öndürilen we “Buena Vista Distribution” tarapyndan 1973-nji ýylyň 8-nji noýabry ABŞ paýlanan animasiýa komediýa aýdym-saz filmidir.

Kategoriýa:Filmler
Äl-Akyda at-Tahäwiýýä

**Al-Akyda at-Tahawiýýa** () ýa-da **Baýan al-Sunna wa al-Jama'a** ().
Kitaby ýazan ýegipetli Hanefi mezhebinden bolan Äbu Ja'far at-Tahäwidir.
Bu kitapda akyda degişli köp maglumatlar berilýär.

## Terjimeler
### Iňlis
### Fransuz
### Pars
### Urdu
### Özbek
### Rus
## PDF
* Акыда ат-Тахавийя.pdf
* el-Akidetü't-Tahaviyye ve Şerhi.pdf

## Video
* Комментарий к «Акыда ат-Тахавийя». Урок 83. Аулия и их чудеса.

## Salgylanmalar
At-Tahäwi

**Äbu Ja'far Ähmäd at-Tahäwi** () ýa-da **at-Tahäwī** ( arapça:  ), müsürli arap.  Hanafi fakihi we mutakallimi. Müsürdäki Hanafilere täsir eden sünni akydasynyň gysgaça mazmuny bolanÄl-Akyda at-Tahäwiýýä eseri bilen tanalýar.

## Ady
Al-Zahabiniň habaryna görä, onuň ady Abu Ja'far Ahmad ibn Muhammed ibn Salama ibn Abd al-Mälik ibn Salama, al-Azdi al-Hajari al-Misri al-Tahawi al-Hanafi. 

## Terjimehaly
At-Tahäwi Müsüriň ýokarsyndaky Tahä obasynda 853-nji ýylda (*239 hijri*) Azd gelip çykyşy boýunça baý arap maşgalasynda dünýä inýär. 

## Miras
At-Tahäwi döwürdeşleriniň köpüsi ony öwüp, ygtybarly alym hökmünde belläpdir. Müsürdäki iň öwülýän ''fakyh'' hökmünde tanapdyrlar. 

## Kitaplary
Kyrk töweregi dürli kitap, başga-da köp eser ýazdy, käbirleri häzirem bar, şol sanda:

# *Ma'änil-äsär* (معاني الآثار)
# *[[Äl-Akyda at-Tahäwiýýä]]* (العقيدة الطحاوية)
# *Ähkäm äl-Kur'än äl-Kärim* (أحكام القرآن الكريم)
# *Äl-Muhtasar fil-Furu’* (المختصر في الفروع)
# *Şerh Muşkil äl-äsär* (شرح مشكل الآثار)
# *Şerh Ma'äni äl-äsär* (شرح معاني الآثار)
# *Şerh äl-Jämi' äl-Käbir* (شرح الجامع الكبير)
# *Şerh äl-Jämi' as-Sagir* (شرح الجامع الصغير)
# *Äş-Şurut as-Sagīr* (الشروط الصغير)
# *Äş-Şurut äl-Käbr* (الشروط الكبير)
# *Ihtiläf äl-‘Ulamä *' (إختلاف العلماء)
# *‘Ukud äl-Marjän fī Manäkib Äbi Hänifä än-Nu'män* (عقود المرجان قي منبب أبي حنيفة النعمان)
# *Tärih äl-Käbir* (تاريخ الكبير)
# *Hukm Aräzi Mekkä äl-Mukarramä* (حكم أراضي مكة المكرمة)

## Şeýle-de seret
* Hanefi alymlary

## Salgylar
* Биография — Имама Абу Джа'фар ат-Тахави.


Kategoriýa:Islam
Halal

**Häläl** ( — *rugsat, arassa*).

## Eti halal haýwanlar
# Sygyr, goýun, geçi, düýe, towşan, towuk, gaz, ördek, hindiguşy ýaly öý haýwanlarynyň  we guşlarynyň eti halaldyr.Hapa iýýän (jellale) towuk, sygyr, goýun ýaly haýwanlaryň arassalanmak möhleti geçmezden damagyny çalmak bolmaýar. Olaryň halallanmagy üçin  towugy üç gün, goýuny we geçini dört gün, sygry we düýäni on gün daşaryk goýbermän arassa iýmit bilen bakmalydyr.At eti dört mezhebe görä-de halaldyr. Ýöne Ymamy Agzam söweş we ulag hökmünde ulanylýandygy sebäpli, onuň etini mekruh hasaplapdyr.Towşan eti hem dört mezhebe görä halaldyr. Ýöne käbir sahaba we tabi'in alymlaryna, şeýle hem mujtehid ymamlardan Ibni Ebu Leýla görä, towşan eti tahrimen mekruhdyr.
# Keýik, jeren, ýabany sygyr, zebra ýaly haýwanlar.
# Gögerçin, serçe, bedene, käkilik ýaly ýabany guşlar.
# Balyklar.
Emma leňňeç, gurbaga, balykgulak ýaly ýakymsyz sypatly  jandarlarlaryň eti Hanefi mezhebine görä halal däldir. Beýleki üç mezhebe görä, suwda ýaşaýan ähli jandarlary iýmek halaldyr. Ýöne Şafygylarda Hanefilerdäki ýaly, suwda ýaşaýan jandarlardan diňe gury ýerde ýaşaýan eti iýilýän haýwanlara meňzeýänleri halal, eti iýilmeýänlere meňzeýänleri bolsa haram diýen garaýyş hem bardyr.

## Şeýle-de
* Haram

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Halal
* https://ru.wikipedia.org/wiki/Халяль
Kategoriýa:Islam terminleri
P. V. Sindhu

**Pusarla Venkata Sindhu** (1995-nji ýylyň 5-nji iýulynda Haýdarabatda doguldy) hindi badminton oýunçysy.

## Karýerasy
Sindhu, Andra Pradeşiň Haýdarabat şäherinde dünýä indi.  Ejesi-de, kakasy-da woleýbolçydy.  Kakasy P. V. Ramana 1986-njy ýylda geçirilen Aziýa oýunlarynda bürünç medal gazandy.

Karýerasynda Sindhu 2019-njy ýylda Badminton boýunça dünýä çempionaty, 2016-njy ýylda Olimpiýa kümüş medaly, 2021-nji ýylda Olimpiýa bürünç medaly we 2022-nji ýylda Arkalaşygyň oýunlary altyn medaly bar.

Üstünlikleri üçin Sindhu, 2015-nji ýylda Hindistanda dördünji iň ýokary raýat baýragy bolan Padma Şri bilen sylaglandy we soňra 2020-nji ýylda Hindistanda üçünji iň ýokary raýat baýragy bolan Padma Bhuşan bilen sylaglandy.

## Salgylanmalar

## Commons

## Daşarky baglanyşyklar
tournamentsoftware.com P.&nbsp;V. Sindhu

Kategoriýa:Adamlar
Google Terjime

**Google Terjime**, Google-a degişli mugt köp dilli statistiki maşyn terjime hyzmaty bolup, teksti, sözleri, suratlary, sahypalary ýa-da wideolary bir dilden başga dile terjime etmek üçin ulanylýar.

## Daşarky çykgytlar
*Google
*Google Chrome

## Salgylanmalar

Kategoriýa:Internet
Kategoriýa:Google
Raewdäki Sarow keramatly Serafimiň hormatyna ybadathana

**Raewdäki Sarow keramatly Serafimiň hormatyna ybadathana**, Moskwanyň demirgazyk-gündogar dolandyryş etrabynda ýerleşýän prawoslaw kilisesi. Medvedkowo metro bekedinden 10 minutlyk aralykda ýerleşýär. Üç gümmezli kerpiç ybadathanasy 1000 parişioner üçin niýetlenendir. Ybadathananyň beýikligi 43 metrdir. Ybadathananyň umumy meýdany 1100 inedördül metr. metr. Ybadathana toplumy administratiw we ykdysady binalary, ruhy we bilim merkezini we ybadathana dükany bolan derwezäni öz içine alýar. Ybadathanada kitaphana bar, çagalar we ulular üçin ýekşenbe mekdebi açyk, hor toparlary, çeper studiýa we teatr studiýasy gurnalan.

## Gurluşyk
Gurluşyk 2005-nji ýylda başlandy. Ybadathananyň binasy XVI asyryň rus ybadathana binagärliginiň iň oňat däplerinde guruldy. Upperokarky gurbanlyk sypasy Sarowyň keramatly Serafiminiň, aşaky gurbanlyk gudrat işgäri Likýanyň Myranyň arhiepiskopy Keramatly Nikolaýyň hormatyna mukaddes edildi.

Keramatly Nikolaýyň 2014-nji ýylyň 19-njy dekabrynda ybadathananyň gümmezine haç dabaraly mukaddes edildi we dikildi.

Kiçijik mukaddeslik 2016-njy ýylyň 30-njy iýulynda geçirildi.

Beýik mukaddeslik dessury: 2017-nji ýylyň 15-nji fewralynda Moskwanyň mukaddes patriarhy Kirill we All Rus 'çykyş etdi.

## Salgylanmalar
Kemal Kılıçdaroglu

**Kemal Kılıçdaroğlu** (1948-nji ýylyň 17-nji dekabrynda doglan) Respublikan Halk partiýasynyň **(CHP)** lideri we 2010-njy ýyldan bäri Türkiýedäki esasy oppozisiýanyň lideri. 2002-nji ýyldan 2015-nji ýyla çenli Stambulyň ikinji saýlaw okrugynda mejlis agzasy we İzmiriň ikinji saýlaw okrugynyň deputaty bolup işledi.

## Terjimehaly
1948-nji ýylda Tunceli sebitiniň Nazimie obasynda doglan, 1971-nji ýylda Ankara Ykdysadyýet we söwda akademiýasyny gutardy, soňra Fransiýada bir ýyl okady. 1983-nji ýylda baş girdeji müdirligine bellendi we şol ýerde bölüm müdirinden başlap baş müdiriň orunbasaryna çenli işledi..

1991-nji ýylda senetçileri we kiçi telekeçileri sosial goramak gaznasynyň baş müdiri wezipesine bellendi. 1992-nji ýylda SSK Baş müdirligine (Türkiýäniň Durmuş ätiýaçlandyryş gaznasy) göçdi we soňra Türkiýäniň Zähmet we sosial gorag ministriniň orunbasarynyň kömekçisi bolup işledi. 1994-nji ýylda "Ykdysady tendensiýa" magazineurnaly ony "ýylyň iň gowy döwlet işgäri" saýlady. 1999-njy ýylyň ýanwar aýynda SSK-nyň baş müdiri wezipesinden meýletin pensiýa çykdy.

Kölegeli ykdysadyýete garşy göreşmek üçin ýöriteleşdirilen topara ýolbaşçylyk etdi, "Hajettepe" uniwersitetinde mugallymçylyk etdi, "Türkiye Iş Bankasy" bankynyň direktorlar geňeşiniň agzasy bolup işledi.

2002-nji ýylyň 3-nji noýabrynda Türkiýäniň Beýik Milli Assambleýasyna 22-nji çagyryşda Stambuldan PDP-nyň wekili saýlandy. 23-nji çagyryş saýlawynda UzXP Merkezi partiýa geňeşinde bir orun aldy, 2007-nji ýylyň 22-nji iýulynda Stambuldan gaýtadan saýlandy we orunbasar kandidaturasyny hödürleýänçä parlamentde partiýa toparynyň lideri bolup galdy.

2009-njy ýylda CHP-den Stambulyň häkimligine kandidat bolup, 36,8% ses aldy..

2010-njy ýylyň 22-nji maýynda Deniz Baýkal işinden aýrylandan soň, Respublikan halk partiýasynyň başlygy wezipesine saýlandy. 1250 delegatdan 1246-sy Kliçdaroglunyň kandidatyna ses berdi, bu CHP taryhynda rekord.
## Maşgalasy
1974-nji ýylda Selwi (resmi däl Sewim ady bilen tanalýar) bilen durmuş gurdy, üç çagasy, gyzy Asli we Zeýnep we ogly Kerem bar.
## Salgylanmalar
LED lampa

**LED lampa** ýa-da **LED çyra** let diodlar arkaly yşk beriji.
Häzir dürli görnüşleri bar, emma öndüriji görä ýaramlylyk möhleti tapawutlanýar.
Adatça 15000 sagatdan 30000 sagada çenli işleýär.
Uzak wagtyň dowamynda işlemegi islenilse, `+5°C — -20°C` temperatura aralykda ulanmakdyr, şeýdip diodlar gyzman ömri uzalýar. Oňa derek ekonom spiral lampalary `+40°C — +10°C` çenli ulanmak gowydyr.

100px|thumb|Sokolly led lampany kese dakylsa, çalt hatardan çykýar. Şonuň üçin diňe dik ulanmaly.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/LED_lamp
Kategoriýa:LED lampa
Kategoriýa:Amerikanyň oýlap tapyşlary
Kategoriýa:Ýaponiýanyň oýlap tapyşlary
Sewäb

**Sewäb** ( — *1. haýyrly iş. 2. sylag, baýrak*). Türkmen halkynda **sogap** ady bilen belli.

Sogap yslam dininde Allanyň razy bolýan işleridir.

## Sogabyň ýok bolmagy
# Eger adam yslam dininden çyksa, öňki eden hemme sogaplary 0 bolýar.
# Eger-de adam (hakyky) sebäpsiz ikindi namaz goýberse, öňki sogaplary 0 bolýar.
# Ribä — göz üçin ýagny Hudaý üçin edilmedik amallar hem sogapsyzdyr.
# Günä etmek sogap azalmagyna sebäpdir.

## Şeýle-de
* Farz
* Wajyp
* Sünnet
* Mustahab

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Thawab
Kategoriýa:Islam terminleri
Çaga dogurma

Çagany öňki döwürde özleri kömekçi aýal doganlary bilen dogurýardylar.
Häzirki döwürde ölümiň öňüni almak üçin hassahanalarda dogurýarlar.

Hurma iýmek çaga dogurmak üçin köp ýeňillik döredýär.

## Salgylanmalar

* https://en.wikipedia.org/wiki/Childbirth
Ölüm

100px|thumb|Ramzes I mumiýasy.

Ölüm bu dünýeden o dünýä geçmekdir. Adam öljek wagty we ýeri bellidir, ony bir Alla bilýär. Jany alýan perişde Ezrail perişde diýilýär. Adam gabyrdaka bärzah dünýäsinde ýaşaýar. Pygamberimiziň ﷺ aýdyşy ýaly gabyr adamyň jennetden ýa-da dogzahdan bir künjekdir, ýagny adam tä kyýamata çenli gabyrda azapda ýa-da haýyrda boljakdyr.

Kapyr ölen adam mydamalyk dowzahydyr, ýagny hiç wagt dogzahdan çykmaz.

## Şeýle-de
* Jynaza

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Death
Gabyr

**Kabr** ( — *gabyr*).

Adam ölendeň soň yslamyň belli kanunlary boýunça gabyra jaýlanýar.

Gabyr baryp aýlanmagy peýdalary:
# Ölümi ýatlamak.
# Ölülere Alladan bagyşlanma dilemek üçin.
# Kyýamaty ýatlamak üçin.

## Gabyrda etmeli däl zatlar
# Mata daňmaly däl.
# Mawzoleý gurmaly däl.
# Kapyrlaryňky ýaly gabyra meňzeş gabyr etmeli däl.
# Gabyryň üstünde mesjid gurmaly däl.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Grave
Injir

** Injir** iň peýdaly miweleriň biri.

## Kuran
Kuran ýörite aýratyn injir hakda süre bar.
Ol 95-nji süredir.

## Şeýle-de
* Ät-Tin

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Fig
Poslamaýan polat

**Poslamaýan polat** — 11% hromyň we 85% demiriň we başgada demirleriň garyndysyndan ýasalan demir.
Hrom emele gelen demriň daşyny okislenmekden goraýar.

Adatça iýmit üçin ulanylýan zatlar magnit tutmaýar. Onda 20% golaý hrom bar.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Stainless_steel
Gap-gaç

**Gap-gaç** — iymit taýýarlamak we iýmek üçin ulanylýan zatlar.

## Zyýansyz gap-gaçlar
### [[Aýna]] we we arassa [[farfor]]

Iýmit iýmek we saklamak üçin gowy zat. Sebäbi reaksiýa ýok. Farfor suratsyz we reňksiz, ýagny ak öz reňki bolmagy şert.

### [[Poslamaýan polat]]

Bu material esasan iýmit bişirmek üçin gowy.

### [[Çoýun]]

Agramy agyr diýilmese, iýmit bişirlende çalt gyzýar.

### Agaç

Ata-Babalarymyzyň ulanan gaplary.

## Zyýanly gap-gaçlar
### Altyn we kümüş

### Teflon

Bu material diňe suwly zat bişirmek bolýar, bolmasa zyýanly. Bu gapda nahar garmak üçin hem diňe agaç ulanmaly.
### Plastik
Bu materialy diňe suwa ulanyp bolar.
### Alýumin
### Mis

## Salgylanmalar
https://en.wikipedia.org/wiki/Cookware_and_bakeware
Tefsir

** Tafsir** ( — *düşündiriş*).
Yslamda Kuranyň düşündirlişine aýdylýar.

## Iň ynamly tafsirler
# Tafsir äl-Tabari (ýazan — Tabari)
# Tafsir ibn Kasir (ýazan - Imadu-d-din Abu-l-Fida Ismail ibn Umar ad-Dimaşki ( ibn Kasir))
# Tafsir As-Sa’di (yazan Abdurrahman ibn Nasir As-Sa’di)

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Tafsir
Surat

**Surat** ( — *şekil, surat, heýkel, figura*) — bu bir zadyň şekli.

Yslamda janly zadyň, ýagny adamyň, haýwanyň, perişdäniň, jynyň, şeýtanyň suratyny çekmek gadagandyr. Emma tebigaty we ösümlikleri we ş.m.lary çekmek bolýar.
Pygamberimiziň ﷺ surat we heýkel ýasamagyň gadagandygy hakda duýduran hadyslary bardyr.
Olara o dünýede ýasan zadyny direlt diýiljek, we tä direltýänçä azap beriljek. Olar hem hiç wagt direldip biljek däl.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Picture
Menek

**Menek** esasan gyzyl ýa-da şuňa meňzeş adamlarda Güne ýananlarynda peýda bolýar. 

180px|thumb|Menekli ohlanjyk.
180px|thumb

## Şeýle-de
* Göz

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Freckle
Iddä

**Iddet** – äri ölen, talak edilen ýa-da nikah gyýylsa-da är-aýal bolup ýaşamadyk aýalyň öňki äri bilen baglanyşygynyň doly kesilmegi üçin garaşylmaly müddetdir. Bu müddet aýalyň öňki ärinden göwreli bolup-bolmandygyny anyklamak, äri ölen bolsa, oňa we maşgalasyna hormat goýmak we rij'i talakda ärine oýlanmaga pursat bermek üçindir.
 
Talak edilen aýalyň iddet möhleti üç haýz möhletidir. Äri ölen aýalyň iddet möhleti dört aý on gündür. Eger aýal göwreli bolsa, onuň iddeti çaga dünýä inýänçä dowam edýär. Nikahdan soň gatnaşyk bolmazdan talak edilse, şol aýalyň iddet möhleti ýokdur.
 
Göwreli bolmadyk bir aýal rij'i talak iddetine garaşýarka äri ölse, talak iddetini terk edip, ölüm iddetine garaşmalydyr.
 
Aýal ba'in iddetine garaşýan bolsa, ölüm iddetine garaşmanam biler. Ba'in iddeti ölüm iddetiniň ýerine geçýär.
Garrylygy sebäpli haýz görmeýän aýalyň iddet möhleti üç aýdyr. Ymam Agzama görä, aýalyň haýzdan kesilmek ýaşy 55 ýaş hasaplanýar.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Idda
Tefsirat Tabari

**Jämi'ul beýän fi tefsiril Kurän**, has meşhur ady **Tefsirat Tabari** ( — *Tabariň tefsiri*).
Imam Tabari bu tefsiri 883-nji ýylda ýazyp dynypdyr.

Bu tefsirde Ibn Abbas, Said bin Juneýd, Mujahid, Katade, Hasan Basri, Ikrime we Dehhak ýaly sahabalar we tabi'inleriň eden rowaýatlary bardyr.

## PDF
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-1.pdf
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-2.pdf
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-3.pdf
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-4.pdf
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-5.pdf
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-6.pdf
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-7.pdf
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-8.pdf
# https://archive.org/download/taberitefsiri3_201912/Taberi%20Tefsiri-9.pdf

## Salgylanmalar
* https://tr.wikipedia.org/wiki/Taberî_Tefsiri
Bal ary

230px|thumb

**Bal ary** — bal taýynlaýan ara aýdylýar.
Bal ary hakda Kuranda bardyr.
Kuranyň 16-njy süresi «äl-Nähl» ady goýlan.

## Şeýle-de
* Ary baly

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Honeybee
Ary baly

**Ary baly** — bal arynyň taýynlaýan baly.
Ary bu baly özi iýmek üçin taýynlaýar, emma ondan adamlar hem peýdalanýar. Aryň balyny esasy dermanlyk üçin ulanmalydyr.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Honey
Kategoriýa:Balçylyk hojalygy
Kategoriýa:Bal
Tygužyko Kyzbeç

Hajy **Tygužyko Kyzbeç**, Çerkez esgeri we serkerdesi. Ol Kawkazyň rus basybalyjylygy döwründe ruslaryň basyp almagyna garşy çykan iň uly mujahitlerden biri. Ol "Çerksiýanyň arslany" hökmünde tanalýardy. Ol takwa musulman bolup, haja gitdi.

## Çeşmeler
Termez

**Termez** (   &#x200E; *Tarmiδ* ]>  > beýleki eýranlylar. ** tara-maiθa-* ' *geçiş ýeri* '  ) Özbegistanyň iň günorta şäheri, dolandyryş merkezi we Surhandaryýa welaýatynyň iň uly şäheri.

Orta Aziýanyň we Özbegistanyň iň gadymy şäherlerinden biri - 2500 ýyldan gowrak. 2014-nji ýylda Termez Amir Temur ordeni bilen sylaglandy.

Termezde we onuň töwereginde birnäçe gadymy arheologiki we binagärlik ýadygärlikleri, gadymy Zaratuştraçylyk, Nestorian we Buddist galalarynyň we şäherçeleriniň harabalyklary, şeýle hem Yslam binagärliginiň ýadygärlikleri saklanyp galypdyr.
Tarim

**Tarim**  (   ) Hytaýdaky Sinszýan uýgur awtonom sebitiniň içerki derýa ulgamynyň esasy oky bolan uly derýa. Jemi uzynlygy 1321  km. Basseýniň meýdany   km². Aral deňziniň golaýynda ortaça ýyllyk akym 2500 m³ / s-den geçýär  .

Aksu we arkarkand derýalarynyň goşulyşmagynda emele gelýär we Takla-Makan çölüni aýlap, gündogara akýar. Doly akýan ýyllarda Karaburankel kölüniň gündogaryndaky solonçaga ýetýär  . Ozal derýa gurança Lopnor gölüni iýmitlendirýärdi. Tugai tokaýlary gum çukurlary bilen gurşalan jülgede ösýär.

Suwlar suwaryş üçin ulanylýar. Derýa jülgesinde takmynan 10 million uýgur, hytaý we mongol ýaşaýar.
Ýuwutma

Swuwutmalar howada iýmit almak ukyby bilen häsiýetlendirilýär, çybynlarda mör-möjekleri tutmagy başarýarlar. Swuwutýanlaryň inçe, tertipli bedeni we uzyn, dar ganatlary bar  . Dodak gysga we gaty giň açylýar. Aýaklary gaty kiçi, görnüşleriň köpüsinde uzyn guýruk bar. Swuwutmalar göçüp barýan guşlardyr .
Haýz

**Haýz** ( *aýbaşy*).
Aýallara mahsus hallar
Ýaradylyş taýdan aýallara mahsus üç hili aýratynlyk bardyr. Bular haýz, nifäs we istihäzä hallarydyr. Aýallaryň käbir ybadatlary amal edip bilmekleri hem-de är-aýal gatnaşyklarynda haram iş etmezlikleri üçin, özlerine mahsus bu aýratynlyklary doly bilmekleri zerurdyr. Bu aýallar üçin farzdyr.

## Haýz haly
**Haýz** – sagdyn aýalyň belli ýaş aralygynda her aýyň belli günlerinde bilinden gelýän gandyr. Muňa halk arasynda «aýbaşy» diýilýär.

Haýz haly iň ir bolanda, dokuz ýaşynda başlaýar. Ýaş gyz bu halyň başlamagy bilen buluga ýeten hasaplanýar. Bu hal iň gijä galanda, 55 ýaşa çenli dowam edýär. Bu ýaşlardan öň we soň görlen gan adaty saýylmaýar. Ol hassalyk sebäpli gelen istihaze (uzur) ganydyr.

Aýbaşy halynyň näçe ýaşa çenli dowam edýändigi barada anyk aýat ýa-da hadys ýokdugy üçin, yslam fakihleri durmuşda görýänlerine daýanyp, belli ýaşlary kesgitläpdirler. Ebu Hanefä görä – 55, Hanbelilere görä – 50, Mälikilere görä – 70 ýaşdyr. Şafygylarda bolsa aýbaşy haly ömür boýy dowam edip biler. Ýöne ortaça 62 ýaşdan geçmeýändigini belläpdirler.

Aýbaşy haly her aýda iň azyndan 3 gün, köp bolsa 10 gün dowam edýär. Üç günden az ýa-da 10 günden köp dowam eden gan hassalyk sebäpli gelen istihaze (uzur) ganydyr.

Aýbaşynyň dowamynda ganyň yzy kesilmän gelmegi şert däldir. Meselem: Bir aýal üç gün gan görüp, soň iki gün gany kesilse, soňra ýene üç gün gan gelse, bu aýalyň haýz mütdeti sekiz gündür.

Iki aýbaşy haly arasyndaky arassalyk möhletine «tuhr haly» diýilýär. Bu möhlet 15 günden az bolmaýar. 15 günden öň gelen gan haýz saýylmaýar.

Käbir aýallaryň aýbaşy günleri üýtgemeýär. Käbiriniň haýz haly bolsa aýdan aýa üýtgeýär. Meselem: Bir aýda – 5 gün beýleki aý – 6 gün aýbaşy bolan biri ätiýaçlyk üçin 6-njy gün bolanda ýuwnup, namazyny okap, orazasyny tutup başlamalydyr. Çünki bu 6-njy gün görlen ganyň hassalyk sebäpli bolmagy mümkindir. Herhal, beýle aýal 6-njy gün geçmänkä, äri bilen jynsy gatnaşyk etmeli däldir. Bu üýtgeşiklik yzly-yzyna azyndan iki aý dowam etse, aýbaşy möhleti üýtgeýär, ýagny, öň bäş gün haýz gören biri soň alty gün görüp başlasa, aýbaşy möhleti alty gün hasap edilýär.

Kämillik ýaşyna ýeten gyz üç günden az haýz ganyny görse, haýzly hasap edilmeýär. Bu aralykda okamadyk namazyny, tutmadyk orazasyny kaza etmelidir. Şonuň üçin Ymam Agzama görä, bulug ýaşyndaky gyzyň ilkinji gezek gan görüp başlanyna üç gün dolmasa, namaz we orazasyny terk etmegi jaýyz bolmaz.

## Gan saklaýjylar
### Aýbaşy çaşa

Çaşañ beýleki zatlardan kem ýeri çaşany arassalamaly bolýar.
### Prokladka

### Aýbaşy diski

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Menstruation_in_Islam
Molla

150px|thumb
**Mullä** ( — *molla*).
Yslamda adaty musulmanlardan dinden köp zat bilýän adama aýdylýar. Türkmen halkynda sakal goýan, bäş wagtyna namaz okaýan we ş.m. zat edýän kişilere «molla» diýýärler, emma bu zatlar adaty musulmanyň etmeli zatlarydyr we käbirler zatlary bolsa farzdyr. Ýagny dini praktika edmeýänler, praktika edýänlere molla diýýärler, bu bolsa ýalňyşlykdyr.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Mullah
Çypar

**Çypar** gyzyl reňkli adamlara aýdylýar.

Çypar adamlara güne ýananda menek peýda bolýar, soň aýrylýar.

Çypar adamlara adatça ak reňkli bolýar. Adatça köp bölegi ýewtopa böleklerde gabat gelýär.

## Salgylanmalar

* https://en.wikipedia.org/wiki/Redhead
Göz

180px|thumb
Göz adama iň gerek beden agzalardandyr.

Gözüň her görnüşde reňki bolup bilýär. Gündogar aziýa taraplaryň köpüsi gara gözli, ýewropa taraplaryň gök gözli, afrika taraplar bolsa mele gözli bolýar.

Gözüň hökman zyýanly şöhlelerden goramalydyr.
**Zyýanly şöhleler:**
# Amoled ekran.
# Swarka şöhlesi.
# Ultragök şöhle.
# Köp TV görmek ýa-da PC oýnamak.(*ýagny 1.5 sagatdan köp, garaňky ýerde seredilmegi bilen has hem zyýany artýar*)

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Eye
Ahun

150px|thumb|Ahun «Alizade».
**Ahun** ().
Käbir musulman ýurtlarynda ýokary derejeli alyma aýdylýar, araplarda oňa kazy diýilýär.
Öňki döwürlerde belli ýerlerde musulmanlaryň din hökümlerini beriji bolupdyr.

## Salgylanmalar
https://en.wikipedia.org/wiki/Ahund
2023 CAFA Milletler kubogy

**2023 CAFA Milletler Kubogy**, Merkezi Aziýa Futbol Assosiasiýasy (CAFA) tarapyndan gurnalan Merkezi Aziýanyň iki ýyllyk halkara futbol çempionaty , CAFA Milletler Kubogynyň 1-nji çempionady bolar. Bu çempionat 10-njy iýundan 20-nji iýuna çenli Gyrgyzystanda we Özbegistanda geçiriler

**Arkaplan**

Erkekleriň arasynda geçirilen ýaryşyň açylyş dabarasy ilkibaşda Daşkentde 2018-nji ýylyň oktýabr aýynda geçirilmegi meýilleşdirildi.  Şeýle-de bolsa, oýnalmady.

2023-nji ýylyň martynda uly ýaşly erkekler ýaryşynyň ilkinji çempionadyň 2023-nji ýylyň iýun aýynda Daşkentde we Bişkekde alty agza ýurduň milli ýygyndylary we  çagyryljak iki myhman topary: Russiýa we entek tassyklanmadyk Aziýa topary goşulmagy bilen başlanjakdygy habar berildi.Şeýle-de bolsa, ýaryşyň başlamazyndan ozal ,2023-nji ýylyň aprel aýynyň başynda Eýranyň, Özbegistanyň, Russiýanyň we Yragyň 2023-nji ýylyň iýunynda ýaryşa gatnaşjaklygy habar berildi

15-nji aprelde Russiýanyň CAFA çempionatynyň açylyş dabarasyndan ýüz öwrwndigi habar berildi, guramaçylar bolsa gatnaşmaklary barada henizem gepleşik geçirýändiklerini aýtdylar.  18-nji aprelde Eýranyň Täjigistan, Özbegistan, Gyrgyzystan, Türkmenistan we Owganystanyň agza birleşikleri bilen birlikde CAFA çempionatynyň açylyş dabarasyna gatnaşjakdygy, şeýle hem ýaryşyň geçiriljek myhmanlary Russiýa we beýleki Aziýa ýurtlary bilen bilelikde gatnaşjakdygy habar berildi.  iýun aýynda Daşkende we Bişkekde geçirilmelidi.  19-njy aprelde Russiýanyň ýaryşdan doly ýagdaýda gatnaşmakdan ýüz öwürdi. 24-nji aprelde Taýlandyň çakylygy ret edendigi sebäpli Omanyň çagyrylan myhman toparydygy habar berildi.

## Gatnaşyjy toparlar

## Stadionlar

## Toparça tapgyry
*Wagtlar bu sahypada Türkmenistan wagtynda berlendir( UTC + 5).*

; Düzgünler

Toparlar utuklara görä (ýeňiş üçin 3 utuk, deňme-deň 1 utuk, utulmak üçin 0 utuk) tertipleşdirildi we utuklar deň bolsa, orny kesgitlemek üçin berlen tertipde aşakdaky  ölçegleri ulanylýar. 

# Baglanan toparlaryň toparçadaky  gol tapawudy;
# Baglanan toparlaryň arasyndaky netije ;
# Iki topardan köp toparyň utugy deň bolsa we ýokardaky ähli kriteriýalary ulanansoň, bir topar topar henizem deň gelýän bolsa, ýokardaky ähli kriteriýalar diňe toparlaryň bu bölegine degişlidir; 
# toparçalaýyn oýunlarda gol tapawudy;
# Toparçalaýyn oýunlaryň hemmesinde gollar;
# Diňe iki topar deň bolsa we toparyň soňky tapgyrynda duşuşsa, jerime urgusy ;
# Düzgünde -jerime utuklary (sary kartoçka = 1 bal, iki sary kartoçkanyň netijesinde gyzyl kartoçka = 3 bal, göni gyzyl kartoçka = 3 bal, yzyndan göni gyzyl kartoçka = 4 bal);
# Bije çekmek.

### A toparça

 

**(ý.e)** ýer eýesi

----
----

### B toparyça

 

**(H)** alyp baryjy; 

**O.** -oýnady; **Ý.**ýeňiş; **D.** Deňlik; **Ýl.** Ýeňliş; **GT** gol tapawudy; **G** gollary; **DG** derwezesinde gören gollary; **U** utuk

## Final tapgyry

### 3-nji ýer
18 iýun 2023 

18:30

**A2^B2**

Pahtakor Merkezi stadiony , Daşkent

**Final**

20-nji iýun 2023

20:30

**A1^B1**

Milliý stadiony , Daşkent
----
----
Kategoriýa:Futbol
Kategoriýa:Futbol ownuk makalalar
Istihäze

**Istihäze** ( — *gan akmagy*).
150px|thumb
Haýz we nifäs möhletinden başga günlerde gelen gana **istihaze**, ýagny, hassalyk gany diýilýär. Şeýle ýagdaýdaky aýal uzurly saýylýar. Ol uzurly haldaky adama degişli hökümlere görä amal edýär. Haýz we nifäs günleri gutarandan soň, namaz-orazasyny we beýleki ybadatlary berjaý edip biler.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Istihadha
Äl-Hidäýä

**Äl-Hidäýä fi Şerh Bidäýätul Mubtädi** (), adatça **Hidäýä** ( — *gollanma*) ady bilen bellidir.
On 1197 ýylda Burhänuddin Märginäni ýazyp gutarýar.
Bu kitap Hanefi mezhebinde iň tanalýan (mübärek) fikh kitaplardandyr.
Sebäbi ony ýazan diňe orazaly wagty ony ýazypdyr.

thumb
## Terjimesi
### Pars
### Iňlis
### Urdu
### Türk
* Türk terjimesi.pdf

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Hidayah
Çaga (Yslam)

[thumb|[Mesjid äl-Haram.]]
Yslamda çaga gowy adam bolup ýetişmegi ugrunda köp üns berilýär.

## Çagalarymyzyň öňündäki wezipelerimiz
# **Çaganyň terbiýelenmegi üçin şert döretmelidir.** Çaganyň terbiýesine maşgala, mekdep, daş-töweregi uly täsir edýär. Şol sebäpli, maşgaladan başlap çaganyň ösüp ulalýan her menzilinde terbiýe üçin zerur bolan şertler döredilmelidir.
# **Haram lukma iýdirmezlik.** Çaga ene göwresine geçenden başlap, onuň halal ryzk bilen ösdürilip ýetişdirilmegi möhümdir. Haram lukma çaganyň terbiýesine ters täsir edýändir.
# **Erbet nazardan goramak.** Çaga dünýä inenden soň, ony hapa we haýyn nazardan goramak möhümdir. Çünki duýgusy, düşünjesi, sözi hapa kişiniň gözüniň şöhlesi çaganyň inçe duýgularynyň ýitmegine täsir edýär.
# **Mähir we söýgüde deňagramlylyk.** Esasy söýgi köňülleriň soltany Allaha gönükdirilmelidir. Çaga Allahyň (j.j.) bize beren amanadydyr. Biziň oňa bolan söýgimiz hem Rahman we Rahym bolan Allahyň (j.j.) sowgadydyr. Allah (j.j.) ony çagamyzy terbiýelemegimiz üçin beripdir. Allahdan gaýry zatlary Allahy söýmek derejesinde söýmek hem şirkdir.
# **Görelde bolmak.** Çagamyzyň nähili terbiýelenmegini isleýän bolsak, durmuşda oňa görelde bolmalydyrys.
# **Är-aýal mährem gatnaşyklaryny çagadan gizlin saklamalydyr.** Ene-ata kiçi ýaşly çagasynyň düşünip bilmejek, ýöne zehinine täsir etjek mährem hal-hereketlerini gizlin saklamalydyr. Şeýle hem ene-ata we beýleki maşgala agzalary biri-birine, hatda kämillik ýaşyna ýetmedik çagalapyna-da uýat ýerlerini görkezmeli däldir.  Şonuň üçin kiçi ýaşdaka çagalaryň ýatjak otagyny aýyrmaly. Rugsat soramazdan, ene-ataň otagyna girmegine çaga rugsat bermeli däl. Kurany Kerimde: «Eý, iman edenler, eliňizdäki gul we hyzmatkärler, içeriňizdäki  kämillik ýaşyna ýetmedik çagalaryňyz otagyňyza girmek üçin şu üç wagtda hökman rugsat sorasyn: ertir namazyndan öň, günortan dynç almak üçin eşikleriňizi aýyrýan wagtyňyz we ýassy namazyndan soň», (Nur, 58).

## Çaganyň ene-atanyň öňündäki wezipeleri
# **Ene-ata hemişe ýagşylyk etmek.** Kurany Kerimde bu «birr» we «yhsan» sözleri bilen düşündirilýär. Sähelçe-de gödek söz aýtmazlyk, käýemezlik,  göwnüni awlamak, rehimdar bolmak, ýagşy doga-dileg etmek ene-ata «birr» we «yhsan» etmekdir.
# **Tagat kylmak, ýagny boýun bolmak.** Çaga ene-atanyň günä işden başga, buýranyny berjaý etmelidir. Ene-ata tagat etmezligi Pygamberimiz  şirkden soň iň uly günäleriň biri saýypdyr, (Buhary). Eger-de ene-ata musulman däl bolsa, Allaha şärik goşup, dine garşy bolan işlere emr etse, tagat etmek dürs däldir.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Islam_and_children
Ibabekir Bekdurdyyev

**Ibabekir Annadurdiýewiç Bekdurdyýew** (RUS dilinde:  Ибабекир Аннадурдыевич Бекдурдыев, IŇLIS dilinde:  *Ibabekir Bekdurdyyev*) 1989-njy ýylda 7-nji iýunynda Aşgabat şäherinde doguldy. Bekdurdyýew orta bilimi Gurbansoltan eje adyndaky 33-nji orta mekdepde alýar. Ol orta mekdebi tamamlap, Türkmen politehniki institutynyň Nebit we gaz fakultetine okuwa girýär. Ol talyp ýyllarynda sportuň dürli görnüşlerine, ylaýtada erkin göreşe we bilýarda uly gyzyklanma bildirýär. Onuň boýy 178sm, agramy 90kg. Ibabekir Bekdurdyýew “Türkmenistanyň at gazanan sport ussady” adynyň hormatly eyesi.

## Döwlet sylagy

### Döwlet sylaglary
«Türkmenistanyň at gazanan sport ussady»
«Watana bolan söýgüsi üçin medaly»

## Kariýerasy

### Erkin göreş (2002-2012)
Ibabekir Bekdurdyýew 2002-2012-nji ýyllar aralygynda Türkmenistan milli çempiony, Master sport toparynda, sportuň erkin göreş ugrunda ýaryşlara gatnaşýar. Ol bu ugurda 2009-2010-2011 ýyllarda has işjeň hereket edýär. Bekdurdyýew bu ugurda Türkmenistan çempionatynyň birinjisi bolup, uly üstünlik gazandy.

### Bilýard/Billiard (2002-häzirki wagta çenli)
Ibabekir Bekdurdyýew 2002-2003-nji ýyllarda sportuň bilýard ugruna gyzyklanma bildirip, Türkmenistanyň milli ýygyndysyna agza bolýar. Ol Gruziýada 2017-nji ýylda Ajara Open 2017 ýaryşdy we 3-nji ýere mynasyp boldy. Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda geçirilen Aziada 2017 ýapyk binalar we söweş sungaty çempionatynda bolsa 1-nji we 3-nji ýerlere mynasyp boldy. Onuň şu wagta çenli sportuň bilýard ugrunda gazanan medallary; erkin piramida-da altyn medal, dinamik piramida-da bürünç medal.

## Utuşlary

## Çeşmeler
# Rus Dilindäki turnamentleriň resultatlary  In: *tournamentservice.net.* Accessed on 20. February 2021 ( Russian ).
# Ibabekir Bekdurdyýew barada rus dilinde  In: *llb.su.* Accessed on 20. February 2021 ( Russian )
# Türkmen topary V Aziýa oýunlarynda umumy sanawda öňdeligi eýeläp gelýärler In: *tdh.gov.tm.* 2017, archived by original on 22. January 2021; accessed on 20. February 2021 (Turkmen)
# '''''5th Asian Indoor and Martial Arts Games 2017 – Russian Pyramid Free Style.'''''  In: *cuesportsindia.com.* 2017, accessed on 20. February 2021 ( English ).
# ''5th Asian Indoor and Martial Arts Games 2017 – Russian Pyramid Combined Style.'' In: *cuesportsindia.com.* 2017, accessed on 20. February 2021 ( English ).
Rukýe

**Rukýe** ( — *(jada garşy) doga etmek*).
Rukýe — etmek sünnetdir. Erbet dogalar, jadylanma, jyndan, şeýtandan, göz degmeden we ş.m.lardan goranmak üçin doga.

## Rukýe edilşi
**[[Sünnet]] boýunça rukýe edilende okalýan [[süre]]ler:**
# Sura «äl-Fätihä».
# Aýatul Kursi (*Bakara: 255*).
# Ämeneresulu (*Bakara: 285-286*).
# Sura «Kalam», aýat: №51.
# Kuranyň soňky üç surasy: «Yhlas», «Felak», «Näs».

Ýatmakaň ýorganyň içine girmäkäň süre okamaly. Süre okalandan soň eliň iki eliň aýasyna çala (*tüküliksiz*) tüflemeli. Soňra endamyňdan eliň ýetýän ýerine çenli eliňi çekip çykmaly.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Spirit_possession_and_exorcism_in_Islam
Transplantasiýa

thumb
Yslam ynsan saglygyna uly ähmiýet berýär. Beden Allahyň ynsana beren iň gymmatly amanadydyr. Ynsan näsaglan wagty özüni bejertmelidigi barada Pygamberimiziň aýdan ençeme hadyslary bar: «Eý Allahyň gullary, näsaglan wagtyňyz özüňizi bejerdiň. Çünki Allah her kesel üçin bir derman hem döredipdir. Diňe garrylygyň çäresi ýokdur», (Ebu Dawud, Tirmizi). Başga bir hadysynda bolsa: «Garrylyk we ölümden başga her bir keseliň çäresi bardyr», (Buhary, Ahmet b. Hanbel) diýipdir. Şular ýaly hadyslara esaslanyp, yslam alymlary medisinada täze dörän transplantasiýany diniň kadalaryna laýyklykda edilen ýagdaýynda dürs görüpdirler.

**Transplantasiýa bilen baglanyşykly käbir meseleler şulardyr:**
# Transplantasiýa iň soňky çäre hökmünde edilmelidir.
# Organy alynjak öliniň dirikä organlaryny bagyş etmegi ýa-da onuň ýakynlarynyň razylygy gerekdir.  
# Organ ölen adamyň jesedinden alynmalydyr. Ölüm halynda ýatanyň organyny almak dogry däldir.   
# Diri kişiniň organlarynyň birini näsaga bagyşlan ýagdaýynda, özi hem hassa hala düşjek bolsa, onuň bagyşlamagy dürs däldir.
# Organlaryň söwdasyny etmek, alymlaryň biragyzdan ittifak etmeklerine görä haramdyr.
# Aslynda yslamyň profilaktika bilen baglanyşykly düzgünleri doly berjaý edilende, ynsan saglygynyň transplantasiýa edilmek derejä düşmegi mümkin däldir. Şonuň üçin adamlar profilaktika bilen baglanyşykly düzgünlerden habardar bolmalydyr we ony berjaý etmelidir.
 
## Transplantasiýa we haşr
Transplantasiýa bilen baglanyşykly iň esasy mesele: öleniňden soň täzeden dirilen ýagdaýynda kişiniň haýsy organy bilen haşr ediljekdigi, şeýle hem şol agza bilen edilen günäniň çözgüdi meselesidir. Yslam ynanjyna görä, munuň ýaly düşünje ýerliksizdir. Çünki yslamda jogapkärçilik irade bilen baglanyşyklydyr. Kişi ölenden soň, alnan agzasy bilen başga biri günä iş etse, elbetde, eden jogapkärdir.
 
Täzeden dirilmek bolan haşr – Allahyň gudraty bilen baglanyşyklydyr. Şonuň üçin ölen kişiniň bir agzasynyň ýitmeginiň, ýanmagynyň, haýwan iýmeginiň, başga birine göçürilmeginiň haşr güni hiç hili päsgelçiligi ýokdur. Ol bir zady (*ýaratmak*) islän wagty Onuň işi oňa diňe "Bol!" diýmekdir. Ol (*zat*) dessine (*peýda*) bolar.
— Ýä Sin, №82..
Şeýle hem ynsanyň bedeniniň öýjükleri hemişe täzelenip durýar. Ynsan alty aýdan bir gezek tutuşlygyna täzelenýär. Transplantasiýa edilen agza hem belli wagtdan soň düýbünden täzelenýär. Pygamberimiz bir hadysynda: «Ynsanda bolan organlaryň hemmesi çüýrär. Diňe «ajbüz-zenep» çüýremez. Täzeden ýaradylmak hem şonuň esasynda bolar», (Buhary) diýipdir. Ýagny ahyrete degişli meseleleri şu dünýäniň ölçegleri bilen ölçemek dogry däldir.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Organ_transplantation
Ýemini gamus

**Ýemini gomus** ( — *ýalan kasam*) – öň bir wagt edilen ýa-da edilmedik bir iş hakynda bilip, bilkastlaýyn we ýalan ýere aýdylan ýemindir. Bir kişiniň bergisini bermedigini bilip duran halyna: «bergimi berdim» diýip, ýalan ýere kasam etmegi muňa mysaldyr. Bular ýaly ýemin uly günädir. Bu bilkastlaýyn edilen ýalňyşlygyň bagyşlanmagy üçin keffaret ýeterlik bolmaýar. Şonuň üçin gamus ýeminine keffaret edilmeýär. Ýalan ýere ýemin eden kişi köp toba-istigfarda bolmaly. Gaýdyp beýle ýalňyşlygy etmezligi ýüregine berk düwmelidir. Ýemini sebäpli ýetiren zyýanynyň öwezini töläp, zyýan ýetiren adamynyň razylygyny almalydyr.

## Salgylanmalar
* https://ar.wikipedia.org/wiki/اليمين_الغموس
Esmeralda (Mexican TV series)

***Esmeralda***, Salwador Mejia Alejandre  tarapyndan 1997-nji ýylynda telewideniýe üçin öndürilen Meksikanly telenovela  Bu, 1970-nji ýylynda meşhur Wenesuelanyň telenovelasynyň Delia Fiallonyň Esmeralda adyndaky asyl hekaýasynyň remiksidir .

Onda şu artistler Letisiýa Kalderon, Fernando Kolunga, Enrike Lizalde, Laura Zapata, Salwador Pineda we Ignasio Lopez Tarso çykyş edýär.

1997-nji ýylynyň 5-nji maýy duşenbe güni Kanal de las Estrellas *Esmeralda* hepdäniň her günleri agşam sagat 8: 00-da ýaýlyma başlandy , *Muzeriň ýerine kazos de la vida real* . Iň soňky bölüm 1997-nji ýylyň 14-nji noýabrynda Anna güni efire berildi, *Desencuentro* ertiri duşenbe güni onuň ýerine bu teleserýalgeçdi. Bu Fernando Kolunga bilen Huan Pablo Gamboanyň arasyndaky ilkinji hyzmatdaşlykdy, soň ikisidi *La usurpadorada* (1998) işlär.

1998-nji ýylda “Premios TVyNovelas ” tarapyndan "geçen ýylyň iň gowy telenoweli” diýlip yglan edildi.
Göwrelilik

**Göwrelilik** — är bilen aýalynyň nikaly jyns gatnaşygy amala aşyrandan soň çaga dogulýan ýeriň tohumlanan ýagdaýy.

Göwrelilik döwri namazy we orazaly goýmaly däl, eger aýbaşy ýaly gan gelse, ol «istihäzedir».

## Gan topary
**Çaga bolmagy üçin gabat gelmeli gan toparlary:**

Başga gan toparly äri bolan zenanlardan esasy kyn düşjegi I gan toparda bolan zenanlardyr.

## [[Owulýasiýa]]
Aýbaşy gutarandan soň indiki aýbaşyň başyna çenli günleri sanap ikä böleniňde, ýagny şol günleriň ortasynda owulýasiýa bolýar.

**Owulýasiýaň alamatlary:**
* Jyns gatnaşyk höwesi;
* Waginada ýumurtganyň agy ýaly reňksiz şepbeşik bolmaly;
* Begençli duýgulary;

## Eşikler
Dar we jinsi we ş.m eşikleri geýmek bolanok.

## Iýmitler
Arassa we halal iýmitlerden içmeli.

## Wagty

### 2-nji aý
### 3-nji aý
### 4-nji aý
### 5-nji aý
### 6-nji aý

### 7-nji aý
### 8-nji aý
### 9-nji aý

## Ýeňil dogurmak üçin çäreler

Çaga dogulmagyna 1 aý galanda, her gün 7 sany hurma iýmeli (*tä dogulýança*). Ondan öň hem iýip başlabermeli, eger mümkinçilik bar bolsa.

Hezreti Merýemiň ýagdaýy agyrlaşanda hurma iýmek buýrulypdyr.

Başga ýasama we ş.m zatlary IÝIP IÇMELI DÄL! (*göwrelilik döwri hem çaga emdirilýän döwri*).

Ýasama däl-de, öz süýdüňden bermeli. Onuň üçin ýörite gadjetler bar, ýagny göwse dakylýan we ondan süýt sorýan enjam.

## Gan görünýär
* https://en.wikipedia.org/wiki/Pregnancy
Nuriddin Hamrokulow

**Nuriddin Hamrokulow** (1946-njy ýylyň 18-nji iýuny, Andijan — 2023-nji ýylyň 1-nji awgusty) - aýdymçy, Özbegistanyň Halk Aýdymçysy (1987). Sonorly, liriki sesiň eýesi.
## Iş
Daşkent teatrynda we şekillendiriş sungaty institutynda (1971-1973) okady. Döredijilik karýerasyna Andijan teatryndan (1967-1973) başlap, Haýdar ("Nurhan"), Rawşan ("Rawşan we Zulkhumor") ýaly keşpleri döretdi. Ol däp bolan we häzirki zaman aýdym-saz usullaryny O.Nuraliýewden, Tursunboý Kadirowdan öwrendi. Andijan sebitiniň filarmoniýasynda solist (1983-1993). Soň bolsa esasan konsert çykyşlary bilen gülläp ösdi. Onuň repertuaryndaky klassikler ("Samarkand Uşşogi", "Daşkent Iroghi"), häzirki zaman kompozitorlarynyň aýdymlary ("Talqinroz", "Ak Kuş", R. Yususupow we ş.m.), "Şirinliging", "Kuldi Bahorim") aýdymlary täsirli we ýakymly. Ýewropa we Aziýa ýurtlarynda gezelenç etdi. Onuň çykyşlary Özbegistan radiosynyň fonografiýasy, gramofon ýazgysy (1968, 1971, 1972) we CD-lerde ýazga alyndy. Aýdymçy 2023-nji ýylyň 1-nji awgustynda aradan çykdy.
## Salgylanmalar
Özbek Wikipediýasy
Owulýasiýa

**Owulýasiý** — iki aýbaşyň arasynda bolýan ýagdaý. Bu matganyň çagalanmagy (*tohumlanmagy*) üçin.

## Alamatlary

Aýbaşy gutarandan soň indiki aýbaşyň başyna çenli günleri sanap ikä böleniňde, ýagny şol günleriň ortasynda owulýasiýa bolýar. Her zenanyňky tapawutly bolup biler.

**Owulýasiýaň alamatlary:**
* Jyns gatnaşyk höwesi ýokarlanýar;
* Waginada ýumurtganyň agy ýaly reňksiz süýnýän şepbeşik bolýar;
* Begençli, şatlykly duýgulary bolýar;
* Beden temperaturasy ýokarlanýar;

## Norma däl owulýasiýa
Şu ýagdaýlarda ginekologa ýüz tutmaly:
# erbet ys
# köpürjikli 
# çal, ýaşyl we ş.m ýagny reňkli

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Ovulation
Kunut

**Kunut** ( — *[[takwa]]lyk*). Witr namazynda okalmasy wajyp bolan doga.

## Tekst
### Arapýasy
# اَللَّهُمَّ اِنَّا نَسْتَعِنُكَ وَنَسْتَغْفِرُكَ وَنَسْتَهْدِيكَ، وَنُؤْمِنُ بِكَ وَنَتَوبُ اِلَيْكَ، وَنَتَوَكَّلُ عَلَيْكَ وَنُثْنِى عَلَيْكَ الخَيْرَ كُلَّهُ نَشْكُرُكَ وَلاَ نَكْفُرُكَ وَنَخْلَعُ وَنَتْرُكُ مَنْ يَفْجُرُكَ
# اَللَّهُمَّ اِيَّاكَ نَعْبُدُ وَلَكَ نُصَلِّى وَنَسْجُدُ وَاِلَيْكَ نَسْعِى وَنَحْفِدُ نَرْجُو رَحْمَتَكَ وَنَحْشَى عَذَابَكَ اِنَّ عَذَابَكَ بِالْكُفَّارِ مُلْحِقٌ

### Okalşy
# Allahumme innä neste-y’nuke we nestagfiruke we nestehdi:k. We nukminu bike we netubu ileýk. We netewekkelu aleýke we nusniý aleýkel-hoýro kullehu neşkuruke we lä nekfuruk. We nähle’u we netruku meý-ýefjuruk.
# Allahumme iýýäke na’budu we leke nusolliý we nesjudu we ileýke nes’a. We nahfidu nerju: rohmeteke we nahşä azäbeke inne azäbeke bil kuffäri mulhyk.

### Terjimesi
# Allahym! Biz Senden bize ýardam bermegiňi, bizi bagyşlap ýalkamagyňy, bize hidaýet bermegiňi dileýäris. Saňa iman edýäris. Toba edýäris. Saňa töwekgül edip, bil baglaýarys. Seni hemişe ýagşy duýgular bilen ýatlaýarys. Saňa şükür edýäris. Seni inkär etmeýäris. Saňa isýan edýänler bilen baglanyşygymyzy keseris.
# Allahym! Biz diňe Saňa ybadat edýäris. Seniň razylygyň üçin namaz okap, sejde edýäris. Seniň rahmetiňe gowuşmak üçin gaýrat edýäris. Seniň rahmetiňi tama edip, azabyňdan gorkýarys. Seniň azabyň käfirlere hökman ýeter.

## Salgylanmalar
* https://en.wikipedia.org/wiki/Qunut
Kuban döwlet uniwersiteti

**Kuban döwlet uniwersiteti** (rus. *Кубанский государственный университет*), gysgaça KubDU (rus. *КубГУ*) — Krasnodardaky rus jemgyýetçilik uniwersiteti. Russiýanyň günortasyndaky iň uly we köne uniwersitetleriň biridir.

*
Baýram namazy

**Eid namazy** ( – "baýram namazy") – musulmanlaryň Kurban baýramy we Oraza baýramy günlerinde okaýan namazy. Bu baýramlar ’idayn () diýip hem bilinýär.

Iki sany yslam baýramy bar, olarda Eid namazy okalýar:

**Oraza baýramy** ( – "agyz açma baýramy") – Şewwal aýynyň birinji gününde, Ramazanyň soňlanmagy mynasybetli bellenilýär.

**Kurban baýramy** ( – "gurbanlyk baýramy") – Zul-hijje aýynyň 10-njy güni, haj däp-dessurlarynyň tamamlanmagy mynasybetli bellenilýär.

Yslam hukugyndaky mezhebe baglylykda Eid namazynyň okalmagy musulmanlar üçin hökman ýa-da maslahat berilýän bolup bilýär. Hanafi mezhebiniň alymlary Eid namazyny wajib (hökmany) hasaplaýarlar. Malik we şafi mezheplerinde Eid namazy sünnet-muakkada, hanbali mezhebinde bolsa fard (hökmany borç) hasaplanylýar.

Baýram namazlarynyň wagty Gün doganyndan 30 minut soňra başlanýar. Bu wagt duha namazynyň wagtydyr. Baýram namazynyň wagty zuhr namazy bilen tamamlanýar.

## Bellikler

## Düşündirişler

## Salgylar
Eid namazynyň okalyş usuly (salat al-'id) Islam.ru 15 awgust 2012

Eid namazy – Allatagallanyň möminlere sowgady Islam.ru 26 oktýabr 2012
Yrak türkmenleri

**Yrak türkmenleri**, Yrakda ýaşaýan türk halky. Yrakly türkmenler Oguz türkleridir we türkiye türkleri we azerbaýjanlylar bilen ýakyn aragatnaşyk saklaýar. Yrak türkmenler sünni we şaýy arasynda deň derejede bölünýär we hristian katolik yrak türkmenleri hem bar.

## Baglanyşykly

* Türkmenler
* Yrak Türkmen soykýrýmý

## Çeşmeler
Malaga

**Malaga **Ispaniýanyň günortasynda, Andalusda ýerleşýär. Onuň territoriýasy 395 km², ilaty 568,507 adam.

Malaga Ortaýer deňziniň günbatar kenarynda, Iberiýa ýarym adasynyň günortasynda, Gibraltar bogazyndan 100 km uzaklykda ýerleşýär. Ilat taýdan Malaga Ispaniýada 6-njy, Andalusiýada 2-nji, Europe Bileleşiginde 46-njy ýerde durýar.

## Malagada doglan meşhur adamlar
* Aýdymçy Pablo Pikasso
* Aktýor Antoniýo Banderas

## Çeşme

Kategoriýa:Ispaniýa