open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ተእሪክ እርትርየ - 12 - ሕሰት ህድግ ወሰኣላት

## በርናምጅ ህድግ መጃሜዕ
• ክል - ፈስል እት መጃሜዕ እንዴ ትካፈለት፡ ርኢስ ወከታ ' ብ እንዴ ሐሬት እብ አሳስለ አርእስ ለእሉ ትትህየብ ሕበር ተህድግ። መጃሜዕ ህጹይ ፍገሪት ህድጉ እንዴ ጨመ ' እት ፈስል ቀድም።

• ሐቱ ሕሰት 60 ደቂቀት እንዴ ተሐሰበት አግል ህድግ ለልትህየብ ወቅት 25 ደቂቀት ቱ። መጃሜዕ ተቃሪሩ ለቀድም እቱ ወቅት ህዪ 35 ደቂቀት እግል ልግበአእ ቀድር።

## ንቃጥ ህድግ መጃሜዕ
1. ዘማቴ ወወራር ምን ሕድ ለኢልትፈንቱ ጠባዩዕ ለቡ ፊራሮታት ዕስክርየት ናይ ጸንዒት ቱ። እለ ፍክረት እለ አምሳል እት ተህይቦ ወድሕወ።

2. ፍንጌ እአስትዕማር ጥልያን ወንጉስ ምኒሊክ ናይ ሽወ ለዐለት ምስንዮት እት ሚ እስስት ክምሰል ዐለት ህደጎ።

3. ድድ እስትዕማር ጥልያን ለዐለ ግብአ እርትርዪን፡ ምስል ግድለ ሕርየትነ ሚ ፈርግ ወትምስል ክምሰል ቡ ህደጎ።

4. ምን አምሳል ወዐለይም፡ ተጠውር “ እቅትሳድ አስትዕማር ” እት እርትርየ ሚ ወሚ ተአምሮ ? ሕበር ህደጎ እቱ።

5. እርትርየ ደውለት ለገብአት እተ መደት እስትዕማር ጥልያን ተ እንብል። እብ ከፎ ? እሊ ለገብአ እቡ አስባብ ህይ ሚ ዐለ ?

ቀዳሙ ለኪን ዳውለት ዓላት ለፍንቱይ ክምሰልሁ ለለብለ ለኪን ክም ርአዬ እሊ መስል÷   

እብ ከፎ እንብለ ? ዲብ መደት እስጥዕማር ጥልያን ሰበት ለኣርድ ከፈለቱ። 

ክምሰልሁ ለገቢእ እቡ ኣስባብ? ቀዳም ጥልያን ኣርድ ካፈሎታ ቀደሙ ምድር ክም ምራድካ እው ክም ሒለትከ ዓላ። ሰበት እሊ ቱ ክምሰሁ ለልትበሀል እብል አነ።     

6. ተጠውር አሮበ ለአምጸአዩ ( ለጌለለዩ ) ኣቲ እስትዕማር ጥልያን እት እርትርየ፡ ካቲማሁ PAA ተጠውር አሮበ ለትጻበጠት ዐለት። እለ ፍክረት እለ ምስል ሓለት ዘዋል እስትዕማር ጥልያን ምን እርትርየ እንዴ ትቃርኖ ህደጎ እተ።
ተእሪክ እርትርየ - 18 - ሕሰት ህድግ ወሰኣላት

## በርናምጅ ህድግ መጃሜዕ
• ክል - ፈስል እት መጃሜዕ እንዴ ትካፈለት፡ ርኢስ ወከታብ እንዴ ሐሬት እብ አሳስለ አርእስ ለእሉ ትትህየብ ሕበር ተህድግ። መጃሚዕ Um ፍገሪት ህድጉ እንዴዱ ጨመ ' እት ፈስል ቀድም።

• ሐቱ ሕሰት 60 ደቂቀት እንዴ ተሐሰበት አግል ህድግ ለልትህየብ ወቅት 25 ደቂቀት ቱ። መጃሜዕ ተቃሪሩ ለቀድም እቱ ወቅት እቱ ወቅት ህዬ 35 ደቂቀት እግል ልግበእ ቀድር።

## ንቃጥ ህድግ መጃሻሚዕ
1. ብሪጣንየ እግል ከፊል እርትርየ እት ክልኤ ለዐለ እግለ ፍክር እት መዓል እግል ተአውዕል ምነ ቀደመቱ መገት፡ ለዎሮ፡ ' እርትርየ እብ እቅትሳድ ረሐ ኢትቀድር ለልብል ዐለ። እብ እቅትሳድ አርወሐትከ ቀዲር ወኢቀዲር እግል ኖሱ ዕያር ህለዮት ደውለት ሕረ ' ት እግል ልገብእ ቀድር ትብሎ ? ህደጎ እቱ።

2. ወዕለ ቤት - ገርጊሽ እግል ሓለት ስያሰት እርትርየ ናይ አርበዓታት ፈረደ አፈረገየ። እብ ከፎ ?

3. ገቢል እርትርየ እት መጅልስ - ቅራን ለትፈናተ መባጥር ለቡ መሓብር ውኩሉ ዐለ። እሊ እግል መስአለት ሕርየት እርትርየ አክል - አዪ አዘየ ትብሎ ?

4. “ እንዴ ፈናቱቴከ ሕከም " ለልብል እብ ዓመት በሰር እስትዕማር፡ ወአብ ፍንቲት ናይ እንግሊዝ ዐለ። ተርጀመት ወተእሲር እለ ስያሰት እለ እብ ሕበር ህደጎ እቱ።

5. ፈደሬሽን እርትርየ ምስል አቶብየ ምነ ናይለ ድወል ለብዕድ ፈደሬሽናት ለፈንትዩ ሚ ክምሰል ቱ ህደጎ።
ተእሪክ እርትርየ - 20 - ለሰልፋያት ሰኔታት ሕኩመት እርትርየ

## ለትትስኤ ፍገሪት ድራሰት
• እት ደንጎበ ናይ እሊ ምህሮ እሊ፡ ደረሰ እብ ክሱስ አሊ ለተሌ ንቀጥ ፈህም መአንብታይ እግል ልርከቦ ልትሰአው።

• አከይ - ሓል እቅትሳድ ወአስባቡ

• መርሐለት መትከያድ ሕቁቅ ዲሞቅራጥያይ እብ ሕኩመት እርትርየ

• ተረት ወምህመት መሕበር ውሕደት ሕርየት እርትርዪን ሸቃለ

• እብ ዋጅብ ለመጅልስ ለደስቱራይ፡ መብነ ሕኩመት እርትርየ ክምሰል ትሳደቀ እንዴ ትፈንጠረ ምን ሐዲስ እብ ሕርያን መጅልስ ጀዲድ እግል ልበድሉ ዐለት እግሉ። ምናተ አለ ሰበት ኢገብአት፡ ለመጅልስ እባሁ አተላለ። ምነ ቀበቱ ህይ ህይአት ተንፊዝየት ተሐሬት። ተድለ ባይሩ ርኢስ ሕኩመት ገብአ። ዐሊ ራድኣይ ርኢስ መጅልስ ወብሳላተ ' ድምሳስ ወልዴዱሚካኤል ናይብ ርኢስ መጅልስ አንዴ ገብአው ተሐረው። ቢተወደ ' ድ እንደርጋቸው ማሳ ' ይ ( ብእሰ እግል ወለት ህይሌስላሴ ) ህይ ወኪል ንጉስ ( እንደራሴ ) እንዴ ገብአው ተሐረው።

## አከይ - ሓል እቅትሳድ
• ደለ ምህም እት እንቱ ዐለ መአሰሳት እቅትሳድ ናይ ሕኩመት ፈደራልየት ቱ እበ ትብል ምስምሰ እት እዴ ሕኩመት አቶብየ ሰበት ትከረ፡ ሕኩመት እርትርየ ዒን እተይ ሐግለት።

• ምነ አግደ ዒን እተይ ሕኩመት እርትርየ አግል ልግበአ ለዐለት እግሉክ አቶብየ ለተህይበ መአሰሳት እቅትሳድ፡ ሚናት፡ ደረይብ፡ ማልየት ናይ ነድእ ወራታት ተጃረት አግል ልትሰሜ ቀድር። ባቡር - ምድር ወጽርግያታት እት ሕኩመት አቶብየ አተ።

• እቅትሳድ ሰበት ሐወነ፡ መሳኔዕ ትጀመደ ወነሻጥ ተጃረት ሐወነ። እት መደይን ሐገሌብ ሽቅል ሰበት በዝሐ መንበረት ገቢል እት ትትኬለም ጌሰት።

• ሕኩመት እርትርየ ወሬሕ እንዴ ኢተሐክም፡ መንበረት ለአኬት እቶም ወጨለቶም ሸቃለ፡ አሴራር ሰላም ወደው። ሓለት እቅትሳድ ወጠን ወማህየት እግል ልስኔ፡ ቀሎት ዐዳገ ወግድዐት ገቢል እግል ልትባለሕ ጠልበው። ለመጽአ ተቅዪር ህይ ይዐለ።

## መትከያድ ሕቂቅ ዲሞቅራጥያይ
• እብ አሳስ ናይ መጅልስ - ቅራን ቀራር ፈደራልያይ፡ ጌምየት ህጸይ ህይሌስላሴ ለገብኦ ምን እርትርየ ወአቶብየ ለፉግራም፡ አክል - ሕድ Aide AN OF አንፋር ለክውንት ቤት - ጎማት ፈደራልየት እግል ትትከወን ዐለት እግለ። ምናተ፡ አንፋር ቤት - ጎማት ፈደራልየት አግል ልግብኦ መጅልስ ለሐረዮም እርትርዪን ለሺቪመት ለተህየበቶም ሴመ እንዴ ኢልትነፍዖ እበ፡ ልትከበቶም እንዴዱ ኢረክበው ምን አዲስ - አበበ ዐቅበለው።

• ጀሪደት ረስምየት ናይ ሐረ ' ት ሕርየት ለዐለት ጀሪደት ” ሐንቲ ኤርትረ ” እት መደት ፈደሬሸን ስሜተ እት “ ደሃይ ኤርትረ ”" በደለተ። እለ መሐመድ ሳሌሕ መሕሙድ ወኤልያስ ተኽሉ ለአትዳልወ ለዐለው ጀሪደት፡ ጀሪደት ረስምየት ናይለ ገቢል እንዴ ገብአት፡ መረር 

• እግል እሊ ፍክርከ እብ ሕርየት ናይ ሽርሐት ሐቅ እግል ልትሐመሎ ለኢቀድረው AN ሰልጠት ሕኩመት አቶብየ፡ መራቀበት ትርድት እንዴ ወዱ ዐለው፡ እግል መዳልየት ናይለ ጀሪደት እንዴ ሸከው፡ እት መሕከመት ቀደመዎም። ለጀሪደት ህዪ እግል ሰነት ካምለት ክምሰል ትበጥር ገብአት።

• ሕክመ እንዴ አትመመት እት ሰነት 1954 ምን ሐዲስ እግል ትትጠበዕ ክምሰል አንበተትመ፡ ብዞሕ እግል ኢከልኦ፡ ለቀድየት እት መሕከመት ፈደራልየት ( ናይ አቶብየ ቤት - ፍርድ አት እንተ ዐለት ) እንዴ ሓለፈወ ረአሶም - ቀደም ደብአወ። መዳልየተ መሐመድ ሳሌሕ መሕሙድ ወኤልያስ ተኸሌሉ ህይ ምን ሰለስ አስክ ሰማን ሰነት እግል ልትጃዘው እት ስጅን ዐዲ - ኳለ ተሐበሰው።

• ሕኩመት አቶብየ ቤት - ፍርድ ለዓሊት ናይ አቶብየ እት አካነት ፈድራልየት ቤት - ጎማት ለዓሊት እንዴ ገብአት እግል ትክደም፡ ወናይ ንጎበ እስትእናፋት ክምሰል ትሰሜዕ እንዴ ወደወ፡ እግል ሰልጠት ቤት - ፍርድ እርትርየ ለዓሊት እብ እዲ - ኖሶም ሐደደወ።

• እሊ ክሉ ምስዳራት እሊ፡ ድድ ናይለ ቀራር ፈደሬሽን መጅልስ - ቅራን ቱ ለዐለ። ወእብሊ ሕቁቅ ዲሞቅራጥያይ ናይ ሸዐብ እርትርየ ትከየደ።

## መሕበር ሕርየት ውሕደት ሸቃለ እርትርየ
• ሸቃለ እርትርየ ጀላብ ሐቆም ለካፈሕ መሕበር እግል ልከውኖ ብዞሕ ከድሞ ወልትጻገሞ ሐቆለ ጸንሐው፡ እት ወሬሕ ዩናይር ሰነት 1952 ሕክም እንግሊዝ እት መደት ዘዋል እዳረቱ፡ መሕበር ሸቃለ እግል ልትከወን ለለአጅዝ ቃኑን ሽቅል አወ፭።

• መሕበር ሕርየት ውሕደት ሸቃለ እርትርየ፡ ደስቱሩ እንዴ ትሳደቀ፡ እት ወሬሕ ኖቨምበር ሰነት 1952 ሕርያን ወደ። ወልደኣብ ወልዴማርያም ርኢሱ ወስራጅ ዐብዱ ህጹ ናይቡ እንዴ ገብአው ተሐረው።

• አሊ መሕበር እሊ፡ እተ አያመ ሰልፍ ናይ ፈደሬሽን፡ መካፍሓይ ሕርየት ከርስ እርትርየ ክምሰል ቱ ወምል ' ክ አቶብየ ክምሰል ልትቃወም ወሰቅቅ አከደ። ወአእብሊ ሰበብ እሊ ለአይክ አቶብየ እሊ መሕበር እሊ እግል ልጨፍልቆ እግል ልትጻገሞ አንበተው።

• ወልደኣብ እግል ሳቤዕ መደቱ ለአይክ አቶብየ ጀርቤ ቀትል ወደው እቱ። ወእብሊ ሰበብ እሊ እት ወሬሕ አጉስቶስ ሰነት 1953 ምነ መጃራሬሕ ክምሰል ሐየ አስክ መስር አግል ልልጀእ ትጅጀበረ።

• ሰብ - ሰልጠት አቶብየ እግል መሕበር ሸቃለ ጨቅጥ ትሩድ እት ትወዱ እቱ፡ እት ሽቅሉ ዐዋርድ ገብአው እቱ።

## ሰኣላት
1. እት መደት ፈደሬሽን ሐንቱ ሕኩመት አቶብየ ለአተ መአሰሳት እቅትሳድ ሽርሖ።

2. ናይ ሰነት 1952 እድራብ ሸቃለ ለቀደመዩ ጠለባት ዘርዝሮ።

3. ሕኩመት እርትርየ እግል ደሃይ ኤርትረ ለደብአት እቡ አግደ አስባብ ሚ ዐለ ?
ተእሪክ እርትርየ - 21 - መቃወማት ገቢል እግል ዳፍእ መትከያድ ቃኑን ፈደሬሸን

## ለትትስኤ ፍገሪት ድራሰት
• እት ደንጎበ ናይ እሊ ምህሮ እሊ ደረሰ እብ ክሱስ እሊ ለተሌ ንቀጥ ፈህም መአንብታይ እግል ልርከቦ ልትሰአው።

• መቃወማት ምን ቀበት መጅልስ ወእት ዘዋል ሕክም ተድለ ለጌለለ አሕዳስ

• ቀኒጽ ሐረክት ደረሰ

• ናይ 1958 እድራብ ሸቃለ፡ ሰበቡ ወፍገሪቱ

## መቃወማት ምን ቀበት መጅልስ እርትርየ
• ሓለት እቅትስድ አርትርየ እት ትትኬለም ወመትአታታይ አቶብየ እት እርትርየ እት በዜሕ አክለ ' ጌሰ፡ አንፋር መጅልስ አግል ልትቃወሞ አንበተው። ምናተ፡ ለመቃወማት ምን እብራሂም ሰልጣን፡ ዑመር ሃኪቶ ወደጂገብሬዝጊ ጋንጉል ሌጠ እንዴ ኢገብእ፡ ላመ አግደ ቴልየት ሕብረት ለዐለው አበ ’ ህብቱማርያም ንግ ' ሩ፡ እምባይ ገብሬአምላኸ ወብዕዳምመ መቃወማት አንመዐው።

• መትአታታይ አቶብየ እት በዜሕ ክምሰል ጌሰ፡ 29 ምን በርለማን እት ዮም 13 ፈብራይር ሰነት 1954 እንዴ ትዋጅህው፡ ርኢስ ህኩመት ተድለ ባይሩ፡ እጅትመዕ ሻፍግ እግል ሊዱ እግሎም ጠልበው። ምናተ ርኢስ ሕኩመት አበ። እብሊታት ወአብ አስባብ ብዕድ ዕላቃት ተድለ ወመጅልስ እግል ልእኬ አንበተ።

• እምበል አእሊመ አንፋር መጅልስ አርትርየ፡ አስክ ወኪል ጋራት እርትርየ እት መጅልስ - ቅራን፡ ቆናስል ብሪጣንየ፡ አሜርስከ፡ ፈረንሰ፡ ጥልያን ወወኪል ሶዳን፡ ፈደሬሽን ልትከየድ ክምሰል ህለ፡ ለሸሬሕ ጥርዓናቶም ነድኦ ዐለው።

• እት ክእነ ለመስል ቴለል ወተጠውራቱ፡ እት ሰነት 1953 ለገብአ ናይ በደሎት አንፋር መጅልስ ሕርያን፡ ወልደኣብ ዕዉትመ ምን ለዐሌ፡ ተድለ ባይሩ ረፍደዩ። እለ መሰል ሐቱ ናይለ ሕኩመት ተድለ ባይሩ ትወድዩ ለዐለት ወደዲት ከዪድ ሕቁቅ ዲሞቅራጥያይ ተ።

## ዘዋል ሕኩመት ተድለ ባይሩ
• ትድለ ባይሩ እምበለ ' ምስል አንፋር መጅልስ ( አንፋር መሕበር ሕብረትመ ልግብኦ ) ለዐለ እግሉ ኢውፋቅ፡፥ ምስል አንደርጋቸውመ እት መናዘዐት ዐለው። አንደርጋቸው ምስል ከረ ቀሽ ዲሞጥሮስ ገብሬማርያም ለመስሎ ቴልየት ሕብረት እሙራም - ሕጉራም እንዴ ገብአ፡ ተድለ እግል ለኣውድቅ ከድም ዐለ።

• እት ሰነት 1955: ቀሽ ዲሞጥሮስ ለመርሐሖም መትቃውመት ተድለ ላቶም አንፋር መድጅልስ፡ አስክ ህጸይ ህይሌስላሴ እንዴ ጌሰው ጠርዐው ምኑ። ለጥርዓን እብ ክሱስ ተድለ ድድ ሽፍትነት ለአፍገረዩ አዋጅ ወልተ ' ብዑ ለዐለ አግቡይ ምል ' ክ ለለህድግ ዐለ። ህጸይ ህይሌስላሴ እግል ተድለ እት አዲስ - አበበ እንዴ ትላከዩ፡ “ ወከይል ሸዐብ ተአቀድብ ሐቆ ህሌከ፡ ምን ሰልጠከ ትሸነ ' ከ ’ ለልብል ትእዛዝ ህበዩ።

• እብ አሳስ እሊ ተውጂህ እሊ፡ ተድለ እት ዮም 18 ዩልዮ ሰነት 1955 እብ ገበይ ረስምየት ምን ሰልጠቱ ትከረ። ሐቆ ገሌ አምዓላት ህዬ ዐሊ ራድኣይመ ዐረ ' ዩ። ሺቪመት ተድለ ናይብ ናይ እንደርጋቸው ለዐለ አስፈህ ወልደንኪኤል ወርሰየ። ርኢስ መጅልስ ህዬ እብ ሕርያን እድሪስ መሐመድ ኣደም ገብአ።

• እት ሰነቱ ካልኣይ ሕርያን መጅልስ ገብአ። መጅልስ እርትርየ ህዪይ፡ እብ ከያነት ናይ አስፈህ፡ ቀሸ ዲሞጥሮስ፡ ወርኢስ ፖሊስ ለዐለ ኮሎኔል ( ህር ጀነራል ) ተድለ ዑቅቢት፡ ምን ቴልየት ሕብረት ክምሰል ልትመለእ ገብአ።

## ሐረካት ደረሰ ወሸቃለ
• እት ወሬሕ ማዮ ሰነት 1957 ደረሰ ቀ . ህ . ስ፡ እት አስመረ ድራሰት ህግየ አምሐርንየ እንዴ ትቃወመው፡ ሐቅ ገቢል እግል ልትሐሸም፡ አሴራር ሰላም ወደው። ለደረሰ፡ አግደ እበ ' ወልደኣብ እት ሰነት 1956 ምን ካይሮ ነሽሩ ' ለዐለ በርናምጅ ራድዮ ተእሲር ጋብአ እቶም ዐለ።

• ሐቆ ገሌ አምዓላት ለእድራብ ገሌ ደረሰ ብዕዳምመ ተሓበረዉ። እት መደይን ብዕድ ህይ ለዐለ። እት ደንጎበ ደረሰ ብዝሓም ተኣሰረው።

• እት ዮም 10 ማርስ ሰነት 1958 ፡ ሸቃለ ቃኑን ሽቅል ለሐዲስ እንዴ ትቃወመው እድራብ ወደው። እት አስመረ ህዪ 20.000 ለገብእ ሸዐብ ተሓበረዮም። መአሰሳት ህይ ትዳብአ። እተ ' እት አስመረ እግል ሰለስ አምዕል ለአተላለ እድራብ፡ ረብሸት ወዘብጥ ስለሕ ገብአ። እብ ስለሕ ናይ ፖሊስ ህይ ዐስሮታት ምን ሸቃለ ትቃተለው። ሐድ 80 ለገብኦ ህይጹ ተሓከረው። ሜርሐቶም ህዪይ ተኣሰረት።

• ፖሊስ ወድወ ለዐለው ዐዛብ እት ትትኬለም ክምሰል ጌሰት ህይ፡ ሜርሐት ሸቃለ፡ ጀማዐቶም እት ሽቅሎም አግል ተዐብሎ ሰበት ትላከው፡ ለሓለት ህድአት። ሐቆ ገሌ መደት ህይ መሕበር ሸቃለ ትመሰሐ። ቀደም አላመ እሊ ለመስል አድራባት ሸቃለ እት ባዜጹዕ፡ ዐሰብ ወከረን ጋብእ ዐለ።

• እሊ ለመስል ሐረካት ደረሰ ወሸቃለ እግለ ናይ 1940 ታት ናይ ቀበይል ወአድያናት ስያሰት ኢወጠንየት ለትዐደ ' ፡ እት ሐዲስ ዘበናይ መሕበራይ መጃሜዕ ለትአሰሰ ወዐይ ናይ ወጠንየት ስያሰት ወመትነዛም ወልደ። እሊ ህዬ እት ዐቦት ጅንስየት ወጠንየት እርትርየት ምስዳር ዐባይ ገጽ - ቀደም ዐለ። እት ሰነት 1958 ለትአሰሰት ሐረከት ተሕሪር እርትርየ ( ሐረከ አው መሕበር ሸውዐቴ ) ህይ ለትወቀለት ፍገሪት ናይለ እተ መደት ለህ ለትጠወረት ወጠንየት ዐለት።

## ሰኣላት
1. አስማይ ናይለ እት መጅልስ እርትርየ መቃወማት ለአስመዐው አንፋር መጅልስ ሳሙ።

2. አንፋር መጅልስ እብ ክሱስ መትአታታይ አቶብየ ለከትበዉ ጥርዓን ወለድወል ለአስኩ ነድአዉ ሳሙ።

3. እት ሰነት 1955 እት አካን ተድለ ባይሩ ወዐሊ ራድኣይ፡ ርኢስ ሕኩመት ወርኢስ መጅልስ ለገብአው መን ወመን ዐለው ?
ተእሪክ እርትርየ - 24 - ሕሰት ህድግ ወሰኣላት

በርናምጅ ህድግ መጃሜዕ

• ክል - ፈስል እት መጃሜዕ እንዴዱ ትካፈለት፡ ርኢስ ወከታ ' ብ እንዴ ሐሬት እብ አሳስለ አርእስ ለእሉ ትትህየብ ሕበር ተህድግ። መጃሜዕ UR ፍገሪት ህድጉ እንዴዲ ጨመ ' እት ፈስል ቀድም።

• ሐቱ ሕሰት 60 ደቂቀት እንዴዱ ተሐሰበት አግል ህድግ ለልትህየብ ወቅት 25 ደቂቀት ቱ። መጃሜዕ ተቃሪሩ ለቀድም እቱ ወቅት ህዪይ 35 ደቂቀት እግል ልግበእ ቀድር።

## ንቃጥ ህድግ መጃሚዕ
1. እት መደት ፈደሬሽን እርትርየ ናይ ኖሰ ህገጊ ረስም፡፣ መንዴረት፡ መጅልስ ወሕኩመት ዐለ እግለ። እሊ ተኣምሪታት ( ሲምቦልስ ) አሊ አደቀቦት ወጠንየት እርትርየ ሚ ተረት ክምሰል ዐለት እግሉ ህደጎ።

2. ደስቱር እርትርየ ዲሞቅራጥያይ፡ ወደስቱር አቶብየ ህጹ ናይ ንጉስ ጸንዒታይ ወሜልካይ ዐለ። አክል - እሊ ፈርግ ለበን ክልኤ ደውለት እብ ፈደሬሽን ዶል ልትሓበረ፡ እግል ልሳድፍ ለቀድር መሻክል ሕበር ህደጎ እቱ።

3. አስሉብ መትነዛም ሸቃለ እርትርየ፡ እት ዐቦት ጅንስየት ወጠን ወግድለ ስያሰት ለዐለት እግሉ ተረት ህደጎ።

4. ተረት መቃወመት አንፋር መጅልስ እት መደት ፈደራሽን ቀይሞ።

5. ምስጢራይ አግቡይ ነዘሞት ሐረከ መንፈዐቱ ወሕውና ' ሁ ምስል ግድለ እግል ሕርየት ወጠን እት ትቃርኖ ህደጎ እቱ።

6. ሕርየት እርትርየ እብ ክምሰለ ' ናይ ሰነት 1940 ታት ወ 1950 ታት ግድለ ስያሰት ሌጠ እግል ትምጸእ ትቀድር ዐለት መስለኩም ? ሕበር ህደጎ እቱ።
ተእሪክ እርትርየ - 22 - ሐረከት ተሕሪር እርትርየ ( ሐረከ )

## ለትትስኤ ፍገሪት ድራሰት
• እት ደንጎበ ናይ እሊ ምህሮ እሊ ደረሰ፡ እብ ክሱስ እሊ ለተሌ ንቀጥ ፈህም መአንብታይ እግልልርከቦ ልትሰአው።

• መትአሳስ ወአግቡይ መትነዛም ሐረከ

• ሕውነ ' ሐረከ

## መትአሳስ ሐረክትት ተሕሪር እርትርየ
• አወለይት ውሕደት ሐረክት እት ዮም 2 ኖሸምበር ሰነት 1958 እት ፖርትሶዳን ተአሰሰት። ምን መአስሰተ ህይ፡ መሐመድ - ስዒድ ናውድ፡ መሐመድ አል - ሐሰን ዑስማን፡ ዑስማን መሐመድ ዑስማን ወሳሌሕ እያይ ዐለው እቶም።

• ሐረከ እት ሶዳን ለትአሰሰት እቡ ሰበብ፡ እት እርትርየ እት ደነግብ ሕምሳታት ንዛም ፖሊስ ዓምም ሰበት ዐለ፡ ሐረከት ወጠንየት ውድየት ትጉብ ሰበት ዐለ ቱ። አግደ መባጹሕ ሐረከ እሊ ለተሌ ዐለ፡

1. ውሕደት ገቢል እርትርየ አከዶት ወዐቂብ

2. ሕርየት እርትርየ አምጽኦት

3. ንዛም ዲሞቅራጥያይ ከወኖት

• እት ሰነት 1959 ፡ ሐረክት እት ቀበት እርትርየ ወራታት ነዘሞት ገቢል አንበተት። ሳሌሕ እያይ እት ከረን ወበርከ፡ ያሲን አቀደ እት ከበሰ፡ ሰምህር ወደንከል እግል ልነዝሞ ትየመ ' መው። መትነዛም ሐረከት AN ምስጢር ዐለ። ቅያደት ኦኣመት እት ፖርትሶዳን እንዴ ገብአት፡ ውሕዳተ እት ዐድ ልግበእ ወካርጅ አብ ሰብ - ሰቦዕ ነፈር ለትነዘመ ዐለ። አንፋር ሐቱ ውሕደት ምነ ውሕደቶም ወኬን አንፋር ውሕዳት ብዕድ እግል ለኣምሮ ሐቅ ይዐለ አግሎም ወገበይ። ክል - ነፈር ውሕደት ህጹ ጀላብ ቀድየት ወጠን አግል ልትሰበል ልምሕል ወልትነዘም ዐለ። እብ ' ለ ገበይ እለ ' ፥ ሐረክት ምዋጥኒን ብዝሓም ነዘመት። ክል - ውሕደት እት ወቅት ሕዱ ' ድ እት ትትዋጀህ ጋራት ወሓላት ወጠን ተህድግ። እሊ ህዪ እግል ወዐይ ወፈዛዐት አንፋረ እት ዓበዮት ተረት ዐባይ ዐለት እግሉ።

## ሕውነ ' ሐረከ
• እት ፍንጌ ቅያደት ወፍንጌ እት ቀበት ዐድ ለትነዘመው አንፋረ ዕላቃት ወቅርብ ይዐለ። አብሊ ሰበብ እሊ ህይ፡ እግል አንበቶት ግድለ ስለሕ ውጡይ ለዐለ በክት እግል ትትነፈዕ እቡ ኢቀድረት።

• እት ቀበት እርትርየ እንግላብ እንዴ ወዲከ ሕርየት ዐለ ' ኖት ለዐለት እስትራተጅየት ሐረክ፡ እግለ ናይለ መደት ለህ ዋቁቄዕ አርትርየ ወፈደሬሽን እት ወግም ለኡቲት ይዐለት።

• ሓምድ እድሪስ ዐዋቴ እብ ስሜት ጀብህት ተሕሪር እርትርየ እት ሰነት 1961 ግድለ ስለሕ ዶል አንበተ፡ ብዝሓም ምን አንፋር ሐረክ እት ቖጀብህት ተሕሪር እርትርየ ተሓበረው። ተእሲር ስያሰት ሐረከ ህዪይ እት ለሐውን ጌሰ። ምናተ፡ አሊ በህለት፡ ሐረከ እት ግድለ ስያሰት ወጠን ወእት ዓበዮት ወዐይ ወፈዛዐት ገቢል ተረት ዐባይ ክምሰል ዐለት እግለ እግል ልትነሴ ኢወጅብ።

## ሰኣላት
1. ሐረከ እግል ሚ ቱ ምን እርትርየ እት ካርጅ ለትአሰሰት ?

2. እት ከርስ እርትርየ መነዝመት ሐረከክ ለዐለው ምዋጥኒን ሳሙ።

3. አግደ ሕውነ ' ሐረከ ዘርዝሮ።
ተእሪክ እርትርየ - 23 - መትከያድ ፈደራሬሽን ወወራር ባይን

## ለትትስኤ ፍገሪት ድራሰት
• እት ደንጎበ ናይ እሊ ምህሮ እሊ ደረሰ እብ ክሱስ እሊ ለተሌ ንቀጥ መፍሁም መአንብታይ እግል ለህሌ እግሎም ልትሰአው።

• መትከማካም እግል ከዪድ ፈደሬሽን

• መቃወማት እርትርዪን ድድ ምስዳራት ሕኩመት አቶብየ

• አዋጅ ወራር አቶብየ እት እርትርየ

## መትከማካም እግል ከዪድ ፈደሬሽን
• እት ወሬሕ ኖሸምበር ሰነት 1958 ፡ ሕኩመት አቶብየ መንዴረት እርትርየ ከሬት። እለ ምስዳር እለ ህይ እንቡተት ናይለ ተሚመ ለኢተር ' ፈ ’ ምሽዋር ገብአት። ሐቆ ገሌ እዋን እት ወሬሕ ማዮ ሰነት 1960 ፡ ‘ ሕኩመት እርትርየ " ለትብል ስሜት እንዴ ትከሬት፡ “ እዳረት እርትርየ " ትበደለት። ከትም ሕኩመት እርትርያመ እብ ናይ አቶብየ ትበደለ።

• እምበል እሊመ፡ እት ወሬሕ ሰብተምበር ሰነት 1960 ፡ አቶብየ እግል ክሉ መዳርስ እርትርየ ሐንቲ እዳረተ ኣቱቱ። አምሐርንየ ህይ ትግርንየ ወዐረቢ እንዴ ወርሰት ህግየ እርትርየ ረስምየት ገብአት። እሊ ክሉ ህይ፡ ድድ ናይለ ናይ መጅልስ - ቅራን ቀራር ፈደራሸን እት እንቱ ገብእ ዐለ።

## መቃወማት ድድ ምስዳራት ሕኩመት አቶብየ
• መሲረት ከዪድ ፈደሬሽን እት ሸዐብ መቃወማት ህረሰ። ደረሰ እግል ናይ አቶብየ እዳረት መዳርስ እርትርየ ትቃወመው። ፍገሪት እግል ናይ ህይ፡ 35 ምን ደረሰ እግል አር - ኣርበዕ ወሬሕ ተአሰረው።

• እት ወሬሕ ሰብተምበር ሰነት 1961 ሓምድ እድሪስ ዐዋቲ እብ ስሜት ደብህት ተሕሪር እርትርየ ግድለ ስለሕ እንቡት ዐለ። ጅ . ተ . አ እት እት 1962 እት አቅርደት ህዱም ቀናብል እተ ወዴት እቱ ወቅት፡ ሰለስ ምን ሰብ - ሰልጠት አቶብየ መይቶ እት ህለው፡ 62 ብዕዳም ህይ ተሓከረው።

• እት ሰነት 1962 አንፋር ሐረከ ለዐለው ገብሬመድህን ወመልህያሙ እት ቀሽ ዲሞጥሮስ ጀርቤ ቀትል ወደው። መጨርባይ ገብሬምድህን እንዴ ተሐከረ እት ዕያደት እተ ለዐለ እቱ ወቅት፡ ምስጢር እግል ኢለአፍግር እንዴ ቤለ ጸልዐቱ ኖሱ እንዴ ፈትሐ አርወሐቱ ቀትለ። ቀደም መትከያድ ፈደሬሽን ህጹ ሸዐብ አርትርየ እብሊ ለመስል አግቡይ መቃወመቱ ሸርሐ።

## ወራር አቶብየ እት እርትርየ
• አወይን ወራር እግል ክሉ መተቅብላይ ባይን ዐለ። እት ዮም 13 ኖሸምበር ሰነት 1962 ሰብ - ሰልጠት ሕኩመት እግል ክሎም ፖሊስ እርትርየ ዐዶም ነድአዎም። በደሎም ህጹይ አስመረ " ጦር - ሰራዊት " አቶብየ መልአወ። እምቢ ያሌ ሰው፡ ጥይት አግርሰው ( አቤኮ ለቤለ፡ ጠልገት አሉሹ ’) እት ልብሎ፣ ሸዋሬዕ ዶረው። ጥያራት አቶብየ እት ጀው እት ለዐውለ ሸዐብ እግል ለአብህጃ፳ ወጠነየ።

• ፈጅረተ ዮም 14 ኖሸምበር ሰነት 1962 መጅልስ እርትርየ እብ ጦር - ሰራዊት እብ ስድ ' ት እት ልትዐቀብ ትጀመዐ። አስፈህ ወልዴሚካኤል ህይ ተድለ ዑቅቢት እት ተል ' ዩ እት ቀበት መጅልስ አተ። እተ እብ አምሐርንየ እግል መድጅልስ ለህበዩ ወዐዝ፡ እርትርየ እት አቶብየ ክምሰል ተሓበረት ወፈደሬሽን ክምሰል ትከየደ ሸርሐ። አንፋር መጅልስ እንዴ ልትሰአሎም አለቡ፡ ኤታኑ መትከባቶም ሐመደዮም። ፈደሬሽሸን ህጹይ እብ ክእነ ገበይ ትከየደ። አእርትርየ ህጹ ሐንቱቴ ናይ አቶብየ ምልክ ቫምል አቴት።

• እት አስመረ ለዐለው ሜርሐት ሐረክ፡ እሊ እንዴ ትቃወመው አሴራር ዋሴዕ ነዘመው። ለአሴራር፡ ፖሊስ ፈንጠረዉ። ብዝሓም ምን ሜርሐት ወአንፋር ሐረከ ክምሰል ከረ መሕሙድ እስማዒል፡ ሳሌሕ እያይ፡ ሙሰ አፍሖ፡ ትኩእ ይሕደጎ፡ ከሕሳይ በህልቢ፡ ወልዴሚካኤል አብረህ ወተክላይ ገብሬስላሴ ህዪይ ተኣሰረው። እሊ ክእነ እት እንቱ ህጹይ ሸዐብ እንዴ ቀደ '/ መ ድድ እስትዕማር አቶብየ ስለሕ እንዴ ጸረ እግል ሕርየት ወጠን ሰውረት ህሩስ ዐለ።

ሰኣላት

1. ስሜት “ ሕኩመት እርትርየ " ም እት እዳረት አርትርየ ለትበደለት እቱ ወመንዴረት እርትርየ ለትከሬት እቱ ወሬሕ ወሰነት ወሰበቡ ሽርሖ።

2. ረድ - ፍዕል ሸዐብ እርትርየ እት መትከያድ ፈደራሸን ከፎ ዐለ ?

3. ፈደሬሽን ሚ ዶል ወእብ ከፎ እብ ገበይ ረስምየት ትከየደ ?

ከረርም:ተእሪክ እርትርየ
ተእሪክ እርትርየ - 28 - ናይ አቶብየ ፊራሮ ሲያሰት ወዕስክርየት

## ለትትስኤ ፍገሪት ድራሰት
• እት ደንጎበ ናይ እሊ ምህሮ እሊ ደረሰ እብ ክሱስ እሊ ጋራት ፈህም መአንብታይ እግል ልርከቦ ልትሰአው።

• መቃወማት ወግብሃታት ገቢል ድድ እስትዕማር ወናይ ሒለት ረድ - ፍዕል ምን ጀህት አቶብየ።

• ናይ አቶብየ ፊራሮ አስረቶት (Scorched Earth) እት ገቢል እርትርየ ወለሰበበቱ ብቆት

## መቃወማት ወግብሃታት ገቢል ወከያነት አቶብየ
• - ሓለት ሐረ ' ት ( ሜዳን ) እርትርየ ገበይ ኢራትዐት ጻብጠት እተ ለዐለት መደት፡ እት አስመረ ወመደይን ብዕድ ለዐለው ንዙማም ጀ.ተ.እ.፡ ገቢል ነዝሞ ዐለው። መቃወማት ደረሰ ህጹይ እት ዘይድ ወልትደቀብ ገይስ ዐለ።

• እት ወሬሕ ማርስ ሰነት 1965 ኣላፍ ደረሰ አስመረ እት ሸዋሬዕ እንዴ ፈግረው፡ ወራር ወዐሚም አቶብየ እግል እርትርየ ሰቀው። እሊ እግል አቶብየ ሰበት አብህቖጀየ፡ ሕክም ህይሌስላሴ አግል አሊ አሴራር ሰላም እሊ፡ አምኣት ደረሰ እንዴ አስረ ረድ - ፍዕል ህበ እቱ። ጠለብ ናይለ አሴራር ለወደው ደረሰ ህዜ፡ -

1. መነዘመት መጅልስ - ቅራን ወራር አቶብየ እት እርትርየ አግል ትስቀቅ

2. ለመጽእ በክት እርትርየ ለለሐድ ' ድ እስትፍተአ ( ሕርያን ገቢል ) አግል AMA

3. ዐሳበከር አሜርከ ወእስራኤል ምን እርትርየ አግል ልፍገሮ ወመዐስከር ቃሃሣው እግል ልትደበአ

4. ክሎም እብ ስያሰት እሱራም ለዐለው ምዋጥኒን እግል ልትፈትሖ

5. ደብእ መሳኔዕ እግል ልብጠር ለልብል ዐለ።

• ሐቆ እሊ ሐደስ እሊ፡ ፍንጌ ከርስ አስመረ ወ ጀ . ተ . አ . ዱቅሪ ከጥ መትራካብ ትከለቀ። እት ሰነት 1966 At ጃምዐት አዲስ - አበበ ነዘሞት ንዛም ጀተ . አ . ለአሰሰው ወሐር እት ማርሒት ሰውረት ተረት ዐባይ ለዐለት እግሎም ብዝሓም ምዋጥኒን ደረሰ ዐለው።

• እት ሰነት 1965/1966 ቀደሜሁ ለኢትረአ ሐረካት ዋሴዕ አት መደይን ገብአ። ዐሚም ወዐዚግ ምን ጀህት አቶብየ ክምሰል በዝሐ ህይ፡ ብዝሓም አስክ ሰውረት ፈግረው።

• እሊ ለመስል ሐረካት ገቢል ዋሴዕ እግል ሕክም ህይሌስሳላሴ፡ እግል ሰውረት እርትርየ ሐረክት ሽፍትነት ወልኡክ ዐረብ እግል ለአተምስለ ወድዩ ለዐለ ወራታት ዐልገት እት እንቱ ቁቡሉ ዐለ። እለ ሓለት እለ፡ ፈሸል ቅወት ፖሊስ እት አብደዮት ሰውረት እርትርየ ክምሰል ትወሰከ እተ፡ አቶብየ እት እርትርየ ለዐለት እግለ ሒለት ዐስክርየት እግል ተአዚድ ወተዓቤ ትጀበረት። እት ገሌ ደዋይሖታት እርትርየ ህይ፡ አዋጅ ሓለት ብቆት አወጀት።

• ሸዐብ እርትርየ እብ ሕድ እግል ለአብድዉ፡ ሸባብ ወእብ ፍንቲት ክስታን ውላድ ከበሰ እንዴ ዐስከረው ሐቱ ድድ ሰውረት ( Anti Guerilla ) ለትትትሓረብ ውሕደት ናይ ኮማንዶ አሰሰው። እሊ እብ ለመድ ከሞንዶስ ልትበህል ለዐለ ሰውረት ቅድረት እሰርኤል ለድሩባሙ ዱሽ ዐለ። አወሳይ ፎጅ ናይ ከሞንዶስ እት ወሬሕ ሰብተምበር ሰነት 1964 ክምሰል ትከረጀ፡ ምን አምዕል ተክሪዱ እንዴ አንበተ፡ አስክ ሰነት 1975 እተ ድድ ሰውረት እርትርየ ገብእ ለዐለ ናይ አቶብየ ፊራሮታት ዐስከሪ ለዴሽ ለእሙር ለመትሓርባይ ገብአ። ስያሰት አቶብየ ለሳብተት፡ እግል ሸዐብ እርትርየ እብ ዲን ወቀበይል እንዴ ፈናቱከ ጀላብ ሐቂ እብ ሕበር ክምሰል ኢቀንጽ ውድየት + ለዐለት። ረድ - ፍዕል ሸዐብ- እርትርየ አእትለ፡ ዴረይት ወዋድየይት ስያሰት አቶብየ እለ ህይ፡ እብሊ ለተሌ ናይለ መደት ለህ ውሕደት ለጠልብ ሕላይ እግል ልትሸረሕ ቀድር።

አስላማይ ክስታናይ ወዲ ቆለ ደገ

ንምኽሪ ጸላኢ ኣይተሀቦ ዋገ

አይተሀቦ ዋገ ከይትኾኖ ዕዳገ

## ናይ አቶብየ ፊራሮ አስረቶት
• እት ሰነት 1967 አቶብየ ሰውረት እርትርየ እግል ተአብዴ ፊራሮ አስረቶት (scorched earth) አትበገሰት። ለወራር እት ወሬሕ ማርስ ሰነት 1967 ተአንበተ። አስክ እሊ ወቅት እሊ እት እርትርየ ዎሮት ብርጌድ ናይ ካልኣይ ( ክፍሌ - ጦር ) ሌጠ ዐለ። እተ መደት ናይለ ወራር ለዋሴዕ ታርፋት ምኑ ለዐለየ ክልኤ ብርጌድ ናይለ ( ክፍሌ - ጦር ) መ እርትርየ አተየ። እትሊ ወራር እሊ፡ ከሞንዶስመ መጠር ጦር - ሰራዊት እንዴ ገብአው ሻረከው።

• እትሊ ናይ ሰነት 1967 ወራር አብደዮት ሰውረት አምኣት ደገጊት ረአሱ - ቀደም ልትደከክ እት ህለ፡ ኣላፍ ምን በርጌስ ሸዐብ ህይ ትቃተለው። እት በርኩ - ለዓል ሌጠ 62 ድጌ ነደው። ሐድ 300 ትንፋስ ህይ ትቃተለው። እት ህዘሞ የም - አለቡ ደገጊት ነደ '’ ወዝያድ 253 ነፈር ሞተው። እምበል እሊመ እት ሰንሒት ወሳሕል 30 ድጌ ነዶ ’ እት ህለው፡ የም - አለቡ ገቢል ህይ ትቃተለ። እት ሰምህርመ ዱዴሽ አቶብየ 115 ምን ሸዐብ ቃተለው። እብሊ ናይ አስረቶት ፊራሮታት ናይ ዴሽ አቶብየ ሐድ 30 አልፍ ለገብእ ሸዐብ አስክ ሶዳን ለጅአ። ለሰልፋይ ፎጅ ናይ ለድእ አስክ ሶዳን እት ገብእ፡ አስክ አምዕል ሕርየት እት ሶዳን ወድወል ብዕድ ናይለ ለጅአ ሸዐብ እርትርየ ብዝቈ 500 አልፍ በጽሐ።

## ሰኣላት
1. እት ናይ ሰነት 1965 አሴራር ደረሰ ለቀደመዉ ጠለባት ሚ ዐለ ?

2. ሕክም ህይሌስላሴ እት ክፍለት 1960 ታት፡ ሸዐብ እርትርየ እንዴ ፈናተ እግል ለአስተዕምሩ ለትነፈዐ እበ ስያሰት ሚ ዐለት ? መባጽሐ ህዬ?

3. ፊራሮ አስረቶት ( ስኮርችድ ኤርዝ ) ሚ በህለት ቱ ?
ተእሪክ እርትርየ - 30 ሕሰት ህድግ ወሰኣላት

በርናምጅ ህድግ መጃሜዕ

• ክል - ፈስል እት መጃሜዕ እንዴ ትካፈለት፡ ርኢስ ወከታብ እንዴ ሐሬት አብ አሳስለ አርእስ ለእሉ ትትህየብ ሕበር ተህድግ። መጃሜዕ ህጹ ፍገሪት ህድጉ እንዴ ጨመ ' እት ፈስል ቀድም።

• ሐቱ ሕሰት 60 ደቂቀት እንዴዱ ተሐሰበት እግል ህድግ ለልትህየብ ወቅት 25 ደቂቀት ቱ። መጃሜዕ ተቃሪሩ ለቀድም እቱ ወቅት ህይ 35 ደቂቀት እግል ልግበእ ቀድር።

## ንቃጥ ህድግ መጃሻሚዕ
1. እብ ዛህር ልግበአ ወስቱር መቃወማት ለሸሬሕ ሐልየት እት ዓበዮት ወዐይ ወጠናይ ወእት ከሊቅ ንየት ግድለ ናይ ሰኖታት ተጃሪብ ወተእሲር ዐለ እግሉ። እብ ከፎ ? ሕበር ህደጎ እቱ።

2. ሜርሐት ጀብህት ተሕሪር እርትርየ “ ሰውረት እርትርየ ዝያድ ዎሮት ተንዚም ኢትክህል " ለልብል መባጥር ዐለ እግሎም። እትሊ መባጥር እሊ ለብኩም ቱ መፍሁም ሕበር ህደጎ እቱ።

3. መትአሳስ መናጥቅ ምስለ ' ዋቁዕ ናይ ሓለት እርትርየ ለገይስ ይዐለ እንብል። እግል ሚ ? ሕበር ህደጎ እቱ።

4. እት እርትርየ ምነ ተርፍ ( ውርስ ) ሐርብ ወአስትዕማር ላቱ ሓላት ዎሮት ዐለዮ ቱ። ዐለዮ እት መሕበራይ ወእቅትሳድያይ ተክዊን ሸዐብ እርትርየ ለወደዩ ተእሲር ሚ ክምሰል ቱ ህደጎ።

5. መትነዛም እርትርዪን ደረሰ ግድለ ወጠን እት ዐወቶት ተረት ዐለት እግሉ። አምሳል እት ተህይቦ አፍህሞ።
ተእሪክ እርትርየ - 33 - አወላይ ሙእተመር ቅዋት ተሕሪር እርትርየ

## ለትትስኤ ፍገሪት ድራሰት
• እት ደንጎበ ናይ እሊ ምህሮ እሊ ደረሰ እብ ክሱስ እሊ ለተሌ ጋራት ፈህም መአንብታይ እግል ልርከቦ ልትሰአው።

• አወሳይ ሙእተመር ቅ . ተ . እ . ወአትሐዘዮቱ

• ወጠናይ ዲሞቅራጥያይ ኤታን ስያሰት ወመሕበራይ፡ እቅትሳድያይ፡ ስያስያይ ወዐስከርያይ ስያሳት ወክጠጥ

• ቅ . ተ . እ . እት ወሬሕ ዩናይር ሰነት 1977 እት ፈሕ ( ሳሕል ) አወላይ ሙእተመር ተንዚመ ወዴት። እትሊ ለሐድ 200 ምን ወከይል ጅኑድ ወገቢል እተክምሰልሁመ ናይ 6 ደውለት ለአይክ ወወከይል ናይ እት ግዋሬነ ወክለ፡ ' አዲነ ለልትረከብ ተናዚም ሕርየት ወናይ ተቀድም ሓዛብ ለሐድረዉ ሙእተመር፡ ቅተአእ ጋራት ተንዚም፡፣ ሰያሰት፡ እቅትሳድ፡ ዕስክርየት። ናይ ዓዳት ወመሕበራይ ጋራት እንዴ ረፍዐት ህድገት። መምሬሕ ተንዚም ለገብእ ወጠንያይ ዲሞቅራጥያይ ኤታን ወደስቱር ተንዚም ጀ.ሸ. እንዴ ቀየመት ሸክል ተንዚም ሐዲስ ወቅያደቱ ሐሬት።

· እብ አሳስለ ሙእተመር ለአፈግረዩ ወሳደቀዩ ሸክል ተንዚም ለሐዲስ፡ 37 ነፈር ሳብታም ወስስ መትበድለት አንፋር እብ ዓመት 47 ነፈር ለቡ መጅልስ - መርከዝያይ፡ 11 ነፈር ለቡ መክተብ - ስያስያይ፡ ረመዳን መሐመድ - ኖር ርኢስ ወኢሰያስ አፍወርቂ ናይብ እንዴዱ ገብአው ተሐረው እቱ።

· ምነ ' ዐቤት ፍገሪት ናይ አወሳይ ሙእተመር፡ ሳደቆት ወጠንያይ ዲሞቅራጥያይ ኤታን ተንዚም ዐለ። ለኤታን ሕርየት ወጠን፡ ዐዳለት ወዲሞቅራጥየት እግል አከዶት ገብእ ለዐለ ግድላታት ሸዐብ፡ ዲሞቅራጥየይ መምሬሕ ዋቄቁቄ ለከድም ዐለ። ገሌ ምነ አግደ መባጹሕ ናይለ ዲሞቅራጥያይ ኤታን ህዪ፡

1. ሕኩመት ዲሞቅራጥየይት አሰሶት

2. ምን መትኣታይ አደይ ውላድ ካርጅ ለላጹሕ እት ትንክበ - ኖስ ለብኑይ ወአብ በርናምጅ ለልትዋሌ ወጠንያይ ንዛም እቅትሳድ አሰሶት

3. ዓዳት፡ ተዕሊም፣ ተክኖሎጂ ወዓፍየት አጠወሮት

4. መሕበራይ ሐቅ ናይ ሸቃለ፡ አዋልድ - አንሳት ወራድኢት መሐበረይት ለተአትሐዝዮም ጀሃት ዐቂብ

5. ውሕደት ቆምያት አተረዶት ወመሳዋተን አመርደዮት

6. ዴሽ ሸዕቢ ትሩድ አሰሶት፡ እተ ጀላብ ሕርየት ወጠን ለወድየ ግድለ ስለሕ ህይ እስትራተጅየት ሐርብ ገቢል መተ ' ብዖት

7. ሐቅ ዲን ወቀናዓት አከዶት

8. ናይ ሰላም ወገዘ ለአለበ ስያሰት ካርጅየት መተ ' ብዖት

· እብ ዓመት ለኤታን፡ ሕርየት ወጠን እንዴ አከደ እት መዕየ እርትርየ ለዐለ ኢሱዉይ መሕበራይ፡ እቅትሳድያይ ወስያስያይ ዕላቃት ተቅዪር ሻምል ለለአወዴዲ ዲሞቅራጥያይ ንዛም ስያሰት እግል አሰሶት ለለአቀድር ወጠናይ ዲሞቅራጥያይ ኤታን ረስመ ወየመመ።

· እምበል እሊመ ለሙእተመር ስሜት ቅዋት ተሕሪር እርትርየ፡ እት ደብህት ሸዕብየት ተሕሪር እርትርየ እንዴ በደለየ፡ መንዴረት ጀ . ሸ . ተ . እ . አትዳለ። ልሳን ረስሚ ናይለ ተንዚም ለትገብእ፡ “ መሪሕ "( ሕሳል ) ለትትበህል መጀለት እት ክል - ወሬሕ እግል ትትጠበዕ፡ ‘ ዐውቴ እግል ገቢል " ህይ ስቅራት ናይለ ተንዚም እግል ትግበእ ቀረረ።

· መስአለት ውሕደት ወጠን እበ ' ከስስ፡ ለሙእተመር “መባጼሕ እስትራተጅያይ " ለለሐስበ ' ውሕደት ተናዚም ካምለት ወሻምለት እአግል ትትመም፡፣ ጀብህት ሕበር አሰሶት ለሴሰት ገበይ ወወሲለት ክምሰል + እተበተ። እት መጃል ዕስክርየትመ፡ ለሙእተመር ምድር እብ ሑድ - ሑድ ሐረሮት ለልብል ስትራተጂ ረታዐቱ ሐቆ አከደ እግል ለአተላሌ ቀረረ። ወእብሊ ለሙእተመር ሰለስ ታክያት ለቡ ስትራተጂ ዐስከርያይ ከጠጠ።

1. ሸፍ - ሳብት (Positional Warfare) ለትሐረረ አካናት አባይ እግል ኢልዝበጡ ወኢለዐቅብሉ ካፍሖት ወመዐሳክር አባይ ደውሸቭት ወምድር ወሰብኡ እብ ሑድ - ሑድ ሐረሮት።

2. ሸፍ - ምትሐርካይ ( Mobile Warfare ) እት - ሸብህ ሕሩር ሳቱ አምዳራት ( ደዋሒ ) እት ትትሐረክ አባይ እግል ልክረዕ ለኣመመ ሸፍ ወጌራታት ውድየት።

3. ዘቢጥ ወፈጊር (Guerrilla Warfare) ሐንቱቲ ሐንቱ ምልክ አባይ እተ ህለ አካናት ለልትረከብ መካዝን ጃዝ፡ መካዝን ሴፈ ወጽዋር ወብዕድ ናይ አባይ አርዛቅ ዕስክርየት ወእቅትሳድ ለእስቡት አካናት ዘቢጥ ወደመሮት።

## ሰኣላት
1. አትሐዘዮት አወላይ ሙእተመር ተንዚም ቅዋት ተሕሪር እርትርየ ሽርሖ።

2. እት አወሳይ ወጠናይ ዲሞቅራጥያይ ኤታን ምነ ' ህዩብ ለህለ መባጹሕ ሐምስ ስመው።

3. ፍንጌ ሸፍ - ሳብት፡ ሸፍ - መትሐርካይ ወዘቢጥ ወፈጊር ለህለ ፈርግ ወድሐ።
ተእሪክ እርትርየ - 35 - ሕሰት ህድግ ወሰኣላት በርናምጅድ ህድግ መጃሜዕ

· ክል - ፈስል እት መጃሜዕ እንዴ ትካፈለት፡ ርኢስ ወከታብ እንዴ ሐሬት እብ አሳስለ አርእስ ለእሉ ትትህየብ ሕበር ተህድግ። መጃሜዕ ህይ ፍገሪት ህድጉ እንዴዲ ጨመ ' እት ፈስል ቀድም።

· ሐቱ ሕሰት 60 ደቂቀት እንዴ ተሐሰበት እግል ህድግ ለልትህየብ ወቅት 25 ደቂቀት ቱ። መጃሜዕ ተቃሪሩ ለቀድም እቱ ወቀት ህዬ 35 ደቂቀት እግል ልግበእ ቀድር።

## ንቃጥ ህድግ መጃሜዕ
1. ሐርብ ሕድ ፍገሪት ናይለ መካፍላይ ወመፈናትያይ ላቱ ከጥ ስያሰት ዐለ። ህደጎ እቱ።

2. መደት ረብሸት ለትትበህል ምን ሰነት 1975-76 ለዐለት መደት እት ናይ ሕበር ፊቃዶታት ( Collective Memory ) ናይ እርትርየ ሰኒ እምርት ተ። እት ደዋይሕኩም እብ ክሱሰ ለልትህደግ ጋራት ናቅሸ።

3. ‘ ሰውረት ወጠንየይት ዲሞቅራጥየይት ሻምለት " ተ፡ ልትበህል አት ህለ ከፎ ቱ ? ሕበር ህደጎ እቱ።

4. መጠር ምስል ግድለ ስለሕ ተቅዪር መሕበራይ አግል አምጽኦት ለገብአ አጽጉም ወአሽቃል፡ ሰውረት እርትርየ አግል ትትዐወት ለዐለት እግሉ ተረት ሕበር ህደጎ እተ።
ተእሪክ እርትርየ - 37 - ሐሶሳይ ሐርብ - ሕድ ምን ሐዲስ ወመትፈንጣር ጀ . ተ . እ .

## ለትትስኤ ፍገሪት ምህሮ
· እት ደንጎበ ናይ እሊ ምህሮ እሊ ደረሰ እብ ክሱስ AA, ATA ጋራት ፈህም መአንብታይ እግል ልርከቦ ልትሰአው።

· አስባብ ሐሶሳይ ሐርብ ሕድ ምን ሐዲስ

· መሲረት ወፍገሪት ሐርብ ሕድ

· መትፈንጣር ጀብሀት ተሕሪር እርትርየ

· ሐቆ ውፋቅ 20 ኦክቶበር፡ ጀተ . አ . ወጀሸ . ተእ . እብ ክሱስ ተግበሮት ወራታተን እት ፍዕል እግል ልህደገ እት ወሬሕ አፕሪል ሰነት 1978 መዋጀሃት እንቡታት ዐለየ። ፍገሪት ናይ እሊ ህጹይ፡ ክልኢቱ ለተናዚም እግለ ' ውፋቅ እት መዓል እግል ለአውዕል ናይ ሕበር ቅያደት ስያስየት ለዓሊት፡ ናይ ሕበር ዐስከርያይ፡ ናይ እዕላም፡ ናይ እቅትሳድ፡ ናይ መሕበራይ ጋራት ልጃቛን ወናይ ወኪል ካርጅየት እግል ልከውነ፡ እት መጃል ዕስክርየት መትሳዳይ ወአትመሳናይ ነሻጣተን አግል ለህሌ ትዋፈቀየ። ለናይ ሕበር ቅያደት ስያስየት ለዓሊት ህዬ እት ሰነት 1979-1980 ለውፋቅ እት መዓል እግል ተአውዕል፡ ውሕደት ክልኢቱ ተናዚም እግል ተአትምም መዋጀሃት ህድግ አንበተት።

· እብ ድድ አሊ ሰእየትመ ለለአወዴ አሸይር ኬር፡ ፍንጌ ክልኢቱ ለተናዚም እርትርየ ለዐለት ዕላቀት ረአሰ - ቀደም እግል ትትበተክ ለቀሰበ መፈናቲት ስያሰትመ ዐለ።

· ዕላቃት ክልኢቱ ተናዚም ምን ክፍለት ሰነት 1980 እንዴ አንበተ፡፥ ምን እኪት እተ ትመክረህት ደረጀት በጽሐ። እት ዮም 6 ዩንዮ ሰነት 1980 ገሌ ውሕዳት ዴሽ ጀ . ተ . እ . እግለ እት ቅብለት ደንከል እት እንገል ለዐለየ ውሕዳት ዴሽ ጀ.ተ.እ. እንዴዲ ዘብጠየ መስከበን አጠለቀያህን።

· እግለ ' እኪት እተ ’ ትወቀለት ደረጀት ለአብጸሐ ሰበብ ብዕድ ህዬ፡ ለእብ አሳስ ውፋቅ ክልኦት ለተንዚም እት ቅብለት ሳሕል መጠር ዴሽ ጅ . ሺ . ተ . እ . ሻፋ ' ት ለዐለየ ክልኤ ብርጌድ ጀ . ተ . አ . እግል ዴሽ ጅ . ሺ . ተ . እ . እንዴ ኢለአስእለ፡ ድፈዕ እንዴ ጠለቀየ አንሰሐበየ ወአእግል አባይ ገበይ ፈትሐየ እግሉ።

· ሐቆ እንሰሓብ ዴሽ ጀ.ተ.እ . ምን ሳትሮታት ቅብለት ሳሕል፡ ለአከይ - መቅሬሕ ደረጀት ምነ ኢሰኔ በጽሐ። ወእብሊ ሐርብ ሕድ ምን ሐዲስ ሐሶሰ።

· እሊ ለዐል ለትሸረሐ ለዱቅሪ አስባብ ሐሶሳይ ሐርብ ሕድ ምን ሐዲስ እግል ልትበህል ምንመ ቀድር፡ ለአግደ ሰበብ ላተ ለእት ቅያደት ጅ.ተ . እ . ለዐለው ድድ ውሕደት ለባጥራም አግደ ጀሃት ቶም ለዐለው።

· ለሐርብ እት ለአተላሌ መነዘመት ድወል ዐረብ እት ቱኒስ ዓሲመት ቱኒዝየ፡ ተናዚም እርትርየ እት ሕድ ለዜርን ወውሕደት ለለአወዴ እጅትመዕ ጠልበት። እተ እጅትመዕ ሐርብ - ሕድ እግል ልብጠር፡ አትማራር ወአትካፍኦት ሕድ እብ ፕሮፖጋንደ እግል ልብጠር ወእተክምሰልሁመ ሄራር ውሕደት ተናዚም አርትርየ ለትራቅብ ወታ ' ቤዕ ልጅነት እግል ትትከወን ለልብል ቀራራትመ ምን ፈግረ፡ እግለ ልዒ ለዐለ ሐርብ ላተ እግል ለአብጥሩ ኢቀድረ። ሐርብ - ሕድ ህዬ አተላለ። እት ወሬሕ አጉስቶስ ሰነት 1981 ህዬ ዴሽ ጅ . ተ . እ . እት ሰኬ ምድር ሶዳን አተ። እት ሶዳን ህዬ ሕኩመት ሶዳን ስልሑ አክሬቱ።

· ጀ . ተ . እ . እት ሶዳን እት የም - አለቡ ኖስ - ኖሱ መቅሬሕ ለአለቡ ወሕድ ለልትኣተል ከረርም ትካፈለት። ወአብሊ ህለዮት ጀብሀት ተሕሪር . እርትርየ. አክተመ።

## መትፈንጣር ጀ . ተ . እ .
· ክምሰለ እሉ ሀደግነ፡ ካቲመ ጅ . ተ . እ . እብ ሰበብለ ምስል ጅ . ሸ . ተ . እ . ለጸምደቱ ሐርብ ምንመ ትሻፈገት፡ ዝያድ ክሉ ላተ አስባብ መትፈንጣር ጀ ተ . አ . መሻክል ከርሰ ዐለ።

· ፍንጌለ አግደ ሜርሐተ ለዐለ ክሳፍ፡ ምን ሒን እት ሒን ልትርኤ ወበይን ዐለ። እት ሰነት 1976 ፡ ‘ ፋሉል ” ለልትበህል ቅያደት ጅ . ተ . እ . ለረፍደ ክራም ክምሰል አብህዘ ህዬ ለክላፍ ርሽመቱ በጽሐ። ምን ተውሊደት ጀ .ተ . እ . እንዴ አንበተ እት ምግብ ቅያደት ናይለ ተንዚም እንዴ ትከለቀ ለአተላሌ ለዐለ ጅግራታት፡ አተል ወመትፈናታይ ( ሕዝብ ሽቅል፡ እስላምየት፡ ማናያም፡ ሕዝብ በዐስ ወብዕድ ) ወእሉ እንዴ ተለ ለመጽአ ዐሚም ወብሒት ናይ ዎሮት ቤልሳይ - ሐር ወመካፍሳይ ላቱ ክራም ቱ።

· እሊ ናይ ከርስ ክላፋት ወመሻክል፡ ጀ.ተ.እ. ሶዳን ክምሰል አቴት፡ እግል ልትዐገል ወገጽ - ሐር እግል ለዐቅብል ለኢትቀድር ደረጀት ትኬለመ። ወእብሊ ለተንዚም ለትፈናተ ስያሳት ለወክል መጃሜዕ ፈርተከዩ።

## ሰኣላት
1. ሰበብ ሐሶሳይ ሐርብ - ሕድ ምን ሐዲስ ሽርሖ።

2. ፍገሪት ሐርብ - ሕድ ለሐዲስ ሽርሖ።
ተእሪክ እርትርየ - 40 - ሕሰት ህድግ ወሰኣላት

## በርናምጅድ ህድግ መጃሚዕ
· ክል - ፈስል እት መጃሜዕ እንዴዱ ትካፈለት፡ ርኢስ ወከታብ እንዴ ሐሬት እብ አሳስለ አርእስ ለእሉ ትትህየብ ሕበር ተህድግ። መጃሜዕ Ve ፍገሪት ህድት እንዴ ጨመ ' እት ፈስል ቀድም።

· ሐቱ ሕሰት 60 ደቂቀት እንዴ ተሐሰበት እግል ህድግ ለልትህየብ ወቅት 25 ደቂቀት ቱ። መጃሜዕ ተቃሪሩ ለቀድም እቱ ወቅት ህይ 35 ደቂቀት እግል ልግበእ ቀድር።

## ንቃጥ ህድግ መጃሚዕ
1. ሰውረት እርትርየ ለነስአተ ምስዳር እንሰሓብ፡ ራትዐት ዐለት መስል እትኩም ? እግል ሚ ?

2. ፍንጌ ጀብህት ተሕሪር እርትርየ ወጀብህት ሸዕብየት ተሕሪር እርትርየ ለቀንጸ ሐርብ ሕድ አግል ልትሳሬ ቀድር ዐለ መስለኩም ? ሕበር ህደጎ እቱ።

3. ከልፍየት እት ዐወቶት ናይለ ትራየመት ግድለ ገቢል ለበ ተ ተረት ህደጎ እተ።

4. " ለመጽአ ዌራይ ምን መጽእ፡ ሃብ ሰውረት እግል ልቅለዩ ቱ " እተ ትብል ስቅራት ለትወክል ሓለት ኤማን ወደሚር ( Psyche ) እሱ ' ስ ለዐለ መዳሊት ምቈርበት ወገቢል እርትርየ ድድ ሳድስ ወራር ዐለ። መዳሊት መዕነውየት ወኤማን እት ዐውቱ ለቡ ተ ተረት፡ ሳድስ ወራር መሰል እንዴ ወዴኩም ህደጎ እቱ።
ተእሪክ እርትርየ - 44 - ሕሰት ህድግ ወሰኣላት

## በርናምጅ ህድግ መጃሜዕ
· ክል - ፈስል እት መጃሜዕ እንዱ ትካፈለት፡ ርኢስ ወከታ ' ብ እንዴ ሐሬት እብ አሳስለ አርእስ ለእሉ ትትህየብ ሕበር ተህድግ። መጃሜሚዕ ህዬ ፍገረት ህድጉ እንዴ ጨመ ' እት ፈስል ቀድም።

· ሐቱ ሕሰት 60 ደቂቀት እንዴ ተሐሰበት እግል ህድግ ለልትህየብ ወቅት 25 ደቂቀት ቱ። መጃሜዕ ተቃሪሩ ለቀድም እቱ ወቅት ህዪ 35 ደቂቀት እግል ልግበአ ቀድር።

## ንቃጥ ህድግ መጃሚዕ
· መርሐለት ካፍሖት እግል ሰውረት እርትርየ እት መርሐለት ህችም እግል ትትዐዴ ሚ ተረት ዐለት እግለ ?

· እት ካልኣይ ወናይ ውሕደት ሙእተመር እት ስያሳት ወኤታን ጅ . ሺ . ተቃዪር ገብአ። እግል ሚ ቱ ዎሮት ተንዚም እብ ትሉሉይ እት ኤታናት ተንዚሙ ተቃዪር ወአትሳናይ ለለአትሐዝዩ ?

· ባሲል ደቪድሰን፡ እግል ዐመልየት መትደውሻሽ ናደው እዝ ምስል መዕረከት ድይዩን ብይን ፉ ክምሰል ቃረነየ ርኤነ። አለ ቅርነ እለ ራትዐት ተ ትብሎ ? ሕበር ህደጎ እተ።
ተእሪክ እርትርየ - 5 - ምን 17-19 ዘበን ለዐለ ቴለል እለ ናይ አዜ እርትርየ

## ለትትስኤ ፍገሪት ድራሰት
• እት ደንጎበ ናይ እሊ ደርስ እሊ ደረሰ እብ ክሱስ፡ -

• ምን 17-19 ዘበን ለዐለ ቴለል ተጠውራት ስያሰት ፈህም እግል ልርከቦ ልትሰአው።

## 5.1 ከበሳታት እርትርየ
• ምን 17-19 ዘበን ‘ ምድር - በሐር " አው ’ መረብ - ምላ ' ሽ " ልትበህል ለነብረ ምድር ከበሳታት፡ በሐር - ነጋሻት እት ድባርወ እንዴ ገብአው መርኩዙ ነብረው። ምስል መምለክት አምሐረ ወትግራይ እብ ሜዛን ሒለት (balance of power) እት ሕድ ተእሲራት ወዴ ዐለ። እለ በህለት ዶል ልትደቀብ ወዶል ለሐውን ለዐለ ዕላቃት ናይ ሒለት ዐለ እግሎም።

• እት 17 ዘበን ሒለት ወሺመት መምለከት ምድር - በሐር እብ ሰበብ ዐዳወት መምለከት አምሐረ እግል ተሐውን ሰበት አንበተት፡ እት ከበሳታት እርትርየ ምድር - በሐር ሐንቱ ምልክነ እግል ኒደዩ ወንምለኩ ሐዞት ብነ እቱ ለልብሎ ጀሃት ወመጃሜዕ አብህዘው። አስክ ደነግብ 18 ዘበን ህይ ዘርእ ሞላድ ወተለክ ለልተ ' በዕ ንዛም አሰሰው። እግል መሰል፡ ተስፋጽዮን አቶሹም ለልትበህል ሓከም ሐማሴን አት መአንበት 17 ዘበን እት ክለ ሐማሴን ትሸየመ። ክልኦት ምን ውላዱ ህይ ዎሮት እት ህዘገ ወካልኣይ እት ጸዐዘገ ሸየመዮም።

## 5.2 አገንን በሐር - ቀየሕ፡
• እለ መንጠቀት እለ ምን 16 ዘበን እንዴ አንበተት ሐንቲ ምልክ አትራክ አቴት። ወከይል ናይ አትራክ ለዐለው ዐድ - ናይብ ህጹይ ምን ሕርጊጎ ለሐኩመ ዐለው።

• ገቢል ዐፈር፡ ዐደማረ ወዐሰማረ ለልትበህል ቀበይል ምኑ ልትከወን። ስልጣናት ህይ ለሐኩሙ ነብረው።

• ገቢል ሳሆ ዕላቃት ናይ ጸንዒት መናቢት ወኬድመት ለአለቡ ገቢል ቱ። ሽማገሌታት ህጹይ ሐኩሙ ነብረው።

## 5.3 ቀላቅሎታት ምውዳቅ - ጸሓይ
• ገበይል ቀላቅልታት ምውዳቅ - ጸሓይ እርትርየ እትለ ትፈናተ ዘበናት ሐንቱ ለትፈናተ መምለካት ልትሐከም ነብረ። እግል መሰል እት 14 ዘበን፡ ሐንቴለ ምን ሰዋክን አስክ ሕሊል ጋሽ ምድት ለዐለት መምለከት " ብለው ” ዐለ። ምን 16 ዘበን እንዴ አንበተ ህይ፡ ሐንቱ ‘ ፉንጅ "’ ናይ ሶዳን መምለከት አተ። መምለከት ፉንጅ ህይ እግል ገሌ ምን ገበይል ትግሬ ወሕዳረብ እት ሕድ እንዴ ከምከመት ሐንቱለ ወከይለ ለዐለው ‘ ናብታብ " ወዴቱ። ሹም ናብታብ ‘ ድግለል " ለትብል ሺመት ዐለት እግሉ።

## 5.4 ገበይል ኩናመ ወናረ፡ -
• ገበይል ኩናመ ወናረ፡ ሐንቲ ሽሸማገሌታት ለልትደየር ወክሉ - ረአሱ ናይ ጸንዒት ምልክ ለኢጀረበ መዕያታት ቱ። እለ መደት ለእለ ነህድግ ህሌነ፡ እግል ገበይል ናረ ወኩናመ ለትኬለመት ወለአኬት መደት (Darkest times) ዐለት እግል ልትበህል ቀድር። ትሉሉይ ወለኢካርም ወራራት ወዘማቴታት ሸየ፻ም አምሐረ ወትግራይ ደማር ናይ ገቢል (demographic) ወእቅትሳድ ወደ እቶም። ወእብሊ ሰበብ እሊ ብዝሔ ክልኢቱ ገበይል እንዴ ነቅሰ እት ሐዋኒት ከረ። አከይ - ሓል ወግብእ ናይለ ዘበን AUS VR አስክ ሃድል ዮም እት አድጋማት ናይ እሊ መዕያታት እሊ ባይን እት እንቱ ህለ።

## 5.5 ቅብለታይ ከበሳታት ( ሳሕል፡ ማርየ፡ ብሌን፡ መንሰዕ )
• ሐቆ ዘዋል መምለከት አክሱም፡ እት ምድር አገው ፍንጌር ወመእከይ ስያሰት ሰበት ትኬለመ፡ ክትል ወመንገፎ እት ለሐዙ፡ እት ዓስራይ ወዐስር - ሳልሳይ ዘበናት ብዝሓም ምን ቀበይል ኣአገው እርትርየ አተው። ብሊንመ እት ' ለ መደት እለ ለመጽአው ቶም። እተ መንጠቀት ለጸንሐዮም ገበይል እቱ እንዴ ትሸየመው ህጹይ መልከዉ።

• እት ሳሕል ለምን ከበሰ ምግባይ ለመጽአው ቤት - አስገዴ ( ምን ጽንዐ - ደግሌ እብ ዐዲ - ንፋስ እንዴ አበለው ) ፡ እተ እት ሳሕል ለጸንሐዮም ለትፈናተ ገበይል ናይ መናቢት ወኬድመት ንዛም አሰሰው። አሊ ከንቱባይ ቤት - አስገዴ ለመርሑ ንዛም ጸንዒታይ አሊ ህዪ አስክ 1940 ታት ብዞሕ ተቅዪር እንዴ ኢለሐስል እቱ አተላለ። እት ምድር ማርየ፡ ብሌን፡ መንሰዕ ..- ህዜ እሊ ናይ መናቢት ወኬድመት ሕክም አስክ 1940 ታት ትሩድ እት እንቱ ዐለ። እት 1940 ታት ለገብአት ሐረከት ኬድመት ለአምጽአቱ ተቃዪር ሓለት ስያሰት ወእቅትሳድ ለምልክ ናይ ጸንዒት እንዴ ሐወነ እብ ሽየም ቀበይል ትበደለ።

• አማዳድ ምስራያም እግለ እብ ወራራት ትሉሉይ ጠርስ ለዐለ ገበይል እለ መንጠቀት አለ ወሽየሙ AN IA እንክሩ ፈረጅ መስለ እቶም።

## ሰኣላት
1. ፍንኔ ከበሳታት እርትርየ ወሸየም አምሐረ ወጸንዒት ትግራይ ለዐለ ዕላቃት ሚ መስል ?

2. መርከዝ መምለክት ፉንጅ አየ ዐለ ?

3. እለ መደት ለእለ ህደግነ እግል ገበይል ናረ ወኩናመ እግል ሚ ቱ ለትደንከበት ዐለት ለእንብል ?
ተእሪክ እርትርየ - 6 - ሕሰት ህድግ ወሰኣላት

## በርናምጅ ህድግ መጃሜዕ
• ክል - ፈስል እት መጃሜዕ አእንዴ ትካፈለት፡ ርኢስ ወከታብ አእንዴ ሐሬት እብ አሳስለ አርእስ ለእሉ ትትህየብ ሕበር ተህድግ። መጃሜዕ ህይ ፍገሪት ህድትጉት እንዲ ጨመ ' እት ፈስል ቀድም።

• ሐቱ ሕሰት 60 ደቂቀት እንዴ ተሐሰበት እግል ህድግ ለልትህየብ ወቅት 25 ደቂቀት ቱ። መጃሜዕ ተቃሪሩ ለቀድም እቱ ወቅት ህዬ 35 ደቂቀት እግል ልግበአእ ቀድር።

## ንቃጥ ህድግ መጃሜዕ
1. እርትርዪን ደረሰ ተእሪክ ሸዐብ እርትርየ ደሪስ ሚ ነፍዖም ?

[እሊ ዓቢ ሕሳት ቱ ዮም ወድ ኣዳም እምባል ተሪክ ኩሉ ግምሽ ቱ ወ ክእኒ ጋብኣ ምን ጋብእ ላዝም ኣማሮት ዓቢ ሽቅል ወ ጋር ቱ]     

2. እት ፍንጌ መደት ቀደም ዘበን - ተእሪክ ለህለ ፈርግ ሚ ቱ ?

3. እብ ዓመት ወድ - አዳም ቅርዱ ዎሮት ( ዎሮት 

Species ) ቱ። ድድ እሊ መፍሁም እሊ ለብኩም ቱ መፍሁም ሽርሖ።

4. ተእሪክ ሐዳረት አክሱም ናይ ሐቱ ደውለት ምልክ ሌጠ ( አርትርየ አው አቶብየ ) እግል ልግበእ ቀድር ትብሎ ?

5. መንገአት በሐር እት ዐድነ አድያናት እግል ልእቱ ሚ ተረት ዐለት እግሉ ?

6. እት አድጋማት ገቢልነ እብ ክሱስ ወራራት ጸንዒት ትግራይ ወአምሐረ ለልትዳገም ሚ ተአምሮ፣
ተእሪክ እርትርየ - 7 - ወራራት ምስራያም ወጸንዒት ትግራይ

## ለትትስኤ ፍገሪት ምህሮ
• እት ደንጎበ ናይ እሊ ምህሮ እሊ፡ ደረሰ እብ ክሱስ እሊ ለተሌ መውዶዕ

• እብ እንክር ለዎሮ ወራራት ምስራያም ወጸንዒት ትግራይ፡ ወእበ እንክር ለካልኣይ ረድ - ፍዕል ገበይል እርትርየ ሚ መስል ክምሰል ዐለ ሐብሬ እግል ልርከቦ ልትሰአው።

## ወራራት መስር
• እብ ዓመት ምስር ክፋል ናይ እምበረጦርየት ዑስማናያም ( Ottoman Empire) ዐለት። ክምሰለ ቀደም እለ ለህደግናሁ ህዪይ አገንን በሐር - ቀየሕ እብ ወለት - ገበይ ሐንቱ ተእሲር ወመራቀበት አትራክ ዐለ። እት አወለይት ክፍለት 19 ዘበን ህጹይ ዑስማናያም ( አትራክ ) ሒለቶም እት ተሐውን መጽአት። እብ ድድ እሊ፡ መሐመድ - ዐሊ ፓሸ መረሐ ለዐለ መስር እት ትትደቀብ ትመጽእ ሰበት ዐለት፡ በደል በደል ናይ አትራክ እት እንተ እግል ትትሐረክ እንብትት ዐለት። ተኣምሪት ናይ እለ ሐቂቀት እለ ህጹይ፡ ምስራያም ሶዳን እንዴ ወረ ' ው፡ እግል መምለከት ፉንጅ እት ሰነት 1821 አዞለወ። እንዴ አትለው እት ሰነት 1823 ሰብደራት ክምሰል ጸብጠው፡ ተእሲሮም እት ምውዳቅ - ጸሓይ እርትርየ ወደው። እት ሰነት 1846 ህይ ባጹዕ ወሕርጊጎ ምን አትራክ አጀረወን።

• ምስራያም እት መአንበት 1870 ታት ከበሳታት እርትርየ ወድዋራት ብዕድ ናይ መሊክ ወራራቶም እግል ለአደቅቦ አንበተው። ወእብሊ እት ድዋራት ከረን ለትትረከብ በጎስ እት ሰነት 1872 ሐንቱቲ ምልኮም ወደወ። እተ ዕሩያሙ ለይዐለው ከበሳታት እርትርየ ወመናጥቅ ብዕድ እግል ልጽበጦ ወልምለኮ ህዪይ እት ሰነት 1875 ወ 1876 ወራራት አትበገሰው። ምናተ፡ እት ክልኢቱ እሊ ወራራት እሊ፡ እት ሰነት 1875 እት ጉንደት ወሰነት 1876 እት ጉረዕ ለወደዉ ጀርቤታቶም ዴሽ ህጸይ ዮውህንስ ናይ ትግራይ ሰበት አፍሸለዩ፥ ኢተዐወተው። እትሊ ግብሃታት አሊ ተረት ረአስ - ወልደሚካኤል ዐባይ ዐለት። ጽዋር ናይ ሐርብ ብዞሕ ሰበት ሰልበ ህይ፡ ሒለቱ ምነ እለ ዐለት ወኬን ሰኒ ወአማን ትደቀበት። ጽዋሩ ወሒለቱ እንዴ ደምነ ህጹይ ቅብላት URE ዮውህንስ ቀንጸ። እለ ውዲት ረአስ - ወልዴሚካኤል ለአቅህረቱ ህጸይ ዮውህንስ ህጹይ እት ሰነት 1878 ረአስ ባርያኡ ገብሬጻድቅ ( አባ ' ጋለ ) እብ ዴሹ እንዴ አትበገሰ ድድ ረአስ ወልዴዱሚካኤል ሐርብ ጸምደ። ረአስ ወልዴሚካኤል ህዪ አግል ረአስ ባርያኡ እት አስመረ ዲብ መዕረከት ቀትለዩ። ሐቆ እለ ገድም ረአስ ወልዱሚካኤል፡ ረአስ - አሉለ እንዴ ቀሸዩ እግል ዕሬ ሊዱ ዋፈቀ። ዴሽ ህጸይ ዮውህንስ ህዬ እትህቡስ እንዴዱ ጸንሐ አእግል ረአስ ወልዱሚካኤል አስረዉ። ምን አለ ወሐር ለዐለ ዕምሩ ህይ እት ሐብስ፡ ገዳም እንዳ ' ባ ' ሰላመ ( አቶብየ ) ተመ።

## ወራራት ጸንዒት ትግራይ ወእትየት መህዳያም
• ሸዐብ እርትርየ እብ ወራራት ረአስ - ዉቤ ወርአስ - አሉለ ወጸንዒት ትግራይ ብዕዳም ( ክሉመ ምን ሕድ ለኢልትፈናቱ ወራራት ወፊራሮታት ጸንዒት ቴ ) ጣርስ ወሓስር ነብር ዐለ። እብ ፍንቲት ረአስ - አሉለ - መረብ - ምላ ' ሽ እግል ልሕከም ክምሰል ትሸየመ፡ ለወራራት ወለዘማቱታት ምነ አኬት እተ ትኬለመት ደረጀት በጽሐ። እሊ ወራራት እሊ እዴ ለኢወደ እቱ ክፋል ምጅተመዕነ ምንመ ይዐለ፡ ዝያደት ለትደመረ ወለትሸዕተረ ላተ ገበይል ናረ ወኩናመ ዐለ። አራውሖም፡ ዳሮም ወማሎም እግል ለአንግፎ አብ ፈራሰት (heroic) ካፍሖሐ ምንመ ዐለው፡ ዐደድ ለአለቡ አዳሞም በደ ወእቅትሳዶም ምን ቅያስ ወለዐል ተአዘ። ገበይል ሳሕል፡ ብሊን፡ መንሰዕ ወእተክምሰልሁመ ገበይል ሚን - ዓምር ወከበሳታት አረይ አሊ ወራራት እሊ ጋብእ ዐለ። እሊ ሌጠ እንዴዱ ኢገብእ፡ መህዳያም ( ደራቡሽመ ልትበህል ) ምን ሶዳን እት ቀንጸጾ፡ እብ ፍንቲት እግል ገበይል በርከ አረይ ወራራት ወዘማቱታት ዋድያሙ ዐለው።

• እት መአንበት ወክፍለት ሰልፍ 19 ዘበን፡ እብ ሰበብ ለኢካርም ወራራት ወአማዳድ ምስራያም፡ እተክምሰልሁመ፡ ሕውነ ' ቤት - ክስታን ተወህዶ፡ አስክለ መደት ለህ ቴልየተ ለዐለው ገበይል ብሊን፡ ማርየ - ቀየሕ ወጸላም፡ መንሰዕ፡ ቤት - ዱክክ ወቤት - አስገዴ እት እስላም፡ ካቶሊክ ወከኒሸ ትበደለው።

## ሰኣላት
1. ትርክ እት አገንን በሐር - ቀየሕ ምልከ ለዐለ ምድር እግል ሚ እት ምስር ዐዴቱ ?

2. ምስራያም ከበሳታት ወዐረዱ እግል ልጽበጠጦ ወድዉ ለዐለው ጀርቤታት እግል ሚ ፈሽለ ?

3. መትመዳድ ወተእሲር ወራራት ጸንዒት ትግራይ እት እርትርየ ሽርሖ።

4. መህዳያም መን ቶም ?
ታሪክ ሐያት

**ታሪክ ሐያት**
* አሕመድ ጣህር ዑመር ባዱሪ
* መሐመድዐሊ ሐሰን አልአሚን
* እድሪስ ወድ አሚር
* አልአሚን ዐብደለጢፍ
* እድሪስ መሐመድ ዐሊ
* መሐመድእድሪስ ዐብደለ (አሽትራነ)
* ጸሀይቱ በራኪ - ፈናኒት
* ሳራ ተ-ሰንበት - ፈናኒት
* ልጃም እሽሐቅ
ታሪክ

= ታሪክ =

ታሪክ በህለት፣እተ ለሐልፈ ወቅት/ሒን ለጀረ እስባት ላቡ ሺእ ወክ ሐጀት እቡ ለላሐፍዝ፣ ቱ።እግል መሰል፣ክም ሙሽተማዕ ዐለም፤ዲያናት፣ተጠውር፣ስያሳት፣ለመድ፣ዐዳት፣ወድ ኣደም፣መስታዕምረት፤ድወል፣ ወሉ ለመስል እቡ ለላሐፍዝ  ወለ ልትቀየር አምር ቱ።
ወተሪክ ሰሕ እግል ልግበእ ቀድር ወ ጌገ

* ተእሪክ እርትርየ
* ለናይ ሰልፍ መዓርክ 60ታት
* ዐሊ ኢብርሂም ወጀብሀት ነቅፈ
* ቆምየት ረሻይደ

ከረርም:ስያሰት
ከረርም:ታሪክ ሐያት
ከረርም:ተእሪክ እርትርየ
ከረርም:ሓምድ እድሪስ ዓዋተ
ታዕሊም

ታዕሊም

ታዕሊም ህግያ

ዕሌም በርሃቱ ወ ቅዌት ጽሌመት

ምን ፈታይ ቃዊ, አባይ ዓሌም ወ መሁር ለሐይስ

ለአምረካ ሰኒ ቀብካ ሌብሎ ለብ መሰሌ

ህግያካ ሳምዕ ወነብራካ ባልዕ ኢትሃባ 

ሀባይ ላ እባ ኢልዓሬ ዕፍንቶ ታ ልብል  

ኩሉማ ዋላ ቱ በላ ዕዉር ገመሉ
ትልህያታት ኦለምፒክ

frameless|right
**ትልህያታት ኦለምፒክ** ምን ሰነት (2500) ቀደም ተውሊደት አንበተ።ወናይ ግሪክ ሐካኪቶታት ክምለ ሸረሓሁ እሊ ትልህያታት እሊ ለአንበተ “ህርቀል ዘዩስ”ለትዲብ(ለቱዲብ)ዲን ግሪክ ክም ረቢ ረብታት ልትነሰእ ለዐለ ክም ቱ ሸረሐ፣ ለሰልፋይ ከበር እብ ክሱስ እለን ትልህያታት እለን እንዴ ትከተበ ለጸንሐ እት ሰነት (776) ቀደም ሚላድ ለትከተበ ዐለ፣ ለትልህያታት እትለ ወቅት ለሀይ እት ጋድም ኦልምብየ ገብአ፣ወእት ክል አርበዕ ሰነት ገብእ ዐለየ። ወእብላሀን አስክ አልፍ ሰነት ለገብእ ወቅት አተላለ ሐቆሁ ሮማን እት ሰነት 494 ክም አብጠረው ልትአ’መር፣

እሊ ትልህያታት እሊ ናይረት ዓደት ግሪክ “ለገሮብመ አክል አሕድ ክም ዐቅል ረዓዮት እግል ልርከብ ብእቱ” ለትብል እግል አከዶት እንዴ ተበሀላ ቱ ገብእ ለዐለ፣ወእት ቀደምለ ትልህያታት ለበጥር ለገበአ ጋር እግል ለሀሌ በታተን ልትሰመሕ ይዐለ፣ ከእትለ ወቅትለ ትልህያታት ሐርብመሳደፈ ምን ገብእ ለሐርብ ክም በጥር ገብእ ዐለ፣እሊ ትልህያታት ኦለምቢክ እግል 1.500 ሰነት ባጥር ሐቆለ ጸንሐ ኦሮት ባሩን ዲ ካብርታን ለልትበሀል ወድ ፈረንሰ ላቱ እናስ ምን ሐዲስ ክም ለአነብቱ ወደ፣ ህቱ እት ሰነት 1894 እት መዲነት ባሪስ እጅትማዕ እሊ ትልህያታት ለከስስ እግል ልግበእ እበ ለወደዩ ሊከ ናይ 15 ደውለት ለኣይክ እትለ እጅትመዕ ሐድረው፣ከለ ሙሽተርከትለ እጅትማዕ ለትልህያታት ምን ሐዲስ እግል ለአንብት ወእት ክል አርበዕ ሰነት እግል 

ልግበእ አተፈቀው፣ሐቆ ክልኤ ሰነት እት ሰነት 1896 ለሰልፋይት ደውረት ናይለ ትልህያ እት መዲነት ኣቴነ ዓሲመት ግሪክ እትለ ቀዲም ሜዳን ግሪክ አትሳነዮት እንዴ ገበአ እቱ ገብአ፣

እሊ ሐዲስ ትልህያታት ኦለምቢክ እት ሐን ረዓዮት እድንያይት ልጅነት ኦለምቢክ ገብእ፣ ወህቱ እት ቀበት ኩሉ ወጠንያይ ልጃንለ ድወል ትከምከመ፣እሊ ናይ ኦለምቢክ ትልህያታት እብ ሐዳስ ገበይ ምንለ አንበተ እቱ ወሐር እምበል እት ሰነት 1916።1940።1944 በታተን ባጥር ኢለአምር፣ ወእሊ ሰኖታት እሊ ህዬ ሳልፋይ ወካልኣይ ሐርብ እዲነ ለገብአ እቱ ምን ዐላቱ ለአትካረመ፣ ናይ ኦለምቢክ ትልህያታት እብለትፈናተ ርያዳት ለገምል ምንማቱ ዝያደት ክሉ ላኪን ለልትረተብ ላኪን ወአሀምየት ለትትሀየቡ ትልህየ ህዬ ካስ ዓለምቱ፣

መዕሉመት-ልብ ወድ ሚን ኣደም አክል ክብት እዴ ገብእ፣ ሚዛኑ ምን 225 - 340 ግራም በጽሕ፣ እት ቀበት ሐቴ ደቂቀት ሐድ 70 ዶል ለሀንድግ፣እሊ እት ቀበት ሐቴ ሳዐት 4.200 ዶል።ወእት ቀበት ሐቴ ምዕል 100.800 ዶል ገብእ፣እት ሰነት 37.792.000 ሐቆ ህነደገ።ወምግባይ ዕምር ወድ ሚን ኣደም 60 ሰነት ገብአ ምንገብእ።እሊ ለለትዐጅብ መቶር እት ቀበት እለ መደት እለ ሐድ 2.207.520.000 (ክልኤ ቢልዮን ክልኤ ምእት ወሰቡዕ ምልዮን ወሐምስ ምእት ወዕስረ አልፍ)ዶል ለሀንድግ በህለት ቱ:

ከረርም:ርያደት
ነሺደት ወጠን

እርትርያ! እርትርያ! እርትርያ!
በዐል ደማ ትሸረባ ኩሉ ረአሱ
እስትሽሃዳ ዓውቴቱ ልባሱ (2)
እግል ስኒን ሐጠት እት መባጥር
`<big>ተኣምሪት ሰባት ታ እለ ምድር</big>`
`<big>እርትርያ ናይ ዝሉማም ሕሽመት</big>`
`<big>አመርዴታ አማን ክም ትትዐወት</big>`
`<big>እርትርያ እርትርያ</big>`
`<big>አመርዴታ አካነተ ዲብ እድንያ</big>`
`<big>ሕርየት ለአምጸአ ኢመትሐላል</big>`
`<big>እግል ብና ልክደም ዎ እግል ዐማር</big>`
`<big>እግል ትትበኔ ቀደም እግል ኒደያ</big>`
`<big>አማነት ብና ሐርር ንሰርግያ</big>`
`<big>እርትርያ እርትርያ</big>`
`<big>አመርዴታ አካነተ ዲብ እድንያ</big>`
''ነሺደት ወጠን እርትርያ እብ ብዕድ ሀገጊት''
ነሺድ ወጠን

`'''<big>እርትርያ! እርትርያ! እርትርያ!</big>'''`

`'''<big>በዐል ደማ ትሸረባ ኩሉ ረአሱ</big>'''`

`'''<big>እስትሽሃዳ ዓውቴቱ ልባሱ (2)</big>'''`

`'''<big>እግል ስኒን ሐጠት እት መባጥር</big>'''`

`'''<big>ተኣምሪት ሰባት ታ እለ ምድር</big>'''`

`'''<big>እርትርያ ናይ ዝሉማም ሕሽመት</big>'''`

`'''<big>አመርዴታ አማን ክም ትትዐወት</big>'''` 

`'''<big>እርትርያ እርትርያ</big>'''`

`'''<big>አመርዴታ አካነተ ዲብ እድንያ</big>'''`

`'''<big>ሕርየት ለአምጸአ ኢመትሐላል</big>'''`

`'''<big>እግል ብና ልክደም ዎ እግል ዐማር</big>'''`

`'''<big>እግል ትትበኔ ቀደም እግል ኒደያ</big>'''`

`'''<big>አማነት ብና ሐርር ንሰርግያ</big>'''`

`'''<big>እርትርያ እርትርያ</big>'''`

`'''<big>አመርዴታ አካነተ ዲብ እድንያ</big>'''`

ነሺደት ወጠን እርትርያ እብ ብዕድ ሀገጊት
ነፈር ፍቱይ

**ነፈር ፍቱይ**
thumb
ነፈር ፍቱይ ወክሉ ለቀብሉ፡ ህቱ ምስል ክሎም እትለ ባኩ ለህለው እግል ልትፋሀም ወእግል ልትዓመል ለቀድር ነፈር ቱ። ወእብለ ገበይ እለ ህቱ ናይለ ገብአ ነፈር ሰዳይት ወአፍካር ከስብ። ወሀገጊቱ ክል ዶል ርሕ ለትፈትዩ ወደለ ቀርበዩ ለፈትዩ ነፈር ቱ። ከምስጢር ናይ ክም እሊ መስል ፍቱይ አደብ ከፎ ክም መስል ንርኤ፣

1. ደማነት ነፍስ ደማነት ነፍስ ምን ቅያስ ወለዐል አሀምየት በ። ከናይ ብዕዳም ደማነት እግል ትርከብ ገብአከ ምን ገብእ፡ እት ሰልፍ ክሉ ደማነት ነፍስከ አግል ተአክድ፡ ወእተ እሎም ብከ ቅድራት ወእምካናት ደማን ዐቢ እግል ለሀሌ እግልከ ለአትሐዜ።

2. በዐል አማነት ግበእ ናይ አማን ወድቅብት ዕላቀት ለመልክ ነፈር፡ እሊ ነፈር እሊ እብ አማን ነፈር ፈዳብ ቱ ወሕሽመት ተአስትህሉ። ከአማነት እት ሸክስየትከ ሰኒ አሀምየት ለበ ጠቢዐት ተ። ወእት ልብ ብዕዳም አካን ዐባይ ተአጸብጠከ.. እንተ ዓይለትከ ልግቡእ መመሳኒትከ እብ አማነት ትታለዮም? ከእለ ምን ገብእ እንተ ነፈር ምልተዝም ሰበት እንተ፡ ክሉ እግል ልእመነከ ተአስትህል።

3. ሕዋሌ ምስል ክሉ ሕዋሌ እብ ቀልብከ. .ሕዋሌ እብ መዋዲትከ፡ ወክል ዶል እግል መሳኒትከ እት ባኮም እግል ተሀሌ ብዲብከ ወገሌ መሻክል እተ ሳድፎም እቱ ሰዳይትከ እግል ትመጥዮም ብእትከ። ከእግል ኡስረትከ ልግበእ መመሳኒትከ ለትመጥየ ሰዳይት እንታመ ሰዳይቶም ክም ትረክብ ትወዴከ።

4. ሐሸሞት መዋዒድ ምነ እሉ ዋዲ ዐልከ መዋዒድ ሐቆ ትትአከር፡ ወሐቆ ኢተአልተዝም እቡ፡ እሊ በህለት እንተ እግለ ምስሉ ዉዑድ ዐልከ ነፈር ሕሽመት አለብከ በህለት ቱ፡ ወእለ ህዬ ሐቴ ምነ ሰኒ ምዝዕጃት ላተን ጠባዬዕ ተ። ከሕነ ክመ ብዕዳም እግል ለሐሽሙነ ለንታከዮም፡ ሕናመ ብዕዳም እግል ንሐሽም ወጅበነ። ከምነ ሰኒ ፍቱያም ላቶም ወከብቴ እብ ብዕዳም ለቦም አንፋር እግል ትግበእ ተሓዜ ገብአከ ምን ገብእ፡ መዋዒድከ ሐሽም።

5. መትመላክ እት ነፍስ እሊ ሰኒ ምህም ላቱ ጋር ቱ፡ በህለት ብዝሓም አንፋር ህለው ምስል አዳም እተ ልትዓመሎ ዲቡ አውቃት፡ ዐሰብየት ወብዞሕ መሳድድ ለለአርኡ። እሊ ህዬ እተ ምስል ብዕዳም ለቦም ቱ ዕላቃት ታእሲር ወዴ ወመሻክል ለአመጽእ። ከለገብአ ነፈር ነፍሱ አክል ሕድ እግል ልምለክ እነሴሕ፡ ወእሊ ሰኒ ምህም ጋር ሰበት ቱ፡ ምስል መሳኒትከ ወዓይለትከ እተ ተሀድግ እቱ እዋን፡ እብ ገበይ ዕግልት ወገጽ ባርህ እግል ልበእ ለአትሐዜከ።

6. እት ቆልከ ስበት ሕሽመት ብዕዳም እግል ትርከብ ክልዶል እት አቅዋልከ ስበት፡ ወለእሉ አቴከ ገለድ እት ዐመል ተርጅሙ፡ ወእት ቆልከ ስበት። ከቆል ገለድ ሰበት ቱ፡ ክል ዶል ገለድከ እግል ትነፍዝ ወኖስከ ርሕከ ለጸዐንካሁ ጾር እግል ትርፈዕ ብዲብከ። እሊ ህዬ ክሎም እት ባከ ለልትረከቦ አንፋር ክም ለአምኑከ ወለሐሽሙከ ወዴ።

ከረርም:ዓፍየት
ኔገሮት

1.አነ ገመልቱ እብሎ ዎ ህቱ ሕለቦ ልብለኒ። - እንታ ይትገብእኒ ትብሎ ህቱ ላኪን ትገብእ ልብለካ ዲብ ህላ ለትመስላ መሰል/ኔገሮታ።

2.ጪፎት እመን ብእቱ። ሚ በህለታ ሽራሕ።ህግየከ ብዕድ አደም እግል ኢልስመዐ። ምስጢር ዎክ ናይ በይን ህግየ ሐቆ ገብአት ቱ።

2.እግል ላብብ ኔገሮት ወ እግል ግሉል እሰእሎት። ሚ በህላት ቱ

3.ለይትቀመደት ይትጼኔ።

4 ለይ ሃለ ሚ ሃደኒ ።።።

5 ሀበይ አባ ኢ ለዓረ ዕፍንቶ ታ ልብል፡፡

6 ሀበኒ ሀብይ ወደ።

7 ለሀባ ሸባ ለአካ።

8: ረአስ እንዴ ይለአደለ መትርእስ ተአደሌ::

9: ጭፎት እብን ብቱ

10: ኢንተ እግሉ-ትብል ዎ ህቱ መይ ምጥን ከልአከ::
ናይ ሽዑር ዐቅል

thumb
**ናይ ሽዑር ዐቅል** (Emotional intelligence) በህለት
መቅደረት ፈረጎት፡ መትነፈዖት፡
ፍሂም ወአመቅረሖት ሽዑር አው
ስምዒት እብ አሆታይት ገበይ
እግል አንቀሶት ጨቅት፡ አብጠሮት
በአስ፡ መትዐዳይ ተሐድያት፡ ራቴዕ
መትነፍዖት ዕላቃት ወረሕመት
እግል ሕጉዛም ለአሽር። ናይ ሽዑር
ዐቅል እግል ብዞሕ ጀሃት ሐያትነ
ወአምዕላይ መንበሮነ ተምትም።
እግል መሰል ጠባይዕነ ወምስል
አዳም ለእንወድዩ መፋሀማት።
መናፍዕት ናይ ሽዑር ዐቅል
ምስል ብዕዳም አዳም
ዕላቃት ሰኒ እግል ክልቀት
ዑፊት ምስንዮት እግል
ብንየት
ውቅል ዐውቴ እት ሽቅል
እግል ረኪብ
ምራድከ ለተምም እተ
እብ ለውቀት ለትመለአት ሐያት
እግል ብንየት
አርባዕ ጠባይዕ ናይ ሽዑር
ዐቅል
ሀ. ጅወትከ ኣመሮት
ናይ ጅወቱ ሽዑር ለለአምር
ነፈር፡ ሽዑሩ እብ ከአፎ እት
አፍካሩ ወአክላቁ ተአሲር ወዴ
ለአምር። ብዕድመ ናይ ጅወቱ
ሽዑር ለለአምር ነፈር ትርዱ፡
ሕምቅናሁ ወደማነት እት ነፍሱ
እግል ለኣምር ብዞሕ ክቡድ እቱ
ኢኮን።
ለ. እዳረት ነፍስ
ናይ ሽዑር ዐቅል ለቡ ነፈር፡
ኢፋሎታይ ሽዑሩ ወስምዒቱ እብ
ክርዐት ወራቀቦት፡ ምስዳር እብ
ንስአት ገለዱ ለአተምም። እሊ
ሌጠ እንዴ ኢገብእ እዳረት ነፍሱ
ለመልክ ነፈር ምስል መትቃያር
እድንየ ወወቅት እግል ልትማሰል
ቀሊል እሉ ቱ።
ሐ. ናይ ገቢልከ ሽዑር ኣመሮት
ናይ ሽዑር ዐቅል ለመልክ ነፈር
ሽዑራት፡ ምራድ፡ ፈሀም መቅደረት
ወብዕድ ናይለ ነብር እቱ ገቢል
እግል ልፍሀም ለአቀድሩ። ክእኒ
ግብአት ህዬ ምስል ሽዐብከ
እንዴ አርተሕከ እግል ትንበር
ለአቀድረከ።
መ. እዳረት ዕላቃት
ናይ ሽዑር ዐቅል ለቡ ነፈር፡
እብ ከአፎ ዕላቃት ለአነብት
ወጠውር፡ እብ ከአፎ ልትፋሀም፡
አንፋር ሰአየት ለሀይብ፡ እት
ብዕዳም አንፋር ተአሲር ሰኒ
ወዴ፡ እብ መጅሙዐት ሸቄ፡ እብ
ከአፎ ኢመፋሀምት ትባሌሕ እግል
ትኣምር ለአቀድረከ። እት ሐያትከ
ርዮሕ ወዕዉት እግል ትግባእ እብ
ሰኔት ገበይ ዕላቃት አመቅረሖት
ወሰኔት እዳረት በደለ አለቦም።
መስለሐት ናይ ሽዑር ዐቅል ሚ
ተ?
ክም ዋዴሕ ወእት እድንየ
ለልትአመር፡ ለፈሀሞም(IQ )
ውቁል ላቱ አንፋር እንዴ ኢገብኦ
ለልትዐወቶ፡ ለሽዑሮም እንዴ
ራቀበው ላሊ ወአምዕል ለከድሞ
ቶም። ናይ ሽዑር ዐቅል ብዞሕ
ጀሃት ሓያት ውላድ አዳም እቱ
ተአሲር ወዴ። እግል መሰል ናይ
ሽዑር ዐቅል እት ሽቅልከ ሰርገል
እት ውደየት ተረቱ ዐባይ ተ።
ክእኒ እብ ግብአቱ እት አካን
ሽቅልከ ምስል አዳም እግል
ትትፋሀም፡ ሽዑሮም ትፍሀም፡
ትስደዮም ወብዕድ እብ ሰዲ
ምለዐል ብዕዳም መሻቂትከ እግል
ትትቀደም ለአቀድር። ብዕድ ናይ
ሽዑር ዐቅል እግል ዓፍየት ገሮብከ
ተምትም። ሽዑርከ እግል ትራቅብ
ኢቀደርከ ምን ገብእ፡ ጨቅት እብ
ሰበቦት ምስል ወቅት እት ዓፍየትከ
ትሩድ ተአሲር እግል ልውዴ
ወእብ ሕማም ትደመዕ ትቀድር።
ብዕድ ራትዕ ናይ ሽዑር ዐቅል
ኢሀለዮት እት ናይ ምክ አምራድ
እግል ለአብጸሐነ ቀድር። እብ
ተውሳክ እት ጨቅት ወሐሩቀት
እግል ልንሰአነ ቀድር። ብዕድመ
ናይ ሽዑር ዐቅል እት ዕላቃት
ጠወሮት ተረቱ ዐባይ ተ። ትሩድ
ናይ ሽዑር ዐቅል ሀለዮት ምስል
አዳም እብ ከአፎ ዕላቃት ጠውር
ወትበኔ እት ወዲ ልትጃገሩ አለቡ።

ከረርም:ዓፍየት
ከረርም:ዕሉም ወቴክኖሎጂ
ኣሜሪካ

**ኣሜሪካ** (እብ ኢንግሊዝ፥ *United States of America*) እት ቅብለት ኣሜሪካ ለትትረከብ ዐድ ተ። እብ ቅብለት ምስል ካናዳ እብ ግብለት ምስል ሜክሲኮ ትትጋነድ ወዲብ ዐድ ኣሜሪካ ዲብ ሰነት (2024) 340 ሚልዮን ነፈር ነብረው።

## መራጄዕ

ከረርም:ኣሜሪካ
ከረርም:ድወል
አስመራ

thumb|200px
thumb|200px
thumb|200px
thumb|200px
thumb|200px
thumb|200px
thumb|200px
thumb|200px
መዲነት **አስመረ**፡ እበ ባቱ ታሪካይ
ወጀላል ለቡ መባኒ ጋዲም፡ ዲብ ስጅል
እድንያይ ሜራስ መነዘመት ተዐሊም፡
ዕሉም ወዓዳት መነዘመት መጅልስ
ቅራን- ዩኔስኮ እግል ትትሰጀል
ትቀረረ።
እሊ ቀራር እሊ ዮም 8 ዩልዮ
ዲብ መዲነት ክራኮው - ፖላንድ እተ
ገብአ ወካይል 21 ደውለት ለሻረከው
እቱ 41ይ ርቱብ እድንያይ እጅትመዕ
ሜራስ ቱ።
እተ መናሰበት፡ ሰፊረት ኤረትርየ
ዲብ ፈረንሰ ወሳብተት ወኪለት ዲብ
ዩኔስኮ ሰፊረት ሃነ ስምኦን እብ ስም
ኤረትርየ እተ ቀደመተ ከሊመት፡
አስመረ ዲብ እድንያይ ስጅል ሜራስ
መትሰጃለ፡ አክለ እሉ ለሀይብ ሐበን
ናይ ሕፍዘቱ መስኡልየት ከም ለአረፍዕ
ሸርሐት።
መዲነት አስመረ፡ ከም” እድንያይ
አሳር “እግል ትትአመር ለቀድረት፡
ጥዉር ኣርትዴኮ፡ ለብእቱ ምን ልውሕድ
15 ታሪካይ ሸክል መባኒ ሰበት በ፡ ለበስጥ
ተክጢጥ መዲነት ወንዛም አግቡይ፡
ሳሓት፡ ወዲብ ድዋራት ሕ’ዱድ ብዝሔ
ታሪካይ መባኒ ሰበት ትከምክም ቱ።
እተ ምን ዮም 2 አስክ 12 ዩልዮ
ዲብ ፓላንድ ገብእ ለሀለ 41ይ
እጅትማዕ ልጅነት እድንያይ ሜራስ
ዩኔስኮ፡ እብ ሰፊረት ኤረትርየ ዲብ
ፈረንሰ ሰፊረት ሃነ ስምኦን ለትመርሕ፡
መስኡል ፈርዕ ቴክኒክ አቅሊም ምግብ
መሀንድስ ተስፈኣለም ወልደሚካኤል፡
መመቅረሓይ መሻርዕ ሜራስ አሰመረ
መሀንድስ መድሃኔ ተክለማርያም፡
ዲብ ሰፋረት ኤረትርየ እት ብሪጣንየ
ወቅብለት ኣየርላንድ፡ መስኡል ቀደይ
ሜድየ አሰይድ ያሬድ ተስፋይ
እተክምሰልሁመ ባሕስ ታሪካይ አሳር
መዲነት አስመረ ዶክተር ኤድዋርድ
ደኒሰን ኤረትርየ እንዴ ወከለው ሻርኮ
ህለው።
መካስብ ታሪካይ መባኒ አስመረ
ለሸርሕ ዝያድ 1,300 ሰፈሐት ለቡ
እብ ስወር ለትተለ ዩኔስኮ ለትሰለመቱ
ወሳይቅ፡ ዲብ ወርሕ ዲሰምበር 2016
እብ “ሮያል ኢንስቲትዩት ኦፍ ብሪትሽ
ኣርክተክትስ” በህለት ‘ሪባ’ ለትትህየብ
ጃኢዘት ከም ነስአት ልትአመር፡
አስመረ ዲብ ናይ ዩኔስኮ ስጅል
እድንያይ ሜራስ መትሰጃለ፡ ከም ክሉ
ናይ ዓለም ታሪካይ ሜራስ እት ዐቦት
ስያሐት እግል ልስደያቱ። እሊ ህዬ እብ
ደረጀት ዓለም አስክ እሊ ወርሕ ዩልዮ
ሰነት 2017 እት 165 ድወል ለሀለ
1053 እድንያይ ሜራስ ዲብ ስጅል
ዩኔስኮ ኣቲ ሀለ፡ ምን እሊ 815 ናይ
ዓዳት፡ 203 ናይ ጠቢዐት፡ 35 ህዬ
ሕበርበሮ ጠቢዐት ለቡቱ።
እሊ ከም እድንያይ ሜራስ ለተአመረ
አሳር፡ 499 ዲብ አሮበ ወአሜርከ፡ 247
ዲብ ኤስያት ወፓስፊክ፡ 138 ዲብ
ካሪብያን፡ 90 ዲብ አፍሪቀ፡ 81 ህዬ
ዲብ ድወል ዐረብ ሀለ።
አስርዓት

**አስራዓት** 

እማትና እግል አስማይ ሰብአን ዎ ሐመችተን ለለሀይባሁ ናይ ስርዕ አውማ ህዬ ናይ ለመድ መትላከዪ ስምቱ።

እግል መሰል፥

# ማሐሙድ  = ዐንጃ
# አብራሂም = ከሊል 
# ዕመር =  ማንጊት 
# ዓሊ = ገብሻ
# ዕስማን = ዐፋን
# እድሪስ = ረሺድ
# ሓምድ = ዓንጃ 
# ከዲጃ = ክብራ
# ስተል = ሰንደለት 
# መርየም  = በርዶ 
# ፋጥና =ሐሪረት
# ዝላማ =ራሐመት
# በኪታ =ድሌላ
# ዕመር = ማንጊት
# መሓመድኑር = ዎሳካ
#እድሪስኖር =ሪሺድኖ

ዳዋ ጉሉላት እማትና

1.ከርቤ

2.ገረድ

3.ስንፈእ

4.ዐባይ

5. ሰነ

6. ቀጥፌት ሽፈ

7. ጸሀይ ፈርሀት

8. ተከሶት

9. ሀለቦት
አቅሊም ዐንሰባ

አቅሊም ዐንሰበ እት 11
ሙዴርያት ለትካፈለ እትገብእ፡
እለን ሙዴርያት እለን መዲነት
ከረን፡ ምዴርያት ሐጋት፡
ከርከበት፡ ሰልዐ፡ አስማጥ፡
ሐልሐል፡ ሐመልማሎ፡ ሀበሮ፡
ገለብ፡ ዔለበርዕድ ወዐዲተከሌዛን
ቱ፣ ከእንዴ አትሌነ እብ ሰበት
መዲነት ከረን እግል ንርኤቱ።-
መዲነት ከረን ምን አስመረ
እንክር ቅብለት ምውዳቅ ጸሓይ
ሐድ 91 ኪሎ ሜተር ራይመት
ለህሌት ሐቆ ከረን እብ ግርመተ
ወፍይሔሀ እብ ካልኣይት ደረጀት
ለትትረተብ መዲነት ተ፣
ከረን እብ ግርመተ ለትፈናተው
ሔልየት ዐድነ እብ ሰበተ
ወእብለ እብ አፌተ ለለሐልፍ
ሕሊል ዐንሰበ ብዙሕ ሓልያም
ወስንቁያም ቶም፣ ሕላዮም ህዬ
ስያሰት አውመ ምን ዓዳት
ለትበገሰ ሌጠ እንዴ ኢገብእ እብ
ግርመተ ወመካርታማቱ።
ከረን እብ ናይ ጠቢዐት መካሪተ
አከለት ቀበት ጢሾሀ ትመስል፣
አከለት ለመስለ ህዬ ገዱ ወብሶቱ፣
እግልሚ አከለት ለትፈደለት ነበረ
ክለን ቆሚያትና ሰበት ገብአት እብ
ክሉ ፍቲት ምን ገብአት እግል
ምዔሸት ሌጠ እንዴ ኢትገብእ
እግል ሕሽመትመ ትገብእ፣ ከረን
ህዬ እግል ስካነ ወቤጽሐተ ጥዕም
አከለት ብልቱበት ትመስል፣
ከረን እብ ጠቢዐተ ዲብ
እስራተጂያይት አካን ህሌት፣
ሰበት እሊ ምን አትራክ እንዴ
አምበትከ ክሎም መስተዕምረት
ዕንታቶም ወእገሮም ከረው
እተ፣ ዐባዪ ሜርሐት ደያናትመ
መርከዝ እምነቶም ውደወ፣
ለዲብለ መዲነት ለህለ መሳግድ
ወከናይስመ መሰል ናይ እሊቱ፣

አ**ቅሊም ዐንሰበ**

አቅሊም ዐንሰባ ወሮት ምና 6 አቀሊም ኤርትሪየ ቱ ወዐሲምቱ ሀዬ መዲነት ከረን ተ: እቅሊም ዐንሰበ ኢንዴ ይልትበሀል በዲር አቅሊም ሰንሒት ልትበሀል ዐለ:: ከመ ልትበሀል ስሜት ለ አቅሊም ምና መሐዝ ዐንሰበ ንስእት ተ ልትበሀል:  

አቅሊሞ ዐንሰበ ሰኒ እሙር ቱ እብ ፊርየ ቱ ከምሰል እክል ብልቱግ ዎ መሸለ ዎለ ገምል ጀረዲኑ    

መሐዝ ዐንሰበ መን ደዋይሕ አስመራ ነብዕ ዎ እብ  ከረን ኤንዴ በትከ ዎ ዐንሰበተት እስከ ምድር ሱደን ለአቴ:: እት አቅሊም ዐንሰበ 11 ምዴርየት ልትርከበ:: ህተን ሀዬ 

**1: ከረን**

**2: ዐለበርዕድ**

**3: ገለብ**

**4: ሐጋት (ሐጋዝ)**

**5: ሐመልመሎ**

**6: ሐልሐል**

**7: አስማጥ**

**8: ዐድተከለዘን**

**9: ሀበሮ**

**11: ሪከብ**
አፍዐበት

እብ ሰበት አፍዐበት ሚ ተአምር፧

መዲነት አፍዐበት እት አቅሊም ቅብለት ቀየሕ በሐር ትትረከብ::እግል 6 መናጥቅ ከመክም ጋድምሐሊብ:ፈልከት:ቅለመት:ክብክብ:ቃምጬወ:ህካኖ

ምን 90 አልፍ አስክ 100 አልፍ ለልገመት ሸዐብ ነብሮ እተ:

መዲነት እተ ቀበተ እት 6 ቀርየት ትትከፈል ህተን ሀዬ ዜሮ ሐቴ :ዜሮ ክኤ:ዜሮ ሰአስ : ዜሮ አርበዕ :ዜሮ ሐምስ ዎዜሮ ስእስ እንዴ በህለ ልአመር መዲነት አፍዐበት ሰልአስ ጽርግየ ለአየሀ ህተን ሀዬ ምን ሸነክ ቅብታ ገበይ ናቅፈ ተዐይራሀ ዎ ሸነክ ምፍገር ጸሐይ ሀዬ ገበይ በጸዕ ዎ እብ ግብለት ምውዳቅ ጸሐይ ሀዬ መዲነት ከረን ገበይ ለዐይራሀ ::

መናበረት መዲነት አፍዐበት ዎደወይሐ እብ ርዕዬ :ሐርስ ዎተጃረት ልትናቤሮ ሱካን መዲነት አፍዐበት ኩሎም ሸዐብ ትግሬ እግል ኒበል እንቀድር ለኪን ሑደም እብ አጨቤዕ ለልትዐለቦ ትግርኛ ነብሮ እተ መዲነት አፍዐበት ምዱድ ገድሞተት ገብእ እት ልተለሌ
ኢንትርኔት

Internet:

Website:ጋጽ

Webpage:

Link:ግሩም

Browser:

Google:

Search:ሕዝያት

Refresh:

Log In:እትያት 

Log Out:ፍግራት

Reference:

Citation:

URL:

Loading:

Download:

Refresh:

Uploading:
ኣልዕሽ

አልዕሽ ሚቱ እንዴ ትቤ ሐጪር ሸርሕ ሀብ ዎ እግል መሰል ለገብእ ምን ተአምር ከተብ።

ሕቴ ምን ዐይነት ትልህያ አልዕሽ ሐምሐምስ ትትበሀል።
ህታ ህዬ እብ 5 አልዒሻይ እንዴ ወዴካ ምን 2 ነፈር ዎ ለዐል እንዴ ገበእካ ትተልሀያ።

ገብይ ትልህያ ህዬ፡
1.

-እልዕሽ ብዙሕ ክፈለት እቱ ትከፈል። ህተን ሀይ፣አልዕሽ አደም ዎ አልዕሽ ሼጣን ልትበሀለ።

አልዕሽ አደም ክመ ቤልካሁ /ክዮ እብ ( 5) ሐምስ ዐልዕሻይ ልተልሀወ ዎ አክለ ጀግሬከ ዕሉ አተ እተ እትከ ወ አድግ እንዴ ልብል ልትሀጌ ዎ ሐቆ ጀግሬከ እት አርድ ሕፍረት ጸባብ ሰኒ እንዴ አተራደ ለሐፍር ዎ እበ ጭንብሮዖከ ለኒኢሽ ሕፈረ ልብለከ ወ መረ ክብድትተ እግል ትሕፈረ።

ወ አልዕሽ ሼጣን ሀዬ፣ክመ ትልህየ ቀይሒት ጸላይም፣ሕፈር ተሐፍር እበ ኦሮ እንክር 4 ሕፍረት ወ እበ እንክር ቅብለተን ሀዬ፣ ከምሰልሁ ወ አርአባዕ ኣልዕሻይ ትከሬ እት ክል ሕፍረት ዎ እብ ክልኦት ነፈር ልተልሀወ።

ወክል ኣሮት ክልክልኦት አልዕሻይ ረፈዕ ዎ እተ አክር ኦሮቶም ኦሮት አልዕሻይ ነስእ ወለኦሮቶ 3 አልዕሻይ ነስእ ወክል ምኖም አተ እዴሁ እንዴ ከሽካሸየ፣ምን ለሕፈር መልእ።

ወለ ዝየደት ነስእ ለዐለ ነቅስ መጾኦ ወለ ነቅስ ረፊዕ ለዐለ ዝያደት ማጾኦ። ወርስዑ ምን ሀሌ ሰይሑ።
ኣሳር ወ ስያሐት

**ኣሳር ወስያሐት**


* ውርስ ሰዋልፍ ምግባይ ዘበን እት ኤረትርየ
* ቆሓይቶ
* ጀዚረት ደሴ
* ስርዐት ኣሳር ክቱብ ቅዱም እት ኤረትርየ
* አቅሊም ጋሽ በርካ
* አቅሊም ግብለት ቀይሕ በሐር
* ባጽዕ
* ዐሰብ
* ከረን
* አስመራ
* አሳርነ ዝሕረትናቱ
እርትርየ

**ደውለት ኤረትርየ** እት ምፍጋር ጻሓይ ኣፍሪቅያ ለትትረከብ ዐድ ተ። አግዋራ እብ ምውዳቅጸሓይ ሱዳን ወእብ ግብለት ኢትዮጵያ ወእብ ምፍጋርጻሓይ ጅቡቲ ተን።

* መእተዪ እርትርያ
* መስተዕምረት እርትርያ
* ሊስተት መደይን እርትርየ
* ነሺደት ወጠን

## መራጄዕ


ከረርም:ድወል
ኢንስታግራም

frameless|right frameless|right
ኢንስታግራም ናይ ሞባይል ወኮምፒተር ሶፍትዌር አው አፕሊኬሽን እት ገብእ፣እብ ስወር ወቪድዮ ለተለ ርሳላት እት ዎሮ ልግበእ መብዝሓም አንፋር እግል ልእከት ነፌዕ ወእት እንተርኔት ዐባይ ከብቴ እት ረክብ መጽእ ለሀለ ዎሮ ምን መሻቀዪ ሸባካት ሐብሬቱ።
ገሌ ምን መናፍዕትቱ ምን እንረኤ፣እብ ኢንስታግራም እንዴ ወዴከ ምስለ ቀደም አዜ መልሂትከ እግል ልግበኦ ለሰመሐከ እሎም አንፋር እግል ትትሃጀክ፣ስወር ወቪድዮ እግል ትንደእ ትቀድር።
ኢንስታግራም እት ሰነት 2010 እብ ኬቨን ሲስትሮም ወማይክ ክሬገርን ለትበህለው አምሪክዪን ለትመሀዛ ቱ።እተ እያመ አወሉ ኢንስታግራም ኣይ ኦ ኤስ ለልትበሀል ኦፕረይቲን ሲስተም ለዐለ እግለን ሞባይለት ሌጣቱ ክድመት ለሀይብ ለዐለ።እት ወሬሕ አርበዕ ናይ ሰነት 2012 እተ አንድሮይድ ሲስተም ለበን ሞባይላት እግል ልሽቄ አንበተ።እተ ክምሰልህመ እት ኖሰ ለሰነት እት ዌብሳይት ኢንስታግራም ክድመት እግል ለሀብ አንበተ።
እትሊ ወቅት እሊ፣ኢንሳግራም እት ሐንቴ ምልክ ፈይስቡክ እት ገብእ፡እብ 33 ሀገጊት ክድመት ለሀይብ።እሊ ሌጠ እንዴ ኢገብእ፡እትሊ ወቅት እሊ እብ ኢንስታግራም እንዴ ወዴከ ለሐዜካሁ ቅያስ ናይ ቪድዮ እግል ትልአክ ትቀድር። እብ ኢንስታግራም እንዴ ወዴከ ምስል ለገአ ነፈር እግል ትትሃጀክ ለልትቀድር ምንማቱ ምስል መሴንጀር ወዋትስ-ኣፕ ዶል ተአጃግሩ ላኪን ድዕፍ ለቤላቱ።እሊ ምን ልትአሰስ እንዴ አንበተ ብዝሓም ዘባይን እት ረክብ ገይስ ለሀለ ኢንስታግራም፣እተ አወላያም 2 አዋሬሕ ሌጠ ሐድ ክልኤ ሚልዮን መትነፈዐት ወደ።
እትሊ ወቅት እሊ ኢንስታግራም ሐድ 700 ሚልዮን መትነፈዐት ለቡ መሻቀዪ ሸበከት ሐብሬ እት ገብእ፣ሐድ 40 ሚልዮን ስወር ራፍዕ ህለ።ወ375 ሚልዮን ህጅክ እብ ኢንስታግራም ክም ትቀደመ ወሳይቁ ለአክዶ።እሊ ለእት ሰነት 2012 እብ 1 ቢልዮን ዶላር ዲብ ፈይስቡክ ለትዘበ ኢንስታግራም እትሊ ወቅት እሊ፡ዎሮ ምነ እሙራም ወብዞሕ አዳም ለልትነፈዕ እቡ፣ዎሮ ምን መሻቀዪ ሸበካት መሕበራይ እጅትማዕየት ጋብእ ህለ።ሸባብ

ከረርም:ቴክኖሎጂ
እግል ነስተብህል እቱ ለሃላ እልና ገሌ ቃላት ህግያ ትግሬ-5

## እግል ነስተብህል እቱ ለሃላ እልና ገሌ ቃላት ህግያ ትግሬ-5

እብ ሙሴ በኪት

# ወረዛ ።ባጽሕ ፥መንደላይ፥ስነት ህዳይ፥ መስኒ፥ ገልጋላይ፥ ሻቃላይ፥
# ወረዛ።ኢሃዲ። (እላ ኣና እብ ወረዛዬ ሃለኮ ኢሃዲ ጂብ ፋርቅ ኣለብ ሰላዲ)
# ዛልም።ካይን፥በዓል ተሓቲት፥በዓል ዓመጽ፥
# ዛልም።ለምድር ዝላም ዛልም ቱ።
# ብርክ ።ብርክ እግር ፥(ብርኪ)
# ብርክ። በዓል ሰር፥ በዓል ሽርክ ፥ልፍን።
# ብርክ።ነፍሱ ቃድራ፥ብርክ ፋግራ ፥ በዓል ኖስ ገብኣ፥
# ብርክ ።ብርክ ገብኣ ዎክ ጻንዓ ፥ ሓጣ፡
# ሰዓራ።ሰዓር ኣፍጋራ
# ሰዓራ። ራትዓ ዲብ ቤት ፍርድ ዎክ ዲብ ዳዓወት።
# ትሳዓራ። ምን ሺመቱ ትካራ ዎክ ቃንጣጣ።
# ዙዕ ። ሰበብ፥ ዳዓወት፥ ነገር፥ (ዲብ ዙዕ ሃለው ሕድ ሸከው)
# ዙዕ። ሕማም ቀርበት (ቆብ መስል)
# ተሓላላ። ጻጋማ፥ ጃራባ፥ባጥራ፥ሰኣዬት ባትካ
# ተሓላላ ።እግል ንብልዖ ተሓላላ እልና። ሓላል ገኣ እልና።
# ፋላ። ዓንተር ገብኣ ። ልትካለሶ ሓግላ ። ዝገጥሞ ተሳኢኑ ።
# ፋ– ላ ።ፋለኒ ። ድላ ለእላ እቤ ደግማ። (to mock, impersonating (ቅያዐ እብ ትግርኛ) ለፍደል “ፋ” ስሕብ እንዴ ኣበልካ ተግእዞ (ስሕብ ኣቢልካ ተድምጾ)
# ደፋር ። ሓጥር ፥ ፈዳብ፥ ተባዕ፥ ራዲ፥
# ደፋር። እኩይ ጼና። (ሕማቅ ጨንዩ) ደፍረት ደበላ ጼና ። ደፍረት ገመል ጼና።
# ቅዲት ሳቲ። ለኢፈርህ፡ ሓጥር፥
# ቅዲት ሳቲ ። ሰታይ ቅዲት ዎክ ዕጥር ዎክ ጨና ለሰቴ ክም በዓል ወዲግኒ(በዓል ቈለ ፥ በዓል ዛር፥ በዓል ውቃበ)
# ፍግር።ፍግር ቤላ ፥ኣዜ ፋግራ (ሕጂ ወጺኡ)
# ፍግር። ጸልዓት፥(መጐለ ኣንጭዋ)(abscess )
# ሰርታ። ባዳ፥ባዳማ፥ዖና ገብኣ (ባዲሙ ጠፊኡ)
# ሰር–ታ ። ሰር ወ ሰርታ (ፍርቃ-ፈርቂ እያ)

ኣትኣመሮት።
ምን ቀዳማይ ክፋል ኣስክ ራብዕ ክፋል እትላ ሼለቅና (መርበብ ሓበረታና) ሓር እንዴ ኣቅበልና እግል ንርኣዮ እንቃድር ። ወ ልታላለ።
ከረን

thumb|ከረን
thumb|ከረን አስተስዮኒ / ዐቢ መዉገፊ ዐረበት ከረን
መዲነት ከረንተ፣ ከረን ምን አስመረ እንክር ቅብለት ምውዳቅ ጸሓይ እት መሳፈት 91 ኪሎምተር ራይመት ትትረከብ፣ ከረን ዲብ ወክድ እስትዕማር ወእብ ፍንቱይ ካልኣይ ሐርብ እዲነ ምነ ፍንጌ ጄሽ ኢጣልየ ወእንግሊዝ ድቁብ ሸፍ ለገብአ ዲበ መዲነት ተ፣  

ሰመዕ በሲር ናይ እሊ ህዬ ለዲብ ከረን አስክ እለ ለህለ መቃብር ኢጣልዪን ወብሪጣንዪንቱ፣ ዲብለ እብ ባካት ብሎኮ አቅርደት ዲብ ትፈግር እንክር ድማን ለህለ መቃብር እንግሊዝ ዝያድ 440 ዐስከሪ ቅቡርራም እተ ለህለው ጀምዐ ህሌት፣ እሎም ዐሳክር እሎም ሱዳንዪን። ህኑድ። ወላድ ካመሮን ወግብለት አፍሪቅየ ብእቶም፣ እሎም ዐሳክር እሎም ብሪጣንዪን ዕስኩራሞም ለዐለው ቶም፣ ናይ ኢጣዪን መቅበረት ህዬ ሸንከት ቅብለት መዲነት ከረን እት ሕድት ነሳፈት ምን ዐዳገ እክል ለህሌት እትገብእ። እብ ግሩም ሸክል ለትበኔት ተ፣ ሰበት እሊ ክሉ ከረን ለበጽሕ እለ መቅበረት እለ እግል ልርኤ ልሸነህ፣ 

አምበል እሊ ከረን ለትትአመር እበ አካን ዝያረት ማርያም ደዓሪ ተ፣ ማርያም ደዓሪ አምበለ ናይ ዲን ሐዉልየተ። ናይ ዓዳት ወወሕደት ተኣምርተ ሸዐብናተ፣ እግልሚ ዲብ መደት ሐዉልየት ማርያም ደዓሪት ዐባዪ ወነኣይሽ። ውላድ ክልኦት ለዲን ምስል ልዛዮረ፣ ሐውልየት ማርያም ደዓሪት እት ግንቦት ማዮ (29ማዮ) ናይ ክል ሰነት ትውዕል፣ ብዕድ ዲብ ከረን እብለትፈናተ አሽካል ወመባትክ ለትበነ መሳግድ ወከናይስ ህለ፣ 

ለዲብ ሕምበረ መዲነት ከረን ለህለ ምስግድ ዐቢ ክምሰልሁመ ለዲብ ሰነት 1925 ለተብኔት ካቶሊካይት ቤት ክስታን እግል ልትሀደግ ቀድር፣ ሰበት እሊ መዲነት ከረን ምስለ እብ ክል እንክረ ክም ከሌብ ክሉለ ለህለ አድብር እት ከርሰ ለህለ ታሪካይ አካናት እት ቀናብያተ ለህለ። ጋምል ጀራዲን ምስለ እምር ጂረፍዮርሀ ወግሩም መባኒሀ። አልባብ ቤጽሐተ ለትሸፌ ወዕንታት ቤጽሐተ ለትረይሕ መዲነት ተ፣ ከሀየ ለዘት እሊ ክሉ እግል ለአዳውር ለለሐዜ።

ከረርም:መደይን እርትርየ
ክርሸዕ

ክርሻዕ ሚቱ እንዴ ትቤ ሐጪር ሸርሕ ሀብ ዎ እግል መሰል ለገብእ ምን ተአምር ከተ።

ክርሽዕ ሐቴ ምን ጅንስ ትልህየ ሰብ ንዋይ ዎክ ራዕዪን ላልተልሀወተ። እት ገድም ወ እበን ለኣለቡ ትሩድወ ምዱድ አካን ልተልሀወ።

ምን ዕጨይ ቀሊል (ከፊፍ) ወ ይቡቡስ  ትትሸቄ ወለ ሰበብ ሀዬ ሐቆ ዘብጠተከ እግል ኢተምጽጻከ። ወ እብ መወሪ ለቀደሙ ዕጉን ዎክ ክሩፍ ልተልሀወ።

ገበይ ትልህያሀ ሀዬ፣ክእኒ መስል፤ እበ መወሪ ትልህየ ተአናብት ወ ሐቆ እት ነፍስከ መ ልባስከ ዶል ተምትመከ ዎክ ዘብጠከ፣ዐዴት እትከ ልትበሀል ወ ክሎም ለመተልህዬት፣ሕድ እንዴ ለሀይቦ ወ እንተ አሰሮም እንዴ ትስዔ ሰኒ ትትዕብ ወ ትትነፋሕ ወለ ክርሽዕ  ለነፈር ሐቆ እበ ሞረት ዘብጣየ ተንካራክር ወ እትሊ ወቅት እሊ እንዴ ዐረ ብከ እበ ሞረቱ ውሽ እንዴ ልብል ጀገአከ ወ ሐቆ እሊ እተ ካልአይ ተዐዴ። 

ክእኒ አምራ አነ።
ክታብ - ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

ክታብ - ሓምድ እድሪስ ዓዋተ

# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 1
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 2
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 3
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 4
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 5
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 6
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 7
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 8
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 9
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 10
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 11
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 12
# ሓምድ እድሪስ ዓዋተ - ምዕራፍ 13

ከረርም:ስያሰት
ከረርም:ታሪክ ሐያት
ከረርም:ተእሪክ እርትርየ
ከረርም:ሓምድ እድሪስ ዓዋተ
ክታብ - መዐደዩት

መዐደዩት
ዝክርያት ጀብሀት ቅብለት ምፍጋር- ጸሓይ ሳሕል እብ መናሰበት 30 ሰነት ዐመልየት መደውሻሸ ውቃው እዝ

**ጽበጥ**

* መንገአት
* ከሊመት ጤብዓይ
* መእተይ
* ድራር ላሊ
* እዴ ወድ-ምነይ
* ለኢትሰቀለት መንዱረት
* መጅሙዐት ገመል
* ውቃው ኢትቅሰን
* ክታብ - መዐደዩት - ለአስተሸሀደ አፍላም
* ዲብ ሸረክ ሳሕል - ሰሕረ
* እዴ እብ እዴ ጀላብ ዐውቴ
* ምሔርባይት ያሺከ
* ምስል ውላደ ይዐለት
* ፈድል ጥርሶ
* ሙናድለት ያሺከ
* ክእናመ ዐላ ቱ
* ሳዐቼ ኢተሀብ ምንዬ
* መዓል በጦሎኒ ሓቴ
* ዐጃይብ ወድ-ጎመ
* ለናይ ብላስቲክ ግርጉመት
* ድግምለ ሓድር
* ዝክረትለ አጋር ሐኪመት
* ሕልም ጥዑም እንዴ ልትሐለሞ
* መበሽራይት
* ሔሳስነ ትበለዐ
* መስእል ዐሬ
* መዐይባይቼ
* ሸሂድ ደባበት ሰወገ
* ኢመትሀላግ
* ቄብረት ድንሸ
* ለአሲር
ክታብ - መዐደዩት - መንገአት

### መንገአት
ቀደም 30 ሰነት፡ ዲብ ወሬሕ ማርስ፡ ፍራስ እርትርዪን ምሔርበት፡ ዲብ ጀብሀት ምፍጋር ጸሓይ ሳሕል ሻፍፍ ለዐለ ዐቢ ክፋል ዴሸ እስትዕማር አቶብየ - “ውቃው እዝ” ለደውሸሸ እተ ዐመልየት ዐስከርየት፡ ዲብ ተእሪክ ግድለ ሸዐብእርትርየ ሐደስ ባይነት ተ፡፡ “ዐመልየት መደውሻሸ ወቃው እዝ” ዴሸ ሸዐቢ ተሕሪር እርትርየ፡ ለምን ቅሮረ አስክ ቀጣን ሐድ 100 ኪሎ ምትር እንዴ ትመደደ ሳትሮታት ባኒ ለዐለ ዱሸ እስትዕማር አቶብየ፡ ምን ሳትሮታቱ እንዴ ነቅፈ ሐቆለ ገሸዩ፡ ዲብ ቀበት 49 ሳዐት፡ 70 ኪሎ ምትር ገጽ ቀደም እንዴ ሄረረ እግል ጀብሀት ቅብለት ምፍጋር ጸሓይ ሳሕል ለደውሸሸ እተ፡ እብ ብስር ሳፊ ናይ ዐስከርያይት ቅድረቱ፡ ሸፋገቱ ወፍይሔ ናይለ ጻብጡ ለዐለ ምድር እግል ክሉ አዳም ለአትዐጀበት ዐመልየት ተ።

ዐመልየት መትደውሻሸ “ውቃው እዝ' መዕነውየት ሸዐብ እርትርየ እንዱ ወቀለት፡ እግል ሄራር ሕርየት ለአሸፈገት፡ ሰውረት እርትርየ እግል ትትፈለል ክምሰል ኢትቀድር ሌጠ እንዴ ኢገብእ፡ ዐውቴሀ ላብድ ክምቱ እግል ፈታይ ወአባይ ለወደሐት ዐመልየት ተ።

እግል ተእሪክ ግድለ ሸዐብ እርትርየ ፍንቱይ ለወዱ፡ ዎሮ እብ ዕልብ ሰኒ ሑድ ሸዐብ፡ እምበል ለገብአት ትግበእ ናይ ካርጅ ሰዳይት፡ ዲብ ናይ ኖሱ መቅደረት እንዱ አተንከበ፡ የምአለበሰዳይት ድወል ድቁባት ለኢትፈንተዮም ለትፈናተው አንዝመት እንዴ ፈለ፡ ዐውቴ ታመት ለትሰርገ እተ ሰበት ገብአት ቱ። ዐመልየት መደውሻሸ ውቃው እዝ ወብዕድ ዐባዪ ዐስከርያይ ምስተንክራት ህዬ፡ እግል እሊ ለለአትሐብን ተእሪክ እሊ ለወዱሕ፡ አግማም እርትርየ እብ መትዐጃብ ዲብ ፈቁዱ ወልትሐበኖ እቡ ለነብሮ አሕዳስ ቱ።

እሊ እብ መናሰበት 30 ሰነት ዐመልየት መደውሻሸ ወቃው እዝ፡ “መዐደዩት” እበ ልብል አርእስ ልትጠበዕ ለህለ ክታብ በገ፡ እግል ዝክረት ናይለ ረዩም፡ ስዱድ ወመድምያይ ግድለ ለገብአ እተ ጀብሀት ቅብለት ሳሕል እንዱ ትበሀለ ለዳላ ቱ። ክምሰል መእተይ ጀብሀት ቅብለት ምፍጋር ጸሓይ ሳሕል እብ ከፎ ክምሰል ተአሰሰት ፡ ዲብለ ጀብሀት ለዐለት መሻፈፈት፡ ዲብ ደንጎበ ለጀብሀት ለደውሸሸት እቱ አዋይን እብ ገበይ ሐጫር ሸሩሕ ህለ። እሊ ዓም ተእሪካይ መእተይ እሊ፡ ዲብ መርከዝ በሐስ ወተውሲቅ እግለ ህለ ወሳይቅ ጀብሀት ሸዕብየት ወእስትዕማር አቶብየ ክምሰልሁመ እብ ውዛረት ድፈዕ ለትዳለ፡ እግል እስራተጅያይ እንሰሓብ ለከስስ ክቱብ አሳስ እንዴ ወደ ለዳላቱ፡፡ ለእብኬትበት ወመዳግመት ቃርብ ለህለ ናይ አማን አሕዳስለአተንከበ ቅሰስ ህዬ እግለ ትፈናተ መራሕል ናይለ ግድለ ወለዐመልየት ለለአሸር እት ገብእ፡ ዲብቅያስ ናይለ ዲብ መእተይ እብ ሐጪር ክቱብ ለህለ ተእሪክ ናይለ ጀብሀት እንዴ ኣቴከ ለልትረኤቱ፡፡

ሰባተት ወፈራሰት ናይለ ዲብ ጀብሀት ቅብለት ምፍጋር ጸሓይ ሳሕል ዐጃይቦታት ብዞሕ ለወደው ምሔርበት፡ ወቀዮም እብ ተማሙ ዲብ እሊ ዎሮት ክታብ እግል ልትሸረሕ ለቀድር ምንማመ ኢኮን፡ እሊ ቃርብ ለህለ ዝክርያት፡ ዲበ መርሐለት ለዐለት ሐያት ወደሚር ምሔርበት ሸበህ እግል ልወሰፍ ሰእዮብ መዳልየቱ ቱ።

እሊ ክታብ እሊ፡ እብ ሰዳይት እዳረት አቅሊም ቅብለት በሐር ቀየሕ፡ ሕስር ዓዳት ጀብሀት ሸዕብየት እግል ዲሞቅራጥየት ወዐዳለት፡ ጤብዐት ሕድሪ ወመዳልየት ለትሰርገለ እት ገብእ፡ ናይ ብዝሓም ብዕዳም ጀሃት ወአንፋር ሰዳይትመ ተሓበረት እቱ። ቅስም ተውሲቅ ወበሐስ ጀብሀት ሸዕብየት፡ ውዛረት እዕላም፡ መርከዝ ሐብሬ ወከራይጥ እርትርየ፡መርጀዕ ክቱብ ልግበእ፡ ስወር ወከራይጥእንዴ አትዳለው ጽበጥ ወግርመት ናይ እሊ ክታብ እሊ ዲብ ረዘቆት ዶር ዛይድ አምደው፡፡ ውዛረት ድፈፅ እብ ዓመት፡ ሜርሐት ናይለ እት ጀብሀት ቅብለት ምፍጋር ጸሓይ ሳሕል ለዐለየ ውሕዳት ዱሸ ሸዐቢ ወቅስም ሐብሬ ወአትፋዝዖት ህዬ እብ ፍንቱይ፡ ክምሰልሁመ ዲብለ ጀብሀት ለዐለው ምሔርበት ገዳይም፡ ዝክርያቶም እንዴ ፈቅዶ፡ መዓላቶም ዲብ ዳግሞ ወእግል ኬትበት ሐብሬ ምህመት ወተስዬሕ እንዴ ለሀይቦ፡ ለወደወ ሰዳይት ዲብ ሰርገሎቱ ምህም ዐለት። እብለ መናሰበት፡ እግል ክሎም ዲብ አዳለዮት ናይ እሊ ክታብ እሊ ለሻረከው ኬትበት፡ መዳግመት፡ መርተዐት ወሃይበት ሐብሬ ወተስዬሕ ለወደው አንፋር ሐምዱ ዛይደት እንቀድም እግሎም።