open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ኪቫን ሩስ’

**ኪቫን ሩስ’** () በምስራቅ ስላቭስ የሚኖር የመካከለኛው ዘመን ግዛት ነው   ።

## ከምኡውን ርአ፤
* ምጽናት ዓሌት ዩክሬናውያን
## መወከሲታት
ፕሮፖጋንዳ ሩስያ

**ፕሮፖጋንዳ ሩስያ** (ልዑላዊ ስሞት፡ ክሬምሊን ፕሮፓጋንዳ፣ ፑቲን ፕሮፓጋንዳ) እዚ ናይ ሩሲያ መንግስቲ ናይ ሓበሬታ ፖሊሲ፣ ስትራቴጂካዊ ሓበሬታዊ ስራሕቲ (“ልዩ ስራሕቲ”፣ “ፖለቲካዊ ቴክኖሎጂታት”) ከምኡ’ውን ንዚህቡ ዝኾኑ መንግስታዊ ባለስልጣናትን ተባብዖታትን ኣብ ስር “ህዝባዊ ሓበሬታ” ዝብል ሽፋን ይሰርሑ። ኣብዚ ሽፋን ታሕቲ ንህዝቢ ሩሲያ ፌደሬሽን ከምኡ’ውን ንህዝቢ ካልኦት ሃገራት — ብዋነኛ ንሃገራት ድሕሪ-ሶቪየት ጠፈር — ኣብ ምድኃብ ሂደት ይሳተፉ። ብተወሳኺ፣ ናይ ሩሲያ ፕሮፓጋንዳ ዒላማ እቶም ኣብ ውጻኢ ዘለዉ ህዝቢ አሜሪካ፣ ኤውሮፓዊ ሕብረት፣ ሃገራት አፍሪካን ካልእን እዩ።እዚ ፕሮፓጋንዳ ብተለይ ኣብ ሃገራት ብሪክስ፣ ኢትዮጵያ ዝሳተፈቶም፣ ብሓይሊ ይሰርሕ። እዚ ፕሮፓጋንዳ ኣብ ዘመን ስታሊን ከም ሶቪየት ፕሮፓጋንዳ ኣብ ልዑላዊ ደረጃ በጺሑ ነበረ። ዘመናዊ ናይ ሩሲያ ፕሮፓጋንዳ ኣብ ካልኣይ ክፍለ ዘመን 1990ያት ብዙሕ ጽንሰ-ሓሳብ ሩሲያዊ ዓለም ተጀሚሩ ተስፋፊ፣ እዚ ድማ ናብ ኢደዎሎጂ ፑቲኒዝም ተቐይሩ፣ ኣብ 21ኛይ ክፍለ ዘመን ከቢድ ሰብኣዊ ሕጊ ዝጥስእ ተግባራት ክፍጸም ኣኽእሊ ኮይኑ    ። 

እዚ ፕሮፓጋንዳ ብመንግስቲ ሩሲያ ከም መሣሪያ ንምስራጽ ዝተሳሳተ ሓበሬታን ንገለ ቡድናት ሰባት ብተለይ ንዜጋታት ዩክሬን ጥልመትን ንምእዛዝ ይጥቀም። ኣብ 2014 ዓመት ቴሌቪዥን ጣቢያታት ሩሲያ “ወታደራት ዩክሬን ንህፃን ብደብረ ሕዝቢ ገደልዎ፣ ከምቲ ኢየሱስ ዝተገደለ ብዙሕ ተመሳሳይ” ዝብል ዝተሳሳተ ሓበሬታ ኣሰራጺቶም። እዚ ከኣ ኣብ ሩሲያ ዝነበረ ፖለቲካዊ ጭቆናን ንወታደራዊ ጥቃት ኣንጻር ዩክሬን ሰፊሕ ደገፍን ኣበርቲዑ።ኣብ ሃገራት አፍሪካ እዚ ፕሮፓጋንዳ ንግዜ ጦርነት ዩክሬን ንምሳተፋቶም አፍሪካውያን ንምመልመል ኣፈ ታሪኻትን ጽንሰ-ሓሳባትን “ሩሲያዊ ዓለም” ይጥቀም፣ ካብኡ ብዙሓት ተሞክሮ ውጊያ ዘይነበሮም ኣብ ቀዳማይ ውጊያታት ብሺሕ ብሺሕ ሞቱ። ኣብ ፀደይ 2022 ዓመት፣ ኣብ ዩክሬን ዝተፈጸሙ ተከታታይ ወንጀላት ጦርነት ድሕሪ፣ ፕሮፓጋንዳ ሩሲያ ንዩክሬናውያን ዘለዎ መመሪያ ዘር ምጥፋእ ዝሓዘ ጽሑፍ ፖለቲካዊ ኣሰራጺቱ፣ ብስም “ሩሲያ ምስ ዩክሬን እንታይ ክትገብር ኣለዋ?” ዝብል ብሓደ ፈላስፋ ሩሲያዊ (ቲሞፌይ ሰርጌይጼቭ) ዝተጻሕፈ። ቴሌቪዥን ጣቢያታት ሩሲያ ከኣ ዩክሬን ንሳ ንኸተማ ማሪዩፖል ቦምባ ዝደበደበት ዝብል ውሸት ሓበሬታ ኣሰራጺቶም፣ እውነት ዝዘግቡ ጋዜጠኛታት ደግሞ ከም ማሪያ ፖኖማረንኮ ኣብ እስር ቤት ይርከቡ። ብተወሳኺ፣ ቀዳሚ ድርጅት ሰብአዊ መብት ሩሲያ “ሜሞሪያል” ንዜጋታት ሩሲያ ብዛዕባ እውነተኛ ሁኔታ ዝገልጽ ብስጒት መንግስቲ ተዓጽዩ  ።

ፕሮፓጋንዳ ሩሲያ ሓበሬታ ብዛዕባ እውነተኛ ክስተታት ትገልብጾን ትገልብጾን፣ ጨምሮ መግለጺታት መራሒታት ወጻኢ ሃገራትን ታሪኽ ሩሲያን (ንኣብነት፣ መጻሕፍቲ ታሪኽ ኦፊሴላዊ ኣብ ሩሲያ ብመንግስታዊ ማተሚያ ቤታት ዝተጻሕፉ፣ ኣብዛ ግዜና ኣብ ካልኦት ሃገራት ወታደራዊ ጣልቃገብነት ንምርግጋጽ ዝዓለመ)። ኣብ ዘመን ሶቪየትን ኣብ ዘመናዊ ታሪኽን (ካብ መጀመርታ 1990ያት ብዜለየ) ቀይ ሽብርን መሰረታዊ ጥሰታት ሰብአዊ መብትን ተሓቢኡ ነበረ፣ እዚ ልምዲ ከኣ ክሳብ ሕጂ ይቕጽል (ሕጂ ኣንጻር ፑቲን ዝተነስኡ ተቃውሞታትን እጣ ፈንታ እሱራት ፖለቲካዊ ኣብ ሩሲያን ኣብ ሚዲያ ሩሲያ ኣይተዘገበን)። (እዚ ትርጉም ብተረጋጋጸን ብግልጺን ቋንቋ ትግርኛ ተጻሒፉ እዩ፣ እቲ ተርጉሙ ኣብ ኮንተክስት ኢትዮጵያን ኤርትራን ተረዳኢ ክኸውን ተሰሪሑ። እንተደለኻ ተወሳኺ ምትእርማም ወይ ምቕያር ንገለኒ)   ።
## ቴዚዛት
መሰረታዊ መትከላት ናይዚ ፕሮፖጋንዳ ካብ ኣምር "ዓለም ሩስያ" ዝተለቅሑ እዮም። ካብዚኦም እቶም ኣገደስቲ ዝኾኑ፤
* ህላወ ህዝቢ ዩክሬን ምኽሓድ
* ኪየቭ ናይ ሩስያ ክትከውን ዘለዋ ከተማ እያ
* ሩስያ ብጸላእቲ ተኸቢባ ኣላ
* ኩሉ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ብገበን ኲናት ዝቐርብ ክስታት ሓሶት እዩ፣ እቲ ዝተጎድአ ወገን ድማ ሓላፍነት ይወስድ፤
* ኣብ ልዕሊ ካልኦት ህዝብታት ጽልኢ ምልዕዓል
* ኣብ ምብራቓዊ ዩክሬን ናጻ ሪፓብሊካት ነይረን ዝበሃላ፡ ፕሮፖጋንዳ ሩስያ ድማ ብሩስያ ዝተፈጥራን ዝተቖጻጸራን ምዃነን ይኽሕድ
* ማዕከናት ዜና ሩስያ ኣብ ምብራቓዊ ዩክሬን "ኲናት ሓድሕድ" ከምዝካየድ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፡ ብዛዕባ ተሳትፎ ወተሃደራት ሩስያ ኣብቲ ግጭት ስቕ ይብላ

## መርመራታት

ብመራሒ ተቓዋሚ ሩስያ ኣሌክሲ ናቫልኒ ዝምራሕ ጉጅለ ንፕሮፖጋንዳ ቭላድሚር ፑቲን ብስርዓት ኣቃሊዑ። እቲ ዝያዳ ፍሉጥ መርመራኦም፡ ኣብ እዋን ኲናት ደቡባዊ ምብራቕ ዩክሬን ብብዙሕ ገበናት ዝተፈርደ ኣባል ባይቶን ገበነኛ ኲናትን ሩስያ ኣሌክሳንደር ቦሮዳይ ዝምልከት እዩ ።

## ከምኡውን ርአ፤
* ገበናት ኲናት ሩስያ
* ሩስያ ምስ ዩክሬን እንታይ ክትገብር ኣለዋ

## መወከሲታት
ገበን ኲናት

**ገበን ኲናት** ኣብ ውዕላት ጀነቫ ዝተቐመጡ ሕግታትን ልምድታትን ኲናት ዝጥሕሱ ተግባራት ኮይኖም፡ ንኻልእ ነገራት ድማ ምቕታል ሲቪላትን ኣብ ልዕሊ ምሩኻት ኲናት ጨካን ኣተሓሕዛን ዘጠቓልሉ እዮም ።

እዚ ቃል ኣብ መፋርቕ መበል 19 ክፍለ ዘመን እዩ ተቐልቂሉ። ብታሪኽ ናዚ ጀርመን፡ ጣልያን፡ ሃጸያዊ ግዝኣት ጃፓንን ሕብረት ሶቭየትን ዝበዝሐ ገበናት ኲናት ፈጺመን እየን። እቶም ፍሉጣት ድማ ቅትለት ናንጂንግ፡ ቅትለት ካቲንን ብናዚ ዝተወደበ ኣብ እዋን ናዚ ኣብ ልዕሊ ምሩኻት ኲናት ዝተገብረ ፈተነታትን እዮም።

ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ሩስያ ኣብ ትሕቲ ቭላድሚር ፑቲን ዝበዝሐ ገበናት ኲናት ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ፈጺማ፡ ቁጽሮም ብኣማኢት ኣሽሓት እዩ  ።

## ከምኡውን ርአ፤
* መዳጎኒ ደምበ
* ገበናት ኲናት ሩስያ
* ፖለቲካዊ ዓፈና ምዃኑ’ዩ

## መወከሲታት
ሩስያ ምስ ዩክሬን እንታይ ክትገብር ኣለዋ

**ሩስያ ምስ ዩክሬን እንታይ ክትገብር ኣለዋ** (ኲናት ሩስያን ዩክሬንን **Что Россия должна сделать с Украиной**) тእዚ ብሩስያዊ ፈላስፋን ፖለቲካዊ ሳይንቲስትን ቲሞፈይ ሰርጌቭ ኣብ 2022 ኣብ እዋን ኲናት ኣንጻር ዩክሬን ዝተጻሕፈ ጽሑፍ፡ ንህዝቢ ዩክሬን ምጽናት ዝጽውዕ ኮይኑ፡ ብዙሓት ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንሰርጌቭ ኣብ ኣህጉራዊ ዝርዝር ተደለይቲ ክውስኽኦ ደሪኽዎ  ።

## ሰነዳዊ ፊልምታት
* ኣናቶሚ ፑቲኒዝም (2023) ።
## መወከሲታት
ፖለቲካዊ ዓፈና ምዃኑ’ዩ

**ፖለቲካዊ ዓፈና ምዃኑ’ዩ** እዚ ድማ ኣብ ሕብረተሰብ ንሓደ ውልቀ ሰብ ወይ ጉጅለ ውልቀሰባት ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ብፍላይ ድማ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ሕብረተሰብ ዘለዎም ተሳትፎ ንምድራት ወይ ንምክልኻል ኣብ ዜጋታት ዘለዎም ደረጃ ብምንካይ ዝፍጸም ስደት እዩ። እዚ ድማ ከም ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት፡ ማእሰርቲ፡ ዓመጽ ወይ ራዕዲ ዝኣመሰሉ ኣድልዎ ዝመልኦ ፖሊሲታት፡ ከም ቅትለት፡ ስቅያት፡ ብግዴታ ምጥፋእ፡ ከምኡ’ውን ካልእ ዘይሕጋዊ መቕጻዕቲ ፖለቲካውያን ደለይቲ ፍትሒ ዝረጋገጽ እዩ።

## ኣብነታት
### ጥንታዊት ዓለም

ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ቤተ ክርስቲያን ዳርጋ ኣብ ኩለን ሃገራት ምስ መንግስቲ ብቐረባ ዝተኣሳሰረ ኮይኑ፡ ፖለቲካዊ ስደት ምስ ፍልልይ ሃይማኖታዊ ኣረኣእያ ዝተኣሳሰር እዩ። እዚ ክሳብ ሰውራ ፈረንሳ ኣብ መወዳእታ መበል 18 ክፍለ ዘመን ቀጺሉ ።

### ሃጸያዊ ግዝኣት ሩስያ

ኣብ መንጎ 1721ን 1917ን ንመግዛእቲ ዛር ዘይቅበሎ ሰብ ናብ ሳይቤርያ ይስደድ: መሰሉ ይምንጠል: ወይ ይቕተል። እዚ ኣብቶም ንባርነት ዝቃወሙን ንሰብኣዊ መሰላት ዝጣበቑን ዲሰምብሪስት እውን ነይሩ። ኣብ ግዝኣት ሩስያ እቲ ዝያዳ ፍሉጥ ግዳይ ፖለቲካዊ ዓፈና ዝነበረ ዓቢ ዩክሬናዊ ገጣሚ ታራስ ሸቭቸንኮ እዩ ።
### ናዚ ጀርመን

ካብ 1933 ክሳብ 1945 ብዘይካ ናዚ ኩለን ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ ጀርመንን ኣብተን ጎበጣ ሃገራትን ተኣጊደን ነይረን። ጌስታፖ ዝተባህለ መቕጻዕቲ ምስጢራዊ ፖሊስ፡ ኣብ ቤተ መጻሕፍቲ ዘሚቱ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ መጻሕፍቲ ኣቃጺሉ። ሓወልትታት ስነ ህንጻን ክቡር ሙዚቃዊ ስርሓት ብሰንኪ ኣይሁዳዊ መበቆሎም ዓንዩ፣ ቅርስታት ድማ ካብ ቤተ መዘክር ኣብ ዝተጎበጣ ሃገራት ተዘሚቱ። ንገለ ጀርመናውያንን ንኹሎም ኣባላት "ትሑት ዓሌታትን"-ባልት፡ ስላቭ፡ ጸለምቲ ወዘተ--ሰብኣዊ መሰላት ብሰፊሑ ምኽሓድ ስለዝነበረ፡ ንስርዓታዊ ምጽናት መዳጎኒ መዓስከራት ተጣይሹ። እዚ ክሳብ ጀርመን ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ኣብ 1945 ትስዓር ቀጸለ።ኣብ ባህሊ ጀርመንን ካልኦት ብዙሓት ባህልታት ኤውሮጳን ዘይዕረ ጉድኣት በጺሑ   ።

### ሶቭየት ሕብረት

ካብ 1917 ክሳብ 1922 ኣብ እዋን "ኲናት ሓድሕድ" መንግስቲ ሶቭየት ብዘይካ ሰራሕተኛታትን ሓረስቶትን ንኹሎም ኣባላት ጸላኢ ደርብታት ሕብረተሰብ የሳድድ ስለ ዝነበረ፡ ንሳቶም እዮም ቀንዲ ግዳይ ናይቲ ብሰራዊት ሶቭየት ዝፍጸም ዝነበረ ስደትን ቅትለትን ዝኾኑ። ካብ መወዳእታ 1920ታት ክሳብ 1950ታት ዘመነ ስታሊን ኣንጻር ሰብኣውነት ዘስካሕክሕ ገበናት ተራእዩ - ሆሎዶሞር፡ ዓቢ ራዕዲን ስርዓት መዳጎኒ መዓስከር ጉላግን፡ እዚ ድማ ብተበግሶ ለኒን ብ1919 ዝጀመረ ግን ከኣ ኣብ ትሕቲ ጆሴፍ ስታሊን ዝተሰፍሐ እዩ። ካብ 1960ታት ክሳብ 1980ታት መንግስቲ ሶቭየት ምስ ኮሚኒስታዊ ኣተሓሳስባኡ ዘይሰማማዕ ሰብ የሳድድ ነበረ፣ ኣማኢት ኣሽሓት ሰባት ድማ ይቐትል ነበረ። ንወራር ሶቭየት ኣብ ኣፍጋኒስታን ዝቃወም ሰብ ብትሪ ይቕጻዕ ነይሩ። ፖለቲካዊ ዓፈና ኣብ 1991 ተዛዚሙ ።

### ኢትዮጵያ

ኣብ 1976-1978 ኣብ እዋን ቀይሕ ራዕዲ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያውያን ሞይቶም ።
### ሰሜን ኮርያ

ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ሰሜን ኮርያ ገና ዘስካሕክሕ እዩ። ፖለቲካዊ ዓፈና ሰፊሕ እዩ ።
### ቻይና

ኣብ እዋን ምልዓል ማኦ ዜዶንግን ባህላዊ ሰውራ ዝበሃልን ኣስታት 40 ሚልዮን ሰባት በቲ ገዛኢ ስርዓት ተቐቲሎም ። ኣብ ዓለም ብብዝሒ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት ቻይና እያ ዘላ። ።
### ኢራን

ድሕሪ እስላማዊ ሰውራ እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ብሃይማኖታዊ ምኽንያት ኣብ ልዕሊ ሰባት ብጃምላዊ ቅትለትን ካልእ ሰፊሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ዝልለ ስርዓት ወዲቓ ።

### ሩስያ

ቭላድሚር ፑቲን ኣብ 1999 ናብ ስልጣን ምስ መጸ፡ ቀስ ብቐስ ናብ ሓሳባት ምልካውነት ሶቭየትን ካልእ ኣረጊት ዓቃባዊ ሓሳባትን ንድሕሪት ምምላስ ጀሚሩ፡ እዚ ድማ ኣብ ሩስያ ሰፊሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኣንጻር ጎረባብታ ሃገራት፡ ማለት ቸቸንያ፡ ጆርጅያን ዩክሬንን ብዙሕ ውግኣት ክጅምርን ምኽንያት ኮይኑ ።
### ቤላሩስ

ኣብ ትሕቲ ምልኪ ኣሌክሳንደር ሉካሸንኮ ካብ 1995 ጀሚሩ፡ ቤላሩስ ኣብ ኤውሮጳ ዝበዝሐ ቁጽሪ ፖለቲካዊ እሱራት ዘለዋ ሃገር ኮይና ኣላ። ኩሎም ተቓውሞታት ኣንጻር ምሕደራ ሉካሸንኮ ብፍሉይ ጭካነ ተዓፊኖም እዮም። እቲ ውልቀመላኺ ቤላሩስ ንቭላድሚር ፑቲን ሃገሩ ንሰራዊት ሩስያ ወተሃደራዊ መዓስከር ክትከውን እውን ኣቕሪቡሉ፡ ኣብ 2022 ድማ ኣብ ወራር ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ተሓባባሪ ኮይኑ   ።

## ከምኡውን ርአ፤
* ገበን ኲናት
## መወከሲታት
መዳጎኒ ደምበ

**ማጎሪያ ካምፕ** እዚኣቶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ዝተፈላለዩ ብሄራት ዝመጹ ውልቀሰባት፡ ምሩኻት ኲናት፡ ኣብ ትሕቲ ዝተወሰኑ ምልካውያን ስርዓታት ፖለቲካዊ እሱራት፡ ከምኡ’ውን ብሃገራዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ዓሌታዊ፡ ማሕበራዊ፡ ወይ ስነ-ሓሳባዊ ምኽንያታት ናጽነቶም ዝተሓረሙ ውልቀሰባት ብፍሉይ ዝተዓጠቑ መዓስከራት እዮም። ዘይከም ኣብያተ ማእሰርቲ፡ ብዝተፈላለዩ ገበናት ዝተኸሰሱ ውልቀሰባት ብውልቂ ዝእሰሩሉ፡ መዳጎኒ መዓስከራት፡ ብገዛኢ ስርዓት ዘይተደልየ ተባሂሎም ዝተቖጽሩ ብዙሓት ሰባት ንምእሳር ይጥቀሙሉ።

ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም መዳጎኒ መዓስከራት ነይሩ: ኣብ ሕብረት ሶቭየት ስርዓት መዓስከር ጉላግ: ኣብ ናዚ ጀርመን መዓስከራት ሞት: ኣብ ዘመናዊት ሩስያ ድማ መዳጎኒ መዓስከራት ሲቪላትን ምሩኻት ኲናትን እዩ ነይሩ ።
## ከምኡውን ርአ፤
* ሩስያዊ ምኽባር
## መወከሲታት
ገበታ ሚድያ

## ገበታ ሚዲያ

**ገበታ ሚዲያ** (እንግሊዝኛ፡ *Gebeta Media*) ኣብ ኦስሎ፣ ኖርወይ ዝመደበሩ፡ ኣብ ከባቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘተኮሩ ትሕዝቶታት ዘቕርብ ዲጂታል መድረኽ ሳይንስ፣ ቴክኖሎጅን ምስፍሕፋሕ ፍልጠትን እዩ። እዚ ትካል እዚ ኣብ ኖርወይ ብሕጊ ንግዲ *Gebeta Media AS* ተባሂሉ ብሕጋዊ መንገዲ ዝተመዝገበ ኮይኑ፡ ሳይንሳዊ ፍልጠት ብትግርኛ፣ ኣምሓርኛን እንግሊዝኛን ተበጻሒ ይገብር። 

### መትከል
"ገበታ" ዝብል ስም ኣብ ባህሊ ኢትዮጵያን ኤርትራን መአዲ ብሓባር ዝብላዓሉ ስርዓት እዩ፤ እዚ ድማ "ፍልጠት ከም መአዲ ንኹሉ ብማዕረ ክበጽሕ ኣለዎ" ዝብል ናይቲ ትካል ፍልስፍና የንጸባርቕ። መሪሕ መፈክር እቲ ትካል "ፍልጠት ሓፁር ክህልዎ የብሉን" ዝብል እዩ።

### ታሪኽ
ገበታ ሚዲያ ብ2016 እ.ኤ.ኣ. (2008 ዓ.ም) ከም ናይ ውልቀ ብሎግ ሳይንስን ፎረምን አቢሉ ስርሑ ዝጀመረ እንትኾን፣ ኣብዚ እዋን እዚ እቲ ትካል ብመንግስቲ ኖርወይ ዝፍለጥ ሕጋዊ ዲጂታል ሚዲያ ኮይኑ ኣገልግሎት ይህብ ኣሎ።

### መጣቀሲ

### ግዳማዊ ዌብሳይታት

* ዌብሳይት ገበታ ሚዲያ
* ሓበሬታ ምዝገባ ንግዲ ኖርወይ (Brønnøysundregistrene)
ፋርሳልያ ፑልክራ

***Pharsalia pulchra*** ኣብ ስድራቤት Cerambycidae ዝርከብ ዓይነት ዕንቅርቢት ’ ዩ። ብቻርለስ ጆሴፍ ጋሃን ኣብ 1888 ተገሊጹ። ካብ ማሌዥያ ፣ ካምቦድያ ፣ ቻይና ፣ ታይላንድ ፣ ኢንዶነዥያን ቬትናምን ዝፍለጥ ’ ዩ።
Pharsalia malasiaca

***Pharsalia malasiaca*** ኣብ ስድራቤት Cerambycidae ዝርከብ ዓይነት ዕንቅርቢት ’ ዩ። ብ1864 ብጀምስ ቶምሰን እዩ ተገሊጹ። ካብ ሱማትራ ፡ ቦርንዮን ማሌዥያን ዝፍለጥ ’ ዩ።
ገበናት ኲናት ሩስያ

**ገበናት ኲናት ሩስያ** እዚኦም ብዘመናዊት ሩስያ ዝፍጸሙ ገበናት ኲናት እዮም።

## ሞልዶቫ

ኣብ እዋን ኲናት 1992 መበል 14 ሰራዊት ሩስያ ኣብ ዞባ ትራንስኒስትርያ ንዝነበሩ ተገንጸልቲ ኣጽዋር ስለ ዘቕረበ፡ እቲ ግጭት ዋላ’ኳ በረድ እንተኾነ ክሳብ ሎሚ ይቕጽል ኣሎ ።

## ቀዳማይ ኲናት ቸቸንያ 1994-1996

እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ፍጻመ ናይዚ ኲናት፡ እቲ ብሰራዊት ሩስያ ኣብ ልዕሊ ሲቪላዊ ህዝቢ ቸቸንያ ዝተፈጸመ ዓሌታዊ ምጽናት እዩ  ።
## [[ካልኣይ ኲናት ሩስያን ቸቸንያን|ካልኣይ ኲናት ቸቸንያ 1999-2000]]

ሰራዊት ሩስያ ንርእሰ ከተማ ቸቸንያ ግሮዝኒ ሙሉእ ብሙሉእ ኣዕንዩን ጎቢጡን ኣስታት 100 ሽሕ ሰባት ቀቲሉ ።
## [[ኲናት ሩስያን ጆርጅያን|ወራር ሩስያ ኣብ ጆርጅያ 2008]]

ኣብታ ዝተጎበጠት ደቡብ ኦሴቲያ፡ ወተሃደራት ሩስያን ተገንጸልቲን 20 ሽሕ ጆርጅያውያን ሲቪላት ቀቲሎም ።
## ሶርያ

ቦምባ ምድብዳብ ኣለፖ (2016) ወፍሪ ሩስያን ሶርያን (ዲክታተር ኣሳድ)፡ ብዘይ ኣፈላላይ መጥቃዕቲ፡ ​​ምዕናው ሆስፒታላት (ኣል-ቁድስ ሓዊሱ)ን ኣብያተ ትምህርትን። ኣማኢት ሰላማውያን ሰባት ተቐቲሎም ።
## ኣብ ኣፍሪቃ

ቅትለት ሙሪ፡ ማሊ፡ መጋቢት 2022፡ ብሰራዊት ማሊን ወተሃደራዊ ጉጅለ ሩስያን ቫግነር ኣብ ዝተኻየደ ሓባራዊ ስርሒት፡ ልዕሊ 500 ንጹሃት ሲቪላት (መብዛሕትኦም ፉላኒ) ተቐቲሎም፡ ተሳቒዮምን ተዓሚጾምን (ብውሑዱ 58 ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን) ።

ኣብ ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ፡ ሩስያዊ ንኡስ ወተሃደራዊ ጉጅለ ቫግነር፡ ርእሲ ምቑራጽ፡ ምዕማጽ፡ ምብትታን ኣካላትን ምንዳድ ዓድታትን ገበነኛ እዩ (ኣሶሴይትድ ፕረስ፡ ታሕሳስ 2025 - ምስክርነት ልዕሊ 30 ስደተኛታት)   ።

## [[ኲናት ሩስያን ዩክሬንን|ሩስያ ኣንጻር ዩክሬን ዘካየደቶ ኲናት (ካብ 2014 ጀሚሩ)]]

ኣብ መንጎ 2014ን 2025ን ኣብ ዩክሬን ዝርከቡ ሓይልታት ሩስያ ኣብ ኤውሮጳ ዝበዝሐ ገበናት ኲናት ዝፈጸሙ ኮይኖም፡ እዚ ድማ ብብዙሓት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ዩክሬናውያን ምጽናት ዓሌት ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ፡ እንተላይ ምጭዋይን ምስጓግን ህጻናት ዩክሬን ናብ ሩስያ            ።

## ግብረ መልሲ ኣብ ሩስያ

ፕሮፖጋንዳ ሩስያ ንተግባራት ወተሃደራዊ ገበናት፡ ናይ ሓሶት ዜና ምፍጣርን ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ከም ግዳይ ጽልኢ ምልዕዓልን ብወግዒ ይኽሕድ። ንኣብነት ፕሮፖጋንዳ ሩስያ ነቲ ብሰራዊት ሩስያ ኣብ ልዕሊ ትያትር ድራማ ማሪዩፖል ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ነፈርቲ ዕሽሽ ብምባል እቲ ህንጻ ካብ ውሽጢ ከምዝተፈንጀረ ይገልጽ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ከም በዓል ማርያ ፖኖማረንኮ ዝኣመሰሉ ንጹሃት ሰባት ተኣሲሮም ኣረሜናዊ ስቅያት ይወርዶም        ። ሩስያ ዕላማ ወራር ዩክሬን "ንናዚ ንምምካት" ምዃኑ ብወግዒ እኳ እንተገለጸት፡ ከም ኣሌክሲ ሚልቻኮቭ ዝኣመሰሉ ኒዮ-ናዚ ኣብ ወተሃደራዊ ሓይሊ ሩስያ ምህላዎም ዕሽሽ ይበሃል ወይ ስቕ ይበሃል ።

## ግብረ መልሲ ኣብ ዩክሬን

ዩክሬን ነዚ ገበናት ብንጥፈት ትስነዶ ኣላ፡ ነዚ ተግባራት ሩስያ ድማ ከም ምጽናት ዓሌት ኣፍልጦ ትህቦ ።

## ግብረ መልሲ ኣብ መላእ ዓለም

መብዛሕትአን ሃገራት ዓለም ንዩክሬን ዘለወን ደገፍ ኣዕብየን እየን ። ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበን ሄግ ንፑቲንን ኮሚሽነር መሰላት ህጻናት ሩስያ ማርያ ልቮቫ-ቤሎቫን ብሰራዊት ሩስያ ንህጻናት ዩክሬን ብምጭዋይ ናይ ማእሰርቲ ትእዛዝ ኣውጺኡ ።

## መርመራታት

ሰነዳዊ ፊልም ብጋንታ ሩስያዊ ደሞክራስያዊ ፖለቲከኛ ኣሌክሲ ናቫዮኒ ።

## ከምኡውን ርአ፤
* መዳጎኒ ደምበ
* ሩስያዊ ምኽባር
* ፖለቲካዊ ዓፈና ምዃኑ’ዩ

## መወከሲታት