ስርዓት ቭላድሚር ፑቲን

**ስርዓት ቭላድሚር ፑቲን** እዚ ኣብ 1999 ዝተልዓለን ብብዙሕ ገበናት፡ ብቐንዱ ወራር ዩክሬን ገበነኛ ዝኾነ ምልካዊ ስርዓት ቭላድሚር ፑቲን ኣብ ሩስያ እዩ   ።
## ቅደም ተኸተል ፍጻመታት
* ቅድሚ ፕረዚደንትነት ፑቲን እውን እንተኾነ፡ ኣብታ ድሕሪ ሞስኮ ካልኣይቲ ዝዓበየት ከተማ ሩስያ ዝኾነት ሴንት ፒተርስበርግ ኣብ መንግስታዊ ትካላት እናሰርሐ እንከሎ፡ ኣብ ምጥፍፋእ ብዙሕ ገንዘብ መንግስቲ ተሳቲፉ ነይሩ። እዚ ድማ ኣብ ህዝቢ ሩስያ ጥሜትን ሰፊሕ ማዕበል ገበንን ኣስዒቡ፡ እዚ ድማ ኣብ ሩስያ "ዘስካሕክሕ 1990ታት" ተባሂሉ ዝፍለጥ ተርእዮ እዩ። ኣሜሪካ ኣብ 1992 ናብ ሩስያ ሰብኣዊ ሓገዝ ከይተረፈ ሰዲዳ (ኣመሪካ ቅድሚ ሕጂ ኣብ መወዳእታ 19 ክፍለ ዘመንን መጀመርታ 1920ታትን ንሩስያ ካብ ጥሜት ኣድሒናቶ ነይራ)። ኣብ 1997 ግን ሓደ ጉጅለ ኣኽረርቲ "ስልጣነ ሩስያ" (ብቋንቋ ሩስያ русский мир) ዝብል ዶክትሪን ፈጢሮም፡ ፈላስፋ ኣሌክሳንደር ዱጊን ድማ ብዛዕባ ዘይተርፍ ጂኦፖለቲካዊ መጻኢ ሩስያ ዝገልጽ መጽሓፍ ጽሒፉ፡ ኣብ ልዕሊ ጎረባብቲ ሃገራት ምጥቃዕ ክካየድ ጸዊዑ። ኣብ 1999 ፑቲን ናብ ስልጣን መጺኡ   ።
* ኣብ 1999፡ ኣብ መላእ ሩስያ ዝርከቡ ዘይፍለጡ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ሰባት፡ ኣብ ህንጻታት ኣፓርታማታት ክነፍሑ ጀሚሮም። ሰብመዚ ነታ ሩስያ ካልኣይ ኲናት ኣንጻራ ዘበገሰትላ ንእሽቶ ሪፓብሊክ ቸቸንያ ብኹሉ ነገር ወቒሶምዋ። ካልኣይ ኲናት ሩስያን ቸቸንያን ብሙሉእ ዕንወትን ብሩስያ ብምግዛእን ምጽናት ዓሌት ቸቸናውያንን ተዛዚሙ። እዚ ሓደጋ ብናይቲ ሽዑ ብፑቲን ዝምራሕ ዝነበረ ፈደራላዊ ኣገልግሎት ጸጥታ ሩስያ ክውደብ ከምዝኽእል ነጻ ምንጭታት ይሕብሩ።

* ኣብ 2008 ሩስያ ኣብ ልዕሊ ጆርጅያ ወራር ኣካይዳ።
* ኣብ 2012-2013 ኣብ ልዕሊ ህጻናት ዝርከብዎም ኣማኢት ኣሽሓት ዜጋታት ሩስያ ፖለቲካዊ ዓፈና ተኻይዱ      ።
* ኣብ 2014 ሩስያ ብትእዛዝ ፑቲን ኣንጻር ዩክሬን ኲናት ጀሚራ፡ ንሓውሲ ደሴት ክሪሚያ ዩክሬን ምሕዋስ ሓዊሱ፡ ድሕሪኡ ኣብ ክልተ ምብራቓዊ ዞባታት ዩክሬን ኲናት ኣካይዳ፡ ድሕሪኡ ኣብ 2022 ናብ ምሉእ ወራር ተሰጋጊራ ።
* ብጭቡጥ ትንሳኤ ኣምልኾ ስታሊን ።
* ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሃገራት ጽልኢ ንምልዕዓል መንግስታዊ ፕሮፖጋንዳ ምጥቃም ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ኢስቶንያ ዕጡቕ ኮይኑ ኣሎ። ካብ 2025 ጀሚራ ሩስያ ነዛ ንእሽቶ ሰሜን ኤውሮጳዊት ሃገር ክትወርር ምዃና ትስግእ ኣላ። ፖላንድ እውን ኣብ ከቢድ ስግኣት ወራር ሩስያ ይርከብ። ።
## ቀንዲ ባእታታት ስነ-ሓሳብ ፑቲን
ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ሩስያ፡ መንግስቲ ሩስያ ካብ ግዜ ዛራት ጀሚሩ ንገበናቱ ንምምኽናይ ዝጥቀመሉ ዝነበረ ተኸታታሊ ስርዓታዊ ምዝባዕ ታሪኽን ታሪኻዊ ጽውጽዋያትን ዝተመርኮሰ እዩ። እዞም ጽውጽዋያት እዚኣቶም፡ ኣብ ዘመናዊ ግዜ ኣብ ልዕሊ ጎረባብቲ ሃገራት ንዝፍጸም ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ንምምኽናይ ዝጥቀመሉ ሰፊሕ ፕሮፖጋንዳ ሩስያ ዘጠቓልል እዩ። እዚ ዶክትሪን እዚ፡ ብቐንዱ ንሃጸያዊ ግዝኣት ሩስያን ሶቭየት ሕብረትን ዝተሓዋወሰ ምልካዊ ስነ-ሓሳባት ኮይኑ፡ ነቲ ብፑቲን ዝወረሶ ኣምር ዓለም ሩስያ ዝምስረት እዩ:-
* 1. ኪቫን ሩስ’ (ናይ ማእከላይ ዘመን ግዝኣት ምብራቓውያን ስላቭ)ን ሩስያን ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ሓንቲ ሃገር እየን ነይረን 
* 2. ዩክሬናውያንን ሩስያውያንን ሓደ ህዝቢ እዮም 
* 3. "ቋንቋ ዩክሬን የለን" (ሩስያ ነቲ ኣብ ኣጠቓቕማ እዚ ቋንቋ ዘሎ ገደብ ዕሽሽ ትብሎ)

* 4. ሞስኮ ሳልሰይቲ ሮማ እያ (ቀዳመይቲ ሮማ ርእሰ ከተማ ጣልያን ወዲቓ፡ ግዝኣት ሮማ ድማ ፈረሰት፤ ካልኣይቲ ሮማ ቁስጥንጥንያ ብጸቕጢ ግዝኣት ኦቶማን ወዲቓ፤ ሳልሰይቲ ሮማ ሞስኮ ድማ ዘለኣለማዊት እያ)።
* 5. ህዝቢ ዩክሬን የለን፤ ብጀነራል ስታፍ ኦስትርያ እዩ ተፈጢሩ 
* 6. ኲናት ምስ ዩክሬን ኣብ 2014 ምስ ተጀመረ፡ ፑቲን "ዩክሬን ብለኒን እያ ተፈጢራ" ዝብል ጽውጽዋይ ኣስፋሕፊሑ። ግደ ሓቂ፡ እታ ሃገር ብ1920 ብሕብረት ሶቭየት ቅድሚ ምሕዋሳ፡ ዩክሬን ናይ ገዛእ ርእሳ ናጻ ሃገር ነይርዋ 
* 7. ዓፈናታት ስታሊን ጽውጽዋይ እዩ
* 8. ኣብ 1932-1933 ዘጋጠመ ጥሜት ኣብ ዓለም ኣወንታዊ ጽልዋ ኣሕዲሩ 
* 9. ሰበስልጣን ሩስያ፡ ክውንነት ናይቲ ክሳብ 1941 ዝጸንሐ ኪዳን ናዚን ሶቭየትን መሰረት ዝገበረ ውዕል ሞሎቶቭ-ሪበንትሮፕ ይኽሕዱ 
* 10. ገዛእቲ ሩስያ- ዛር፡ ውልቀ-መላኺ ሶቭየት ጆሴፍ ስታሊንን ፑቲንን- ኣብ ምድሪ ስጋ ዝለበሱ ኣምላኽ እዮም 
* 11. ስልጣነ ሩስያ ምስቶም ብመንፈስ ዘይተማህሩ ምዕራባውያን ይገጥም (ጀርመናዊ መበቆል ስርወ መንግስቲ ሮማኖቭ ሩስያ ይፍለጥ ግን ዕሽሽ ይበሃል) 
* 12. ታሪኽ ሩስያ ሽሕ ዓመት ዝገበረ እዩ (ኣብ መበል 18 ክፍለ ዘመን ብሃጸያዊ ሳንሱራት ሩስያ ካብ ዩክሬንን ቤላሩስን ብዝተመንዝዐ ሰነዳት መሰረት ዝተኣከበ ኮይኑ ብዝተመሓየሸ መልክዕ “ታሪኽ ግዝኣት ሩስያ” ተባሂሉ ዝተሓትመ እዩ   
* 13. ዩክሬን ናይ ገዛእ ርእሳ ባህሊ የብላን 
* 14. ዩክሬናውያን ኮዛክስ ሩስያውያን እዮም ነይሮም (እዚ ኣብታ ብ1842 ብሃጸያዊ ሳንሱራት ሩስያ ዝተዛብዐት "ታራስ ቡልባ" እትብል ልብ-ወለድ ኒኮላይ ጎጎል ተደጋጊሙ ኣሎ) 
* 15. "ዩክሬን" ዝብል ስም ካብ "መሬታት ዶብ" ዝብል ቃል ዝመጸ እዩ 
* 16. ሓውሲ ደሴት ክሪሚያን ምብራቓዊ ዩክሬንን ወትሩ ብሩስያውያን ዝነብሩሉ ዝነበሩ ጽውጽዋይ። እዚ ምብራቓዊ መሬት ዩክሬን ንዘመናት ብዩክሬናውያን ዝነብሩሉ ዝነበሩ ኮይኑ፡ ክሪሚያ ድማ ኣብ መወዳእታ መበል 18 ክፍለ ዘመን ብሩስያ ቅድሚ ምሕዋሳ ታሪኻ ከም ጥንታዊት መግዛእቲ ግሪኽ እያ ጀሚራ 

* 17. ምሉእ ደቡባዊ ምብራቕ ዩክሬን ኖቮሮስያ እዩ  
* 18. ከተማታት ዩክሬንን ቤላሩስን ብገዛእቲ ሩስያ ዝተመስረታ እየን ዝብል ጽውጽዋይ   
* 19. ኣብ ካቲን ዝነበሩ ፖላንዳውያን እሱራት ብጀርመናውያን እምበር ብሚስጢራዊ ኣገልግሎት ሶቭየት ኣይተቐትሉን ዝብል ጽውጽዋይ 
* 20. ሰውራ ዩክሬን 2014 ብሃገራውያን ምስ ኣመሪካ ብምትሕብባር ዝተዳለወ እዩ።
* 21. ሩስያውያን “ፍሉይ ጀነቲካዊ ኮድ ኣለዎም፣ እዚ ድማ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ብልጫታቶም እዩ” 
* 22. ኣሜሪካ ወትሩ ንሩስያ ከተጥፍኣ ትደሊ እያ ዝብል ጽውጽዋይ። እዚ ፕሮፖጋንዳ እዚ፡ ኣመሪካ ኣብ ታሪኽ ንሩስያ ካብ ጥሜት ንምድሓን ሓሙሽተ ግዜ ንጡፍ ተራ ከምዝተጻወተት፡ ​​እንተላይ ኣብ መጀመርታ 1920ታት ዝነበረ ጥሜት፡ ብሰብኣዊ ሓገዝ (American Relief Administration, ARA) ዕሽሽ ይብል። ካብዚ ሓሊፉ ምሉእ ከቢድ ኢንዱስትሪ ሶቭየት ሕብረት ካብ ኣመሪካ ዝተዓደሙ ክኢላታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዝተሃንጸ ኮይኑ፡ ኣብ እዋን ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣመሪካ ብመንገዲ ሌንድ-ሊዝ ንሶቭየት ሕብረት ብዙሕ ኣጽዋር ኣቕሪባታ 
* 23. ዩክሬናውያን ስላቭ ኣይኮኑን ዝብል ጽውጽዋይን ዩክሬናውያን ምልክት ዕጥቂ ምልክት ናይቶም ዘላቒ ኤስያውያን ምዃኑን እዩ     
* 24. ወተሃደራዊ መዓስከራት ኣሜሪካ ኣብ መሬት ዩክሬን ይርከቡ ዝብል ጽውጽዋይ። ፕሮፖጋንዳ ሩስያ ኣብ 2012 ከንቲባን ኣመሓዳሪን ኡልያኖቭስክ (ኣብ ማእከላይ ሩስያ እትርከብ ከተማ) ኣብ ዝተረኽብሉ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣሜሪካ ከምዝተኸፍተ ይኽሕድ፣ እዚ ፍጻመ እዚ ብጣቕዒት ተቐቢሉ 

* 25. ሓደ ልሙድ ጽውጽዋይ ህዝባዊት ሪፓብሊክ ዶኔትስክን ህዝባዊት ሪፓብሊክ ሉሃንስክንን ነጻ "ህዝባዊ ሪፓብሊካት" ምንባረን ይገልጽ። ፕሮፖጋንዳ ሩስያ ኣብ ምፍጣሮም፡ ምክትታሎም ወይ ቀረብኦም ዝኾነ ይኹን ኢድ ከምዘይብሉ ይኽሕድ። ሰበስልጣን ሩስያ ንተሳትፎ ወተሃደራት ሩስያ ኣብቲ ኣብ ምብራቓዊ ዩክሬን ዝተኻየደ ኲናትን ኣብተን "ሪፓብሊካት" ዝርከባ ላዕለዎት ጽፍሕታት መንግስቲ ብዜጋታት ሩስያን ገበነኛታት ኲናትን ከም በዓል ኣሌክሳንደር ቦሮዳይን ኢጎር ጊርኪንን ከምዝተታሕዙን ዕሽሽ ይብሉ  ።
* 26. ኩሎም ደገፍቲ ደሞክራስያዊ ሓይልታት ሩስያ ንሩስያ ንምጥፋእ ዝተላእኩ ምዕራባውያን ወኪላት እዮም ዝብል ጽውጽዋይ ዳርጋ ደቂ ኩሎም ወተሃደራዊ ሰበስልጣንን መራሕትን ሩስያ ኣብ ኣመሪካ፡ ስጳኛን ፈረንሳን ከምዝነብሩ ሸለል ዝብል ፕሮፖጋንዳ እዩ። ብፍላይ ድማ ቦኽሪ ጓል ፑቲን ማርያ ቮሮንትሶቫን ወዲ ወዱን ኣብ ሆላንድ ይነብሩ ።
* 27. ወግዓዊ መግለጺ ፈደረሽን ሩስያ፡ ኩሉ መርትዖታት ገበናት ኲናት ሩስያ ሓሶትን ንሩስያ ንምጽላም ዝተፈብረኸን ምዃኑ ይገልጽ። ንኣብነት ፑቲን ኣብ ቡቻ ብወተሃደራት ሩስያ ዝተፈጸመ ቅትለት ኣብ መድረኽ ከምዝተኻየደን እቶም ዝተቐትሉ ዩክሬናውያን ሲቪላት ተዋሳእቲ ምዃኖምን ገሊጹ። ዜጋታት ሩስያ ብመንግስቲ ፑቲን ነዚ ገበናት ኲናት ኣፍልጦ ዝህብን እቲ ግጭት ደው ክብል ዝጽውዕን ጽሑፋት ማሕበራዊ መራኸቢታት ብምዝርጋሕ ይስደዱ ኣለዉ። ንኣብነት ጋዜጠኛ ማርያ ፖኖማረንኮ ኣብ ሩስያ ኣብ እዋን ምፍንጃር ቦምባ ሓያሎ ኣሽሓት ዩክሬናውያን ሲቪላት ተዓቚቦምሉ ዝነበሩ ማሪዩፖል ድራማ ትያትር ብነፋሪት ብምሽፋን ኣብ ሩስያ ተኣሲራ። ጡረተኛ ሞስኮ ሚካኤል ሲሞኖቭ፡ ሩስያ ኣብ ልዕሊ ማሪዩፖል ዘጋጠማ ቦምባታት ብዝምልከት ርእይቶ ብምሃቡ ን7 ዓመታት ክእሰር ተፈሪድዎ። ካልኦት ኣሽሓት ሰባት እውን ተመሳሳሊ ዕጫ ኣጋጢምዎም። ከም በዓል ኣሌክሰይ ሚልቻኮቭ ዝኣመሰሉ ኒዮ-ናዚ ኣብ ሰራዊት ሩስያ ምህላዎምን ንህዝቢ ዩክሬን ብሙሁራት ሩስያ ንኽጸንት ዝቐርብ ጻውዒትን ካብ ተኣማንነት ንስርዓት ፑቲን ዝተላዕለ ሸለል ተባሂሉ። ሓደ ማዕከን ዜና ሩስያ፡ ሩስያ ምስ ዩክሬን እንታይ ክትገብር ኣለዋ ዝብል ኣርእስቲ ዘለዎ ፍልስፍናዊ ስራሕ ብምዝርጋሕ፡ ምጽናት ዓሌት ዝጽውዕ እዩ         ።

## ምሳሌነት ናይዚ ፖለቲካዊ ስርዓት’ዚ
ቅድሚ ሕጂ ደገፍቲ ፑቲን ዝተፈላለዩ ምልክታት ይጥቀሙ ነይሮም - ካብ ማእከላይ ዘመን ሞስኮ ፕሪንሲፓሊቲ፡ ሃጸያዊ ግዝኣት ሩስያን ካብ ሕብረት ሶቭየት ዝተወስደ ምልካዊ ምልክታትን ኦርቶዶክሳውያን ባንዴራታት - እንተኾነ ግን ሩስያ ንዩክሬን ምስ ወረረት ጥራይ እያ እታ ላቲናዊት ፊደል "Z" ኣብ ሩስያ ዘይተኣደነ ተፈታውነት ረኺባ። ብመሰረት ሓደ ክልሰ-ሓሳብ፡ ፈጠርቲ "Z" ሚኒስትሪ ምክልኻል ሩስያ ብፍላይ ድማ ኣንድሬይ ኢልኒትስኪ ከምኡ’ውን ፕሮፖጋንዳ ቻነል ሮስያ ሰጎድንያ (RT)ን ኣአንጋዲኣ ማርጋሪታ ሲሞንያንን እዮም። እቲ ምልክት መብዛሕትኡ ግዜ ምስቲ ናይ ናዚ ስዋስቲካ ይወዳደር፣ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ድማ ኣጠቓቕማኡ ተኣጊዱ ኣሎ። ፕሮፖጋንዳ ሩስያ ንትርጉም ናይዚ ምልክት "ጥንታዊ ስላቭ፡ ምልክት ሓይሊ ሩስያ" ክብል ይገልጾ፡ ዋላ'ኳ ኣብ ዝኾነ ታሪኻዊ ምንጭታት እንተዘይተጠቕሰ     


2022 Russian Invasion vehicle marking Z.svg|ምልክታት ንወተሃደራዊ መሳርሒታት ሩስያ
BTR-60 en vilaĝo Malcevo (Sverdlovska provinco) 02.jpg|ኣብ ሓንቲ ካብ ከተማታት ማእከላይ ሩስያ ከም ሓወልቲ ዝተተኽለት ወተሃደራዊት መኪና
Izium after Russian occupation (2022-09-15) 02.jpg|ዝተሰብረ ወተሃደራዊ መሳርሒታት ሩስያ
Kirasveturilo en Operaco Glacio, 2023 01.jpg|ፕሮፖጋንዳ ኣብ መንጎ ህጻናት ሩስያ
Polutorka, DOSAAF building, Kazan (2022-05-23) 06.jpg|ኣብ ባንዴራ ሶቭየት ዘለዋ መኪና
Военнослужащие РФ передали более 10 тонн продуктов жителям Херсона 001.png|ወተሃደራዊ መሳርሒታት ሩስያ ኣብ ደቡባዊ ዩክሬን ኣብ እትርከብ ከተማ ከርሰን ኣብ እዋን መግዛእቲ
Марш российских артиллерийских подразделений в ходе вторжения на Украину 007.png|ወተሃደራዊ መሳርሒታት ሩስያ
Передача трофейной украинской техники и вооружения подразделениям ЛНР 009.png|ወተሃደራዊ መሳርሒታት ሩስያ
Российские военнослужащие впервые доставили гуманитарную помощь жителям г. Изюма 002.png|ወተሃደራዊ መሳርሒታት ሩስያ
Сдача в плен украинских военныъ с завода Азовсталь 010.png|ወተሃደራዊ መሳርሒታት ሩስያ
Z symbol flash mob at Platinum Arena in Khabarovsk.jpg|ፍላሽ ሞብ ኣብ ካባሮቭስክ ሩስያ
Z-символ российских военнослужащих.jpg|ኣብ ወተሃደራዊ ክዳን ሩስያ ዝነበረ ምልክት
Z shirt white.jpg|እዚ ምልክት "Z" ኣብ ቲሸርትታት ይርአ
Kamioneto kun litero Z en strato Parovoznaja (Tjumeno).jpg|ናይ መኪና ስቲከር
Aŭto kun simbolo Z en Zavodoukovsko.jpg|ናይ መኪና ስቲከር
Enclosed Z-shaped marking on an apartment building in Riga, Latvia.jpg|ኣብ መንደቕ ስእሊ ምቕራጽ



## ሰነዳዊ ፊልምታት
* ኣናቶሚ ፑቲኒዝም (2023) ።

## ከምኡውን ርአ፤
* ምጽናት ዓሌት ዩክሬናውያን

## መወከሲታት